కానీ, వైరస్ వచ్చినా, అసలు ఎలాంటి లక్షణాలూ కనిపించని వారు కూడా చాలామంది ఉన్నారు. దాంతో, తాము కోవిడ్-19 వ్యాధితో అంతా తిరిగేస్తున్నామనే విషయం వారికి ఎప్పటికీ తెలీకుండానే ఉండిపోయింది. ఇదంతా ఒక వ్యక్తి తనకు తెలీకుండానే జేబులో బాంబు పెట్టుకుని తిరిగినట్టు అనిపిస్తుంది.

“ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఇలా లక్షణాలు కనిపించని వైరస్ వ్యాపించిన వారు ఎంతమంది ఉన్నారో, వారందరి గురించి తెలుసుకోవడం చాలా ముఖ్యం” అని కరోనావైరస్‌పై పరిశోధనలు చేస్తున్న శాస్త్రవేత్తలు అంటున్నారు.

ఎందుకంటే, ఈ ‘సైలెంట్ స్ప్రెడర్’ లేదా చడీచప్పుడు కాకుండా వైరస్ వ్యాప్తి చేస్తున్న వారే ఈ మహమ్మారి పరిధిని పెంచుతున్నారా అనే విషయం మనకు తెలిసేది అప్పుడే.

కొత్త కరోనావైరస్ ‘సైలెంట్ స్ప్రెడర్’ గురించి మొట్టమొదట సింగపూర్ డాక్టర్లు అంచనా వేశారు. జనవరి 19న సింగపూర్‌లోని ఒక చర్చిలో సర్వీస్ కోసం జనం గుమిగూడినప్పుడు, ప్రపంచవ్యాప్తంగా కరోనా వ్యాప్తిపై ఆ ప్రార్థన సభ ప్రభావం ఉండబోతోందనే విషయం వారికి ఏమాత్రం తెలీదు.

ఆరోజు ఆదివారం. చర్చిల్లో జరిగే ఒక మామూలు ప్రార్థన సభ లాగే ఆ చర్చిలో మాండరిన్ లేదా చైనా భాషలో సర్వీస్ జరుగుతోంది. ‘ద లైఫ్ చర్చ్ అండ్ మిష... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

న్స్’ అనే ఆ ప్రార్థన సభ ఒక భవనం గ్రౌండ్ ఫ్లోర్‌లో జరుగుతోంది. అందులో ఒక భార్యాభర్తల జంట ఉంది. వాళ్లు ఆ రోజు ఉదయమే చైనా నుంచి సింగపూర్ వచ్చారు. ఇద్దరి వయసూ 56 ఏళ్లకు దగ్గరగా ఉంటుంది.

మహమ్మారి విజృంభించటానికి ముందు.. వైరస్ వ్యాప్తిని అరికట్టటంలో సింగపూర్ మార్గదర్శి లాగా కనిపించింది

రహస్యంగా కరోనావైరస్ వ్యాప్తి

వారు ఆ చర్చి సమావేశంలో పాల్గొన్నప్పుడు పూర్తిగా ఆరోగ్యంగా కనిపించారు. దాంతో వారికి కరోనా ఉందని ఎవరికీ ఎలాంటి సందేహం రాలేదు.

ఈ ఏడాది జనవరి వరకూ కోవిడ్-19 అంటే అంటే తీవ్రమైన దగ్గు ఉంటుందని,  దాని ద్వారానే ఆ వ్యాధి వ్యాపిస్తుందని అనుకుంటూ వచ్చారు. ఒక వ్యక్తికి ఈ వ్యాధి ఉన్నట్టు అసలు ఎలాంటి లక్షణాలే కనిపించనప్పుడు, వ్యాధి వ్యాప్తికి అతడే కారణం అని ఎలా నమ్మగలం.

చైనా నుంచి వచ్చిన దంపతులు ప్రార్థన సభలో పాల్గొన్న తర్వాత వెంటనే వెళ్లిపోయారు. కానీ, కొన్ని రోజుల తర్వాత పరిస్థితులు ఘోరంగా, ఎవరికీ అంతుపట్టని విధంగా మారిపోయాయి.

ఆ సభలో పాల్గొన్న 3 రోజుల తర్వాత అంటే జనవరి 22న మొదట భార్యకు జబ్బు చేసింది. ఆ తర్వాత రెండ్రోజులకు భర్త అనారోగ్యానికి గురయ్యాడు. ఎందుకంటే వారిద్దరూ వైరస్‌కు కేంద్రం అయిన వుహాన్ నుంచి వచ్చారు. అయితే వారు అనారోగ్యానికి గురైనందుకు ఎవరూ కంగారు పడలేదు.

కానీ, తర్వాత వారం రోజులకు మరో ముగ్గురు స్థానికులకు అంతుపట్టని విధంగా కరోనా వైరస్ సోకడంతో డాక్టర్లు ఆశ్చర్యపోయారు. సింగపూర్‌లో కరోనా వైరస్ మొదటి కేసులు అవే. అది వారికి ఎలా వచ్చిందో తెలుసున్నప్పుడు అత్యంత భయంకమైన వాస్తవం ఒకటి బయటపడింది.

కొత్త కరోనావైరస్ కొత్త వారిని ఎంత సులభంగా వేటాడుతుంది అనే విషయం అందరికీ తెలిసింది అప్పుడే.

'డిటెక్టివ్స్ ఫర్ డిసీజెస్' ప్రచారం

సింగపూర్ ఆరోగ్య మంత్రిత్వ శాఖలో సంక్రమిత వ్యాధుల విభాగం చీఫ్ డాక్టర్ వర్నాన్ లీ దాని గురించి చెప్పారు.

“మేం వారికి వైరస్ వచ్చేసరికి చాలా కంగారు పడ్డాం. ఏమాత్రం సంబంధం లేనివారికి కూడా అది సోకింది. ఇక్కడ ఆందోళన కలిగించే విషయం ఏదంటే, వారిలో వ్యాధి లక్షణాలు ఏమాత్రం కనిపించలేదు. అప్పటికి కోవిడ్-19 గురించి ప్రపంచానికి తెలిసినదాన్ని బట్టి, వారికి కరోనా రావడానికి బయట ఎలాంటి లక్షణాలూ కనిపించలేదు” అన్నారు.

డాక్టర్ వర్నాన్ లీ, ఆయన సహచరులు, పోలీసులు, వ్యాధి గురించి తెలిసిన మిగతా నిపుణులతో కలిసి ఈ కేసులను దర్యాప్తు చేయడం ప్రారంభించారు. వైరస్ వ్యాపించిన వాళ్లు ఎప్పుడెప్పుడు. ఎక్కడికెళ్లారు...


కానీ, వైరస్ వివిధ వర్గాల ప్రజలపై వివిధ రకాలుగా ప్రభావం చూపిస్తోంది. అందులో ముఖ్యంగా కనిపిస్తోన్న అంశం లింగ భేదం.

భిన్న ప్రభావాలు

ఇప్పటి వరకు తీవ్రంగా కనిపించిన తేడాలలో స్త్రీ పురుషుల మరణాల రేటులో వ్యత్యాసం ఒకటి.

ఉదాహరణకు అమెరికాలో ఈ వైరస్ సోకి చ‌నిపోయిన వారిలో మహిళల కంటే పురుషుల సంఖ్య రెండు రెట్లు ఎక్కువ‌గా ఉంది. పశ్చిమ యూర‌ప్ లో చోటు చేసుకున్న 69 శాతం మరణాలు పురుషులవే.

చైనాతో పాటు మరి కొన్ని చోట్ల కూడా ఇదే పరిస్థితి కనిపించింది. స్త్రీ పురుషులపై ఈ వైర‌స్ చూపే ప్రభావంలో ఉన్న వ్యత్యాసాలపై యూనివర్సిటీ కాలేజీ లండన్ లో కొంత మంది పరిశోధకులు అధ్య‌య‌నం చేస్తున్నారు. ఈ వ్యత్యాసాలకు కారణం ఇంకా స్పష్టంగా తెలియలేదు.

కొన్ని ర‌కాల ఉద్యోగాల తొల‌గింపు ప్ర‌భావం మహిళలపై తీవ్రంగా ఉంది

వైరస్ తో పోరాడేందుకు కావాల్సిన రోగ నిరోధక శక్తి మహిళల్లో ఎక్కువగా ఉండటమే దీనికి ఒక కారణమని ఆక్స్ ఫ‌ర్డ్ విశ్వ‌విద్యాల‌యంలో ఇమ్యూనాల‌జీ ప్రొఫెసర్ ఫిలిప్ గౌల్డర్ అన్నారు. "పురుషులతో పోల్చి చూస్తే వ్యాక్సీన్లకు, ఇన్ఫెక్షన్లకు తట్టుకునే శక్తి మహిళల్లో ఎక్కువ స్థాయిలో ఉంటుంది" అని ఆయన చెప్పారు.

స్త్రీలలో రెండు ఎక్స్ క... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

్రోమోజోములు ఉంటే, పురుషుల్లో ఒకే ఎక్స్ క్రోమోజోమ్ ఉండటం కూడా వైరస్ ప్రభావానికి లోను కాకపోవడానికి ఒక కారణం కావచ్చని అన్నారు.

"ఎక్స్ క్రోమోజోములో ఉండే ప్రోటీన్ కరోనావైరస్ ని కనిపెడుతుంది. దీంతో మహిళల్లో రెండు ఎక్స్ క్రోమోజోములు ఉండటం వలన వైరస్ తో పోరాడే రోగ నిరోధక శక్తిని రెండింతలు పెంపొందించుకునే శక్తి మహిళల్లో ఉంటుంది" అని ఆయ‌న వివ‌రించారు.

అలాగే పురుషులు, మహిళలు పాటించే జీవన విధానం కూడా వైరస్ ప్రభావం చూపడంలో వ్యత్యాసాలు ఉండటానికి ఒక కారణం.

ముఖ్యంగా పొగ తాగే అలవాటు ఉన్నవారిలో క్యాన్సర్, గుండె జబ్బులు, తీవ్రమైన ఊపిరితిత్తులకు సంబంధించిన సమస్యలు ఉండే అవకాశం ఉందని గౌల్డర్ చెప్పారు.

వైరస్ ప్రభావం చూపడంలో ఇలాంటి లక్షణాలు కూడా ప్రధాన పాత్ర పోషిస్తాయి.

పొగ తాగే అలవాటులో కూడా స్త్రీ పురుషుల మధ్య వ్యత్యాసాలు ఉన్నాయి. ఉదాహరణకు చైనాలో పొగ తాగే పురుషులు 50 శాతం మంది ఉంటే, మహిళలు 5 శాతం మాత్రమే ఉన్నారు.

అయితే, ఇప్పుడు వైరస్ ప్రబలుతున్న దశలో ఈ వ్యత్యాసాలు జీవన శైలిపై ఆధారపడి ఉన్నాయా అన్నది కచ్చితంగా చెప్పలేం.

చాలా దేశాలలో, మహిళల కంటే పురుషులకు ఎక్కువగా ధూమపానం అల‌వాటు ఉంటుంది. అది వారి ఊపిరితిత్తుల ఆరోగ్యంపై ప్ర‌భావం చూపుతోంది

ఆర్ధిక నష్టం

వైరస్ ప్రభావం స్త్రీ పురుషుల మీద భిన్నంగా ఉందనే విషయం అయితే అర్ధం అవుతోంది.

జెర్మనీలోని మాన్ హీమ్ యూనివర్సిటీలో ఆర్ధిక వేత్తగా ఉన్న  మిషెల్ టెర్టిల్ట్ తన బృందంతో కలిసి ఈ మహమ్మారి మహిళలు, పురుషుల ఉద్యోగాల మీద ఎలా ప్రభావం చూపిస్తుందనే అంశంపై  అధ్యయనం చేస్తున్నారు.

ప్రపంచ వ్యాప్తంగా అనేక దేశాలలో విధించిన లాక్ డౌన్ కారణంగా ఇప్పటికే చాలా మంది ఉద్యోగాలు కోల్పోగా, కొన్ని ఆర్ధిక వ్యవస్థలు ఆర్ధిక మాంద్యం వైపు పయనిస్తున్నాయి.

సాధారణ ఆర్ధిక విపత్తు కంటే ఇప్పుడు సంభవించిన విపత్తు భిన్నమైనదని టెర్టిల్ట్ అన్నారు.

ఒక్క అమెరికాలోనే 2.6 కోట్ల మందికి పైగా నిరుద్యోగులయ్యారు. 1975 తర్వాత ఇంత పెద్ద ఎత్తులో నిరుద్యోగం చోటు చేసుకోవడం ఇదే మొదటి సారి. దీనికి మహిళలు ఎక్కువగా ప్రభావితమయ్యారు. మహిళల్లో నిరుద్యోగం శాతం 0.9 శాతం ఉంటే పురుషుల్లో 0. 7 శాతం ఉంది.

సాధారణంగా ఆర్ధిక మాంద్యం పరిస్థితులు తలెత్తినప్పుడు ఎక్కువగా పురుషులు నిరుద్యోగులవుతూ ఉంటారు. ఆర్ధిక వ్యవస్థ నడవడానికి ఊతమిచ్చే నిర్మాణ రంగ, ఉత్పత్తి  పరిశ్రమల్లో పురుషులు ఎక్కువగా పని చేయడం దీనికి ఒక కారణం. మహిళలు విద్య, ఆరోగ్య రంగాలలో ఎక్కువగా...


కానీ, వ్యాక్సీన్ తీసుకున్న తర్వాత నెలసరిలో రక్తస్రావం అధికంగా జరగడం గాని, లేదా నొప్పిగా ఉండటం కానీ జరుగుతుందనే ప్రశ్నను ప్రపంచవ్యాప్తంగా చాలా మంది మహిళలు ఆన్‌లైన్ లో ప్రశ్నించారు.

మోడర్నా వ్యాక్సీన్ తీసుకున్న తర్వాత అసాధారణ రీతిలో నెలసరి సమయంలో అధిక రక్తస్రావం జరిగినట్లు మెడికల్ ఆంత్రోపాలజిస్ట్ డాక్టర్ కేట్ క్లాన్సీ ట్వీట్ చేశారు. ఆమె ట్వీట్కు చాలా మంది స్పందించి వారి అనుభవాలను కూడా పంచుకున్నారు. దాంతో ఆమె మాజీ సహోద్యోగి డాక్టర్ క్యాథరీన్ లీతో కలిసి ప్రజల అనుభవాలను పొందుపరచడానికి ఒక సర్వే మొదలుపెట్టారు.

అయితే, ఈ నెలసరిలో మార్పులు వ్యాక్సీన్ వల్ల జరుగుతాయా లేదా అనే అంశం పై స్పష్టత లేదు. ఈ అంశం పై ఇంకా అధ్యయనాలు జరగలేదు. ఇతరుల అనుభవాలు విన్న తర్వాత వ్యాక్సినేషన్ తర్వాత వచ్చే మార్పులను మహిళలు .గుర్తించడం మొదలుపెడతారు.

వ్యాక్సీన్ వల్ల మహిళల నెలసరి పై ప్రభావం ఉంటుందా?

కానీ, మెనోపాజ్ వచ్చిన వారు, పీరియడ్లను ఆపేందుకు హార్మోన్లను తీసుకుంటున్న కొంత మంది మహిళలు కూడా వ్యాక్సీన్ తీసుకున్న తర్వాత రక్తస్రావం జరిగినట్లు లండన్  ఇంపీరియల్ కాలేజీలో రీప్రొడక్టివ్ ఇమ్మ్యునాలజిస్ట్ డాక్టర్ విక్టోరి... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

యా మేల్ తెలిపారు. దాంతో, వ్యాక్సీన్ వల్ల ఏమైనా ప్రభావం ఉంటుందేమోనని ఆమె అనుమానిస్తున్నారు.

సాధారణంగా నెలసరి రాని ట్రాన్స్ పురుషులు, మెనోపాజ్లో ఉన్న మహిళలు కూడా రక్తస్రావం జరిగిందని చెబుతూ డాక్టర్  క్లాన్సీ, లీ లను సంప్రదించారు.

అయితే, నెలసరి పై వ్యాక్సీన్ ప్రభావం నిరూపితం కానప్పటికీ, దీని వల్ల నెలసరిలో కొంత మార్పు జరుగుతుందని చెప్పడానికి కొన్ని కారణాలు కనిపిస్తున్నాయి. అయితే,  ఇవి విచారించదగ్గ మార్పులు కాదని పునరుత్పత్తి నిపుణులు చెబుతున్నారు.

అయితే, నొప్పితో కూడిన పీరియడ్స్ బాధాకరంగా ఉన్నప్పటికీ వాటి వల్ల దీర్ఘ కాలంలో జరిగే హాని ఏమి ఉండదు.

హేతుబద్ధమైన సంబంధం

గర్భసంచి చుట్టూ ఉండే కవచం రోగ నిరోధకశక్తిలో భాగం. శరీరంలో ప్రతి అవయవంలో రోగ నిరోధక కణాలు ఉంటాయి.

గర్భసంచి చుట్టూ ఉండే కవచాన్ని కాపాడటానికి, చీల్చడానికి, అభివృద్ధి చేయడానికి రోగ నిరోధక కణాలు ముఖ్య పాత్ర పోషిస్తాయి.

గర్భం దాల్చేందుకు సిద్ధం అవడానికి కూడా ఇది మందంగా తయారై, అండం ఫలదీకరణం చెందని పక్షంలో నెలసరి రూపంలో బయటకు వస్తుంది.

వ్యాక్సీన్ తీసుకున్న తర్వాత రోగ నిరోధక శక్తిని ప్రభావితం చేసే రసాయన సంకేతాలు శరీరం లోపల తిరుగుతాయి. దీని వల్ల కూడా గర్భసంచి చుట్టూ ఉండే కవచం పగలవచ్చు. దీంతో, రక్తస్రావం కనిపించడం లేదా తొందరగా నెలసరి రావడం లాంటివి జరుగుతాయి అని డాక్టర్ మేల్ వివరించారు.

గర్భస్రావానికి సంబంధం లేదు

వ్యాక్సీన్ తీసుకోవడం వల్ల గర్భస్రావం జరుగుతుందని చెప్పడానికి ఎటువంటి ఆధారాలు లేవు. గర్భం దాల్చిన సమయంలో గర్భ సంచి చుట్టూ ఉండే కవచాన్ని  ప్లసెంటాతో సహా  వివిధ ప్రక్రియలు నిర్వహిస్తాయి.

గర్భస్రావానికి వ్యాక్సీన్ తీసుకోవడానికి సంబంధం లేదని చెప్పడానికి విస్తృతమైన ఆధారాలు ఉన్నాయి.

గర్భిణీలకు కూడా కోవిడ్ వ్యాక్సీన్ ఇవ్వాలి.

గర్భసంచి కవచం పై ప్రభావం చూపడంతో పాటు అండం విడుదల పై కూడా ప్రభావం చూపవచ్చు.

ఎవరికైనా ఇన్ఫెక్షన్ వల్ల శరీరంలో మార్పులు చోటు చేసుకుంటే నొప్పితో కూడిన నెలసరి రావచ్చు అనడానికి కొన్ని ఆధారాలు ఉన్నాయి.

వ్యాక్సిన్ల వల్ల కూడా శరీరంలో కొన్ని మార్పులు చోటు చేసుకుంటాయి. ఇదంతా రోగ నిరోధక శక్తి చైతన్యవంతమై రోగంతో పోరాడేందుకు  యాంటీ బాడీలను ఉత్పత్తి చేయడం మొదలుపెడతాయి.

ప్రభావాలన్నీ తాత్కాలికమే

వ్యాక్సీన్ల ప్రభావం నెలసరి పై ఉంటుందని  ఫ్లూ, హెచ్ పి వి వ్యాక్సీన్ల నుంచి లభించిన ఆధారాలు తెలుపుతున్నాయి. కానీ, వీటి వల్ల దీర్ఘకాలిక...


కానీ, సైన్స్ అడ్వాన్స్ జర్నల్‌లో ప్రచురించిన ఒక అధ్యయనం.. ఇలాంటి పరిస్థితులు చాలా ప్రాంతాల్లో కనిపిస్తున్నాయని హెచ్చరిస్తూ కొన్ని విషయాలను వెల్లడించింది.

వేసవి, తేమ ఒకేసారి ఉన్న ప్రమాదకర పరిస్థితులు కూడా ఉన్నాయని, అది మొత్తం ప్రపంచమంతా జరుగుతున్నట్లు కనిపిస్తోందని ఈ అధ్యయనం రచయిత చెప్పారు.

అయితే, ఈ పరిస్థితి కొన్ని గంటలపాటే ఉంటుంది. కానీ, ఇప్పుడు అది సంభవించే సంఖ్య, దాని తీవ్రత పెరుగుతూ పోతోంది.

ఈ శాస్త్రవేత్తలు 1980 నుంచి 2019 మధ్య వాతావరణ సమాచారం అందించే 7877 వేరు వేరు కేంద్రాల్లో గంటగంటకూ నమోదైన డేటాను విశ్లేషించారు.

ఆ విశ్లేషణలో కొన్ని ఉప-ఉష్ణమండల తీర ప్రాంతాల్లో తీవ్రమైన వేడి, తేమ(Humid) కలిసిన వాతావరణం తరచూ రెట్టింపు అవుతోందని తేలింది.

అలా ఎండ వేడి, తేమ కలిసిన ప్రతిసారీ, అది సుదీర్ఘ కాలం పాటు చాలా ప్రమాదకరం అని నిరూపితం కావచ్చు.

ఈ ఘటనలు ఎక్కడ జరుగుతున్నాయి?

ఇలాంటి ఘటనలు భారత్, పాకిస్తాన్, బంగ్లాదేశ్, వాయవ్య ఆస్ట్రేలియా, ఎర్ర సముద్రం తీర ప్రాంతాలు, కాలిఫోర్నియా లోయల్లో వరుసగా కనిపిస్తున్నాయి.

దీనికి సంబంధించి అత్యంత ప్రమాదకరమైన గణాంకాలు సౌదీ అరేబియాలోని దమాన్, దోహా.. య... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

ునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్ రస్ అల్ ఖైమా నగరాల్లో 14 సార్లు నమోదైంది. ఈ నగరాల్లో 20 లక్షల మంది నివసిస్తున్నారు.

ఆగ్నేయాసియా, దక్షణ చైనా, ఉప-ఉష్ణమండల ఆఫ్రికా, కరిబియన్ ప్రాంతాలు కూడా దీనివల్ల ప్రభావితం అయ్యాయి.

ఆగ్నేయ అమెరికాలో చాలా తీవ్రమైన పరిస్థితులు కనిపించాయి. ముఖ్యంగా గల్ఫ్ కోస్ట్ దగ్గర తూర్పు టెక్సాస్, లూసియానా, మిసిసిపి, అలబామా, ఫ్లోరిడా పెన్‌హెండల్‌లో కూడా కనిపించింది. న్యూ ఆర్లీన్స్, బిలోక్సీ నగరంలో దీని ప్రభావం దారుణంగా ఉంది.

ఎంత ఉష్ణోగ్రత ప్రాణానికి ప్రమాదం?

ప్రపంచవ్యాప్తంగా చాలావరకూ వాతావరణ కేంద్రాలు రెండు థర్మామీటర్ల ద్వారా ఉష్ణోగ్రతలను నమోదు చేస్తాయి.

వీటిలో ఒకటి డ్రై బల్బ్ పరికరం. దీనితో గాలిలో ఉష్ణోగ్రతను గుర్తించవచ్చు. మీరు టీవీలో చూసే ఉష్ణోగ్రత వివరాలను ఈ గణాంకాల ద్వారానే సేకరిస్తారు.

ఇక రెండోది వెట్ బల్బ్ థర్మామీటర్. ఈ పరికరం గాలిలో తేమను రికార్డ్ చేస్తుంది.

దీనిలో ఒక థర్మామీటర్‌ను గుడ్డలో చుట్టి ఉష్ణోగ్రత తీసుకుంటారు. సాధారణంగా ఈ ఉష్ణోగ్రత బయట గాలిలో ఉష్ణోగ్రత కంటే తక్కువగా ఉంటుంది.

అధిక తేమతో కూడిన వేడి మనుషులకు ప్రాణాంతకం కావచ్చు. దానివల్ల వెట్ బల్బ్ నుంచి తీసిన రీడింగును ‘ఫీల్స్ లైక్’ అని చెబుతారు. దీని రీడింగ్ చాలా కీలకం.

మన శరీర సాధారణ ఉష్ణోగ్రత 37 డిగ్రీల సెల్సియస్ ఉంటుంది. రకరకాల ఉష్ణోగ్రతలు మనకు చెమటలు పట్టేలా చేసి శరీరం చల్లబడ్డానికి సాయం చేస్తాయి.

శరీరం నుంచి బయటికొచ్చిన చెమట ఆవిరి అయిపోతూ తనతో వేడిని కూడా తీసుకెళ్తుంది.

ఈ ప్రక్రియ ఎడారి ప్రాంతాల్లో పక్కాగా జరుగుతుంది. కానీ తేమ ఉన్న చోట అది సరిగా జరగదు. ఎందుకంటే గాలిలో అంతకు ముందే తేమ ఉండడంతో, మన చెమట ఆవిరి కాదు.

దాంతో గాల్లో తేమ పెరిగితే, వెట్ బల్బ్ ఉష్ణోగ్రత 35 డిగ్రీలు అంతకంటే ఎక్కువకు చేరితే చెమటలు ఆవిరయ్యే ప్రక్రియ మందగిస్తుంది. దానివల్ల వేడిని తట్టుకునే మన సామర్థ్యంపై ప్రభావం పడుతుంది.

కొన్ని తీవ్రమైన పరిస్థితుల్లో ఈ ప్రక్రియ పూర్తిగా ఆగిపోవడం కూడా జరగవచ్చు. అలాంటప్పుడు ఎవరైనా ఏసీ గదిలో ఉండాల్సుంటుంది. ఎందుకంటే శరీర అంతర్గత ఉష్ణోగ్రత ఆ వేడిని తట్టుకోగల స్థాయిని దాటేస్తుంది. దాంతో శరీర అవయవాలు పనిచేయకుండా పోవచ్చు.

అలాంటి పరిస్థితుల్లో సంపూర్ణ ఆరోగ్యవంతుడు కూడా దాదాపు ఆరు గంటల్లో చనిపోవచ్చు.

తరచూ పెరిగే తేమ శాతం

ఇప్పటివరకూ అత్యంత అరుదుగా వెట్ బల్బ్ ఉష్ణోగ్రతలు 31 డిగ్రీలసెల్సియస్ దాటాయని భావించారు.

కానీ,...


కానీ, హఫీదా డౌబానె మొరాకోలోని 10మంది మహిళా ట్రెక్కింగ్ గైడుల్లో ఒకరిగా ఎంతో గుర్తింపు పొందారు.

"నేను 1994లో పర్వతారోహక గైడు శిక్షణ పూర్తిచేసి మొరాకోలోనే మొదటి మహిళా గైడ్‌గా గుర్తింపు పొందాను" అంటారు హఫీదా.

"డిప్లొమా పరీక్ష పాసై నేను మహిళా ట్రెక్కింగ్ గైడునయ్యా. కానీ శిక్షణా సంస్థలో ఉన్న ఏకైక మహిళను నేనే. నన్ను చూసి అందరూ ఆశ్చర్యపోయారు" అని ఆమె తన అనుభవాలను చెబుతుంటారు.

ఈ రంగంలో మరింత మంది మహిళలకు అవకాశం కల్పించేందుకు ఇక్కడ పర్యాటక గైడ్ పరీక్షను మహిళలకు ప్రత్యేకంగా, సులభంగా చేశారు.

మొరాకోలో మొదటి మహిళా ట్రెక్కింగ్ గైడ్

పర్వతారోహణకు వచ్చేవారిలో కేవలం మహిళల బృందాలకే హఫీదా యాత్రలు ఏర్పాటు చేస్తారు.

"గైడుగా మహిళ ఉండటం వల్ల ఇతర మహిళలతో ఎలాంటి ఇబ్బందీ లేకుండా మాట్లాడటానికి, వారి అవసరాలు తెలుసుకోవడానికి అవకాశం ఉంటుంది. కొందరు మహిళలు కొత్తవారితో తొందరగా మాట్లాడరు, సిగ్గు ఎక్కువగా ఉంటుంది. అలాంటి వారికి హఫీదా లాంటి వారి అవసరం చాలా ఉంటుంది" అని శిక్షణా సంస్థ నిర్వాహకులు అంటున్నారు.

లింగ వివక్ష ఎక్కువగా ఉన్న మొదటి 10 దేశాల్లో మొరాకో ఒకటి అని వరల్డ్ ఎకనామిక్ ఫోరమ్ నివేదిక వెల్లడించింది.

మొర... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

ాకో గ్రామీణ ప్రాంతాల్లోని మహిళల్లో 80శాతం మంది నిరక్షరాస్యులే.

"యాత్రల్లో భాగంగా గ్రామాల్లో ఆగినప్పుడు.. ఈ అమ్మాయిలంతా చదువుకోవాలి అని ఎప్పుడూ చెబుతూ ఉంటాను" అంటారు హఫీదా.

"మనందరం కలిసి చదువుకుందాం. మనం కలిసి ఉంటే ఏదైనా సాధించగలం" అని ఆమె తరచూ చెబుతారు.

"ఇదంతా నేను ఏదో సరదాగా చెబుతున్నది కాదు. వారి జీవితాలు మారాలి. నేనింకా ఇక్కడే ఉన్నా. చనిపోయే వరకూ పర్వతాలు ఎక్కుతూనే ఉంటా" అంటున్నారు హఫీదా.

ఇవి కూడా చదవండి.

(బీబీసీ తెలుగును ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి.  యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)


కానీ, హైదరాబాద్ నగరం ఇప్పుడు బస్‌స్టాప్‌లకు కొత్త రూపమిస్తోంది.

మెరుగైన వసతులతో ఏసీ బస్‌స్టాప్‌లు ఇక్కడ ఏర్పాటవుతున్నాయి. తొలి దశలో ప్రయోగాత్మకంగా పలు ప్రాంతాల్లో అందుబాటులోకి వచ్చిన వీటిని జనం ఆదరిస్తున్నారు.

పసిబిడ్డలున్న తల్లులు వారికి పాలిచ్చేందుకు వీలుగా వీటిలో ఫీడింగ్ రూములు ఏర్పాటు చేస్తున్నారు.. అక్కడ పిల్లలకు పాలివ్వచ్చు, వారి డైపర్లు మార్చొచ్చు.

మొత్తం 30 ఏసీ షెల్టర్లు

హైదరాబాద్ లో ప్రతిరోజు 3,800 బస్సులు ప్రజలను గమ్యస్థానానికి చేరుస్తుంటాయి. మొత్తం 2,300 బస్టాపుల్లో 1,300 బస్‌స్టాపులు నిత్యం రద్దీగా ఉంటాయి. ఇలాంటి నగరంలోని ఎంపిక చేసిన బస్‌స్టాపుల్లో కొన్నిట్లో ఏసీ సహా ఇతర సౌకర్యాలు కల్పిస్తున్నారు.

జీహెచ్‌ఎంసీ ఆధ్వర్యంలో ప్రభుత్వ-ప్రైవేటు భాగస్వామ్యంతో(పీపీపీ) డిజైన్, బిల్డ్, ఫైనాన్స్, ఆపరేట్, ట్రాన్స్‌ఫర్(డీబీఎఫ్‌ఓటీ) విధానంలో వీటిని నిర్మిస్తున్నారు. ఇందుకోసం అడ్మినిస్ట్రేటివ్ స్టాఫ్ కాలేజ్ ఆఫ్ ఇండియా సహకారంతో నాలుగు రకాల షెల్టర్ల డిజైన్ రూపొందించారు.

నగరవ్యాప్తంగా 826 బస్ షెల్టర్ల నిర్మాణానికి డిజైన్లు రూపొందించారు. వాటిలో 30 ఏసీవి.

''ఆధునిక బస్టాపుల ... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

ఏర్పాటుకు ముందు అడ్మినిస్ట్రేటివ్ స్టాఫ్ కాలేజ్ ఆఫ్ ఇండియా(అస్కీ) నగరంలో ఒక సర్వే నిర్వహించింది. నిత్యం బస్సుల్లో ప్రయాణించే వారు ఎలాంటి సమస్యలు ఎదొర్కుంటున్నారు? ఏ సౌకర్యాలు కోరుకుంటున్నారో, తెలుసుకొని వారి ఆలోచనలకు అనువుగానే ఈ బస్టాప్‌లను డిజైన్ చేశాం.'' అని ఆస్కీ ప్రొఫెసర్ శ్రీనివాసచారి చెప్పారు. ఏసీ బస్‌స్టాప్‌ల ప్రాజెక్టుకు ఆయన సలహాదారుగా పనిచేశారు.

ఏసీ బస్సులు ఎక్కువగా తిరిగే మార్గాల్లో వీటిని తొలుత అందుబాటులోకి తెస్తున్నారు.

చిన్నారులకు ఉచిత డైపర్లు

వీటిని నాలుగు గ్రేడ్‌లుగా విభజించారు. గ్రేడ్-1 బస్టాపులో సెల్‌ఫోన్ ఛార్జింగ్, ఏసీ, వైఫై సౌకర్యం.. కాఫీ షాప్, సీసీ టీవీలు, స్నాక్స్, కాఫీ వెండింగ్ మిషన్‌లు, డస్ట్‌బిన్, స్త్రీపురుషులకు వేర్వేరుగా టాయిలెట్లు ఉంటాయి.  గ్రేడ్-2 లో ఏసీ తప్ప మిగతావి ఉంటాయి.

3, 4వ రకపు బస్‌స్టాపులు కాలనీల సమీపంలో ఉండి, మొబైల్ ఛార్జింగ్, డస్ట్‌బిన్, టాయిలెట్ సౌకర్యాలు ఉంటాయి.

మొదటి రకం 200 అడుగుల పొడవు, 30 అడుగుల వెడల్పు.. రెండో రకం  25 అడుగుల పొడవు, 8 అడుగుల వెడల్పు.. మూడు, నాలుగు రకాలవి 20 అడుగుల పొడవు, 5 అడుగుల వెడల్పుతో ఉంటాయని జీహెచ్ ఎంసీ అధికారులు చెప్తున్నారు.

మాదాపూర్, అబిడ్స్‌లో నిర్మించిన మొదటి రకం బస్‌షెల్టర్లలో ఒక గదిని పిల్లలు ఇష్టపడేలా రంగుల్లో తీర్చిదిద్దారు.

ఈ రెండు చోట్లా తల్లులు తమ పిల్లలకు పాలిచ్చేందుకు వీలుగా ప్రత్యేకంగా ఫీడింగ్ రూం ఏర్పాటు చేయడమే కాకుండా చిన్నారులకు ఉచితంగా డైపర్లు కూడా ఇస్తున్నారు.

టాయిలెట్లు ప్రధానం

''నగరంలో పబ్లిక్ టాయిలెట్లు అందుబాటులో లేకపోవడం పెద్ద సమస్య. ఏసీ సౌకర్యం లేక పోయినా పర్వాలేదు కానీ, ప్రతి బస్‌షెల్టర్‌లో టాయిలెట్, తాగునీటి సదుపాయం కల్పిస్తే చాలు అంటున్నారు'' మాదాపూర్ బస్‌స్టాప్‌కు వచ్చిన ఆకారపు సాయిప్రీతి.

''మండే ఎండలో, వాహనాల కాలుష్యం మధ్య గంటల తరబడి ఎదురు చూడాల్సిన పరిస్దితి మారి ఏసీలో ఉంటూ బస్ వచ్చినప్పుడే ఎక్కే అవకాశం కలిగింది'' అని టెక్‌మహీంద్రాలో ఇంటర్న్‌షిప్ చేస్తున్న సంజన అంటున్నారు.

ఏసీ బస్టాపుల్లో సకల సౌకర్యాలున్నప్పటికీ కొన్ని చోట్ల ప్రయాణీకులు ఏసీ గదుల బయట ఎప్పటిలాగే ఎండలో బస్‌ల కోసం ఎదురు చూస్తున్నారు.

''మేం ఏసీరూంలో ఉన్నప్పటికీ ఏ క్షణంలో బస్సు వస్తుందో అని ఎదురుచూడాలి. రూం నుండి బయటకొచ్చేవరకు బస్‌లు ఆగడం లేదు'' అంటున్నారు మరికొందరు.

‘దేశంలోనే తొలి ప్రయత్నం’

' ఇది జాతీయ...


కానీ.. అసలు ఈ ఐఎంఎఫ్ ఏమిటి? ఇది ఎందుకు ముఖ్యమైనది? దీని మీద విమర్శలు ఏమిటి?

ఏమిటీ ఐఎంఎఫ్?

ఐఎంఎఫ్ ఒక అంతర్జాతీయ సంస్థ. అందులో 189 దేశాలకు సభ్యత్వం ఉంది. ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థను సుస్థిరంగా ఉంచటానికి ఈ దేశాలన్నీ కలిసి పనిచేస్తాయి.

ఇందులో చేరటానికి ఏ దేశమైనా దరఖాస్తు చేసుకోవచ్చు. అందుకోసం.. తమ దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థకు సంబంధించిన సమాచారం అందించటం, కోటా సబ్‌స్క్రిప్షన్ కింద కొంత నగదు చెల్లించటం వంటి కొన్ని నియమాలను పాటించాలి. ఆ దేశం ఎంత ధనిక దేశమైతే అది చెల్లించాల్సిన సబ్‌స్క్రిప్షన్ కోటా అంత ఎక్కువగా ఉంటుంది.

ఆర్థిక వ్యవస్థను పర్యవేక్షించటానికి, దానికి మద్దతు ఇవ్వటానికి ఐఎంఎఫ్ మూడు ముఖ్యమైన పనులు చేస్తుంది:

ఆర్థిక, ద్రవ్య సంఘటనలను నిరంతరం పరిశీలించటం. వాణిజ్య యుద్ధాలు, బ్రెగ్జిట్ అనిశ్చితి వంటి పరిణామాలు ఇటువంటివే. దేశాల ఆర్థిక వ్యవస్థల పనితీరు ఎలా ఉంది, వాటికి రాగల ప్రమాదాలు ఏమిటి అనేది పర్యవేక్షిస్తుంది.

ఈ రుణాలను ప్రధానంగా కోటా సబ్‌స్క్రిప్షన్ నిధుల నుంచి అందిస్తుంది. 2018లో అర్జెంటీనా ఐఎంఎఫ్ చరిత్రలోనే అతి పెద్ద రుణం - 5,700 కోట్ల డాలర్లు - అందుకుంది.

ఐఎంఎఫ్ తన సభ్య దేశాలకు మొ... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

త్తంగా 1 లక్ష కోట్ల డాలర్లు రుణం ఇవ్వగలదు.

ఈ సమావేశాల్లో ఏం చర్చిస్తారు?

ఐఎంఎఫ్ సమావేశాల్లో బ్యాంకర్లు, ప్రభుత్వ అధికారులు, సంస్థల యజమానులు.. అప్పటికి అత్యంత ముఖ్యమైన ఆర్థిక సమస్యలు, అంశాల మీద చర్చిస్తారు.

అనంతరం సభ్య దేశాలు తమ ప్రణాళికల మధ్య సమన్వయం ఉండేలా చర్యలు చేపడతాయి.

ఈ ఏడాది ఐఎంఎఫ్ చర్చించే అంశాల్లో.. వాణిజ్య ఉద్రిక్తతలు, బలహీనమైన ఆర్థికాభివృద్ధి, తయారీ రంగంలో మాంద్యం, సంస్థల అప్పులు.. పెద్ద అంశాలుగా ఉంటాయని అంచనా.

సాధించిన ప్రధాన విజయాలేమిటి?

ఐఎంఎఫ్‌ను తరచుగా 'చివరి ప్రయత్నంలో రుణదాత' అని అభివర్ణిస్తుంటారు. సంక్షోభాల సమయాల్లో ఆయా దేశాలు ఆర్థిక సహాయం కోసం ఐఎంఎఫ్‌ను ఆశ్రయిస్తాయి.

ఈ సంస్థ సాధించిన విజయాలను కొలవటం కష్టమని.. ఎందుకంటే ఇతర ప్రత్యామ్నాయాల కన్నా ఈ సంస్థ విధానాలు మరింత చెడ్డవా కాదా అన్నది మనకు తెలియదని.. హార్వర్డ్ యూనివర్సిటీకి చెందిన బెంజమిన్ ఫ్రీడ్‌మాన్ వంటి ఆర్థికవేత్తలు చెప్తారు.

అయితే.. 1980ల ఆరంభంలో అప్పులు చెల్లించలేనని ప్రకటించిన మెక్సికోకు మద్దతు ఇవ్వటంలో ఐఎంఎఫ్ పాత్రను కొంత మంది ప్రశంసించారు.

2002లో కూడా.. బ్రెజిల్ రుణాలు తిరిగి చెల్లించలేక ఖాయిదాపడే పరిస్థితిని తప్పించుకోవటానికి ఐఎంఎఫ్ నుంచి అప్పులు తీసుకుంది. ఆ అప్పులతో ఆర్థికవ్యవస్థను వేగవంతంగా కోలుకునేలా చేయటంతో పాటు.. తన అప్పులు మొత్తాన్నీ గడవు కన్నా రెండేళ్ల ముందే చెల్లించగలిగింది.

ప్రధాన విమర్శలు ఏమిటి?

ఐఎంఎఫ్ తను రుణాలు ఇచ్చే దేశాల మీద విధించే షరతులు.. 'కఠినంగా' ఉన్నాయని కొన్నిసార్లు అభివర్ణిస్తుంటారు.

గతంలో.. ప్రభుత్వం అప్పులు తీసుకోవటాన్ని తగ్గించటం, కార్పొరేట్ పన్నులను తగ్గించటం, విదేశీ పెట్టుబడులకు తమ ఆర్థిక వ్యవస్థలను తెరవటం వంటి షరతులు ఉన్నాయి.

2009లో యూరోజోన్ ఆర్థిక సంక్షోభం గ్రీస్‌లో మొదలైంది. చాలా తీవ్రంగా దెబ్బతిన్న ఆర్థికవ్యవస్థ కూడా ఆ దేశానిదే.

ఆ పరిస్థితి నుంచి గట్టెక్కటానికి ఐఎంఎఫ్ నుంచి రుణాలు తీసుకున్న తర్వాత.. గ్రీస్ పలు మార్పులు చేయాల్సి వచ్చింది. ప్రభుత్వం అప్పులు తీసుకోవటాన్ని తగ్గించటానికి ఉద్దేశించిన పొదుపు చర్యలు.. చాలా తీవ్రంగా ఉన్నాయని.. అవి దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థను, సమాజాన్ని దెబ్బతీశాయని విమర్శకులు చెప్తారు.

గ్రీస్‌లో 2013లో ఏకంగా 27 శాతానికి పెరిగిన నిరుద్యోగిత రేటు.. ఇప్పటికీ చాలా ఎక్కువగా 17 శాతంగా కొనసాగుతోంది.

క్రిస్టాలినా జార్జీవా (ఎడమ) ఇటీవల క్రిస్టీన్ లగార్డే నుంచి...


కానీ.. ఆ ప్రయాణం అంతే ప్రమాదకరమైనది కూడా. వాతావరణం ఎప్పుడు ఎలా మారుతుందో తెలియదు. ఎంతో శ్రమకోర్చి పర్వతాలను అధిరోహించాలి.

చాలా మందికి పర్వతాలను అధిరోహించే శక్తి ఉండదు. అప్పుడు స్థానిక ముస్లింలు రంగంలోకి దిగుతారు. ఈ తీర్థయాత్రకు వెన్నెముకగా నిలుస్తారు.

అమర్‌నాథ్ యాత్ర: ఈ హిందూ తీర్థయాత్రకు ముస్లింలే వెన్నెముక

‘‘ఈ ప్రయాణం చాలా కష్టం కనుక జనం మా సాయం తీసుకుంటారు. దారి చాలా ఇరుకుగా ఉంటుంది. వర్షంలో, మంచులో నడవటం చాలా కష్టం. వర్షం కురిస్తే కొండచరియలు విరిగిపడొచ్చు. కానీ.. ఈ తీర్థయాత్రికులను అమర్‌నాథ్ గుహకు తీసుకువెళ్లి, తీసుకువచ్చే బాధ్యతను మేం మా భుజాలకెత్తుకుంటాం’’ అని స్థానిక శ్రామికుడు ఖుర్షీద్ అహ్మద్ చెప్తున్నారు.

కశ్మీర్ నలుమూలల నుంచీ వచ్చే ముస్లిం శ్రామికులు ఇక్కడ నెల రోజులకు పైగా మకాం వేస్తారు. సంఘర్షణతో సంక్షుభితమైన ప్రాంతం కావడంతో స్థానిక ఆర్థిక వ్యవస్థకు ఈ తీర్థయాత్ర చాలా అవసరం.

దాదాపు ఆరు గంటలపాటు కొండమార్గాల్లో ఎక్కిన తర్వాత పైకి చేరుకుంటారు. అమర్‌నాథ్ గుహ 3,888 మీటర్ల ఎత్తులో ఉంది. గాలి చాలా తక్కువ. శ్వాస తీసుకోవటానికీ శ్రమించాలి. కానీ ఇక్కడి వరకూ రాగలిగినందుకు ఈ యాత... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

్రికులు సంతోషిస్తారు.

‘‘ఇక్కడ రెండు మతాలవారూ కలిసి పనిచేస్తారు. అది చాలా అందమైన విషయం. యాత్రికుల సంరక్షణను స్థానికులు చూసుకుంటారు. వారి అవసరాలను తీరుస్తారు. యాత్రికులు కూడా వీరితో చక్కగా కలిసిపోతారు. అన్నిచోట్లా ఇలాగే జరగాలి’’ అంటారు గౌరవ్ అనే తీర్థయాత్రికుడు.

ఇటీవలి కాలంలో దేశంలో హిందువులు - ముస్లింల మధ్య మతపరమైన చీలికలు ఏర్పడ్డాయి. కానీ.. ఈ తీర్థయాత్ర ఈ రెండు మతాల వారినీ విభజించదు.. ఐక్యం చేస్తుంది.

‘‘హిందువులని, ముస్లింలని విభజించేది మన రాజకీయ నాయకులు. కానీ పేదవాళ్లం అలా ఆలోచించం. హిందువుల కోసం ముస్లింలు ఎందుకు పనిచేయాలని మేం ఎప్పుడూ ప్రశ్నించం. హిందువులను పవిత్ర గుహ దగ్గరకు తీసుకెళ్లేటపుడు వారిని మా సోదరులుగా భావిస్తాం. మనసులో మంచి ఉద్దేశంతో వెళితే.. అల్లా మన కోరికలను కూడా తీరుస్తాడు’’ అని మక్బూల్ హుసేన్ అనే శ్రామికుడు పేర్కొన్నారు.

ఇవి కూడా చదవండి:

(బీబీసీ తెలుగును ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి.  యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి)


కానీ.. ఈ గెలుపు వాస్తవ పరిస్థితులను ప్రతిబింబిస్తోందా? ఇప్పటికిప్పుడు ప్రజాక్షేత్రంలోకి వెళ్తే ఇంతే భారీ విజయాన్ని బీజేపీ సొంతం చేసుకోగలగుతుందా? అన్న ప్రశ్నలు వినిపిస్తున్నాయి.

అదేసమయంలో ఆంధ్రప్రదేశ్ రాజకీయాల్లో ఈ అవిశ్వాసం ఎవరికి ఎలాంటి ఫలితాన్ని ఇచ్చిందనే విషయమూ చర్చనీయమవుతోంది. అవిశ్వాసం వీగిపోయినా తెలుగుదేశం పార్టీ ప్రజల ముంగిట తన చిత్తశుద్ధిని నిరూపించుకుందని ఆ పార్టీ నేతలు చెబుతున్నారు.

మరోవైపు ఏపీకి తామెంతో చేశామని బీజేపీ ఎప్పటిలా చెప్పుకొంటుండగా.. నాలుగేళ్లుగా మడమ తిప్పకుండా పోరాడుతున్నది తామేనన్నది వైఎస్సార్ కాంగ్రెస్( వైసీపీ) మాట.

మొత్తంగా చూస్తే, ''ఎటూ వీగిపోయే తీర్మానమే కదా అని పాలక, ప్రతిపక్షాలు ఎలాంటి ఒత్తిడికి గురవకుండానే చర్చలో పాల్గొన్నాయి. ముగింపు తెలిసిన కథలో సస్పెన్సు ఎందుకనుకున్నారో ఏమో అప్పుడప్పుడూ తమ చేతలతో నవ్వులు పువ్వులు పూయించే ప్రయత్నం కూడా చేశారు'' అని సీనియర్ పాత్రికేయులు భండారు శ్రీనివాసరావు ఈ అవిశ్వాసపర్వం గురించి ఒక్క మాటలో చెప్పారు.

అవిశ్వాసంలో అంతిమ ఫలితం ఏంటన్నది పక్కనపెడితే ఈ సందర్భంగా నిర్వహించిన చర్చను ఎవరు ఎలా ఉపయోగించుకున్నారన్నదీ కీలకమే.... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

సంఖ్యాబలమే బలిమిగా పాలక బీజేపీ ఈ చర్చలో అత్యధికంగా మూడున్నర గంటల సమయం తీసుకోగా.. అవిశ్వాసం పెట్టిన తెలుగుదేశం పార్టీకి సభ్యులు తక్కువగా ఉండడంతో కేవలం 13 నిమిషాల సమయమే దక్కింది.

అయితే.. అవిశ్వాసంపై చర్చను ఆ పార్టీయే ప్రారంభించడంతో ఆ సమయం అదనంగా దొరికింది.

పార్టీ పరంగా దక్కిన సమయం, చర్చను ప్రారంభించిన సందర్భంగా దొరికిన అవకాశం.. రెండింటినీ తెలుగుదేశం పార్టీ బాగా ఉపయోగించుకుందన్నది ఆ పార్టీ అభిప్రాయం. నాలుగేళ్ల కిందట వీచిన గాలి కారణంగా సాధించుకున్న సంఖ్యాబలమే ఇప్పుడు బీజేపీ ప్రభుత్వాన్ని గట్టెక్కించిందన్నది టీడీపీ నేతల వాదన.

''అవిశ్వాసాన్ని చర్చకు తీసుకోవడమే మేం సాధించిన తొలి విజయం.. ఆపై చర్చలో మాకు దొరికిన అతి తక్కువ సమయాన్ని కూడా పూర్తిగా సద్వినియోగం చేసుకున్నాం'' అని టీడీపీ ఎంపీలు బీబీసీకి తెలిపారు.

'ఏపీ ప్రజల ఆవేదన అందరికీ చేరింది'

నిజానికి తెలుగుదేశం పార్టీ నుంచి ప్రస్తుత (16వ) లోక్‌సభలో ఉన్న ఎంపీల్లో.. విభజన సమయంలో ఎంపీలుగా ఉన్నది కేవలం ముగ్గురే. కొనకళ్ల నారాయణ, నిమ్మల కిష్టప్ప, ఎన్.శివప్రసాద్ మాత్రమే 15వ లోక్‌సభలో ఉన్నారు.

మిగతావారిలో సీనియర్ నేతలున్నప్పటికీ లోక్‌సభకు వారూ కొత్తే. దక్షిణాది రాష్ట్రాల నేతల్లో చాలామందికి ఉన్నట్లే వీరిలో అత్యధికులకు లోక్‌సభలో మాట్లాడేందుకు భాషా సమస్య ఉంది.

ఈ పరిస్థితుల్లో సభకు కొత్తవారైనప్పటికీ ఎంపీలు గల్లా జయదేవ్, కింజరాపు రామ్మోహన్‌నాయుడులకు చంద్రబాబు ఆంధ్రప్రదేశ్ వాదన వినిపించే అవకాశం కల్పించారు.

తెలుగుదేశం పార్టీ  తరపున చర్చను ప్రారంభించిన గుంటూరు ఎంపీ గల్లా జయదేవ్ ప్రసంగ పాఠం చదువుతూ పోవడం వల్ల ఆయన చెప్పిన విషయాలు సభ రికార్డులకు ఎక్కి ఉండవచ్చు కానీ సభను ఆకట్టుకోలేకపోయారని పాత్రికేయుడు భండారు శ్రీనివాసరావు విశ్లేషించారు.

అయితే ఈ లోటును టీడీపీకి చెందిన మరో యువ నాయకుడు రామ్మోహన్ నాయుడు భర్తీ చేశారని.. హిందీలో అనర్గళంగా మాట్లాడుతూ ట్వంటీ ట్వంటీ క్రికెట్ మ్యాచ్‌ని తలపించారని ఆయన అన్నారు.

కానీ తెలుగు దేశం పార్టీ అధ్యక్షుడు చంద్రబాబునాయుడు తలపోసినట్టు ఆంధ్రప్రదేశ్ ఎదుర్కొంటున్న వివిధ సమస్యలు ఈ చర్చ ద్వారా యావత్ జాతి దృష్టిని ఆకట్టుకున్నాయా అంటే వెంటనే అవునని చెప్పలేమని భండారు శ్రీనివాసరావు బీబీసీతో అన్నారు.

విమర్శలతో ఎదురుదాడి

ఇక బీజేపీ విషయానికొస్తే అత్యధిక సమయం తీసుకున్నప్పటికీ దాన్నంతా రాజకీయ విమర్శలకే సరిపెట్టారు. కాంగ్రెస్, తెలుగుదేశం పార్టీలను...


కానీ.. ఫ్రాన్స్ జాతీయ అసెంబ్లీ (పార్లమెంటు)లో మంగళవారం ఆమె చేసిన ప్రసంగాన్ని.. కొందరు ఎంపీలు - సంప్రదాయవాదులైన రిపబ్లికన్, తీవ్ర మితవాదులైన నేషనల్ ర్యాలీ సభ్యులు - బహిష్కరించారు.

ఆ బాలిక పేరు గ్రెటా థన్‌బర్గ్. వయసు పదహారేళ్లు. స్వీడన్‌కు చెందిన ఈ టీనేజీ బాలిక ఒంటరిగా ఒక పోరాటం ప్రారంభించింది.

ఇంతకీ ఎవరీ గ్రెటా?

స్వీడన్ పార్లమెంటు ముందు గత ఏడాది ఆగస్టులో ఒంటరిగా ధర్నాకు దిగింది గ్రెటా. ''స్కూల్ స్ట్రైక్ ఫర్ క్లైమేట్ (వాతావరణం కోసం స్కూలు సమ్మె)'' పేరుతో ఉద్యమించింది.

అది ఒక మహోద్యమంగా మారింది. ప్రపంచ వ్యాప్తంగా చాలా దేశాల్లో స్కూలు విద్యార్థులు రంగంలోకి దిగారు. బ్రిటన్, జర్మనీ, జపాన్, ఆస్ట్రేలియాల్లో లక్షలాది మంది విద్యార్థులు ఆమెతో జతకలిశారు.

#FridaysforFuture హ్యాష్ ట్యాగ్‌తో స్కూలు సమ్మె చేసి నిరసన ప్రదర్శనలు చేపట్టారు.

''ఈ వాతావరణ మార్పు సంభవించకుండా నిరోధించటానికి ఎవరూ ఏమీ చేయటం లేదని నాకు అర్థమైంది. కాబట్టి నేను ఏదో ఒకటి చేయాలి'' అని ఆమె బీబీసీ ఇంటర్వ్యూలో పేర్కొంది.

రాజకీయనాయకుల నిష్క్రియపై ఆగ్రహం

గ్రెటాను గత డిసెంబర్‌లో పోలండ్‌లో జరిగిన ఐక్యరాజ్యసమితి వాతావరణ చర్... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

చలకు ఆహ్వానించారు. అక్కడ రాజకీయ నాయకులను ఉద్దేశించి ఆమె ఉద్వేగ భరితంగా చేసిన ప్రసంగం ప్రశంసలందుకుంది.

ఆ తర్వాత పోప్‌ను కలిసింది. యూరోపియన్ (ఈయూ) పార్లమెంటులో ప్రసంగించింది. వాతావరణ మార్పు విషయంలో రాజకీయ నాయకులు నిష్క్రయాపరత్వంగా ఉన్నారని ఆగ్రహం వ్యక్తంచేసింది.

ఈ ఏడాది ఏప్రిల్‌లో బ్రిటన్ పార్లమెంటులో ప్రసంగించింది. వాతావరణం విషయంలో బ్రిటన్ నిర్లక్ష్యపూరితంగా వ్యవహరిస్తోందని తప్పుపట్టింది.

షేల్ గ్యాస్ వెలికితీయటానికి మద్దతు ఇవ్వటం, నార్త్ సీ నుంచి చమురు, గ్యాస్ నిక్షేపాలను భారీగా తోడేయటం, విమానాశ్రయాలను విస్తరించటం వంటి బ్రిటన్ చర్యలు పెద్ద పొరపాట్లని హెచ్చరించింది.

''కొద్ది మంది లెక్కపెట్టలేనంత డబ్బులు పోగువేసుకోవటం కోసం మా తరం భవిష్యత్తును దోచుకున్నారు'' అని మండిపడింది.

ఆమె ప్రసంగాలు రాజకీయ నాయకులను, ప్రభుత్వ పెద్దలను ఆలోచనలో పడేస్తున్నాయి.

''షార్ట్స్ ధరించిన ప్రవక్త'' అంటూ విమర్శలు

తాజాగా.. గ్రెటాను, ఆమె టీనేజీ స్నేహితులను ఫ్రాన్స్ పార్లమెంటులో ప్రసంగించాల్సిందిగా వివిధ పార్టీలతో కూడిన రాజకీయనాయకుల బృందం ఆహ్వానించింది.

అయితే.. ''ప్రపంచం అంతం కాబోతోందని చెప్పే గురువులు మనకు అవసరం లేదు'' అని ట్వీట్ చేసిన రిపబ్లికన్ అధ్యక్ష అభ్యర్థి గిల్లామ్ లారైవ్.. పార్లమెంటులో గ్రెటా ప్రసంగాన్ని బహిష్కరించాలని తన సహచరులకు విజ్ఞప్తి చేశారు.

మరికొందరు పార్లమెంటు సభ్యులు సైతం.. ''షార్ట్స్ ధరించిన ప్రవక్త'' అని, ''పర్యావరణ జస్టిస్ బైబర్'' అని అభివర్ణిస్తూ గ్రెటాను విమర్శించారు. ఆమెకు ''భయంలో నోబెల్ బహుమతి'' ఇవ్వాలని రిపబ్లికన్ ఎంపీ జూలియన్ ఆబర్ట్ వ్యాఖ్యానించారు.

పారిస్‌లో ఫ్రాన్స్ పార్లమెంటు సభ్యులను ఉద్దేశించి గ్రెటా ప్రసంగించింది

గ్రెటా చేస్తున్న కృషి.. ''నిరంతర భావోద్వేగ నియంతృత్వం'' అని నేషనల్ ర్యాలీ ఎంఈపీ జోర్డాన్ బార్డెలా ఒక టీవీతో వ్యాఖ్యానించారు.

గ్రెటా మీద ట్విటర్ వంటి సోషల్ మీడియాలో కొందరు జర్నలిస్టులు తీవ్రంగా దాడి చేస్తున్నారు. రాజకీయనాయకులు ఆమెను విమర్శించేటపుడు కొంత ఆచితూచి మాట్లాడుతున్నారు.

''నిజం చెప్పే పిల్లలం మీకు దుష్టలుగా కనిపిస్తున్నాం''

పార్లమెంటులో గ్రెటా ప్రసంగానికి గ్రీన్ పార్టీ సభ్యులు, ఫ్రాన్స్ అధ్యక్షుడు ఎమ్మాన్యుయెల్ మాక్రాన్‌కు చెందిన ఎన్ మార్చ్ పార్టీ సభ్యులు పూర్తి మద్దతుగా నిలిచారు.

లారైవ్, ఆబర్ట్‌లు.. వాతావరణ మార్పుపై పోరాటం వెనుక రాజకీయ క్రీడ ఆడుతున్నారు'' అని...


కానీ.. హత్య కేసులో ఒక వయోజనుడిగా విచారణ బోనులో నిలుచోబెట్టవచ్చు.

ఎందుకంటే.. ఇంగ్లండ్, వేల్స్‌లలో నేర బాధ్యతకు కనీస వయసు పది సంవత్సరాలు. అంటే.. ఎవరినైనా హత్య చేశారని ఆరోపణలు గల పదేళ్ల వయసు నిందితులను.. యువ కోర్టుల్లో కాకుండా ఒక క్రౌన్ కోర్టులో జ్యూరీ ఎదుట వయోజనుడి తరహాలోనే విచారించవచ్చు.

వారి చిన్న వయసు ప్రాతిపదికగా కొన్ని మినహాయింపులు ఇచ్చారు. వారి మొదటి పేరును ఉపయోగించటం, లాయర్లు విగ్గులు, గౌనులు ధరించాల్సిన అవసరం లేకపోవటం, తమ న్యాయవాదికి లేదా తగిన వయోజన వ్యక్తికి దగ్గరగా కూర్చోవటానికి అనుమతించటం వంటివి అందులో ఉన్నాయి.

కానీ.. ఒక హత్య చేయటం అంటే అర్థం ఏమిటనేది అంత చిన్న వయసు పిల్లలు అవగాహన చేసుకోగలరా? వారి చర్యలకు వారే బాధ్యులవుతారా? వారు టీనేజీలోకి రాకముందే వారిని వయోజనులుగా దోషులుగా నిర్ధారించినట్లయితే తర్వాత జీవితంలో వారికి ఏం జరుగుతుంది?

ఓ నిజ జీవిత ఉదంతం ప్రాతిపదికగా రూపొందించిన బీబీసీ డ్రామా 'రెస్పాన్సిబుల్ చైల్డ్'లో 12 ఏళ్ల బాలుడు రే కథలో ఈ ప్రశ్నలు కేంద్ర బిందువుగా ఉన్నాయి.

రే.. ఈ బాలుడికి వీడియో గేమ్స్ ఆడటం, అంతరిక్షం గురించి తెలుసుకోవటం, రియాలిటీ షోస్ వీక్షించటం ఇష్ట... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

ం. ఒక కిరాతక హత్యలో ఇతడి అన్న 21 సంవత్సరాల నాథన్‌తో పాటు ఇతడు కూడా సహనిందితుడిగా విచారణ ఎదుర్కొంటాడు.

నిత్యం వేధించే వీరి సవతి తండ్రి.. నాథన్ మీద గొడ్డలితో దాడి చేసినందుకు గాను జైలు శిక్షను వెంట్రుక వాసిలో తప్పించుకుని.. మళ్లీ ఇంటికి వచ్చి వీరి తల్లిని వేధించటం మొదలుపెడతాడు. ఒక రోజు రాత్రి ఈ అన్నదమ్ములు మేడ దిగి వెళ్లి.. సోఫాలో నిద్రపోతున్న అతడిని 60 సార్లకు పైగా కత్తితో పొడుస్తారు.

వాళ్లు అతడి తలను దాదాపు తెగవేసినంత తీవ్రంగా ఈ దాడి చేశారు.

తమ సవతి తండ్రిని హత్య చేసిన జెరోమ్ (14), జాషువా ఎలిస్ (23)ల ఉదంతం ఆధారంగా ఈ కథను తయారు చేశారు.

రే సవతి తండ్రి స్కాట్.. రే అన్న మీద గొడ్డలితో దాడి చేస్తాడు

ఆ హత్యను పూర్తి భయానకంగా చూపుతుందీ డ్రామా: రక్తం, కత్తులు, వారి సవతి తండ్రి నిరాయుధుడిగా నిద్రిస్తున్న వాస్తవం.. అంతా.

ఈ కథలో హత్య అనంతరం రక్తంతో తడిసిపోయి దిగ్భ్రాంతికి, అయోమయానికి లోనైన 12 ఏళ్ల బాలుడు రే పాత్రను.. వైట్ ప్రిన్సెస్ నటుడు బిల్లీ బారట్ చక్కగా పోషించాడు. అతడి వయసు కూడా 12 సంవత్సరాలే. అతడు దాదాపు తక్షణమే తన నేరాన్ని అంగీకరిస్తాడు. అతడిని వెంటనే స్థానిక పోలీస్ స్టేషన్‌కి తరలిస్తారు.

అక్కడ అతడిని తనిఖీ చేస్తారు. నేరస్తుల తరహాలో నిలుచోబెట్టి ఫొటో తీసుకుంటారు. అతడి డీఎన్‌ఏ, రక్తం నమూనాలు సేకరిస్తారు. ఆ తర్వాత.. భీతిగొలిపే పెద్దవాళ్ల చెరశాలలో బంధిస్తారు.

చిన్నారి రే విషయంలో పెద్ద వయసు నేరస్తుల్లాగా ఎలా వ్యవహరిస్తున్నారని అతడి న్యాయవాది అడిగినపుడు.. ''అతడిని హత్య కేసులో నిర్బంధించాం.. బడి ఎగ్గొట్టినందుకు కాదు'' అని పోలీసు అధికారి కటువుగా బదులిస్తాడు.

'అచ్చమైన దుష్టులు'

ఇంగ్లండ్, వేల్స్‌లలో నేర బాధ్యతకు కనీస వయసు 10 సంవత్సరాలుగా 1963లో నిర్ధారించారు.

1995 నుంచి ఇప్పటి వరకూ ఇంగ్లండ్, వేల్స్‌లలోని క్రౌన్ కోర్టుల్లో 7,000 మందికి పైగా చిన్నారులను విచారించినట్లు అంచనా.

నేర బాధ్యతకు ఇంత తక్కువ వయసును నిర్ధారించటం పిల్లల హక్కులను విస్మరించటమే అవుతుందని.. కనీసం 12 సంవత్సరాలకు ఆ వయసును పెంచాలని ఐక్యరాజ్యసమితి పదే పదే చెప్పింది.

యూరప్‌లోని ఇతర దేశాలతో పోలిస్తే.. నేర బాధ్యతకు అతి తక్కువ వయసు ఉన్నది ఇంగ్లండ్, వేల్స్‌లలో మాత్రమే. స్వీడన్‌లో 15 సంవత్సరాలు, పోర్చుగల్‌లో 16 సంవత్సరాలుగా ఉంది. చైనా, ఉత్తర కొరియాల్లో సైతం.. వయోజనుడిగా విచారించాలంటే కనీసం 14 సంవత్సరాల వయసు ఉండాలి.

ఈ వయసు పరిమితిని...


కాపు ఉద్యమ నేత ముద్రగడ పద్మనాభం

ఈ ముఖాముఖి పూర్తి పాఠం.

ప్రశ్న: కాపులకు రిజర్వేషన్ల అవసరం ఏంటి?

జవాబు: బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం హయాంలో 1915 నుంచే కాపులకు రిజర్వేషన్లు అమలులో ఉండేవి. ఆ రోజుల్లో దళితులకు, గిరిజనులకు, మూడో కేటగిరిలో కాపులకు రిజర్వేషన్లు ఉండేవి.

వాటిని తొలగించేందుకు బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం ప్రయత్నిస్తే డాక్టర్. బాబా సాహెబ్ అంబేడ్కర్ అడ్డుకున్నారు. వారి కృషి వల్ల ఆ రిజర్వేషన్లను తొలగించకుండా బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం వెనక్కి తగ్గింది.

అయితే, స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తర్వాత తీసివేయాలనుకున్నారు. తీసివేశారు.

ఆ తర్వాత 1961లో అప్పటి దళిత ముఖ్యమంత్రి దామోదరం సంజీవయ్య 'కాపులకు గోచీలు కూడా ఉండవే. వీళ్లు ఓసీలేంటి? వీళ్ల బతుకులు ఓసీ బతుకులా? చాలా కష్టాల్లో ఉన్నారు' అని అంటూ ఓ జీవో ద్వారా రిజర్వేషన్లను తిరిగి పునరుద్ధరించారు. అవి 1966 వరకూ కొనసాగాయి.

ఆ తర్వాత పునరుద్ధరించాలని కోరుతూ మా పెద్దలు ఎన్నో ఏళ్లుగా పోరాటాలు చేస్తున్నారు. పోరాటాలు చేసి.. రోడ్డు మీదకి వచ్చీ అలసిపోయారు.

ఈ ఇంటర్వ్యూ వీడియోను ఇక్కడ చూడండి....

కాపు ఉద్యమ నేత ముద్రగడ పద్మనాభం ప్రత్యేక ఇంటర్వ్యూ

నేను కూడా ఇరవై ఏళ్ల నుంచీ స... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

్తబ్ధతగా ఉండిపోయాను. ఏ పార్టీనీ నమ్మలేక నిరాశ.. నిస్పృహలో మునిగిపోయిన సమయంలో చంద్రబాబు నాయుడు పాదయాత్ర చేస్తూ హామీ ఇచ్చారు.

కాపు, బలిజ, ఒంటరి, తెలగ కులాలకు రిజర్వేషన్లు కల్పిస్తామని చెప్పారు. అధికారంలోకి వచ్చిన ఆరు నెలల్లోనే బ్రిటిష్ కాలం నాటి రిజర్వేషన్లను పునరుద్ధరిస్తామన్నారు.

అనేక బహిరంగ సభల్లో పదేపదే చెబుతుంటే నమ్మాము. తర్వాత మూడు నాలుగేళ్లు బాధపడ్డాం.

లాఠీల దెబ్బలు తిన్నాం. బూటు కాళ్లతో తన్నించుకున్నాం. కేసులు పెట్టించుకున్నాం.

తెలంగాణలో ఇలా జరగలేదు. ఎలాంటి ఆకలికేకలు, ఆందోళనలు లేకుండానే ఇచ్చిన హామీని నిలబెట్టుకునేందుకు అసెంబ్లీ, కౌన్సిల్‌లో తీర్మానం చేసి కేంద్ర ప్రభుత్వానికి పంపించిన ఘనత వారిది.

ఇక్కడ మాత్రం ఎన్నో అవమానాలు పొందిన తర్వాత ఒక అడుగేశారు. అయినా మా జాతి సంతోషించింది. మా బతుకులు బాగుపడతాయన్న ఆశతో ఎదురు చూస్తోంది.

ప్రశ్న:ఈ అంశాన్ని ఇంతగా సాగదీయడానికి కారణం ఏంటని అనుకుంటున్నారు?

జవాబు: దాని మీద కామెంట్ చేయదలచుకోవట్లేదు.

ఆయన ఇచ్చిన హామీ నీరుగారిపోతుంటే, మేమంతా రోడ్లపైకి వచ్చే పరిస్థితి వారే కలగజేశారు. అనుభవమున్న ముఖ్యమంత్రిగా అలా చేయకూడదు.

ఇన్నాళ్లూ సాగదీయడానికి కారణం ఏమిటో మీరు వారినే అడగాలి.

ప్రశ్న: రిజర్వేషన్లు 50 శాతానికి మించొద్దని సుప్రీంకోర్టు చెప్పింది. 2014లో హరియాణా నిర్ణయాన్ని సుప్రీంకోర్టు కొట్టేసింది.ఈ అడ్డంకినిఎలా దాటగలరు?

జవాబు: న్యాయపరంగా అన్నీ తెలుసుకునే చంద్రబాబు నాయుడు హామీ ఇచ్చి ఉంటారని అనుకుంటున్నా. ఈ సమస్యను అధిగమించే  అపారమైన అనుభవం, సమర్థత ఉన్నాయి. ఆ చిత్తశుద్ధిని నిరూపించుకునే దిశగానే ఓ అడుగు వేశారు.

వారికి బీజేపీతో బంధాలున్నాయి. తలచుకుంటే సులువుగానే ఈ సమస్యను పరిష్కరించగలరు.

న్యాయపరంగా అవాంతరాలు వస్తాయని ఆయనకు తెలుసు. వాటిని ఎలా అధిగమించాలో కూడా ఆయనకు తెలుసు.

కేబినెట్ సమావేశంలో ఆంధ్రప్రదేశ్ సీఎం చంద్రబాబునాయుడు, ఇతర మంత్రులు

ప్రశ్న: తన ప్రమేయం లేకుండా కమిటీలోని ఇతర సభ్యులు ఇచ్చిన రిపోర్టు చట్టపరంగా చెల్లదని మంజునాథ్ అన్నారు. దీనిపై మీరేమంటారు?

జవాబు: ముఖ్యమంత్రి చేస్తామన్నారు. ఒక అడుగేశారు. చేయకపోతే ఆయన పరువే పోతుంది.

ప్రశ్న: మీరు పెట్టిన డెడ్ లైన్ మార్చి 31లోగా హామీ నెరవేరకపోతే, మీ తదుపరి కార్యాచరణ ఏంటి?

జవాబు: రాష్ట్రంలోని 13 జిల్లాల్లో ఉన్న జేఏసీ సభ్యలతో చర్చించి కార్యాచరణ నిర్ణయిస్తాం.

ప్రశ్న:  ప్రభుత్వ ఉద్యోగాలు తగ్గిపోతున్న కాలంలో,...


కాపు ఉద్యమ నేత ముద్రగడ పద్మనాభం

ఈ ముఖాముఖి పూర్తి పాఠం.

ప్రశ్న: కాపులకు రిజర్వేషన్ల అవసరం ఏంటి?

జవాబు: బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం హయాంలో 1915 నుంచే కాపులకు రిజర్వేషన్లు అమలులో ఉండేవి. ఆ రోజుల్లో దళితులకు, గిరిజనులకు, మూడో కేటగిరిలో కాపులకు రిజర్వేషన్లు ఉండేవి.

వాటిని తొలగించేందుకు బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం ప్రయత్నిస్తే డాక్టర్. బాబా సాహెబ్ అంబేడ్కర్ అడ్డుకున్నారు. వారి కృషి వల్ల ఆ రిజర్వేషన్లను తొలగించకుండా బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం వెనక్కి తగ్గింది.

అయితే, స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తర్వాత తీసివేయాలనుకున్నారు. తీసివేశారు.

ఆ తర్వాత 1961లో అప్పటి దళిత ముఖ్యమంత్రి దామోదరం సంజీవయ్య 'కాపులకు గోచీలు కూడా ఉండవే. వీళ్లు ఓసీలేంటి? వీళ్ల బతుకులు ఓసీ బతుకులా? చాలా కష్టాల్లో ఉన్నారు' అని అంటూ ఓ జీవో ద్వారా రిజర్వేషన్లను తిరిగి పునరుద్ధరించారు. అవి 1966 వరకూ కొనసాగాయి.

ఆ తర్వాత పునరుద్ధరించాలని కోరుతూ మా పెద్దలు ఎన్నో ఏళ్లుగా పోరాటాలు చేస్తున్నారు. పోరాటాలు చేసి.. రోడ్డు మీదకి వచ్చీ అలసిపోయారు.

కాపు ఉద్యమ నేత ముద్రగడ పద్మనాభం ప్రత్యేక ఇంటర్వ్యూ

నేను కూడా ఇరవై ఏళ్ల నుంచీ స్తబ్ధతగా ఉండిపోయాను. ఏ పార్టీనీ నమ్మలేక... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

నిరాశ.. నిస్పృహలో మునిగిపోయిన సమయంలో చంద్రబాబు నాయుడు పాదయాత్ర చేస్తూ హామీ ఇచ్చారు.

కాపు, బలిజ, ఒంటరి, తెలగ కులాలకు రిజర్వేషన్లు కల్పిస్తామని చెప్పారు. అధికారంలోకి వచ్చిన ఆరు నెలల్లోనే బ్రిటిష్ కాలం నాటి రిజర్వేషన్లను పునరుద్ధరిస్తామన్నారు.

అనేక బహిరంగ సభల్లో పదేపదే చెబుతుంటే నమ్మాము. తర్వాత మూడు నాలుగేళ్లు బాధపడ్డాం.

లాఠీల దెబ్బలు తిన్నాం. బూటు కాళ్లతో తన్నించుకున్నాం. కేసులు పెట్టించుకున్నాం.

తెలంగాణలో ఇలా జరగలేదు. ఎలాంటి ఆకలికేకలు, ఆందోళనలు లేకుండానే ఇచ్చిన హామీని నిలబెట్టుకునేందుకు అసెంబ్లీ, కౌన్సిల్‌లో తీర్మానం చేసి కేంద్ర ప్రభుత్వానికి పంపించిన ఘనత వారిది.

ఇక్కడ మాత్రం ఎన్నో అవమానాలు పొందిన తర్వాత ఒక అడుగేశారు. అయినా మా జాతి సంతోషించింది. మా బతుకులు బాగుపడతాయన్న ఆశతో ఎదురు చూస్తోంది.

ప్రశ్న:ఈ అంశాన్ని ఇంతగా సాగదీయడానికి కారణం ఏంటని అనుకుంటున్నారు?

జవాబు: దాని మీద కామెంట్ చేయదలచుకోవట్లేదు.

ఆయన ఇచ్చిన హామీ నీరుగారిపోతుంటే, మేమంతా రోడ్లపైకి వచ్చే పరిస్థితి వారే కలగజేశారు. అనుభవమున్న ముఖ్యమంత్రిగా అలా చేయకూడదు.

ఇన్నాళ్లూ సాగదీయడానికి కారణం ఏమిటో మీరు వారినే అడగాలి.

ప్రశ్న: రిజర్వేషన్లు 50 శాతానికి మించొద్దని సుప్రీంకోర్టు చెప్పింది. 2014లో హరియాణా నిర్ణయాన్ని సుప్రీంకోర్టు కొట్టేసింది.ఈ అడ్డంకినిఎలా దాటగలరు?

జవాబు: న్యాయపరంగా అన్నీ తెలుసుకునే చంద్రబాబు నాయుడు హామీ ఇచ్చి ఉంటారని అనుకుంటున్నా. ఈ సమస్యను అధిగమించే  అపారమైన అనుభవం, సమర్థత ఉన్నాయి. ఆ చిత్తశుద్ధిని నిరూపించుకునే దిశగానే ఓ అడుగు వేశారు.

వారికి బీజేపీతో బంధాలున్నాయి. తలచుకుంటే సులువుగానే ఈ సమస్యను పరిష్కరించగలరు.

న్యాయపరంగా అవాంతరాలు వస్తాయని ఆయనకు తెలుసు. వాటిని ఎలా అధిగమించాలో కూడా ఆయనకు తెలుసు.

కేబినెట్ సమావేశంలో ఆంధ్రప్రదేశ్ సీఎం చంద్రబాబునాయుడు, ఇతర మంత్రులు

ప్రశ్న: తన ప్రమేయం లేకుండా కమిటీలోని ఇతర సభ్యులు ఇచ్చిన రిపోర్టు చట్టపరంగా చెల్లదని మంజునాథ్ అన్నారు. దీనిపై మీరేమంటారు?

జవాబు: ముఖ్యమంత్రి చేస్తామన్నారు. ఒక అడుగేశారు. చేయకపోతే ఆయన పరువే పోతుంది.

ప్రశ్న: మీరు పెట్టిన డెడ్ లైన్ మార్చి 31లోగా హామీ నెరవేరకపోతే, మీ తదుపరి కార్యాచరణ ఏంటి?

జవాబు: రాష్ట్రంలోని 13 జిల్లాల్లో ఉన్న జేఏసీ సభ్యులతో చర్చించి కార్యాచరణ నిర్ణయిస్తాం.

ప్రశ్న:  ప్రభుత్వ ఉద్యోగాలు తగ్గిపోతున్న కాలంలో, రిజర్వేషన్లు మీకు ఎలా...


కాబట్టి, జగన్ పాదయాత్ర నేపథ్యంలో ముందుకు వచ్చిన, వైసీపీ ఎన్నికల ప్రణాళిక అయిన ఈ నవరత్నాలు ఏమిటీ అనేది సంక్షిప్తంగా చూద్దాం. వీటిలో ప్రధానాంశాలుగా పింఛన్లు, వైఎస్సార్ రైతు భరోసా, అమ్మ ఒడి, ఫీజు రీయింబర్స్‌మెంట్, సాగు-తాగునీటి ప్రాజెక్టుల నిర్మాణం, ఆరోగ్యశ్రీ, మూడుదశల్లో మద్యనిషేధం, ప్రతి పేదవాడికీ ఇళ్లు, వైఎస్సార్ ఆసరాతో డ్వాక్రా సంఘాల పునరుద్ధరణ - వడ్డీలేని రుణాలు... ఇవీ నవరత్నాలు.

ఈ వాగ్దానాలే జగన్‌కు ఎన్నికల్లో ఘనవిజయాన్ని సాధించిపెట్టాయి. కాబట్టి, రాష్ట్ర ప్రజలు వైసీపీ ప్రభుత్వం నుంచి కోరుకునేది ఈ వాగ్దానాల అమలునే. అందువల్ల ప్రస్తుత బడ్జెట్‌ను ఈ నవరత్నాల కోణం నుంచే చూడాలి.

వీటిలోని ఓ ప్రధాన అంశం అయిన రైతు భరోసాకు ఈ బడ్జెట్‌లో భారీ కేటాయింపులే జరిగాయి. ఈ పథకం కింద అటు రైతులతో పాటు, ఇటు కౌలురైతులకు కూడా ఖరీఫ్ సీజన్‌కు ముందు మే నెలలో రూ.12,500 అందిస్తామని ఈ బడ్జెట్ చెప్పింది. ఆంధ్ర ప్రదేశ్‌లో మొత్తంగా రైతులు, కౌలురైతులు కలిపి 80 లక్షల మంది ఉన్నారు. అందువల్ల బడ్జెట్ కేటాయింపులు భారీగానే కనిపించినా నిధుల సమీకరణలో సమస్య ఎదురైతే మాత్రం లబ్దిదారుల సంఖ్యలో కోతలు పడే అవకాశం లేకపోలేదు. నేడు ... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

తెలంగాణలో 'రైతుబంధు' పథకం ప్రయోజనాలు వివిధ కారణాలతో కొందరు లబ్దిదారులకు అందకుండా పోవడమే దీనికి ఉదాహరణ.

కేంద్ర ప్రభుత్వ పథకం ప్రధానమంత్రి కిసాన్ యోజన, తెలంగాణలోని రైతుబంధులకు భిన్నంగా ఆంధ్ర ప్రదేశ్‌లో కౌలురైతులకు కూడా విస్తరించిన 'రైతు భరోసా'ను అమలు జరపడం అంత సులువేమీ కాదు. కౌలు రైతుకు 'రైతు భరోసా'తో, భూమి యజమానుల్లో అభద్రతకు పరిష్కారంగా ప్రస్తుత శాసనసభ సమావేశాల్లోనే ఒక బిల్లును తెస్తామని ఏపీ ప్రభుత్వం చెబుతోంది. ఇది ఎంతవరకూ పరిష్కారం చూపుతుందో వేచి చూడాలి.

ఇక మరో అంశం.. పింఛన్ల పెంపు. దీనికి సంబంధించిన ఫైలుపై జగన్ పదవీ ప్రమాణం చేసిన వెంటనే తొలి సంతకం పెట్టారు. దీనికి ఇప్పుడు రూ.12,801 కోట్లు కేటాయించారు. ఇది విజయవంతమవుతుందనే అనిపిస్తోంది.

మూడో అంశం.. అమ్మ ఒడి. దీనికి రూ.6,455 కోట్లు కేటాయించారు. కాగా, ఇప్పటికే లబ్దిదారుల సంఖ్యకు సంబంధించి ప్రభుత్వం దోబూచులాడుతోందని, సంఖ్యను తగ్గించాలని చూస్తోందంటూ విమర్శలు వస్తున్నాయి. కాబట్టి ఇది విజయవంతం కావడమనేది ప్రభుత్వ చిత్తశుద్ధి మీదే ఆధారపడి ఉంటుంది. ప్రభుత్వ, ప్రైవేటు పాఠశాలల విద్యార్థులందరికీ ఈ పథకం వర్తిస్తుందని గతంలో ప్రభుత్వం వివరణనిచ్చింది. ఆచరణలో ఇది ఎలా ఉంటుందనేది చూడాలి.

వైఎస్సార్ ఆసరా.. దీంతో డ్వాక్రా సంఘాలను పునరుద్ధరించాలని, వడ్డీలేని రుణాలివ్వాలనేది లక్ష్యం.

ఇక తరువాతది, గతంలో టీడీపీ ప్రభుత్వంలో నిర్లక్ష్యానికి గురైందన్న ఆరోపణలున్న ఆరోగ్యశ్రీ. ఈ పథకానికి దాని పాత స్థాయిని తెస్తామనేది నవరత్నాల వాగ్దానం. ప్రస్తుత బడ్జెట్‌లో వైద్య రంగానికి రూ.11,399 కోట్లు కేటాయించడం, ఆరోగ్యశ్రీని మధ్యతరగతి వర్గాలకు విస్తరించడంలో ప్రభుత్వం మంచి చొరవ తీసుకుంది. దీంతో ఆరోగ్యశ్రీ పేదప్రజల వైద్య అవసరాలకు భరోసా ఇవ్వగలదని అనుకోవచ్చు.

మరో అంశం.. ఫీజు రీయింబర్స్‌మెంట్. ఈ బడ్జెట్ విద్యారంగానికి అత్యధిక ప్రాధాన్యాన్నిచ్చిందని దానికి కేటాయించిన రూ.32168 కోట్లను బట్టి చెప్పవచ్చు. గత ప్రభుత్వ కాలంలో ఫీజు రీయింబర్స్‌మెంట్ చెల్లింపులు సరిగా జరగక కొందరు విద్యార్థులు ఇబ్బందులు పడ్డారనే విషయాన్ని అప్పట్లో జరిగిన విద్యార్థి-యాజమాన్య ఘర్షణలే చెబుతున్నాయి. ప్రస్తుత ప్రభుత్వం ఈ పథకానికి ఇస్తున్న ప్రాధాన్యం కారణంగా.. భవిష్యత్‌లో ఈ పరిస్థితి రాదని అనుకోవచ్చు.

తరువాత యుద్ధ ప్రాతిపదికన సాగు, తాగు నీటి ప్రాజెక్టుల నిర్మాణం. కానీ ప్రస్తుత బడ్జెట్‌లో ఈ అంశానికి సంబంధించిన కేటాయింపుల బలహీనత...


కాబూల్ విమానాశ్రయం మీద తీవ్రవాదులు దాడి చేశారు

అమెరికా రక్షణ మంత్రి జిమ్ మాటిస్ కాబూల్ పర్యటన కోసం వచ్చిన కొద్దిసేపటికి కాబూల్ విమానాశ్రయంపై కొందరు మిలిటెంట్లు దాడి చేశారు. వారితో పోరాడుతున్న అఫ్ఘాన్ సైనికులకు మద్దతుగా అమెరికా బలగాలు వైమానిక దాడులు చేపట్టాయి.

‘‘విషాదకరంగా క్షిపణి అదుపు తప్పింది. దానివల్ల పలువురు పౌరులు చనిపోయారు‘‘ అని అఫ్ఘాన్‌లో నాటో మిషన్ రిసల్యూట్ సపోర్ట్ ఒక ప్రకటనలో పేర్కొంది.

‘‘పౌరులకు జరిగిన హాని పట్ల రిసల్యూట్ సపోర్ట్ తీవ్రంగా విచారిస్తోంది. ఈ దాడి, ఆయుధాలు అదుపు తప్పడం మీద దర్యాప్తు చేస్తున్నాం’’ అని చెప్పింది.

అయితే మొత్తం ఎంత మంది పౌరులు చనిపోయారనేది స్పష్టం కాలేదు.

ఇదిలావుంటే, అమెరికా రక్షణ మంత్రి జిమ్ మాటిస్ విమానం లక్ష్యంగా కాబూల్ విమానాశ్రయం మీద జరిగిన రాకెట్ దాడి తమ పనేనంటూ ఇటు తాలిబాన్, అటు ఇస్లామిక్ స్టేట్ రెండూ ప్రకటించాయి.

అఫ్ఘాన్ సైనికులకు మద్దతుగా అమెరికా బలగాలు వైమానిక దాడులు చేశాయి

అష్రాఫ్‌తో మాటిస్ చర్చలు

అఫ్ఘానిస్తాన్ సైన్యాన్ని బలోపేతం చేసే అంశంపై నాటో చీఫ్ జెన్స్ స్టోల్టెన్‌బర్గ్, అఫ్ఘాన్ అధ్యక్షుడు అష్రాఫ్ ఘనీలతో జనరల్ మాటిస్ చర్చ... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

లు జరిపారు.

అఫ్ఘానిస్తాన్‌కు మరో 3,000 మంది సైనికులను అదనంగా పంపుతామని అమెరికా ఇటీవలే ప్రకటించింది.

అమెరికా సారథ్యంలోని నాటో బలగాల మద్దతు అఫ్ఘాన్ సైన్యానికి ‘‘యుద్ధరంగంలో తాలిబాన్లకు వ్యతిరేకంగా గణనీయమైన బలాన్నిస్తాయి’’ అని జనరల్ మాటిస్ చెప్పారు.

‘‘ఒక క్రూరమైన శత్రువు అధికారం కోసం చంపుకుంటూ వెళ్లడాన్ని అమెరికా అనుమతించదు’’ అని ఆయన పేర్కొన్నారు.

తాలిబాన్‌కు వ్యతిరేకంగా అమెరికా యుద్ధ చర్యలు అధికారికంగా 2014లోనే ముగిశాయి. కానీ అఫ్ఘాన్ సైన్యానికి మద్దతుగా 8,000 మందికి పైగా అమెరికా ప్రత్యేక సైనికులు ఇంకా అఫ్ఘాన్‌లోనే ఉన్నారు.

అమెరికా సారథ్యంలో అఫ్ఘాన్‌పై ఆక్రమణ జరిగిన పదహారేళ్ల తర్వాత కూడా ఆ దేశ భూభాగంలో 60 శాతం మాత్రమే అఫ్ఘాన్ సర్కారు నియంత్రణలో ఉంది.

(బీబీసీ తెలుగును ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్, ట్విట్టర్లో ఫాలో అవ్వండి. యూట్యూబ్‌లోనూ సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి)


కామన్వెల్త్ కూటమిలో భాగమైన దేశాల గురించి ఈ ఏడు విషయాలూ బహుశా చాలామందికి తెలియకపోవచ్చు.

1. మూడో వంతు జనాభా అక్కడే

దాదాపు 740 కోట్ల ప్రపంచ జానాభాలో 240 కోట్ల మంది.. అంటే మూడో వంతు ప్రజలు కామన్వెల్త్ కూటమిలో భాగమైన 53 దేశాల్లోనే జీవిస్తున్నారు. ఈ దేశాల్లో ఎక్కువమంది 30 ఏళ్ల లోపువారే.

ఈ కూటమిలో జనాభా పరంగా భారతే అతిపెద్ద దేశం. మొత్తం కామన్వెల్త్ కూటమి దేశాల జనాభాలో సగం భారత్‌లోనే ఉంది. కూటమిలోని 31 దేశాల జనాభా 15 లక్షల కంటే తక్కువే.

2. బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యంతో సంబంధంలేని దేశాలు

కామన్వెల్త్ కూటమిలో భాగమైన అత్యధిక దేశాలు బ్రిటిష్ సామ్రాజ్య పాలనతో ఏదో విధంగా సంబంధం ఉన్నవే. రవాండా, మొజాంబిక్ లాంటి దేశాలు మాత్రమే వాటికి అతీతం. రవాండా 2009లో, మొజాంబిక్ 1995లో కామన్వెల్త్ దేశాల కూటమిలో భాగమయ్యాయి. అవి గతంలో బ్రిటిష్ పాలనలో లేవు.

కూటమి లోంచి గతంలో విడిపోయిన దేశాలు కూడా ఉన్నాయి. 2003లో జింబాబ్వే కూటమి నుంచి వైదొలగింది. ఎన్నికల్లో రిగ్గింగ్ జరిగిందన్న ఆరోపణల నేపథ్యంలో జింబాబ్వే మొదట సస్పెన్షన్‌కు గురైంది. తరవాత నాటి దేశాధ్యక్షుడు రాబర్ట్ ముగాబే కూటమి నుంచి బయటికొచ్చేశారు.

రవాండా ఎప్పుడూ బ్రిటన్... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

పాలనలో లేదు

సైనిక తిరుగుబాటు నేపథ్యంలో 1999లో పాకిస్తాన్ సస్పెన్షన్‌కు గురైంది. నాలుగేన్నరేళ్ల తరవాత మళ్లీ అది కూటమిలో భాగమైంది. దక్షిణాఫ్రికా కూడా 1961లో తన సభ్యత్వాన్ని రద్దు చేసుకొని 1994లో కూటమిలోకి పున:ప్రవేశించింది.

3. 16దేశాలకే బ్రిటన్ రాణి నాయకత్వం

కామన్వెల్త్ కూటమిలోని 16 దేశాలకు బ్రిటన్ రాణి అధినేతగా ఉన్నారు. 31 గణతంత్ర దేశాలు ఉన్నాయి.

లెసొతో, స్వాజీలాండ్, బ్రూనె దారుస్సలాం, మలేషియా, సమోవా, టోంగా దేశాలకు తమ సొంత చక్రవర్తులున్నారు.

4. భారీ భూభాగం

ప్రపంచ దేశాలన్నింటి విస్తీర్ణంలో పావు భాగాన్ని కామన్వెల్త్ దేశాలే ఆక్రమిస్తున్నాయి.

విస్తీర్ణం పరంగా కెనడా కామన్వెల్త్ కూటమిలో తొలిస్థానంలో, ప్రపంచంలో రెండో స్థానంలో ఉంది. ఆస్ట్రేలియా, భారత్‌లు కూడా విస్తీర్ణం పరంగా చాలా పెద్దవి. నారు, సమోవా, టువాలు, ఆంటిగ్వా లాంటి చిన్న దేశాలు కూడా కూటమిలో భాగంగా ఉన్నాయి.

కెనడా చాలా పెద్దది

నారు చాలా చిన్నది

5. పేరు మారింది

ఆధునిక కామన్వెల్త్ కూటమి 1949లో ఏర్పడింది. మొదట ఆస్ట్రేలియా, కెనడా, భారత్, న్యూజిలాండ్, పాకిస్తాన్, దక్షిణాఫ్రికా, శ్రీలంక, యూకేలు సభ్య దేశాలుగా స్వతంత్ర దేశాల ‘ఫ్రీ అసోసియేషన్’ పేరుతో అది ఏర్పడింది. ఆ తరవాత అది ‘కామన్వెల్త్ నేషన్స్’గా రూపాంతరం చెందింది.

ఇప్పటి దాకా ఇద్దరే కామన్వెల్త్ కూటమికి నాయకులుగా వ్యవహరించారు. ఒకరు కింగ్ జార్జ్ VI, రెండోది క్వీన్ ఎలిజబెత్ II. ఆ నాయకత్వం వంశపారంపర్యంగా సంక్రమించేది కాకపోయినా, ప్రిన్స్ ఆఫ్ వేల్స్ బ్రిటన్ రాజుగా మారిన తరవాత ఆయనే తదుపరి కామన్వెల్త్ దేశాల కూటమికి కూడా నాయకత్వం వహిస్తారని భావిస్తున్నారు.

1969లోనూ కామన్వెల్త్ దేశాల అధినేతలు లండన్‌లో సమావేశమయ్యారు

2012 దాకా కామన్వెల్త్ కూటమికి ఎలాంటి రాజ్యాంగం లేదు. ఆ తరవాతే ప్రజాస్వామ్యం, లింగ సమానత్వం, శాంతి, భద్రత లాంటి 16 విలువలకు సభ్య దేశాలు కట్టుబడి ఉండాలని తీర్మానించుకున్నాయి.

కామన్వెల్త్ కూటమిపైన విమర్శలూ ఉన్నాయి. 2013లో దాన్ని ‘కొత్త వలసవాద సంస్థ’గా పేర్కొంటూ గాంబియా కూటమి నుంచి వైదొలగింది.

కానీ కూటమిలోని దేశాలన్నీ పరస్పరం సహకరించుకుంటూ అభివృద్ధికి తోడ్పడతాయని దాని మద్దతుదారులు చెబుతారు.

6. యూకేను దాటనున్న భారత్

2017 గణాంకాల ప్రకారం కామన్వెల్త్ దేశాల్లో యూకేదే అతిపెద్ద ఆర్థిక వ్యవస్థ. కానీ ఈ ఏడాదిలోనే ఆ స్థానాన్ని భారత్ ఆక్రమిస్తుందని భావిస్తున్నారు.

మొత్తం 53 దేశాల జీడీపీ దాదాపు 10...


కామి రితా

కానీ 48 ఏళ్ల నేపాలీ పర్వతారోహకుడు కామి రితాకు మాత్రం అలా కాదు.

ఆయన ఎక్కువ సార్లు మౌంట్ ఎవరెస్టును విజయవంతంగా అధిరోహించిన వ్యక్తిగా రికార్డును బద్దలు చేయాలనుకుంటున్నారు.

ప్రస్తుతం 21 సార్లు విజయవంతంగా ఎవరెస్టును అధిరోహించిన రికార్డు కామి రితా, మరో ఇద్దరు నేపాలీ షెర్పాల పేరిట ఉంది.

తన సహచరులు ఇద్దరూ రిటైర్ కాగా, ఇప్పుడు కామి రితా కొత్త రికార్డును తన పేరిట లిఖించుకోవాలని ఉవ్విళ్లూరుతున్నారు.

''నా ప్రయత్నంతో చరిత్ర సృష్టించాలని, షెర్పాలు, నేపాల్ గర్వించేలా చేయాలని భావిస్తున్నాను'' అన్నారు రితా.

అడ్వెంచర్ స్పోర్ట్స్ నిర్వహించే అమెరికా సంస్థ తరపున రితా గైడ్‌గా వ్యవహరిస్తున్నారు.

ఆయన మొదటిసారిగా 1994లో, చివరిసారిగా పోయిన ఏడాది మేలో ఎవరెస్టును అధిరోహించారు.

విదేశీ పర్యాటకులు సాధారణంగా ఎవరెస్టును అధిరోహించడంలో ఇలాంటి అనుభవజ్ఞులైన షెర్పాల సహాయం తీసుకుంటారు.

తన 22వ ప్రయత్నంలో రితా వెంట 29 పర్వతారోహకులు ఎవరెస్టును అధిరోహించనున్నారు.

ఆదివారం బేస్ క్యాంప్‌కు బయలుదేరిన వీరు, రెండు వారాల తర్వాత శిఖరాన్ని అధిరోహించడం ప్రారంభిస్తారు.

''అనుకున్నది అనుకున్నట్లు జరిగితే, మే 2... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

9న శిఖరాగ్రానికి చేరుకొనే అవకాశం ఉంది'' అని కామి రితా 'ద ఖాట్మండు పోస్ట్'కు తెలిపారు.

ఈసారి ఎవరెస్టును అధిరోహించినా అక్కడితో ఆగిపోనని రితా అన్నారు. 25 సార్లు ఎవరెస్టును అధిరోహించి చరిత్రను సృష్టించాలన్నదే తన లక్ష్యం అని తెలిపారు.

ఇవి కూడా చదవండి:

(బీబీసీ తెలుగును ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి.  యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)


కారంచేడు స్మారక స్థూపం

హరిత విప్లవం సాగిన ప్రాంతాల్లో దాని వల్ల బలపడిన శూద్ర అగ్రకులాలు దళితుల మీద సాగించిన దాడిగా దీనికి సామాజిక క్రమంలో ప్రాధాన్యముందని విశ్లేషకులు భావిస్తారు.

తెలుగు నేల మీద జరిగిన  ప్రధాన దాడులు కారంచేడు, చుండూరు.. రెంటిలోనూ పారిన నెత్తుటికి నీటి పారుదల కాల్వలు సాక్ష్యంగా ఉండడం సామాజిక పరిణామంలో కీలకమైన అంశంగా చూడాల్సి ఉంటుంది.

సాధారణంగా ఈ విషయంలో అంతగా చర్చలో ఉండని రాజకీయ నాయకుడు దగ్గుబాటి వేంకటేశ్వరరావు హఠాత్తుగా నాటి ఘటనలను గుర్తుచేసుకుంటూ సోషల్ మీడియా పోస్టులు పెట్టడంతో మరొక్కమారు అది చర్చకు వేదికగా మారింది. ఈ నేపథ్యంలో బీబీసీ తెలుగు కారంచేడు ఘటనతో ఉద్యమంతో సంబంధమున్న వ్యక్తులతో మాట్లాడింది.

"త‌గ‌ల‌బెట్టేద్దామ‌ని అనుకున్నారు"

"మాదిగల మీద కోపంగా ఉన్న కమ్మవారు పొద్దున్నే పల్లెమీదకు వస్తారని తెలుసు. వాళ్లొస్తే లేని పోని రచ్చ. మీరు కాలువకు పొండి అని మా అమ్మ నన్ను బట్టలుతకడానికి పంపించింది. అంత పెద్ద దాడి జరుగుతుందని అయితే అనుకోలే. అప్పటికే కాలువలో పల్లెకు సంబంధించి తెలిసిన వాళ్లు బట్టలు ఉతుక్కుంటూ ఉన్నారు. పనయ్యాక వాళ్లతో కలిసి తిరిగొస్తున్నాం. బడి, గుడి ఉన్న ... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

చోటుకు వచ్చేసరికి పెద్ద పెద్ద కేకలతో గుంపులుగా వస్తున్నారు. దీంతో, మళ్లీ కాలువ వైపు పరుగులు పెట్టాము. మా వాళ్లను ఎక్కడంటే అక్కడ తరుముతున్నారు. కొడుతున్నారు. మేం భయపడిపోయి చీరాల రోడ్డు వైపు పరిగెట్టాం"ఆ రోజు జరిగిన ఘటనను సులోచన ఇలా గుర్తుచేసుకున్నారు.

కారంచేడు దాడి బాధితురాళ్లలో సులోచన ఒకరు. ఆ మారణకాండలో భర్తను కోల్పోయిన స్త్రీ సులోచన. కారంచేడు గురించి కదిలిస్తే నిన్న మొన్నటి ఘటనలా భావోద్యేగంతో మాట్లాడారామె.

"ఆరుగురు ఆడవాళ్లం దొరికేశాం. మా చుట్టూ వచ్చి కర్రలతో కొట్టడం మొదలెట్టారు... వాళ్లు కొట్టిన దెబ్బలకు అంత ఎత్తు ఎగిరిపడుతున్నాం. అసలు బతుకుతామని కూడా అనుకోలేదు. ఈలోగా బరిసో..కర్రో తెలియదు. నా నుదుటి మీద తగిలింది. తర్వాత ఐదు కుట్లు పడ్డాయి. మాతో పాటు ఉన్న మరియమ్మని బళ్లెంతో పొడిచారు. ఆ తర్వాత మమ్మల్ని అందరినీ తగలబెట్టాలని చెత్త అంతా పోగేశారు. కానీ వాళ్ల దగ్గర అగ్గిపెట్టె కోసం వెదికినా దొరకలేదు. దాంతో మమ్మల్ని ఓ ఇద్దరికి అప్పగించి మిగిలిన వాళ్ల కోసం అంతా వెళ్లిపోయారు. వాళ్ల ఆడవాళ్లతో కొట్టించి.. మా పని పట్టాలని ఆదేశాలు ఇచ్చి అంతా పోయారు" అంటూ సులోచన నాటి ఘటనలను గుర్తు చేసుకున్నారు.

సులోచన

"మమ్మల్ని కాలువ గట్టు వెంటా తీసుకుని వస్తుంటే.. తేళ్ల ముత్తయ్య చావు బతుకుల్లో కాలువలో కనిపించారు. ఆయ‌న్ను అప్పటికే కర్రలతో  బాగా కొట్టారు. అవన్నీ చూసి.. 'వాడక్కడ చనిపోయాడు..వీడిక్కడ అయిపోయాడు'అని మాతో ఉన్న వాళ్ల మాటలు వింటుంటే వణుకుపుట్టింది. సాల్మన్  గాడు కూడా అయిపోయాడని వాళ్లు చెప్పుకుంటుంటే మా నాన్నకి ఏమయ్యిందోననే భయం వేసింది. మమ్మల్ని రాళ్లతో కొట్టి, కృష్ణ కాలువలో పడేయాలని అనుకుంటూ తీసుకొస్తున్నారు. తీరా చెరువు దగ్గరకు వచ్చే సరికి ఎదురుగా పోలీసులు కనిపించారు. దాంతో వాళ్ళు మమ్మల్ని వదిలేసి అటు పారిపోయారు. అప్పటికే మోషే తాతని కడుపులో పొడిచి పేగులు బయటకు లాగేందుకు కూడా ప్రయత్నం చేశారు. ఇంకా చాలామందిని కొట్టారు. అందరినీ రోడ్డు మీద పడుకోబెట్టారు. అది చూస్తేనే ఒళ్లు జలదరించింది. ఆ తర్వాత ఆసుపత్రికి తీసుకెళ్లారు"అని వివరించారు సులోచన.

నాడు జరిగిన దాడిలో అప్పటికప్పుడు ఆరుగురు- దుడ్డు రమేష్, తేళ్ల మోషే, తేళ్ల ముత్తయ్య,  తేళ్ల యెహేషువా, దుడ్డు వందనం, దుడ్డు అబ్రహం మరణించారు. 20 మంది తీవ్రంగా గాయపడ్డారు. రెండేళ్ల తర్వాత దుడ్డు అనీశమ్మని ఆమె ఇంటిలోనే చంపారు. మృతులు మొత్తం ఏడుగురయ్యారు.

ప్ర‌ధాన నిందితుడికి జీవిత ఖైదు

ఈ...


కారణం... కండలు తిరిగిన శరీరంతో అంతర్జాతీయ స్థాయి బాడీ బిల్డర్‌గా ఆయన పేరు తెచ్చుకోవడమే.

''పోలీస్ ఫోర్స్ అంటేనే ఫిట్‌నెస్ ఫోర్స్. అందుకే అందరికీ అవగాహన కల్పించడానికి ఇలా ఏదో ఒకటి చేయాలి అనిపించింది. ఫిట్‌గా ఉండే శరీరంపై ఖాకీ డ్రెస్ ఉంటే చాలా బాగుంటుంది'' అని చెబుతున్న కిశోర్ గురించి మరిన్ని వివరాలను ఈ వీడియోలో చూడండి..

కండల శరీరంపై ఖాకీ డ్రెస్సు

''నా పేరు కిశోర్ ధ్యానేశ్వర్ డాంగె. జాల్నా పోలీస్ డిపార్టుమెంటులో కానిస్టేబుల్‌గా పనిచేస్తున్నా. నేను హాలీవుడ్ హీరో ఆర్నాల్డ్ ష్క్వాజ్‌నెగ్గర్ నుంచి స్ఫూర్తి పొందాను. ఆర్నాల్డ్ లాంటి వ్యక్తి మూడు రంగాల్లో పేరు తెచ్చుకున్నప్పుడు అదే పని భారత్‌లో నేనెందుకు చేయలేను.. అనిపించింది. బాడీబిల్డింగ్ చరిత్రలోనే ఒక మార్పు తీసుకురావాలి అనుకున్నాను. అందుకే ఇందులో అడుగుపెట్టాను'' అని కిశోర్ చెబుతున్నారు.

అనేక దేశాల్లో 'వరల్డ్ పోలీస్ ఫైర్ గేమ్స్' లో పాల్గొని భారత్ కు ఎన్నో పతకాలు సాధించి పెట్టారు కిశోర్.

'ఈ కండల కోసం ఆటో నడిపాను..'

''మా నాన్న కూడా పోలీస్ కానిస్టేబుల్‌గా పనిచేసేవారు. ఆరోజుల్లో ఆయన జీతం కేవలం మూడు వేల రూపాయలు. దాంతో 2003లో నేను ఆటో నడిప... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

ాను. అలా వచ్చిన డబ్బును బాడీ బిల్డింగ్‌కు సరిపడే డైట్ కోసం ఉపయోగించేవాణ్ని. బాడీ బిల్డింగ్‌కు డైట్, వర్కవుట్, రెస్ట్.. ఈ మూడూ చాలా ముఖ్యం.''

కిశోర్ ప్రేరణతో మహారాష్ట్ర పోలీసు శాఖలో దాదాపు 40-50 మంది బాడీ బిల్డర్లుగా తయారయ్యారు.

భారత్ తరఫున మిస్టర్ ఒలింపియా ట్రోఫీ సాధించాలనేది కిశోర్ కల.

''పోలీసు డిపార్టుమెంటులో 24 గంటలూ టెన్షన్ ఉంటుంది. డ్యూటీ అయిపోయాక బాడీ బిల్డింగ్ చేయాలంటే మానసికంగా ఎంతో ఒత్తిడి ఉంటుంది. అయితే మా పై అధికారులకు, సహచరులకు నాలో ