Liyoonaal Meesii
Lionel Andres Messi (kan dhalate Waxabajjii 24, 1987), Messi jedhamee kan beekamu, kubbaa miilaa Arjantiinaa kan taphattuu kubbaa milaa ogummaa taphataa garee Ligue 1 Paaris Saint-Germain fi kaappitaantii garee biyyaalessaa Arjantiinaa ti. Akka taphattoota hunda caalaa beekamoo ta'an keessaa tokkootti ilaalama, Meesiin badhaasa Ballon d'Or torba, galmee Shoes Golden Awurooppaa ja'a, akkasumas bara 2020tti garee Ballon d'Or Dream Team'tti galmeeffame. Hanga bara 2021tti kilabicha dhiisee ba'utti, hojii ogummaa isaa guutuu Baarseloonaa waliin dabarse, achittis badhaasa kilabichaa galmeessise 35 mo'ateera, badhaasa La Liga 10, badhaasa Koopa del Reey torbaa fi Liigii Waancaa UEFA afur dabalatee. Biyya isaa wajjin, Koopa Ameerikaa bara 2021 fi Waancaa Addunyaa Fifa bara 2022 mo'ateera. Meesiin galchii hedduu galchuu fi tapha uumamaa qopheessuu kan danda'u yoo ta'u, La Liga (474), La Liga (36) fi UEFA Champions League (saddeet), akkasumas La Liga (192) fi Koopa Ameerikaa (17) keessatti galchii hedduu qaba. Akkasumas galma biyyoolessaa dhiira Ameerikaa Kibbaa (98) qabu. Meesiin kilabii fi biyyaa keessatti galchii olaanaa 795 ol galcheera, akkasumas kilabii tokko keessatti galchii taphattuu tokko caalaa galcheera (672).
Meesiin umurii waggaa 13'tti Arjantiinaa irraa gara Ispeenitti deebi'ee gara Barsaalonitti kan deeme yoo ta'u, yeroo jalqabaaf dorgommii kanarratti kan hirmaate umurii waggaa 17'tti Onkoloolessa 2004 ture. Waggoota sadan itti aanan keessatti akka taphattuu garee sanaatti of beeksise, akkasumas bara 2008'tti yeroo jalqabaaf tapha kubbaa miilaa Ispeen keessatti tapha sadii isa jalqabaa akka argattu gargaareera; waggaa sana, umuriin isaa waggaa 22 yoo ta'u, Meesiin yeroo sadii milkaa'ina argate, Meesii yeroo afur walitti aansuudhaan Ballons d'Or mo'ate, kunis taphattuu jalqabaa badha kana mo'ate isa taasise. Bara 2011'tti, La Liga fi Awurooppaa keessatti galchii hedduu galche galcheera, yeroo hunda akka galchii Baarseloonaa isa hunda caalu ta'ee of beeksise. Waggoota lamaan ittaananitti, Meesiin dorgommii kubbaa miilaa warqee irratti Cristiano Ronaldo booda (dorgommii dorgommii isaa irratti hirmaatu) lammaffaa xumure, dorgommii bara 2014 tti haala gaarii isaa deebisee argate, La Liigaa keessatti yeroo hunda kubbaa miillaa ol aanaa ta'ee fi Barsaaleenaa kubbaa miira sadii isa lammaffaaf isa geesse, sana booda bara 2015tti kubbaa milaa warqee isa shanaffaaf badhaaf badhaasa argate. Meesiin bara 2018tti kaappitaantii Baarseloonaa ta'e, bara 2019tti ammoo Ballon d'Or isa ja'affaa mo'ateera. Waliigaltee malee, Hagayya 2021 Paaris Saayiint-Jarmaanitti mallatteesse.
Biyyattii Arjantiinaa kan ta'e, Meesiin yeroo hunda galchii galchuu biyya kanaa kan dursaa ta'ee fi galchii biyyaalessaa taphattootaaf galchuu kan qabu dha. Sadarkaa dargaggootaa irratti, dorgommii dargaggootaa addunyaa FIFA bara 2005 mo'ate, dorgommicha Golden Ball fi Golden Shoe, fi badhaasa warqee Olompiikii bara 2008'tti xumure. Akkaataan tapha isaa akka nama xiqqaa, miilla bitaa qabuutti, lammii isaa Diyeegoo Maaraadoonaa, isa Meesiin akka bakka bu'aasaa ibse waliin walbira qabuu danda'eera. Hagayya 2005tti yeroo jalqabaaf dorgommii sadarkaa ol aanaa erga jalqabee booda, Meesiin dargaggeessa Arjantiinaa Waancaa Addunyaa Fifa (2006), irratti taphatuu fi galchuu danda'e ta'e, akkasumas dorgommii Koopa Ameerikaa 2007 irratti xumura irra ga'e, achittis taphattuu dargaggeessa taphataa taphataa jedhamee moggaafame. Hagayya 2011 irraa kaappitaantii garee kanaa ta'ee, Arjantiinaa gara xumuraatti walitti aansuudhaan gara xumura sadiitti geesse: Waancaa Addunyaa Fifa 2014 kan Golden Ball mo'ate, Koopa Ameerikaa 2015 mo'ate، Koopa Ameerikaan 2015 mo'atee, fi Koopa Ameerikaatiin 2016 mo'ate. Erga bara 2016tti soorama ba'uu isaa beeksisee booda, murtee isaa jijjiire, biyya isaa dorgommii Waancaa Addunyaa Fifa 2018tti, dorgommii Koopa Ameerikaa 2019tti, sadarkaa sadaffaa, akkasumas dorgommii koopa Ameerikaa 2021 irratti mo'ate, yeroo dorgommii kana boodaas Golden Ball fi Golden Boot mo'ate. Milkaa'ina kanaaf, Meesiin bara 2021tti Ballon d'Or isa torbaffaa argate. Bara 2022tti, Arjantiinaaf dorgommii Waancaa Addunyaa Fifa 2022 akka mo'atu taasiseera, achittis golden ball isa lammaffaa mo'ateera, taphattuu jalqabaa dorgommii kubbaa miilaa addunyaa hunda keessatti galmeessise ta'e, akkasumas taphoota 26 taphataniin dorgommii Kubbaa Addunyaa irratti taphattoota hedduu mo'ateera.
Meesiin bara 2006 irraa kaasee dhaabbata uffata ispoortii Adidas ni deeggara. Akka gabaasa kubbaa miilaa Faransaayitti, bara 2009 fi 2014 gidduutti waggaa ja'a keessaa waggaa shaniif kubbaa miira ol aanaa addunyaarra ture, akkasumas bara 2019 fi 2022'tti Forbes'n "kubbaa miilla" ol aanaa addunyaa ta'e. Meesiin bara 2011 fi 2012 keessa namoota 100 dhiibbaa guddaa geessisan keessaa tokko ture. Guraandhala 2020'tti, Laureus World Sportsman of the Year jedhamuun badhaafame, kanaaf kubbaa miilaa jalqabaa fi ispoortii garee jalqabaa badhaasa kana mo'ate ta'e. Waggaa sana booda, Meesiin kubbaa miilaa lammaffaa fi ispoortii garee lammaffaa galii hojii doolaara biiliyoona 1 ol ta'e.