ఈ జాబితా విడుదలయ్యే వరకూ.. అస్సాంలో దాదాపు 41 లక్షల మంది తమను భారత పౌరులుగా గుర్తిస్తారా? లేదా? తమ భవితవ్యం ఏమవుతుంది? అన్న ఆందోళనతో ఎదురుచూశారు.

మరి అంతమందిని కలవరపెట్టిన ఈ ఎన్‌ఆర్‌సీ జాబితా అంటే ఏంటి?

సింపుల్‌గా చెప్పాలంటే, ఎన్‌ఆర్‌సి అంటే... అస్సాంలో నివసిస్తున్న భారతీయ పౌరుల జాబితా అని అనుకోవచ్చు.

నిజానికి, తమ రాష్ట్రంలోకి బంగ్లాదేశీయులు అక్రమంగా ప్రవేశించారంటూ అస్సాంలో ఆరేళ్ల పాటు జరిగిన సుదీర్ఘ ప్రజా ఉద్యమం ఫలితమే ఈ ప్రక్రియ అని చెప్పవచ్చు. ఆ ఉద్యమం తరువాత, అస్సాం ఒప్పందం జరిగింది. 1986లో పౌరసత్వ చట్టాన్ని సవరించి, అస్సాం కోసం ప్రత్యేక నిబంధనను చేర్చారు.

వీడియో: ఎన్ఆర్‌సీ తుది జాబితా వెల్లడికి సర్వంసిద్ధం.. అసోంలో భద్రత కట్టుదిట్టం

పౌరసత్వ చట్టంలోని సెక్షన్ 6ఎ ప్రకారం, 1966 జనవరి 1కి ముందు నుంచి అస్సాంలో నివసిస్తున్నవారు భారతీయ పౌరులు. మీరు 1966 జనవరి, 1971 మార్చి 25 మధ్య అస్సాంలో నివాసం ఉండేందుకు వచ్చినట్లయితే, మీరు వచ్చిన తేదీ నుంచి 10 ఏళ్లకు మీకు భారతీయ పౌరుడిగా గుర్తింపు వస్తుంది. ఓటు హక్కు కూడా పొందుతారు.

ఒకవేళ మీరు 1971 మార్చి 25 తర్వాత భారతదేశంలోకి ప్రవేశించినట్ల... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

యితే (అది బంగ్లాదేశ్ యుద్ధం ప్రారంభమైన తేదీ కూడా) అక్రమ వలసదారుడు అవుతారు. విదేశీయుల ట్రిబ్యునల్ మిమ్మల్ని దేశం నుంచి బహిష్కరిస్తుంది. ఆ చట్టం ప్రకారమే ఇప్పుడు ఎన్‌ఆర్‌సి జాబితా సిద్ధమవుతోంది.

అయితే, ఇక్కడ తెలుసుకోవాల్సిన ముఖ్యమైన విషయం ఏమిటంటే... అస్సాంలో ఎన్‌ఆర్‌సీ జాబితా తయారు చేయడం ఇదే తొలిసారి కాదు. అస్సాంలో మొదటిసారి ఎన్‌ఆర్‌సీ జాబితాను 1951లో రూపొందించారు.

ఆ తరువాత, 2005లో అప్పటి ప్రధాని డాక్టర్ మన్మోహన్ సింగ్ అధ్యక్షతన ఒక సమావేశం జరిగింది. అందులో అస్సాం రాష్ట్ర ప్రభుత్వం, ఆల్ అస్సాం స్టూడెంట్స్ యూనియన్ (ఏఏఎస్‌యూ)తో పాటు, కేంద్ర ఉన్నతాధికారులు కూడా పాల్గొన్నారు. అస్సాంలో ఎన్‌ఆర్‌సీని నవీకరించాలని ఆ సమావేశంలో నిర్ణయించారు.

ఈ ఏడాది మరో పెద్ద పరిణామం జరిగింది. అక్రమ వలసదారుల నిర్ధారణ చట్టం ప్రామాణికతను న్యాయస్థానం రద్దు చేసింది. పౌరసత్వాన్ని నిరూపించే బాధ్యతను రాష్ట్రం నుంచి సామాన్య ప్రజలకు మార్చింది.

2009లో మొదటిసారిగా ఈ ప్రక్రియలో సుప్రీంకోర్టు జోక్యం చేసుకుంది. ఎన్ఆర్‌సీ నవీకరణ ప్రక్రియను పూర్తి చేయాలని అస్సాం ప్రభుత్వాన్ని 2014లో న్యాయస్థానం ఆదేశించింది, ఆ  ప్రక్రియ అంతా సుప్రీంకోర్టు పర్యవేక్షణలోనే జరగాలని 2015లో సూచించింది.

‘మేం భారతీయ పౌరులమని ఎలా నిరూపించుకోవాలి?’

ఇప్పుడు, అత్యంత క్లిష్టమైన ఈ భారీ ప్రక్రియలో, 3 కోట్ల 29 లక్షల మంది తాము అస్సాం పౌరులమే అంటూ దరఖాస్తులు దాఖలు చేశారు. అయితే, 2018 జూలై 30న వెల్లడించిన ఎన్‌ఆర్‌సీ ముసాయిదాలో 40 లక్షల మంది పేర్లు లేవు.

దాని తరువాత, 2019 జూన్ 26న ప్రభుత్వం అదనపు జాబితాను కూడా విడుదల చేసింది. అందులో కొత్తగా మరో లక్ష కొత్త పేర్లు మాయమయ్యాయి. ఆ మొత్తం 41 లక్షల మంది భవిష్యత్తు ఏంటన్నది ఆగస్టు 31న తెలియనుంది.

ఎన్‌ఆర్‌సీలో వీరందరికీ తమను తాము అస్సాం పౌరులుగా నిరూపించుకునే అవకాశం లభించింది. అందుకోసం వారు తాము ఇక్కడివాళ్లమే అన్నట్లుగా నిరూపించే పత్రాలను సమర్పించాల్సి ఉంది. తమ పేర్లు ఉన్నట్లుగా చూపే 1951 ఎన్‌ఆర్‌సీ జాబితా, 1971 వరకు ఓటర్ల జాబితా, భూముల పత్రాలు, ఇక్కడి పాఠశాలల్లో, విశ్వవిద్యాలయాలలో చదువుకున్నట్లుగా చూపే పత్రాలు, జనన ధృవీకరణ పత్రాలు, తల్లిదండ్రుల ఓటరు గుర్తింపు కార్డులు, రేషన్ కార్డులు, ఎల్ఐసీ పాలసీ, పాస్‌పోర్టు, డ్రైవింగ్ లైసెన్స్, శరణార్థుల రిజిస్ట్రేషన్ సర్టిఫికేట్... లాంటి పత్రాలను సమర్పించాలి. ఈ పత్రాల సేకరణ, ధృవీకరణ ప్రక్రియ...


ఈ జారా డ్రెస్ షాప్‌లో అమ్మకానికి వచ్చే ముందు కనీసం ఐదు దేశాలు తిరిగింది

ఈ డ్రెస్‌ను చివరిగా కుట్టింది అక్కడే అయినప్పటికీ అది అప్పటికే చాలా దేశాలు దాటేసి వచ్చింది.

నిజానికి ఈ డ్రెస్ మీకన్నా ఎక్కువగా ప్రయాణం చేసి ఉండొచ్చు.

ఈ డ్రెస్‌ను తయారు చేయడానికి ఉపయోగించిన మెటీరియల్ లయోసెల్ నుంచి వచ్చింది. అది పత్తికి మంచి ప్రత్యామ్నాయం. ఈ పీచును తయారు చేయడానికి ఉపయోగించే చెట్లు ప్రధానంగా యూరప్‌లో ఉంటాయని లెంజింగ్ అనే సంస్థ చెప్తోంది.

ఆస్ట్రియాకు చెందిన ఈ సరఫరా సంస్థ నుంచే జారా యజమాని ఇండిటెక్స్ లయోసెల్‌ను కొనుగోలు చేస్తుంది.

ఈ పీచును తొలుత ఈజిప్టుకు పంపిస్తారు. అక్కడ దానిని నూలుగా ఒడుకుతారు. ఆ నూలును చైనా పంపించి అక్కడ వస్త్రంగా నేస్తారు. ఆ గుడ్డను స్పెయిన్ పంపించి రంగులు వేస్తారు. ఇక్కడ ఉన్న షర్టుకి గులాబీ రంగు వేశారు.

 స్పెయిన్ నుంచి ఆ రంగు వస్త్రాలను మొరాకోకి పంపిస్తారు. అక్కడ దానిని కత్తిరించి వివిధ రకాల దుస్తులుగా కుడతారు.

అనంతరం ఈ దుస్తులను తిరిగి స్పెయిన్‌కు పంపిస్తారు. అక్కడ వాటిని ప్యాకేజ్ చేసి బ్రిటన్, అమెరికా సహా ఇండిటెక్స్ షాపులు ఉన్న 93 దేశాలలో ఎక్కడికైనా పంపిస్తారు.

ప్రప... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

ంచ వ్యాప్తంగా విక్రయించే డ్రెస్‌లు, టీ-షర్టులు, ట్రౌజర్లు వంటి చాలా రకాల దుస్తులు ఇలా సుదీర్ఘ ప్రయాణాలు పూర్తిచేసి మీ దగ్గరకొస్తాయి.

నిజానికి అవి మరింత ఎక్కువగా ప్రయాణం చేసివుండే అవకాశముంది.

ప్రపంచ వ్యాప్తంగా ఇండిటెక్స్

ఆధారం: ఇండిటెక్స్

ఇండిటెక్స్ కొత్త ట్రెండ్లకు వేగంగా స్పందిస్తుందని ప్రసిద్ధి. దీనికి ప్రధాన కారణం ఆ సంస్థ దుస్తులు చాలా వరకూ స్పెయిన్‌లోని ప్రధాన కార్యాలయం వద్దనో లేదా పోర్చుగల్, మొరాకో, టర్కీ వంటి సమీప దేశాల్లోనో తయారవటమే.

దీని ప్రత్యర్థి సంస్థల సరఫరాదారులు దీనికన్నా కొంత దూర దేశాల్లో ఉంటాయి.

అయితే ఈ ఫ్యాషన్ బ్రాండ్లు ఉపయోగించే చాలా ఫ్యాక్టరీలు వాటి సొంత యాజమాన్యంలోని సంస్థలు కావు. వాటిని తమ అధికారిక సరఫరాదారులుగా ఎంపిక చేసుకుంటాయి. ఈ సరఫరాదారులు కూడా గడువులోగా లక్ష్యాన్ని చేరుకోవడానికి వివిధ పనులను ఇతర ఫ్యాక్టరీలకు సబ్-కాంట్రాక్టు ఇస్తుంటాయి.

మీ కాటన్ చొక్కా ప్రపంచాన్ని చుట్టేముందు టెక్సస్‌లోని ఒక పొలం నుంచి బయలుదేరి ఉండొచ్చు

ఈ వ్యవస్థ వల్ల ఏదైనా ఒక వస్తువు నిర్దిష్టంగా ఎక్కడ పుట్టింది అనే వివరాలను తెలుసుకోవడం కష్టమే. మీ బ్రాండుకు చెందిన ఒక సాధారణ టీ-షర్టు ఎక్కడ పుట్టి ఎక్కడ పూర్తయిందనే ప్రయాణ వివరాలను ఉదాహరణగా ఇవ్వాలని హెచ్ అండ్ ఎం, మార్క్స్, స్పెన్సర్, గ్యాప్, ఆర్కేడియా గ్రూప్ వంటి పలు ప్రసిద్ధ దుస్తుల బ్రాండ్ల సంస్థలను సంప్రదించాం.

కానీ ఇండిటెక్స్ మాత్రమే ఇచ్చిన గడువులోగా స్పందించి సమాచారం ఇవ్వగలిగింది.

''ఈ సంస్థలకు తాము కొనే మెటీరియల్స్ ఎక్కడి నుంచి వస్తాయనే విషయం తెలియకపోవడం వల్ల అవి స్పందించడం లేదని నేను అనుకుంటున్నా'' అని ఎథికల్ కన్స్యూమర్ సంస్థకు చెందిన టిమ్ హంట్ అనే పరిశోధకుడు పేర్కొన్నారు. సంస్థల సామాజిక, నైతిక, పర్యావరణ ప్రవర్తనను ఈ సంస్థ పరిశోధిస్తుంది.

ఈ కష్టాలు 2013లో రాణా ప్లాజా అనే బంగ్లాదేశ్ దుస్తుల ఫ్యాక్టరీ కుప్పకూలిన విషాదంలో 1,100 మందికి పైగా చనిపోయి, 2,500 మంది గాయపడినప్పుడు ప్రధానంగా వెలుగులోకి వచ్చాయి.

కొన్ని సందర్భాల్లో పెద్ద పెద్ద బ్రాండ్ల సంస్థలకు కూడా తమ దుస్తులు ఎక్కడ ఉత్పత్తి అవుతున్నాయన్న విషయం కూడా తెలియదు.

#whomademyclothes ఉద్యమం ఫ్యాషన్ సంస్థలు తమ సరఫరాదారుల విషయంలో మరింత పారదర్శకంగా ఉండేలా ఒత్తడి చేయాలని వినియోగదారులను ప్రోత్సహిస్తుంది

క్రిస్టియన్ ఎయిడ్, బాప్టిస్ట్ వరల్డ్ ఎయిడ్ ఆస్ట్రేలియా సంస్థలు ''బిహైండ్ ద బార్‌కోడ్'' అనే...


ఈ జీవనంలో- పరిచయమే లేనివాళ్లు ఒకచోట అద్దెకు ఉంటూ, తమ వంటగదిని, పడకగదులను పంచుకుంటారు. 'కో లివింగ్ స్పేసెస్'లో పార్టీలు లాంటి కార్యక్రమాలను కూడా నిర్వహిస్తున్నాయి ఈ సదుపాయాన్ని కల్పించే సంస్థలు.

2022 నాటికి దేశంలో కో లివింగ్ స్పేసెస్ వ్యాపారం దాదాపు 14 వేల కోట్ల రూపాయలకు చేరుతుందని అంచనా.

'కో లివింగ్'పై బెంగళూరు నుంచి బీబీసీ ప్రతినిధి జో థామస్ అందిస్తున్న కథనం ఇది.

కోలివింగ్: ఇంటికి భారత యువత కొత్త నిర్వచనం

'కోలివింగ్'ను ఫ్లాట్ షేరింగ్ కాన్సెప్ట్‌కు తర్వాతి స్థాయిగా చెప్పుకోవచ్చు. ఈ జీవనంలో చాలా వెసులుబాటు ఉంటుంది.

కనీసం ఆరు రోజుల నుంచి నెలలపాటు ఈ స్పేసెస్‌లో నివాసం ఉండొచ్చు. ఉద్యోగ రీత్యా తరచూ నగరాలు మారే యువతకు ఇది అనువుగా ఉంటోంది.

దిల్లీ నుంచి బెంగళూరుకు బదిలీ అయ్యి, ఇక్కడ ఓయో ఆధ్వర్యంలోని కోలివింగ్ స్పేస్‌లో ఉంటున్న ఉద్యోగిని తనూ నయ్యర్ బీబీసీతో మాట్లాడుతూ- ఈ కాన్సెప్ట్‌లో వెసులుబాటు గురించి చెప్పారు.

"బెంగళూరులో ఏదైనా ఫ్లాట్ అద్దెకు తీసుకోవాలంటే సెక్యూరిటీ డిపాజిట్ కింద కనీసం పది నెలల అద్దెను ముందుగా చెల్లించాలి. ఇది నేను ఎదుర్కొన్న సమస్య. కోలివింగ్ స్పేస్‌లో అయ... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

ితే అంత డబ్బు కట్టాల్సిన అవసరం లేదు. పైగా అవసరమైనన్ని రోజులే ఇందులో ఉండొచ్చు" అని తనూ నయ్యర్ తెలిపారు.

ఈ తరహా జీవనం ముందు నుంచే ఉనికిలో ఉంది. పేయింగ్ గెస్ట్ లేదా పీజీలుగా పేరుగాంచిన ఈ ఇళ్లలో రూంలను అద్దెకిస్తూ భోజన వసతి కల్పిస్తారు. కానీ అద్దెకుండే వాళ్లకు ఎక్కువ స్వేచ్ఛ ఉండదు. ఈ వ్యాపారం పద్ధతి ప్రకారం కూడా ఉండదు.

ఈ గదుల్లో చాలా షరతులుంటాయి. స్నేహితులు, ఆహారం విషయంలో అంత అనుకూలంగా ఉండవు. యజమానిని బట్టి కూడా నిబంధనలు మారిపోతుంటాయి.

కో లివింగ్ స్పేసెస్ నిలకడగా మెరుగైన సేవలను అందిస్తుండటంతో ఈ యాప్‌లు యువ వినియోగదారులను బాగా ఆకర్షిస్తున్నాయి.

దేశంలోని యువతీయువకులు ముందు తరాల వారికన్నా ఎక్కువ కాలం అద్దె ఇళ్లలో ఉండనున్నారు. మెరుగైన వసతుల కోసం వీరు ఎక్కువ చెల్లించడానికైనా వెనుకాడబోరు.

కోలివింగ్ స్పేస్‌లను కల్పిస్తున్న ఓయో, లెమన్ ట్రీ, నెస్ట్ అవే, జోలో లాంటి సంస్థలు, విదేశీ మదుపరులను కూడా బాగా ఆకర్షిస్తున్నాయి. భారత్‌లో ఈ మార్కెట్ బాగా ఎదగొచ్చని మదుపర్లు భావిస్తున్నారు.

ఈ రంగంలో పెట్టుబడులు పెట్టేవాళ్లకు చాలా సవాళ్లు ఎదురవుతున్నాయి.

'రెడ్ సీర్' కన్సల్టింగ్ డైరెక్టర్ ఉజ్వల్ చౌధ్రీ బీబీసీతో మాట్లాడుతూ-  "కొందరు ఇన్వెస్టర్లు ఈ రంగాన్ని వృద్ధి చేసేందుకు భారీగా వెచ్చిస్తున్నారు. దీని మూలంగా ఈ వ్యాపారంలో రోజువారీ నిర్వహణకు చాలా డబ్బు అవసరమవుతోంది. ఇలా చేయడం దీర్ఘకాలంలో అనువైంది కాదు" అని అభిప్రాయపడ్డారు.

ఇవి కూడా చదవండి:

(బీబీసీ తెలుగును ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి.  యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)


ఈ జైలుపై మసుమా అహూజా అందిస్తున్న కథనం:

రామ్‌చంద్ స్కూలు బస్సు నడుపుతారు. ఆయన భార్య సుగుణ ఒక టెక్స్‌టైల్ ఫ్యాక్టరీలో పనిచేస్తారు. ఈ మధ్యే నేను వాళ్లుండే చోటుకు వెళ్లాను. అది ఒకే గది. లోపల ఒక ఫ్రిజ్, టీవీ ఉన్నాయి. దగ్గర్లోనే రహదారి ఉంది.

పెళ్లికి ముందు రామ్‌చంద్ ఒంటరి. సువర్ణను ఆమె కుటుంబం పట్టించుకోకుండా వదిలేయడంతో ఆమె కూడా ఒంటరిగానే జీవనం సాగించేవారు. వీరిద్దరికి పెళ్లి చేస్తే ఒకరికొకరు తోడుగా ఉంటారని ఇరుగుపొరుగు భావించారు. పెళ్లి జరిపించారు. సువర్ణను రామ్‌చంద్ ఎంతగానో ఇష్టపడి చేసుకున్నారు. వీరిద్దరూ హత్య కేసుల్లో దోషులుగా తేలిన వ్యక్తులు. వీరు జైల్లోనే నివసిస్తున్నారు. అదే-సాంగనర్ ఓపెన్ జైలు.

ఈ జైలుకు గోడలు లేవు. గేటు వద్ద భద్రతా గార్డులు లేరు. రోజూ జైల్లోంచి బయటకు వెళ్లి, పనిచేసి సంపాదించుకొనేందుకు ఖైదీలను అనుమతిస్తారు. దీనిని ప్రోత్సహిస్తారు కూడా. 1950ల నుంచి ఈ జైలు ఉంది. ఇందులో 450 మంది ఖైదీలు ఉన్నారు. రాజస్థాన్‌లో ఇలాంటి జైళ్లు దాదాపు 30 ఉన్నాయి.

దేశవ్యాప్తంగా ఓపెన్ జైళ్లు ఉండేలా నిబంధనలు తీసుకురావాలంటూ పోరాడుతున్న స్మితా చక్రవర్తి అనే మహిళతో కలిసి నేను సాంగనర్ జైలుకు వెళ్... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

లాను.

ఇదే అభ్యర్థనతో స్మిత సుప్రీంకోర్టులో వ్యాజ్యం వేశారు. న్యాయస్థానం స్పందించి- సాంగనర్ తరహా జైళ్లు ఎక్కువ చోట్ల ఏర్పాటు చేసే అంశాన్ని పరిశీలించాలని రాష్ట్రాలకు నిర్దేశించింది.

రాజస్థాన్‌లో జైళ్ల గౌరవ కమిషనర్‌గా స్మిత వ్యవహరిస్తున్నారు. దేశవ్యాప్తంగా మెరుగైన శిక్షా విధానం కోసం చేస్తున్న కృషికి గుర్తింపుగా ఆమెకు ఇటీవలే 'అగామీ ప్రైజ్' లభించింది.

రెండొంతుల ఓపెన్ జైళ్లు రెండు రాష్ట్రాల్లోనే

2015 చివరి నాటికి భారత్‌లో 4,19,623 మంది ఖైదీలు ఉండగా, వీరిలో కేవలం 3,789 మంది (0.9 శాతం) మాత్రమే ఓపెన్ జైళ్లలో ఉన్నారు.

దేశంలోని మొత్తం ఓపెన్ జైళ్లలో మూడింట రెండొంతులు జైళ్లు  రాజస్థాన్, మధ్యప్రదేశ్‌లలోనే ఉన్నాయి. ఈ రెండు రాష్ట్రాల్లో 42 ఓపెన్ జైళ్లు ఉన్నాయి. మరో 15 రాష్ట్రాల్లో కలిపి 21 ఓపెన్ జైళ్లు ఉన్నాయి.

సుగుణ(కుడి వైపు), మరో ఖైదీతో స్మితా చక్రవర్తి (మధ్యలో)

భారత నేరన్యాయ విధానం జరిగిన ఘటననే పరిగణనలోకి తీసుకొంటుందని, కానీ అందుకు బాధ్యుడైన వ్యక్తిని ఎలా సంస్కరించాలనేది పరిగణనలోకి తీసుకోదని స్మిత ఆక్షేపించారు.

ఆమె పోరాటానికి మద్దతు లభిస్తున్నట్లు కనిపిస్తోంది. నిరుడు భారత్‌లో మరో నాలుగు రాష్ట్రాలు కొత్త ఓపెన్ జైళ్లు ఏర్పాటు చేశాయి.

సాంగనర్ జైల్లో ఖైదీలను కలిసినప్పుడు స్మిత తన పోరాటంలో పురోగతిని వారికి వివరించారు. ఖైదీలు నాతో మాట్లాడేందుకు బాగా ఉత్సాహం చూపించారు. ఈ జైలుకు నాలాంటి సందర్శకులు వచ్చేది తక్కువే.

జైలు ప్రాంగణానికి ముందు పిల్లల నర్సరీ ఉంది. కొందరు ఖైదీలతో మాట్లాడాను. వీరిలో పురుషులు, మహిళలు ఇద్దరూ ఉన్నారు. జైలు శిక్ష ఎందుకు పడిందని అడిగితే, చాలా మంది ''302'' అని సమాధానమిచ్చారు.  హత్యానేరానికి సంబంధించిన శిక్షను నిర్దేశించే భారత శిక్షా స్మతి(ఐపీసీ)లోని సెక్షన్ 302ను ఉద్దేశించి వారు అలా స్పందించారు. ఈ ఓపెన్ జైలును వారు 'పొలం' అని పిలుచుకుంటారు. ఇక్కడ తమ జీవితం ఎంత హాయిగా, సంతోషంగా ఉందో వారు నాతో సంభాషణలో వివరించారు.

శిక్షాకాలంలో మూడింట కనీసం రెండొంతుల కాలాన్ని సాధారణ (క్లోజ్డ్) జైలులో గడిపిన ఖైదీలనే సాంగనైర్ జైలుకు పంపుతారు. సాధారణ జైళ్లతో పోలిస్తే ఇక్కడ ఎంతో స్వేచ్ఛ ఉంటుందని ఖైదీలు చెప్పారు.

కొన్ని సందర్భాల్లో ఈ జైలును వీడి వెళ్లేందుకు ఖైదీలు నిరాకరిస్తుంటారు. గతంలో ఇలా మొండికేసిన కొందరు ఖైదీలను అధికార యంత్రాంగం బలవంతంగా ఖాళీ చేయించాల్సి వచ్చింది. ఈ జైల్లో ఉన్న సమయంలోనే దగ్గర్లోనే స్థిరమైన...


ఈ టన్నెల్‌ను ఆదివారం పోలీసులు కనుగొన్నారు

జైలు ప్రధాన ద్వారం నుంచే ఈ ఖైదీలంతా నడుచుకుంటూ బయటకెళ్లారని, వీరు తప్పించుకోవడానికి జైలు గార్డులు సహాయం చేసి ఉంటారని జైలు అధికారులు అనుమానిస్తున్నారు.

జైల్లో ఒక సొరంగాన్ని కూడా అధికారులు కనుగొన్నారు. అయితే, ఈ 'ఎస్కేప్ ఆపరేషన్'ని కప్పిపుచ్చేందుకే ఈ సొరంగం తవ్వి ఉంటారని భావిస్తున్నారు.

తప్పించుకుని పారిపోయిన ఖైదీల్లో చాలామంది బ్రెజిల్ దేశంలోని అతిపెద్ద ఆర్గనైజ్డ్ క్రిమినల్ గ్యాంగ్ అయిన ఫస్ట్ కమాండ్ ఆఫ్ ది క్యాపిటల్ (పీపీసీ)కి చెందినవారు.

బ్రెజిల్‌లోని సావో పాలో నగరం కేంద్రంగా పనిచేసే ఈ క్రిమినల్ గ్యాంగ్‌లో దాదాపు 30 వేల మంది సభ్యులు ఉన్నారు. వీరంతా మత్తు పదార్థాలను, ఆయుధాలను అక్రమంగా రవాణా చేస్తుంటారు. బ్రెజిల్‌తో పాటుగా చుట్టుపక్కలే ఉన్న పరాగ్వే, బొలీవియా, కొలంబియాల్లో కూడా ఈ ముఠా కార్యకలాపాలు కొనసాగుతున్నాయి.

పెడ్రొ జాన్ కబల్లెరో నగరంలోని ఈ జైలు కూడా బ్రెజిల్ సరిహద్దుకు సమీపంలోనే ఉంది.

జైలు గదిలో బయటపడ్డ ఇసుక సంచులు

ఆదివారం జైలు అధికారులు వచ్చి పీపీసీ సభ్యులను నిర్బంధించిన జైలు సెల్‌ను పరిశీలించారు. ఆ గది మొత్తం ఖాళీగా ఉంది. దాంట్లో దాద... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

ాపు 200 ఇసుక సంచులు కనిపించాయి.

సొరంగం నుంచి బయటకు పారిపోయేందుకు ప్రయత్నిస్తున్న ఒక ఖైదీని అధికారులు పట్టుకున్నారు.

ఈ వ్యవహారంలో జైలు అధికారుల పాత్ర ఉందని స్పష్టంగా తెలుస్తోందని దేశ అంతర్గత వ్యవహారాల శాఖ మంత్రి ఈక్లిడెస్ అకెవెడొ చెప్పారు.

''మేం టన్నెల్‌ని కనుగొన్నాం. కానీ, ఖైదీలను తప్పించడానికి లేదంటే దీన్నంతా కప్పిపుచ్చడానికి ఈ టన్నెల్ తవ్వారని భావిస్తున్నాం. జైలు సిబ్బంది సహకారం ఉంది'' అని ఒక ప్రకటనలో ఆయన పేర్కొన్నారు.

గత కొద్ది రోజులుగా చిన్నచిన్న గ్రూపులుగా ఖైదీలను జైలు నుంచి తప్పించారని ఇంటెలిజెన్స్ సమాచారం తమకు ఉందని ఆయన వెల్లడించారు.

ఇదంతా జరుగుతున్నప్పుడు జైలు డైరెక్టర్ సెలవులో ఉన్నారు.

ఖైదీలు పారిపోయేందుకు జైలు అధికారుల నుంచి సహాయ, సహకారాలు లభించాయని అనుమానిస్తున్నారు

జైలు అధికారులందరినీ విధుల నుంచి తొలగించి, వారిని అరెస్ట్ చేయాలని న్యాయ శాఖ మంత్రి సెసిలియా పెరెజ్ ఆదేశాలు జారీ చేశారని ల నసియన్ దినపత్రిక ఒక కథనంలో తెలిపింది.

జైలు రెండో అంతస్తులో ఉన్న ఖైదీలు కూడా తప్పించుకున్నారని, వారి గదులన్నీ తెరచి ఉన్నాయని ఏబీసీ కార్డినల్ రేడియోతో మాట్లాడుతూ ఆమె అన్నారు.

ఖైదీలను తప్పించడానికి ఏజెంట్లకు సుమారు రూ.57 లక్షలు ఒప్పందం కుదిరినట్లు తమకు సమాచారం అందిందని, ఇది స్పష్టమైన అవినీతి అని అన్నారు.

ఖైదీల పరారీ గురించి ఆదివారం మీడియాతో మాట్లాడుతున్న పరాగ్వే న్యాయ శాఖ మంత్రి సెసిలియా పెరెజ్

ఈ ఖైదీల్లో కొందరు బ్రెజిల్ వాసులు ఉన్నారు. వారంతా సరిహద్దు దాటి పారిపోయారని అకెవెడో చెప్పారు.

సరిహద్దు నుంచి బ్రెజిల్ వైపు ప్రాంతంలో కొన్ని దగ్ధమైన వాహనాలు కనిపించాయి.

బ్రెజిల్-పరాగ్వే సరిహద్దు ప్రాంతం మత్తు పదార్థాల అక్రమ రవాణా మార్గంగా పేరొందింది.

ఇవి కూడా చదవండి:

(బీబీసీ తెలుగును ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి.  యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)


ఈ టపాకాయలను స్థానికంగా దొరికే పేలుడు పదార్థాలతో లేదంటే పండుగ సమయాల్లో ఉపయోగించే టపాకాయల నుంచి తీసి తయారు చేస్తారు. పేలుడు పదార్థాలు, రకరకాల ఉచ్చులు ఉపయోగించడం ఒక్క కేరళకే పరిమితం కాదని, భారతదేశమంతటా అది ఉందని వన్యప్రాణి నిపుణులు చెబుతున్నారు.

“ఇవి ఏనుగుల కోసం ఉద్దేశించినవి కావు. వాటిని ముఖ్యంగా పొలాల్లోకి ప్రవేశించి, పంటలను నాశనం చేసే అడవి పందులను చంపడానికి పెడుతుంటారు” అని వైల్డ్ లైఫ్ సైన్స్ కాలేజ్ ఆఫ్ ఫోరెస్ట్రీ మాజీ ప్రొఫెసర్ డాక్టర్ జాకబ్ చీరన్ బీబీసీకి చెప్పారు.

మన్నక్కాడులో ఒక గర్భంతో ఉన్న ఏనుగు టపాకాయ కూరిన పైనాపిల్‌ను తిని చనిపోవడం దేశవ్యాప్తంగా ఆగ్రహావేశాలు రగిలించింది. కేరళ ముఖ్యమంత్రి పినరయి విజయన్ “ఈ కేసులో దర్యాప్తు జరుగుతోంది, ముగ్గురు అనుమానితులపై దృష్టి పెట్టాం” అని ట్వీట్ చేశారు.

“ఇద్దరు నిందితులను ప్రస్తుతం విచారిస్తున్నారు. మేం ఈ కేసులో ఇంకా ప్రాథమిక అరెస్టులు ఏవీ చేయలేదు” అని పేరు వెల్లడించడానికి ఇష్టపడని ఒక అధికారి బీబీసీకి చెప్పారు.

ఇలాంటి ఘటనలు ఎన్నో

18 ఏళ్ల క్రితం ఇలాంటి ఘటనే జరగడంతో ఒక మగ ఏనుగు నోట్లో తీవ్ర గాయాలు అయ్యాయి. అప్పుడు డాక్టర్ చీరన్ దానికి ఆ... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

పరేషన్ చేశారు. ఆ ఆపరేషన్ సమయంలో సీనియర్ పశువైద్యుడు ప్రొఫెసర్ కేసీ పనిక్కెర్, డాక్టర్ పీబీ గిరిదాస్ ఆ ఏనుగుకు మత్తుమందు ఇచ్చి చీరన్‌కు సహకరించారు.

“కానీ మేం ఆ ఏనుగును కాపాడలేకపోయాం. ఎందుకంటే  కింది దవడ, పై దవడలకు తీవ్ర గాయాలు అయిన ఏ జంతువైనా బతకడం చాలా కష్టం” అని చీరన్ చెప్పారు.

ఇటీవల ఏప్రిల్‌లో కూడా కొల్లం జిల్లాలోని పునలూర్ అటవీ ప్రాంతంలో పథనపురం దగ్గర ఒక 9 ఏళ్ల మగ ఏనుగు పిల్ల ఈ టపాకాయల బారిన పడింది.

“ఏనుగులు ఈ పద్ధతిలో చనిపోవడం సాధారణంగా జరగదు. జనం ఈ టపాకాయలను అడవి పందులు చంపడానికి పెడతారు. ఏనుగులు సాధారణంగా కాఫీ, ఇతర తోటలపై దాడి చేయవు. అవి వరి, అరటి పంటలపైకి వెళ్తాయి” అని కేరళ మాజీ చీఫ్ ఫారెస్ట్ వెటర్నరీ ఆఫీసర్ డాక్టర్ ఈకే ఈశ్వరన్ చెప్పారు.

గతవారం పదవీ విరమణ చేసిన ఈశ్వరన్ “అడవి పందులు దేశమంతా ఉంటాయి. అందుకే, అడవి పందులు గాయపడిన ఘటలను మనం పెద్దగా పట్టించుకోం. ఏనుగులు చనిపోయిన ఇటీవలి ఘటనలు చాలావరకూ ప్రమాదవశాత్తూ జరిగాయి. పథనపురంలో ఉపయోగించింది స్థానిక టపాకాయ, దాన్ని నమలడం వల్ల అది పేలింది” అన్నారు.

వేరే దారి లేదా?

కానీ, అడవి జంతువులను భయపెట్టి తరిమేయాలంటే ఉన్న ఒకే ఒక దారి టపాకాయలేనా?

“అలా ఏం లేదు. ఎరవేసే పదార్థాలుగా మేం పిలిచుకునే వస్తువులు చాలా రకాలు ఉన్నాయి. వాటిని విచక్షణారహితంగా ఉపయోగిస్తున్నారు. వాటిలో ఉచ్చులు, జా ట్రాప్స్, డెడ్ ఫాల్ ట్రాప్స్,  స్పైక్స్ లాంటివి చాలా ఉన్నాయి. కొందరు మొక్కల నుంచి నిపుణులు సేకరించే విషాలు కూడా ఉపయోగిస్తారు. ఇలా వేటాడడం దేశవ్యాప్తంగా భారీ స్థాయిలో జరుగుతోంది”. అని వైల్డ్ లైఫ్ ఫస్ట్ అనే స్వచ్చంద సంస్థకు చెందిన ప్రవీణ్ భార్గవ్ చెప్పారు.

“ఈ పేలుడు పదార్థాలను ‘సైలెంట్ కిల్లర్స్’ అంటారు. తుపాకీలతో కాల్పులు జరిపితే గార్డులు ఆ శబ్దం వచ్చిన వైపు వెళ్లి వాళ్లను పట్టుకుంటారు. అందుకే ఇలాంటి సైలెంట్ కిల్లర్స్ వల్ల వారి గురించి ఎవరికీ తెలీకుండా ఉంటుంది. కేరళలోనే కాదు ఇది దేశమంతటా జరుగుతోంది” అన్నారు.

“వన్యప్రాణుల నివాస స్థానాలకు రెండు రకాల ముప్పు ఎదురవుతోంది. ఇలాంటి పరికరాలతో వేటాడడం వాటిలో ఒకటి. దాన్ని అడ్డుకోడానికి ఇప్పుడున్న చట్టాలు సరిపోతాయి. కానీ, వాటిని అమలు చేయడమే సమస్య. ఇక మనుషుల ఒత్తిడికి దూరంగా జంతువులకు, వాటి ఆవాసాలకు మనం స్థలం ఎలా కేటాయిస్తాం అనేది రెండోది” అని భార్గవ్ చెప్పారు.

సంఘర్షణ పరిస్థితులను తగ్గించగలం కానీ, వాటిని పూర్తిగా తొలగించలేమని ఆయన అంగీకరించారు....


ఈ టీకా సురక్షితంగా, సమర్థంగా పనిచేసేలా చూసుకోవడడం తమ ప్రభుత్వం మొదటి ప్రాధాన్యం అని తెలిపారు.

"మనం సామాన్యులకు వ్యాక్సీన్ వేసే పరిస్థితిలో జనవరిలో రావచ్చని నాకు అనిపిస్తోంది" అని ఆయన ఏఎన్ఐకు ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూలో చెప్పారు.

ప్రస్తుతం, అత్యవసర స్థితుల్లో ఉపయోగించడానికి దరఖాస్తు చేసుకున్న కరోనా వ్యాక్సీన్లతోపాటూ అన్ని టీకాలను డ్రగ్ నియంత్రణ మండలి విశ్లేషిస్తోందని అన్నారు.

"కోవిడ్-19 వ్యాక్సీన్ పరిశోధన విషయంలో భారత్ మిగతా దేశాలకంటే వెనకబడి లేదు. వ్యాక్సీన్ పూర్తిగా సురక్షితం, వైరస్‌ను సమర్థంగా ఎదుర్కునేలా చూసుకోవడం మా మొదటి ప్రాధాన్యం. ఆ విషయంలో మేం ఏమాత్రం రాజీ పడకూడదని అనుకుంటున్నాం. అన్ని విషయాలూ దృష్టిలో పెట్టుకుని ఔషధ నియంత్రణ అధికారులు వ్యాక్సీన్‌కు సంబంధించిన డేటాను విశ్లేషిస్తున్నారు" అని మంత్రి చెప్పారు.

దేశంలో స్వదేశీ వ్యాక్సీన్ పరిశోధనలు కూడా కొనసాగుతున్నాయని, మరో ఆరేడు నెలల్లో దేశంలోని 30 కోట్ల మందికి వ్యాక్సీన్ డోస్ ఇవ్వగలమని ఆశిస్తున్నామని డాక్టర్ హర్షవర్ధన్ శనివారం చెప్పారు.

కోవిడ్-19పై ఉన్నత స్థాయి మంత్రుల బృందం(జీఓఎం) 22వ సమావేశంలో మాట్లాడిన హర్షవర్దన్ "మన శాస్త్రవేత్... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

తలు, ఆరోగ్య నిపుణులు ఈ వైరస్‌ను వేరు చేశారు. దాని జీనోమ్ సీక్వెన్సింగ్ చేశారు. తర్వాత దానికి వ్యాక్సీన్ రూపొందించే పని ప్రారంభించారు. మరో ఆరేడు నెలల్లో మన దగ్గర 30 కోట్ల మందికి వ్యాక్సీన్ వేసే  సామర్థ్యం ఉంటుంది" అన్నారు.

దేశంలో తయారవుతున్న టీకాలు ఇవే

ఆరోగ్య శాఖ వివరాల ప్రకారం ప్రస్తుతం తయారవుతున్న కరోనా వ్యాక్సీన్ల క్లినికల్ ట్రయల్స్ వేరు వేరు దశల్లో ఉన్నాయి. వీటిలో ఆరు వ్యాక్సీన్ల క్లినికల్ ట్రయల్స్ కొనసాగుతున్నాయి.

కోవిషీల్డ్:

ఆక్స్ ఫర్డ్ యూనివర్సిటీ తయారుచేసిన ఈ టీకాను ఆస్ట్రాజెనెకా భారీగా ఉత్పత్తి చేస్తోంది. చింపాంజీ ఎడెనోవైరస్ ప్లాట్‌ఫాం ఆధారంగా తయారు చేసిన ఈ వ్యాక్సీన్‌కు భారత్‌లో పుణెలోని సీరమ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ భాగస్వామిగా ఉంది. దీని రెండు, మూడు దశల క్లినికల్ ట్రయల్స్ కొనసాగుతున్నాయి. అత్యవసర వినియోగం కోసం ఇది ప్రభుత్వం అనుమతి కోరింది.

కోవాక్సీన్:

ఇది మృత వైరస్ ఉపయోగించి రూపొందిస్తున్న వ్యాక్సీన్. దీనిని హైదరాబాద్‌లోని భారత్ బయోటెక్ తయారుచేస్తోంది. ఐసీఎంఆర్ సహకారంతో దీని మూడో దశ క్లినికల్ ట్రయల్స్ కొనసాగుతున్నాయి. అత్యవసర వినియోగం కోసం ఇది కూడా ప్రభుత్వం అనుమతి కోరింది.

ZyCoV-D :

డీఎన్ఏ ప్లాట్‌ఫాంపై కాడిలా ఈ వ్యాక్సీన్ తయారు చేస్తోంది. దీని కోసం కాడిలా బయోటెక్నాలజీ విభాగంతో కలిసి పనిచేస్తోంది. ఈ టీకా మూడో దశ క్లినికల్ ట్రయల్స్ కొనసాగుతున్నాయి.

స్పుత్నిక్-వి:

ఈ వ్యాక్సీన్‌ను రష్యాలోని గమలేయా నేషనల్ సెంటర్ తయారుచేసింది. హ్యూమన్ ఎడెనోవైరస్ ప్లాట్‌ఫాంపై దీనిని రూపొందించారు. హైదరాబాద్‌లోని డాక్టర్ రెడ్డీస్ ల్యాబ్‌లో దీనిని భారీగా ఉత్పత్తి చేస్తున్నారు. ఈ వ్యాక్సీన్ మూడో దశ క్లినికల్ ట్రయల్స్ కు చేరుకుంది.

NVX-CoV2373:

వైరస్ ప్రొటీన్ ముక్కల ఆధారంగా తయారైన ఈ వైరస్‌ను పుణెలోని సీరమ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఉత్పత్తి చేస్తోంది. ఇన్‌స్టిట్యూట్ దీనికోసం నోవావ్యాక్స్ తో కలిసి పనిచేస్తోంది.

ప్రొటీన్ యాంటీజెన్ బెస్ట్:

అమెరికా ఎంఐటీ తయారు చేసిన ప్రొటీన్ యాంటీజెన్ బెస్ట్ వ్యాక్సీన్ ఉత్పత్తి హైదరాబాద్ బయోలాజికల్ ఈ-లిమిటెడ్ చేస్తోంది. దీని మొదటి, రెండో హ్యూమన్ క్లినికల్ ట్రయల్స్ మొదలవబోతున్నాయి.

HGCO 19:

అమెరికా హెచ్‌డీటీ ఎంఆర్ఎన్ఏ ఆధారిత ఈ వ్యాక్సీన్ ఉత్పత్తిని పుణెలోని జినోవా అనే కంపెనీ చేస్తోంది.  జంతువులపై ఈ టీకా ప్రయోగాలు పూర్తయ్యాయి. త్వరలో దీని మొదటి, రెండో దశ క్లినికల్ ట్రయల్స్...


ఈ ట్రయల్స్‌కు అంగీకారం తెలుపుతూ డ్రగ్స్ కంట్రోలర్ జనరల్ ఆఫ్ ఇండియా (డీసీజీఐ) నిర్ణయం తీసుకున్నట్లు ఏఎన్‌ఐ వార్తాసంస్థ వెల్లడించింది. సీరం ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఇండియాకు ఈ ట్రయల్స్ నిర్వహించడానికి ప్రభుత్వం అనుమతి ఇచ్చింది.

సమగ్ర విశ్లేషణ తర్వాత, నిపుణుల కమిటీ సిఫారసుల మేరకు ఈ ట్రయల్స్‌కు డీసీజీఐ అంగీకరించినట్లు ఏఎన్‌ఐ పేర్కొంది. ఆక్స్‌ఫర్డ్ యూనివర్సిటీ ఇచ్చిన డేటాను పరిశీలించాక దీనికి అనుమతిస్తూ కమిటీ సిఫారసు చేసినట్లు డీసీజీఐ అధికారి ఒకరు వెల్లడించారు.

ఈ అధ్యయనంలో ప్రతిరోగికి రెండు మోతాదుల చొప్పున (మొదటి రోజున ఒకటి, 29వ రోజున ఒకటి) టీకాను ఇస్తారు. తర్వాత 4 వారాలపాటు వారిలో రోగ నిరోధక శక్తిని అధ్యయనం చేస్తారు.

కోవిషీల్డ్ పేరుతో రాబోయే ఈ వ్యాక్సిన్‌ను ఆస్ట్రోజెనెకా అనే కంపెనీతో కలిసి సీరం ఇనిస్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఇండియా భారత్‌లో ఉత్పత్తి చేయబోతోంది.

భారతదేశంలో కరోనా వ్యాప్తి ఎలా ఉంది?

దేశంలో గత 24 గంటల్లో కొత్తగా 52,972 కేసులు నమోదయ్యాయని, కోవిడ్ -19 కారణంగా 771 మంది మరణించారని కేంద్ర ఆరోగ్య మంత్రిత్వ శాఖ తెలిపింది. గత 4 రోజులుగా దేశంలో ప్రతిరోజూ 50 వేలకు పైగా కొత్త కేసులు నమోదవుతున... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

్నాయి.

గత 15 రోజులుగా కరోనా కేసుల సంఖ్య గణనీయంగా పెరుగుతోందని కేంద్ర మంత్రిత్వ శాఖ తెలిపింది. అయితే ఇతర దేశాలతో పోలిస్తే భారత్‌లో రికవరీ రేటు ఎక్కువగా ఉందని కూడా ప్రభుత్వం చెబుతోంది.

ప్రభుత్వ అంచనాల ప్రకారం దేశవ్యాప్తంగా ఇప్పటి వరకు 18 లక్షలకు పైగా కేసులు నమోదయ్యాయి. సుమారు 11 లక్షలమందికి పైగా రోగులు కోలుకున్నారని, 5లక్షల యాక్టివ్ కేసులున్నాయని ప్రభుత్వం వెల్లడించింది.

ప్రపంచవ్యాప్తంగా అమెరికా, బ్రెజిల్ తర్వాత కేసుల సంఖ్యలో భారత్ మూడోస్థానంలో ఉంది.

దేశంలో కోవిడ్-19 కారణంగా ఇప్పటివరకు 38,135మంది చనిపోయారు. అమెరికా, బ్రెజిల్, మెక్సికో, బ్రిటన్‌లకన్నా మరణాలలో వెనకబడిన భారత్... ఇటలీ, ఇరాన్, ఫ్రాన్స్, స్పెయిన్‌లను దాటేసింది.

ఇప్పటి వరకు దేశంలో రెండు కోట్ల టెస్టులను నిర్వహించినట్లు ఇండియన్ కౌన్సిల్ ఫర్ మెడికల్ రీసెర్చ్ వెల్లడించింది.

ఆగస్టు 2 నాటికి 2 కోట్ల 2వేల 858మందికి పరీక్షలు నిర్వహించగా, ఒక్క ఆగస్టు 2 నాడే 3 లక్షల 81వేల నమూనాలను సేకరించారు.

ఇవి కూడా చదవండి.

(బీబీసీ తెలుగును ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి. యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)


ఈ ట్రిపుల్ తలాక్ బిల్లు లోక్‌సభ ఆమోదం పొందినప్పటికీ రాజ్యసభలో ముందుకు కదలలేదు. దీంతో కేంద్రం ఇప్పుడు దీన్ని ఆర్డినెన్స్ రూపంలో చట్టబద్ధత కల్పించింది.

ట్రిపుల్ తలాక్ ఆర్డినెన్స్‌కు సంబంధించి కేంద్ర న్యాయ మంత్రి రవిశంకర్ ప్రసాద్ విలేఖరులతో మాట్లాడారు. ఆ వివరాలు..

2017 జనవరి నుంచి ఇప్పటివరకు 430 ట్రిపుల్ తలాక్ ఉదంతాలు కేంద్రం దృష్టికి వచ్చాయి. ఇందులో 239 సుప్రీంకోర్టు తీర్పుకు ముందు నాటివి. మూడుసార్లు తలాక్ చెప్పి విడాకులిచ్చే విధానం ఏమాత్రం తగ్గలేదు. ఎక్కువగా ఉత్తర ప్రదేశ్‌లో ఇలాంటి ఘటనలు నమోదయ్యాయి. ఝార్ఖండ్‌లో 35, మహారాష్ట్రాలో 27, తెలంగాణలో 10, అస్సాంలో 11, బిహార్‌లో 19, గుజరాత్.. హరియాణా.. జమ్ముకశ్మీర్ రాష్ట్రాల్లో నాలుగేసి, ఛత్తీస్‌గఢ్.. దిల్లీల్లో ఒక్కొక్కటి నమోదయ్యాయి. ఇంకా వెలుగుచూడనివీ ఎన్నో ఉన్నాయి.

మేం ఎంత ప్రయత్నించినప్పటికీ ఓటు బ్యాంకు రాజకీయాలతో కాంగ్రెస్ పార్టీ దీనికి మద్దతివ్వలేదు. ట్రిపుల్ తలాక్ విధానానికి పార్లమెంటులోనే ముగింపు పలికేందుకు మేం ప్రయత్నించినా కాంగ్రెస్ సహకరించలేదు. దీంతో ఆర్డినెన్స్ తేక తప్పలేదు.

భార్య కానీ, ఆమె రక్తసంబంధీకులు కానీ ఫిర్యాదు చేసినప్పుడ... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

ు ఎఫ్‌ఐఆర్ నమోదైతేనే ట్రిపుల్ తలాక్ చెప్పిన భర్త శిక్షార్హుడవుతాడు.

విచారణ ప్రారంభానికి ముందే నిందితులు బెయిలు తీసుకునే వీలుంది. అయితే, భార్య వాదనలు విన్నాకే మేజిస్ట్రేట్ నిర్ణయం తీసుకుంటారు.

మేజిస్ట్రేట్ ముందు రెండు పక్షాలూ అంగీకారానికి వస్తే రాజీకి కూడా అవకాశం ఉంది.

అంతకు ముందు  పార్లమెంట్లో సుదీర్ఘ చర్చ తర్వాత బిల్లుకు వ్యతిరేకంగా వచ్చిన సవరణలన్నింటినీ లోక్ సభ తిరస్కరించింది.

అంటే ట్రిపుల్ తలాక్ బిల్లు ఎలాంటి సవరణలు లేకుండానే సభ ఆమోదం పొందింది. తర్వాత దీన్ని రాజ్యసభలో ప్రవేశపెట్టారు. అనంతరం కేబినెట్ ముందుకు వచ్చింది.

ఈ బిల్లుపై విపక్షాలు మొత్తం 19 సవరణలు ప్రతిపాదించాయి. అయితే వాటన్నింటినీ సభ తిరస్కరించింది. మూడు సవరణలపై సభ్యులు వోటింగ్‌కు పట్టుబట్టారు. వోటింగ్ తర్వాత ఆ ప్రతిపాదనలు వీగిపోయినట్టు స్పీకర్ సుమిత్రా మహాజన్ ప్రకటించారు.

ఎవరైనా వ్యక్తి ట్రిపుల్ తలాక్ ఇచ్చినట్టయితే ఆ వ్యక్తికి బెయిల్ లభించదు. దీనికి మూడేళ్ల జైలు శిక్ష పడుతుంది.

అంతకు ముందు న్యాయశాఖ మంత్రి రవిశంకర్ ప్రసాద్ గందరగోళం మధ్యే సభలో ఈ బిల్లును ప్రవేశపెట్టారు.

గతంలో పార్లమెంట్లో చర్చలో పాల్గొంటూ మంత్రి, "దేశంలో చాలా మంది మహిళలు ట్రిపుల్ తలాక్ బాధితులుగా ఉన్నారు. 2017 ఆగస్ట్ 22న సుప్రీంకోర్టు దీనిని రాజ్యాంగవిరుద్ధమైందని ప్రకటించింది. రామ్‌పూర్ అనే గ్రామంలో ఒక మహిళ ఉదయం ఆలస్యంగా నిద్ర లేస్తుందన్న కారణంతో ఆమెకు తలాక్ ఇచ్చినట్టు ఈ ఉదయమే ఒక వార్త చదివాను" అని అన్నారు.

"ఇస్లామిక్ దేశాలైన బంగ్లాదేశ్, ఈజిప్ట్, మొరాకో, ఇండోనేషియా, మలేషియా, పాకిస్తాన్‌లలో కూడా ట్రిపుల్ తలాక్‌పై నియంత్రణలున్నాయి. బంగ్లాదేశ్‌లో 1961లోనే చట్టం తెచ్చారు. దీని ప్రకారం భర్త తన భార్యకు లిఖితపూర్వకంగా విడాకులు ఇవ్వాల్సి ఉంటుంది. అలా చేయనట్టయితే సంవత్సరం పాటు శిక్ష పడే వీలుంది. 1961లోనే పాకిస్తాన్‌లో కూడా చట్టం చేశారు. దీని ప్రకారం ట్రిపుల్ తలాక్ లేదా తలాక్-ఏ-బిద్దత్‌లో భార్యకు లిఖితపూర్వకంగా నోటీసు ఇవ్వాల్సి ఉంటుంది. నిబంధనను పాటించని పక్షంలో సంవత్సరం పాటు జైలు శిక్ష, ఐదు వేల రూపాయల వరకు జరిమానా విధించే అవకాశం ఉంది" అని మంత్రి రవిశంకర్ ప్రసాద్ సభకు తెలిపారు.

విదేశాంగ శాఖ సహాయ మంత్రి ఎంజె అక్బర్

స్టాండింగ్ కమిటీకి పంపాలనే ప్రతిపాదనకు తిరస్కారం

కాంగ్రెస్ సీనియర్ నేత మల్లికార్జున్ ఖడ్గే మాట్లాడుతూ, "ప్రభుత్వం తెచ్చిన బిల్లులో కొన్ని లోపాలున్నాయి. ప్రతి ఒక్కరిదీ...


ఈ ట్వీట్‌ను భారత హోం శాఖ మంత్రి అమిత్ షా శనివారం సాయంత్రం సుమారు 4 గంటల సమయంలో పెట్టారు. దానితోపాటు ఆయన ట్విటర్‌లో ఒక సుదీర్ఘ ప్రకటన కూడా పోస్ట్ చేశారు.

నిజానికి కొన్ని రోజుల నుంచీ అమిత్ షా ఆరోగ్యం గురించి సోషల్ మీడియాలో రకరకాల ఊహాగానాలు వస్తున్నాయి. కొంతమంది ఆయనకు క్యాన్సర్ వచ్చిందని అంటుంటే, మరికొందరు కరోనా వచ్చిందని చెబుతున్నారు.

ఈ వదంతులకు కారణం బహుశా హోం శాఖ మంత్రి కొంతకాలం కనిపించకపోవడమే అయ్యుంటుంది. అయితే, కొన్నిరోజుల ముందు ప్రధాని మోదీ, ఇతర మంత్రులతో సమావేశం అయినపుడు, అందులో ఆయన కూడా ఉన్న ఫొటో బయటకు వచ్చింది. అప్పటికీ ఆయన ఆరోగ్యం గురించి ఊహాగానాలు ఆగలేదు.

చివరికి అమిత్ షా స్వయంగా ట్వీట్ చేసి దాని గురించి సమాచారం ఇవ్వాల్సి వచ్చింది.

ట్విటర్‌లో అమిత్ షా ప్రకటన

“గత కొన్నిరోజులుగా కొంతమంది మిత్రులు సోషల్ మీడియాలో నా ఆరోగ్యం గురించి చాలా కల్పిత వదంతులు వ్యాపించేలా చేశారు. కొంతమందైతే నేను చనిపోవాలని ప్రార్థిస్తూ ట్వీట్లు కూడా చేశారు.

దేశం ఇప్పుడు కరోనా లాంటి విశ్వ మహమ్మారితో పోరాడుతోంది. దేశ హోంమంత్రిగా అర్థరాత్రి వరకూ నా పనుల్లో బిజీగా ఉండడం వల్ల నేను వీటన్నిటిమీదా దృష్టి ప... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

ెట్టలేదు. ఇవి నా దృష్టికి రాగానే, అందరూ తాము కల్పించిన ఆలోచనలతో సంతోషిస్తున్నారని గ్రహించాను. అందుకే, నేను ఎలాంటి స్పష్టతా ఇవ్వలేదు. కానీ నా పార్టీకి చెందిన లక్షలాది కార్యకర్తలు, నా శ్రేయోభిలాషులు గత రెండు రోజులుగా చాలా ఆందోళనకు గురయ్యారు. వాటిని పట్టించుకోకుండా ఉండలేను. అందుకే నేను పూర్తిగా ఆరోగ్యంగా ఉన్నానని, నాకు ఎలాంటి వ్యాధీ లేదని ఈరోజు స్పష్టం చేయాలనుకుంటున్నాను”.

‘‘హిందూ విశ్వాసాల ప్రకారం ఇలా భావించడం, ఇలాంటి వదంతులు పుట్టించడం వల్ల అవి మనం మరింత ఆరోగ్యంగా, బలంగా ఉండేలా చేస్తాయి. అందుకే అలా చేస్తున్న అందరూ ఇక పనికిరాని విషయాలను వదిలి, నన్ను నా పనిచేసుకోనిస్తారని, వారు కూడా వారి పని చూసుకుంటారని ఆశిస్తున్నాను.

నా క్షేమం గురించి అడిగినందుకు, నా గురించి ఆందోళన చెందినందుకు నా శ్రేయోభిలాషులకు, పార్టీ కార్యకర్తలు అందరికీ కృతజ్ఞతలు చెబుతున్నాను.

ఈ వదంతులు సృష్టించింది ఎవరైనా, వారిపట్ల నా మనసులో ఎలాంటి పగ, ద్వేషం లేదు. మీకు కూడా ధన్యవాదాలు."

-      అమిత్ షా

కేంద్ర హోం శాఖ మంత్రి అమిత్ షా చేసిన ఈ ట్వీట్ తర్వాత ట్విటర్‌లో #AmitShah ట్రెండ్ అయ్యింది. ఈ సమాచారం ఇచ్చినందుకు కొందరు ఆయనకు కృతజ్ఞతలు చెప్పారు. ఆయన దీర్షాయుష్షును కోరుకున్నారు.

జార్ఖండ్ బీజేపీ సీనియర్ నేత రఘువర్ దాస్ “జాకో రాఖే సయ్యా మార్ సకే నా కోయ్”(దేవుడి ఆశీస్సులు ఉన్నవారిని ఎవరూ ఏమీ చేయలేరు) అని ట్వీట్ చేశారు.

‘‘మీరు అనారోగ్యం నుంచి త్వరగా కోలుకోవాలని, మీకు దీర్ఘాయుష్షు ప్రసాదించాలని ఆ దేవుడిని కోరుకుంటున్నా’’ అని అనుజ్ మిశ్రా ట్వీట్ చేశారు.

కరోనావైరస్ హెల్ప్‌లైన్ నంబర్లు: కేంద్ర ప్రభుత్వం - 01123978046, ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ - 104. మానసిక సమస్యల, ఆందోళనల పరిష్కారానికి హెల్ప్‌లైన్ నంబర్ 08046110007

ఇవి కూడా చదవండి:

(బీబీసీ తెలుగును ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి. యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)


ఈ డబ్బుతో ఆర్ కామ్ అధినేత అనిల్, స్వీడన్‌కు చెందిన ఎరిక్సన్ సంస్థకు ఇవ్వాల్సిన బకాయిలు తీర్చేయడంతో జైలుకు వెళ్లాల్సిన పరిస్థితి నుంచి తప్పించుకున్నారు.

ఈ పరిణామాలతో ఇన్నాళ్లూ ఈ సోదరుల మధ్య ఉన్న వైరం కొత్తమలుపు తిరిగినట్లయింది.

ఈ సందర్భంగా అనిల్ మాట్లాడుతూ..'' క్లిష్ట పరిస్థితుల్లో నా వెన్నంటి నిలిచి.. ఆదుకున్న గౌరవనీయులైన అన్నగారు ముఖేశ్, ఆయన సతీమణి నీతాలకు హృదయపూర్వక కృతజ్ఞతలు'' అని చెప్పారు. ఈ చర్య ద్వారా వారు కుటుంబ విలువల ప్రాధాన్యాన్ని రుజువు చేశారని చెప్పారు.

2002లో తండ్రి వీలునామా రాయకుండా చనిపోవడంతో ఈ సోదరుల మధ్య వివాదాలు తలెత్తాయి.

2005లో వీరి మధ్య వివాదం తీవ్రం కావడంతో రిలయన్స్ గ్రూపు రెండుగా విడిపోయింది.

సహజవాయువు విషయంలో వీళ్లు కోర్టుల్లోనూ న్యాయపోరాటాలు చేశారు.

అంతకు ముందు అనిల్ అంబానీ, ఆర్.కామ్ సంస్థకు చెందిన ఇద్దరు డైరెక్టర్లు కోర్టు ధిక్కరణకు పాల్పడ్డారని ఫిబ్రవరి 20న సుప్రీంకోర్టు తెలిపింది. సుప్రీంకోర్టు ఆదేశాల పట్ల యథాలాప వైఖరిని అవలంభించారని నిందించింది.

మరో నాలుగు వారాల్లో (మార్చి 19లోగా) స్వీడన్‌కు చెందిన టెలికం పరికరాల తయారీ సంస్థ ఎరిక్సన్‌కు రూ.453 కోట్... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

ల బకాయి చెల్లించాలని, లేకుంటే అనిల్ అంబానీ మూడు నెలల జైలు శిక్ష అనుభవించాల్సి ఉంటుందని ఫిబ్రవరి 20న న్యాయస్థానం తేల్చి చెప్పింది.

అలాగే.. సుప్రీంకోర్టు న్యాయ సహాయ విభాగానికి అనిల్ అంబానీకి చెందిన మూడు కంపెనీలు కోటి రూపాయల చొప్పున నాలుగు వారాల్లో చెల్లించాలని, లేకుంటే నెల రోజులు జైలు శిక్ష అనుభవించాల్సి ఉంటుందని ఆదేశించింది.

కేసు పూర్వాపరాలు

రిలయన్స్ కమ్యూనికేషన్స్ కంపెనీ తన నెట్‌వర్క్ కార్యకలాపాలను కొనసాగించేందుకు, విస్తరించేందుకు ఎరిక్‌సన్ కంపెనీతో 2014లో ఒప్పందం కుదుర్చుకుంది.

ఈ ఒప్పందానికి సంబంధించి ఆర్.కామ్ తమకు రూ.550 కోట్లు చెల్లించాల్సి ఉందని ఎరిక్‌సన్ గతేడాది సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించింది.

ఎరిక్సన్ సంస్థకు ఆ డబ్బును 120 రోజుల్లో చెల్లించాలని అప్పట్లో రిలయన్స్ కమ్యూనికేషన్స్‌ను న్యాయస్థానం ఆదేశించింది.

కానీ, ఆ గడువులోగా ఆర్.కామ్ చెల్లించలేకపోయింది. తర్వాత మరో 60 రోజులు గడువును కూడా సుప్రీంకోర్టు ఇచ్చింది. అప్పుడు కూడా ఆర్.కామ్ విఫలమైంది.

అయితే, ఇప్పుడు గడువులోపే తమకు ఆర్.కాం చెల్లించిందని ఎరిక్సన్ వెల్లడించింది.

2007లో అంబానీ సోదరులు ఫోర్బ్స్ ధనవంతుల జాబితాలో అగ్రభాగంలో నిలిచారు. ముఖేశ్ అంబానీ 49 బిలియన్ డాలర్లతో దేశంలో అత్యధిక ధనవంతుల జాబితాలో ముందువరసలో నిలిస్తే ఆయన తర్వాతి స్థానంలో 45 బిలియన్ డాలర్లతో అనిల్ అంబానీ ఉన్నారు.

2008 నాటికి అనిల్ తన సోదరుడిని మించిపోతారని చాలా మంది భావించారు. రిలయన్స్ పవర్‌ను పబ్లిక్ ఇష్యూకు తీసుకరావడంతో అందరూ అలానే అంచనా వేశారు.

అనిల్ అంబానీ ప్రతిష్టాత్మకంగా తీసుకున్న ఈ ప్రాజెక్టులో ఒక్క షేరు ధర భవిష్యత్తులో రూ.వెయ్యికి చేరుతుందని చాలా మంది నమ్మారు. అది జరిగి ఉంటే, అనిల్ అంబానీ చాలా త్వరగానే ముఖేశ్ అంబానీని దాటిపోయేవారు. కానీ, అలా జరగలేదు.

మరోసారి 2018 ఫోర్బ్స్ ధనవంతుల జాబితాకు వస్తే ముఖేశ్ అంబానీ సంపద కాస్తంత తరిగింది. ప్రస్తుతం ఆయన సంపద 47 బిలియన్ డాలర్లగా ఉంది. కానీ, 12 ఏళ్ల కిందట 45 బిలియన్ డాలర్ల సంపద ఉన్న అనిల్ అంబానీ ఇప్పుడు బాగా వెనుకబడి పోయారు. ప్రస్తుతం ఆయన సంపద 2.5 బిలయన్ డాలర్లకు పడిపోయింది. బ్లూంబర్గ్ ఇండెక్స్ ఆయన ప్రస్తుత సంపదను 1.5 బిలియన్ డాలర్లగా లెక్కగట్టింది.

ధీరూభాయి అంబానీ వారసులు ఒకేలా ఉన్నారని నిరూపించడానికి ఇద్దరు సోదరులు మొదట్లో పోటీ పడ్డారు. కానీ, ఇప్పుడు రేసు ముగిసింది. అనిల్ అంబానీ పోటీ నుంచి వైదొలగారు.

ఇద్దరు సోదరుల మధ్య...


ఈ డాన్స్ ఫ్లోరే ఇప్పుడామె ప్రపంచం. "ఇక్కడ రకరకాల కొత్త వ్యక్తులను కలుస్తాం, రకరకాల పాటలకు డాన్స్ చేస్తాం. మళ్లీ ఇంటికి వెళతాం."

నగరాలలో ఉండే ఒంటరితనానికి అలవాటు ఆమె పడిపోయారు.

ఎప్పుడూ ఒక సల్సా డాన్స్ క్లబ్‌కి వెళుతుంది. ఒంటరిగా వెళ్లడం, నవ్వడం, ఎవరో తెలియని వ్యక్తిని డాన్స్ చేయమని అడగడానికి చాలా ధైర్యం కావాలి. కానీ, సల్సా డాన్స్‌తో కలిగే ఉత్తేజంలో ఏదో ఆశ ఉంటుంది.

ఒక కొత్త వ్యక్తితో డాన్స్ చేయడం ఎలా ఉంటుంది? ఒక కొత్త వ్యక్తి మిమ్మల్ని సుతిమెత్తగా స్పర్శించినపుడు ఏదో తెలియని ఆనందం ఉంటుంది.

ఒంటరిగా ఉండేటప్పుడు తోడు కోరుకునేవాళ్ళకు సల్సా డాన్స్ ఒక సాంత్వన ఇస్తుంది.

"నాకు అక్కడ ఎవరైనా తెలుసా లేదా అనే విషయం పెద్దగా పట్టించుకోను. వెళ్లి డాన్స్ చేస్తాను. అంతే!"

ఒంటరితనం అధిగమించడానికి సల్సా ఒక మంచి మార్గంలా అనిపిస్తుంటుంది.

నగర జీవితంలో తాను చేసిన ఎన్నో పోరాటాల్లో ఒంటరితనాన్ని అధిగమించడం ఒకటి. ఒక పక్క గులాబీ పూలు, స్టఫ్ఫ్డ్ టాయ్స్, సాఫ్ట్ టాయ్స్‌తో నిండిన వీధులు, మరోవైపు వాలెంటైన్స్ డే నాడు ఒంటరితనాన్ని ఎలా జయించాలనే సలహాలు వినిపిస్తూ ఉంటాయి.

మనసు చాలాసార్లు విరిగిపోయింది. ఒక్కొక్కస... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

ారి ప్రేమను పొందడంలో విఫలమయ్యామని దిగులుగా ఉంటుంది. ఒంటరితనం మనిషిని కుంచించుకుపోయేలా చేస్తుంది. ఒకప్పుడు తనకు నచ్చిన వ్యక్తులకు గిఫ్ట్‌లు పంపేది. కానీ, ఇపుడు ఈ గిఫ్టులు ఇచ్చి పుచ్చుకునే మార్కెటింగ్ ప్రక్రియకు దూరంగా ఉండాలని నిర్ణయించుకుంది సోనియా.

కళలు-సాంస్కృతిక రంగంలో సలహాదారుగా పనిచేస్తున్న సోనియా... భారత్‌లో ఉన్న లక్షల మంది ఒంటరి మహిళల్లో ఒకరు.

"ఇక నాకు ఇపుడు వాలెంటైన్స్ డే అనే ఆలోచనే మనసులోకి రాదు. అది నా జీవితంలో మామూలు రోజులాగే గడిచిపోతుంది. అంతే! మహా అయితే నా కోసం నేను ఒక పూల గుత్తి కొని నాకు నేనే బహుకరించుకుంటాను" అంటారామె.

"1990లలో నాకు ఒక కలం స్నేహితుడు (పెన్ ఫ్రెండ్) ఉండేవాడు. తను నాకు ఒకసారి వాలెంటైన్స్ రోజుకి గ్రీటింగ్ కార్డు పంపాడు. అప్పట్లో వాలెంటైన్స్ డే గ్రీటింగ్ కార్డులకి మాత్రమే పరిమితం అయ్యేది.

40 సంవత్సరాలు వచ్చినా ఒంటరిగా ఉంటున్న మహిళకు, ఆరు వందల కోట్ల ప్రపంచ జనాభాలో ప్రేమ దొరకకపోవడం అనే విషయాన్ని వాలెంటైన్స్ డే గుర్తుచేస్తూ ఉంటుంది.

ఒక వైపు వీధుల్లో గులాబీ పూల గుత్తులు గుభాళిస్తుంటే... మరో వైపు ఒంటరిగా అపార్ట్మెంట్‌లో కూర్చుని తనని ధిక్కరించిన పరిస్థితులతో యుద్ధం చేస్తూ ఉంటుంది.

ఒంటరిగా ఉండటం అంటే, నీ పనులు నువ్వు చేసుకోవడం, నీ ఇంటికి కావాల్సిన సరకులు అమకూర్చుకోవడం, నీ కోసం నువ్వు వండుకోవడం, నీ మందులు నీవు కొనుక్కోవడం.

ఇంటర్నెట్ ఒంటరితనానికి పరిష్కారం అనుకుంటారు, కానీ కాదు. ఎవరైనా భాగస్వామి గురించి వెతుకులాటలో ఉంటే చాలా డేటింగ్ యాప్స్ అందుబాటులో ఉన్నాయి. కానీ, ఒక బంధానికి కట్టుబడి ఉండటం చాలా కష్టం అని అనిపిస్తూ ఉంటుంది.

ఒక్కొక్కసారి ఈ డేటింగ్ యాప్స్ లో చాలా మందితో మాట్లాడుతూ ఉంటాను. పనికి రాని సంభాషణలు, ప్రేమ కోసం వెతుకులాట, మళ్ళీ థెరపిస్ట్ తో సెషన్ లు. జీవితంతో ఇపుడిపుడే ఒక అంగీకారానికి వస్తున్నా.

ఎన్ని చేసినా ఒక్క డాన్స్ మాత్రమే తనకి ఆనందాన్ని ఇస్తుంది.

మంచం మీద నా పక్కన ఉండే స్థలం పూర్తిగా నాదే. కఫ్కా రచనలు మళ్ళీ మళ్ళీ చదువుతూ ఉంటాను.

నాకు రేపటిపై ఆశ ఎక్కువ. నాలోనే ఎన్నో వ్యతిరేకతలు. ఎన్నో సార్లు లైట్లు వేసి పడుకుంటాను. ఒంటరితనం గురించి ఆలోచిస్తూ చీకట్లో గడిపేస్తూ ఉంటాను.

ఒక సారి నేను నా నోట్ బుక్‌లో రాసుకున్నాను. కారు అద్దాలపై పడిన మంచు బిందువుల మీద అపుడపుడూ నా పేరు రాసుకున్నాను. అవి చెరిగిపోయేలోపు ఆ రాతల్లో దాగిన కథలని ఎవరైనా చదువుతారేమో అని ఒక ఆశ ఉండేది ఇంతకు...


ఈ డీల్ లోపభూయిష్టమైనదని, కాలం చెల్లినదని వ్యాఖ్యానించారు. అమెరికా పౌరుడిగా ఈ ఒప్పందం తనకు నగుబాటు అని చెప్పారు.

ఇరాన్ ఒప్పందం నుంచి తప్పుకోవద్దన్న యూరప్‌లోని అమెరికా మిత్రదేశాల సలహాను పక్కనబెడుతూ ట్రంప్ ఈ నిర్ణయం తీసుకొన్నారు. అణు ఒప్పందం కుదిరినప్పుడు ఇరాన్‌పై ఎత్తివేసిన ఆర్థిక ఆంక్షలను తిరిగి విధిస్తానని ఆయన చెప్పారు.

ట్రంప్ నిర్ణయంపై ఇరాన్ వెంటనే స్పందించింది.

ఒప్పందం రూపంలో అమెరికా తమకు మాట ఇచ్చిందని, తాజా నిర్ణయంతో ఈ మాటను అమెరికా తప్పుతోందని ఇరాన్ వ్యాఖ్యానించింది.

అవసరమైతే యురేనియం శుద్ధి కార్యక్రమాన్ని తిరిగి మొదలుపెట్టేందుకు సిద్ధమవుతున్నామని ఇరాన్ అధ్యక్షుడు హసన్ రౌహానీ ప్రకటించారు.

అణు ఇంధనంతోపాటు అణ్వాయుధాల తయారీకి యురేనియం శుద్ధి కీలకం.

అణు ఒప్పందంలో భాగస్వాములైన తమ మిత్రదేశాలు, ఇతర దేశాలతో చర్చిస్తామని, వాటి సహకారంతో ఒప్పందం లక్ష్యాలు నెరవేరే పక్షంలో ఒప్పందంలో కొనసాగుతామని రౌహానీ చెప్పారు. కొన్ని వారాల్లో ఈ చర్చలు జరుపుతామని, ఆ తర్వాత ఒప్పందంపై నిర్ణయం తీసుకుంటామని తెలిపారు.

'జాయింట్ కాంప్రిహెన్సివ్ ప్లాన్ ఆఫ్ యాక్షన్(జేసీపీవోఏ)'గా వ్యవహరించే ఈ ఒప్పందం అమెరి... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

కా అధ్యక్షుడిగా బరాక్ ఒబామా ఉన్నప్పుడు కుదిరింది.

ట్రంప్ చెప్పిన కారణం ఏంటి?

జేసీపీవోఏ నుంచి వైదొలుగుతున్నట్టు ట్రంప్ టీవీలో చేసిన ప్రసంగంలో ప్రకటన చేశారు. ఈ ఒప్పందాన్ని ఆయన "భయంకరమైంది, గతంలో ఎన్నడూ చూడనంత ఏకపక్ష ఒప్పందం" అని అభివర్ణించారు.

అమెరికాను, దాని మిత్రదేశాలను కాపాడడానికి బదులుగా, "ఇరాన్ అణు కార్యక్రమంపై ఈ ఒప్పందం చాలా బలహీనమైన పరిమితులనే విధించింది. సిరియా, యెమెన్, తదితర ప్రాంతాల్లో ఇరాన్ దుష్ట కార్యలాపాలపై ఎలాంటి పరిమితులూ విధించలేదు" అని ఆయన ఆక్షేపించారు.

ఇరాన్ బాలిస్టిక్ క్షిపణులు అభివృద్ధి చేసుకోవడం విషయంలో ఈ ఒప్పందం చేసిందేమీ లేదని ట్రంప్ అన్నారు. ఒప్పందంలోని పర్యవేక్షణ వ్యవస్థలు తగినంత బలంగా లేవని ఆయన చెప్పారు.

ఇవి కూడా చదవండి:

(బీబీసీ తెలుగును ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి.  యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)


ఈ డూడుల్‌లో వేలికి సిరా చుక్క ఉన్నట్టు చూపిస్తున్న గూగుల్ దేశ ప్రజలకు ఓటు వేయాలని అపీల్ చేసింది.

ఈ డూడుల్‌పై క్లిక్ చేయగానే how to vote #india అనే ఒక పేజ్ ఓపెన్ అవుతుంది.

అందులో ఓటు ఎలా వేయాలి అనే ప్రశ్నకు, గూగుల్ వివరంగా సమాధానం ఇచ్చింది.

ఓటరు లిస్టులో పేరు ఉన్నప్పుడే మీరు ఓటు వేయగలరని చెప్పిన గూగుల్.. పోలింగ్ కేంద్రంలోకి వెళ్లడం నుంచి ఈవీఎంలో ఓటు వేయడం, వీవీప్యాట్‌లో ఓటును ధ్రువీకరించుకోవడం గురించి కూడా చెప్పింది.

మీకు ఏ అభ్యర్థి నచ్చకపోతే నోటా(నన్ ఆఫ్ ది అబోవ్)కు కూడా ఓటు వేయవచ్చని, ఆ బటన్ ఈవీఎంలో చివరన ఉంటుందని తెలిపింది.

ఓటు వేయడంతోపాటు ఎలక్టోరల్ రోల్, అభ్యర్థులు, ఎన్నికల తేదీ, సమయం, ఈవీఎం, గుర్తింపు కార్డుల గురించి వివరంగా చెప్పింది.

డూడుల్ ద్వారా అందిస్తున్న వివరాలు ఓటర్లకు మరింత ఉపయోగకరంగా ఉండేందుకు దానికి సంబంధించిన వెబ్ సైట్ లింకులు కూడా అందించింది.

ఈవీఎంలో ఓటు ఎలా వేయాలో, వీవీప్యాట్‌లో మనం వేసిన ఓటు ఎలా కనిపిస్తుందో.. యూట్యూబ్ లింకుల ద్వారా స్పష్టంగా వివరించింది.

ఇవి కూడా చదవండి:

(బీబీసీ తెలుగును ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి.  యూట్యూబ్‌ల... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

ో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)


ఈ తరుణంలో ఈ వైరస్ వ్యాప్తిని కట్టడి చేసేందుకు భారత ప్రభుత్వం కొన్ని కఠినమైన చర్యలు తీసుకుంది. దేశవ్యాప్తంగా లాక్‌డౌన్ విధించడంతో పాటు, ప్రజలంతా వ్యక్తిగత పరిశుభ్రత, సామాజిక దూరం లాంటి నియమాలను తప్పనిసరిగా పాటించాలని, సూచించింది.

తద్వారా ఈ వైరస్ వ్యాప్తికి సంబంధించిన గొలుసును తెంచే వీలుంటుందని తెలిపింది.

ముఖ్యంగా రోగనిరోధక శక్తి తక్కువగా ఉండటం, శరీరంలో బలహీనత, మధుమేహం, రక్తపోటు, దీర్ఘకాలిక మూత్రపిండాలు, దీర్ఘకాలిక శ్వాస సంబంధిత సమస్యలతో బాధపడే వృద్ధులపై కరోనావైరస్ ప్రభావం ఎక్కువగా ఉండే అవకాశం ఉందని నిపుణులు చెబుతున్నారు.

ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఇప్పటి వరకు ఈ వైరస్ బారిన పడిన వృద్ధుల్లో మరణాల రేటు అధికంగా ఉంది.

అయినప్పటికీ, ఈ కింది జాగ్రత్తలు తీసుకుంటే వృద్ధుల్లో కోవిడ్-19 వ్యాప్తిని తగ్గించే వీలుందని భారత ప్రభుత్వం చెబుతోంది.

చేయాల్సినవి

1. ఇంట్లో ఉండండి. ఇంట్లో సందర్శకులను కలవడం మానుకోండి. సమావేశం నిర్వహించడం తప్పనిసరి అయితేనే నిర్వహించండి. అందులోనూ ఇతరులకు మీటర్ దూరం ఉండేలా చూసుకోండి.

2. సబ్బు, నీటితో తరచూ చేతులను, ముఖాన్ని కడుక్కోవాలి.

3. తుమ్ములు, దగ్గు వచ్చినప్పుడు మీ మోచేతి... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

ని, లేదా టిష్యూ పేపర్/చేతి రుమాలును అడ్డుపెట్టుకోండి. తర్వాత ఆ టిష్యూ పేపర్‌ను జాగ్రత్తగా పారవేయాలి/ రుమాలును శుభ్రంగా ఉతకాలి.

4. ఇంట్లో వండిన, వేడిగా ఉన్న బలవర్థకమైన తాజా ఆహారం తినాలి. రోగనిరోధక శక్తిని పెంచుకునేందుకు తరచూ ద్రవపదార్థాలు, తాజా పండ్ల రసాలు తాగాలి.

5. వ్యాయామం, ధ్యానం చేయాలి

6. వైద్యులు సూచించిన మందులను క్రమం తప్పకుండా వేసుకోండి.

7. మీ కుటుంబ సభ్యులతో, బంధువులు, స్నేహితులతో ఫోన్‌లో, వీడియో కాల్‌తో మాట్లాడుతూ ఉండండి (ఒకవేళ వాళ్లు మీకు దూరంగా ఉంటే). అవసరమైనప్పుడు మీ కుటుంబ సభ్యుల సాయం తీసుకోండి.

8. కంటి ఆపరేషన్ లేదా మోకాలి మార్పిడి లాంటి శస్త్రచికిత్సలను (ఏదైనా ఉంటే) వాయిదా వేసుకోండి.

9. తరచుగా తాకే ఉపరితలాలను ఇంట్లో వాడే క్రిమిసంహారక మందులతో క్రమం తప్పకుండా శుభ్రం చేయండి.

10. మీ ఆరోగ్యాన్ని ఎప్పుడూ పర్యవేక్షించుకోండి. జ్వరం, దగ్గు, శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది అనిపిస్తే వెంటనే సమీపంలోని వైద్యులను సంప్రదించండి. వారు చెప్పే సూచనలు పాటించండి.

వృద్ధులు చేయకూడని పనులు

1. ఖాళీ చేతుల్లో అడ్డుపెట్టుకుని దగ్గొద్దు, తుమ్మవద్దు. ముఖానికి ఏమీ అడ్డుపెట్టుకోకుండా దగ్గొద్దు, తుమ్మవద్దు.

2. మీరు జ్వరం, దగ్గుతో బాధపడుతుంటే ఎవరి దగ్గరికీ వెళ్లొద్దు.

3. చేతులతో కళ్ళను నలవొద్దు, ముఖాన్ని, ముక్కును, నాలుకను తాకవద్దు.

4. కరోనావైరస్ బాధితుల దగ్గరికి, అనారోగ్యంతో ఉన్నవారి వద్దకు వెళ్లొద్దు.

5. సొంత వైద్యం చేసుకోవద్దు.

6. కరచాలనం చేయొద్దు. కౌగిలించుకోవద్దు.

7. సాధారణ పరీక్షల కోసం ఆసుపత్రికి వెళ్లొవద్దు. సాధ్యమైనంత వరకు వైద్యులను ఫోన్‌లో సంప్రదించేందుకు ప్రయత్నించండి.

8. పార్కులు, మార్కెట్లు, మతపరమైన కేంద్రాల లాంటి రద్దీ ప్రదేశాలకు వెళ్లవద్దు.

9. అత్యవసరం అయితే తప్ప బయటకు వెళ్లవద్దు.

కరోనావైరస్: మీ చేతుల్ని 20 సెకండ్లలో కడుక్కోవడం ఎలా?

కరోనావైరస్ హెల్ప్‌లైన్ నంబర్లు: కేంద్ర ప్రభుత్వం - 01123978046, ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ - 104

ఇవి కూడా చదవండి:

(బీబీసీ తెలుగును ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి.  యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)


ఈ తరుణంలో గత ఐదేళ్ళలో చైనా ఎంతవరకూ అభివృద్ధి సాధించిందనే విషయంపై అందరిలోనూ ఆసక్తి నెలకొంది.

అధ్యక్షుడు షి జిన్‌పింగ్ సారథ్యంలో గత ఐదేళ్ళలో చైనాలో జరిగిన మార్పులు అక్కడి ప్రజాజీవితంపై ఎలాంటి ప్రభావం చూపించాయనే విషయం చాలా కీలకం.

అక్కడి ప్రజా జీవితంలో చోటు చేసుకున్న మార్పులపై కొన్ని సర్వే ఫలితాలను, గణాంకాలను బీబీసీ సేకరించి, విశ్లేషించింది.

దెబ్బకొట్టిన లింగనిష్పత్తి

చైనాలో ఎన్నో ఏళ్లుగా అమలులో ఉన్న ఏక సంతానం విధానానికి అక్కడి కమ్యూనిస్ట్ ప్రభుత్వం 2015లో స్వస్తి పలికింది. చైనాలో జనాభా నియంత్రణకు ఏక సంతాన విధానాన్ని అక్కడి ప్రభుత్వం ప్రవేశపెట్టింది. కానీ ఈ నిర్ణయంతో లింగనిష్పత్తి పడిపోయింది.

ఇప్పుడు చైనాలో ఒకటికి మించి ఎక్కువ పిల్లలు కనే అవకాశంమున్నా అక్కడ వివాహాలు, విడాకుల విషయంలో పరిస్ధితులు మారుతున్నాయి. ఇప్పుడు వివాహాలు తగ్గి, విడాకులు పెరిగిపోతున్నాయి.

"చైనాలో ఇప్పటికీ అమెరికా, పశ్చిమ ఐరోపా దేశాల కంటే తక్కువ విడాకుల రేటు ఉంది" అని న్యూయార్క్ యూనివర్శిటీ సైకాలజీ విభాగం అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్ షుఆన్ లి అన్నారు.

" పొరుగు ప్రాంతాలు, దేశాలతో పోలిస్తే, చైనాలో చాలా మంది వివాహం చేస... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

ుకుంటారు. అయితే చైనాలో కుటుంబాలు విచ్చిన్నమవుతున్నాయని అనడం సంఖ్యాపరంగా నిరాధారం" అని ఆయన అన్నారు.

పెళ్లికాని పురుషులు

2015లో చైనా ప్రభుత్వం ‘ఒకే సంతానం’ విధానాన్ని రద్దు చేసినా దీని ప్రభావం నుంచి బయట పడటం చైనాకు అంత సులభం కాదు. అందుకే ఇక్కడ 30 ఏళ్ళు దాటి పెళ్లికాని యువకులను "మిగులు పురుషుల"ని అంటారు.

పరిస్థితి ఎంతదారుణమంటే 2015లో ఒక చైనా వ్యాపారి తనకోసం సరైన అమ్మాయిని వెతకలేదని షాంఘైలో ఉన్న ఓ వివాహ పరిచయ సంస్థపై కోర్టులో దావా వేశాడు. ఎందుకంటే అతడు తనకోసం అమ్మాయిని వెతకమని 10 లక్షల డాలర్లు ఆ సంస్థకు చెల్లించాడు.

"చైనాలో ఒకే బిడ్డ విధానం అక్కడి జనాభాపై తీవ్ర ప్రభావం చూపింది. జననాల రేటు పడిపోయి, వృద్ధుల జనాభా తీవ్రంగా పెరిగింది. దీంతో అది కార్మిక వర్గంపై తీవ్ర ఒత్తిడికి దారి తీసింది. చివరికి ఆర్థిక వృద్ధి మందగించింది" అని ఆక్స్‌ఫర్డ్ ఎకనామిక్స్‌కు చెందిన లూయిస్ కోయిజ్ అన్నారు.

జనవరి 2016 నుంచి చైనాలో ఒకే బిడ్డ విధానానికి బదులు ఇద్దరు పిల్లల్ని కనే అవకాశం కల్పించినా, చైనా అవలంబించిన ఈ విధాన ప్రభావం మాత్రం కార్మిక వర్గంపై రెండు దశాబ్దాల వరకూ ఉండొచ్చని లూయిస్ అభిప్రాయపడ్డారు.

అయితే ప్రస్తుతం చైనాలో లింగనిష్పత్తిలో మార్పు వస్తోందని సింగపూర్ నేషనల్ యూనివర్సిటీలో ఫ్యామిలీ అండ్ పాపులేషన్ రీసెర్చ్ సెంటర్ ప్రొఫెసర్ మూ షాంగ్ తెలిపారు.

"చైనాలో ఇప్పుడు పిల్లలు కనే విషయంలో కొత్త విధానం అమలులో ఉంది. ప్రజల ఆలోచనా విధానం కూడా మారుతోంది. చదువు నుంచి ఉద్యోగాల వరకూ మహిళా భాగస్వామ్యం పెరుగుతోంది. సామాజిక భద్రత మరింత పటిష్టంగా ఉంది" అని ఆయన అన్నారు.

కానీ చైనాలో ఇప్పుడున్న పరిస్థితుల్లో పురుషులకు అమ్మాయి దొరకడం మాత్రం కష్టంగా మారింది.

సొంతిల్లు ప్రభావం!

సొంతిల్లు కలిగి ఉండే విషయంలో మాత్రం చైనా యువత అమెరికా, యూరోప్ దేశాల యువతకన్నా ముందున్నారు. చైనాలో 2000 తర్వాత పుట్టిన 70 శాతం యువతకు సొంతిల్లు ఉన్నట్లు గణాంకాలు చెబుతున్నాయి.

చైనాలో తల్లిదండ్రులు తమ పిల్లలకు సొంతిల్లు కొనివ్వాలని తీవ్ర ప్రయత్నాలు చేస్తారు. ఎందుకంటే అక్కడ సొంతిల్లుంటే తమ పిల్లలకు త్వరగా పెళ్లవుతుంది కాబట్టి.

చైనాలో సొంతిల్లు కలిగి ఉండే విషయంలో హెచ్ఎస్‌బీసీ ఓ సర్వే నిర్వహించింది. "చైనాలో పెళ్లి విషయంలో సొంతిల్లు కీలకం" అని ఎస్‌ఓఏఎస్ చైనా ఇన్‌స్టిట్యూట్ డిప్యూటీ డైరెక్టర్ జియు లియు బీబీసీతో అన్నారు.

"ఎన్నో ప్రేమ కథలు సొంతిల్లు లేదనే కారణంతోనే...


ఈ తాజా నిర్ణయం వెనుక ట్రంప్ గవర్నమెంట్ అధికారిక ఉత్తర్వుల పాత్ర ఉంది. 'హువావే'తో అమెరికన్ సంస్థలు లైసెన్స్ లేకుండా వ్యాపారం చెయ్యలేని జాబితాలో చేర్చడం వల్లనే గూగుల్ ఈ నిర్ణయం తీసుకోవాల్సి వచ్చింది.

కొత్త హువావే ఫోన్ల మోడళ్లకు ఇక కొన్ని గూగుల్ యాప్స్ ను వాడుకునే సామర్ధ్యం ఉండదు. కానీ, ప్రస్తుతం వాడుకలో ఉన్న హువాయ్ ఫోన్లకి ఎటువంటి ఇబ్బంది ఉండదని గూగుల్ పేర్కొంది.

"మేం సురక్షితమైన, స్థిరమయిన సాఫ్ట్‌వేర్లను భవిష్యత్తులో కుడా తయారు చేస్తూనే ఉంటాం. మా వినియోగదారుల అనుభవమే మాకు ముఖ్యం" అని హువావే పేర్కొంది.

అమెరికా-చైనా మధ్యలో జరుగుతున్న వాణిజ్య యుద్ధం కారణం వల్లనే హువావేకి ఇన్ని చిక్కులు వచ్చి పడ్డాయి.

"మేం హువావేకి ఈ విషయంలో పూర్తిగా మద్దతు ఇస్తాం, తన చట్టబద్ధమైన హక్కులను హువావే రక్షించుకోడానికి మా సాయం పూర్తిగా ఉంటుంది" అని చైనా ప్రభుత్వం.. విలేకరుల సమావేశంలో పేర్కొంది.

ప్రస్తుత హువావే ఫోన్ వినియోగదారుల పరిస్థితి ఏంటి ?

ప్రస్తుతం ఉన్న అన్ని గూగుల్ సర్వీసులను హువావే వినియోగదారులు వాడుకోవడం కొనసాగిoచవచ్చు. అలాగే గూగుల్ ప్లేస్టోర్‌లో అప్‌డేట్లకు కుడా ఎటువంటి ఇబ్బంది ఉండదు.

కానీ, గూగు... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

ల్ ఈ సంవత్సరం విడుదల చెయ్యబోతున్న కొత్త ఆండ్రాయిడ్ ఓఎస్ వెర్షన్ మాత్రం అందుబాటులో ఉండదు. భవిష్యత్తులో వచ్చే హువావే మోడళ్లకు మాత్రం యూట్యూబ్, గూగుల్ మ్యాప్స్ లాంటి గూగుల్ యాప్స్ అందుబాటులో ఉండవు.

హువావే మాత్రం ప్రస్తుతం నడుస్తున్న ఆండ్రాయిడ్ వెర్షన్ ని ఓపెన్ సోర్స్ లైసెన్స్ ద్వారా వాడుకోవడం కొనసాగించచ్చు.

"ఈ నిర్ణయంతో హువావే వ్యాపారానికి చాలా పెద్ద ఇబ్బందులు వచ్చే అవకాశం ఉంది" అని సీసీఎస్ ఇన్‌సైట్ కన్సల్టెన్సీ ప్రతినిధి బెన్ వుడ్ అన్నారు.

ఈ పరిస్థితుల్లో హువావే ఏం చెయ్యగలదు?

ట్రంప్ ప్రభుత్వం హువావేను ఈ జాబితాలో చేర్చడం వల్ల ఇక మీదట హువావే అమెరికన్ కంపెనీల నుంచి టెక్నాలజీ కొనుగోలు చెయ్యాలంటే అమెరికన్ ప్రభుత్వ అనుమతి పొందాలి.

"మేం ఇలా జరుగుతుందని ముందే ఊహించాం. దీనికి మేం సిద్ధంగా ఉన్నాం" అని హువావే సీఈఓ రెన్ జ్హేంగ్ఫ్య్ జపాన్ మీడియాతో చెప్పారు.

ప్రతి ఏడాది దాదాపు రూ.47000 కోట్ల విలువచేసే విడి భాగాలను కొనుగోలు చేసే హువావే కంపెనీ ఇక మీదట సొంతంగా ఈ భాగాలను తయారు చేస్తుందని ఆయన పేర్కొన్నారు.

5జీ వస్తున్న నేపథ్యంలో అమెరికా సహా పాశ్చాత్య దేశాలలో హువావే వాడకంపై గత కొంత కాలం నుంచి సందేహాలు వ్యక్తం అవుతున్నాయి. ప్రత్యేకంగా హువావే ఫోన్లను చైనా ప్రభుత్వం ఇతర దేశాలపై నిఘా పెట్టడానికి వాడుతోందని చాలా ఆరోపణలు ఉన్నాయి. కానీ, అటువంటి ప్రసక్తి అస్సలు లేదని, తాము ఒక స్వతంత్ర సంస్థ అని హువావే ఎప్పట్నుంచో చెప్పుకుంటూ వస్తోంది.

ఇప్పటికే కొన్ని దేశాలు హువావే ఉత్పత్తులను తమ దేశ కంపెనీలు వాడకుండా ఉత్తర్వులు జారీ చేశాయి.

ఇవి కూడా చదవండి:

(బీబీసీ తెలుగును ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి.  యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)


ఈ తాజా మ్యూటేషన్ చాలా ప్రమాదకరమైనదని వియత్నాం ఆరోగ్యశాఖ మంత్రి నుయెన్ తాహ్ లాంగ్ వర్ణించారు.

వైరస్ నిత్యం మార్పులకు గురవుతూ ఉంటుంది.

వీటిలో చాలావరకూ ప్రమాదకరం కావు.

కానీ కొన్ని మ్యూటేషన్లు వైరస్ వేగంగా సంక్రమించేలా చేస్తాయి.

కోవిడ్-19 మొదట బయటపడినప్పటి నుంచి దానిలో వేలాది మ్యూటేషన్లను గుర్తించారు.

"భారత్, యూకేలో కనుగొన్న రెండు వేరియంట్ల లక్షణాలు కలిసున్న ఒక కొత్త కోవిడ్-19 వేరియంట్‌ను వియత్నాంలో గుర్తించారు" అని నుయెన్ చెప్పారని రాయిటర్స్ పేర్కొంది.

ఈ కొత్త హైబ్రీడ్ వేరియంట్ ఇంతకు ముందు వెర్షన్ల కంటే వేగంగా ముఖ్యంగా గాలిలో ఎక్కువగా వ్యాపిస్తోందని ఆయన చెప్పారు.

కొత్తగా కరోనా బారిన పడిన వారికి చేసిన పరీక్షల్లో ఈ వెర్షన్‌ను గుర్తించినట్లు ఆయన చెప్పారని ఆన్‌లైన్ న్యూస్ పేపర్ వీఎన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ రాసింది.

ఈ కొత్త వైరస్ జెనెటిక్ కోడ్‌ను త్వరలో అందుబాటులోకి తీసుకొస్తామని ఆయన చెప్పారు.

గత అక్టోబర్‌లో భారత్‌లో కనుగొన్న B.1.617.2 అనే వేరియంట్, యూకే వేరియంట్ కంటే వేగంగా వ్యాపిస్తుందని నిపుణులు గుర్తించారు.

ఫైజర్, ఆస్ట్రాజెనెకా టీకా రెండు డోసులు వేసుకుంటే, అవి భారత వేరియంట్ మీద అత్... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

యంత ప్రభావవంతంగా పనిచేస్తున్నాయని, కానీ, ఒక డోసు వేసుకున్నవారిలో ఆ ప్రభావం తగ్గినట్లు కనిపిస్తోందని పరిశోధనలు చెబుతున్నాయి.

కరోనా వైరస్‌లో వచ్చిన ఏ మ్యుటేషన్లు అయినా ఎక్కువ మంది జనాభాను తీవ్ర అనారోగ్యానికి గురిచేసినట్లు ఎలాంటి ఆధారాలూ లేవు.

కోవిడ్-19 ఒరిజినల్ వెర్షన్ విషయానికి వస్తే దీనివల్ల వృద్ధులు, ఇతర అనారోగ్య కారణాలు ఉన్న వారికి ముప్పు అధికంగా ఉంటుంది.

వేగంగా వ్యాపించే వైరస్ కూడా అంతే ప్రమాదకరంగా ఉంటుంది. ఇది వ్యాక్సీన్ వేసుకోని వారి మరణాలకు కారణం అవుతుంది.

గత కొన్ని వారాలుగా వియత్నాంలో కోవిడ్-19 కేసులు పెరుగుతున్నాయి.

మహమ్మారి మొదలైన తర్వాత ఇప్పటివరకూ ఆ దేశంలో కరోనా కేసులు 6700లకు పైగా నమోదయ్యాయి.

వీటిలో సగం కేసులు ఈ ఏడాది ఏప్రిల్ తర్వాతే నమోదయ్యాయి.

జాన్ హాప్కిన్స్ యూనివర్సిటీ గణాంకాల ప్రకారం వియత్నాంలో కోవిడ్-19 వల్ల ఇప్పటి వరకు 47మంది చనిపోయారు.

ఇవి కూడా చదవండి:

(బీబీసీ తెలుగును ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి. యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)


ఈ తీర్మానాన్ని గవర్నరు భన్వరిలాల్ పురోహిత్‌కు పంపనుంది. ఆయన తుది నిర్ణయం తీసుకుంటారు.

సుప్రీం కోర్టు ఇటీవల ఈ దోషుల విడుదల అంశాన్ని రాష్ట్ర ప్రభుత్వ నిర్ణయానికే వదిలేసింది.

ఈ నేపథ్యంలో, రాజ్యాంగంలోని 161వ అధికరణ కింద ఈ ఏడుగురు దోషుల విడుదల కోసం గవర్నర్‌కు సిఫార్సు చేసినట్లు తమిళనాడు ప్రభుత్వం తెలిపింది.

రాజీవ్ గాంధీ 1991లో తమిళనాడులోని శ్రీపెరంబుదూర్‌లో హత్యకు గురయ్యారు.

ఈ కేసులో ఏడుగురిని దోషులుగా తేల్చి వారిని 20 ఏళ్లకు పైగా జైళ్లలో ఉంచారు.

దోషుల విడుదల అంశంపై తమిళనాడు మంత్రి డి.జయకుమార్ మాట్లాడుతూ- తమ సిఫార్సును గవర్నరు ఆమోదించాల్సిందేనని ఆయనకు మరో మార్గం లేదని చెప్పారు.

రాజీవ్ గాంధీ హత్య కేసులో మొదట 26 మందికి మరణ శిక్ష విధించారు. తర్వాత వీరిలో ఏడుగురే దోషులుగా మిగిలారు. 1990లో నళినికి, మరో ముగ్గురికి మరణ దండన పడింది.

రాబర్ట్ ప్యాస్, జయకుమార్, రవిచంద్రన్‌లకు యావజ్జీవ కారాగార శిక్ష విధించారు.

2000వ సంవత్సరంలో నళిని మరణ శిక్షను జీవిత ఖైదుగా మార్చారు.  మరణ శిక్ష పడిన మరో ముగ్గురికి 2014లో శిక్షను తగ్గించి, యావజ్జీవ కారాగారం విధించారు. వీరి క్షమాభిక్ష దరఖాస్తుల పరిష్కారంలో తీ... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

వ్రమైన జాప్యం నేపథ్యంలో శిక్షను తగ్గించారు.

ఇవి కూడా చదవండి:

(బీబీసీ తెలుగును ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి.  యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)


ఈ తీవ్ర వాయుగుండం యానాం కాకినాడ దగ్గర తీరం దాటింది. ఇది మళ్లీ తుని దగ్గర కూడా తీరం దాటుతుంది.

కాకినాడ దగ్గర సముద్రం కొద్దిగా లోనికి చొచ్చుకుని ఉండడంతో తుపాను కదులుతున్న ఈశాన్యం దిశలో ముందుగా భూమి తరువాత సముద్రం, తరువాత మళ్లీ భూమి రావడం వల్ల ఇలా జరుగుతుంది.

అంతే తప్ప తుఫాను తన గమనాన్ని మార్చుకోవడం కానీ, వెనక్కు సముద్రంలోకి వెళ్లడం కానీ జరగలేదని వాతావరణ శాఖ అధికారులు తెలిపారు.

ఈ తీవ్రవాయుగుండం  ప్రభావంతో విశాఖ, విజయనగరం, శ్రీకాకుళం, దక్షిణ ఒడిశా, దక్షిణ ఛత్తీస్‌గఢ్ లలో వర్షాలు పడతాయి.

మరోవైపు విశాఖలో ఏడుగురు మత్స్యకారులతో ఉన్న పడవ ఆచూకీ గల్లంతయ్యింది

భోపాల్ నుంచి అమరావతి చేరుకున్న ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు నాయుడు సచివాలయంలోని రియల్ టైమ్ గవర్నెన్స్ కేంద్రంలో తుఫానుపై సమీక్ష నిర్వహించారు.

సహాయక ఏర్పాట్లు, తుఫాను గమనం, చేయాల్సిన పనులపై మంత్రులు, అధికారులతో మాట్లాడి పలు సూచనలు చేశారు.

ఉన్నతాధికారులు ముఖ్యమంత్రికి అందించిన సమాచారం ప్రకారం 300 గొర్రెలు శీతల గాలులకు చనిపోయాయి. తూర్పుగోదావరి జిల్లా తాళ్లరేవులో 166 మి.మి. అత్యధిక వర్షపాతం నమోదైంది.

297 టెలికామ్ టవర్లు దెబ్బతిన్నాయి. తుఫాన... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

్ సహాయక చర్యల్లో 2 వేలమంది సిబ్బందిని భాగస్వాముల్ని చేశారు. అమలాపురం ప్రాంతంలో కొబ్బరిచెట్టు విరిగిపడటంతో ఒకరికి గాయాలయ్యాయి. చికిత్స అందిస్తున్నారు.

తుపాను ప్రభావిత గ్రామాల్లో డ్రెయిన్లు, రోడ్లు శుభ్రం చేసే చర్యలు చేపడుతున్న పంచాయతీరాజ్ శాఖ, గ్రామీణాభివృద్ధి శాఖ బృందాలు

89 సబ్ స్టేషన్లు (33 కేవి) తుపాను ప్రభావం వల్ల దెబ్బతింటే 84 సబ్ స్టేషన్లను వెంటనే పునరుద్ధరించారు. 379 విద్యుత్ స్థంభాలు దెబ్బతింటే అందులో 146 స్థంభాలను పునరుద్దరించారు.

అంతకు ముందు.. పెథాయ్ తుపాను సోమవారం మధ్యాహ్నం 3.12 గంటలకు పుదుచ్చేరిలోని యానాం, ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని కాకినాడ మధ్య తీరం దాటిందని ఏపీ  పురపాలకశాఖ మంత్రి పి.నారాయణ చెప్పారు.

ఇది తుని నుంచి ఒడిశా వైపు కదులుతోందని ఆయన చెప్పారు. తుని, పాడేరు, పాయకరావుపేట ప్రాంతాల్లో ప్రజలు ఇప్పటికీ జాగ్రత్తగా ఉండాలని తెలిపారు. తుపాను వల్ల  ఇప్పటివరకు 400 కరెంట్ స్తంభాలు నేలకూలినట్లు సమాచారం ఉందన్నారు.

25 వేల మంది కి 147 పునరావాస కేంద్రాల్లో అవసరమైన ఏర్పాట్లు చేశామని మంత్రి వివరించారు.

అంతకుముందు తూర్పు గోదావరి జిల్లా కాట్రేనికోన, ఎస్ యానాం (పుదుచ్చేరి) మధ్య పెథాయ్ తుపాను తీరాన్ని తాకిందని హైదరాబాద్‌లోని వాతావరణ కేంద్రం తెలిపింది.

తుపాను ప్రభావం వల్ల గంటకు 80 కిలోమీటర్ల వేగంతో గాలులు వీచే అవకాశం ఉన్నందున ప్రజలు బయటకు రాకుండా సురక్షిత ప్రాంతాల్లోకి ఉండాలని ఆంధ్రప్రదేశ్ రియల్ టైం గవర్నెన్స్ సొసైటీ(ఆర్‌టీజీఎస్) హెచ్చరికలు జారీ చేసింది.

పెథాయ్ ప్రభావంతో తూర్పు గోదావరి జిల్లాలో, మరికొన్ని చోట్ల భారీ వర్షాలు పడుతున్నాయి.

సోమవారం ఉదయం 8.30 గంటల నుంచి సాయంత్రం 5 గంటల వరకు తూర్పు గోదావరి జిల్లా ఇంజారంలో 11.95 సెంటీమీటర్లు, ఉప్పలగుప్తంలో 11.77, ఆర్యవటంలో 11.45 సెం.మీ. వర్షపాతం నమోదైంది.

సోమవారం మధ్యాహ్నం వరకున్న సమాచారం ప్రకారం విజయవాడలో 13 సెంటీమీటర్లు, గుడివాడలో 10, కైకలూరు, తెనాలి, చింతపూడి, రేపల్లెల్లో ఏడు సెం.మీ. చొప్పున వర్షం కురిసింది.

తూర్పు గోదావరి జిల్లాలో ముందు జాగ్రత్తగా 101 గ్రామాల్లో విద్యుత్ సరఫరాను నిలిపివేశారు.

భారీ వానలతో జలమయమైన యానాం మెయిన్ రోడ్డు

 విశాఖపట్నంలో విమానాల రాకపోకలు రద్దు

పెథాయ్ తుపాను నేపథ్యంలో విశాఖపట్నం విమానాశ్రయంలో సోమవారం మధ్యాహ్నం వరకు 14 విమానాల రాకపోకలు రద్దు చేసినట్లు విమానాశ్రయ అధికారులు తెలిపారు.

తుపాను కారణంగా వాతావరణంలో ప్రతికూల...


ఈ తుపాను కారణంగా గంటకు 100 నుంచి 120 కిలోమీటర్ల వేగంతో గాలులు వీస్తాయని, దక్షిణ కోస్తాలో భారీ వర్షాలకు అవకాశముందని అధికారులు అంచనా వేస్తున్నారు. ఇప్పటికే చెన్నైలోని పలు ప్రాంతాల్లో మోస్తరు నుంచి భారీ వర్షాలు కురుస్తున్నాయి.

తమిళనాడు, పుదుచ్చేరిలకు రెడ్ అలర్ట్, ఆంధ్రప్రదేశ్ తీర ప్రాంతాలకు యెల్లో అలర్ట్ జారీ చేశారు.

తుపాన్లకు పేర్లు పెట్టాలన్న నిర్ణయాన్ని 2000 సంవత్సరంలో తీసుకున్నారు

తుపాన్లకు పేర్లను ఎవరు పెడతారు?

బంగాళాఖాతంలో ఈ ఏడాది ఏర్పడిన రెండో అతిపెద్ద తుపాను నివర్. మే నెలలో ఆంఫన్ తుపాను దక్షిణాదిలో బీభత్సం సృష్టించింది.

ఇరాన్ సూచన మేరకు ఈ తుపాను పేరును 'నివర్'గా నిర్ణయించారు. 2020లో ఉత్తర హిందూ మహా సముద్ర ప్రాంతంలో తుపాన్లకు పెట్టే పేర్ల జాబితాలో నివర్ మూడోది. ఈ మాటను నివారణ అనే అర్థంలో వాడతారు.

ఈనెల 22న సోమాలియాలో ఒక తుపాను తీరం దాటింది. దీనికి భారతదేశం సూచన మేరకు ‘గతి’ అని పేరు పెట్టారు. గతి అంటే కదలిక లేదా వేగం అని అర్థం.

13 సభ్యదేశాలకు చెందిన సభ్యుల ప్యానెల్ తుపాను పేర్ల జాబితాను సిద్ధం చేస్తుంది

పేర్లు పెట్టడం ఎప్పటి నుంచి...

తుపాన్లకు పేర్లు పెట్టే సంప... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

్రదాయన్ని 2000 సంవత్సరంలో యునైటెడ్ నేషన్స్ ఎకనామిక్ అండ్ సోషల్ కమిషన్ ఫర్ ఏసియా అండ్ పసిఫిక్, ఇంకా వరల్డ్ మెట్రలాజికల్ ఆర్గనైజేషన్ సంయుక్తంగా ప్రారంభించాయి.

ఈ గ్రూపులో ఇండియా, బంగ్లాదేశ్, మాల్దీవులు, మయన్మార్, ఒమన్, పాకిస్తాన్, శ్రీలంక, థాయ్‌లాండ్ దేశాలున్నాయి. ఒక్కోదేశం 13 పేర్లతో ఒక జాబితాను సిద్ధం చేసింది. బంగాళాఖాతం, అరేబియా సముద్రాలలో పుట్టే తుపాన్లకు ఈ పేర్లు పెడతారు.

2018లో ఇరాన్, ఖతార్, సౌదీ అరేబియా, యూఏఈ, యెమెన్ దేశాలు కూడా ఈ గ్రూపులో చేరాయి. ఈ దేశాల సభ్యులతో ఏర్పాటైన ప్యానెల్ తుపాన్ల పేర్లను నిర్ణయిస్తుంది.

ప్యానెల్ సభ్యులు ప్రతిపాదించిన పేర్లను ఆయా దేశాల అక్షర క్రమంలో ఉంచుతారు. ఈ దేశాల జాబితాలో మొదటి పేరు బంగ్లాదేశ్‌ది కాగా, భారత్ పేరు రెండో పేరు. ఆ తర్వాత ఇరాన్, మాల్దీవులు, ఒమన్, పాకిస్తాన్, ఖతార్ ఇలా కొనసాగుతాయి.

నివర్ తర్వాత వచ్చే తుపాన్లకు మాల్దీవుల నుంచి బురేవీ, మయన్మార్ నుంచి టౌక్టాయి, ఒమన్ నుంచి యాస్, పాకిస్తాన్ నుంచి గులాబ్ అనే పేర్లు సిద్ధంగా ఉన్నాయి. ఈ తాజా పేర్ల జాబితాకు ఈ ఏడాది ఏప్రిల్‌లో ఆమోద ముద్ర వేశారు.

తుపాన్లకు పేర్లు ఎందుకు?

ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆరు ప్రాంతీయ ప్రత్యేక వాతావరణ కేంద్రాలు (రీజనల్ స్పెషలైజ్‌డ్ మెట్రలాజికల్ సెంటర్స్-ఆర్‌ఎస్‌ఎంసీ) ఉన్నాయి. అలాగే ఐదు ప్రాంతీయ ఉష్ణమండల తుపాను హెచ్చరికల కేంద్రాలు (ట్రాపికల్ సైక్లోన్ వార్నింగ్ సెంటర్స్ -టీసీడబ్ల్యూసీ) ఏర్పాటు చేశారు.

తుపాన్ల గురించి హెచ్చరికలు, సూచనలు జారీ చేయడం, వాటికి పేర్లు పెట్టడం ఈ కేంద్రాల విధి. ఈ ఆరు ప్రాంతీయ కేంద్రాలలో ఇండియన్ మెట్రలాజికల్ డిపార్ట్‌మెంట్ ఒకటి. ఈ కేంద్రాలు 13 సభ్యదేశాలకు తుపానులకు సంబంధించిన సమాచారాన్ని అందిస్తాయి.

తుపానులకు పేర్లుపెట్టడం వల్ల అధికారులు, సైంటిస్టులు, విపత్తుల నిర్వహణ శాఖ, మీడియాతోపాటు సామాన్య ప్రజలకు సౌకర్యవంతంగా ఉంటుంది.

వివిధ తీరప్రాంతాలలో పుట్టే తుపాన్లకు పేర్లు పెట్టే బాధ్యతను కొన్ని ప్రాంతీయ కేంద్రాలకు అప్పజెప్పారు.ఉ దాహరణకు ఉత్తర హిందూ మహాసముద్రం, అరేబియా సముద్రం, బంగాళాఖాతంలో పుట్టే తుపాన్లకు భారతదేశం పేర్లు పెడుతుంది.

వరల్డ్ మెట్రలాజికల్ ఆర్గనైజేషన్, ఎకనామిక్ అండ్ సోషల్ కమిషన్ ఫర్ ఏషియా పసిఫిక్ సంస్థలు 2000 సంవత్సరంలో మస్కట్‌లో జరిపిన సమావేశంలో అరేబియా సముద్రం, బంగాళాఖాతాలలో ఏర్పడే తుపాన్లకు పేర్లు పెట్టాలని...


ఈ తేదీ చాలా ముఖ్యమైనది.. అల్ ఖైదా అమెరికాపై 9/11 దాడులకు అఫ్గానిస్తాన్ నేలమీద నుంచే పథకం వేసింది. తర్వాత అమెరికా నేతృత్వంలో పక్కా ప్రణాళిక ప్రకారం తాలిబన్లను అధికారం నుంచి తప్పించారు. అల్ ఖైదాను తాత్కాలికంగా దేశం నుంచి వెళ్లగొట్టారు.

20 ఏళ్ల పాటు ఈ దేశ భద్రతలో సైన్యం చాలా మూల్యం చెల్లించాల్సి వచ్చింది. ఎంతో వ్యయం చేశారు, ఎంతోమంది జీవితాలు కోల్పోయారు. ఇక్కడ అమెరికా సైన్యంలోని 2,300 మందికి పైగా సైనికులు చనిపోయారు.

20 వేల మందికి పైగా సైనికులు గాయపడ్డారు. బ్రిటన్‌కు చెందిన 450 మంది సైనికులతోపాటూ మిగతా దేశాలకు చెందిన ఎంతోమంది భద్రతా బలగాలకు చెందినవారు చనిపోయారు.

కానీ, దీనివల్ల అత్యంత తీవ్రంగా నష్టపోయింది మాత్రం అఫ్గానిస్తాన్ పౌరులే. అక్కడ 60 వేలకు పైగా భద్రతా సిబ్బంది, పోలీసులు చనిపోయారు. వీరికి రెట్టింపు సంఖ్యలో ప్రజలు ప్రాణాలు పోగొట్టుకున్నారు.

ఇక్కడ బలగాలను మోహరించడం వల్ల అమెరికాలో పన్ను చెల్లింపుదారులపై దాదాపు లక్ష కోట్ల డాలర్ల వరకు భారం పడింది.

దీనివల్ల మంచి జరిగిందా, చెడు జరిగిందా, దీనిని ఎలా పరిగణించాలి..

ఒక్క అడుగు వెనక్కు వేసి, పశ్చిమ బలగాలు అసలు అక్కడకు ఎందుకు వెళ్లాయి, ఏం... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

సాధించాలని అనుకున్నాయి అనేది ఆలోచిద్దాం...

నైరోబీలో అమెరికా ఏంబసీపై దాడి తర్వాత

తీవ్రవాద గ్రూప్ అల్ ఖైదా తమ నేత ఒసామా బిన్ లాడెన్ నేతృత్వంలో 1996 నుంచి 2001 వరకూ ఐదేళ్లపాటు అఫ్గానిస్తాన్‌లో వేళ్లూనుకోవడంలో విజయవంతం కాగలిగింది. అది ఆ దేశంలో తీవ్రవాద శిక్షణ శిబిరాలు ఏర్పాటుచేసింది. అందులో కుక్కలపై విష వాయువులు ప్రయోగించడం లాంటి ఎన్నో చేసింది.

ఆ తర్వాత ప్రపంచవ్యాప్తంగా కనీసం 20 వేల మంది జిహాదీలను అల్ ఖైదాలో చేర్చుకుంది. వారందరికీ శిక్షణ ఇచ్చింది. వీరి ద్వారా 1998లో కెన్యా, టాంజానియాలో అమెరికా రాయబార కార్యాలయాలపై దాడులు చేసి 224 మంది మరణానికి కారణమైంది. వీరిలో చాలా మంద ఆఫ్రికా పౌరులే ఉన్నారు.

అల్ ఖైదా అఫ్గానిస్తాన్ కేంద్రంగా సులభంగా తీవ్రవాద కార్యకలాపాలు సాగించే శక్తి సంపాదించింది. ఎందుకంటే, అప్పటి తాలిబన్ ప్రభుత్వం వారికి అండగా నిలిచింది.

సోవియట్ రెడ్ ఆర్మీ తిరిగి అడుగుపెట్టి దేశంలో వినాశకరమైన అంతర్యుద్ధం ప్రారంభమైన తర్వాత తాలిబన్లు 1996లో మొత్తం దేశాన్ని తమ అదుపులోకి తెచ్చుకోగలిగారు.

అమెరికా, తమ మిత్రదేశం సౌదీ అరేబియా సాయంతో అల్ ఖైదాను బయటకు వెళ్లగొట్టేలా తాలిబాన్లను ఒప్పించడానికి శతవిధాలా ప్రయత్నించింది. కానీ వాళ్లు దానికి ఒప్పుకోలేదు.

తాలిబన్లను అధికారంలోంచి తప్పించారు

9/11 దాడులకు బాధ్యులైనవారిని తమకు అప్పగించాలని 2001 సెప్టెంబర్‌లో అంతర్జాతీయ సమాజం తాలిబన్లను కోరింది. కానీ వాళ్లు అంగీకరించలేదు.

తర్వాత ఆ మరుసటి నెలలోనే, అఫ్గానిస్తాన్ సేనలు అమెరికా, బ్రిటిష్ సైన్యం మద్దతుతో కాబూల్ వైపు దూసుకెళ్లాయి.

తాలిబన్లను అధికారం నుంచి తప్పించిన అమెరికా, బ్రిటన్ సైన్యం, అల్ ఖైదాను పాకిస్తాన్ సరిహద్దుల్లోకి తరిమికొట్టగలిగాయి.

అప్పటి నుంచి అఫ్గానిస్తాన్ నేలపై నుంచి ఒక్క అంతర్జాతీయ తీవ్రవాద దాడి కూడా జరగలేదని ఇదే వారంలో సీనియర్ భద్రతా వర్గాలు బీబీసీతో చెప్పాయి.

అందుకే, అంతర్జాతీయ తీవ్రవాదం విషయానికి వస్తే, అఫ్గానిస్తాన్‌లో పశ్చిమ బలగాలు తమ లక్ష్యాన్ని అందుకోవడంలో విజయం సాధించినట్లే చెప్పాలి.

రెండు దశాబ్దాలు దాటినా శాంతి లేదు

దీనిని పశ్చిమ బలగాల విజయంలా చూడడమంటే అక్కడ ప్రాణాలు కోల్పోయిన అఫ్గాన్ సైనికులు, సామాన్యులను నిర్లక్ష్య చేసినట్టే అవుతుంది.

20 ఏళ్ల తర్వాత కూడా శాంతి లేదు.

యాక్షన్ ఆన్ ఆర్మ్‌డ్ ఫోర్సెస్ వయలెన్స్ అనే రీసెర్చ్ గ్రూప్ వివరాల ప్రకారం 2020లో పేలుడు పదార్థాలు, కాల్పుల వల్ల...


ఈ దశలో 60ఏళ్లు పైబడిన వారితోపాటు తీవ్రమైన అనారోగ్యాలతో బాధపడుతున్న 45ఏళ్లు పైబడిన వారికి వ్యాక్సీన్లు ఇస్తారు.

మొదటి దశ వ్యాక్సీన్ ప్రక్రియ జనవరి 16న ప్రారంభమైంది. ఈ దశలో వైద్యులు, నర్సులు, పారా మెడికల్ సిబ్బంది, ఇతర ఆరోగ్య సిబ్బందికి వ్యాక్సీన్ ఇచ్చారు. మరోవైపు ఫ్రంట్‌లైన్ వర్కర్లు అయిన పోలీసులు, సాయుధ బలగాలు, సైనికులకు కూడా మొదటి దశలోనే వ్యాక్సీన్ ఇచ్చారు. వీరిలో 14 లక్షల మందికి రెండో డోసు వ్యాక్సీన్ కూడా ఇచ్చారు.

ప్రస్తుతం రెండో దశలో సాధారణ పౌరులకు వ్యాక్సీన్‌ను ప్రభుత్వం ఇస్తోంది. జులైనాటికి మొత్తంగా 30 కోట్ల మందికి వ్యాక్సీన్ ఇవ్వాలని ప్రభుత్వం లక్ష్యం నిర్దేశించుకుంది.

రెండో దశ వ్యాక్సీనేషన్ ప్రక్రియ చాలా కీలకమని ఆరోగ్య నిపుణులు చెబుతున్నారు. కొన్ని రాష్ట్రాల్లో మళ్లీ కరోనా కేసులు పెరుగుతుండటంతో ఈ దశ వ్యాక్సీన్ల ప్రక్రియ మొదలైంది. మరోవైపు భారత్‌తోపాటు బ్రిటన్, దక్షిణాఫ్రికా, బ్రెజిల్‌లలో కొత్త రకం కరోనావైరస్ కేసులూ పెరుగుతున్నాయి.

కరోనావైరస్: ఒక మరణం నుంచి 19 లక్షల మరణాల వరకు..

ఇప్పుడు టీకా ఎవరికి వేస్తారు?

60 ఏళ్లు పైబడినవారు, లేదా తీవ్రమైన వ్యాధులతో బాధపడుతున్న 45ఏళ్లు ... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

పైబడిన వారికి రెండో దశలో వ్యాక్సీన్లు ఇస్తారు.

కేంద్ర ప్రభుత్వ సమాచారం ప్రకారం, రెండో దశలో మొత్తంగా 60ఏళ్లు పైబడిన 10 కోట్ల మందికి వ్యాక్సీన్లు ఇస్తారు.

అయితే, తీవ్రమైన అనారోగ్యాలతో బాధపడుతున్న 45ఏళ్లకు పైబడినవారి విషయంలో.. తీవ్రమైన అనారోగ్యాలు అంటే ఏమిటో ఇప్పటికీ స్పష్టత రావడంలేదు.

''కోవిడ్-19 వ్యాప్తి నడుమ మరణ ముప్పు ఎక్కువగా ఉండే అనారోగ్యాలను తీవ్రమైన అనారోగ్యాలుగా పరిగణిస్తాం. ముఖ్యంగా మధుమేహం, హృద్రోగాలు, క్యాన్సర్ లాంటివి దీని కిందకు వస్తాయి''అని ఎయిమ్స్ డైరెక్టర్ రణ్‌దీప్ గులేరియా చెప్పారు.

ఈ అనారోగ్యంతో బాధపడుతున్నామని ఎలా రుజువు చేసుకోవాలని అని విలేకరులు అడిగిన ప్రశ్నకు ఆయన సమాధానం చెప్పారు. ''ఇలా రుజువు చేసుకోవడానికి మీరు ఎలాంటి టెస్టులు చేసుకోవాల్సిన అవసరం లేదు. ఒక దరఖాస్తు సమర్పిస్తే సరిపోతుంది''అని ఆయన అన్నారు.

''ఆ దరఖాస్తును ఏదైనా ప్రభుత్వ లేదా ప్రైవేటు వైద్యుడి దగ్గరకు తీసుకెళ్లి సంతకం పెట్టించి, స్టాంపు వేసి తీసుకొని వస్తే.. సరిపోతుంది''అని ఆయన వివరించారు.

18 ఏళ్ల లోపు వారికి వేస్తారా?

భారత్ బయోటెక్ తయారుచేసిన కరోనా వ్యాక్సీన్(కోవాగ్జిన్)కు 12 ఏళ్లు పైబడిన పిల్లలకు అత్యవసర పరిస్థితుల్లో ఉపయోగించేందుకు అనుమతి లభించింది.

ఈ వ్యాక్సీన్‌ను 18 ఏళ్ల లోపు యువతకు కూడా క్లినికల్ ట్రయల్ మోడ్‌గా ఉపయోగించడానికి కూడా భారత డ్రగ్ కంట్రోలర్ జనరల్ అనుమతి ఇచ్చింది.

ఈ మోడ్ ప్రకారం ఎవరికి టీకా వేస్తారో వారి ఆరోగ్య లక్షణాలను నిరంతరం మానిటరింగ్ చేస్తుంటారు.

కోవిడ్ వ్యాక్సీన్ ధర ఎంత

కేంద్ర ఆరోగ్య మంత్రి హర్షవర్ధన్ కొన్ని రోజుల క్రితం ప్రజలకు యాంటీ-వ్యాక్సీన్ వదంతులను పట్టించుకోవద్దని కోరారు. వ్యాక్సీన్ అందరికీ ఉచితంగా అందిస్తామని తెలిపారు. అయితే, ఆ తర్వాత వ్యాక్సీన్ ధర, దానిని ఉచితంగా అందించడం గురించి ప్రభుత్వం ఎలాంటి ప్రకటనా చేయలేదు.

అంతకు ముందు వ్యాక్సీన్ ధరల గురించి మాట్లాడిన సీరమ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఇండియా సీఈఓ ఆధార్ పునావాలా ప్రభుత్వానికి ఒక డోస్ ధర 200 నుంచి 300 పడుతుందని చెప్పారు.

అంటే, సహచర కంపెనీ ఆక్స్‌ఫర్డ్-ఆస్ట్రాజెనెకా అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో ఈ టీకాను ఏ ధరకు(ఒక డోస్ 3 డాలర్లు) ఇస్తోందో, సీరం తయారు చేసిన కోవిషీల్డ్ వ్యాక్సిన్‌ను కూడా అదే ధరకు భారత ప్రభుత్వానికి అందిస్తున్నారు.

దేశంలో కరోనా వ్యాక్సీన్ ప్రైవేటు ఆస్పత్రుల్లో అందించడానికి కూడా చర్యలు తీసుకుంటున్నారు. అయితే అక్కడ ఈ ధర...


ఈ దశలో వ్యాక్సీన్ వేయించుకోవాలని అనుకునేవారిని కొన్ని అనుమానాలు తొలచివేస్తూ ఉండొచ్చు. వ్యాక్సీన్ తీసుకున్న తర్వాత ఎలాంటి దుష్ప్రభావాలు ఉంటాయి అని చాలా మంది ఆన్‌లైన్‌లో సందేహాలు వ్యక్తం చేస్తున్నారు.

తొలి దశ వ్యాక్సినేషన్‌కు ముందు ‘‘దుష్ప్రభావాల’’పై పెద్దయెత్తున చర్చ జరిగింది. అయితే, చాలా కొద్ది మందిలో మాత్రమే దుష్ప్రభావాలు కనిపించాయి.

కాబట్టి, టీకా వేసుకున్న తర్వాత వచ్చే అవకాశముండే దుష్ప్రభావాలు (అడ్వెర్స్ ఎఫెక్ట్ ఫాలోయింగ్ ఇమ్యునైజేషన్– ఏఈఎఫ్‌ఐ) గురించి తెలుసుకోవడం చాలా అవసరం.

ఏఈఎఫ్‌ఐ అంటే ఏమిటి?

వ్యాక్సినేషన్ అనంతరం వచ్చే దుష్ప్రభావాలపై తొలి దశ టీకాల సమయంలోనే కేంద్ర ఆరోగ్య శాఖ అదనపు కార్యదర్శి డా. మనోహర్ అజ్ఞాని మాట్లాడారు.

‘‘వ్యాక్సినేషన్ తర్వాత ఊహించని ఎలాంటి వైద్యపరమైన సమస్య అయినా అడ్వెర్స్ ఎఫెక్ట్ ఫాలోయింగ్ ఇమ్యునైజేషన్ – ఏఈఎఫ్‌ఐగా చెబుతారు. అది వ్యాక్సీన్ వల్లే రావొచ్చు. లేదా వేరే ఇతర కారణాల వల్ల అయినా వచ్చి ఉండొచ్చు. ఇలాంటి దుష్ప్రభావాలు మూడు రకాలు. వీటిలో మొదటిది స్వల్పమైనవి. రెండోది సీరియస్. మూడోది చాలా సీరియస్’’అని ఆయన చెప్పారు.

