Vaayirasii
Vaayirasiin ykn Dhorsuunkiin ykn hadheen micirjitiiwwan daddarsoo dhukkubaa baayyee xixiqqoo  ta'aniifi bifa jireenyaa kamiyyuu irraa adda ta'aniidha. Isaanis meeshaa dhaalmayaa kan of keessaa qaban yoo ta’u, kunis DNA ykn RNA ta’uu kan danda’u yoo ta’u, qola burqata burqola(capsid) jedhamutti marfameera. Vaayirasiin lubbu qabeeyyii irraa adda ta’ee caasaa of danda’ee jiraachuu fi walhormaataaf barbaachisu hin qabu. Kanafuu, lubbiyyoo keessummeessituu baay’achuu fi vaayirasii baay’ee uumuuf isaan barbaachisa.
Caasaalee Dhorsuunkii.
Vaayirasiin bifaafi guddina adda addaa qaba. Gariin isaanii duqunquloota xixiqqoo fakkaatu, kaan immoo caalaatti dheeraa ykn walxaxaa taʼanii mulʼachuu dandaʼu. qolli pirootiinii alaa, burqola, meeshaa dhaalmayaa keessa jiru ni eega. Dhorsuunkiin tokko tokkos baqqaana alaa dabalataa kan qolayaa(envelope) jedhamu kan qaban yoo ta’u, kunis lubbiyyoo keessummeessituu isaan faalan irraa argatu.
Vaayirasiin tokko lubbiyyoo keessummeessituu mijaawaa yeroo argatu ofitti maxxanee meeshaa dhaalmayaa isaa lubbiyyoo sanatti naqa. Erga keessa seenee booda, meeshaan dhaalmayaa vaayirasichaa maashinoota lubbiyyoo kanaa fudhatee vaayirasii dabalataa akka oomishuuf qajeelfama kenna. Vaayirasoonni haaraa uumaman kun sana booda gara lubbiyyoo dabalataa faaluutti ce’uun marsaa kana itti fufuu danda’u.
Hundee jechaa.
Jechi Vaayirasii jedhuu jechaa afaan laatinii "vīrus jedhu irraa kan dhufee yoota'uu suummii ykn suunkii jechuudha gama biraan immoo jechii Afaan Oromoo Dhorsuunkii jedhu jechoota lama irra kan dhufan yoo dhoortuu fi Suunkii yoota'uu dhoortuu jechuun micirijirtii ala ykn keessa qaama lubbu-qabeeyyii biroo irratti maxxanuun nyaata saamaa jiraatu dha. suunkii jechuun immoo suummii jechuudha." 
Gosa Dhorsuunkii.
vaayirasoonni meeshaa dhaalmayaa, caasaa fi mala baay’ina isaanii dabalatee amala adda addaa irratti hundaa’uun ramadamuu danda’u. Gosoonni vaayirasii beekamoo ta’an tokko tokko kanneen armaaan gadiitii: