ఘటనా స్థలంలో ఏనుగుల కళేబరాలు

జలపాతంపై నుంచి జారిపడిపోయిన గున్న ఏనుగును కాపాడే ప్రయత్నంలో ఈ ఏనుగులు చనిపోయి ఉండొచ్చని భావిస్తున్నారు.

థాయ్‌లాండ్ మధ్య ప్రాంతంలోని ఖావో యాయ్ నేషనల్ పార్క్‌లో ఉండే 'హేయూ నరోక్ (నరక జలపాతం)' వద్ద ఈ ప్రమాదం జరిగింది.

గత వారాంతంలో జలపాతం పాదం(బేస్) సమీపాన మూడేళ్ల పిల్ల ఏనుగు సహా ఆరు ఏనుగుల కళేబరాలు కనిపించాయి. దీనికి సమీపాన డ్రోన్ సాయంతో ఇప్పుడు మరో ఐదు ఏనుగుల మృతదేహాలను గుర్తించారు.

ఏనుగుల గుంపు నది అవతలి వైపుకు వెళ్లేందుకు ప్రయత్నించే సమయంలో ఈ ప్రమాదం జరిగినట్లు తెలుస్తోందని  స్థానిక అధికారి బదిన్ ఛాన్‌స్రికమ్ 'రాయిటర్స్' వార్తాసంస్థతో చెప్పారు.  చిన్న ఏనుగుల్లో ఒకటి జలపాతం పైనుంచి జారిపడిపోయి ఉండొచ్చని, పెద్ద ఏనుగులు దానిని కాపాడేందుకు ప్రయత్నించి నదీ ప్రవాహ ఉద్ధృతికి కొట్టుకుపోయి ఉంటాయని తెలిపారు.

ఇటీవలి కాలంలో ఏనుగులు పెద్దసంఖ్యలో చనిపోయిన ఘటనల్లో ఇది ఒకటని బ్యాంకాక్ పోస్ట్ పత్రిక రాసింది.

ఏనుగులు ప్రవాహంలో పడిపోవడానికి కారణం తెలియదని స్థానిక మీడియా చెబుతోంది.

ఆరు ఏనుగుల కళేబరాలను గుర్తించినప్పుడు, ఇంకో రెండు ఏనుగులు కొండపై చిక్కుకుపోయి కని... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

పించాయి. వాటిని అధికార యంత్రాంగం కాపాడింది.

ఈ రెండు ఏనుగులూ శక్తి పుంజుకొని, అక్కడి నుంచి తిరిగి అడవిలోకి వెళ్లిపోయేలా చూసేందుకు వీటికి పార్క్ సిబ్బంది సప్లిమెంట్లతో కూడిన ఆహారం అందించారు.

దీర్ఘకాలంలో ఈ రెండింటి మనుగడ గురించి నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.

పరస్పర రక్షణ, ఆహార అన్వేషణ కోసం ఏనుగులు సాధారణంగా పెద్ద పెద్ద గుంపులుగా తిరుగుతాయని, ప్రమాదం ఈ రెండు ఏనుగులపై ప్రభావం చూపిస్తుందని వైల్డ్‌లైఫ్ ఫ్రెండ్స్ ఫౌండేషన్ థాయ్‌లాండ్ వ్యవస్థాపకుడు ఎడ్విన్ వీక్ తెలిపారు.

ఈ రెండు ఏనుగుల భావోద్వేగ స్థితిపైనా ఈ ఘటన ప్రమాదం చూపించే ఆస్కారం ఉంది. గుంపులో ఏదైనా ఏనుగు చనిపోతే దాని తాలూకు బాధ మిగతా ఏనుగుల్లో కనిపిస్తుంది.

సగం కుటుంబాన్ని కోల్పోయిన భావన మిగిలిన ఏనుగులకు కలుగుతుందని ఎడ్విన్ వీక్ బీబీసీతో చెప్పారు.

థాయ్‌లాండ్‌లో సుమారు ఏడు వేల ఆసియా ఏనుగులు ఉన్నాయి. వీటిలో సగానికి పైగా ఏనుగులు నిర్బంధంలోనే ఉన్నాయి.

ఈ పార్క్  ప్రముఖ పర్యాటక కేంద్రం. ఇందులో దాదాపు 300 ఏనుగులు ఉన్నాయి. ఎలుగుబంట్లు, గిబ్బన్‌లు అనే ఏప్‌లు, ఇతర వన్యప్రాణులు ఇక్కడ ఉన్నాయి.

'హేయూ నరోక్' వద్ద ఇలాంటి ఘోర ప్రమాదాలు ఇంతకుముందు కూడా జరిగాయి.

1992లో జలపాతం పైనుంచి పడి ఒక గుంపులోని మొత్తం ఎనిమిది ఏనుగులు ప్రాణాలు కోల్పోయాయి. ఈ ఘటనపై అప్పుడు దేశవ్యాప్తంగా చర్చ జరిగింది.

ఇవి కూడా చదవండి:

(బీబీసీ తెలుగును ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి.  యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)


ఘటనా స్థలంలో ఏనుగుల కళేబరాలు

థాయ్‌లాండ్‌లోని ఖావో యాయ్ నేషనల్ పార్క్‌లో ఒక జలపాతం పైనుంచి ఒక ఏనుగు పిల్ల జారి పడిపోయిన తర్వాత ఈ విషాదం చోటుచేసుకొందని అధికారులు తెలిపారు.

ఈ గున్న ఏనుగును కాపాడేందుకు ప్రయత్నించి మరో ఐదు ఏనుగులు చనిపోయాయి.

జలపాతం వద్ద కొండ అంచు మీద చిక్కుకుపోయిన మరో రెండు ఏనుగులను థాయ్ అధికారులు రక్షించారు.

'హేయూ నరోక్ (నరకపు జలపాతం)' అనే ఈ జలపాతం వద్ద ఇలాంటి ఘోర ప్రమాదాలు ఇంతకుముందు కూడా జరిగాయి.

1992లో జలపాతం పైనుంచి పడి ఒక గుంపులోని మొత్తం ఎనిమిది ఏనుగులు ప్రాణాలు కోల్పోయాయి. ఈ ఘటనపై అప్పుడు దేశవ్యాప్తంగా చర్చ జరిగింది.

స్థానిక కాలమానం ప్రకారం శనివారం తెల్లవారుజామున మూడు గంటలప్పుడు ఘటనా స్థలానికి సమీపంలోని రోడ్డును ఏనుగుల గుంపు ఒకటి దిగ్బంధం చేసిందని థాయ్‌లాండ్ జాతీయ పార్కులు, వన్యప్రాణులు, మొక్కల సంరక్షణ విభాగం (డీఎన్‌పీ) తెలిపింది. ఆ తర్వాత అధికారులను పిలిపించినట్లు చెప్పింది.

అధికారులు వచ్చి గాలింపు చేపట్టాక జలపాతం పాదం సమీపాన మూడేళ్ల పిల్ల ఏనుగు కళేబరం కనిపించింది. దానికి దగ్గర్లో మరో ఐదు ఏనుగుల కళేబరాలు కనిపించాయి.

గుంపులో మిగిలిన రెండు ఏనుగుల స్థిత... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

ిని పరిశీలిస్తున్నామని జాతీయ పార్కు ప్రధానాధికారి కంచిత్ శ్రీనొప్పవన్ బీబీసీతో చెప్పారు.

తాజా ప్రమాదంపై వైల్డ్‌లైఫ్ ఫ్రెండ్స్ ఫౌండేషన్ థాయ్‌లాండ్ వ్యవస్థాపకుడు ఎడ్విన్ వీక్ స్పందిస్తూ- పరస్పర రక్షణ, ఆహార అన్వేషణ కోసం ఏనుగులు సాధారణంగా పెద్ద పెద్ద గుంపులుగా తిరుగుతాయని, ఇప్పుడు ఒకేసారి ఆరుగురు ఏనుగులు చనిపోవడం మిగతా రెండు ఏనుగులపై ప్రభావం చూపిస్తుందని తెలిపారు.

ఈ రెండు ఏనుగుల భావోద్వేగ స్థితిపైనా ఈ ఘటన ప్రమాదం చూపించే ఆస్కారం ఉంది. గుంపులో ఏదైనా ఏనుగు చనిపోతే దాని తాలూకు బాధ మిగతా ఏనుగుల్లో కనిపిస్తుంది.

సగం కుటుంబాన్ని కోల్పోయిన భావన మిగిలిన ఏనుగులకు కలుగుతుందని ఎడ్విన్ వీక్ బీబీసీతో చెప్పారు.

థాయ్‌లాండ్‌లో సుమారు ఏడు వేల ఆసియా ఏనుగులు ఉన్నాయి. వీటిలో సగానికి పైగా ఏనుగులు నిర్బంధంలోనే ఉన్నాయి.

ఇవి కూడా చదవండి

(బీబీసీ తెలుగును ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి.  యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)


ఘటనాస్థలంలో ఐదుగురు పోలీసులు మృతి చెందగా, ఇద్దరు గాయపడ్డారు. ఆ తర్వాత చికిత్స అందించే క్రమంలో మరో పోలీసు చనిపోయాడు.

దంతెవాడ జిల్లా కిరందుల్ పోలీసు స్టేషన్ పరిధిలోని చోల్నార్ ప్రాంతంలో వారు ఒక వాహనంలో గస్తీ కోసం వెళ్తుండగా ఈ ఘటన జరిగిందని ఛత్తీస్‌గఢ్ నక్సల్-వ్యతిరేక విభాగం డీఐజీ సుందర్ రాజ్ మీడియాకు తెలిపారు.

గాయపడిన పోలీసు జవానుకు కిరందుల్-బచేలి ఆసుపత్రిలో చికిత్స జరుగుతోందని ఆయన చెప్పారు.

మృతుల్లో ముగ్గురు ఛత్తీస్‌గఢ్ ఆర్మ్‌డ్ ఫోర్స్‌కు చెందినవారు కాగా, ముగ్గురు జిల్లా పోలీసు బలగానికి చెందిన వారు.

సోమవారం ఛత్తీస్‌గఢ్ ఉత్తర ప్రాంతంలోని అంబికాపూర్‌లో కేంద్ర హోంశాఖ మంత్రి రాజ్‌నాథ్ సింగ్ కేంద్ర రిజర్వు పోలీసు బలగం(సీఆర్‌పీఎఫ్) 'బస్తరియా బెటాలియన్'ను ప్రారంభించనున్న తరుణంలో రాష్ట్రంలోని దక్షిణ ప్రాంతంలో ఈ దాడి జరిగింది.

స్థానికంగా నియమితమైన గిరిజన యువతీ యువకులతో ఈ బెటాలియన్ ఏర్పాటైంది.

"భద్రతా బలగాలు గాలింపు చర్యల్ని కొనసాగిస్తున్నాయి" అని నక్సల్-వ్యతిరేక విభాగం డీఐజీ సుందర్ రాజ్ చెప్పారు.

ఇవి కూడా చదవండి:

(బీబీసీ తెలుగును ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి.  య... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

ూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)


ఘనంగా జరిగిన మేఘన్-హ్యారీల వివాహం

బెర్క్‌షైర్ కౌంటీలోని విన్సర్ పట్టణంలోని రాజ భవనం విన్సర్ క్యాజిల్ ఈ వివాహ వేడుకకు వేదిక.

విన్సర్ క్యాజిల్‌లోని సెయింట్ జార్జ్స్ ఛాపెల్‌లో ఎలిజబెత్ రాణి, 600 మంది అతిథుల సమక్షంలో వధూవరులు ఉంగరాలు మార్చుకున్నారు.

ఇప్పటివరకున్న రాజకుటుంబ సంప్రదాయానికి భిన్నంగా హ్యారీ పెళ్లి ఉంగరం ధరించారు.  వధూవరులు ప్రమాణాలు చేసే సమయంలో ''విధేయురాలై ఉంటాను'' అనే మాటను మేఘన్ మార్కెల్ ఉచ్చరించలేదు.

ఇకపై హ్యారీని ‘డ్యూక్ ఆఫ్ ససెక్స్’గా, ఆయన భార్య మేఘన్ మార్కెల్‌ను ‘డచెస్ ఆఫ్ ససెక్స్’గా వ్యవహరిస్తారు.

రాజకుటుంబ సంప్రదాయం ప్రకారం హ్యారీని 'డ్యూక్ ఆఫ్ ససెక్స్'గా, మార్కెల్‌ను 'డచెస్ ఆఫ్ ససెక్స్'గా వీరి వివాహానికి ముందు ఎలిజబెత్ రాణి ప్రకటించారు.

ఎర్ల్ ఆఫ్ డంబార్టన్, బ్యారన్ కిల్‌కీల్ అనై టైటిళ్లు కూడా హ్యారీ పొందారు.

దేశదేశాల నుంచి విశిష్ట వ్యక్తులెందరో ఈ పెళ్లికి హాజరయ్యారు.

అమెరికా టెలివిజన్ సెలబ్రిటీ ఓప్రా విన్‌ఫ్రే, బ్రిటన్ నటుడు ఇడ్రిస్ ఎల్బా, ప్రముఖ ఫుట్‌బాలర్ డేవిడ్ బెక్హామ్, టెన్నిస్ తార సెరెనా విలియమ్స్, సినీరంగానికి చెందిన జార్జ్ కూల్నీ, అమల్ కూల్నీ ద... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

ంపతులు, ఇతర ప్రముఖులు వివాహ వేడుకలో పాల్గొన్నారు.

వివాహ వేడుకకు హాజరైన ఫుట్‌బాలర్ డేవిడ్ బెక్హామ్, కూల్నీ దంపతులు

హాజరైన హ్యారీ మాజీ ప్రియురాళ్లు

హ్యారీ మాజీ ప్రియురాళ్లు ఇద్దరు వివాహ మహోత్సవానికి వచ్చారు.

వీరిలో ఒకరైన క్రెసీడా బొనాస్ 2012-14 మధ్య హ్యారీతో డేటింగ్ చేశారు.

2004-10 మధ్య చెల్సీ డేవీ, హ్యారీల మధ్య రిలేషన్‌షిప్ ఉంది.

హ్యారీ, మేఘన్ మార్కెల్ వివాహానంతరం సెయింట్ జార్జ్స్ హాల్‌లో రాణి ఏర్పాటు చేసిన రిసెప్షన్‌కు 600 మంది అతిథులు హాజరు కానున్నారు.

వెడ్డింగ్ ఆఫ్ ది ఇయర్‌కు సర్వం సిద్ధం

ఇవి కూడా చదవండి:

(బీబీసీ తెలుగును ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి.  యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)


ఘనాలోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో వితంతువులతో చనిపోయిన తమ భర్తల జుట్టు, గోళ్లతో చేసిన సూప్ తాగిస్తారు.

వితంతువుల పాలిట కొన్ని దురాచారాలు, సంప్రదాయాలు శాపంగా మారుతున్నాయి. ఇలాంటి అనాగరిక సంప్రదాయాలపై ఎమిలీ థామస్ అందిస్తున్న ప్రత్యేక కథనం.

కొన్ని ప్రాంతాల్లో వితంతువులను అందరితో కలిసి భోజనం తిననివ్వరు. పోషకాహారాన్ని వారికి దూరం చేస్తారు. దారుణమైన, ప్రమాదకర దురాచారాలు పాటించేలా ఒత్తిడి చేస్తుంటారు.

ఘనాలో పేద వితంతువులు ఇలాంటి సంప్రదాయాలకు ఎక్కువగా గురవుతుంటారు. వీరికి అండగా నిలిచేందుకు ఆఫ్రికా ప్రత్యేక చట్టం కూడా తీసుకొచ్చింది. అయితే ఇప్పటికీ కొందరు వితంతువులకు పోషకాహారం అందని ద్రాక్షగానే మిగిలిపోతోంది.

చనిపోయిన భర్త శరీరం నుంచి సేకరించిన గోళ్లు, జుట్టుతో చేసిన సూప్ తాగాలని ఇక్కడ వితంతువులపై ఒత్తిడి చేస్తారు.

శవం జుట్టు, గోళ్లతో సూప్

''శవానికి స్నానం చేయించిన నీళ్లలో గోళ్లు, జుట్టు కలిపి తాగమంటారు'' అని ఉత్తర ఘనాలో వితంతువులు, అనాథల కోసం ఉద్యమిస్తున్న విడోస్ అండ్ ఆర్ఫన్స్ మూవ్‌మెంట్ డైరెక్టర్ ఫాతి అబ్దులై తెలిపారు.

కొంత మంది ఇలాంటి ఆచారాలకు ఎదురు నిలుస్తున్నారు. అయితే చాలామంది పేద విత... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

ంతువులు మాత్రం వీటిని ఇంకా భరిస్తున్నారు.

సాధారణంగా ఇక్కడ భర్త చనిపోయిన అనంతరం ఆస్తిపై హక్కు అతడి కుటుంబానికి వెళ్లిపోతుంది. దీంతో చాలామంది వితంతువులను తమ భర్తకు చెందిన పొలాల్లో కూడా అడుగు పెట్టనివ్వడంలేదు. భర్త కుటుంబంలో మరొకరిని పెళ్లి చేసుకుంటేనే వారికి మళ్లీ ఆస్తి హక్కులు వస్తున్నాయి.

ప్రపంచవాప్తంగా 28.5 కోట్ల మందికిపైగా వితంతువులు జీవిస్తున్నట్లు అంచనా. వీరిలో ప్రతి 10 మందిలో ఒకరు కడు పేదరికాన్ని అనుభవిస్తున్నారు. చాలా దేశాల్లో పేదరికాన్ని శాపంగా భావిస్తుంటారు. వితంతువులు ఎదుర్కొంటున్న వేధింపులను తీవ్ర మానవ హక్కుల ఉల్లంఘనలుగా ఐక్యరాజ్య సమితి చెబుతోంది.

చిత్రిత తల్లి, అమ్మమ్మ

చేపలు, మాంసం, గుడ్లు వారికి దూరం

కొన్ని దేశాల్లోని ఉన్నత సామాజిక వర్గాల్లోనూ వితంతువులు దురాచారాలను ఎదుర్కొంటున్నారు.

''కొన్ని దశాబ్దాల ముందువరకూ పశ్చిమ బెంగాల్‌లోని ఉన్నత కులాలకు చెందిన హిందూ మహిళలు భర్త మరణానికి మూల్యం చెల్లించుకోవాల్సి వచ్చేది'' అని బెంగాలీ చరిత్రకారిణి, నవలా రచయిత్రి చిత్రిత బంజెర్‌జీ తెలిపారు.

''వారికి చేపలు, మాంసం, గుడ్లు, ఉల్లి, వెల్లుల్లిలను దూరం చేసేవారు. చిన్నప్పటి నుంచీ తినే వీటిని ఒక్కసారిగా లాగేసుకునేవారు'' అని చిత్రిత వివరించారు.

''భర్త చనిపోవడం పాపమని భావించేవారు. ప్రాయశ్చిత్తం చేసుకుంటేనే దీని నుంచి బయట పడగలమని నమ్మేవారు. చేపలు, మాంసం లాంటి ఆహారాన్ని వారికి దూరం చేయడమే దీనికి ఏకైక మార్గమని విశ్వసించేవారు. అసలు ఇదే ప్రధాన సమస్య'' అని ఆమె చెప్పారు.

''మా బామ్మ వితంతువుగా మారినప్పుడు ఈ తంతును నేను కళ్లారా చూశాను. ఒక్కసారిగా అన్నీ మారిపోయాయి. రంగురంగుల చీరలు, నగలు ధరించే ఆమె తెల్లని వస్త్రాలకు పరిమితమైంది. అందరితో కలిసి భోజనం చేయడం కూడా మానేసింది. అన్ని తినేది కాదు'' అని చిత్రిత వివరించారు.

''ఆమె వండుకునే వంటల్లో కొన్ని మాత్రమే బావుండేవి. తినకుండా నిషేధం విధించిన ఆహార పదార్థాల స్థానంలో కొన్ని ప్రత్యామ్నాయ పదార్థాలను ఆమె వాడేది. ఆమె ఉల్లిపాయలు తినేది కాదు. అలాంటి  రుచి కోసం ఇంగువ ఉపయోగించేది'' అని చిత్రిత చెప్పారు.

ప్రపంచంలో మనం ఎక్కడున్నా సరే..  బాధలో ఉన్నప్పుడు మనకు మరింత ఆదరణ, పోషకాహారం అవసరం. ఆప్తులతోపాటు ఇష్టమైన ఆహారమూ దూరమైతే మానసిక ఆరోగ్యంతోపాటు శారీరక ఆరోగ్యమూ పూర్తిగా దెబ్బతింటుంది.

ఆహారంలో నాణ్యత లోపించడం, బరువు తగ్గిపోవడం లాంటి సమస్యలు వృద్ధ వితంతువులను ఎక్కువగా వేధిస్తున్నట్లు...


ఘాజియాబాద్‌లో రోడ్డు మీద ఆక్సిజన్ తీసుకుంటున్న కోవిడ్ పేషెంట్

"నేను ఆయనకు ఇంట్లోనే మందులు ఇస్తున్నాను. కానీ, ఆయన ఎన్ని రోజులు ఉంటారో చెప్పలేను. మమ్మల్ని వీధుల్లో చావమని వదిలేశారు" అని రాజేష్ అన్నారు.

కొన్ని ప్రైవేటు ఆసుపత్రులు కూడా ఆయనను మోసం చేసి వైద్య పరీక్షలు నిర్వహించిన తర్వాత బెడ్లు లేవని చెప్పి పంపించేశాయి.

"నేను ధనవంతుడిని కాదు. నా దగ్గర ఉన్న డబ్బులన్నీ ఆటోకు, ఆసుపత్రులకు ఇచ్చేశాను. నేనిప్పుడు ఆక్సిజన్ సిలిండర్ తేవడానికి అప్పు చేయాలి" అని చెప్పారు.

దిల్లీలో ఇలాంటి కథలు చాలా సాధారణంగా మారిపోయాయి. కానీ, రాజస్థాన్‌లోన కోటాలో ఇలా జరిగింది. ఇలాంటి కథలే దేశంలో పలు చిన్న నగరాలు, పట్టణాల నుంచి కూడా వినిపిస్తున్నాయి.

దేశంలోని అయిదు రాష్ట్రాల్లో ఈ వైరస్ వ్యాపిస్తున్న తీరును బీబీసీ పరిశీలించింది.

కోటా, రాజస్థాన్

గత వారంలో కోటాతో పాటు చుట్టు పక్కల ఉన్న జిల్లాల్లో మొత్తం 6000 కోవిడ్ కేసులు నమోదు అయ్యాయి. మహమ్మారి మొదలైనప్పటి నుంచి మొత్తం 264 మరణాలు చోటు చేసుకున్నాయి. కానీ, ఇందులో 35 శాతం ఒక్క ఏప్రిల్ లోనే చోటు చేసుకున్నాయి.

 ఏప్రిల్ 07 వరకు కేసులు రెట్టింపు అవ్వడానికి 72 రోజు... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

లు పడితే ఇప్పుడు 27 రోజుల్లో రెట్టింపవుతున్నాయి.

ఆక్సిజన్ బెడ్స్ అన్నీ నిండిపోయాయి. ఏప్రిల్ 27 నాటికి జిల్లాలో ఉన్న 329 ఐసియు యూనిట్లలో 2 మాత్రమే అందుబాటులో ఉన్నాయి. ఆసుపత్రుల్లో సరిపోనన్ని కేసులు  ఉన్నాయని అక్కడి సీనియర్ జర్నలిస్ట్ ఒకరు చెప్పారు. దీనిని బట్టి చూస్తే నమోదవుతున్న కేసుల కంటే ఎక్కువ కేసులే ఉన్నట్లు తెలుస్తోంది.

రెమ్‌డెసివీర్, టోసిలిజుమాబ్ లాంటి మందులతో పాటు ఆక్సిజన్ కొరత కూడా తీవ్రంగా ఉంది. ఈ జిల్లా దేశ వ్యాప్తంగా  మెడికల్ ఇంజినీరింగ్ కాలేజీల ప్రవేశ పరీక్షలకు కోచింగ్ ఇచ్చే శిక్షణా కేంద్రాలకు నెలవు కూడా.

కానీ, ఇప్పుడు చాలా మంది విద్యార్థులు తమ స్వస్థలాలకు వెళ్లిపోయారు. దాంతో వీరు జాతీయ, అంతర్జాతీయ మీడియా రాడార్ లో లేరు.

కోవిడ్ సునామీని తట్టుకోవడానికి నగరంలోని ఆసుపత్రులు సిద్ధంగా లేవని సీనియర్ విలేకరి ఒకరు అన్నారు. "మరింత మంది వీధుల్లో మరణించే లోపు ఆక్సిజన్ బెడ్లను, ఐసియు బెడ్లను తక్షణమే ఏర్పాటు చేయవలసిన అవసరం ఉంది" అని ఆయన అన్నారు.

అలహాబాద్, ఉత్తర్‌ప్రదేశ్

అలహాబాద్‌లో ఏప్రిల్ 20 నాటికి 54,339 కేసులు నమోదయ్యాయి. కానీ, గత వారంలో మరో 11,318 కేసులు నమోదు కావడంతో ఇక్కడి కేసుల సంఖ్య  21శాతం పెరిగింది.

ఒక్క ఏప్రిల్ లోనే నగరంలో 614 మరణాలు చోటు చేసుకున్నాయి. అయితే, ఈ నగరంలో అందుబాటులో ఉన్న వైద్య సదుపాయాల గురించి అధికారిక సమాచారం లేదు. కానీ, బీబీసీతో మాట్లాడిన చాలా మంది వారి ఆప్తుల కోసం బెడ్ సంపాదించలేకపోయామని చెప్పారు.

ఇక్కడ నెలకొన్న పరిస్థితి గురించి చీఫ్ మెడికల్ ఆఫీసర్ కి చేసిన ఫోన్ కాల్స్ కి రాత పూర్వక ప్రశ్నలకు సమాధానం దొరకలేదు. రాత్రీ పగలు పని చేస్తున్న స్మశాన వాటికలను చూస్తుంటే నిజానికి ఇక్కడ నమోదవుతున్న మరణాల కంటే ఎక్కువ సంఖ్యలోనే మరణాలు  ఉన్నాయని చెప్పవచ్చని ఒక సీనియర్ జర్నలిస్ట్ చెప్పారు.

రాష్ట్రంలో మందులు, బెడ్స్, ఆక్సిజన్ కొరత లేదని రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి యోగి ఆదిత్యనాథ్ చెప్పారు. కానీ, వాస్తవ పరిస్థితి మరోలా ఉందని నిపుణులు చెబుతున్నారు.

సోషల్ మీడియా అంతా ఆసుపత్రుల్లో బెడ్స్ కోసం, ఆక్సిజన్ కోసం, రెమ్‌డెసివీర్ లాంటి మందుల కోసం చేస్తున్న అభ్యర్ధనలతో నిండిపోతోంది.

కోల్‌కతాలో ఓ కోవిడ్ పేషెంట్

ఏదైనా ఆసుపత్రి ఆక్సిజన్ లేదని తప్పు డు నివేదికలు ఇస్తే అటువంటి వారి పై చర్య తీసుకుంటామని కూడా ముఖ్యమంత్రి హెచ్చరించారు.

ఆక్సిజన్ అందించడం చాలా కష్టంగా ఉందని ఒక ప్రైవేటు ఆసుపత్రిలో పని...


చండీగఢ్‌కు చెందిన వర్ణిక అనే యువతి చెప్పిన విషయమిది.

ఇప్పుడు వర్ణిక జుట్టు సగం తెల్లగా, సగం నల్లగా ఉంటుంది. మొదటిసారి చూడగానే స్టైల్ కోసమే ఆమె పార్లర్‌కు వెళ్లి అలా రంగు వేయించుకున్నట్లు కనిపిస్తుంది. కానీ  సహజంగానే ఆమె జుట్టు తెల్లబడింది. ఇలా చిన్న వయసులోనే జుట్టు తెల్లబడటం ఈ మధ్య మామూలైపోయింది.

గూగుల్ ట్రెండ్స్‌ని గమనించినా గత పదేళ్లలో తెల్ల జుట్టు గురించి వెతికే వాళ్ల సంఖ్య క్రమంగా పెరుగుతూ వస్తోంది.

20 ఏళ్ల సత్యభాన్ కూడా గూగుల్‌లో ఈ అంశం గురించి వెతికే వాళ్లలో ఒకరు. టీనేజీలోనే అతడి జుట్టు కూడా తెల్లబడింది. ‘తెల్ల వెంట్రుకల్ని చూడగానే ఇబ్బందిగా అనిపించింది. వెంటనే గూగుల్‌లో దానికి పరిష్కారం వెతకడం మొదలుపెట్టా. మా నాన్న కార్డియాలజిస్ట్. ఆయన సలహాపై వైద్యుడి దగ్గరకు వెళ్లా. నా ఆహార అలవాట్లతో పాటు రకరకాల హెయిర్ ప్రొడక్ట్‌లను వాడటం కూడా జుట్టు తెల్లబడటానికి కారణమని తెలిసింది’ అని సత్యభాన్ చెప్పారు.

చిన్న వయసులోనే జుట్టు తెల్లబడటం ఓ జబ్బు అని డాక్టర్ దీపాలీ భరద్వాజ్ చెబుతున్నారు. వైద్య పరిభాషలో దాని పేరు కెనాయిటిస్.

ఇండియన్ జర్నల్ ఆఫ్ డెర్మటాలజీలో 2016లో ప్రచురించిన ఓ పరిశోధన ఫలిత... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

ాల ప్రకారం భారత్‌లో సగటున 20 ఏళ్ల వయసులోనే జుట్టు తెల్లబడటం మొదలవుతోంది. 20 ఏళ్లు, లేదా అంత కంటే ముందు జుట్టు తెల్లబడితే దాన్ని కెనాయిటిస్‌గానే గుర్తించాలి.

కెనాయిటిస్ సమస్య ఉన్న వాళ్లలో జుట్టుకి రంగుని కల్పించే పిగ్మెంట్ కణాలలో సమస్య నెలకొంటుంది. అందువల్లే జుట్టు తెల్లరంగులోకి మారుతుందని దిల్లీకి చెందిన ట్రైకాలజిస్ట్  డా.అమరేంద్ర కుమార్ చెబుతున్నారు.

ఈ సమస్య వెనక చాలా కారణాలుంటాయి. జన్యుపరమైన సమస్యలతో పాటు, ఆహారంలో ప్రొటీన్, కాపర్ లోపం, హార్మోన్లలో అసమతుల్యత లాంటివీ ఈ పరిణామానికి దారితీయొచ్చు. హెమోగ్లోబిన్ లోపం, ఎనీమియా, థైరాయిడ్ సమస్యల కారణంగా కూడా జుట్టు తెల్లబడే అవకాశం ఉంది.

వర్ణికనే తీసుకుంటే ఆమెకు జన్యుపరమైన కారణాల వల్ల చిన్న వయసులోనే జుట్టు తెల్లబడింది. ‘మా నాన్నకు కూడా చిన్న వయసులోనే వెంట్రుకలు నెరిశాయి. మా చెల్లికి కూడా అదే పరిస్థితి ఎదురైంది. మా కుటుంబంలో ఈ సమస్య వంశ పారంపర్యంగా వస్తోందని వైద్యుల వల్ల తెలిసింది’ అని చెబుతున్నారామె.

ప్రపంచవ్యాప్తంగా చిన్న వయసులో జుట్టు తెల్లబడటం అన్నది పెద్ద సమస్యే. దీనిపైన అనేక పరిశోధనలు జరిగాయి.

‘పుట్టుకతో సంక్రమించే జన్యువులే మనిషి రంగు, రూపు లాంటి చాలా అంశాలను నిర్ణయిస్తాయి. మనుషుల జాతి, ప్రాంతాన్ని బట్టి కూడా జుట్టు రంగు మారే వయసులో తేడాలుంటాయి’ అని బ్రిటన్‌లోని బ్రాడ్‌ఫోర్డ్ యూనివర్సిటీ ప్రొఫెసర్ టోబిన్ అంటున్నారు. అయినా ఈ అంశం పైన చాలా కాలంగా పరిశోధనలు చేస్తున్నారు.

భారత్‌లో 40 ఏళ్లు దాటిన వాళ్లలో జుట్టు తెల్లబడితే దాన్ని జబ్బుగా పరిగణించాల్సిన అవసరం లేదని ఆయన చెబుతున్నారు.

చిన్న వయసులో జుట్టు తెల్లబడటాన్ని ఒక్కొక్కరూ ఒక్కోలా స్వీకరిస్తారు. కొంతమంది తమ సమస్యను దాచిపెట్టడానికి ప్రయత్నిస్తారు. ఇంకొందరు మాత్రం దాన్నే తమ స్టయిల్ స్టేట్‌మెంట్‌గా భావించి జుట్టును అలానే రంగు వేయకుండా వదిలేస్తారు.

సత్యభాన్ 20 ఏళ్ల వయసు నుంచే తన జుట్టుకు రంగు వేయడం మొదలుపెట్టాడు. కానీ దాని వల్ల సమస్యకు తాత్కాలిక పరిష్కారమే దొరుకుతుందనీ, ఆపైన జుట్టుకు మరింత నష్టం వాటిల్లే అవకాశం ఉందనీ డాక్టర్ దీపాలీ అంటున్నారు.

కానీ వర్ణిక మాత్రం తన సమస్యను మొదటి రోజు నుంచే చాలా సింపుల్‌గా తీసుకున్నారు. ఆ తెల్ల జుట్టునే ఆమె తన స్టయిల్ స్టే‌ట్‌మెంట్‌గా మార్చుకున్నారు.

‘కొందరు నన్ను చూసి కావాలనే జుట్టుకు రంగు వేసుకున్నానని అనుకుంటారు. కానీ అలాంటిదేం లేదు. ఇంకొందరైతే నాలాంటి జుట్టే...


చండీగఢ్‌లో చినూక్ హెలికాప్టర్

దేశానికి భద్రతాపరమైన సవాళ్లు చాలా ఉన్నాయని, సంక్లిష్టమైన భూభాగంలో వాయుమార్గంలో భారీ ఆయుధ సామగ్రి, ఇతరత్రా తరలించే సామర్థ్యాన్ని పెంచుకోవాల్సి ఉందని భారత వైమానిక దళ అధిపతి ఎయిర్ చీఫ్ మార్షల్ బీఎస్ ధనోవా చండీగఢ్‌లో ఎయిర్ ఫోర్స్ 12 వింగ్‌లో చెప్పారు.

ఐఏఎఫ్‌లో చినూక్ హెలికాప్టర్ల చేరికతో సంక్లిష్టంగా ఉండే ఎత్తైన ప్రదేశాలకు వీటిని  తరలించే సామర్థ్యం అసాధారణంగా పెరిగిందని ఆయన తెలిపారు.

సైనిక ఆపరేషన్లలో శతఘ్ని ఫిరంగి లాంటి భారీ ఆయుధాల తరలింపులోనే కాదు, సుదూర ప్రాంతాల్లో విపత్తు సహాయ చర్యల్లోనూ ఈ హెలికాప్టర్లు ఎంతగానో ఉపయోగపడతాయని ధనోవా వివరించారు.

2015లో ఆర్డర్ ఇచ్చిన భారత్

అమెరికాలోని బోయింగ్ సంస్థ నుంచి పదిహేను సీహెచ్-47ఎఎఫ్ చినూక్ హెలికాప్టర్ల కొనుగోలుకు భారత్ ఆర్డర్ ఇచ్చింది. ఈ మేరకు 2015 సెప్టెంబరులో ఒప్పందం కుదిరింది. వీటిలో నాలుగు హెలికాప్టర్లు సోమవారం భారత వైమానికదళంలో చేరాయి. మిగతా 11 హెలికాప్టర్లు వచ్చే ఏడాదిలోగా భారత్‌కు వచ్చే అవకాశముంది.

సరిహద్దుల్లో వ్యూహాత్మకంగా కీలకమైన రహదారుల నిర్మాణం, ఇతర ప్రాజెక్టుల్లోనూ చినూక్ హెలికాప్టర్లు ముఖ్య పాత్... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

ర పోషిస్తాయని వైమానిక దళ అధికారులు చెబుతున్నారు.

సాధారణ సైనిక హెలికాప్టర్‌తో పోలిస్తే చినూక్ హెలికాప్టర్ ప్రత్యేకతలు ఏమిటంటే- ఇది పెద్దస్థాయిలో బరువును మోసుకెళ్లగలదు. దీనికి జంట రోటర్లు ఉంటాయి. అమెరికాలోని డెలవేర్‌లో చినూక్ హెలికాప్టర్లపై ఇటీవల నాలుగు వారాలపాటు శిక్షణ పొందిన భారత పైలట్ ఆశిష్ గహ్లావత్ ఈ విషయం తెలిపారు.

19 దేశాల్లో వాడుతున్న సైనిక బలగాలు

''సింగిల్ రోటర్ ఉండే హెలికాప్టర్లు వాడుతున్నాం. అయితే దీనికి ఇంజిన్లు కూడా రెండు ఉంటాయి. ఇదో అధునాతన సాంకేతిక పరిజ్ఞానం'' అని ఆయన చెప్పారు.

అన్ని రకాల వాతావరణ పరిస్థితుల్లో పనిచేసే సామర్థ్యం ఈ హెలికాప్టర్ సొంతమని, ప్రపంచంలోనే అత్యంత క్లిష్టమైన కొన్ని ప్రదేశాల్లో పనిచేసే భారత వైమానిక దళానికి ఇది కీలకమని అధికారులు పేర్కొంటున్నారు.

చినూక్ హెలికాప్టర్ల చేరికతో నియంత్రణ రేఖ వెంబడి ఎత్తైన ప్రదేశాల్లోకి త్వరితగతిన ఫిరంగులతోపాటు బలగాలను తరలించే సామర్థ్యం పెరుగుతుందని వారు చెబుతున్నారు.

గరిష్ఠంగా 11 టన్నుల పేలోడ్‌ను, 54 మంది బలగాలను తరలించగల సామర్థ్యం ఈ చాపర్‌కు ఉందని ఆశిష్ గహ్లావత్ దీనికి ఉన్న మూడు కొక్కేలను(హుక్స్) చూపిస్తూ చెప్పారు.

ఈ హెలికాప్టర్‌ను 19 దేశాల్లో సైనిక బలగాలు వాడుతున్నాయి. భారత్ ప్రస్తుతం ఆపరేషన్లలో సోవియట్ మూలాలున్న ఎంఐ-26 హెలికాప్టర్లను వాడుతోంది.

ఇవి కూడా చదవండి:

(బీబీసీ తెలుగును ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి.  యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)


చందనను కాల్చేసింది ఇక్కడే

దళితుడిని ప్రేమించి పెళ్లి చేసుకున్నందుకు తల్లిదండ్రులే కన్నకూతురిని హత్య చేసి, పోలీసులకు తెలియకుండా కాల్చేశారని దళిత సంఘాలు ఆరోపిస్తున్నాయి. కానీ, చందన ఆత్మహత్య చేసుకుందని ఆమె తల్లిదండ్రులు చెబుతున్నారు.

దీనిపై విచారణ చేసిన పోలీసులు చందనది హత్యేనని తేల్చారు. డీఎస్పీ ఆరిఫుల్లా కేసు వివరాలు మీడియాకు తెలిపారు. ‘‘చందన తన తల్లిదండ్రులకు తెలియకుండా దలితుడిని వివాహం చేసుకోవడంతో పాటు తమ మాట వినకపోవడంతో తల్లి అమరావతి, తండ్రి వెంకటేశు ఇద్దరు కలిపి చందన గొంతు నులిమి చంపారు. ఆత్మహత్య గా చిత్రీకరించాలని చూశారు. రాత్రికి రాత్రే శవాన్ని మాయం చేయలని మృతురాలి పెదనాన్న, అతని కుమారుడి సహకారంతో ఊరి చివరకు శవాన్ని తీసుకెళ్లి పెట్రోల్ పోసి తగలబెట్టారు. అక్కడ ఆనవాళ్లు లేకుండా బూడిదను మాయం చేయాలని సంచుల్లో మూటకట్టి కర్నాటక రాష్ట్రంలోని క్యాసంబల్ల వద్ద ఒక చెరువులో పడేశారు. అక్కడ గ్రామస్థులు అడ్డుకోవడంతో విషయం బయట పడింది. బూడిద బస్తాలను స్వాధీనం చేసుకుని విచారించగా అసలు విషయం బయట పడింది. నిందితులను రిమాండ్‌కు తరలించాం’’  అని డీఎస్పీ చెప్పారు.

వీడియో: ‘దళితుడిని పెళ్లాడిందని తల్లిద... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

ండ్రులే చంపేశారు’

చిత్తూరు జిల్లా కుప్పం మండలం రెడ్లపల్లిలో, అక్టోబర్ 12 సాయంత్రం జరిగిన ఈ ఘటనతో స్థానికులు ఉలిక్కిపడ్డారు.

''ప్రేమించడానికి ఇంకెవ్వురూ దొరకలేదా, ఈడిని ప్రేమించినావ్! మాలమాదిగలను కాకుండా, వేరే ఏ కులమోడినైనా ప్రేమించుంటే ఒప్పుకుంటాం. మీరు పెళ్లి చేసుకుంటే, రేపటి నుంచీ ఈడ్ని ఏమని పిలిసేది? అల్లుడా... అని ఎట్ల పిలుస్తాం'' అని ఆమె ఇంట్లోవాళ్లు ఎప్పుడూ తిట్టేవాళ్లు సార్! అన్నాడు చందన ప్రియుడు నందకుమార్ అలియాస్ ప్రభు.

సంఘటన జరిగిన తర్వాత, బీబీసీ తెలుగు నందకుమార్, చందన గ్రామాలకు వెళ్లింది.

వీరిద్దరివీ పక్కపక్క గ్రామాలే. ఏటికి ఇటువైపు నందకుమార్ గ్రామం ఒడుమడి, అటువైపు చందన గ్రామం రెడ్లపల్లి. రెండు ఊళ్లను ఎండిపోయిన ఏరు ఒకటి వేరు చేస్తుంది.

రెడ్లపల్లిలో ఓ చోట పోలీస్ పికెటింగ్ ఉంది. దాని పక్కనే చందన ఇల్లు.

'ఆ పాపను చంపేసుండారు. ఇద్దరూ పెళ్లి చేసుకున్నంక, పెద్దమనుషులు పంచాయితీ చేసి, సాయంత్రానికి పాపను ఇంటికి చేర్చినారు. ఆ రాత్రే ఇంట్లోవాళ్లు చందనను చంపి, నిప్పుపెట్టినారు. ఇంతెత్తు ఎగసిన మంటలు నందకుమార్ ఊర్లోకి కనిపించినాయంట. ఆ పాప పూర్తిగా కాలిపోయినంక, అస్తికలు, బూడిదను ఆరు సంచులకు ఎత్తి, ఈడికి 20 కి.మీ. దూరంలో, కర్నాటకలోని ఒక చెరువులో పడేసినారు. తర్వాత, చందనను కాల్చేసిన ప్లేసును నీళ్లతో అలికినట్ల శుభ్రం చేసినారు. ఇది హత్యే' అని దళిత నాయకుడు కణ్ణన్న బీబీసీకి చెప్పారు.

అక్కడికి కొద్ది దూరంలో మరో పోలీసు పికెటింగ్ ఉంది, దాని పక్కనే ఉన్న సందు చివర్లో నందకుమార్ ఇల్లు ఉంది.

చందన ఇల్లు

ఇద్దరూ మైనర్లే

నందకుమార్ వయసు 18. చందనకు 17 ఏళ్లు. ఇద్దరూ మైనర్లే. తన ప్రేయసి చావు, ఆమె జ్ఞాపకాలతో నందకుమార్ ఎలా పోరాడుతున్నాడో తెలీదు.

నందకుమార్‌ది రెండు గదుల ఇల్లు. బయట ముఖం కడుక్కుంటున్న అతడు సన్నగా, ఎత్తుగా ఉన్నాడు. ఒంటి రంగు నలుపు.

అప్పుడే, నందకుమార్ తల్లి బయటకు వచ్చారు. నందకుమార్ తండ్రి ఇంట్లో లేరు.

''ఇద్దరం ఇంటర్ ఫస్టియర్‌లోనే ప్రేమించుకున్నాం. సెకండ్ ఇయర్‌లో ఓరోజు వాళ్లింట్లో తెలిసిపోయింది. లవ్ చేయడానికి వీడే దొరికినాడా? అని తిట్టేవాళ్లంట. వాళ్ల ఇల్లు ఈ దావలోనే ఉంది. నేను ఎక్కడికి పోవల్లన్నా, వాళ్లింటిముందు నుంచే పోవల్ల. అట్ల నేను పోతున్నపుడు చందనను తిట్టేవాళ్లంట. చందనను వాళ్లే చంపేసినారు, ఆత్మహత్య చేసుకునేంత పిరికిది కాదు చందన'' అని చెప్పాడు నందకుమార్.

ఇప్పుడు చందన గురించి చెప్పడానికి ఎవ్వరూ లేరు. చందన...


చందన్, అనూప్, ప్రవీణ్.. ఈ ముగ్గురూ గ్రామాల్లో మరుగు దొడ్లను నిర్మించడంతో పాటు, ఆ మురుగు నుంచే విద్యుత్‌ని ఉత్పత్తి చేస్తున్నారు. ఆ విద్యుత్ సాయంతో భూగర్భ జలాన్ని మంచినీరుగా మారుస్తున్నారు.

అలా శుద్ధి చేసిన నీటిని లీటర్‌కి అర్ధ రూపాయి చొప్పున అమ్ముతూ, ఆ ఆదాయాన్ని మరుగుదొడ్ల నిర్వహణ కోసం ఉపయోగిస్తున్నారు. పాత సమస్యకు కొత్త దారిలో పరిష్కారం చూపుతున్న ఈ ముగ్గురూ ‘బీబీసీ ఇన్నొవేటర్స్’ జాబితాలో చోటు దక్కించుకున్నారు.

దక్షిణాసియాలో ప్రజలు ఎదుర్కొంటున్న తీవ్రమైన సమస్యలకు సరికొత్త పరిష్కార మార్గాలను 'బీబీసీ ఇన్నోవేటర్స్' సిరీస్ వెలుగులోకి తెస్తుంది.

సమస్యలకు పరిష్కారాలు చూపే గొప్ప ఆవిష్కరణలు మీకు ఎక్కడ కనిపించినా, మీరే అలాంటి పరిష్కారాలు కనుగొన్నా ఆ ఫొటోలను మాతో పంచుకోండి.

yourpics@bbc.co.uk కి ఈమెయిల్ చేయొచ్చు. #Jugaad, #BBCInnovators హ్యాష్‌ట్యాగ్‌లతో @BBCWorldService కి షేర్ చేయండి. లేదా ఈ లింక్‌ను క్లిక్ చేసి అప్‌లోడ్ చేయొచ్చు..

BBC Innovators గురించి మరింత సమాచారం కోసం ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.

(బీబీసీ తెలుగును ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి.  యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

రైబ్ చేయండి.)


చందాదారులు, ప్రకటనల ఆదాయం తగ్గిపోతుండటంతో టైమ్ మేగజీన్‌ను విక్రయిస్తున్నారు

అవేవీ కాదు.. ప్రఖ్యాత న్యూస్‌పేపర్ లేదా మేగజీన్ అని ఈ ప్రశ్నకు సమాధానంగా కనిపిస్తోంది. కష్టాల్లో పడిన పేరున్న వార్తాపత్రికలు, వారపత్రికలను బిలియనీర్లు సొంతం చేసుకుంటున్న ఉదంతాలు పెరుగుతున్నాయి.

బిజినెస్ రారాజులు.. సిటిజన్ కేన్, వాటర్‌గేట్‌ల శకం ముగిసిపోయిన ఎంతో కాలం తర్వాత సంపన్నులైన అపర కుబేరులు సైతం.. మీడియా సంస్థల్లో యజమానులుగా ప్రవేశించటానికి చాలా ఆసక్తిగా ఉన్నారని రుజువు చేస్తున్నారు.

1923 నుంచీ ప్రపంచ ఘటనల విషయంలో అమెరికా దృక్పథాన్ని ప్రతిఫలించిన ‘టైమ్’ మేగజీన్‌ను తాము కొంటున్నట్లు మార్క్ బేనియాఫ్, ఆయన భార్య తాజాగా ప్రకటించటం ఈ ట్రెండ్‌కి లేటెస్ట్ ఉదాహరణ.

విశ్వవిఖ్యాత టైమ్ మేగజీన్ ‘కవర్ పేజీ’లో తన బొమ్మ పడాలని ఇప్పటికీ కోరుకుంటున్న ధనికులు, శక్తివంతుల్లో.. అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ కూడా ఉన్నారు.

బిజినెస్ సాఫ్ట్‌వేర్ సంస్థ సేల్స్‌ఫోర్స్.కామ్ (Salesforce.com) సహవ్యవస్థాపకుడైన బేనియాఫ్ ఆస్తి విలువ 6.7 బిలియన్ డాలర్లు. టైమ్ మేగజీన్‌ను ఆయన 190 మిలియన్ డాలర్లకు కొనుగోలు చేస్తున్నారు.

టైమ్ మేగజ... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

ీన్ సంపాదక నిర్ణయాల్లో మార్క్, లిన్ బేనియాఫ్‌లు జోక్యం చేసుకోరు

అమెజాన్ ద్వారా సంపాదించిన బిలియన్ల సంపదలో కొంత వెచ్చించి ఐదేళ్ల కిందట ‘వాషింగ్టన్ పోస్ట్’ దినపత్రికను సొంతం చేసుకున్న జెఫ్ బెజోస్ అడుగుజాడల్లో బేనియాఫ్ నడుస్తున్నారు.

వాషింగ్టన్ పోస్ట్‌ని జెఫ్ కొన్న ఏడాదిలోనే.. మాజీ ఫండ్ మేనేజర్, బోస్టన్ రెడ్ సోక్స్ యజమాని జాన్ హెన్రీ.. బోస్టన్ గ్లోబ్ పత్రికను కొన్నారు.

ఆ తర్వాత కొంత కాలానికే.. హోటల్ - కాసినో మాగ్నేట్ షెల్డన్ ఆడిల్సన్ కూడా.. లాస్ వేగాస్ రివ్యూ-జర్నల్ సొంతం చేసుకున్నారు. నెవాడాలో అతి పెద్ద దినపత్రిక అది.

యాపిల్ వ్యవస్థాపకుడు స్టీవ్ జాబ్స్ భార్య లారీన్ పావెల్ జాబ్స్.. ద అట్లాంటిక్ మేగజీన్‌లో మెజారిటీ వాటా కొనుగోలు చేశారు. తన సారథ్యంలో గల ఎమర్సన్ కలెక్టివ్ అనే సామాజిక సంస్థ ద్వారా ఈ కొనుగోలు జరిపారామె.

దక్షిణాఫ్రికాలో జన్మించిన బయోటెక్ బిలియనీర్ పాట్రిక్ సూన్-షియాంగ్.. ఈ ఏడాది ఆరంభంలో లాస్ ఏంజెలెస్ టైమ్స్ పత్రికతో పాటు మరికొన్ని వెస్ట్ కోస్ట్ పత్రికలను కొన్నారు.

లాస్ ఏంజెలెస్ టైమ్స్ దినపత్రికను బయోటెక్ బిలియనీర్ పాట్రిక్ సూన్-షియాంగ్ ఈ ఏడాది కొనుగోలు చేశారు

పడిపోతున్న విక్రయాలు.. ఆన్‌లైన్ ప్రకటనల ఆదాయం కోసం భీకర పోటీలతో ప్రతికూల పరిస్థితులతో పోరాడుతున్న మీడియా సంస్థలు.. వార్తల వ్యామోహమున్న బిలియనీర్లను ఆలింగనం చేసుకోవటానికి సిద్ధంగా ఉండటాన్ని సులభంగానే అర్థం చేసుకోవచ్చు.

ఆయా వార్తాపత్రికలు ‘‘తీవ్ర ఒత్తిడి’’లో ఉన్నాయంటారు ఎండర్స్ ఎనాలిసస్ సంస్థలో మీడియా విశ్లేషకుడిగా పనిచేస్తున్న మెక్ కేబ్. తమ పత్రికల వార్తలను ఆన్‌లైన్‌లో చదవటానికి చార్జీలు వసూలు చేయరాదన్ని తొలినాటి నిర్ణయాలు.. ముద్రించే పత్రికల్లో ప్రకటనలకు చేసే చెల్లింపులకు సమానంగా డిజిటల్ ప్రకటనలకు చెల్లింపులు చేయటానికి ప్రకటనదారులు సుముఖంగా లేకపోవటం దీనికి కారణమని ఆయన చెప్తారు.

ఆ ఒత్తిడుల వల్ల.. పెట్టుబడిదారులకు మీడియా రంగం అంత ఆకర్షణీయంగా కనిపించటం లేదు.

మరి.. లాభాలు ఆర్జించటం లక్ష్యం కాకపోతే.. ఈ బిలియనీర్లు.. వాణిజ్య రారాజులు మీడియా సంస్థలను ఎందుకు కొంటున్నట్లు?

‘‘ధనవంతులకు ఎప్పుడూ న్యూస్ మీడియాకు ఆకర్షితులవతూ ఉంటారు. ముఖ్య కారణం ఏమిటంటే.. ప్రభావ వంతమైన మీడియా ద్వారా దాని యజమానులకు.. ప్రభావితం చేయగల శక్తి లభిస్తుంది’’ అంటారు మెక్ కేబ్.

కొందరి విషయంలో ఇది నిజం కావచ్చు. కొత్త జాతి బిలియనీర్ మీడియా యజమానులను నడిపిస్తున్న ఇతర...


చంద్రకాంత్ సోంపుర కుటుంబానికి దేశంలోని ఎన్నో ఆలయాలను డిజైన్ చేసిన ఘనత ఉంది. గుజరాత్‌లో అరేబియా సముద్రం తీరంలో ఉన్న సోమనాథ్ ఆలయం రూపకల్పన చేసింది ఆయన తాతగారే.

అయోధ్య రామ మందిరం ఎలా నిర్మించబోతున్నారు. ప్లాన్ ఎలా ఉంటుంది. ప్రత్యేకత ఏంటి అనేదానిపై చంద్రకాంత్ సోంపురాతో బీబీసీ ప్రతినిధి రాక్సీ గగ్డేకర్ ప్రత్యేకంగా మాట్లాడారు. రామ మందిరం ప్లాన్ గురించి ప్రశ్నించారు.

ఈ ప్లాన్ ఎలా ఉంటుంది. రామ మందిరం ఎలా ఉంటుందో చెబుతారా?

మేం రూపొందించిన డిజైన్ ప్రకారం, రామమందిరం పొడవు 270 అడుగులు. వెడల్పు 140 అడుగులు, ఎత్తు 128 అడుగులు ఉంటుంది. ప్రధాన ఆలయం చుట్టూ భరత్ మందిర్, లక్ష్మణ్ మందిర్, సీత మందిర్, గణేష్ మందిర్ అనే నాలుగు చిన్న ఆలయాలు ఉంటాయి. దానికి ఒక వైపున కథా కుంజ్ ఉంటుంది. అక్కడ రామాయణం, మహాభారతం లాంటి కథలు ప్రదర్శించవచ్చు. ఆ ఆవరణలోనే రీసెర్చ్ సెంటర్. భోజనశాల, ధర్మశాల. స్టాఫ్ క్వార్టర్స్ ఉంటాయి. నాలుగు వైపులా అన్ని దిక్కుల్లో గేట్లు ఉంటాయి. అక్కడ లభించే స్థలాన్ని బట్టి అవి పెద్దగా, చిన్నగా కట్టినా, మందిరం ప్లాన్‌లో మాత్రం ఎలాంటి మార్పు ఉండదు.

ఆలయం రెండు అంతస్తుల్లో సగం స్తంభాలు చెక్కడం పూర్త... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

ైంది

శిల్పాలు చెక్కే ప్రక్రియ మొదలైంది కదా... అది ఎలా జరుగుతోంది?

ఆలయం రెండతస్తులుగా ఉంటుంది. మా ప్లాన్‌లో ఎర్రగా కనిపించే భాగం పనంతా అయిపోయింది.. అంటే  బాల్కనీ సహా దాదాపు రెండు అంతస్తుల పని పూర్తైంది.

రామమందిరం కోసం చెక్కుతున్న రాళ్లకు ఉన్న ప్రత్యేకత ఏంటి?

రాళ్లను భరత్ పూర్ నుంచి తెచ్చాం... భరత్ పూర్ దగ్గర ఒక రాయి ఉంది. అక్షర్ ధామ్ లాంటి ఆలయాలను ఆ రాయితోనే కట్టారు. శాండ్ స్టోన్‌లో అది అత్యుత్తమమైన రాయి. దాన్ని 'శాండ్ స్టోన్ కింగ్' అని కూడా అంటారు. దానికి మించిన శాండ్ స్టోన్ ఎక్కడా దొరకదు.

ఆ రాయి మన్నిక ఎలా ఉంటుంది. రాయిపై ఎలాంటి శిల్పాలు చెక్కుతున్నారు?

ఆలయ నిర్మాణంలో మేం ఎలాంటి లోహం ఉపయోగించడం లేదు. ఈ శిల్పాలు కనీసం వెయ్యి, 1200 ఏళ్లు నిలుస్తాయి. అందులో ఏ సందేహం లేదు. ప్రతి స్తంభానికి  16 విగ్రహాలు ఉంటాయి. ఆ విగ్రహాలను హిందూ పురాణాల ప్రకారం వేరు వేరుగా రూపొందిస్తాం. నాకు తెలిసి ఇంత పెద్ద విగ్రహాలున్న మందిరం వేరే ఎక్కడైనా కనిపించడం కష్టమే.

సోమనాథ్ ఆలయంతో రామమందిరాన్ని పోల్చి చూస్తే, ఇది ఎలా ఉండబోతోంది. చెబుతారా?

సోమ్‌నాథ్ మందిర్ గర్భగృహానికి, రామమందిరం గర్భగృహానికీ తేడా ఉంటుంది. సోమనాథ్ గర్భగృహం చతురస్రంగా ఉంటే, అయోధ్య రామమందిరంలోని గర్భగృహం అష్టభుజిగా ఉంది. సోమనాథ్‌లో ప్రదక్షిణలు సభ్రం అంటే గుడి లోపల చేస్తారు. దానిపైన శిఖరం ఉంటుంది. రామమందిరం దగ్గర ప్రదక్షిణలు బయట చేస్తారు. శిఖరం ఆ గర్భగుడి పైన ఉంటుంది. రామమందిరంలో ప్రదక్షిణలు చేసే ప్రాంతాన్ని అభ్రం అంటే భ్రమ లేనిది అంటారు. రెండు మందిరాలలో గుడ్ మండప్, ఇది నృత్య మండప్ లాంటివి ఒకేలా ఉంటాయి. గర్భగృహం మాత్రమే మారుతుంది.

వెనక భాగంలో మాత్రమే ఆ మార్పు ఎందుకు?

సోమ్‌నాథ్ ఆలయం శివాలయం, అయోధ్యలో నిర్మించేది విష్ణు మందిరం. అందుకే ఈ వ్యత్యాసం.

సుప్రీంకోర్టు తీర్పు తర్వాత మీకు ఏమనిపిస్తోంది. ఎన్నో ఏళ్ల క్రితం రూపొందించిన మీ ప్లాన్ ప్రకారమే రామమందిరం ఉంటుందంటారా?

ఉంటుందనే భావిస్తున్నాను. ఎందుంకటే సగం రాళ్లను చెక్కడం పూర్తైంది. మిగతా సగం రాళ్లను చెక్కాలి. కోర్టు ఆలయం నిర్మించాలనే తీర్పు ఇచ్చింది. అందుకే ఇది కాకపోవడం అనే సమస్యే లేదు.

ఆలయ నిర్మాణం మీ మ్యాప్ ప్రకారమే ఉంటుందా, లేక ఏవైనా మార్పులు ఉంటాయా?

కోర్టు జడ్జిమెంట్ తర్వాత నేను ఎవరితోనూ ప్రత్యేకంగా మాట్లాడలేదు. నన్ను కలిసిన విశ్వహిందూ పరిషత్ వారు రామ మందిర నిర్మాణం నా ప్లాన్ ప్రకారమే ఉంటుందని, అందులో...


చంద్రబాబు ఇంటి గేట్లను తెరవకుండా తాళ్లతో కట్టేస్తున్న పోలీసులు

ఈ క్రమంలో బుధవారం టీడీపీ అధినేత, మాజీ ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబునాయుడు, ఆయన కుమారుడు నారా లోకేశ్, ఇతర టీడీపీ నేతలు పలువురిని పోలీసులు ముందస్తుగా గృహనిర్బంధాలు చేశారు.

గుంటూరు జిల్లా దుగ్గిరాల మండలం ఆత్మకూరులో టీడీపీ కార్యకర్తలపై వైసీపీ దాడులు చేసిందన్న ఆరోపణతో 'వైసీపీ బాధితుల పునరావాస శిబిరం'ను టీడీపీ ఏర్పాటు చేయడంతో మొదలైన ఈ వివాదం.. దానికి ప్రతిగా వైసీపీ కూడా అదే తరహాలో స్పందించడంతో మరింత ముదిరింది.

'చలో ఆత్మకూరు' కార్యక్రమం కోసం ఆత్మకూరు వెళ్లేందుకు ప్రయత్నించిన మాజీ ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబునాయుడిని పోలీసులు ఇంటి నుంచి బయటకు వెళ్లనివ్వలేదు.

పలువురు ఇతర టీడీపీ నేతలనూ పోలీసులు ఎక్కడికక్కడ అడ్డుకున్నారు.

ఉదయం 11,30 ప్రాంతంలో చంద్రబాబు మరోసారి ఆత్మకూరు బయల్దేరి వెళ్లే ప్రయత్నం చేశారు. అయితే ఆయన ఇంటి బయటకు రాకుండా పోలీసులు గేట్లు మూసేశారు. దీంతో అక్కడ కాసేపు ఉద్రిక్త పరిస్థితి ఏర్పడింది.

తెలుగుదేశం నాయకులు, పోలీసుల మధ్య వాగ్వివాదం జరిగింది. తనను ఎప్పుడు పోలీసులు అనుమతిస్తే అప్పుడే ఆత్మకూరు వెళ్తానంటూ ప్రకటించారు చంద్రబాబు.

పోల... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

ీసులు ఎప్పుడు అనుమతిస్తే అప్పుడు ఆత్మకూరు వెళ్తానని చంద్రబాబు ప్రకటించారు

ఏం జరుగుతోంది?

గుంటూరు జిల్లా మాచర్ల నియోజకవర్గంలోని ఆత్మకూరు గ్రామంలో టీడీపీ, వైసీపీ వర్గాల మధ్య కొద్దిరోజుల కిందట ఘర్షణలు జరిగాయి. దీనికి కారణం మీరంటే మీరే అని రెండు పార్టీలూ పరస్పరం ఆరోపణలు చేసుకున్నాయి.

వైసీపీ బాధితుల పునరావాస శిబిరం పేరుతో టీడీపీ ఒక కేంద్రం ఏర్పాటు చేసింది. ఆ శిబిరంలో ఉన్నవారిని పరామర్శించేందుకు వెళ్తానని చంద్రబాబు ప్రకటించి 'చలో ఆత్మకూరు'కు పిలుపునిచ్చారు.

దానికి పోటీగా తామూ టీడీపీ దాడుల బాధితులతో కలసి పల్నాడు వెళ్తామంటూ వైసీపీ కూడా 'చలో ఆత్మకూరు' కార్యక్రమానికి పిలుపునిచ్చింది.

టీడీపీ నేతలు గుంటూరు రూరల్ ఎస్పీని అనుమతులు కోరగా.. వైసీపీ నేతలు గుంటూరు ఐజీని కలసి అనుమతి అడిగారు.

టీడీపీ ఎమ్మెల్సీ బుద్ధావెంకన్నను పోలీసులు ఇంటి నుంచి బయటకు వెళ్లనివ్వలేదు.

దీంతో ఘర్షణలు పెరగవచ్చని భావించిన పోలీసులు టీడీపీ, వైసీపీలకు చెందిన పలువురు నాయకులను హౌస్ అరెస్టు చేశారు.

గుంటూరు జిల్లా మొత్తం 144 సెక్షన్ విధించారు. విజయవాడ నగరంలోనూ గస్తీ పెంచారు.

పల్నాడు ప్రాంతంలో రెండు పార్టీల వారినీ హౌస్ అరెస్ట్ చేశారు. పిడుగురాళ్లలో పోలీసులు మార్చ్ ఫాస్ట్ నిర్వహించారు.

మాజీ మంత్రి జవహర్, పోలీసుల మధ్య వాగ్వాదం

రాష్ట్రవ్యాప్తంగా పెద్దసంఖ్యలో టీడీపీ నేతల గృహనిర్బంధం

రాష్ట్ర వ్యాప్తంగా టీడీపీ ముఖ్య నాయకులు కొందరిని పోలీసులు గృహ నిర్బంధంలో ఉంచారు, మరికొందరిని అదుపులోకి తీసుకున్నారు.

టీడీపీ ప్రధాన కార్యదర్శి నారా లోకేశ్ ఆత్మకూరు వెళ్లకుండా పోలీసులు అడ్డుకున్నారు.

మాజీ మంత్రి అచ్చెన్నాయుడును అదుపులోకి తీసుకుంటున్న పోలీసులు

టీడీపీ ఎంపీలు కేశినేని నాని, కనకమేడల రవీంద్ర కుమార్, మాజీ మంత్రులు భూమా అఖిలప్రియ, అచ్చెన్నాయుడు, కొల్లు రవీంద్ర, ప్రత్తిపాటి పుల్లారావు, దేవినేని ఉమామహేశ్వరరావు సహా మరికొందరు మాజీ ఎంపీలు, మాజీ ఎమ్మెల్యేలు ప్రస్తుతం గృహనిర్బంధం, పోలీసుల అదుపులో ఉన్నారు.

వైసీపీ నాయకులనూ..

వైసీపీ ఎమ్మెల్యే ఆళ్ల రామకృష్ణా రెడ్డిని కూడా మాచర్ల వెళ్లకుండా పోలీసులు అడ్డుకున్నారు.

దీంతో నిరసన వ్యక్తం చేస్తూ ఆయన పార్టీ కార్యాలయం ఆవరణలో బైఠాయించారు.

పలువురు ఇతర వైసీపీ నాయకులనూ పార్టీ కార్యాలయం నుంచి బయటకు రాకుండా పోలీసులు అడ్డుకున్నారు.

తనను ఆత్మకూరు వెళ్లకుండా అడ్డుకున్న తరువాత, చంద్రబాబు అందుబాటులో ఉన్న పార్టీ నేతలతో మాట్లాడారు....


చంద్రబాబు నాయుడు, జగన్మోహన్ రెడ్డి, పవన్ కల్యాణ్

తెలుగునాట కులాలవారీగా రాజకీయ బలాన్ని విశ్లేషించాలంటే నిజానికి 11వ శతాబ్దం కాకతీయుల పతనం నుంచీ మొదలుపెట్టాలి. అంత గతాన్ని తవ్వకుండా, బ్రిటిష్ హయాంలో జరిగిన ఎన్నికలను గమనించినా ఆంధ్రాలో కుల రాజకీయాల ముద్ర స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. ఆ సమయంలో తెలంగాణ నిజాం పాలనలో ఉండడంతో కులాల ప్రత్యక్ష పెత్తనాలు లేవు. పరోక్షంగా బ్రాహ్మణ, వెలమ, రెడ్డి కులాల ఆధిపత్యం ఉండేది. కానీ వారి ఆధిపత్యం ముస్లిం నవాబులకు లోబడి ఉండేది. ఆంధ్రలో పరిస్థితి విభిన్నం. ఎన్నికల రాజకీయాలు బలంగా ఉండేవి.

ప్రస్తుత ఆంధ్ర రాష్ట్రం ఉమ్మడి మద్రాసు రాష్ట్రంలో భాగంగా ఉండేది. బ్రాహ్మణులు రాజకీయాల్లో చురుగ్గా ఉన్న ఆ రోజుల్లో.. వారికి వ్యతిరేకంగా మిగిలిన అగ్ర కులాలు (వెలమ, కమ్మ, రెడ్డి, కాపు) జస్టిస్ పార్టీ వైపు మొగ్గాయి. వాటి మధ్య తేడా ఎంతగా ఉండేదంటే, జస్టిస్ పార్టీలో బ్రాహ్మణులను చేర్చుకోవడంపై కూడా పరిమితులు ఉండేవి. అయితే, ఈ జస్టిస్ పార్టీ మొత్తం జమీందార్లతో నిండి ఉండేది. ఉమ్మడి మద్రాస్ రాష్ట్రానికి ముఖ్యమంత్రి లేదా ప్రీమియర్లుగా పనిచేసిన తెలుగువారిలో టంగుటూరి ప్రకాశం పంతులు (బ్రాహ్మణ), బొ... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

బ్బిలి రాజా (వెలమ), పానగల్లు రాజా (వెలమ), మునిస్వామి నాయుడు (కమ్మ), రామస్వామి రెడ్డియార్, సుబ్బరాయలు రెడ్డియార్ (తమిళ రెడ్లు), కూర్మా వెంకట రెడ్డి నాయుడు (కాపు-తెలగ), పీఎస్ కుమారస్వామి రాజా (రాజు) ఉన్నారు. వీరిలో కొందరు తమిళనాడు వారైనా కులాల రీత్యా ఆంధ్రాతో వారికి సంబంధం ఉంది. వారి మాతృభాష తెలుగు. బ్రాహ్మణ, క్షత్రియ, రెడ్డి, వెలమ, కమ్మ, కాపులు ఉమ్మడి మద్రాస్ ముఖ్యమంత్రులయ్యారు. ఇక నిజాం రాజ్యం భారత్‌లో విలీనం అయిన తరువాత హైదరాబాద్ రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రిగా పనిచేసిన బూర్గుల రామకృష్ణా రావు బ్రాహ్మణులు.

స్వాతంత్ర్యం తరువాత

స్వాతంత్ర్యం తరువాత కులాల ప్రభావాన్ని అంచనా వేయడానికి ముఖ్యమంత్రి పదవిని ఒక కొలమానంగా భావించవచ్చు. ఆ పదవి కోసమే ప్రధాన పోటీ జరుగుతుంది కాబట్టి ఈ పోలిక సరైనదే అవుతోంది. తెలుగు రాష్ట్రాల్లో ముఖ్యమంత్రులుగా పనిచేసిన, చేస్తున్న వ్యక్తుల కులాలు, ముఖ్యమంత్రి పదవి కోసం తపన పడుతున్న కులాలు, ఇప్పట్లో ఆ పదవి దరిదాపుల్లోకి వచ్చే పరిస్థితి లేని కులాలు - ఇష్టమైనా, కష్టమైనా కులాల పరిస్థితులను ఇలానే విశ్లేషించి చూడాలి. కుల రాజకీయాలను అర్థం చేసుకోవడానికి ప్రధానంగా కొన్ని కులాల గురించి కూడా తెలుసుకోవాలి.

కేసీఆర్, జలగం వెంగళ రావు

వెలమ

తెలుగు రాజకీయాల్లో వెలమలు ప్రత్యేకం. జనాభా పరంగా చాలా చిన్న కులం అయినా సామాజికంగా, ఆర్థికంగా చాలా శక్తిమంతులు. ఆంధ్రా, తెలంగాణల్లో ఒకప్పుడు చాలా సంస్థానాలు వెలమల చేతుల్లో ఉండేవి. ఉత్తర తెలంగాణతో పాటు, ఉత్తరాంధ్రలో ఎక్కువ బలం కలిగిన ఈ కులం కోస్తా, రాయలసీమల్లో కూడా ఉనికిలో ఉంది.

ఉమ్మడి మద్రాస్ రాష్ట్రానికి ఇద్దరు వెలమలు ముఖ్యమంత్రులుగా పనిచేశారు. ఆ తరువాత ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి 1973-78 మధ్య జలగం వెంగళరావు ముఖ్యమంత్రిగా చేశారు. ఏదో ఒక పార్టీకి కొమ్ము కాయకుండా ఈ వర్గం వారు వివిధ పార్టీల్లో ఉంటూ వచ్చారు. రాష్ట్ర విభజన తరువాత తెలంగాణలో వెలమల ప్రాతినిధ్యం పెరిగింది. అటు టీఆర్ఎస్ అధినాయకత్వం వెలమ వర్గమే కావడంతో ఇక్కడ ముఖ్యమంత్రి పదవి వెలమల చేతిలోనే ఉంది.

కాసు బ్రహ్మానంద రెడ్డి, నీలం సంజీవ రెడ్డి, వైఎస్ రాజశేఖర రెడ్డి

రెడ్డి

ఆంధ్రా, తెలంగాణ రెండు చోట్లా రాజకీయంగా బలంగా ఉన్న సామాజిక వర్గం రెడ్లు. దక్షిణ కోస్తా, రాయలసీమ, తెలంగాణల్లో వీరి ప్రభావం ఎక్కువ. కృష్ణా జిల్లా నుంచి శ్రీకాకుళం వరకూ తక్కువ. 1956 నుంచి 1983 మధ్య ముగ్గురు మినహా ముఖ్యమంత్రులంతా రెడ్లే.

'బ్రాహ్మణుల తరువాత...


చంద్రబాబు ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్న కాలంలో అమరావతి స్కామ్ జరిగిందని వైసీపీ నేతలు ఆరోపిస్తున్నారు.

చంద్రబాబు నాయుడుతోపాటు అప్పటి మున్సిపల్ అడ్మినిస్ట్రేషన్, పట్టణాభివృద్ధిశాఖ మంత్రి పొంగూరు నారాయణ, మరికొందరు అధికారులకు కూడా సీఐడీ నోటీసులు పంపినట్లు ఏఎన్‌ఐ పేర్కొంది. మంగళగిరి ఎమ్మెల్యే ఆళ్ల రామకృష్ణారెడ్డి ఫిర్యాదు మేరకు ఈ కేసు నమోదైందని సీఐడీ తన ఎఫ్‌ఐఆర్‌లో పేర్కొంది.

రెండు సీఐడీ బృందాలు మంగళవారం ఉదయం హైదరాబాద్‌లోని చంద్రబాబు నివాసానికి చేరుకుని ఆయనకు నోటీసులు ఇచ్చాయని, మార్చి 23న విచారణకు హాజరు కావాలని అందులో సీఐడీ పేర్కొన్నట్లు ది ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ వెల్లడించింది.

ఇండియన్ పీనల్ కోడ్  166, 167, 120 B రెడ్ విత్ 34, 35, 36, 37, ఎస్సీ, ఎస్టీ యాక్ట్ 1989,  ఏపీ ఎసైన్డ్ ల్యాండ్ 1977లోని  సెక్షన్ 7 కింద కేసులు నమోదు చేశారు.

మంగళగిరి ఎమ్మెల్యే ఆళ్ల రామకృష్ణారెడ్డి ఫిర్యాదుతో సీఐడీ కేసు నమోదు చేసింది.

తెలుగుదేశం నేతల స్పందన ఏంటి ?

ఈ నోటీసులపై స్పందించిన నారా చంద్రబాబు కుమారుడు నారా లోకేశ్, "తాను పట్టుకున్న కుందేలుకు మూడే కాళ్లు అన్నట్లుగా ముఖ్యమంత్రి జగన్ మోహన్ రెడ్డి వ్యవ... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

హరిస్తున్నారు" అని ట్విటర్‌లో విమర్శించారు.

అధికారంలోకి వచ్చి 21 నెలలైనా ఇప్పటి వరకు ఎలాంటి ఆరోపణలు చేయకుండా ఇప్పుడు కేసులు పెట్టడమేంటి అని ఆయన ప్రశ్నించారు.

చంద్రబాబు నాయుడుపై కేసు పెట్టడానికి రామకృష్ణారెడ్డికి అర్హత లేదని, ఎవరూ ఫిర్యాదు చేయని కేసులో సీఐడీ కేసులు పెట్టడం అన్యాయమని టీడీపీ నేత సోమిరెడ్డి చంద్రమోహన్ రెడ్డి అన్నారు.

దళితులకు ఎంతో మేలు చేకూర్చేలా చంద్రబాబు నాయుడు ప్రభుత్వం ల్యాండ్ పూలింగ్ చేసిందని, ఇప్పుడు ఆయన పైనే ఎస్సీ,ఎస్టీ వేధింపుల కేసు పెట్టడం దారుణమని చంద్రమోహన్ రెడ్డి అన్నారు.

చంద్రబాబు నాయుడిని వేధించడానికి ఆఖరికి ఎస్సీ,ఎస్టీ వేధింపుల కేసులను కూడా జగన్ ప్రభుత్వం వాడుకుంటోందని, ఎన్ని కేసులు పెట్టినా చంద్రబాబు నాయుడు నిర్దోషిగా బైటికి వస్తారని లోకేశ్ తన పోస్ట్‌లో వ్యాఖ్యానించారు.

అప్పటి ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు నాయుడు ప్రభుత్వంలోని కొందరు వ్యక్తులు అక్రమంగా, చట్టవిరుద్ధంగా తమ భూములను సేకరించారని మంగళగిరి ప్రాంతానికి చెందిన కొందరు రైతులు తనకు ఫిర్యాదు చేయడంతో ఈ విషయాన్ని తాను సీఐడీ దృష్టికి తీసుకువచ్చినట్లు రామకృష్ణారెడ్డి తన ఫిర్యాదులో పేర్కొన్నారని సీఐడీ ఎఫ్‌ఐఆర్‌లో పేర్కొంది.

ఇవి కూడా చదవండి:

(బీబీసీ తెలుగును ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి. యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)


చంద్రబాబుతో పాటు, ఆనాటి ఆందోళనలో పాల్గొన్న ప్రస్తుత రాష్ట్ర నీటిపారుదల శాఖ మంత్రి దేవినేని ఉమామహేశ్వర రావుకు, మరో 14 మంది నాయకులకు కూడా కోర్టు నాన్ బెయిలబుల్ వారెంట్లు జారీ చేసింది.

వీరందరినీ అరెస్టు చేసి సెప్టెంబర్ 21 లోగా కోర్టు ముందు హాజరుపరచాలని ధర్మాబాద్ పోలీసులను మేజిస్ట్రేట్ ఆదేశించారు.

2010లో ఏం జరిగింది?

గోదావరి నదిపై నాందేడ్ జిల్లాలో మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వం నిర్మిస్తున్న బాబ్లీ ప్రాజెక్టు వల్ల ఉత్తర తెలంగాణ ఎడారిగా మారే ప్రమాదం ఉందంటూ ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో పెద్దఎత్తున ఆందోళనలు జరిగాయి.

అక్రమంగా కడుతున్న ఆ ప్రాజెక్టును నిర్మాణాన్ని అడ్డుకోవాలంటూ దిల్లీలోనూ పలుమార్లు అఖిలపక్ష నాయకులు ధర్నాలు, నిరసలు చేపట్టారు. అప్పటి ప్రధానమంత్రి మన్మోహన్ సింగ్ నివాసాన్ని ముట్టడించేందుకు ప్రయత్నించారు.

ఆ ప్రాజెక్టును 'సందర్శించేందుకు' 2010లో అప్పుడు ప్రతిపక్ష నేతగా ఉన్న చంద్రబాబు నేతృత్వంలో పలువురు టీడీపీ ఎమ్మెల్యేలు, ఎంపీలు, ఇతర నాయకులు కలిసి వెళ్లారు. వారు ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ సరిహద్దు దాటి మహారాష్ట్రలోకి ప్రవేశించేందుకు ప్రయత్నించగా మహారాష్ట్ర పోలీసులు అడ్డుకున్నారు.

మహారాష్ట్రలో అరె... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

స్టు అయిన తర్వాత హైదరాబాద్‌లోని అసెంబ్లీ ఎదుట చంద్రబాబు నిరసన

నాందేడ్ జిల్లాలో నిషేధాజ్ఞలు అమలులో ఉన్నందున బాబ్లీ ప్రాజెక్టు వద్దకు వెళ్లేందుకు వీల్లేదన్నారు. దాంతో తొలుత రెండు రాష్ట్రాల సరిహద్దు వద్ద ధర్నా చేపట్టిన టీడీపీ నాయకులు, తర్వాత బారికేడ్లను దాటుకుని ముందుకు వెళ్లేందుకు ప్రయత్నించగా మహారాష్ట్ర పోలీసులు అరెస్టు చేశారు.

వారిని తీసుకెళ్లి ధర్మాబాద్‌లోని ఓ ఐటీఐ కళాశాలలో ఉంచారు. అనంతరం విమానంలో హైదరాబాద్‌కు పంపించారు.

మహారాష్ట్ర పోలీసులు తమపట్ల క్రూరంగా వ్యవహరించారని, లాఠీ ఛార్జి చేసి ఎమ్మెల్యేలను కొట్టారని టీడీపీ నేతలు ఆరోపించారు.

అమలులో ఉన్న నిషేధాజ్ఞలను పట్టించుకోలేదని, విధి నిర్వహణలో ఉన్న పోలీసులను అడ్డుకున్నారంటూ చంద్రబాబుపై ధర్మాబాద్ పోలీసులు కేసు నమోదు చేశారు.

అప్పటి నుంచి ఈ కేసు ధర్మాబాద్ కోర్టులో పెండింగ్‌లో ఉంది. ఈ కేసుకు సంబంధించి ఇటీవల ఓ వ్యక్తి పిటిషన్ వేయడంతో ఎనిమిదేళ్ల నాటి కేసు మళ్లీ తెరపైకి వచ్చింది.

'ఇది మోదీ, జగన్, కేసీఆర్‌ల కుట్ర'

సీఎం చంద్రబాబును ఇబ్బంది పెట్టేందుకు ప్రధాని మోదీ, వైఎస్ జగన్, తెలంగాణ సీఎం కేసీఆర్ పన్నిన మహా కుట్రలో భాగమే ఈ అరెస్టు వారెంట్ అని ఏపీ మంత్రి ప్రత్తిపాటి పుల్లారావు ఆరోపించారు.

తాజా పరిణామంపై మంత్రి ప్రత్తిపాటి పుల్లారావును బీబీసీ సంప్రదించగా... ఆయన మాట్లాడుతూ "తెలంగాణ ఎన్నికల్లో చంద్రబాబును ఇబ్బంది పెట్టేందుకు ఇలా చేస్తున్నారు. ఒక రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రిగా ఐక్యరాజ్య సమితి సదస్సులో పాల్గొని ప్రకృతి వ్యవసాయంపై ప్రసంగించే అవకాశం చంద్రబాబుకు వచ్చింది. ఇప్పుడు ఆయన్ను ఐక్యరాజ్య సమితిలో పాల్గొనకుండా చేసే కుట్రలో భాగమే ఈ వారెంట్. 23న ఆయన అమెరికా వెళ్లాల్సి ఉంటే, 21న కోర్టుకు హాజరు కావాలని వారెంట్ జారీ చేశారు. ఆపరేషన్ గరుడలో భాగంగానే ఇదంతా చేస్తున్నారు. 2019 ఎన్నికలకు, మోదీ ప్రభుత్వానికి ఇదొక పరాకాష్ఠ.  మోదీ, జగన్, కేసీఆర్ కలిసి చంద్రబాబును ఇబ్బంది పెట్టాలని కుట్ర చేస్తున్నారు. మోదీ కుట్రలను చంద్రబాబు చేధిస్తారు" అని ప్రత్తిపాటి అన్నారు.

బాబుపై కుట్ర మాకేం అవసరం?: టీఆర్‌ఎస్

చంద్రబాబుపై కుట్రపన్నాల్సిన అవసరం తమకు లేదని టీఆర్‌ఎస్ ఎమ్మెల్సీ టీ. భాను ప్రసాద్ రావు అన్నారు.

ఆయన బీబీసీతో మాట్లాడుతూ... "బీజేపీకీ, టీఆర్‌ఎస్‌కి మధ్య పొత్తు అప్పుడూ లేదు, ఇప్పుడూ లేదు. అలాంటిది మోదీతో కలిసి చంద్రబాబుపై కుట్రపన్నడం ఏంటి? అసలు ఆయనపై కేసు నమోదు చేసింది కాంగ్రెస్...


చంద్రబాబుతో పొత్తు లేకుండా ఒంటరిగా ఏపీ ఎన్నికల బరిలోకి దిగుతున్న కాంగ్రెస్

ఏఐసిసి ప్రధాన కార్యదర్శి, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాజకీయ వ్యవహారాల ఇంచార్జ్ ఊమెన్ చాందీ బుధవారం విజయవాడలో మీడియాతో మాట్లాడుతూ సార్వత్రిక ఎన్నికల్లో కాంగ్రెస్ ఒంటరిగా పోటీ చేస్తుందన్నారు.

పొరుగు రాష్ట్రం తెలంగాణలో ఇటీవల జరిగిన  ఎన్నికల్లో టీడీపీ, తెలంగాణ ప్రజా సమితి, సీపీఐలతో కలిసి కాంగ్రెస్ 'ప్రజాకూటమి'ని నిర్మించింది. అలాంటి కూటమి ఒకటి ఆంధ్రప్రదేశ్ ఎన్నికలలోనూ ఏర్పడుతుందని అందరు భావిస్తున్న తరుణంలో ఊమెన్ చాందీ ప్రకటన సంచలనం రేపింది. అయితే, దూరదృష్టితో కాంగ్రెస్ ఈ నిర్ణయం తీసుకుందనే వాదన కూడా వినిపిస్తోంది.

కాంగ్రెస్-టీడీపీ పొత్తును తెలంగాణ ఓటర్లు తిప్పికొట్టారు. అదనపు ఓట్లు పడకపోగా అసలు కాంగ్రెస్ ఓటు బ్యాంకుకే అక్కడ పెద్ద గండి పడింది. రెండు పార్టీలు ఘోర పరాజయాన్ని మూటగట్టుకున్నాయి.  ఏపీలో అలాంటి పరిస్థితి రానివ్వకూడదని ఇటు కాంగ్రెస్ అటు టీడీపీ కూడా భావిస్తున్నాయి.

ఏపీసీసీ అధ్యక్షుడు రఘువీరా రెడ్డి

ఏపీలో చంద్రబాబు అధికారాన్ని నిలబెట్టడానికి  టీడీపీ సంప్రదాయ ఓట్లు  కాంగ్రెస్ కు బదిలీ కావచ్చేమో కానీ, కాంగ్రెస్ సంప్ర... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

దాయ ఓట్లు మాత్రం టీడీపీకి బదిలీ అయ్యే అవకాశాలు లేవు. అలాంటి పరిస్థితే వస్తే, కాంగ్రెస్ సంప్రదాయ ఓటర్లు జగన్ కు మద్దతు పలికే అవకాశాలున్నాయి. చంద్రబాబుకన్నా జగన్ తమకు దగ్గరివాడని వాళ్లు భావిస్తారు. కాంగ్రెస్ ఒంటరిగా పోటీ చేయాలనుకోవడానికి ఇదొక కారణం.

ఏపీలో టీడీపీతో పొత్తు ఉండనప్పటికీ, జాతీయంగా బీజేపీకి వ్యతిరేకంగా సాగుతున్న పోరాటంలో మాత్రం టీడీపీ అధ్యక్షుడు నారా చంద్రబాబునాయుడు తమతోనే ఉంటారని ఊమెన్ చాండి స్పష్టం చేయడం ఇంకో విశేషం. పశ్చిమ బెంగాల్ ముఖ్యమంత్రి తృణమూల్ కాంగ్రెస్ అధినేత్రి మమతా బెనర్జీ 'యునైటెడ్ ఇండియా' పేరిట ఇటీవల కోల్‌కటాలో నిర్వహించిన ర్యాలీ ప్రభావంతోనే కాంగ్రెస్ ఇలాంటి రెండు అంచెల విధానాన్ని తీసుకుంది అనవచ్చు.

బిజెపి నాయకత్వంలోని ఎన్‌డీఏ భాగస్వామ్యపక్షాలు కాని ప్రముఖుల్లో  కేసిఆర్, నవీన్ పట్నాయక్, జగన్  తప్ప  విపక్ష నాయకులు 23 మంది కోల్ కటా ర్యాలీలో పాల్గొని నరేంద్ర మోదీ పాలనపై యుద్ధ భేరిమోగించారు. పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రంలో తృణమూల్ కాంగ్రెస్‌కు ప్రధాన రాజకీయ ప్రత్యర్ధి కాంగ్రెస్. అయినప్పటికీ మమతా బెనర్జీ నిర్వహించిన ర్యాలీకి కాంగ్రెస్ తన ప్రతినిధుల్ని పంపించి జాతీయ ప్రయోజనాల రీత్యా రాజకీయాల్లో  పట్టువిడుపులకు తాను సిధ్ధమని గట్టి సంకేతాలు ఇచ్చింది. ఊమన్ చాందీ ప్రకటన వచ్చిన మరునాడే చంద్రబాబు స్పందించారు. "దేశంలో ప్రజాస్వామిక వ్యవస్థలను కాపాడుకోవడం, రాజ్యాంగాన్ని రక్షించడం" బీజేపీయేతర 23 పార్టీల ఉమ్మడి అజెండా అన్నారు.

జాతీయ రాజకీయాల్లో వివిధ పార్టీలతో ఒక కూటమిని ఏర్పరచగల సత్తా వున్న బహుకొద్ది మందిలో చంద్రబాబు ఒకరు. ప్రస్తుత ముఖ్యమంత్రుల్లో వారికి మాత్రమే ఆ సత్తా వుందని చెప్పినా  అతిశయోక్తికాదు. ఆ విభాగంలో చంద్రబాబు సేవల్ని పూర్తిగా వాడుకోవాలని కాంగ్రెస్ భావిస్తోంది. కాంగ్రెస్ అధ్యక్షులు రాహుల్ గాంధీ ఇటీవల చంద్రబాబుకు ఎక్కువ ప్రాధాన్యం ఇస్తుండడానికి కారణం అదే.

అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో స్థానిక భాగస్వాములకు ఎక్కువ ప్రాధాన్యం ఇచ్చి  లోక్ సభ ఎన్నికల్లో తన ప్రాధాన్యాన్ని పెంచుకోవాలనే ఉద్దేశ్యంతో కాంగ్రెస్ ముందుకు సాగుతోంది. ఇంతకు ముందు కర్నాటకలో కొత్త ప్రభుత్వం ఏర్పాటులో రాహుల్ గాంధీ ఈ విధానానికి కట్టుబడే ఉదారంగా వ్యవహరించారు. దీన్ని వారు తన తల్లి సోనియా గాంధీ నుండి నేర్చుకున్నారని కాంగ్రెస్ సీనియర్లు గుర్తు చేస్తున్నారు. 2004 ఎన్నికల తరువాత ప్రధానమంత్రి కావడానికి తనకు సమస్త అవకాశాలున్నా సోనియా...


చంద్రయాన్ 2 ప్రయోగంలో రెండు కీలక దశలున్నాయి. అవి లూనార్ ఆర్బిట్ ఇన్‌సర్షన్, రెండోది చంద్రుడి ఉపరితలం మీద సేఫ్ ల్యాండింగ్. వాటిలో మొదటి దశను ఇస్రో దిగ్విజయంగా అధిగమించింది.

జులై 22న నిప్పులు చిమ్ముకుంటూ నింగిలోకి దూసుకెళ్లిన చంద్రయాన్ 2... 13 ఆగస్టున భూ కక్ష్య నుంచి విడిపోయి... చంద్రుడి వైపుగా ప్రయాణం ప్రారంభించింది. అలా ఏడు రోజుల పాటు చంద్రుడి వైపు దూసుకెళ్లిన చంద్రయాన్ 2 కాంపోజిట్ మాడ్యూల్... ఆగస్ట్ 20న చంద్రుడి కక్ష్యలోకి ప్రవేశించింది.

చంద్రయాన్ 1, చంద్రయాన్ 2, వంటి ప్రయోగాల్లో  అత్యంత సంక్లిష్టమైన దశల్లో లూనార్ ఆర్బిట్ ఇన్‌సర్షన్ కీలకమైనది. అంటే భూకక్ష్య నుంచి విడిపోయి.. చంద్రుడి వైపు ప్రయాణించిన చంద్రయాన్ 2 కాంపోజిట్ మాడ్యూల్... చంద్రుడి కక్ష్యలోకి ప్రవేశించడాన్నే లూనార్ ఆర్బిట్ ఇన్‌సెర్షన్ అంటారు.

ఇది అనుకున్నంత సులువైన దశ కాదు. అమెరికా, రష్యాలు తొలినాళ్లలో 14 సార్లు ఈ దశ దగ్గరే విఫలమయ్యాయి. 15వ సారి మాత్రమే ఈ దశ దగ్గర విజయం సాధించాయి. కానీ ఇస్రో మాత్రం రెండు చంద్రయాన్ ప్రయోగాల్లోనూ తొలి ప్రయత్నంలోనే ఈ దశను విజయవంతంగా అధిగమించింది.

చంద్రుడి మీద దిగడానికీ సుదీర్ఘ ప్రయాణమే
... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

ఆగస్ట్ 20న చంద్రుడి కక్ష్యలో ప్రవేశించిన చంద్రయాన్ 2... చంద్రుడి చుట్టూ దీర్ఘ వృత్తాకార కక్ష్యలో తిరుగుతూ.. క్రమంగా తన అపోజీని తగ్గించుకుంది. ఇలా చంద్రుడి చుట్టూ తిరుగుతున్న కాంపోజిట్ మాడ్యూల్ నుంచి 13 రోజుల తర్వాత.. ఆర్బిటర్ నుంచి ల్యాండర్ విక్రమ్ వేరు పడింది.

అంటే సెప్టెంబర్ 2 ఉదయం ఏడు గంటల 45 నిముషాలకు ఆర్బిటర్ నుంచి ల్యాండర్ వేరు పడి... క్రమంగా చంద్రుడి వైపు ప్రయాణం ప్రారంభించింది. ఈ ల్యాండర్ కూడా నేరుగా చంద్రుడి మీదకు దూసుకెళ్లదు. క్రమంగా చంద్రుడి చుట్టూ తిరుగుతూ... దాని గురుత్వాకర్షణ శక్తికి లోనయ్యేలా కదులుతుంది.

ఇందుకోసం చంద్రయాన్ ల్యాండర్‌ను సెప్టెంబర్ 3న నాలుగు సెకెన్ల పాటు... చంద్రుడి ఉపరితలం వైపు దూసుకెళ్లేలా మండించారు. ఆ తర్వాత మరికొన్ని గంటలకు ల్యాండర్ చంద్రుడి వైపు వెళ్లేలా మరో 9 సెకెన్ల పాటు మండించారు. ఇలా నాలుగు రోజుల పాటు చంద్రుడి చుట్టూ తిరుగుతూ ప్రయాణించిన తర్వాత.. ల్యాండర్ చంద్రుడి ఉపరితలం మీద ల్యాండయ్యేలా ఇస్రో ప్రోగ్రామ్ చేసింది.

అమెరికా, రష్యా వంటి దేశాలతో పోలిస్తే అత్యంత తక్కువ ఇంధన సామర్థ్యంతో, అత్యధిక సక్సెస్ రేట్ తో ఇస్రో అంతరిక్షంలో దూసుకుపోతోంది. ఇంధన వినియోగంలోనే కాదు... సమాచార సేకరణలో కూడా అమెరికా కన్నా భిన్నంగా ముందుకెళ్తోంది. ఇప్పటి వరకూ అమెరికా సహా మరే ఇతర దేశమూ చంద్రుడి మీద కాలు మోపని ప్రాంతంలో తన ల్యాండర్‌ను, రోవర్‌ను దింపి పరిశోధనలు చేయబోతోంది.

అత్యంత సంక్లిష్టం... ల్యాండింగ్

చంద్రయాన్ ప్రయోగంలో అత్యంత సంక్లిష్టమైన దశ... ల్యాండింగ్. చంద్రుడి మీద అత్యంత పలుచనైన వాతావరణం ఉంటుంది. సాధారణంగా వాతావరణం ఉంటే దాన్ని అట్మాస్ఫియర్ అంటారు. కానీ అత్యంత పలుచని వాతావరణం కాబట్టి దీన్ని సాంకేతికంగా ఎక్సోస్పియర్ అంటారు.

ఇది ఎంత పలుచగా ఉంటుందంటే... దాదాపుగా వాతావరణం ఉండదనే చెప్పుకోవచ్చు. అంటే భూమ్మీద పారాషూట్‌తో సేఫ్ గా ల్యాండ్ అయినట్లుగా... చంద్రుడి మీద పారాషూట్ సాయంతో సేఫ్ ల్యాండింగ్ సాధ్యం కాదు. ఇంకా చెప్పాలంటే గాలి ఆధారంగా ప్రయాణం చేసే హెలికాప్టర్, డ్రోన్లు వంటివి చంద్రుడి మీద పనిచేయవు. కాబట్టి ల్యాండర్ చంద్రుడి మీద సేఫ్‌గా ల్యాండవ్వడానికి న్యూటన్ మూడో గమన నియమాన్ని ఆధారం చేసుకుని, ల్యాండర్‌కి  కింది వైపుగా రాకెట్లను మండించడం ద్వారా వేగాన్ని నియంత్రించుకుంటూ దిగేలా ఏర్పాట్లు చేశారు.  కానీ ఇది అనుకున్నంత సులువైన విషయమేమీ కాదు.

ల్యాండవ్వడానికీ రాకెట్లు...


చంద్రయాన్-1 మాడ్యూల్ వద్ద డాక్టర్ అన్నాదురై

డాక్టర్ మయిల్‌స్వామి అన్నాదురై పెద్ద స్కూళ్లలో ఏమీ చదువుకోలేదు. కానీ, నేడు భారత ప్రఖ్యాత ఖగోళ శాస్త్రవేత్తల్లో ఆయన ఒకరు. విజయవంతమైన భారత చంద్రయాన్ 1, అంగారక మిషన్ల వెనకున్న కీలక వ్యక్తి.

ఆయన చిన్నప్పుడు మూడో తరగతి వరకూ వాళ్ల ఊరిలో బడి లేదు. చెట్టు కిందనో, ఆలయం వరండాలోనో, ఆవుల కొట్టంలోనో చదువుకునేవారు.

అలాంటి పరిస్థితుల నుంచి అత్యున్నత స్థాయి నిపుణుడిగా ఎలా ఎదిగారు?

అన్నాదురైది సాధారణ కుటుంబం. చిన్నప్పుడు చెప్పులు కూడా కొనిచ్చే స్తోమత ఉండేదికాదు. ఆయనకు ఎనిమిదేళ్ల వయసు ఉన్నప్పుడు వారి గ్రామంలో మొదటి విద్యుత్ బల్బు వెలిగింది.

అన్నాదురై తొమ్మిదో తరగతిలో ఉన్నప్పుడు

అప్పటికే ప్రపంచంలో అనేక సాంకేతిక పరిశోధనలు జరుగుతున్నాయి. 1960లలో అమెరికా, సోవియట్ యూనియన్లు అంతరిక్ష ప్రయోగాలను ముమ్మరం చేశాయి.

అదే సమయంలో భారత్ కూడా ముందడుగు వేయడం ప్రారంభించింది. 1963 నవంబర్ 21న భారత్ తన తొలి రాకెట్‌ను ప్రయోగించింది.

ఆ సమయంలో అన్నాదురై తమిళనాడులోని కోధవాడీ గ్రామంలో పెరుగుతున్నారు. ఆయనలాగే, అప్పుడు దేశంలో అనేక మందికి సరైన విద్య, వైద్య సదుపాయాలు అందుబాటులో ... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

ఉండేవి కాదు.

ఆర్థిక ఇబ్బందులు ఆయన చదువుకు ఆటకంగా మారలేదు. సైన్స్, గణితం అంటే ఆయన ప్రాణం. చరిత్ర అంటే మాత్రం ఇష్టముండేది కాదు.

సోదరులతో అన్నదురై (మధ్యలో)

"చరిత్ర చదవటం అంటే, చరిత్రను ఎలా తిరగరాయాలో నేర్చుకోవడం" అని తన తండ్రి చెబుతుండేవారని అన్నాదురై బీబీసీతో గుర్తుచేసుకున్నారు.

ఆయన తండ్రి స్కూలు టీచర్‌గా పనిచేసేవారు. అదనంగా మరికొంత డబ్బు వెనకేసుకునేందుకు ఆయన దర్జీ పని కూడా చేసేవారు. అలా సంపాదిస్తూ కుటుంబాన్ని పోషిస్తూ, కొంత పొదుపు చేసేవారు.

తాను ఉన్నత చదువులకు వెళ్తానని కూడా అన్నాదురై ఊహించలేదు. అయితే, అదృష్టం కొద్దీ, ఆయన 12 ఏళ్ల వయసులో ఉన్నప్పుడు... గ్రామీణ విద్యార్థుల కోసం ఉపకారవేతనాలు ఇస్తున్నట్లు ప్రభుత్వం ప్రకటించడాన్ని రేడియోలో విన్నారు.

ఆ ఉపకారవేతనానికి ఆయన దరఖాస్తు చేసుకున్నారు. ఆ స్కాలర్‌షిప్‌తో ఆయనకు ఆర్థికంగా ఇబ్బందులు తగ్గాయి. సమీపంలోని పట్టణంలో చదువుకునేందుకు అవకాశం లభించింది.

"అప్పుడు మా నాన్న నెలకు 120 రూపాయలు సంపాదించేవారు. నాకు ఏడాదికి 1,000 రూపాయల స్కాలర్‌షిప్ వచ్చేది" అని ఆయన గుర్తు చేసుకున్నారు.

అలా చదువుకుంటూనే పాఠశాల పరీక్షల్లో జిల్లా స్థాయిలో టాపర్‌గా నిలిచారు. రాష్ట్రంలో 39వ స్థానం సాధించారు. ఆ ఫలితాలు ఆయనకు మరింత ఆర్థిక సాయం అందేందుకు దోహదపడ్డాయి.

1980లో అన్నాదురై

మొదట్లో ఇబ్బందులు

అన్నాదురై ఇంజనీరింగ్ కళాశాలలో చేరడానికి కొద్ది రోజుల ముందు, భారత అంతరిక్ష సంస్థ 1975లో రష్యా సహాయంతో తన మొదటి ఉపగ్రహం 'ఆర్యభట్ట'ను ప్రయోగించింది.

ఉపగ్రహం నుంచి సంకేతాలను స్వీకరించేందుకు బెంగళూరులోని కొన్ని మరుగుదొడ్లను హడావుడిగా డేటా సెంటర్‌గా మార్చారు. ఆరు నెలల పాటు పనిచేసేలా ఈ ఉపగ్రహాన్ని  రూపొందించారు. కానీ, అది నాలుగు రోజులు మాత్రమే సరిగా పనిచేసింది.

నాలుగేళ్ల తరువాత, దేశీయంగా తయారుచేసిన రాకెట్‌ను ప్రయోగించేందుకు భారత్ చేసిన మొదటి ప్రయత్నం కూడా విఫలమైంది.

అన్నాదురై 1980 ప్రారంభంలో ఇస్రోలో చేరారు.

"మేం ఆస్బెస్టాస్ షీట్ల కింద పనిచేశాం. నాలుగేళ్లకో ఉపగ్రహాన్ని మాత్రమే ప్రయోగిస్తుండేవాళ్లం" అని ఆయన చెప్పారు.

తమిళ వ్యక్తి అయిన ఆయనకు ఇంగ్లిష్, హిందీ భాషలలో పట్టు లేకపోవడంతో సమాచారాన్ని చేరవేయడంలో ఇబ్బందులు ఎదురయ్యాయి. " కొంతమంది నా ఇంగ్లిష్ చూసి నవ్వేవారు" అని అన్నాదురై గుర్తు చేసుకున్నారు.

ఆయన పనిచేసిన మొదటి ఉపగ్రహాన్ని భూమికి 400 కిలోమీటర్ల ఎత్తులో కక్ష్యలో చేరేలా రూపొందించారు. కానీ,...


చంద్రయాన్-2 ప్రయోగాన్ని భారత్ ప్రతిష్ఠాత్మకంగా చేపట్టిన సంగతి తెలిసిందే. ఆర్బిటార్, ల్యాండర్, రోవర్‌లతో కూడిన వ్యోమనౌక దాదాపు 47 రోజులు ప్రయాణించి చంద్రుడి వద్దకు చేరుకుంది.

శుక్రవారం అర్ధరాత్రి దాటిన తర్వాత ల్యాండర్ చంద్రుడిపై దిగాల్సి ఉంది. ఈ చరిత్రాత్మక ఘట్టాన్ని ఇస్రో శాస్త్రవేత్తలతో కలిసి వీక్షించేందుకు భారత ప్రధాన మంత్రి నరేంద్ర మోదీ స్వయంగా బెంగళూరులోని ఇస్రో కేంద్రానికి వెళ్లారు.

కంటెంట్ అందుబాటులో లేదు

పోస్ట్ of Facebook ముగిసింది, 1

అయితే, మరో 2.1 కి.మీ.లు కిందకు వెళ్తే చంద్రుడిపై ల్యాండర్ దిగుతుందనగా.. దానితో ఇస్రో కమ్యునికేషన్ కోల్పోయింది.

అయితే, దీనిపై నిరూత్సాహపడాల్సిన అవసరం లేదని, ఏ ప్రయోగంలోనైనా ఎత్తు పల్లాలు సహజమని ప్రసంగం చేసి మోదీ ఇస్రో శాస్త్రవేత్తల వెన్నుతట్టారు.

సోషల్ మీడియాలోనూ ఇస్రో శాస్త్రవేత్తల కృషిని చాలా మంది అభినందించారు. వారికి మద్దతుగా లక్షల సంఖ్యలో ట్వీట్లు వెల్లువెత్తాయి.

#IndiaWithISRO #ProudOfISRO తదితర హ్యాష్‌ట్యాగ్‌లు ట్రెండ్ అయ్యాయి.

అయితే, ఇస్రో ప్రయోగం గురించి పాకిస్తాన్ సాంకేతికశాఖ మంత్రి ఫవాద్ హుస్సేన్ చులకనగా #IndiaFailed అనే హ్యాష్‌ట్... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

యాగ్‌తో పలు ట్వీట్లు చేశారు.

''కమ్యూనికేషన్ వ్యవస్థలపై మోదీజీ ప్రసంగం ఇస్తున్నారు. ఆయన నాయకుడు కాదు ఓ వ్యోమగామి. పేద దేశానికి చెందిన రూ.900 కోట్లను వృథా చేసినందుకు లోక్‌సభ ఆయన్ను నిలదీయాలి'' అని ఫవాద్ వ్యాఖ్యానించారు.

''చంద్రయాన్ లాంటి పిచ్చి ప్రయోగాల కోసమో, అభినందన్ లాంటి ఇండియట్స్‌ను టీ కోసం ఎల్‌ఓసీ అవతలకు పంపేందుకో డబ్బులు తగలేయకుండా, పేదరిక నిర్మూలన కోసం పనిచేయండి. కశ్మీర్‌లోనూ చంద్రయాన్ లాంటి ఫలితమే వస్తుంది. కాకపోతే అందుకయ్యే ఖర్చు చాలా ఎక్కువ ఉండబోతుంది'' అని మరో ట్వీట్‌లో అన్నారు.

దీంతో ఫవాద్ ట్వీట్లపై సహజంగానే భారతీయులు తీవ్రంగా మండిపడ్డారు. కానీ, ఆయనకు పాకిస్తానీల చీవాట్లూ తప్పలేదు.

''చంద్రుడిపైకి వెళ్లడం తర్వాత.. మనకు ఒక నగరం నుంచి మరో నగరానికి తీసుకువెళ్లే ఎయిర్‌లైన్స్ కూడా సరిగ్గా లేదు. అంకుల్.. ప్లీజ్ కూర్చొండి'' అని దానికా కమల్ అనే పాకిస్తానీ మహిళ ట్వీట్ చేశారు.

''ఇది చాలా అభ్యంతరకరం. పైగా ఇలాంటి సమయంలో. మంత్రులకు ఇంకాస్త పరిపక్వత ఉంటే బాగుండేది'' అని అల్‌జజీరా కోసం పనిచేస్తున్న అలియా చుగ్తాయీ అనే పాకిస్తానీ పాత్రికేయురాలు ట్వీట్ చేశారు.

''చంద్రయాన్ క్రాష్‌ల్యాండింగ్ గురించి పరిహాసం ఆడటం.. లోకల్ యునివర్సిటీ డ్రౌపౌట్‌ను, హార్వర్డ్ డ్రాపౌట్‌తో పోల్చడమే. చంద్రుడిపైకి చేరుకునే రేసులో మనం లేనే లేము. మన స్పేస్ ప్రొగ్రామ్‌ను మెరుగుపరుచుకోవడంపై దృష్టి పెడితే మంచిది'' అని జిబ్రాన్ నసీర్ అనే యూజర్ ట్వీట్ చేశారు.

''అల్లా కోసమైన ఆగండి. మీరు సైన్స్, టెక్నాలజీ మంత్రి. చంద్రయాన్‌పై భారత్‌కు పాఠాలు చెప్పే బదులు, భారత్ కన్నా ముందు మనం చంద్రుడిపైకి ఎప్పుడు వెళ్తామో చెప్పండి. దీన్నో అవకాశంలా చూడండి'' అని అత్లాఫ్ భట్ అనే పాకిస్తానీ ట్వీట్ చేశారు.

''మనమంతా వారిని చులకన చేసి మాట్లాడుతున్నాం. కానీ, నిజం ఒప్పుకోవాల్సిందే. వాళ్లు ప్రయత్నించారు. వైఫల్యాన్ని ఒప్పుకునేంత ధైర్యం వారికి ఉంది. మన ఖండం వరకూ ఇదొక గొప్ప విజయం'' అని హమ్మాద్ అజీజ్ అనే పాకిస్తానీ వ్యాఖ్యానించారు.

''చూడండి మన సైన్స్, టెక్నాలజీ మంత్రి ఏమంటున్నారో. చంద్రుడిపైకి వెళ్లేందుకు ప్రయత్నించడం పిచ్చి ప్రయోగమట. డబ్బులు తగలయేడమట'' అని మహమ్మద్ వసీం అనే పాకిస్తానీ విమర్శించారు.

''సైంటిఫిక్ కమ్యునిటీలో భాగంగా ఈ విజయవంతమైన మిషన్ పట్ల ఇస్రోను నేను అభినందిస్తున్నా. ఇస్రో విఫలమైంది. కానీ, ఇది చాలా సంక్లిష్టమైన ప్రాజెక్టు. తదుపరి ప్రణాళికల కోసం ఉపయోగపడే...


చంద్రాణి ముర్ము

ఇంజినీరింగ్ పూర్తి చేసి, సర్కారు ఉద్యోగం కోసం సన్నద్ధమవుతున్నారు ఆమె. ఇందుకోసం పరీక్షలు కూడా రాశారు.

కానీ, ఈలోపే ఎన్నికల ఫలితాలు వచ్చి, ఆమె జీవితాన్ని పెద్ద మలుపు తిప్పాయి.

అత్యంత పిన్నవయసులో ఎంపీగా ఎన్నికైన వ్యక్తిగా చంద్రాణి రికార్డు సాధించారు. ప్రస్తుతం ఆమె వయసు 25 ఏళ్ల 11 నెలలు.

కేంఝర్ లోక్‌సభ సీటు నుంచి బిజూ జనతాదళ్ (బీజేడీ) తరఫున పోటీ చేసి ఆమె విజయాన్ని అందుకున్నారు.

అయితే, రాజకీయాల్లోకి వస్తానని ముందెప్పుడూ తాను అనుకోలేదని చంద్రాణి చెబుతున్నారు.

ప్రభుత్వ ఉద్యోగం తెచ్చుకునేందుకు చాలా మందిలాగే తాను కష్టపడుతూ ఉన్నానని, ఎన్నికలకు కొన్ని రోజుల ముందే ఎంపీగా పోటీచేసే అవకాశం అనుకోకుండా తనకు వచ్చిందని ఆమె అన్నారు.

''చదువుకుంటున్న సమయంలో రాజకీయాల్లోకి వస్తానన్న ఆలోచనే నా మనసులో లేదు. అదృష్టమో, ఇంకొకటో తెలియదు కానీ, ఇప్పుడు ఈ స్థానంలో ఉన్నా'' అని చంద్రాణి అన్నారు.

''కేంఝర్ సీటును బీజేడీ మహిళలకు కేటాయించింది. పోటీ చేసే విషయంపై నేరుగా నన్ను అడగలేదు.  మా మామయ్య ద్వారా సంప్రదించారు. చదువుకున్న అభ్యర్థి కోసం వారు వెతుకుతున్నారు. నేను తగిన అభ్యర్థినని అనిపించి, నాకు అవకాశ... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

ం ఇచ్చారు'' అని ఆమె వివరించారు.

చంద్రాణి మెకానికల్ ఇంజినీరింగ్‌లో బీటెక్ చేశారు. ఆమెది ఉమ్మడి కుటుంబం. తల్లిదండ్రులతోపాటు ఆమెకు ఇద్దరు అక్కాచెల్లెళ్లు ఉన్నారు.

తన విజయం ఘనతంతా బీజేడీ అధ్యక్షుడు నవీన్ పట్నాయక్‌దేనని చంద్రాణి అంటున్నారు.

''యువ ఎంపీగా రికార్డు సాధించడం పట్ల చాలా ఆనందంగా ఉంది. నా జీవితంలోనే గర్వించదగ్గ క్షణాలివి. కానీ ఈ క్రెడిట్ అంతా నాకు అవకాశం ఇచ్చిన నవీన్ పట్నాయక్‌కే దక్కుతుంది'' అని చెప్పారు.

ఓ రకంగా చంద్రాణికి రాజకీయాల్లో అవకాశం వారసత్వంగా వచ్చింది. ఆమె తండ్రి తరఫున కుటుంబంలో వారెవరూ రాజకీయాల్లో లేరు. అయితే, తల్లి కుటుంబం వైపు నుంచి ఆమె తాతయ్య హరిహర్ సోరెన్ గతంలో ఎంపీగా పనిచేశారు.

తమ తాతయ్యే తనకు ఆదర్శమని చంద్రాణి అంటున్నారు.

''తాతయ్య కారణంగా కుటుంబంలో రాజకీయ వాతావరణం ముందు నుంచీ ఉంది. ఆయన తర్వాత క్రియాశీల రాజకీయాల్లో మా కుటుంబంలో ఎవరూ లేరు. అయితే, ఆసక్తి మాత్రం ఉంది. ఇప్పుడు హరిహర్ సోరెన్ మనవరాలు వచ్చిందంటూ ఆయన పేరు మరోసారి అందరూ స్మరించుకుంటున్నారు'' అని ఆమె చెప్పారు.

కేంఝర్‌లో గిరిజన జనాభా చాలా ఎక్కువ. ఇక్కడి ప్రజల అభివృద్ధి కోసం చాలా పథకాలు అమలవుతున్నాయని, విద్యకు మాత్రం వారు ఇంకా దూరంగా ఉన్నారని చంద్రాణి అన్నారు.

''అందరికీ విద్య అందించేందుకు కృషి చేస్తా. అభివృద్ధి జరగాలంటే ఆ ప్రాంతంలోని ప్రజలు చైతన్యవంతులు కావడం అవసరం'' అని ఆమె వ్యాఖ్యానించారు.

పోలింగ్‌కు కొన్ని రోజుల ముందు చంద్రాణికి సంబంధించినదిగా చెబుతూ ఓ అసభ్య వీడియో సోషల్ మీడియాలో ప్రచారమైంది.

తనను అపవాదు పాలుచేసేందుకే ప్రయత్నంలో భాగంగానే ఈ పని చేశారని, చివరికి నిజమే గెలిచిందని చంద్రాణి చెప్పారు.

తనకు వచ్చినట్లే రాజకీయాల్లో మరింత మందికి అవకాశాలు రావాలని కోరుకుంటున్నానని ఆమె అన్నారు.

ఇవి కూడా చదవండి:

(బీబీసీ తెలుగును ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి.  యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)


చంద్రుడిపైకి తిరిగి వెళ్లాలని నాసా ప్రయత్నిస్తోంది. అయితే ఈ సారి అక్కడే స్థావరం ఏర్పాటు చేయాలని భావిస్తోంది (ఊహాచిత్రం)

"నీరు ఉన్నట్టు నిస్సందేహంగా తెలియడం" వలన చంద్రునిపై స్థావరం ఏర్పాటు చేయాలనే నాసా ఆలోచనలకు బలం చేకూరింది. చంద్రుడిపై ఉన్న సహజ వనరులను ఉపయోగించుకుని స్థావరాన్ని కొనసాగించాలనేది నాసా లక్ష్యం.

ప్రస్తుత పరిశోధనా ఫలితాలను 'నేచర్ ఆస్ట్రానమి' అనే జర్నల్‌లో ప్రచురించారు.

ఇంతకుమునుపు చంద్రుడి ఉపరితలంపై విస్ఫోటనాల వల్ల ఏర్పడిన కొన్ని ప్రదేశాల్లో నీటి జాడలు కనుగొన్నారు. కానీ ఇప్పుడు సూర్యకాంతి పడే చోట అణుసహిత నీటి జాడలను శాస్త్రవేత్తలు కనుగొన్నారు.

ఈ పరిశోధనా బృందంలో భాగమైన క్యాసీ హోనిబాల్ ఆన్‌లైన్ టెలికాన్ఫరెన్స్‌లో మాట్లాడుతూ.."చంద్రుడిపై ఒక మీటర్ ఘనచతురస్రపు (క్యూబిక్ మీటర్) మట్టిలో దాదాపు 12 ఔన్సుల నీరు (355 మిల్లీ లీటర్లు) లభ్యమయ్యిందని" తెలిపారు. క్యాసీ హోనిబాల్, మెరీల్యాండ్‌లోని నాసా గొడార్డ్ స్పేస్ ఫ్లైట్ సెంటర్‌లో పోస్ట్‌డాక్టరల్ ఫెల్లోగా ఉన్నారు.

మరొక నాసా శాస్త్రవేత్త జాకబ్ బ్లీచర్ మాట్లాడుతూ..."చంద్రుడిపై కనిపించిన నీటి గుంటల స్వభావాన్ని ఇంకా పరిశోధించవలసి ఉంది.... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

భవిష్యత్తులో ఈ నీటిని ఎంతవరకూ ఉపయోగించుకోవచ్చు అనే విషయంపై అవగాహన కోసం మరిన్ని పరిశోధనలు చేయవలసి ఉంది" అని తెలిపారు.

ఇంతకుమునుపు అనేకసార్లు చంద్రుడిపై నీటి జాడలు కనుగొన్నప్పటికీ, ప్రస్తుత ఆవిష్కరణలు నీటి సమృద్ధిని సూచిస్తున్నాయి. "దీనివలన చంద్రుడిపై నీటి వనరులను అభివృద్ధి చేసే అవకాశాలున్నాయని తెలుస్తోంది" అని మిల్టన్ కీన్స్ ఓపెన్ యూనివర్సిటీకి చెందిన ప్లానెటరీ సైంటిస్ట్ హన్నా సర్జెంట్, బీబీసీకి తెలిపారు.

"చంద్రుడిపై ఎక్కడ స్థావరం స్థాపించాలనేది, ఎక్కడ నీరు ఎక్కువగా లభ్యమవుతుంది అనేదానిపై ఆధారపడి ఉంటుంది" అని డా. సర్జెంట్ తెలిపారు.

2024లో మొట్టమొదటిసారిగా మహిళా వ్యోమగామిని చంద్రుడిపైకి పంపనున్నట్లు నాసా ఇదివరకే ప్రకటించింది.

"అంతరిక్ష పరిశోధనలు మరింత స్థిరంగా సాగాలంటే స్థానిక వనరులను ఉపయోగించుకోవడం ముఖ్యం. నీరు స్థానికంగా లభ్యమైతే, మరింత ఎక్కువకాలం పరిశోధనలు కొనసాగించవచ్చు" అని సర్జెంట్ బీబీసీకి తెలిపారు.

చంద్రుడిపై నీటిని శాస్త్రవేత్తలు ఎలా కనుగొన్నారు?

గాలిలో తిరిగే ఇన్ఫ్రారెడ్ టెలిస్కోప్ 'సోఫియా' ద్వారా మొట్టమొదట ఈ నీటి చెలమలను కనిపెట్టారు. ఈ వాతావరణ పరిశోధనాలయం (అబ్జర్వేటరీ) అధునాతన బోయింగ్ 747లో, భూమికి చాలా ఎత్తులో ఎగురుతూ సౌర వ్యవస్థకు ఏ ఆటంకం లేకుండా పరిశీలించగలుగుతుంది.

ఈ టెలిస్కోప్ ద్వారా చూస్తూ శాస్త్రవేత్తలు నీటి అణువుల ప్రత్యేకమైన రంగును గుర్తించగలిగారు.

ఈ నీరు చద్రుడిపై గాజు తరహా బుడగల్లో లేదా ఉపరితలంపై ఉన్న ధూళి మధ్యలో నిల్వ అయి ఉందని పరిశోధకులు భావిస్తున్నారు.

మరొక పరిశోధనలో, చంద్రుడి ఉపరితలంపై శాశ్వతంగా నీడ ఉండే ప్రదేశాల్లో (కోల్డ్ ట్రాప్స్) నీటి జాడలున్నాయేమో అని పరిశోధించారు. ఇలాంటి చోట నీటిని నిల్వచేసే వీలు ఉంటుంది. చంద్రుడి రెండు ధృవాల దగ్గర ఈ కోల్డ్ ట్రాప్‌లను కనుగోన్నారు. ఈ ప్రాంతాల్లో సుమారు 40,000 కిలోమీటర్ల చదరంలో నీటిని నిల్వ చెయ్యొచ్చని నిర్థారించారు.

ఈ పరిశోధనలు ఏం చెబుతున్నాయి?

"దీనివలన, మనం స్థావరాలను ఏర్పాటు చేసుకోగలిగే ప్రదేశాల సంఖ్య పెరగొచ్చు" అని సర్జెంట్ అన్నారు.

రాబోయే రోజుల్లో చంద్రుడి ధృవ ప్రాంతాలకు వెళ్లి మరిన్ని పరిశోధనలు జరిపేందుకు ప్రణాళికలు సిద్ధం చేస్తున్నారు. కానీ దీర్ఘకాలికంగా చంద్రుడిపై స్థావరాన్ని ఏర్పాటు చేసుకోవడమే లక్ష్యంగా పరిశోధనలు చేపడుతున్నారు.

"ఈ సమయంలో ఈ పరిశోధనలు మరింత ఉత్తేజాన్ని కలిగిస్తాయి. సమృద్ధిగా నీరు లభ్యమయ్యే అవకాశాలను...


చంద్రుని మీద పత్తి మొలక

చంద్రుని మీద ఇలాంటి జీవ సంబంధమైన పరిణామం చూడటం ఇదే తొలిసారి. దీంతో అంతరిక్షంలో మరింత విస్తృతమైన పరిశోధనలు జరిపేందుకు కీలక అడుగు పడినట్లేనని శాస్త్రవేత్తలు అభిప్రాయపడుతున్నారు.

గతంలో అంతర్జాతీయ అంతరిక్ష కేంద్రంలో మొక్కలు పెరిగాయి. కానీ, చంద్రుని మీద విత్తనాలు మొలకెత్తడం మాత్రం ఇదే తొలిసారి.

చంద్రుడి ఆవలి వైపున, భూమిని ఎన్నడూ చూడని 'అంధకార' ప్రదేశంలో చాంగీ-4 విజయవంతంగా దిగిందని ఈ నెల 3న చైనా ప్రకటించింది.

ఆ ప్రాంతంలోని పరిస్థితులను విశ్లేషించేందుకు అవసరమైన సాంకేతిక పరికరాలను చాంగీ-4 వాహనం తీసుకుని వెళ్లింది.

అక్కడ జీవసంబంధమైన పరిశోధనలు జరిపేందుకు పత్తి విత్తనాలను, 3 కిలోల బరువున్న బంగాళాదుంపలు, అరబిడాప్పిస్ అనే పూల విత్తనాలు, యీస్ట్, పట్టుపురుగు గుడ్లను కూడా ఆ వాహనంలో చైనా శాస్త్రవేత్తలు పంపించారు.

తాజా పరిశోధన మున్ముందు అంగాకర గ్రహం మీద కూడా ఇలాంటి ప్రయోగాలు చేసేందుకు ఉపయోగపడుతుందని శాస్త్రవేత్తలు భావిస్తున్నారు.

ఈ వాహనంలో తీసుకెళ్లిన పత్తి విత్తనమే చంద్రుని మీద దిగిన తర్వాత మొలకెత్తింది.

వ్యోమగాములు భూమి మీద నుంచి ఆహార పదార్థాలు తీసుకెళ్లాల్సిన పన... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

ిలేకుండా, అంతరిక్షంలోనే పండించుకునే దిశగా ఓ అడుగు పడిందని అంటున్నారు.

పత్తి విత్తనం మొలకెత్తిన చిత్రాన్ని చైనా అధికార కమ్యూనిస్టు పార్టీకి చెందిన 'పీపుల్స్ డైలీ' పత్రిక ట్వీట్ చేసింది. చంద్రుని మీద మానవుడు చేపట్టిన మొట్టమొదటి జీవ సంబంధమైన ప్రయోగం విజయవంతమైందని పేర్కొంది.

చంద్రుని ‘అంధకార ప్రాంతం’పై దిగిన చైనా అంతరిక్ష వాహనం

ఇదొక "శుభ వార్త" అని ఆస్ట్రేలియా అంతరిక్ష పరిశోధనా కేంద్రానికి చెందిన శాస్త్రవేత్త ఫ్రెడ్ వాట్సన్ బీబీసీతో అన్నారు.

"ఇక చంద్రుని మీద వ్యోమగాములు తమకు కావాల్సిన పంటలు పండించుకోవడం పెద్ద కష్టమేమీ కాదన్న విషయం దీనితో అర్థమవుతోంది" అని వాట్సన్ అంటున్నారు.

ఇవి కూడా చదవండి:

(బీబీసీ తెలుగును ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి.  యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)


చంద్రుని మీద మనకు కనిపించని వైపున దిగిన చైనా అంతరిక్ష వాహనం

దీనిని అంతరిక్ష పరిశోధనలో ఘనవిజయంగా భావిస్తున్నారు. ఇలాంటి ప్రయత్నం ఇంతవరకు ఏ దేశమూ చేయలేదు.

భారతీయ కాలమానం ప్రకారం గురువారం ఉదయం 7 గంటల 56 నిమిషాలకు మానవ రహిత చాంగీ-4, రోవ చంద్రుని దక్షిణ ధృవంపై సురక్షితంగా దిగిందని చైనా ప్రభుత్వ వార్తా సంస్థ తెలిపింది.

చంద్రుని ‘అంధకార ప్రాంతం’పై దిగిన చైనా అంతరిక్ష వాహనం

చాంగీ-4 చంద్రుని అంతర్భాగంలో పరిశోధనలు నిర్వహిస్తుంది. ఇప్పటికే అది చంద్రుని ఉపరితల ఫొటోలను భూమి పైకి పంపింది.

అయితే, వాటిని సరాసరి భూమి పైకి పంపే అవకాశం లేనందువల్ల వాటిని మరో అంతరిక్ష వాహనానికి, అక్కడి నుంచి భూమికి పంపింది.

చాంగీ-3 మిషన్‌లో భాగంగా చైనా 2013లో ఉపయోగించిన యుటు రోవర్

ఈ ల్యాండింగ్ మిగతా వాటికన్నా ఎందుకు భిన్నమైంది?

గతంలోని చంద్రయానాలన్నీ భూమికి ఎదురుగా కనిపించే వైపునే జరిగాయి. చంద్రునికి అవతలి వైపు అంధకారంలో ఉన్న ప్రాంతానికి ఇంత వరకు ఏ వాహనమూ చేరుకోలేదు.

చాంగీ-4ని డిసెంబర్ 7న ప్రయోగించగా అది డిసెంబర్ 12న చంద్రుని కక్ష్యలోకి ప్రవేశించింది.

చాంగీ ప్రధానంగా చంద్రునిపై ఉన్న 'వాన్ కర్మన్' బిలాన్ని... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

పరిశోధిస్తుంది.

ఈ బిలం సుమారు 2,500 కిలోమీటర్ల వ్యాసం, 13 కిలోమీటర్ల లోతు ఉంది. దీనిని చంద్రునిపై ఉన్న అతి పెద్ద బిలంగా భావిస్తున్నారని సర్రేలేని ములార్డ్ స్పేస్ సైన్స్ లేబరేటరీకి చెందిన ఫిజిక్స్ ప్రొఫెసర్ ఆండ్రూ కోట్స్ తెలిపారు.

చంద్రుడు ఏర్పడిన కొత్తలో ఏదైనా గుద్దుకోవడం వల్ల ఈ బిలం ఏర్పడి ఉంటుందని భావిస్తున్నారు.

ఆ బిలంపై ఉన్న రాతి ముక్కలను, ధూళిని పరిశీలించడం ద్వారా చంద్రుడు ఎలా ఏర్పడ్డాడన్న దానికి సమాధానాలు లభించవచ్చు.

భూమి వైపు కనిపించే (ఎడమ), అవతలి వైపు (కుడి) కనిపించే చంద్రుడు

ఇంతకూ చంద్రునిపై ఒక 'అంధకార ప్రాంతం' ఉందా?

నిజానికి చంద్రునిపై 'అంధకార ప్రాంతం' అంటూ ఏమీ లేదు. ఇంతవరకూ ఎవరూ చూడలేదు కాబట్టి దానిని అంధకార ప్రాంతం అని పిలుస్తున్నారు.

'టైడల్ క్లాకింగ్' అనే లక్షణం కారణంగా మనం కేవలం చంద్రుని ఒక వైపును మాత్రమే చూడగలం. దీనికి కారణం చంద్రుడు తన చుట్టూ తాను తిరగడానికి పట్టే సమయం, సరిగ్గా అది భూమి చుట్టూ తిరగడానికి పట్టే సమయంతో సమానం.

సైంటిస్టులు చాంగీ-4 రోవర్‌ను ఎలా ట్రాక్ చేస్తారు?

నిజానికి 'అంధకార ప్రాంతాన్ని' భూమి నుంచి చూడలేం కాబట్టి, రోవర్‌తో సరాసరి రేడియో లింక్ ఏర్పాటు చేసుకోవడం కష్టమని చైనా యూనివర్సిటీ ఆఫ్ జియోసైన్సెస్‌కు చెందిన డాక్టర్ లాంగ్ షియావో తెలిపారు. అందువల్ల చైనా గత మేలో భూమి నుంచి చెచియావో అనే ఒక రిలే ఉపగ్రహాన్ని ప్రయోగించింది.

చెచియావో చైనాతో పాటు అర్జెంటీనా లాంటి దేశాలలోని గ్రౌండ్ స్టేషన్లకు కనిపిస్తూ పరిభ్రమిస్తుంటుంది.

చాంగీ-4లో ఉపయోగించిన లూనార్ ప్రోబ్ నమూనా

ఈ మిషన్ ద్వారా మనకు ఇంకా ఏమేం తెలుస్తాయి?

చాంగీలో రెండు కెమెరాలు ఉన్నాయి. ఒకటి జర్మనీ నిర్మించి ఇచ్చిన ఎల్‌ఎన్‌డీ. దీనిని రేడియేషన్ పరీక్షల కోసం ఉపయోగిస్తారు. రెండో కెమెరా ద్వారా తక్కువ ఫ్రీక్వెన్సీ రేడియో తరంగాల పనితీరును పరిశీలిస్తారు.

3 కిలోల బరువున్న బంగాళాదుంపలు, అరబిడాప్పిస్ అనే పూల మొక్క విత్తనాలు, పట్టుపురుగు గుడ్లను కూడా చాంగీ పరిశోధనల నిమిత్తం చంద్రునిపైకి మోసుకెళ్లింది.

భూమి మీద నుంచి కనిపించని చంద్రుని అంధకార ప్రాంతం

చాంగీలో ఇవి కూడా ఉన్నాయి:

చంద్రునిపై పరిశోధనల్లో భాగంగా చైనా మొదటి, రెండు చాంగీ మిషన్స్‌లో చంద్రుని కక్ష్య నుంచి సమాచారాన్ని సేకరించింది. రెండు, మూడో మిషన్స్‌లో చంద్రుని ఉపరితలంపై పరిశోధనలు నిర్వహించి, ఐదు, ఆరో మిషన్స్ ద్వారా చంద్రునిపై ఉన్న రాతి, నేల ముక్కలను భూమిపైకి...


చంద్రుని మీద మానవుడు తొలిసారి కాలుమోపి యాభై ఏళ్లవుతోంది. 1969 జులై 20న నీల్ ఆర్మ్‌స్ట్రాంగ్ చంద్రుని మీద అడుగుపెట్టారు. శాస్త్ర సాంకేతిక రంగంలో సాధించిన అత్యంత అద్భుతమైన విజయం అది.

మన రోజువారీ జీవితంపై ప్రభావం చూపిన ఒక మైలురాయిగా అది నిలిచిపోయింది.

ప్రస్తుత కరెన్సీ విలువ ప్రకారం చూస్తే అపోలో ప్రాజెక్టు కోసం చేసిన ఖర్చు 200 బిలియన్ డాలర్ల దాకా ఉంటుంది.

ఆ ప్రాజెక్టు ఫలితం మరెన్నో విజయాలకు, ఆవిష్కరణలకు నాంది పలికింది. ఆ మిషన్ కోసం అభివృద్ధి చేసిన సాంకేతికత ప్రస్తుతం మనకు నిజజీవితంలో ఎన్నో రకాలుగా ఉపయోగపడుతోంది. అందులో కొన్నింటిని చూద్దాం.

డస్ట్‌బస్టర్ అనే తొలి వాక్యూమ్ క్లీనర్ 1979లో మార్కెట్‌లోకి వచ్చింది.

1. వాక్యూమ్ క్లీనర్

బ్లాక్ అండ్ డెకర్ అనే అమెరికన్ సంస్థ 1961లో ఓ డ్రిల్లింగ్ పరికరాన్ని ఆవిష్కరించింది. అదే సంస్థ అపోలో స్పేస్‌క్రాఫ్ట్ కోసం నాసాకు ఒక ప్రత్యేక డ్రిల్‌ను తయారు చేసి ఇచ్చింది.

ఆ డ్రిల్ కోసం ప్రత్యేక ఇంజిన్, బ్యాటరీలను రూపొందించడం ద్వారా పొందిన అనుభవంతో బ్లాక్ అండ్ డెకర్ సంస్థ ఆ తర్వాత పలు రకాల ఉపకరణాలను తీసుకొచ్చింది. అందులో 1979లో వచ్చిన తొలి కార్డ్‌లెస్ వాక... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

్యూమ్ క్లీనర్ 'డస్ట్‌బస్టర్' ఒకటి.

30 ఏళ్లలో 15 కోట్ల డస్ట్‌బస్టర్ వాక్యూమ్ క్లీనర్లు అమ్ముడుపోయాయి.

బజ్ ఆల్డ్రిన్

2. ఆధునిక గడియారాలు

అపోలో లాంటి అంతరిక్ష ప్రాజెక్టులకు సమయంలో కచ్చితత్వం చాలా ముఖ్యం. ఎందుకంటే, ఒక్క సెకను అటు ఇటు అయినా పరిస్థితి తారుమారయ్యే ప్రమాదం ఉంటుంది.

అందుకే, నాసాకు అత్యంత కచ్చితత్వంతో సమయాన్ని సూచించే గడియారాలు అవసరమయ్యాయి. ఆ అవసరం కారణంగానే అత్యంత కచ్చితత్వంతో సమయాన్ని సూచించే  అత్యాధునిక గడియారాలు రూపుదిద్దుకున్నాయి.

ఆశ్చర్యకరమైన విషయం ఏంటంటే, అపోలో 11 మిషన్‌లో ఆర్మ్‌స్ట్రాంగ్ తోటి వ్యోమగామి, చంద్రుడిపై నడిచిన బజ్ ఆల్డ్రిన్ ధరించిన "పాత రకం" చేతి గడియారానికి భారీ ప్రాచుర్యం లభించింది.

3. శుభ్రమైన నీరు

అపోలో అంతరిక్ష నౌకలో ఉపయోగించిన నీటి శుద్దీకరణ సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని ప్రస్తుతం నీటి వనరుల్లో బ్యాక్టీరియా, వైరస్‌లను, ఆల్గేలను చంపడానికి ఉపయోగిస్తున్నారు.

అపోలో మిషన్ కారణంగా క్లోరిన్-ఫ్రీ నీటి శుద్ధీకరణ సాంకేతికత అందుబాటులోకి వచ్చింది. నాసా అభివృద్ధి చేసిన టెక్నాలజీతో సిల్వర్ అయాన్లను నీటిలోకి పంపి బ్యాక్టీరియాను, ఆల్గేలను నశింపజేస్తారు.

ఈ సాంకేతికతను ఇప్పుడు ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఈత కొలనులు, నీటి ఫౌంటెయిన్లలో విస్తృతంగా వినియోగిస్తున్నారు.

4. మన్నికైన షూలు

చంద్రునిపై నడిచే సమయంలో అపోలో సిబ్బందికి రక్షణ కల్పించేందుకు 1965లో రూపొందించిన మోడల్ సూట్లనే ప్రస్తుత వ్యోమగాములు కూడా వినియోగిస్తున్నారు.

అంతేకాదు, ఆ స్పేస్ సూట్ల తయారీ కోసం వినియోగించిన సాంకేతిక పరిజ్ఞానం బూట్ల తయారీలోనూ అనేక మార్పులకు ప్రేరణగా నిలిచింది. దాని ఫలితంగానే గత కొన్ని దశాబ్దాల కాలంలో అత్యంత సౌకర్యవంతమైన, మన్నికైన, చెమటను శోషించుకోగల బూట్లు మార్కెట్‌లోకి వచ్చాయి.

5. అగ్ని నిరోధక బట్టలు

1967లో నాసా శిక్షణ కార్యక్రమం జరుగుతుండగా అగ్నిప్రమాదం సంభవించింది. ఆ ప్రమాదంలో విమానంలోని ముగ్గురు వ్యోమగాములు ప్రాణాలు కోల్పోయారు. ఆ ఘటన అమెరికా అంతరిక్ష కార్యక్రమాన్ని గందరగోళానికి గురిచేసింది.

కానీ, ఆ ఘటన తర్వాత నాసా అత్యాధునిక అగ్ని-నిరోధక దుస్తులను అభివృద్ధి చేసింది. ప్రస్తుతం ఆ రకం దుస్తులను విస్తృతంగా వినియోగిస్తున్నారు.

అప్పట్లో వ్యోమగాముల విశ్రాంతి కోసం వినియోగించిన శీతలీకరణ వ్యవస్థనే ప్రస్తుతం ప్రపంచమంతా వినియోగిస్తోంది. ప్రస్తుతం మల్టిపుల్ స్క్లెరోసిస్ రోగులతో సహా అందరికీ ఉపయోగపడుతోంది.

నాసా అభివృద్ధి...


చక్కెర మిల్లుల్లో పనిచేసే భారత సంతతికి చెందిన కార్మికులు తమకు సౌకర్యంగా ఉందని బన్నీ ఛౌను మధ్యాహ్న భోజనానికి తెచ్చేవారు. అది బ్రెడ్ రూపంలో ఉంటుంది. అందులో వివిధ రకాల కూరలు వేసుకొని తింటారు.

"బన్నీ ఛౌను ఒక రకంగా బ్రెడ్ ముక్కతో చేస్తారు. ఇందులో కూర ఉంటుంది. మీకు ఈ వంటకం భారత్‌లో దొరకదు. ఇది ఇక్కడే దొరుకుతుంది. దీని పై భాగం చాలా రుచిగా ఉంటుంది. ఇందులో క్యారెట్ సలాడ్ కూడా ఉంటుంది" అని షనల్ రాంరూప్ తెలిపారు.

బన్నీ ఛౌ: దక్షిణాఫ్రికా మనసు దోచిన భారతీయ వంటకం

ఇంతకీ ఎందుకీ పేరు?

బ్రెడ్ పై భాగాన్ని కాస్త తీసి అందులో కూరను వేస్తారు. మిల్లుల్లో పనిచేసేవారు సులభంగా దీనిని తీసుకెళ్లొచ్చు. అందుకే ఇప్పుడిది డర్బన్ స్ట్రీట్ ఫుడ్‌లో చేరిపోయింది.

"నేను 1947లో డర్బన్‌కు వచ్చాను. అప్పట్నుంచే ‘బన్నీ ఛౌ’ ఇక్కడ దొరికేది. భారత్ కూలీలను బనియా అనేవారు. ఈ బనియా పదంతోనే బన్నీ ఛౌ వచ్చిందని నేను నమ్ముతాను. ఇది కాక ఈ పేరుకు మరో కారణం ఉందని కూడా అంటారు. అది కూడా నిజం కావచ్చు" అని జులేఖా మాయత్ తెలిపారు.

బన్నీ ఛౌ ఒక రకంగా శాకాహారమని, ఎందుకంటే.. బనియా అనే పేరుతో పిలవబడేవారు కూడా శాకాహారులే అని షనల్ అన్నారు. అందు... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

కే బన్నీ ఛౌలో శాకాహార కూరలు ఉంటాయని ఆమె తెలిపారు.

దీనిని ఎలా తింటారు?

బన్నీ ఛౌని చెంచా, లేదా ఫోర్క్‌కి బదులు చేతితోనే తినాలని, అలా తింటేనే దాని రుచిని ఆస్వాదించొచ్చని షనల్ అంటున్నారు. కానీ, కొందరు మాత్రం దానిని చెంచాతో కూడా తినొచ్చని అంటున్నారు. ఏదేమైనా డర్బన్‌లో నివసించే భారతీయులకు అతి ప్రియమైన ఈ బన్నీ ఛౌ మాత్రం ఇప్పుడు భారత్‌లో లేదు.

మా ఇతర కథనాలు:

(బీబీసీ తెలుగును ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి.  యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి)


చట్టం ఏం చెబుతోంది? వినియోగదారులు ఏమంటున్నారు? అధికారులు ఏమంటున్నారు? ప్రభుత్వం ఏమంటోంది?

అసలు థియేటర్లలోకి ఆహారాన్ని నిషేధించే నిబంధన ఏదీ లేదని అధికారులు బీబీసీకి వివరించారు. ఆహారాన్ని సైతం బయట మార్కెట్ ధరలకే అమ్మాలని చెబుతున్నారు. కానీ థియేటర్లలో మాత్రం ధరలు బయటికంటే చాలా రెట్లు ఎక్కువగా  ఉంటున్నాయి.

అలాగే ‘బయటి ఆహారాన్ని థియేటర్లోకి తీసుకురాకూడదు’ అన్న బోర్డులూ కనిపిస్తూనే ఉన్నాయి.

అన్నీ అక్కడే

తెలుగు రాష్ట్రాల్లోని నగరాలు, పట్టణాల్లో మల్టీప్లెక్స్ థియేటర్ల సంస్కృతి బాగా విస్తరిస్తోంది. మెట్రో నగరమైన హైదరాబాద్‌లో ఈ థియేటర్లు చాలా ఎక్కువ. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని విజయవాడ, విశాఖపట్నంలోనూ వీటి సంఖ్య క్రమంగా పెరుగుతోంది.

దృశ్యంలో స్పష్టత, శబ్దంలో నాణ్యతతో పాటు సౌకర్యవంతమైన సీట్లు, ఏసీ వంటి హంగులతో ఉండే మల్టీప్లెక్స్ థియేటర్లకు ఆదరణ పెరుగుతోంది. ఫైన్ డైనింగ్ రెస్టారెంట్లలాగా సినిమా వీక్షణం కూడా సౌకర్యవంతంగా ఉంటుందని మధ్యతరగతి వీటిని ఎంచుకుంటోంది. ఇక షాపింగ్ మాల్స్ కూడా ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలుస్తున్నాయి. పెద్దపెద్ద కార్పొరేట్ సంస్థలు చిన్న థియేటర్లను కొనేసి వాటిని మల్టీప్లెక్స్‌లుగా తీర్... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

చిదిద్దుతున్నాయి. దీంతో కొన్ని చోట్ల సామాన్యులు అనివార్యంగా వీటిలోనే సినిమా చూడాల్సిన పరిస్థితి వస్తోంది.

మల్టీప్లెక్స్ థియేటర్లలో ఒకేసారి రెండుమూడు రకాల సినిమాలు ఆడుతుంటాయి. వీటిని మరింత ముందుకు తీసుకెళ్లి షాపింగ్‌తో మిళితం చేశారు. ఆ తరువాత ఫుడ్ కోర్టులు, రెస్టారెంట్లు తెరిచారు. అంటే సినిమా చూసుకొని.. షాపింగ్ చేసుకొని.. భోజనం ముగించుకొని ఇంటికి రావొచ్చు. సినిమా కోసం వచ్చే వినియోగదారుని చేత సాధ్యమైనంత వరకు ఖర్చుపెట్టించాలన్నది మల్టీప్లెక్స్‌ల ముఖ్యఉద్దేశంగా కనిపిస్తోంది.

బయటి ఆహారపదార్థాలు నిషేధం

బయట నుంచి తెచ్చుకోనివ్వరు లోపల ధరలు మామూలుగా ఉండవు ఇలా అయితే ఎలా అని ప్రజలు ప్రశ్నిస్తున్నారు. తాజాగా స్థానిక పత్రిక ఆంధ్రజ్యోతి హైదరాబాద్‌లో నిర్వహించిన సర్వేలో 83శాతం మంది బయటి స్నాక్స్ అనుమతించాలని అభిప్రాయపడ్డారు.

ఐనాక్స్ మూవీస్‌లో ఆహారపదార్థాల ధరలు

‘చిన్న పిల్లలని కూడా చూడలేదు’

పొదిలి ధనలక్ష్మి హైదరాబాద్‌లో నివసిస్తున్నారు. ఆమెకు ఇద్దరు పిల్లలు. పిల్లలతో సినిమాకు వెళ్లినప్పుడు ఆహారం విషయంలో ఇబ్బందులు ఎదుర్కొన్నట్లు ఆమె చెబుతున్నారు. "మా పిల్లలు బయటి పదార్థాలు తినరు. అందుకని కొన్ని పండ్ల ముక్కలు తీసుకెళ్లాం. భద్రతా సిబ్బంది వాటిని కూడా లోపలికి అనుమతించలేదు" అని ధనలక్ష్మి అన్నారు.

ధనలక్ష్మి

‘ఎంఆర్‌పీలు విపరీతంగా పెంచుతున్నారు’

విశాఖపట్నానికి చెందిన బోగి ప్రసాద్ కూడా మల్టీప్లెక్స్ థియేటర్ల తీరుపై ఆవేదన వ్యక్తం చేస్తున్నారు.

"ఎంఆర్‌పీకే విక్రయించాలని ప్రభుత్వం చెబుతోంది. ఎక్కడా అది అమల్లోకి రావడం లేదు. బయట రూ.10 దొరికే వస్తువుపై రూ.50 ఎంఆర్‌పీ వేసి అమ్ముతున్నారు. చిన్న గ్లాసు కోక్‌కు రూ.80, రూ.100 వసూలు చేస్తున్నారు. పాప్ కార్న్ విషయంలో దోచుకుంటున్నారు. కుటుంబంతో వెళ్లినప్పుడు సినిమా టికెట్ కంటే వీటికే ఎక్కువ ఖర్చవుతోంది. ఇప్పుడు చిన్న థియేటర్లు కూడా మల్టీప్లెక్స్‌లను చూసి నేర్చుకుంటున్నాయి" అని ప్రసాద్ తన బాధను వెల్లబోసుకున్నారు.

రెండు సమోసా రూ.113

బీబీసీ కూడా కొన్ని మల్టీప్లెక్స్ థియేటర్ల వెబ్‌సైట్లలో ఆహారపదార్థాల ధరలను పరిశీలించింది. పీవీఆర్ సినిమాస్ వెబ్‌సైట్ ద్వారా హైదరాబాద్‌లో సినిమా టికెట్ బుక్ చేసుకొని డబ్బులు చెల్లించే ముందు ఒక పాపప్ విండో వచ్చింది. అందులో రకరకాల తినుబండారాలు, పానీయాల జాబితా ఉంది. గ్లాసు పెప్సీ  ధర రూ.195 నుంచి రూ.308 మధ్య ఉంది. పాప్ కార్న్ రూ.210 నుంచి రూ.270 మధ్య ఉంది....


చదరంగం ఆడటం అంటే ఇష్టపడే అమిత్‌షా తన ప్రత్యర్ధులను వ్యూహాత్మకంగా దెబ్బకొట్టడంలో ఆనందం పొందుతారు. మిగిలిన సాధారణ రాజకీయవేత్తలతో పోలిస్తే అమిత్ షా పనితీరు భిన్నంగా ఉంటుంది.

''అమిత్ షా అండ్ ది మార్చ్ ఆఫ్ బీజేపీ'' పేరుతో అమిత్ షా జీవిత చరిత్ర రచించిన అనిర్బన్ గంగూలీ, శివానంద్ ద్వివేది ఒకచోట ''అమేథీలోని జగదీశ్‌పూర్‌లో పర్యటిస్తున్న అమిత్‌షా హఠాత్తుగా బీజేపీ కార్యకర్తల సమావేశం ఏర్పాటు చేశారు. కానీ కూర్చోడానికి ఎక్కడా స్థలం దొరకలేదు. చివరకు కూరగాయల నుంచి నెయ్యిని తయారు చేసే ఓ కంపెనీకి సంబంధించిన గోడౌన్‌లో ఆయన మీటింగ్ పెట్టేశారు. ఆ సమావేశం తెల్లవారు జామున 2 గంటల వరకు సాగింది'' అని రాశారు.

వాస్తవానికి జగదీశ్‌పూర్‌లో మీటింగ్ అయిపోగానే ఆయన లక్నో తిరిగి వెళ్లిపోతారని భావించిన బీజేపీ కార్యకర్తలు ఆయన బస కోసం ఎలాంటి ఏర్పాట్లు చేయలేదు. కానీ ఆయన ఆ రాత్రి అదే గోడౌన్‌లో ఉండిపోవాలని నిర్ణయించుకున్నారు. మెట్లెక్కి పడుకోవడానికి కాస్త స్థలం వెతుక్కుని అక్కడే నిద్రపోయారు.

ఆయన పర్యటనల్లో బస ఏర్పాట్లు చూసే నాయకులు ఈ దృశ్యాన్ని చూశారు. ఒక జాతీయ పార్టీ అధ్యక్షుడు, ఇలా గోడౌన్‌లో, రేకుల కింద పడుకుని నిద్... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

రపోవడాన్ని చూసి తమ కళ్లను తామే నమ్మలేకపోయారు.

మోదీ రాజయితే... అమిత్ షా సేనాని...

2019లో ఘన విజయం సాధించిన నరేంద్ర మోదీకి పార్టీ ప్రధాన కార్యాలయంలో స్వాగతం పలికారు షా. మోదీ శిష్యుడి నుంచి సేనాని స్థాయికి అమిత్‌షా ఎదిగారని అప్పుడే అందరికీ అర్ధమైంది. రాజ్‌నాథ్‌సింగ్ స్థానంలో షాను హోంమంత్రిని చేశారు మోదీ.

అయితే ఈ మార్పు రాజ్‌నాథ్‌కు ఏమాత్రం నచ్చలేదు. తన దృష్టిలో ఈ శాఖను సమర్ధవంతంగా నడపడానికి ఆయన ఏ అవకాశాన్ని వదిలి పెట్టలేదు.

హోంమంత్రిత్వ శాఖను అమిత్‌షాకు ఇవ్వడం ద్వారా, బీజేపీ తన ఎన్నికల మ్యానిఫెస్టో, ఆర్ఎస్ఎస్ ఎజెండాను అమలు చేసే బాధ్యతను ఆయనకు అప్పజెప్పినట్లు చెప్పకనే చెప్పింది.

ఈ అజెండాలో ఆర్టికల్ 370ను రద్దు, కాశ్మీర్‌కు ప్రత్యేక హోదా, రామమందిరం సమస్య పరిష్కారం, బంగ్లాదేశీయులు అక్రమంగా భారతదేశంలోకి ప్రవేశించకుండా నిరోధించడం, జాతీయ పౌర రిజిస్టర్‌ను తయారు చేయడం, కొన్నిదేశాల నుంచి వచ్చిన శరణార్ధులకు పౌరసత్వం ఇవ్వడంలాంటివి ఉన్నాయి.

పుల్వామా దాడి జరిగిన తర్వాత ఆర్టికల్ 370ను రద్దు చేయాలని ప్రధాని నరేంద్రమోదీ భావించారు. కానీ ఆ పని వెంటనే చేయలేకపోయారు. ఇలా చేస్తే ఎన్నికల్లో విజయం కోసమే తాను ఇదంతా చేశానని ప్రత్యర్ధుల నుంచి ఆరోపణలు రావచ్చు. హోంమంత్రిత్వ శాఖ బాధ్యతలు స్వీకరించిన తరువాత, కాశ్మీర్‌పై అందుబాటులో ఉన్న ప్రతి ఫైల్‌ను చదివిన అమిత్ షా, ఈ విషయంలో తదుపరి చర్య తీసుకోవాలని మోదీకి సూచించారు.

ఇద్దరు నేతలు తమ దగ్గరి సలహాదారులతో చర్చించారు. కాశ్మీర్‌కు ప్రత్యేక హోదాను ఇచ్చే ఆర్టికల్ 370 ను రద్దు చేయడమే కాకుండా, జమ్మూ కాశ్మీర్‌ను రెండు భాగాలుగా విభజించి కేంద్ర పాలిత ప్రాంతంగా మార్చాలని నిర్ణయించారు.

అమిత్‌షా ఇందుకోసం వ్యూహాత్మకంగా వ్యవహరించారు. అమర్‌నాథ్ యాత్రను మధ్యలోనే నిలిపేయడంతోపాటు, ముగ్గురు మాజీ ముఖ్యమంత్రులను అదుపులోకి తీసుకున్నారు.

"అమిత్ షా శైలి ఎలా ఉందంటే, ఆయన ఒక లక్ష్యాన్ని నిర్దేశించుకున్నారు. దాన్ని ప్రణాళికాబద్ధంగా చేసుకుంటూ వెళ్లారు. ఎవరైనా వ్యతిరేకిస్తే, మునుపటి ప్రభుత్వాల అసమర్ధత కారణంగా ఈ పరిస్థితి వచ్చిందని, తాము దాన్ని తిరిగి గాడిలో పెడుతున్నామన్న సందేశం ఇవ్వగలిగారు'' అని సుప్రసిద్ధ రాజకీయ విశ్లేషకుడు, బీజేపీ నాయకత్వానికి సన్నిహితుడైన రామ్ బహదూర్ రాయ్ అన్నారు.

కాశ్మీర్ విషయంలో కూడా అమిత్ షా మరో పెద్ద అడుగు కూడా వేశారు. ఆ రాష్ట్రంలో పంచాయతీలకు అధికారాలు ఇచ్చారు. కాకపోతే ఇది...


చదరపు కిలోమీటరుకు సగటున ముగ్గురు జనాభా ఉండే లేహ్‌లో జూన్ 21 నాటికి 212 కరోనా వైరస్ పాజిటివ్ కేసులు నమోదయ్యాయి.

భారతదేశం - చైనా మధ్య చోటు చేసుకున్న ఘర్షణలు ఈ ప్రాంతవాసుల భయాలను మరింత పెంచాయి.

వాస్తవాధీన రేఖ వద్ద ప్రాణాలు కోల్పోయిన సైనికులకు నివాళులు అర్పించడానికి గురువారం లేహ్‌లోని లద్దాఖ్ బుద్దిస్ట్ అసోసియేషన్ ప్రయత్నించింది. అయితే  కోవిడ్ 19 నిబంధనలు అమలులో ఉండటం కారణంగా అధికారులు వీరి ప్రయత్నాన్ని అడ్డుకున్నారు.

లేహ్ నుంచి గల్వాన్ లోయ, పాంగాంగ్ ప్రాంతానికి వెళ్లే దారులన్నిటినీ మూసివేశారు.  కోవిడ్ కారణంగా ఈ నిర్బంధాన్ని విధించినట్లు అధికారులు చెబుతున్నారు. ఆ ప్రాంతానికి మీడియాకి చెందిన వారిని మాత్రమే పంపించటం లేదని లేహ్ ప్రాంత బిజెపి అధ్యక్షుడు దోర్జీ ఆంగ్చుక్ ‘బీబీసీ’కి చెప్పారు.

లేహ్‌లో చాలా మంది స్థానికులకు గల్వాన్ లోయలో ఏమి జరిగిందో తెలియదు.

గత కొన్ని వారాల నుంచి భారతదేశం వైపు ఉండే వాస్తవాధీన రేఖ దగ్గర సమాచార వ్యవస్థను పూర్తిగా స్తంభింపజేశారు.

భారత ప్రధాని మోదీ వ్యాఖ్యల తర్వాత అనిశ్చితి నెలకొంది

ప్రధాన మంత్రి మోదీ “భారత భూభాగంలోకి ఎవరూ చొరబడలేదని” చెప్పిన తర్వాత దేశమం... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

తా ఒక చర్చ మొదలైంది.

"చైనా సేనలు భారత భూభాగంలోకి అడుగు పెట్టకపోతే ఇంత మంది సైన్యం బలగాలను ఇక్కడెందుకు మెహరిస్తున్నారని” గల్వాన్ లోయ పక్కనే ఉన్న దుర్బోక్ ప్రాంతంలో కౌన్సిలర్ గా పని చేసిన నాంగ్యల్ దుర్బోక్ ప్రశ్నించారు.

 “ప్రధాని ఇక్కడ ఎవరూ అడుగు పెట్టలేదని చెప్పవచ్చు కానీ, అడుగు పెట్టారని మా గ్రామస్థులకు అయితే తెలుసు. గల్వాన్ లోయలో మా గుర్రాలను మేతకి తీసుకుని వెళ్ళేవాళ్ళం. కానీ, ఇప్పుడు ఆ ప్రాంతాన్ని చైనీయులు నియంత్రిస్తున్నారు. దీనర్థం ఏమిటి?”

 "భారత్, చైనాల మధ్య ఇంకా ఇంకా పూర్తి స్థాయిలో సరిహద్దుల నిర్ణయం జరగకపోవటం వలన భారత్, చైనా సేనలు రెండూ  ఎల్ఏసి వద్ద  కాపలా కాస్తూ ఉంటాయి. కొన్ని సార్లు మన సైనికులు వారి వైపు వెళ్తే, ఇంకొన్ని సార్లు చైనా సేనలు మన వైపు వస్తాయని” ఆంగ్ చుక్ అన్నారు.

అలాంటి సమయాల్లోనే ఘర్షణలు తలెత్తుతాయని అన్నారు. "గాల్వాన్ లో మనం 20 మంది సైనికులను కోల్పోయాం. ఏ ఘర్షణా, కలహము లేకపోతే వీరి ప్రాణాలు ఎలా పోయాయని”, 1999 లో పాకిస్తాన్ తో జరిగిన కార్గిల్ యుద్ధంలో పోరాడిన భారతీయ సైనికుడు కల్నల్ సోనమ్ వాంగ్ ఛుక్ ప్రశ్నించారు.

ప్రధాని వ్యాఖ్యల పట్ల అనిశ్చితి, ఆగ్రహం,  నెలకొన్న తరువాత ఆ  మరుసటి రోజే ప్రధాన మంత్రి   కార్యాలయం ఒక ప్రకటన విడుదల చేసింది.

చైనా సేనలు ఎల్ఏసీ వద్ద భారీ సంఖ్యలో మోహరించాయని, భారత ప్రతిస్పందన కూడా అంతే స్థాయిలో ఉందని కూడా అఖిల పక్ష భేటిలో చెప్పారని ఈ ప్రకటన వెల్లడించింది. ‘‘ఎల్ఏసీ ఉల్లంఘనల విషయానికి వస్తే, జూన్ 15న చైనా తన భూభాగంలో ఎల్ఏసీ వెంబడి నిర్మాణాలు చేపడుతోందని, ఆ చర్యలను నిలిపివేయడానికి వారు తిరస్కరించడం వల్ గల్వాన్ హింస జరిగిందని కూడా ప్రధాని స్పష్టం చేశారని” ప్రధాని కార్యాలయం ప్రకటించింది.

వాస్తవాధీన రేఖ వద్ద నివసించే అధిక ప్రజలు పశువుల పెంపకం పై ఆధారపడి జీవిస్తారు. చైనా ఈ  ప్రాంతంలోకి చొరబడటం వలన, వారి పశువులను మేపుకునే భూభాగాన్ని కోల్పోతామేమోననే విచారంలో ఉన్నారు.

"గత కొన్ని సంవత్సరాలుగా చైనా భారత భూభాగంలోకి చొరబడుతోంది. చాంగ్ తాంగ్ తెగకి చెందిన మేము ఈ విషయాన్ని గతంలో చాలా సార్లు అధికారుల దృష్టికి తీసుకుని వెళ్ళాం. మా మాటని ఎవరూ వినలేదని" దుర్బోక్ అన్నారు.

ఇక్కడ ప్రతీ ప్రాంతం కౌన్సిలర్లుగా ఎన్నికయిన ప్రతినిధులు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తారు. ఈ సభ్యుల కౌన్సిల్ ని లద్దాఖ్ అటానమస్ హిల్ డెవలప్మెంట్ కౌన్సిల్, (ఎల్ ఏ ఎచ్ డి సి) అని అంటారు.

ఈ ప్రాంతంలో జరిగే అన్ని...


చదువు దూరం, బతుకు భారం: ఇది జోగిని పిల్లల జీవితం

దేవుడి పేరుతో, ఆచారం సాకుతో ఆడపిల్లల జీవితాలను నరకప్రాయం చేస్తున్న జోగిని వ్యవస్థ ఇప్పటికీ కొన్నిచోట్ల కొనసాగుతోంది.

2009కి ముందు జోగినిల పిల్లలు స్కూల్‌కి వెళ్లింది లేదు

జోగినిలు మాత్రమే కాదు.. వారి పిల్లలూ నిత్య నరకం అనుభవిస్తున్నారు. వారికి తండ్రి ఎవరో తెలియదు. ఎవరికి పుట్టారో తెలియదు. తల్లిని అడిగినా ఆమె వద్ద కన్నీరు తప్ప ఎలాంటి సమాధానమూ ఉండదు. ఎందుకంటే జోగినిలు పెళ్లి చేసుకోరు. కానీ ఎవరు పిలిస్తే వారి దగ్గరకి వెళ్లాల్సిందే.

'నీ తండ్రి ఎవరు' అన్న ప్రశ్నకు సమాధానం చెప్పలేక, నలుగురిలో కలవలేక, జోగినిల పిల్లలు గుమ్మందాటే వాళ్లే కాదు. అలాంటి పరిస్థితిలో బడికెళ్లి ఓనమాలు దిద్దడం వారికెలా సాధ్యం.! అందుకే 2009కి ముందు జోగినిల పిల్లలు స్కూల్‌కి వెళ్లింది లేదు. బడిగంట విన్నది లేదు.

ఒకవేళ ఆనాడు ఎవరైనా ధైర్యం చేసి స్కూల్‌కి వెళ్లినా చట్టాలు, నిబంధనలు వారికి అడ్డుపడేవి. గతంలో పిల్లల్ని స్కూల్లో చేర్పించాలంటే తండ్రి పేరు కచ్చితంగా ఉండాలి. తండ్రెవరో తెలియని జోగిని పిల్లలకు తండ్రి పేరు ఎక్కడి నుంచి వస్తుంది? అందుకే తోటి పిల్లల మాదిరిగా చదువుక... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

ోవాలని ఉన్నా పసివాళ్లు స్కూల్ గేటు బయటే ఆగిపోయేవాళ్లు.

'సమస్య కొంతతీరినా సమాజం నుంచి ఛీత్కారాలు తప్పలేదు’

జోగిని పిల్లల పరిస్థితి చూసి స్వచ్ఛంద సంస్థలు ఉద్యమాలు చేపట్టాయి. ఊరూరా తిరిగి అవగాహన కల్పించాయి. దీనిపై పెద్ద ఎత్తున ఆందోళనలు జరగటంతో 2009లో అప్పటి ప్రభుత్వం తండ్రిపేరుకు బదులుగా తల్లిపేరును రాసేందుకు వీలు కల్పించింది.

'సమస్య కొంతతీరినా సమాజం నుంచి అవమానాలు, ఛీత్కారాలు తప్పలేదు. 'ఎవరికి పుట్టారో తెలియదు' అంటూ తోటిపిల్లలు వారిని గేలి చేసేవాళ్లు. చదువులో, ఆటపాటల్లో అంటరానివారిగా చూసేవాళ్లు', అంటుంది రేవతి అనే ఓ జోగిని కుమార్తె.

కూతురు అడిగే ప్రశ్నలకు సమాధానం చెప్పలేక సిగ్గుతో తల దించుకోవాల్సిన దుస్థితి తనదని బాలమ్మ అనే జోగిని కన్నీరుమున్నీరవుతోంది. ఆచారం పేరుతో పెద్దలు చిన్నప్పుడే తనకు పెద్దశిక్ష వేశారని ఆమె బోరుమంటోంది.

ఏ జోగిని కుటుంబాన్ని కదిలించినా కన్నీటి కథలే వినిపిస్తాయి

బాలకృష్ణమ్మ అనే జోగినికి మంగమ్మ అనే పదిహేడేళ్ల కూతురుంది. తాము పడిన బాధలు కూతురు పడకూడదనే ఉద్దేశంతో ఆమెను ఇంటర్ వరకు చదివించింది. ఇంకా చదువుకోవాలని ఆమెకున్నా.. పేదరికం ముందు ఓడిపోయి కూలిపని చేస్తోంది.

మరో జోగిని ఎల్లమ్మ కూలీ పని చేసుకుని బతుకుతోంది. 4వ తరగతి చదువుతున్న ఆమె కొడుకు కార్తిక్ చిన్నచిన్న పనులు చేస్తూ తల్లికి తోడుగా ఉంటున్నాడు.

ఏ జోగిని కుటుంబాన్ని కదిలించినా ఇలాంటి కన్నీటి కథలే కనిపిస్తాయి. అవమానాలు భరించలేక చదువులకు స్వస్తి చెప్పిన వారు చాలామంది ఉన్నారు.

జోగిని వ్యవస్థ అంతానికి OMIG అనే స్వచ్ఛంద సంస్థ కృషి చేస్తోంది

జోగిని వ్యవస్థ అంతానికి OMIG అనే స్వచ్ఛంద సంస్థ కృషి చేస్తోంది. ఉమ్మడి మహబూబ్‌నగర్ జిల్లాలోని 200 గ్రామాల్లో అవగాహన కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తోంది. ఈ ప్రచారం వల్ల ప్రజల ఆలోచన విధానంలో కాస్త మార్పు కనిపిస్తోంది. జోగిని వ్యవస్థకు పేదరికం, నిరక్షరాస్యతే కారణమని ఈ సంస్థ చెబుతోంది.

స్వచ్ఛంద సంస్థల కృషితో జోగినిల జీవితాల్లో ఇప్పుడిప్పుడే వెలుగులు ప్రసరిస్తున్నాయి. 1985లో జోగినిగా మారిన హాజమ్మ, సమాజాన్ని ఎదిరించి మళ్లీ పెళ్లి చేసుకుంది. జోగిని వ్యవస్థకు వ్యతిరేకంగా ఉద్యమిస్తోంది. గతేడాది ఆలయాల్లో 22మందిని జోగినులుగా మారుస్తుంటే అడ్డుకున్నామని హాజమ్మ తెలిపింది.

అయితే, ప్రభుత్వం, స్వచ్ఛంద సంస్థలు ఎంతగా ప్రయత్నిస్తున్నా.. భక్తి, ఆచారం పేరుతో ఇంకా కొందరు జోగిని వ్యవస్థను కొనసాగిస్తూనే ఉన్నారు. ఫలితంగా...


చనిపోయాడని అవయవదానానికి సిద్ధమయ్యారు.. తర్వాత ‘‘అద్భుతం’’ జరిగింది

ట్రెంటన్ మెక్ కిన్లే అనే బాలుడు అమెరికాలోని అలబామా రాష్ట్రంలో మార్చిలో రోడ్డు ప్రమాదంలో గాయపడ్డాడు.

కారు ట్రైలర్ నుంచి తలకిందులుగా పడడంతో అతడి తల నేలను తాకింది. తలకు ఏడు ఫ్రాక్చర్స్ అయ్యాయి. మెదడు తీవ్రంగా దెబ్బతింది.

అతడు ఇక కోలుకోలేడని వైద్యులు తల్లిదండ్రులకు చెప్పేశారు. బాలుడి అవయవాలతో మరో ఐదుగురు పిల్లలకు కొత్త జీవితం ఇవ్వచ్చన్నారు.

అతడి లైఫ్ సపోర్ట్ తీసేయడానికి ఒక రోజు ముందు.. ట్రెంటన్ తను స్పృహలోనే ఉన్నట్టు సంకేతాలు చూపించాడు.

ప్రమాదం తర్వాత ట్రెంటన్ పుర్రెను తెరిచి చాలా శస్త్రచికిత్సలు చేశారని, అతడి మూత్రపిండాలు పాడయ్యాయని, గుండె కూడా ఆగిపోయినంత పనయిందని అతడి తల్లి జెన్నిఫర్ రీండిల్ చెప్పారు.

ఒకసారి ట్రెంటన్ 15 నిమిషాల పాటు ఆపరేషన్ టేబుల్ మీద నిశ్చలంగా ఉండిపోయాడు. దాంతో "తనెప్పటికీ మామూలుగా కాలేడు" అని డాక్టర్లు చెప్పారని ఆమె వివరించారు.

‘‘మా కొడుకు అవయవాలు మరో ఐదుగురు పిల్లల ప్రాణాలు కాపాడతాయని తెలిశాక, అవయవ దానం కాగితాలపై సంతకం చేయాలనుకున్నా’’ అని రీండిల్ సీబీఎస్ న్యూస్‌కు చెప్పారు.

"మేం దానికి ... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

ఒప్పుకున్నాం. అవయవాలు దానం చేస్తే అవి అవసరమైన వాళ్ల ద్వారా ట్రెంటన్‌ను సజీవంగా ఉంచినట్టు అవుతుందని డాక్టర్లు పేర్కొన్నారు’’ అంటూ మార్చిలో తన కొడుకు స్పృహలోకి వచ్చిన ఆ క్షణాలను రిండిల్ గుర్తు చేసుకున్నారు.

"తర్వాత రోజు మరణాన్ని ధ్రువీకరించడానికి ట్రెంటన్‌కు చివరి బ్రెయిన్ వేవ్ టెస్ట్ చేయాలనుకున్నారు. కానీ తను జీవించి ఉన్నట్టు తెలుసుకుని ఆ టెస్ట్ రద్దు చేశారు."

ఇప్పుడు ట్రెంటన్ మెల్లగా కోలుకుంటున్నాడు.

"నేను కాంక్రీట్‌ను గుద్దుకున్నా, ట్రైలర్ నా తలమీద పడింది. ఆ తర్వాత జరిగిందేదీ నాకు గుర్తు లేదు" అని ట్రెంటన్ చెప్పాడు.

అతడికి ఇప్పటికీ నరాల బలహీనత ఉంది, మూర్ఛ వస్తుంటుంది. ట్రెంటన్ సగం పుర్రెను తిరిగి కలపడానికి సర్జరీ చేయాలి.

అతడు నడుస్తున్నాడు. మాట్లాడుతున్నాడు. చదవుతున్నాడు. లెక్కలు కూడా చేస్తున్నాడు. ఇది "ఒక అద్భుతం" అని ట్రెంటన్ తల్లి రిండిల్ అంటారు.

స్పృహలో లేనప్పుడు తనకు స్వర్గంలో ఉన్నట్టు అనిపించిందని ట్రెంటన్ చెప్పాడు.

ఇవి కూడా చదవండి

(బీబీసీ తెలుగును ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి.  యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)


చనిపోయిందనుకున్న మహిళ అతికష్టం మీద ఊపిరి పీలుస్తున్నట్లుగా గుర్తించారు.

వెంటనే వైద్యులను పిలిచి మళ్లీ ఆమెను ఆసుపత్రిలో చేర్చి చికిత్స మొదలుపెట్టారు.

దక్షిణాఫ్రికాలో జరిగిన ఈ ఘటనపై ఇప్పుడు అధికారులు దర్యాప్తు చేస్తున్నారు.

వారే చూసుండకపోతే..!

దక్షిణాఫ్రికాలోని గాటెంగ్ రాష్ట్రంలో వారం కిందట జరిగిన రోడ్డు ప్రమాదంలో ఇద్దరు మరణించారు. ఒక మహిళ తీవ్రంగా గాయపడ్డారు. గాయపడ్డ మహిళను అంబులెన్సులో కార్లటన్‌విల్లె ఆసుపత్రికి తీసుకొచ్చారు.

అక్కడ ఆమెను పరీక్షించిన పారామెడికల్ సిబ్బంది అప్పటికే చనిపోయిందని తేల్చడంతో ఆమెను మార్చురీకి తరలించారు.

కానీ, మార్చురీ సిబ్బంది ఆమె చనిపోలేదని గుర్తించి ఆమె ప్రాణాలు కాపాడారు.

ఆసుపత్రి సిబ్బంది నిర్లక్ష్యాన్ని బాధితురాలి కుటుంబసభ్యులు ప్రశ్నిస్తున్నారు. ఏం జరిగిందో తమకు ఇప్పటికీ స్పష్టత ఇవ్వలేదని.. ఆసుపత్రి, అంబులెన్సు సిబ్బంది.. పోలీసులు తమకు సమాధానం చెప్పాలని కుటుంబసభ్యులు డిమాండ్ చేస్తున్నారు.

మరోవైపు తమ సిబ్బంది నిర్లక్ష్యమేమీ ఇందులో లేదని అంబులెన్సు సంస్థ 'డిస్ట్రెస్ అలర్ట్' అధికారులు చెబుతున్నారు.

ఇదే తొలిసారి కాదు

కాగా దక్షిణాఫ్రికాలో ఇలాంటి ఘటన జ... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

రగడం ఇదే తొలిసారి కాదు. ఏడేళ్ల కిందట ఈస్టర్న్ కేప్‌లోని ఆసుపత్రిలో 50 ఏళ్ల వ్యక్తిని చనిపోయాడని మార్చురీకి తరలించగా అక్కడ బతికే ఉన్నట్లు గుర్తించారు.

2016లో కూడా క్వాజులు నతాల్‌లో రోడ్డు ప్రమాదంలో గాయపడిన వ్యక్తిని ఆసుపత్రికి తీసుకురాగా ఆయన చనిపోయినట్లు నిర్ధారించారు.

కానీ, మరుసటి రోజు మార్చురీలో ఆయన బతికే ఉన్నట్లు గుర్తించారు. అయితే, 5 గంటల్లోనే ఆయన మృతిచెందారు.

ఇవి కూడా చదవండి:

(బీబీసీ తెలుగును ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి.  యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి)


చనిపోయిన ఆ ఐదుగురూ షోలాపూర్ జిల్లా మంగళ్‌వేద్ ప్రాంత వాసులని పోలీసులు తెలిపారు.

ధులే నుంచి 80 కిలోమీటర్ల దూరంలోని సకారీ మండలం రాయినపాఢా గ్రామంలో ఆదివారం ఈ ఘటన జరిగింది.

ధులే పోలీసు ఉన్నతాధికారి రామ్‌కుమార్ బీబీసీతో మాట్లాడుతూ.. ‘‘వీళ్లు బస్సులో ప్రయాణిస్తూ మధ్యాహ్నం ఒంటిగంట సమయంలో గ్రామంలో దిగారు. వీళ్లను అనుమానాస్పద వ్యక్తులుగా భావించిన గ్రామస్తులు పలు ప్రశ్నలు అడిగి సమాధానాలు రాబట్టారు. తర్వాత వాళ్లను ఒక ఇంట్లో నిర్బంధించి కొట్టారు. ఈ క్రమంలో వాళ్లు చనిపోయారు’’ అని తెలిపారు.

మ‌ృతులు.. భరత్ శంకర్ భోసలే (45), దాదారావ్ శంకర్ భోసలే (36), రాజూ భోసలే (47), అగణూ శ్రీమంత్ హింగోలే (20), భరత్ మావలే (45) అని పోలీసులు వెల్లడించారు.

అయితే ఈ ఐదుగురూ రాయినపాఢా గ్రామానికి ఎందుకు వచ్చారనే విషయాన్ని పోలీసులు చెప్పలేదు.

జోరుగా పుకార్లు

పిల్లల్ని ఎత్తుకెళ్లే ముఠాలు తిరుగుతున్నాయంటూ మహారాష్ట్రలోని చాలా ప్రాంతాల్లో సోషల్ మీడియాలో పుకార్లు చెలరేగుతున్నాయి.

మరీ ముఖ్యంగా ధులే, నందుర్‌బార్ జిల్లాల్లో పిల్లల్ని ఎత్తుకెళ్లే బ‌ృంద సభ్యులు తిరుగుతున్నారనే అపోహలు పెరిగాయి.

ఈ పుకార్లను నమ్మొద్దంటూ, అపోహల్ని... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

తొలగించేందుకు పోలీసులు ప్రయత్నించినప్పటికీ అవి ఆగలేదు.

ఈ పుకార్ల కారణంగా తమకు తెలియని అజ్ఞాత వ్యక్తులపై ప్రజలు దాడులు చేయటం మొదలు పెట్టారు. ధులే జిల్లాలో జరిగిన ఈ ఘటనే మొదటిది కాదు.

గతవారం కూడా నందుర్‌బార్ జిల్లాలోని షహాదా ప్రాంతంలో పిల్లల్ని ఎత్తుకెళ్లే వాళ్లంటూ ముగ్గురు వ్యక్తులపై ప్రజలు దాడి చేశారు. వారు ప్రయాణిస్తున్న కారుకు నిప్పంటించారు. ఈ ముగ్గురూ తీవ్రంగా గాయపడ్డారు.

నాసిక్ జిల్లాలోని సటానా, ధులే జిల్లాలోని సిర్‌పుర్ ప్రాంతాల్లో కూడా ఇలాంటి దాడులే జరిగాయి.

పోలీసుల్ని అడ్డుకున్న గ్రామస్తులు

పోలీసు ఉన్నతాధికారి రామ్‌కుమార్ కథనం ప్రకారం.. ఆదివారం జరిగిన దాడి గురించి సమాచారం అందుకోగానే పోలీసులు గ్రామానికి వెళ్లారు. పోలీసుల బృందాన్ని గ్రామస్తులు అడ్డుకున్నారు. దీంతో మరింతమంది పోలీసుల్ని గ్రామానికి పంపించాల్సి వచ్చింది.

ఈ దాడికి పాల్పడినట్లుగా భావిస్తున్న 20 మందిని ఇప్పటి వరకూ పోలీసులు అదుపులోకి తీసుకున్నారు. దాడిలో పాల్గొన్న మరింతమందిని గుర్తించేందుకు ప్రయత్నిస్తున్నారు.

రాయినపాఢా గ్రామంలో ఆదివారం సంత జరుగుతుంది. దీంతో ఘటన జరిగినప్పుడు చుట్టుపక్కల గ్రామాల్లో నివసించే వారు సహా చాలామంది ప్రజలు అక్కడ ఉన్నారు.

ఈ ఘటనపై గాంధేయవాది జస్పాల్ సిసోడియా స్పందిస్తూ.. ‘‘ఈ ఐదుగురిపైనా దాడి చేసి, కొట్టి చంపటం ఆందోళనకరమైన అంశం. సాధారణ ఆదివాసీలు, గ్రామీణులు ఇంత క్రూరంగా ఎలా ప్రవర్తిస్తారు? అల్లరి మూక చేసిన పిచ్చిపని ఇది. గుంపులో కలసిపోయి కిరాతకమైన పనులు చేసినా ఎవరూ గుర్తించరని జనాలు భావిస్తున్నారు’’ అని బీబీసీతో అన్నారు.

ధులే జిల్లా ఇన్‌ఛార్జి మంత్రి దాదా భూసే స్పందిస్తూ.. ‘‘ఇది చాలా తీవ్రమైన, బాధాకరమైన సంఘటన. పుకార్ల కారణంగా ఐదుగురి ప్రాణాలు పోయాయి. ఈ పుకార్లను పుట్టిస్తున్నవారికి, ఈ రకంగా తప్పులు చేస్తున్నవారికి  శిక్ష పడేలా తక్షణం చర్యలు తీసుకుంటాం’’ అని బీబీసీకి చెప్పారు.

వైరల్: ఆ చిన్నారి అపహరణ నిజం కాదు.. అది ఫేక్ వీడియో

ఇవి కూడా చదవండి:

(బీబీసీ తెలుగును ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి.  యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)


చనిపోయిన ఇద్దరు మహిళల్లో ఒకరు డాక్టరు అని మేయర్ రాహ్మ్ ఇమాన్యుయేల్ తెలిపారు.

పోలీసులు జరిపిన కాల్పుల్లోనే ఆగంతకుడు మరణించాడని పోలీసు ప్రతినిధి ఒకరు చెబుతున్నారు. కానీ, ఆగంతకుడు తనకు తానుగానే కాల్చుకున్నాడా, పోలీసు కాల్పుల్లో చనిపోయాడా అనేదానిపై ఇంకా స్పష్టత లేదు.

ఓ మహిళ లక్ష్యంగా ఈ కాల్పులు జరిగి ఉండొచ్చని పోలీసులు భావిస్తున్నారు.

స్థానిక కాలమానం ప్రకారం సోమవారం మధ్యాహ్నం 3 గంటలకు ఈ సంఘటన జరిగింది.

ఆగంతకుడు పార్కింగ్ ప్రదేశంలో కాల్పులు జరపడంతో తాము కూడా ఎదురు కాల్పులు చేయాల్సి వచ్చిందని చికాగో పోలీసు విభాగం తెలిపింది.

ఆ కాల్పుల శబ్దం వినగానే అతడు భవనం లోపలకి వస్తున్నాడేమోనని భయపడ్డామని ఆస్పత్రిలో చికిత్స తీసుకుంటున్న పేషెంట్లు అన్నారు.

ఆగంతకుడు పేల్చిన బుల్లెట్ తన తుపాకిలో దిగిన ఫొటోలను ఈ కాల్పుల్లో గాయపడిని ఓ పోలీసు అధికారి ట్విటర్లో షేర్ చేశారు.

అమెరికాలో గన్ కల్చర్‌కు వ్యతిరేకంగా వైద్యులంతా ఇటీవలే ఓ ఆన్‌లైన్ ఉద్యమంలో పాలుపంచుకున్నారు. తుపాకీ కాల్పుల్లో గాయపడినవారికి తాము చేసిన చికిత్సకు సంబంధించిన ఫొటోలను వారు షేర్ చేశారు.

'గన్ వయొలెన్స్ ఆర్కైవ్' నివేదిక ప్రకారం అమెరికాలో తు... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

పాకీ సంస్కృతి కారణంగా ఈ సంవత్సరం దాదాపు 13000 మంది బలయ్యారు. మరో 25000 మంది గాయపడ్డారని, 250 మందికి పైగా పోలీసులు కూడా బుల్లెట్ల బారిన పడ్డారని ఆ నివేదిక తెలిపింది.

ఇవి కూడా చదవండి.

(బీబీసీ తెలుగును ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి. యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)


చనిపోయిన వారి అంత్యక్రియలు జరపడమే వీరి జీవనోపాధి. ఇది బ్యాగరి మహిళలకు తరతరాలుగా వచ్చిన కుల ఆచారం.

‘‘ఆస్పత్రుల దగ్గర అనాథ శవాలను తీయాలన్నా మేమే పోవాలి. కుళ్లిన శవాల దగ్గరకు మమ్మల్నేపిలుస్తారు. మా బతుకంతా శవాల మధ్యనే. భరోసా లేని బతుకులు మావి’’ అని గోతిని తవ్వడం ఆపకుండానే చెప్పింది బ్యాగరి లచ్చిమి.

మా బతుకంతా శవాల మధ్యనే: బ్యాగరి మహిళలు

గిద్దకట్టలోని స్మశాన వాటిక సమీపంలో ఆరు కుటుంబాలు జీవిస్తున్నాయి. వీరిలో పన్నెండుమంది మహిళలకు అంత్యక్రియలు జరపడమే వృత్తి. వీరు తమను తాము బ్యాగరోళ్లుగా చెప్పుకుంటారు. ఇక్కడి ప్రజలు కూడా అలాగే పిలుస్తారు.

అంత్యక్రియలకు కావాల్సిన ఏర్పాట్లన్నిటినీ వీరే పూర్తి చేస్తారు. ఒక ఫోన్ కాల్ చేస్తే చాలు.. అవసరమైన సామగ్రినంతటినీ సిద్ధం చేసుకుంటారు. బంధువులు శవానికి తలకొరివి పెట్టి వెళ్లిపోతారు. మిగతా పనంతా ఈ ఆడవాళ్లే దగ్గరుండి చూసుకుంటారు.

ఇంత చేస్తున్నా వీళ్లకు నెలకు దక్కే ఆదాయం 2,000 రూపాయలు కూడా ఉండదు. ‘‘మృతుల అంత్య సంస్కారాలకు వచ్చిన వారు ఏమైనా ఇస్తే ఇవ్వవచ్చు లేదా ఇవ్వకుండా వెళ్లిపోవచ్చు. గ్యారంటీ లేదు’’ అని వీరంటారు. అయితే అంత్యక్రియల్లో తామూ పాలు పంచుకున... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

్నామనే తృప్తి మిగులుతోందంటారు.

నిలువ నీడా లేదు...

కొండల మధ్య అడవిలా ఉన్న బొందల గడ్డ దిగువన రహదారి పక్కన పూరిళ్లలో ఈ బ్యాగరి కుటుంబాలు జీవించేవి. విద్యుత్, నీళ్లు, మరుగుదొడ్లు లాంటి కనీస సదుపాయాలు లేవు. స్మశానంలో నుండి నీళ్లు తెచ్చుకొని వాడుకునే వారు.

రెండేళ్ల కిందట వీరుంటున్న పూరిళ్లు అగ్ని ప్రమాదంలో కాలిపోయాయి. అప్పటి నుంచి వీరికి నిలువ నీడ లేదు. ప్రభుత్వం పట్టించుకోలేదు. సమీపంలో చిన్న గదుల్లో ఇరుకిరుగ్గా జీవిస్తున్నామని యాదమ్మ, శైలజ చెప్పారు.

ఇదే పనిలో 800 కుటుంబాలు

‘‘మెదక్ పట్టణంలో దాదాపు 48,000 జనాభా ఉంది. అన్ని కులాలు, వర్గాల వారికీ ఇదే స్మశానం. ఎవరు పోయినా మేమే అంతిమ సంస్కారాలు చేయాలి. మా అమ్మ, చిన్నమ్మ, తోబుట్టువులు ఇదే పనిచేసి బతుకుతున్నారు. అంత్యక్రియల సమయంలో బండలు మోయడం లాంటి బరువు పనులు మగవాళ్లు చేస్తారు.

మెదక్ జిల్లాలో 800 బ్యాగరి కుటుంబాలు ఇదే వృత్తిలో ఉన్నాయి. కానీ, మా సమస్యలను ఎవరూ పట్టించుకోరు. ఆస్పత్రుల్లో కుళ్లిన శవాలను తీయడానికి మేమే పోవాలి. కానీ, మాకు రోగాలు వచ్చి, అదే ఆస్పత్రికి పోతే మమ్మల్ని చాలా హీనంగా చూస్తారు’’ అని ఆవేదన వ్యక్తం చేశాడు బ్యాగరి యాదగిరి.

అతడు ఐటీఐ వరకూ చదివాడు. కానీ ఏ ఉద్యోగం రాక స్మశానంలో మహిళలకు పనుల్లో సాయంగా ఉన్నాడు.

అందివచ్చిన ఉద్యోగం దక్కలేదు

‘‘ఇంటర్మీడియట్ చదివాను. అప్పట్లో అటెండర్‌గా ఉద్యోగం వచ్చింది. కానీ రెండు వేలు లంచం అడిగారు. అదిచ్చే స్తోమత లేక ఈ వృత్తిలోనే కొనసాగుతున్నాను. రాములును ప్రేమించి పెళ్లాడాను. మాకు ముగ్గురు పిల్లలు. కష్టమైనా నష్టమైనా ఇదేపని చేసుకొని బతుకుతున్నాను. నా ఇల్లు కాలిపోయినపుడు నా సర్టిఫికెట్లు, రేషన్ కార్డులు అందులో బూడిదయ్యాయి. ఇప్పటి వరకు మాకు నీడ లేదు. ఇదే స్మశానంలో వాచ్‌మన్ గదిలో తల దాచుకుంటున్నాం’’ అని బ్యాగరి సుజాత వివరించారు.

అమెకిపుడు అరవై అయిదేండ్లు. ఒకసారి బొంద తవ్వుతుంటే ప్రమాదం జరిగి కాలు విరిగింది. ఇప్పటికీ కుంటుతూనే పనులు చేస్తున్నారామె.

‘‘విజయశాంతి ఎంపీగా ఉన్నపుడు మాకు ఇంటిస్ధలాలు ఇస్తామన్నది. కానీ ఇప్పటికీ నెరవేరలేదు’’ అని చెప్పారు సుజాత కూతురు బ్యాగరి నాగరాణి. ఆమె ఏడో తరగతి వరకూ చదువుకున్నారు. ఇదే వృత్తిలో ఉన్నారు.

ఊరికి దూరంగా ఉండాలి...

‘‘మాకు రాత్రింబవళ్లు లేవు. ఎవరు ఎపుడు చనిపోయినా ఆ శవం దగ్గర ఉండాల్సి వస్తుంది. అందరూ మాతో సేవలు చేయించుకుంటారు తప్ప మా బాధలు ఎవరూ పట్టించుకోరు.’’...


చనిపోయిన వ్యక్తిని బిహార్‌లోని లక్కీసరాయ్ జిల్లాకు చెందిన ఆమిర్‌గా గుర్తించారు. ఆమిర్ హైదరాబాద్‌లో ఒక మెకానిక్ షెడ్‌లో పనిచేస్తూ, స్నేహితుడు అజీమ్‌తో కలిసి ఉప్పల్ ప్రాంతంలో ఒక గది అద్దెకు తీసుకొని ఉండేవారు.

అజీమ్ మార్చి 13న ఊరికి వెళ్లారు. దాంతో లాక్‌డౌన్ ప్రకటించాక ఆమిర్ హైదరాబాద్‌లో ఒంటరిగా ఉన్నారు.

చేతిలో చిల్లగవ్వలేదని, ఇంటి అద్దె చెల్లించలేకపోతున్నానని, ఊరికి తిరిగొచ్చే పరిస్థితి కూడా లేదని ఆమిర్ ఇంట్లో వాళ్లకు, అజీమ్‌కు ఫోన్ చేసి చెప్పేవారు. ఎలాగోలా డబ్బు సర్దుబాటు చేస్తామని కుటుంబ సభ్యులు నచ్చజెప్పేవారు.

ఈ మధ్యలోనే ఆమిర్ తన గదిలో ఆత్మహత్యకు పాల్పడినట్లు పోలీసులు తెలిపారు.

సోమవారంనాడు ఆమిర్ పొరుగింటి వారు పోలీసులకు సమాచారం ఇవ్వడంతో ఈ ఘటన వెలుగులోకి వచ్చింది. శనివారం నాడు ఆయన ఆత్మహత్య చేసుకుని ఉంటారని పోలీసులు భావిస్తున్నారు. హైదరాబాద్‌లో ఉంటున్న ఆమిర్ బంధువులకు మృతదేహాన్ని అప్పగించారు.

ఆమిర్‌లాగే బతుకుతెరువు కోసం హైదరాబాద్‌కు వచ్చిన వలస కార్మికులు 3 లక్షలకుపైగా ఉంటారని ప్రభుత్వ అంచనా. వారిలో ఒక్కొక్కరిదీ ఒక్కో సమస్య. అలాంటి వారికి నగరంలోనే ఉండేందుకు అన్ని ఏర్ప... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

ాట్లూ చేసినట్లు ప్రభుత్వం చెబుతున్నా, కార్మికులు మాత్రం స్వస్థలాలకు చేరుకోవడానికే ప్రయత్నిస్తున్నారు.

కాలినడకన శ్రీకాకుళానికి...

మంగళవారంనాడు శ్రీకాకుళానికి చెందిన చాలామంది వలస కార్మికులు సొంతూళ్లకు కాలి నడకన వెళ్దామని నిర్ణయించుకొని గుంపుగా బయల్దేరారు. చంటి పిల్లలను చంకన వేసుకొని, ముసలివాళ్లను కూడా వెంటబెట్టుకొని వాళ్లు ప్రయాణమయ్యారు.

కానీ, ఉప్పల్ దగ్గర పోలీసులు వారిని అడ్డుకొని వెనక్కు పంపించేశారు. అలా వచ్చిన కార్మికులంతా మారేడ్‌పల్లి పరిసర ప్రాంతాల్లో ఉంటున్నారు. కొందరు భవన నిర్మాణ కూలీలుగా, కొందరు ఇళ్లలో పనివాళ్లుగా చేస్తున్నారు. ఉపాధి లేకపోవడంతో పాటు లాక్‌డౌన్‌ను పొడిగించడంతో వారంతా నడుచుకుంటూ ఇళ్లకు వెళ్లాలని నిర్ణయించుకున్నారు. మారేడ్‌పల్లిలోనే వారు ఉండటానికి అనువైన ఏర్పాట్లు చేయాలని అధికారులకు సూచించినట్లు రాచకొండ పోలీస్ ఉన్నతాధికారి ఒకరు తెలిపారు.

గ్రేటర్ హైదరాబాద్ పరిధిలో ఉన్న వలస కార్మికుల్లో 36వేల మందికి 12 కేజీల బియ్యం, రూ.500 నగదు ఇచ్చామని, మరో 41 వేల మంది క్రెడాయ్ సాయంతో భోజనం, వసతికి ఏర్పాట్లు చేశామని, 96 వేల మందికి జీహెచ్‌ఎంసీ ఆధ్వర్యంలో భోజనం ఏర్పాట్లు చేస్తున్నట్లు మంత్రి తలసాని శ్రీనివాస్ యాదవ్ చెప్పారు. లాక్‌డౌన్‌ను పొడిగించడంతో అప్పటివరకు కార్మికులందరికీ 12 కేజీల బియ్యం, రూ.500 నగదు అందేలా చూస్తామని, అద్దె కోసం వీళ్లను ఇబ్బంది పెట్టొద్దని ఇంటి ఓనర్లను కోరతామని ఆయన అన్నారు.

కానీ, అన్నిరోజులపాటు హైదరాబాద్‌లో ఉంటే తమను ఎవరూ పట్టించుకోరని కార్మికులు భయపడుతున్నారు.

ప్రతీకాత్మక చిత్రం

'మేం ఇంటికి వెళ్లిపోతాం...'

బిహార్ నుంచి వలస వచ్చి కొంపల్లిలో టైలరింగ్ పనిచేసుకుంటున్న రుఖ్మాన్‌ది కూడా అదే సమస్య. ''నాకు నెలకు రూ.10 వేల జీతం వస్తుంది. ఈ నెల జీతంతో కిరాయి కట్టి, ఊరికి కొంత డబ్బు పంపాను. మేము ఇక్కడ ఇంట్లో ఆరుగురం కలిసి ఉంటాము. మాలో నలుగురికి జీతాలు రాలేదు. దాంతో ఇక్కడ కూడా సరకులు నేనూ, మరో వ్యక్తి కలిసి కొన్నాము. అవి కూడా అయిపోవచ్చాయి. రేషన్ కోసం వెళ్లినా మాకు రాలేదు'' అని చెప్పారు రుఖ్మాన్.

నగరంలో వలస కార్మికుల పరిస్థితి దయనీయంగా ఉందని బిహార్ వలస కూలీల సంక్షేమ సంఘం అధ్యక్షులు రాజు ఓఝా చెబుతున్నారు.

"మాకు రేషన్ దొరకడం కష్టంగా ఉంది. కొన్ని చోట్ల బతిమాలితే ఇస్తున్నారు. హోటళ్లలో, భవన నిర్మాణాల కోసం పనిచేసేవారికి ఈ నెల డబ్బులు అందలేదు. దాంతో తినడానికి కూడా వారికి కష్టంగా ఉంది....


చనిపోయినప్పుడు శ్రీదేవి వయసు 54. ఆరోగ్యంపైన ఎక్కువ శ్రద్ధ పెట్టే సినీతారలు సాధారణంగా అది చనిపోయే వయసు కాదు.

ఆ వయసులో మహిళలకు హృద్రోగాలు వచ్చే అవకాశాలు తక్కువగా ఉంటాయని చాలామంది భావిస్తారు.

అలాంటి భావన ఉన్న చాలామందికి శ్రీదేవి మరణం ఓ పెద్ద పాఠమని వైద్యులు అంటున్నారు.

శ్రీదేవి మృతికి శ్రద్ధాంజలి ఘటించే సమయంలో ఇండియన్ మెడికల్ అసోసియేషన్(ఐడీఏ)  సభ్యులు మాట్లాడుతూ, మహిళల్లో కార్డియాక్ మరణాలపై అవగాహనా కార్యక్రమాలు చేపట్టాల్సిన అవసరం వచ్చిందన్నారు. ఆ కార్యక్రమాన్ని శ్రీదేవికే అంకితమివ్వాలని పిలుపునిచ్చారు.

‘మహిళల్లో మెనోపాజ్‌కు ముందు హృద్రోగాలు రాకూడదు’ అని ఐడీఏ వైద్యుడు కేకే అగర్వాల్ అంటారు. ఆ దశలో వాళ్లలో గుండె ఆరోగ్యాన్ని కాపాడే హార్మోన్లు విడుదలవుతాయి.

కానీ కొన్నాళ్లుగా మహిళల్లో ‘ప్రీ మెనోపాజ్’ దశలో కూడా హార్ట్ ఎటాక్ లాంటి సమస్యలు తలెత్తుతున్నాయి.

‘ప్రతి పది హార్ట్ ఎటాక్‌లలో మూడు మహిళల్లోనే సంభవిస్తున్నాయి. నిజానికి ఇలా జరక్కూడదు’ అని డాక్టర్ అగర్వాల్ అంటారు.

పురుషులతో పోలిస్తే మహిళల్లో సంభవించే హార్ట్ ఎటాక్, కార్డియాక్ అరెస్ట్ లాంటి సమస్యలు మరింత తీవ్రంగా ఉంటాయి.

హార్ట్ ఎటా... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

క్ వచ్చిన సమయంలో మహిళలకు ఊపిరి తీసుకోవడం కూడా కష్టంగా మారుతుంది.

సాధారణంగా మహిళల్లో హార్ట్ ఎటాక్‌లు చాలా సైలెంట్‌గా వస్తాయి. శ్రీదేవి విషయంలో అలానే జరిగినట్టు కనిపిస్తోంది.

మహిళల్లో గుండె సమస్యలను గుర్తించడం, వాటికి చికిత్స మొదలుపెట్టడం చాలా కేసుల్లో ఆలస్యమవుతుందని అగర్వాల్ చెబుతారు. మహిళలు చిన్నచిన్న నొప్పుల్ని తేలిగ్గా తీసుకోవడం, ఆలస్యంగా వైద్యుల్ని సంప్రదించడమే దానికి కారణమని అంటారు. మహిళలతో పోలిస్తే మగవాళ్లే త్వరగా ఆస్పత్రికి వెళ్తారన్నది ఆయన అభిప్రాయం.

ఎక్కువ మంది మహిళలు బ్రెస్ట్ క్యాన్సర్ గురించే తరచూ భయపడుతుంటారు. కానీ గణాంకాలు మాత్రం వేరే విషయం చెబుతున్నాయి.

ప్రపంచవ్యాప్తంగా బ్రెస్ట్ క్యాన్సర్‌తో పోలిస్తే హార్ట్ ఎటాక్‌తో మరణించే మహిళల సంఖ్యే ఎక్కువగా ఉంటుందని అగర్వాల్ వివరిస్తారు.

అందుకే దేశంలోని మహిళలకు గుండె సమస్యలపై అవగాహన పెంచాల్సిన అవసరం ఉందని ఆయన అంటారు.

ఆలస్యం ఎందుకు?

మహిళల్లో ఎలక్ట్రో కార్డియోగ్రామ్(ఈసీజీ) రిపోర్టులు చాలా సందర్భాల్లో సరిగ్గా రావు. ఈసీజీ సమయంలో మహిళలకు ఎలక్ట్రోడ్‌లను సరైన స్థానంలో పెట్టకపోవడం వల్లే ఇలా జరుగుతుంది.

అమెరికాలో జరుగుతున్న ‘ఫార్మింగ్ హమ్ స్టడీ’ కూడా మహిళల్లో హృద్రోగాలపై చాలాకాలంగా అధ్యయనం చేస్తోంది.

ఆ అధ్యయనం ప్రకారం:

అంటే, కరోనరీ గుండె సమస్యల వల్ల చనిపోయే మహిళల సంఖ్య, పురుషులతో పోలిస్తే సగమే ఉంటుంది.

శ్రీదేవి విషయంలో ఇది కూడా నిజం కావచ్చు. దుబాయ్‌కి చెందిన ‘ఖలీజ్ టైమ్స్’ పత్రికకు సంజయ్ కపూర్ చెప్పిన మాట ప్రకారం శ్రీదేవికి  గతంలో ఎలాంటి గుండె సమస్యలూ లేవు.

శ్రీదేవి మరణం నుంచి పాఠాలు నేర్చుకొని ప్రతి మహిళా తమ గుండె ఆరోగ్యం విషయంలో జాగ్రత్త వహించాల్సిన సమయం ఇది.

ఈ విషయంలో డాక్టర్ అగర్వాల్ కొన్ని చిట్కాలు చెబుతారు. అవేంటంటే..

6 నిమిషాల నడక పరీక్ష - మహిళలు ఆరు నిమిషాల్లో ఎలాంటి ఇబ్బందీ లేకుండా 500 మీటర్ల దూరం నడవగలిగతే, వాళ్లకు గుండెలో బ్లాకేజ్ ఏర్పడే అవకాశాలు చాలా తక్కువగా ఉంటాయి.

40 ఏళ్లు దాటిన మహిళల్లో అలసట, ఆయాసం, గుండె భాగంలో నొప్పిలాంటి లక్షణాలు కనిపిస్తే, అవి అకారణంగా సంభవించాయని అనిపిస్తే ఏమాత్రం అశ్రద్ధ చేయడానికి వీల్లేదు.

గతంలో తమ కుటుంబంలో ఎవరికైనా గుండె జబ్బులు తలెత్తి ఉంటే ఆ మహిళలు మరింత జాగ్రత్తగా ఉండాల్సిందే.

శ్రీదేవి మరణం తరవాత వాళ్ల కుటుంబంలో కూడా గుండె సమస్య ఫ్యామిలీ హిస్టరీలో భాగమైనట్లే. అందుకే ఆమె పిల్లలు జాహ్నవి, ఖుషీ కూడా...