Baa'oo Nooruu (2022) .
Typhoon Noru (Afaan Kooriyaa: 노루, hiikni isaa buck ykn roe deer, hiikkaa Veetnaam: Noru), Typhoon Karding, Super Typhoon Noru ykn Typhoon No. 4 of 2022 jedhamuunis beekama, super typhoon ture. baha Filippiins irraa uumame. Obomboleettiin kun Adoolessa 25 waaree booda Filippiinsitti lafa bu’ee ji’uma sana 26 ganama barii Galaana Bahaa seenee, achiis gara Giddugaleessa Veetnaamitti ce’ee Adoolessa 28, 2022 lafa bu’eera.Sadarkaa balaa balaa afur keessatti gabaaseera bulchiinsa naannoolee, jechuunis Da Nang, Quang Nam, Quang Ngai, fi Binh Dinh sadarkaa 4ffaa irratti argamu.
Seenaa meetirooloojii.
Obomboleettiin Nooru naannoo dhiibbaa gadi aanaa qarqara galaanaa Filiippiinsii irraa uumame, Adoolessa 22 gara dippilikeeshinii tiroopikaalaatti cimee, Adoolessa 23 ammoo gara obomboleettii cimee itti fufe.
Adoolessa 25 galgala sa'aatii 5tti, wiirtuun obomboleettii kanaa Odoola Polillo keessa kan ture yoo ta'u, qilleensi itti fufiinsa qabu sa'aatii tokkotti km 195, sa'aatii tokkotti km 240n kan bu'u ture.
Adoolessa 26 ganama barii obomboleettiin Nooruu odola Filiippiinsii Luzoon jedhamtu bira darbee Galaana Bahaa seene. Qilleensi cimaan naannoo naannoo wiirtuu obomboleettii jirutti sadarkaa 12-13 (118-149km/h), sadarkaa 14 irratti cimaa dha.
Adoolessa 27 ganama sa'aatii 4:00tti, Obomboleettiin Nooruu galaana kibba bahaa Odoola Paaraasel keessatti sochiirra ture. Qilleensi cimaan sadarkaa 14, jerk sadarkaa 16, sa'aatii 8 duraa waliin wal bira qabamee yoo ilaalamu sadarkaa tokkoon dabaleera. Kun erga bara 2006 obomboleettii Xaangsanee booda waggoota 20 darban keessatti obomboleettii cimaadha
Qophii Dhabuu.
Qopheessuu.
PAGASAn Adoolessa 22 Noru irratti bulletin baasuu jalqabe.Jalqaba irratti dhiphina tiroopikaalaa ta’ee akka hafu kan eegame, ejensichi mallattoo obomboleettii tiroopikaalaa gara Mallattoo Lakk. Mallattoon kun jalqaba Isaabelaa fi Auroraatti tamsa'e. Kutaan Akeekkachiisaa fi Raaga Lolaa PAGASA (PAGASA-FFWS) naannoo Ifugao fi Isabela laga Magat cinatti argamuttis gorsa kenna - karaa guddaa Hidha Magat dhangala'u, naannoo daandii tilmaama obomboleettii. Komishiniin Telekoomii Biyyaalessaas dhaabbileen telekoomii naannoolee obomboleettiin kun miidhamuu danda’u jedhamee tilmaamame keessatti qabeenya gahaa akka mirkaneessan qajeelfama kenneera.
Adoolessa 24 Hidhi Magat qophii obomboleettii kanaaf bishaan garmalee sekondii tokkotti seentimeetira kiyuubii 200 (12in3) gadi lakkisuu jalqabe. PAGASA akkasumas kutaalee Isabela, Aurora, fi Polillo Islands keessatti Mallattoo #2 ol kaasuu jalqabe Amma humna obomboleettii akka gahu tilmaamame, ejensichi akkuma obomboleettiin dhihaatu Mallattoo 4 dabaluu akka danda’u akeekkachiiseera. Cagayan fi Isabela keessatti qonnaan bultoonni qophiidhaan midhaan isaanii dafanii sassaabu. Waajjirri Ittisa Siivilii (OCD) gammoojjii Cagayan jiru akeekkachiisa diimaa irratti kaa’ame; Uggurri bidiruu oofuu, qurxummii qabuu fi gurgurtaa alkoolii naannoo sanatti kaa'ameera. Kutaan Walgargaarsa Hawaasummaa fi Misooma (DSWD) fi ejensiin balaa bulchiinsa Cagayaanis deebii hatattamaa kennuudhaaf maallaqa argachuun paakeejii nyaataa fi hojjettoota guutuu naannichaa keessatti qopheessaniiru.
OCD naannoo Bicol jirus akeekkachiisa halluu diimaa jala jira, yoo bu'aan roobaa kibba dhihaa jabaate. Manni Maree Hir’isuu fi Bulchiinsa Balaa Balaa Biyyaalessaa (NDRRMC) gareewwan isaa Giddugala Hojii Balaa Tasaa hojiitti galchuu isaatiinis akeekkachiisa diimaa irratti kaa’ameera. Humnoonni Hidhattootaa Filiippiinsii fi Abbaan Taayitaa Misooma Magaalaa Guddittii Maniilaas miidhaa obomboleettiin kun geessiseef qophaa’aniiru. Kutaan Albuudaa fi Ji’oosaayinsiis naannolee Nueva Vizcaya, Quirino fi Cagayan keessatti sigiga lafaa fi lolaa akka uumamu akeekkachiiseera. Kutaaleen Hojii Mootummaa fi Daandiiwwan Gurguddoo (DPWH) nageenya hawaasaa kaasuun daandii guddaa garuu balaa qabu kan Benguet keessatti La Union fi Baguio walqunnamsiisu daandii Kennon Road jedhamus cufaniiru. DPWH gareewwan deebii ariifataa hojjettoota suphaa fi meeshaalee of keessaa qaban kanneen dhaqqabummaa daandii naannolee miidhaman hordofan qopheessuus jalqabeera. Fannoo Diimaa Filiippiinsii hojjettoota hojii fi hojjettoota lafaa dabalatee tola ooltota isaa qopheessee jira. Dhaabbileen telekoomii PLDT , Smart fi Globe buufata bilbila bilisaa fi chaarjii saffisaan bobbaasuuf qopheessaniiru. Adoolessa 24 galgala (PHT) Mallattoon #3 Odoola Polillo fi kutaalee Camarines Norte keessatti ka'e.
Veetnaam.
Hawaasni naannoo biyya keenyaa jiraattonni naannoo balaaf saaxilaman keessaa akka bahan dhaamsa dabarsu. Da Nang fi bulchiinsa naannoo sadii biroo. Mootummaan Da Nang akkasumas namoonni Adoolessa 27 sa'aatii 8 p.m irraa eegalee hanga beeksisa biraa kennamutti mana keessa akka turan ajajeera. Maatiin kuma 400 keessaa 100,000 ol ta’an akkuma Nooruun itti dhiyaatutti ba’aniiru. Loltoonni gara kuma 270 ta'an ammoo qophii eeggataniiru. Balaliiwwan dhibbaan lakkaa'aman haqamaniiru. Godinaalee hunda keessatti yoo xiqqaate namoonni kuma 327 fi 937 baqamaniiru.
Barbadaa'uu.
Filiippiinsii.
Adoolessa 26 lubbuun baraartoonni lammiilee Filiippiinsii shan namoota qabaman baraaruuf osoo yaalan bidiruun isaanii dallaadhaan rukutamtee bishaaniin liqimfamaniiru.