‘‘మొదటి దశ వ్యాక్సినేషన్‌లో బయటపడిన దుష... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

్ప్రభావాల్లో చాలావరకు స్వల్పమైనవే ఉన్నాయి. ఇంజెక్షన్ వల్ల వచ్చిన నొప్పి, వాపు, స్వల్ప జ్వరం, ఒళ్లు నొప్పులు, అలర్జీలు, దద్దుర్లు లాంటివి దీనిలో ఉన్నాయి’’.

కొన్నిసార్లు దుష్ప్రభావాలు తీవ్రంగా ఉంటాయి. వీటిని సీరియస్ సైడ్‌ఎఫెక్ట్స్‌గా చెబుతారు. ఇలాంటి కేసుల్లో టీకాలు తీసుకున్నవారిలో జ్వరం ఎక్కువగా ఉంటుంది. కొందరిలో తీవ్రమైన ఎలర్జీ ‘‘ఎనఫిలాక్సిస్’’ ఉంటుంది. అయితే, ఇలాంటి దుష్ప్రభావాలతో ప్రాణాలకు పెద్దగా ముప్పు ఉండదు. ఆసుపత్రుల్లో చేరాల్సిన అవసరమూ రాకపోవచ్చు.

కానీ కొన్ని కేసుల్లో సీరియస్ సైడ్ఎఫెక్ట్స్ కనిపిస్తాయి. వ్యాక్సీన్ తీసుకున్న వారు ఆసుపత్రుల్లో చేరే పరిస్థితి కూడా రావొచ్చు. వీటిని వెరీ సివియర్ కేసులుగా పరిగణిస్తారు. ఇలాంటి కేసుల్లో వ్యాక్సీన్ తీసుకున్న వ్యక్తి ప్రాణాలు కూడా కోల్పోవచ్చు. లేదా తీవ్రమైన లేదా శాశ్వతంగా ఉండిపోయే అనారోగ్య సమస్యలూ రావొచ్చు. ఇలాంటి కేసులు చాలా తక్కువగా ఉంటాయి. అయితే, ఈ కేసులు మొత్తం వ్యాక్సినేషన్ కార్యక్రమాన్నే ప్రభావితం చేస్తుంటాయి.

భారత్‌లో వ్యాక్సినేషన్ అనంతరం చాలా కొద్దిమంది మాత్రమే ఆసుపత్రుల్లో చేరారు.

‘‘వ్యాక్సినేషన్ కార్యక్రమంలో ఇలాంటి ప్రభావాలు కనిపించే అవకాశం 5 నుంచి 10 శాతం లోపలే ఉంటుంది’’అని దిల్లీలోని రాజీవ్ గాంధీ సూపర్ స్పెషాలిటీ ఆసుపత్రి మెడికల్ డైరెక్టర్ డాక్టర్ బీఎల్ షేర్వాల్ తెలిపారు.

ఎనఫిలాక్సిస్ అంటే?

వ్యాక్సినేషన్ తర్వాత తీవ్రమైన అలర్జీ వస్తే దాన్ని ఎనఫిలాక్సిస్‌గా పిలుస్తారని బీబీసీతో షేర్వాల్ చెప్పారు. దీనికి వ్యాక్సీన్ కారణం కాకపోవచ్చు. ‘‘మీకు ఏదైనా ఔషధం అంటే ఎలర్జీ ఉంటే, ఇలాంటి దుష్ప్రభావాలు రావొచ్చు’’.

అడ్వెర్స్ ఎఫెక్ట్ ఫాలోయింగ్ ఇమ్యునైజేషన్ కిట్‌లో ఉండే ఇంజెక్షన్ తీసుకుంటే ఈ అలర్జీ తగ్గుతుంది. చాలాసార్లు దీని అవసరం కూడా ఉండదు.

అడ్వెర్స్ ఎఫెక్ట్ ఫాలోయింగ్ ఇమ్యునైజేషన్ కేసులు వస్తే ఏం జరుగుతుందో ఎయిమ్స్‌లోని హెడ్ ఆఫ్ మ్యూమన్ ట్రయల్స్ డాక్టర్ సంజయ్ రాయ్ బీబీసీతో మాట్లాడారు.

‘‘టీకాలు వేసిన తర్వాత ఇలాంటి దుష్ప్రభావాలు వస్తే ఏం చేయాలో ముందే ప్రోటోకాల్స్ సిద్ధం చేస్తారు. ముఖ్యంగా ఎమర్జెన్సీ సమయంలో ఎలా స్పందించాలో వైద్యులు, ఇతర సిబ్బందికి శిక్షణ ఇస్తారు’’.

‘‘అందుకే, వ్యాక్సీన్ వేసుకున్న ప్రతి ఒక్కరినీ 30 నిమిషాలపాటు వ్యాక్సీన్ కేంద్రాల్లోనే ఉంచుతారు. ఆ సమయంలో ఏమైనా దుష్ప్రభావాలు ఉన్నాయేమో పర్యవేక్షిస్తారు. ఏమైనా దుష్ప్రభావాలు వస్తే వెంటనే...


ఈ దాడి గురించి దేశవ్యాప్తంగా ఆగ్రహావేశాలు వ్యక్తం అవుతున్నాయి. 'ఆర్టికల్ 370' గురించి మరోసారి తీవ్రమైన చర్చ జరుగుతోంది.

సోమవారం (ఫిబ్రవరి 18) విదేశాంగ సహాయ మంత్రి, మాజీ సైనిక చీఫ్ జనరల్ వీకే సింగ్ "జమ్ము-కశ్మీర్‌లో ఆర్టికల్ 370ని తొలగించడంపై అన్ని రాజకీయ పార్టీలు ఒక్కతాటిపైకి రావాలి" అన్నారు.

కానీ దానికి ముందు మనం అసలు రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 370 ఎందుకు?, అది ఇంత వివాదాస్పదం ఎందుకవుతోంది?. జమ్ము-కశ్మీర్ కోసం రూపొందించిన ఆర్టికల్ 370ని రద్దు చేయవచ్చా? అనే ప్రశ్నలకు సమాధానం తెలుసుకోవాల్సి ఉంటుంది.

ఆర్టికల్ 370 ఎలా ఉనికిలోకి వచ్చింది

భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 370 జమ్ము-కశ్మీర్‌కు ప్రత్యేక రాష్ట్రం హోదాను ఇస్తుంది.

1947లో భారత్-పాకిస్తాన్ విభజన జరిగినప్పుడు జమ్ము-కశ్మీర్ రాజు హరి సింగ్ స్వతంత్రంగా ఉండాలనుకున్నారు. కానీ తర్వాత ఆయన కొన్ని షరతులతో భారత్‌లో విలీనం అయ్యేందుకు  అంగీకరించారు.

ఆ తర్వాత భారత రాజ్యాంగంలో ఆర్టికల్ 370 నిబంధనను రూపొందించారు. దీని ప్రకారం జమ్ము-కశ్మీర్‌కు ప్రత్యేక అధికారాలు ఉంటాయి.

జమ్ము-కశ్మీర్ కోసం రక్షణ, విదేశాంగ అంశాల్లో, కమ్యూనికేషన్ విషయంలో పార్లమెంట... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

ుకు చట్టాలు చేసే హక్కు ఉంది. కానీ రాష్ట్రం కోసం ప్రత్యేక రాజ్యాంగం ఉండాలనే డిమాండ్ వచ్చింది.

1951లో రాష్ట్రాన్ని, రాజ్యాంగ అసెంబ్లీని ప్రత్యేకంగా పిలవడానికి అనుమతి లభించింది. 1956 నవంబర్‌లో రాష్ట్ర రాజ్యాంగం పని పూర్తైంది. 1957 జనవరి 26న రాష్ట్రంలో ప్రత్యేక రాజ్యాంగం అమలైంది.

ఆర్టికల్ 370 అంటే ఏంటి

రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 370 అనేది నిజానికి కేంద్రంతో జమ్ము-కశ్మీర్‌కు ఉన్న బంధం గురించి చెబుతుంది. ప్రధానమంత్రి జవహర్ లాల్ నెహ్రూ, షేక్ మహమ్మద్ అబ్దుల్లా ఐదు నెలలు చర్చలు జరిపిన తర్వాత రాజ్యాంగంలో ఆర్టికల్ 370ని జోడించారు.

ఆర్టికల్ 370లోని నిబంధనల ప్రకారం రక్షణ, విదేశాంగ విధానాలు, కమ్యూనికేషన్ అంశాల మినహా వేరే ఏ అంశానికి సంబంధించిన చట్టాన్ని రూపొందించాలన్నా, అమలు చేయాలన్నా కేంద్రం జమ్ము-కశ్మీర్ ప్రభుత్వం అనుమతి తీసుకోవాల్సి ఉంటుంది.

ఈ ప్రత్యేక ప్రతిపత్తి వల్ల జమ్ము-కశ్మీర్ రాష్ట్రంపై రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 356 అమలు సాధ్యం కాదు. దాంతో భారత రాష్ట్రపతికి ఆ రాష్ట్ర రాజ్యాంగాన్ని రద్దు చేసే హక్కు కూడా ఉండదు.

ఆర్టికల్ 370లోని నిబంధనలు

జమ్ము-కశ్మీర్ రాజ్యాంగంలో సెక్షన్ 35ఎ ఉంది. అది శాశ్వత నివాసి నిబంధనలను ప్రస్తావిస్తుంది. ఇది ఆర్టికల్ 370లో భాగం కూడా. దీని ప్రకారం జమ్ము-కశ్మీర్‌లో భారత్‌కు చెందిన ఇతర రాష్ట్రాల్లో ఉన్నవారెవరూ భూములు, ఎలాంటి ప్రాపర్టీలూ కొనలేరు.

భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 360 ద్వారా దేశంలో ఆర్థిక అత్యవసర స్థితిని అమలు చేసే నిబంధన ఉంది. కానీ అది జమ్ము-కశ్మీర్‌లో పనిచేయదు.

దీనితోపాటు 370 కింద దేశ రాష్ట్రపతి జమ్ము-కశ్మీర్‌లో ఆర్థిక అత్యవసర స్థితి అమలు చేయలేరు. ఇతర దేశాలతో యుద్ధం వచ్చిన పరిస్థితుల్లో మాత్రమే ఈ రాష్ట్రంలో అత్యవసర స్థితిని అమలు చేయవచ్చు.

అందుకే రాష్ట్రంలో అశాంతి, హింస లాంటివి జరిగినప్పుడు రాష్ట్రపతి స్వయంగా అక్కడ అత్యవసర స్థితి విధించలేరు. రాష్ట్రం నుంచి దానికి సిఫారసు చేసినప్పుడు మాత్రమే ఆయన అలా చేయాల్సి ఉంటుంది.

ఆర్టికల్ 370ని రాజ్యాంగం నుంచి తొలగించడం సాధ్యమేనా

ఆర్టికల్ 370ని తొలగించడానికి సంబంధించి 2015 డిసెంబర్‌లో సుప్రీంకోర్ట్‌లో ఒక పిటిషన్‌పై విచారణ జరిగింది. అప్పుడు "దీనిని రాజ్యాంగం నుంచి తొలగించే నిర్ణయం పార్లమెంటు మాత్రమే తీసుకోగలదని" కోర్టు స్పష్టం చేసింది.

అప్పటి చీఫ్ జస్టిస్ హెచ్ఎల్ దత్తు ధర్మాసనం "అది కోర్టు పనా, ఈ ఆర్టికల్ తొలగించడం, లేదా ఉంచడంపై నిర్ణయం...


ఈ దాడి జమ్ము-శ్రీనగర్ హైవేపై జరిగింది. అది జరిగిన ప్రాంతానికి కేవలం 10 కిలోమీటర్ల దూరంలోనే ఆత్మాహుతి దాడి చేసిన ఆదిల్ దార్ ఇల్లుంది.

కాక్‌పోరా గ్రామంలో ఉన్న ఇంటి నుంచి ఏడాది క్రితం పరారైన ఆదిల్ దార్ తర్వాత జైషే మహమ్మద్‌లో చేరాడు. వారి కోసం తుపాకీ పట్టాడు.

దార్ ఇల్లు ఒక రెండతస్తుల భవనం. అక్కడ మొదటి అంతస్తులో కుటుంబం అంతా గుమిగూడి ఉంది. వారిది వ్యవసాయ కుటుంబం. చలి, వర్షం మధ్య నేను అక్కడకు చేరుకున్నప్పుడు, మొదట ఆదిల్ ఇద్దరు అన్నలు, ఆయన తండ్రి బీబీసీతో మాట్లాడ్డానికి నిరాకరించారు.

ఆదిల్ దార్ తండ్రి గులాం హసన్ దార్

కాసేపటి తర్వాత ఆదిల్ తండ్రి గులామ్ హసన్ దార్ కాస్త ఓపెన్ అయ్యారు. "మృతదేహాన్ని ఇంటికి తీసుకురాలేదు. కొడుకుని ఖననం చేయలేదు. అందుకే అరకొరగా అనిపిస్తోంది" అన్నారు.

నేను, 40 మంది సీఆర్పీఎఫ్ జవాన్లు చనిపోయినందుకు మీకు బాధ లేదా? అని అడిగాను.

సమాధానంగా ఆయన "సైనికులు కూడా తమ పని తాము చేస్తుంటారు. వారు లేకపోవడం వారి కుటుంబాలకు కూడా బాధగానే ఉంటుంది. మాలాగే కొన్ని కుటుంబాలకు వారి కొడుకుల మృతదేహాలు కూడా అందుండవు. వాళ్లకు కూడా మా బాధ తెలిసి ఉంటుంది" అన్నారు.

ఆదిల్‌కు జైష్‌తో సంబంధం ఉం... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

ది. కానీ, పుల్వామా సహా దక్షిణ కశ్మీర్‌లో పాకిస్తాన్ నుంచి నడిచే జైషే మహమ్మద్, లష్కరే తోయిబా కార్యకలాపాలు తక్కువ. నిపుణుల ప్రకారం ఇక్కడ హిజ్బుల్ ముజాహిదీన్ మిలిటెంట్లు ఎక్కువ యాక్టివ్‌గా ఉంటారు.

ఒకప్పుడు టీచర్‌గా పనిచేసిన 33 ఏళ్ల రియాజ్ నాయికూ హిజ్బుల్ ముజాహిదీన్ నాయకుడు. నాయికూ పేరు కశ్మీర్ లోయలోని మోస్ట్ వాంటెడ్ మిలిటెంట్ల లిస్టులో అందరికంటే పైనుంది.

రియాజ్ నాయికూ తండ్రి అసదుల్లా నాయికూ

రియాజ్ నాయికూ ఎవరు?

రియాజ్ నాయికూ గ్రామం పుల్వామాలోని బేగ్‌పురా. ఏడేళ్ల క్రితం గణితంలో గ్రాడ్యుయేషన్ పూర్తి చేసిన నాయికూ తర్వాత ఆయుధం పట్టాడు.

అతడి కుటుంబం కూడా ఎప్పుడో ఒకప్పుడు తమ ఇంటికి నాయికూ మృతదేహం వస్తుందని నిశ్చయించుకుంది. "ఎప్పుడు ఎన్‌కౌంటర్ జరిగినా, చనిపోయిన వారిలో తన కొడుకు ఉన్నాడేమో అనిపిస్తుందని" అతడి తండ్రి అసదుల్లా నాయికూ చెప్పారు.

వేర్పాటువాద మద్దతుదారుడుగా, ఒక తండ్రిగా మీరు ఎలాంటి సంఘర్షణ ఎదుర్కుంటున్నారని ఆయన్ను అడిగితే "ఒక ముస్లిం అయినందుకు అది మాకు గర్వంగానే ఉంది. అది తప్పని మేం చెప్పం. తను డ్రగ్స్, లేదా అక్రమ కార్యకలాపాలకు పాల్పడుతుంటే, మాకు పరువు పోయేది. కానీ తను సరైన పనే చేస్తున్నాడని మాకు అనిపిస్తోంది" అని అసదుల్లా అన్నారు.

రియాజ్ నాయికూ అమ్మమ్మ

కశ్మీర్ సమాజం ఎలా ఆలోచిస్తోంది?

స్థానికుల నుంచి మిలిటెంట్లకు సాయం అందుతోందని కశ్మీర్‌లో పనిచేస్తున్న అధికారులు అందరికీ తెలుసు.

డార్ కుటుంబమైనా, నాయికూ కుటుంబమైనా వారు సామాన్యులే. కానీ వారి కొడుకులు తుపాకీ పట్టి చనిపోయినపుడు, సమాజంలో వారికి చాలా గౌరవం లభిస్తోంది. మిలిటెంట్లకు స్థానికుల నుంచి పూర్తి మద్దతు లభిస్తోంది. స్థానికులు వారికి ఆశ్రయం ఇవ్వకపోతే, వారికి ఆహారం అందించకపోతే, పోలీసులు రాకముందే వారిని హెచ్చరించకపోతే ఇక్కడ హింసాత్మక ఆందోళనలు ఎక్కువ రోజులు కొనసాగవు.

కానీ, అటు భద్రతా దళాలకు స్థానికుల ఇన్ఫార్మర్ల నెట్‌వర్క్ భారీగానే ఉంది. ఎవరైనా లోకల్ ఇన్ఫార్మర్ మిలిటెంట్ కార్యకలాపాలపై పోలీసులకు సమాచారం ఇచ్చినపుడే ఇక్కడ ఎన్‌కౌంటర్లు జరుగుతున్నాయి. మిలిటెంట్లను చుట్టుముట్టిన సమయంలో వారికి స్థానికుల అండ ఉండడం వల్ల దార్ లేదా నాయికూ లాంటి వారు తరచూ తప్పించుకుంటున్నారు.

ఎన్‌కౌంటర్ జరుగుతున్నప్పుడు గ్రామంలో కొందరు వారు తప్పించుకోడానికి సాయం చేస్తే, ఒక్కోసారి కొందరు పోలీసులకు అడ్డంగా నిలబడుతూ, ఇంకోసారి భద్రతా దళాలపైకి రాళ్లు విసురుతూ వారికి అండగా...


ఈ దాడి తర్వాత భారత్ వైపు నుంచి ఎలాంటి చర్యలు ఉండాలి, ఈ దాడి వెనక ఉన్న మిగతా కారణాలు ఏంటి అనే చర్చ మొదలైంది.

ఇలా రకరకాల ప్రశ్నల మధ్య రక్షణ నిపుణులు, కశ్మీర్‌లో పనిచేసిన సైనికాధికారులు కూడా దీనిపై తమ అభిప్రాయాలను పంచుకున్నారు. దానితోపాటు భారత్ ఈ అంశంలో ఎలా వ్యవహరించాలో కూడా చెప్పారు.

ఎ.ఎస్.దులత్: 1965 బ్యాచ్ ఐపీఎస్ అధికారి ఎ.ఎస్.దులత్ రీసెర్చ్ అండ్ ఎనాలసిస్ వింగ్(రా) చీఫ్‌గా ఉన్నారు. ఆదివారం పుల్వామా దాడి గురించి మాట్లాడిన ఆయన భారత్ ఈ దాడికి ప్రతి దాడులు చేయడానికి బదులు దౌత్యాన్ని చూపించాలన్నారు.

ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్‌తో మాట్లాడిన దులత్ "దౌత్య మార్గాన్ని అనుసరించడం చాలా అవసరం. అమెరికా మనకు ముందే మద్దతు ఇచ్చింది. దౌత్య దిశలో సమాధానం ఇవ్వడం ఒక మెరుగైన ఉపాయం. 1999లో కార్గిల్ యుద్ధం, 2001లో జరిగిన పార్లమెంటు దాడి తర్వాత కూడా మేం అలాగే చేశాం. దౌత్యంలో దూకుడు చూపించి పాకిస్తాన్‌కు గట్టి సందేశం ఇవ్వాల్సి ఉంటుంది" అన్నారు.

దులత్ ఇంటెలిజెన్స్ బ్యూరో స్పెషల్ డైరెక్టర్‌గా ఉన్నారు. దేశంలో కశ్మీర్ గురించి తెలిసిన నిపుణుల్లో ఆయన ఒకరు. ఆయన ఇటీవల కశ్మీర్‌పై 'ద స్పై క్రానికల్: రా, ఐఎస్ఐ అండ్ ద ఇల్యూ... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

జన్ ఆఫ్ పీస్' అనే పుస్తకం రాశారు. ఇందులో వాజ్‌పేయి పదవీకాలంలో కశ్మీర్‌లో ఎలాంటి పరిస్థితులు ఉండేవో చెప్పారు.

ఈ దాడిపై దులత్ "నేను ఎప్పుడూ రెండు దేశాల మధ్య చర్చలకు అనుకూలమే. కానీ పుల్వామా దాడి తర్వాత నేను చర్చల గురించి మాట్లాడితే నన్ను 'దేశద్రోహి' అంటారు" అన్నారు.

చర్యల కోసం భారత ప్రభుత్వం సైన్యానికి స్వేచ్ఛను ఇవ్వడం గురించి ఆయన "ఏది సరైనదని అనిపిస్తే అలా చేయడానికి ఆర్మీకి స్వేచ్ఛ ఉంది. కానీ అంత మాత్రాన ఎవరి ఇంట్లోనో చొరబడి హత్యలు చేయమని కాదు. మీపై దాడి చేస్తే, బదులుగా మీరు చర్యలకు దిగవచ్చు" అని మాత్రమే దానికి అర్థం.

వేర్పాటువాద నేతలకు కల్పించిన రక్షణ వెనక్కు తీసుకోవాలనే నిర్ణయంపై "ఇక్కడ నిజం ఏంటంటే కొంతమంది వేర్పాటు వాద నేతల ప్రాణాలకు ప్రమాదం ఉంది. కొందరు నేతలను హత్యకూడా చేశారు. అందుకే వారికి రక్షణ  కల్పించారు. వారికి రక్షణ తొలగిస్తే వారిపై మళ్లీ దాడులు జరగచ్చు" అన్నారు

"జైష్ గత కొన్నేళ్లుగా శాంతంగానే ఉంది. కానీ గత రెండేళ్లుగా ఈ సంస్థ తిరిగి యాక్టివ్ అయ్యింది" అన్నారు దులత్.

లెఫ్టినెంట్ జనరల్ డి.ఎస్.హుడా

పుల్వామా దాడి గురించి న్యూయార్క్ టైమ్స్‌తో మాట్లాడిన లెఫ్టినెంట్ జనరల్ డి.ఎస్.హుడా "ఇంత భారీ స్థాయిలో పేలుడు పదార్థాలను సరిహద్దులు దాటించడం సాధ్యం కాదు" అన్నారు.

ఈశాన్య కమాండ్ లెఫ్టినెంట్ జనరల్ డీఎస్ హుడా 2016లో పాకిస్తాన్‌పై భారత్ సర్జికల్ స్ట్రైక్స్ చేసినప్పుడు వాటికి నేతృత్వం వహించారు.

"దాడికి ఉపయోగించిన ఈ పేలుడు పదార్థాలను దొంగచాటుగా తీసుకొచ్చుంటే, పొరుగు దేశంలో మన సంబంధాల గురించి మనం మరోసారి ఆలోచించుకోవాల్సిన అవసరం ఉంటుంది" అన్నారు

పుల్వామా దాడి వెనక ఉన్న కారణాల గురించి మాట్లాడిన మాజీ రా చీఫ్ విక్రమ్ సూద్ "భద్రత విషయంలో చాలా పెద్ద పొరపాటు వల్ల ఈ దాడి జరిగింది" అన్నారు.

వార్తా సంస్థ ఎఎన్ఐతో మాట్లాడిన ఆయన "భద్రతలో పొరపాటు లేకుండా ఇలాంటి దాడి జరగదు. ఆ పొరపాటు ఎలా జరిగిందో నాకు తెలీదు. కానీ భద్రతలో గందరగోళం లేకుండా ఇలాంటి దాడులు జరగవు" అన్నారు.

హైదరాబాద్‌లో ఒక సెమినార్ సందర్భంగా మాట్లాడిన సూద్ "ఈ దాడిలో ఒకరు కంటే ఎక్కువ మంది ఉన్నారనే విషయం స్పష్టంగా తెలుస్తోంది. ఒక వాహనం ఏర్పాటు చేసుకున్నారు. వారికి సీఆర్పీఎఫ్ వాహనాలు రావడం గురించి పూర్తి వివరాలు కూడా తెలుసు. మొత్తం ఒక గ్రూప్ ఈ దాడికి ప్లాన్ చేసింది" అన్నారు.

ఈ దాడికి భారత్ ఎలాంటి సమాధానం ఇవ్వాలి అనే ప్రశ్నకు ఆయన "దెబ్బకు దెబ్బ కొట్టడానికి...


ఈ దాడిలో 46 మంది సీఆర్పీఎఫ్ జవాన్లు మృతి చెందారు. దాడికి తామే బాధ్యులమని జైషే మహమ్మద్ ప్రకటించింది.

జైషే మహమ్మద్ పాకిస్తాన్‌లో ఉన్న మిలిటెంట్ సంస్థ, దీని చీఫ్ మసూద్ అజర్ కూడా ఇప్పుడు పాకిస్తాన్‌లోనే ఉన్నాడు. అందుకే ఈ దాడికి పూర్తిగా పాకిస్తానే కారణమని భారత్ ఆరోపిస్తోంది.

ఐక్యరాజ్యసమితి ద్వారా మసూద్ అజర్‌ను అంతర్జాతీయ టెర్రరిస్టుగా ప్రకటించడానికి భారత్ శతవిధాలా ప్రయత్నిస్తోంది. కానీ చైనా దాన్ని అడ్డుకుంటోంది.

ఇక్కడ ఆశ్చర్యకరమైన విషయం ఏంటంటే, ఈ దాడిపై పాకిస్తాన్, చైనా మీడియా దాదాపు మౌనంగా ఉన్నాయి.

దాడిపై చైనా మీడియా మౌనం

గ్లోబల్ టైమ్స్‌ను చైనా అధికార పార్టీ వాణిగా భావిస్తారు. కానీ ఆ వార్తాపత్రిక కూడా దాదాపు దీని గురించి ఏం ప్రచురించలేదు.

ఈ దాడిని చైనా కూడా ఖండించలేదు. గ్లోబల్ టైమ్స్‌లో ఫిబ్రవరి 15న దాడి గురించి రాస్తూ ఒక చిన్న వార్తను ప్రచురించారు.

అదే విధంగా చైనా న్యూస్ ఏజెన్సీ షిన్హువా కూడా ఈ వార్తను పట్టించుకోలేదు. కానీ, ఈ దాడిని పోర్చుగల్ ఖండించిందనే వార్తను మాత్రం ప్రచురించింది.

చైనా డెయిలీ కూడా ఈ దాడి వార్తను నిర్లక్ష్యం చేసింది. అసలు దాడి గురించి ఎలాంటి వార్తా ప్రచురి... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

ంచలేదు. అయితే చైనా విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ ప్రతినిధి గెంగ్ షువాంగ్ ఒక ప్రెస్ కాన్ఫరెన్స్‌లో జర్నలిస్టులు అడిగిన ప్రశ్నకు సమాధానంగా ఈ దాడిని ఖండిస్తున్నానని చెప్పారు.

దాడిలో మృతుల కుటుంబాలకు సంతాపం వ్యక్తం చేసిన ఆయన చైనా తీవ్రవాదాన్ని వ్యతిరేకిస్తోందని, దీనిని అదుపు చేసేందుకు పొరుగు దేశాలు పరస్పరం సహకరించుకోవాలని అన్నారు.

అయితే, మసూద్ అజర్ గురించి అడిగిన ప్రశ్నలకు మాత్రం షువాంగ్ ఎలాంటి సమాధానం ఇవ్వలేదు.

సౌదీ ప్రిన్స్ వార్తపై పాక్ ఫోకస్

చైనా, పాకిస్తాన్ మధ్య స్నేహం రహస్యమేమీ కాదు. రెండు దేశాలూ తమ ప్రతిష్ఠాత్మక ప్రాజెక్ట్ అయిన చైనా పాకిస్తాన్ ఎకనామిక్ కారిడార్ కోసం కలిసి పనిచేస్తున్నాయి.

ఈ ప్రాజెక్టు కింద చైనా పాకిస్తాన్‌లో 55 బిలియన్ డాలర్ల పెట్టుబడులు పెట్టింది. చైనా పాకిస్తాన్ అధికారులు పాక్ అధీనంలో ఉన్న కశ్మీర్‌లో కూడా చాలా ప్రాజెక్టులపై పనిచేస్తున్నారు.

ఇటు పాకిస్తానీ మీడియా కూడా పుల్వామా దాడి గురించి ఎలాంటి వార్తలూ ఇవ్వలేదు. ఇంత పెద్ద దాడి జరిగితే పాక్ ప్రముఖ వార్తాపత్రికలన్నీ దాన్ని ఒక చిన్న వార్తగా ప్రచురించాయి. గతంలో, ఇలాంటి తీవ్రమైన దాడికి పాకిస్తాన్ మీడియాలో చాలా ప్రాధాన్యం ఉండేది.

ఫిబ్రవరి 17న సౌదీ క్రౌన్ ప్రిన్స్ మహమ్మద్ బిన్-సల్మాన్ పాకిస్తాన్ వెళ్లనున్నారు. దాంతో, ఆ దేశ మీడియా అంతా దానికి సంబంధించిన వార్తలు, విశ్లేషణలతో హడావిడి చేస్తోంది.

పాకిస్తాన్ వార్తాపత్రిక డాన్ ఫిబ్రవరి 16న రేడియో పాకిస్తాన్ ఆధారంగా ఒక వార్తను ముద్రించింది. పాక్ విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ భారత అధికారిని పిలిపించి పాకిస్తాన్‌పై వచ్చిన పుల్వామా దాడి ఆరోపణలకు వ్యతిరేకంగా ఒక లేఖను అందించిందని తెలిపింది.

కానీ జైషే మహమ్మద్ చీఫ్ మసూద్ అజర్ గురించి పాకిస్తాన్ ఎలాంటి వ్యాఖ్యలూ చేయలేదు. మరో వైపు అది భారత ఆరోపణలను పూర్తిగా కొట్టిపారేసింది. ఈ దాడి గురించి పాకిస్తానీ నేతలు చేసిన కొన్ని  వ్యాఖ్యలు కూడా వెలుగులోకి వచ్చాయి.

హోం మంత్రి రాజ్‌నాథ్ సింగ్

పాక్ నేతల ఉద్రిక్త వ్యాఖ్యలు

పాక్ వార్తాపత్రిక ఎక్స్‌ప్రెస్ ట్రిబ్యూన్ ఒక కథనంలో "పాకిస్తాన్ సెనేటర్, సెనేట్ స్టాండింగ్ కమిటీ చైర్మన్ రహమాన్ మలిక్ పుల్వామాలో భారత భద్రతాదళాలపై జరిగిన దాడి త్వరలో జరగబోయే ఎన్నికల్లో మళ్లీ విజయం సాధించడానికి ప్రస్తుత ప్రధాన మంత్రి జరిపించిన ఒక కుట్ర అన్నట్లు" తెలిపింది.

ఇదే కథనంలో ఆయన "భారత గూడచారి కుల్‌భూషణ్ జాధవ్ నుంచి దృష్టి మళ్లించడానికే ఈ దాడి...


ఈ దాడిలో గాయపడ్డ ఎర్ర చంద్రయ్యతో బీబీసీ మాట్లాడింది. ఆరోజు రాత్రి ఏం జరిగిందో ఆయన వివరించారు.

‘'మీరు హిందువులా.. ముస్లింలారా? ఆవును కోసుకు తింటార్రా?' అంటూ కులం పేరు పెట్టి అసభ్య పదజాలంతో దూషించారు. 'దండం పెడత సారు... కాళ్లు మొక్కుత దొరా... పండగని తెచ్చుకున్నం సారు...' అని నేను ప్రాధేయపడినా వినలే. 'ఈ ఆవు కాడ్నే నిన్ను పీక కోసి చంపుతం' అంటూ కత్తులు అందుకున్నరు’’ అని ఎర్ర చంద్రయ్య తెలిపారు.

ఘటన తర్వాత పోలీసులు దాడి చేసిన వారితో పాటు, దాడికి గురైన వారి మీద కూడా కేసులు నమోదు చేశారు.

’’మేం మాదిగలం. ఎస్సీలం. తాతలు, ముత్తాతల కాలం నుంచీ మాది ఇదే వృత్తి. బర్రెగొడ్లు, బక్కావులను తెచ్చుకుంటుంటం. కోసుకుంటుంటం. అట్లనే మొన్న పండగనాడు మా ఊరువాళ్లం నవాబ్‌పేట అంగట్లో ఆవును తెచ్చుకున్నాం. జనవరి 14వ తేదీ రాత్రి ఒంటి గంట సమయంలో ఊరిబయట చెట్లలో ఓ 20 మందిమి దానిని కోసుకుంటున్నాం. కొందరు పక్కన కూర్చుంటే ఓపికగా ఉన్న పది, పన్నెండు మందిమి పనిలో ఉన్నాం.’’

'దాడికి వచ్చింది పోలీసులనుకున్నాం'

'కులం పేరుతో తిడుతూ కొట్టారు..'

తమపై 20, 30 మంది దాడి చేశారనీ, వారంతా బైకులపైన, కారులోనూ వచ్చారని చంద్రయ్య చెప్పారు.
... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

"వారి దగ్గర కర్రలున్నయ్. వస్తూనే కులం పేరుతో, నీ అమ్మ, అక్క అంటూ బండబూతులు తిడుతూ మా మీదపడ్డరు. వాళ్లను చూసి ముందు సివిల్ డ్రెస్‌లో ఉన్న పోలీసులనుకుని వినయంగా నిలుచున్నం. వారు మా మీద పడటంతో అందరం చెట్లలోకి ఉరికినం. నేను దొరికిపోయిన. నా మీద పడి గుద్దుతూ, తన్నుతూ దాడిచేసిన్రు. 'ఈ ఆవు కాడ్నే నిన్ను పీక కోసి చంపుతం' అంటూ కత్తులు అందుకున్నరు. దీంతో నేను ఎలాగో వదిలించుకుని ఉరికిన’’ అని ఆ రాత్రి ఏం జరిగిందో ఆయన తెలిపారు.

’’మేం రాత్రంతా ఊరి బయట చెట్ల మధ్యనే ఉన్నం. తెల్లారేవరకూ అక్కడనే పడుకున్నం. పొద్దుగాల ఊళ్లోకెళ్లిన తర్వాత తెలుసుకున్నం. మాపై దాడి చేసింది ఆర్ఎస్ఎస్ వాళ్లని తెలిసింది. వాళ్లలో ఓ ఐదారుగురి పేర్లు గుర్తుపట్టినం. 15వ తేదీన మోటకొండూరు పోలీస్ స్టేషన్‌కు వెళ్లి ఫిర్యాదు చేసినం'' అని చంద్రయ్య చెప్పారు.

తనతో పాటు ఎర్ర మల్లయ్య, బూశేపాక ఎల్లయ్య, బొల్లారం యాదయ్య, ఎర్ర నర్సయ్య తదితరులు ఈ దాడిలో గాయపడ్డారని ఆయన తెలిపారు.

పోలీసుల కేసుల గురించి అడిగినపుడు.. ’’ఏదో చిన్న కేసు పెట్టామన్నారు. అందేందో తెలవదు’’ అని చంద్రయ్య బదులిచ్చారు.

‘ఆవును కోస్తే కేసు అవుతుందని మీకు తెలుసా?’ అని ప్రశ్నించినపుడు.. ''ఆవును కోయకూడదని మాకు తెలియదు. ఇంతవరకూ ఎవరూ చెప్పలే. ఎవరూ హెచ్చరించలే. మా మీద కేసు పెట్టినామని అన్నరు గానీ అది ఏం కేసో మాకు తెలవదు'' అని చెప్పారు.

1977 నాటి చట్టం ప్రకారం తెలంగాణలో ఆవులను, ఎద్దులను చంపడం నిషేధం ఉంది.

పోలీస్ స్టేషన్ ఎదుట ఉ.సా. ఆధ్వర్యంలో ధర్నా

బాధితులపైనే కేసులు పెట్టారు: బహుజన ప్రతిఘటన వేదిక

‘‘సంక్రాంతి పండగకు ఏదో ఒక మాంసం తినటం ఆ ఊరి మాదిగ ఇళ్లలో తరతరాలుగా వస్తున్న అలవాటు. ఆవు మాంసం తినటం తమ జీవితంలో భాగమనే వారు అనుకుంటున్నారు. ఊర్లో అందరూ తలా కొంచెం డబ్బులు వేసుకుని ఓ గొడ్డును తెచ్చి కోసుకుని తెల్లారేసరికి పంచుకోవటం ఎన్నో ఏళ్లుగా వస్తున్న ఆచారం. ఈ సంక్రాంతి ముందు రోజు రాత్రి అలాగే ఒక వట్టిపోయిన ఆవును తెచ్చుకుని కోసుకుంటున్నపుడు దాదాపు 30 మంది లాఠీలు లాంటి కర్రలతో వారిపై దాడి చేశారు. పోలీసులు చెదరగొట్టేందుకు వచ్చారేమోననుకుని వారు చెదిరిపోయారు. నలుగురైదురు మాత్రం తప్పించుకోలేకపోయారు. వారిని తీవ్రంగా కొట్టారు’’ అని బహుజన ప్రతిఘటన వేదిక కోఆర్డినేటర్ ఉ.సాంబశివరావు బీబీసీ ప్రతినిధితో పేర్కొన్నారు.

’’తరతరాలుగా తింటున్న తిండి ఇప్పుడెలా తప్పవుతుందనేది వారికి అర్థం కాక అయోమయంలో పడిపోయారు. ఈలోగా దాడి...


ఈ దాడిలో పాల్పడిన జేఎన్‌యూ విద్యార్థి సంఘం అధ్యక్షురాలు ఐషీ ఘోష్ సోమవారం సాయంత్రం మాట్లాడుతూ.. ‘‘ఆర్ఎస్ఎస్, ఏబీవీపీ గూండాలే దాడి చేశారు. నాలుగైదు రోజుల్నుంచీ ఏబీవీపీ, ఆర్ఎస్ఎస్ అనుబంధ ప్రొఫెసర్లు క్యాంపస్‌లో హింసను ప్రోత్సహించారు’’ అని ఆరోపించారు.

విద్యార్థులపై వాడిన ప్రతి ఐరన్ రాడ్డుకూ చర్చతో సమాధానం ఇస్తామని అన్నారు. జేఎన్‌యూ తన ప్రజాస్వామిక సంస్కృతిని నిలబెట్టుకుంటుందని తెలిపారు.

ఆదివారం సాయంత్రం దాదాపు 200 మంది విద్యార్థులు, 50 మంది అధ్యాపకులు క్యాంపస్‌లో ఒక సమావేశం నిర్వహిస్తుండగా ఈ దాడి జరిగిందని ప్రొఫెసర్ అతుల్ సూద్ తెలిపారు.

కర్రలు, ఇనుప రాడ్లు, రాళ్లతో విద్యార్థులను, అధ్యాపకుల్ని ఆ ముసుగు దుండగులు కొట్టారని ప్రత్యక్ష సాక్షులు చెబుతున్నారు.

‘‘అవి చిన్నచిన్న రాళ్లు కాదు. కొడితే తలలు పగిలిపోయేంత పెద్ద రాళ్లు. నాపై దాడి జరగ్గానే నేను పడిపోయాను. లేచి చూసే సరికి అక్కడున్న కార్లను ధ్వంసం చేశారు. నా కారును కూడా ధ్వంసం చేశారు’’ అని ప్రొఫెసర్ అతుల్ సూద్ ఎన్డీటీవీతో చెప్పారు.

‘‘సాయంత్రం నాలుగు గంటలకు జేఎన్‌యూ టీచర్ అసోషియేషన్ శాంతి ర్యాలీకి ప్రణాళికలు సిద్ధంచేసింది. ఇందుకోసం మేం వే... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

ర్వేరు హాస్టళ్ల నుంచి వెళ్తున్నప్పుడు వాళ్లను చూశాం. వారి చేతుల్లో రాళ్లున్నాయి. కర్రలు, రాడ్లు కూడా ఉన్నాయి'' అని రాహుల్ పాండ్యా అనే విద్యార్థి బీబీసీతో అన్నారు.

''మేం రూముల్లో ఉన్నాం.. వాళ్లు రూం తలుపులు బాదారు, చెప్పాలంటే పగలగొట్టారు, వాళ్లు ముసుగులేసుకున్నారు, తలుపులు తెరవండి లేకపోతే బద్దలు కొట్టేస్తాం అన్నారు. తలుపులు తియ్యగానే దాడి చేశారు. మేం పడిపోయాం. ఎంతలా దాడి చేశారంటే, కర్రలు, రాడ్లతో కొట్టారు. మైనారిటీలే లక్ష్యంగా దాడి చేశారు. రూం 156లో జమ్మూకశ్మీర్ విద్యార్థులుంటారు. బాల్కనీ నుంచి వారి గదుల్లోకి వెళ్లి అగ్నిమాపక పరికరాలతో దాడి చేశారు'' అని ప్రియాంక భారతి అనే విద్యార్థిని తెలిపారు.

ఆదివారం రాత్రి JNUలో ఏం జరిగింది?

''మేం ప్రొఫెసర్లకు కాల్ చేశాం. వారే మమ్మల్ని కాపాడారు. మేం వాళ్లింట్లో దాక్కున్నాం. చాలా భయపడ్డాం. మాకు ఏదైనా జరుగుతుందేమో అని భయపడ్డాం'' అని మరో విద్యార్థి రాహుల్ పాండ్యా వివరించారు.

దాడికి నిరసనగా జేఎన్‌యూ గేటు బయట విద్యార్థులు నిరసనకు దిగారు.

అదే గేటు బయట ఏబీవీపీ అనుకూల వర్గాలు కూడా ప్రదర్శనలు నిర్వహించాయి.

అర్థరాత్రి పన్నెండున్నర దాటిన తర్వాత జేఎన్‌యూ క్యాంపస్‌లో ఒక మార్చ్ నిర్వహించారు.

''హాస్టల్‌లోకి దూరి, తలుపులు బద్దలు కొట్టి, రూంలోకి వెళ్లి దాడి చేశారు. అమ్మాయిల హాస్టళ్లలోకి దూరి దాడి చేశారు. ఇది చాలా సిగ్గుపడాల్సిన విషయం. దాడి 7 గంటలకు జరిగితే, దిల్లీ పోలీసులు 9 గంటల వరకూ క్యాంపస్‌కి రాలేదు. వైస్ ఛాన్సలర్ ఎక్కడున్నారో, ఏం చేస్తున్నారో తెలియదు. దీనిపై ఎలాంటి ప్రకటనా ఇవ్వలేదు'' అని జేఎన్‌యూ విద్యార్థి సంఘం ఉపాధ్యక్షుడు సాకేత్ మూన్ బీబీసీతో చెప్పారు.

అనంతరం పోలీసులు జేఎన్‌యూ క్యాంపస్‌లో కవాతు నిర్వహించారు. సోమవారం నాటికి క్యాంపస్ గేట్ల వద్ద 700 మంది పోలీసులు భద్రతా చర్యలు చేపడుతున్నారని దిల్లీ పోలీసులు చెప్పినట్లు ఏఎన్ఐ వార్తా సంస్థ వెల్లడించింది.

''ఎంతమందిని భయపెడతారు. ఎప్పటి వరకూ భయపెడతారు. అందుకే మేం ఇక్కడ నిలబడ్డాం.. రండి ఎంత మంది దాడి చేస్తారో చెయ్యండి'' అంటూ విద్యార్థులు నిరసన కార్యక్రమాలు చేపడుతున్నారు. సోమవారం సాయంత్రానికి కూడా ఈ నిరసనలు కొనసాగుతున్నాయి.

ఇవి కూడా చదవండి:

(బీబీసీ తెలుగును ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి.  యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)


ఈ దాడుల్లో పోలీసులు గాయపడ్డారని వివరించారు.

ఆదివారం ఇక్కడ మూడు చర్చిలలో జరిగిన పేలుళ్లలో 13 మంది మరణించారు.

ఆదివారం జరిగిన బాంబు పేలుళ్లకు తామే కారణమని ఇస్లామిక్ స్టేట్ వెల్లడించింది.

‘ఈ బాంబు దాడులకు పాల్పడిన ఆరుగురి కుటుంబం ఇటీవలే సిరియా నుంచి ఇక్కడకు వచ్చారు..’ అని స్థానిక పోలీసులు తెలిపారు.

తాజా దాడులకు సంబంధించి  పోలీసులు మాట్లాడుతూ.. ‘‘పోలీసు ప్రధాన కార్యాలయం వద్ద జరిగిన దాడులకు సంబంధించి బాధితుల వివరాలు ఇంకా తెలియలేదు. వారి వివరాలను సేకరిస్తున్నాం..’’ అని వివరించారు.

అయితే ఆదివారం జరిగిన దాడులకు తాజా దాడులకు సంబంధం ఉందా? అనేదీ తెలియాల్సి ఉంది.

ఆదివారం నిమిషాల వ్యవధిలో మూడో చోట్ల ఒకదాని వెంట మరొక పేలుడు జరిగింది. ఈ ఆత్మాహుతి దాడుల్లో చాలా మంది గాయపడ్డారు.

ఒక చర్చి ప్రవేశద్వారం వద్ద విధ్వంసం దృశ్యాలు టీవీలో కనిపించాయి.

ముస్లిం జనాభా అత్యధికంగా ఉండే ఇండోనేసియాలో గత కొన్ని నెలల్లో ఇస్లామిస్ట్ మిలిటెన్సీ మళ్లీ తీవ్రరూపం దాల్చింది.

ఇస్లామిక్ స్టేట్‌తో సంబంధాలున్న జెమాహ్ అన్షరుత్ దౌలాహ్ అనే మిలిటెంట్ గ్రూపు ఈ దాడులకు పాల్పడి ఉండొచ్చని ఇండోనేసియా ఇంటలిజెన్స్ ఏజెన్సీ అంతకు ముంద... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

ు భావించింది.

కొద్ది రోజుల క్రితం, దేశ రాజధాని జకార్తా శివార్లలో కట్టుదిట్టమైన భద్రతా ఏర్పాట్లు ఉండే ఓ జైలు వద్ద మిలిటెంట్ ఇస్లామిస్ట్ ఖైదీలతో జరిగిన సాయుధ ఘర్షణలో ఐదుగురు భద్రతా సిబ్బంది మరణించారు.

ఈ దాడులు నిమిషాల వ్యవధిలో జరిగాయి.

‘ఒక కుటుంబమే చేసింది’ - పోలీసులు

మూడు చర్చిల్లో దాడుల వెనుక ఉన్నది ఒక కుటుంబ సభ్యులేనని పోలీసులు అంటున్నారు.

ఒక చర్చిలో ఒక తల్లి, తన ఇద్దరు పిల్లలతో సహా ఆత్మాహుతి దాడికి పాల్పడగా, మిగతా రెండు చర్చిల్లో తండ్రి, ఇద్దరు కుమారులు దాడులకు దిగారని పోలీసు చీఫ్ టిటో కర్ణవీయన్ తెలిపారు.

ఇండోనేసియాలో 2005 తర్వాత జరిగిన దారుణమైన బాంబుదాడులు ఇవే.

ఇవి కూడా చదవండి:

(బీబీసీ తెలుగును ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి.  యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)


ఈ దారుణానికి కుట్ర పన్నింది బాలిక సవతి తల్లే కావడం అందరినీ షాక్‌కు గురిచేసింది.

భర్త తనను కాదని అతని రెండో భార్య, ఆమె పిల్లలపై ప్రేమానురాగాలు కురిపిస్తున్నాడన్న అసూయతో నిందితురాలు ఈ దారుణానికి ఒడిగట్టిందని పోలీసులు వెల్లడించారు.

కశ్మీర్‌లోని బారాముల్లా జిల్లా 'ఉరి'లో చోటుచేసుకున్న ఈ కేసులో పోలీసులు ఆరుగురిని అరెస్ట్ చేశారు.

''కఠువా అత్యాచార ఘటన కంటే ఇది ఇంకా కిరాతకమైనది'' అని జమ్ముకశ్మీర్ పోలీస్ చీఫ్ శీష్ పాల్ వేద్ అన్నారు.

పోలీసుల కథనం ప్రకారం.. 'ఉరి'కి చెందిన ముస్తాక్ అహ్మద్ 2003లో అదే ప్రాంతానికి చెందిన ఫమ్హీదాను పెళ్లాడాడు. వారిద్దరికీ ఒక కుమారుడున్నారు.

అనంతరం ముస్తాక్ 2008లో ఝార్ఖండ్‌కు చెందిన ఖుష్బూ అనే మహిళను వివాహం చేసుకున్నాడు. వారిద్దరికీ ఒక కుమార్తె ఉంది.

కొన్నాళ్లుగా ముస్తాక్ తన రెండో భార్య ఖుష్బూ, ఆమె కుమార్తెతోనే ఎక్కువగా ఉంటూ, వారిపైనే ప్రేమాభిమానాలు చూపుతున్నాడంటూ ఫమ్హీదా అసూయతో రగిలిపోతోంది.

దీంతో ఆమె తన పద్నాలుగేళ్ల కుమారుడిని రెచ్చగొట్టి, అతని స్నేహితులు మరో నలుగురితో కలిసి ఖుష్బూ కుమార్తెపై అత్యాచారం చేయించిందని పోలీసులు తెలిపారు.

''బాలికపై అత్యాచారం జరి... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

గేటప్పుడు ఫమ్హీదా అక్కడే ఉంది. ఆమె కుమారుడు, మరో నలుగురు బాలికపై అత్యాచారానికి పాల్పడి మొహంపై యాసిడ్ చల్లారు. మృతదేహాన్ని పొదల్లోకి విసిరేశారు'' అని పోలీసులు ధ్రువీకరించారు.

'కఠువా' కేసు: ఎవరీ బకర్వాల్ ప్రజలు? ఎక్కడి వారు?

‘కఠువా ఘటనపై మీడియా ఎందుకిలా చీలిపోయింది?’

కుమార్తె పది రోజులుగా కనిపించకపోవడంతో ముస్తాక్ పోలీసులకు ఫిర్యాదు చేశాడు. దీంతో రంగంలోకి దిగిన పోలీసులు కేసును ఛేదించి నిందితులను అరెస్ట్ చేశారు.

''అనేకమంది అనుమానితులను విచారించాక చివరికి బాలిక సవతి తల్లి, ఆమె కుమారుడు, అతని స్నేహితులు నలుగురు కలిసి ఈ దారుణానికి పాల్పడినట్లు నిర్ధారించుకుని వారిని అరెస్ట్ చేశాం'' అని పోలీస్ అధికారి ఒకరు 'బీబీసీ'తో చెప్పారు.

ఇవి కూడా చదవండి:

(బీబీసీ తెలుగును ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి. యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)


ఈ దిశగా సోమవారం(జూన్ 22న) మాల్దోలో జరిగిన కమాండర్ స్థాయి చర్చలు సానుకూల, సుహృద్భావ వాతావరణంలో నిర్మాణాత్మకంగా సాగాయని భారత సైనిక వర్గాల సమాచారం.

సరిహద్దుల్లో ఉద్రిక్తతల నివారణకు ఈ చర్చల్లో పరస్పర అంగీకారం కుదిరింది.

పోస్ట్ of Twitter ముగిసింది, 1

తూర్పు లద్దాఖ్‌లోని అన్ని వివాదాస్పద ప్రాంతాల నుంచి రెండు దేశాల బలగాలు వెనక్కు వెళ్లేలా ఏకాభిప్రాయం కుదిరిందని.. నిర్ణయించుకున్న పద్ధతులను రెండు దేశాల బలగాలు తప్పక పాటించేలా ఈ సమావేశంలో నిర్ణయించారు.

మంగళ, బుధవారాల్లోనూ చర్చలు కొనసాగనున్నట్లు ఆర్మీ వర్గాల సమాచారం.

ఆ రోజు ఏమైంది?

జూన్ 15-16 తేదీల రాత్రి గల్వాన్ లోయలో జరిగిన తీవ్ర ఘర్షణలో భారత సైనికులు 20 మంది మరణించారు. చైనా కూడా తన సైనికులను కోల్పోయింది.

ఈ ఘటన తరువాత రెండు దేశాల మధ్య దాదాపు యుద్ధ వాతావరణం ఏర్పడింది.

ప్రపంచంలోనే అత్యధిక జనాభా గల రెండు దేశాల మధ్య యుద్ధవాతావరణం ఏర్పడడంతో ప్రపంచ వ్యాప్తంగా ఆందోళన నెలకొంది.

అయితే, ఈ ఉద్రిక్తతలను చల్లార్చేందుకు రెండు దేశాలూ ఇప్పుడు ప్రయత్నాలు చేస్తున్నాయి. అందులో భాగంగానే కమాండర్ స్థాయి చర్చలు మొదలయ్యాయి.

ఈ చర్చలకు ముందు రెండు దేశాల విదే... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

శీ వ్యవహారాల మంత్రులూ ఫోన్‌లో సంభాషించుకున్నారు.

భార‌త్ చేప‌ట్టిన రోడ్డు నిర్మాణం కూడా ఈ ప్రాంతం హాట్‌స్పాట్‌గా మార‌డానికి కార‌ణం

ఎందుకీ వివాదం?

ప్ర‌స్తుత వివాదానికి చాలా కార‌ణాలున్నాయి. అయితే వీటి మూలాల్లో మాత్రం వ్యూహాత్మ‌క ల‌క్ష్యాలే క‌నిపిస్తున్నాయి. మ‌రోవైపు రెండు దేశాలూ ఒక‌దానిపై మ‌రొక‌టి ఆరోప‌ణ‌లు చేసుకున్నాయి ఇంతవరకు.

"ప్ర‌శాంతంగా ఉండే గాల్వాన్ న‌ది నేడు హాట్‌స్పాట్‌గా మారింది. ఎందుకంటే ఎల్ఏసీకి స‌మీపంలో శ్యోక్ న‌ది వెంబ‌డి దౌల‌త్ బెగ్ ఒల్డీ (డీబీవో) వ‌ర‌కు భా‌ర‌త్ రోడ్డు మార్గం నిర్మిస్తోంది. ల‌ద్దాఖ్‌లోని ఎల్ఏసీ వెంబ‌డి అత్యంత మారుమూల, దాడికి అనువైన ప్రాంత‌మే ఈ డీబీవో" అని సైన్యంలో క‌ల్న‌ల్‌గా ప‌నిచేసిన అజ‌య్ శుక్లా  వివ‌రించారు.

ఇక్క‌డి మౌలిక స‌దుపాయాల‌ను ప‌టిష్ఠం చేయాల‌ని భార‌త్ తీసుకున్న నిర్ణ‌యం చైనాకు ఆగ్ర‌హం తెప్పించిన‌ట్లు క‌నిపిస్తోంది.

"గాల్వాన్ లోయ ప్రాంతం చైనా భూభాగం. అక్క‌డి స‌రిహ‌ద్దు చాలా స్ప‌ష్టంగా ఉన్నాయి" అని చైనా ప్ర‌భుత్వ మీడియా సంస్థ గ్లోబ‌ల్ టైమ్స్ చెప్పింది.

"గాల్వాన్ లోయ‌లోకి భార‌త్ సైన్య‌మే అక్ర‌మంగా ప్ర‌వేశించిన‌ట్లు చైనా సైన్యం చెబుతోంది. ఎల్ఏసీ వెంబ‌డి ప‌రిస్థితుల‌ను భార‌త్ తారుమారు చేయ‌డంతో చైనాకు ఆగ్ర‌హం వ‌చ్చింది" అని మేధోమ‌థ‌న సంస్థ చెంగ్‌డూ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ వ‌ర‌ల్డ్ అఫైర్స్ (సీఐడ‌బ్ల్యూఏ) అధ్య‌క్షుడు డాక్ట‌ర్ లాంగ్ షింగ్‌చున్ వ్యాఖ్యానించారు.

ఇవి కూడా చదవండి

  (బీబీసీ తెలుగును ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి. యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)


ఈ దీన గాథ రమాదేవి అనే మహిళది. పన్నెండేళ్ల వయసులోనే ఆమె పెళ్లి జరిగింది. అత్తారింట్లో వేధింపులు ఎక్కువవ్వడంతో విసిగిపోయి తన పుట్టింటికి వెళ్లింది. అక్కడ ఆమెకు పరిచయస్తురాలైన ఓ మహిళ మోసం చేయడంతో ఆమె అక్రమ రవాణా బ్రోకర్ల (హ్యూమన్ ట్రాఫికర్ల) చేతికి చిక్కింది.

చాలా కష్టంగా ఆమె ఆ చెర నుంచి తప్పుకోగలిగింది. కానీ ఆమెను ఆ నరకకూపంలోకి నెట్టిన వాళ్లకు నేటికీ శిక్ష పడలేదు.

ఇది రాయలసీమలోని ఓ మహిళ యదార్థ గాథ. దేశవ్యాప్తంగా ఇలాంటి మహిళలు, పిల్లలు, పురుషులు పెద్ద సంఖ్యలో మానవ అక్రమ రవాణాకు గురవుతున్నారు.

మనుషులను అక్రమ రవాణా చేస్తున్నవారికి నామ మాత్రం జైలు శిక్ష పడుతోంది. జైలు నుంచి విడుదలైన వారిలో చాలా మంది తిరిగి తమ పాత వృత్తినే కొనసాగిస్తున్నారు.

బాధితులు కోర్టుల చుట్టూ తిరిగినా, వీరిపై కఠిన చర్యలు తీసుకోవడానికి ఓ నిర్దిష్ట చట్టం అంటూ ఏదీ లేదు. కానీ ఇలాంటి చట్టాన్ని రూపొందించేందుకు తాజాగా.. మానవ అక్రమ రవాణా (నియంత్రణ, పరిరక్షణ, పునరావాసం) బిల్లుకు కేంద్రం ఆమోదం తెలిపింది.

మానవ అక్రమ రవాణా అంటే?

ఏ వ్యక్తినైనా అనుమతి లేకుండా గానీ, అనుమతితో గానీ,  పని చేసేందుకు గానీ, వెట్టి చాకిరికి కానీ, శారీ... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

రక ప్రయోజనాల కోసం కానీ , హింస ద్వారా , బలవంతంగా, మోసం చేసి కానీ, డబ్బు చెల్లించి కానీ, అధికార దుర్వినియోగం చేసి గానీ, నిర్బంధించి గానీ, అధికారం చెలాయించేందుకు పనిలో నియమించుకున్నా, రవాణా చేసినా మానవ అక్రమ రవాణాగా పరిగణించవచ్చని ఐక్య రాజ్య సమితి నిర్వచించింది.

అయితే ఈ నేరాన్ని నియంత్రించేందుకు ఇప్పటి వరకు భారతదేశంలో ఎటువంటి ప్రత్యేక చట్టమూ లేదు.

కొత్త  బిల్లు ఏం చెబుతోంది?

మహిళలు, పిల్లలపై జరిగే నేరాలను అరికట్టేందుకు ఈ బిల్లు సహాయ పడుతుంది.

ఈ బిల్లు అమలులోకి వస్తే, మానవ అక్రమ రవాణాను అరికట్టే విషయంలో భారతదేశం దక్షిణ ఆసియా దేశాలకు మార్గదర్శిగా నిలుస్తుందని చెబుతున్నారు.

ఈ బిల్లును అనేక మంత్రిత్వ శాఖలు, విభాగాలు, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు, స్వచ్ఛంద సంస్థలు, నిపుణులతో చర్చించి రూపొందించారు. మహిళా, శిశు అభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ అందించిన సూచనలు, సలహాలను కూడా ఈ బిల్లులో పొందుపరిచారు.

ఈ బిల్లులో మానవ అక్రమ రవాణా నియంత్రణ, రక్షణ , పునరావాసం అంశాలను పొందుపరిచారు.

బిల్లులోని అంశాలు ఏమిటి?

నియంత్రణ

ఈ బిల్లు మానవ రవాణాను  కేవలం శారీరక దోపిడీగా మాత్రమే చూడదు.

ఏ వ్యక్తినైనా వెట్టి చాకిరీకి కానీ, భిక్షమెత్తుకోవటానికి కానీ, మత్తు మందులు ఉపయోగించి ఎవరినైనా రవాణా చేసినా, హార్మోన్ల పెరుగుదలకు మందులు ఇచ్చినా, పెళ్లి చేసుకునేందుకు గానీ, లేదా పెళ్లి పేరుతో లేదా పెళ్లి తరువాత కానీ ఏ వ్యక్తినైనా అక్రమంగా తరలించే ప్రయత్నం చేయడం కూడా ఈ బిల్లు కింద నేరాలుగా పరిగణిస్తారు.

అక్రమ రవాణా నిమిత్తం ప్రభుత్వ నిబంధనలు సడలించేందుకు, ఆమోదం పొందేందుకు నకిలీ పత్రాలను సృష్టించడం, ముద్రించడం, అసలు పత్రాలను తారుమారు  చేయడం వంటి చర్యలు కూడా ఈ చట్టం కింద నేరంగా పరిగణిస్తారు.

పరిరక్షణ

బాధితులు, సాక్షుల వివరాలను గోప్యంగా ఉంచడం ఈ చట్టంలో ఒక ముఖ్యమైన అంశం. వీడియో కాన్ఫరెన్సింగ్ ద్వారా కూడా ఫిర్యాదులు నమోదు చేసి రికార్డు చేసే సౌలభ్యం ఈ చట్టం కల్పిస్తుంది.

చట్టాన్ని అనుసరించి ఫిర్యాదు నమోదు చేసినప్పటి నుంచి ఒక్క సంవత్సరం లోపు విచారణ పూర్తి చేసి, బాధితులను సురక్షిత ప్రాంతాలకు తరలించే ప్రయత్నం చేయాలి.

పునరావాసం

బాధితులకు శారీరకంగా, మానసికంగా తోడ్పడేలా ఛార్జ్ షీట్ నమోదు చేసిన 30 రోజుల్లోగా తక్షణ సహాయం, 60 రోజుల్లోగా పూర్తి పునరావాసం కల్పించే దిశగా చర్యలు చేపట్టాలి.

బాధితుల సహాయార్థం పునరావాస నిధిని ఏర్పాటు చేస్తారు. ఈ నిధిని బాధితుల పునరావాసానికి ,...


ఈ దీవుల్లో ఒకటి రాస్ ఐలాండ్... మనోహరంగా కనిపించే, శిథిలమైపోయిన ఒక నిర్మానుష్య పట్టణం. 19వ శతాబ్ధానికి చెందిన బ్రిటిష్ నివాస అవశేషాలు ఇక్కడ కనిపిస్తాయి. 1940ల్లో బ్రిటిషర్లు ఈ ప్రాంతాన్ని వదిలేసి వెళ్లిపోయారు. దీంతో ప్రకృతి ఈ దీవిని తిరిగి తన సొంతం చేసుకుంటోంది. ఎంతో ఖర్చుపెట్టి నిర్మించిన భారీ భవనాలు, ఒక పెద్ద చర్చి, వినోద, ఆతిథ్య భవనాలు, గదులు, ఆఖరికి ఒక స్మశానం.. ఇవన్నీ ఇప్పుడు పాడుబడిపోయాయి. వీటన్నింటినీ ఒక అడవి తనలో కలిపేసుకుంటోంది.

ఏకాంత ‘శిక్షా కాలనీ’

1857లో ఊహించని రీతిలో జరిగిన భారతీయ తిరుగుబాటు నేపథ్యంలో తిరుగుబాటుదారులు, శిక్ష పడ్డ ఖైదీలను బంధించేందుకు బ్రిటిషర్లు ఈ ప్రాంతాన్ని ‘శిక్షా కాలనీ’గా ఎంచుకున్నారు. 1858లో తొలిసారి బ్రిటిష్ వాళ్లు 200 మంది దోషుల్ని తీసుకుని ఇక్కడికి వచ్చారు. అప్పుడు ఈ ద్వీప సమూహమంతా ‘కాకులు దూరని కారడవి’లా లోపలికి ప్రవేశించడానికి వీలులేనంత దట్టమైన అడవులతో ఉండేది. రాస్ ఐలాండ్ విస్తీర్ణం 0.3 చదరపు కిలోమీటర్ల కంటే కొంచెం ఎక్కువ. ఇక్కడ తాగునీరు అందుబాటులో ఉండటంతో దీవులన్నింటిలోనూ ఖైదీలను ఉంచేందుకు ఇదే అనువైనదని బ్రిటిషర్లు భావించారు. దట్టమైన అడవిని తొల... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

గించి, నివాసయోగ్యమైన ప్రాంతంగా చేసే బాధ్యతను ఖైదీలకు అప్పగించారు బ్రిటిష్ అధికారులు. ఖైదీలంతా చెట్లు కొట్టి దీవిని శుభ్రం చేస్తుంటే ఆ అధికారులు సముద్రంలో లంగరు వేసిన నౌకల్లో ఉండేవారు.

ప్రెస్బిటేరియన్ చర్చి

ప్రత్యేక ప్రాంతం.. పరిపాలనా కేంద్రం

కొంత కాలానికి ఈ ‘శిక్షా కాలనీ’ని విస్తరించారు. ఖైదీలంతా పొరుగు దీవుల్లో నిర్మించిన జైళ్లు, బ్యారక్‌ల్లోకి వెళ్లారు. రాస్ ఐలాండ్ పరిపాలనా కేంద్రం అయ్యింది. ఉన్నతాధికారులు, వారి కుటుంబాలు మాత్రమే నివాసం ఉండే ప్రత్యేక ప్రాంతంగా మారింది. అయితే, ఈ ప్రాంతంలో నీటిద్వారా సంక్రమించే వ్యాధులు అధికంగా ప్రబలేవి. దీంతో మరణాలు కూడా ఎక్కువగా ఉండేవి. అయితే, రాస్ ఐలాండ్‌ను నివాసయోగ్యమైన ఆకర్షణీయ ప్రాంతంగా మార్చేందుకు బ్రిటిషర్లు అన్ని ప్రయత్నాలూ చేశారు. పెద్ద పెద్ద భవంతుల్లో చరిత్రను కళ్లకు కట్టేలా కళాకృతులు, గృహోపకరణాలను ఏర్పాటు చేశారు. సుందరమైన పచ్చిక బయళ్లు, టెన్నిస్ కోర్టులు నిర్మించారు. అంతేకాదు ఒక ప్రెస్బిటేరియన్ (క్రైస్తవ మతంలో ఒక వర్గం) చర్చిని కూడా నిర్మించారు. నీటిని శుద్ధి చేసే ప్లాంట్లు, సైనికులకు బ్యారక్‌లు, జబ్బుపడిన వారి బాగోగులు చూసుకునే, వైద్య సదుపాయం కలిగిన కేంద్రాన్ని కూడా ఏర్పాటు చేశారు.

విద్యుత్ స్టేషన్ భవనం

జపాన్ దండయాత్ర

అయితే, ఒక విద్యుత్ స్టేషన్‌లోని డీజిల్ జనరేటర్ మంటల్లో చిక్కుకుని మొత్తం రాస్ ఐలాండ్‌ను అగ్నికి ఆహుతి చేసింది. మిరుమిట్లు గొలిపే స్వర్గం లాంటి ఈ దీవి అలా మంటల్లో చిక్కుకుని పతనమైంది.

పెరిగిన ఒత్తిడి కారణంగా 1938వ సంవత్సరం నాటికి రాజకీయ ఖైదీలందరినీ బ్రిటిషర్లు విడుదల చేయాల్సి వచ్చింది. జపాన్ దండయాత్ర 1942 నాటికి మిగిలిన బ్రిటిష్ సైనికులంతా ఈ దీవిని వీడి వెళ్లాల్సి వచ్చింది. అయితే, ఈ దీవి జపనీయుల ఆధీనంలో ఉన్నది అత్యంత తక్కువ కాలమే. యుద్ధం ముగిసే సమయానికి మళ్లీ ఈ దీవిని బ్రిటిషర్లు చేజిక్కించుకున్నారు. 1947లో భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం లభించడంతో బ్రిటిషర్లు శాశ్వతంగా ఈ దీవిని విధి రాతకు వదిలేశారు. మూడు దశాబ్దాల తరువాత 1979లో భారత నౌకాదళం ఈ దీవిని స్వాధీనం చేసుకుంది.

అలముకుంటున్న ప్రకృతి

క్రూరమైన వలస పాలనకు సంబంధించిన గతానికి ప్రతిబింబాలుగా మిగిలాయి ఈ దీవిలోని శిథిల నిర్మాణాలు. త్రికోణాకార గోడల పైకప్పులు, సందడిగా ఉండే బజార్లు, ఇటాలియన్ టైల్స్, రంగులద్దిన గ్లాసు కిటికీలు.. ఇవన్నీ ఒకప్పటి ఆడంబరానికి నిదర్శనాలు. కమిషనర్ బంగ్లా, సబార్డినేట్స్...


ఈ దుర్ఘటనలో 16 మంది మృతి చెందారని రాష్ట్ర హోంమంత్రి చినరాజప్ప ప్రకటించారు. వీరిలో 15 మందిని గుర్తించారు.

మృతుల కుటుంబాలకు రూ. 8 లక్షల పరిహారం చెల్లిస్తామని మంత్రి తెలిపారు.

చనిపోయిన వారిలో ఆరుగురు మహిళలు. ప్రమాదం జరిగిన సమయంలో ఆ పడవలో 30 మందికి పైగా ఉన్నట్టు తెలిసింది కానీ దీనిపై ఇంకా స్పష్టత లేదు.

టూరిజం కార్పొరేషన్ చైర్మన్ జయరామ్ రెడ్డి, విజయవాడ పోలీస్ కమిషనర్ గౌతమ్ సవాంగ్ ఘటనా స్థలానికి వెళ్లి పరిస్థితిని పర్యవేక్షిస్తున్నారు.

తగిన చర్యలు తీసుకోవాలని అధికారులను హోంమంత్రి, వైద్యశాఖ మంత్రి, పర్యాటకశాఖ మంత్రి ఆదేశించారు.

జాతీయ విపత్తు నిర్వహణ సంస్థ గాలింపు చర్యలు చేపడుతోంది.

'అనుమతి లేని బోటు'

ఈ బోటులో ఉన్న వారంతా భవానీ ద్వీపం నుంచి పవిత్ర సంగమం వైపు వెళ్తుండగా బోటు తిరగబడింది.

వీరందరూ ప్రకాశం జిల్లా ఒంగోలుకు చెందిన వారని తెలిసింది. వివిధ వాకర్స్ గ్రూపులకు చెందిన వాళ్లు ఈ పడవలో ఉన్నారు.

రక్షణ సిబ్బంది, స్థానిక మత్స్యకారులు, ఇతర బోట్ల సిబ్బంది కలిసి కొంత మందిని కాపాడారు. ఈ పడవ ఒక ప్రైవేటు కంపెనీకి చెందినది.

అయితే ఈ బోటు నిర్వహణకు అనుమతి లేదని హోంమంత్రి అన్నారు.

ప్రయాణికుల... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

ంతా ఒక వైపుకే కూర్చోవడం వల్ల ఫెర్రీఘాట్ వద్ద బోటు మలుపు తిరుగుతున్న సమయంలో అది ఒక్కసారిగా తిరగబడిందని ప్రమాదం నుంచి బైటపడ్డ ప్రయాణికులు మీడియాకు తెలిపారు.

ప్రమాద ఘటనపై ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు నాయుడు విచారం వ్యక్తం చేశారు.

ప్రతిపక్ష నేత, వైఎస్‌ఆర్ కాంగ్రెస్ పార్టీ అధ్యక్షుడు వైఎస్ జగన్ మృతుల కుటుంబాలకు సంతాపం ప్రకటించారు.

రక్షణ, సహాయ పనుల కోసం అధికారులు ఏర్పాటు చేసిన టోల్ ఫ్రీ నెంబర్: 1800450101

(బీబీసీ తెలుగును ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి.  యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)


ఈ ద్రవ్యాల ఉత్పత్తి, రవాణా, తయారీ ప్రక్రియ, ప్యాకేజి చేసే వ్యవస్థలు మాత్రం అస్తవ్యస్తంగా మారిపోయాయి.

పండిన పంటలను ఎవరు సేకరిస్తారు? ఈ ఉత్పత్తులను వాడకానికి అనుగుణంగా మార్చే ప్లాంట్లను ఎవరు నిర్వహిస్తారు? వీటిని విదేశాలకు ఎగుమతులు చేయడానికి ఓడ రేవుల దగ్గరకు ఎలా తీసుకుని వెళతారు? ఈ ఉత్పత్తుల సురక్షతను ఎవరు తనిఖీ చేస్తారు?

అదే సమయంలో సుగంధ ద్రవ్యాలకు ప్రపంచ వ్యాప్తంగా డిమాండ్ కూడా విపరీతంగా పెరుగుతూ వచ్చింది. కొంతమంది వినియోగదారులు ఈ దినుసులను కొన్ని నెలలకు సరిపోయేలా కొనుక్కుని వంట గది అరలను నింపేశారు. దాల్చిన చెక్క, జీలకర్ర, నల్లమిరియాల లాంటి వస్తువులు వంటగదిలో  తప్పనిసరిగా ఉండాల్సిన వస్తువులుగా మారిపోయాయి.

ఔషధ విలువలున్న పసుపు, అల్లం లాంటి వాటికి వినియోగదారుల నుంచి తీవ్రమైన డిమాండ్ వచ్చింది. వీటిని వాడి ఆరోగ్యం కాపాడుకోవచ్చని చాలా మంది భావించారు.

ఈ సుగంధ ద్రవ్యాలను అత్యధికంగా ఉత్పత్తి చేసి, ఎగుమతి చేసే దేశాలలో భారతదేశం ఒకటి. ఇక్కడ కూడా మార్చి నుంచి దేశ వ్యాప్త లాక్ డౌన్ అమలులోకి రావడంతో రైతులకు, పనుల కోసం వలస కార్మికుల మీద ఆధారపడే వర్తకులకు కూడా సరుకులను సరఫరా చేయడం చాలా కష్ట తరం... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

గా మారింది.

భారతదేశం, వియత్నాం లాంటి దేశాలలో కొన్ని రకాల ఆహార పదార్ధాల ఎగుమతులను నిలిపివేశారు. ఓడరేవుల్లో ఈ సుగంధ ద్రవ్యాలు పేరుకుపోగా , దేశీయ మార్కెట్లలో ఈ ఉత్పత్తులు కుప్పలు తెప్పలుగా నిండిపోయాయి.

దీంతో మార్కెట్‌లో యాలకుల ధర 50 శాతం, వియత్నాం మిరియాల ధర 10 శాతం తగ్గిపోయింది. అయితే ఈ మార్పు తాత్కాలికమే. అంతర్జాతీయ సుగంధ ద్రవ్యాల వ్యాపారం మళ్ళీ తిరిగి పుంజుకుంది.

భారతదేశంలో ఉత్పత్తయ్యే మసాలా దినుసులకు ఎక్కువ గిరాకీ ఉంటుంది. వీటి పెంపకంలో దేశానికి ఘన చరిత్ర ఉండటం మాత్రమే కాకుండా ఇక్కడ ఉండే వాతావరణం, భూభాగం సువాసన భరితమైన సుగంధ ద్రవ్యాల ఉత్పత్తికి అనువుగా ఉంటుంది.

భారత సుగంధ ద్రవ్యాల ఎగుమతుల విక్రయాలు 2019 జూన్‌తో పోలిస్తే 2020 జూన్ నాటికి ఏకంగా 6.7 కోట్ల డాలర్లు పెరిగి 35.9 కోట్ల డాలర్లకు చేరిందని అసోసియేటెడ్ చాంబర్స్ ఆఫ్ కామర్స్ ఆఫ్ ఇండియా చెప్పింది.

సుగంధ ద్రవ్యాల వ్యాపారంలో ఉన్న చిన్న వ్యాపారులకు ఇది శుభవార్తే. కానీ, ఈ పెరిగిన డిమాండు వలన రైతుల ముంగిట్లో మాత్రం ధరలు పెరగలేదని స్పైస్ గ్రోయర్స్ కోపరేటివ్ వ్యవస్థాపకుడు టోమి మేత్యు చెప్పారు.

భారతదేశంలో విధించిన లాక్‌డౌన్ ప్రభావం చాలా మంది రైతులను ఆర్థికంగా కుంగదీసింది. చాలా మంది కుటుంబ సభ్యులు నగరాలలో జీవనోపాధి కోల్పోవడంతో పల్లెటూర్లకు తిరిగి వచ్చారు.

"ఈ సుగంధ ద్రవ్యాల తోటలను సాగు చేసే వారి మీద అదనపు కుటుంబ సభ్యుల పోషణ భారం పడింది. అలాగే, కుటుంబ సభ్యులు నగరాలలో పని చేసి ఇంటికి పంపే అదనపు ఆదాయాన్ని కూడా కోల్పోయారు" అని మేత్యు చెప్పారు.

సుగంధ ద్రవ్యాలకు పెరిగిన డిమాండు.. వాటిని పండించే దగ్గర కూడా కనిపించి ఉంటే అది చాలా మేలు చేసి ఉండేది. వాణిజ్య న్యాయం ప్రాముఖ్యత గురించి ఈ విపత్తు మునుపెన్నడూ లేని విధంగా నిరూపించింది.

కానీ, ఈ మహమ్మారి వలన తలెత్తిన సవాళ్ళను ఎదుర్కోవడానికి ఈ డిమాండు సహాయపడిందని చాలా మంది సుగంధ ద్రవ్యాల వ్యాపార వేత్తలు చెబుతున్నారు.

"ఏప్రిల్, మేలలో మా సుగంధ ద్రవ్యాలకు 15 శాతం డిమాండ్ పెరిగింది" అని సింతైట్ ఇండస్ట్రీస్ మేనేజింగ్ డైరెక్టర్ విజు జాకబ్ చెప్పారు. సుగంధ ద్రవ్యాలు, ఆహార ఉత్పత్తిదారులు వాడే కొన్ని రకాల సువాసన భరిత పదార్ధాల తయారీలో  దేశంలో ఉన్న అతి పెద్ద సంస్థల్లో ఈ సంస్థ ఒకటి.

"ఈ విపత్తు సమయంలో వ్యాపారం చేయగలిగే రంగంలో ఉండటం నిజంగా అదృష్టమే" అని ఆయన అన్నారు.

భారతదేశంలో సుగంధ ద్రవ్యాలను చాలా వరకు చిన్న రైతులే పెంచుతారు....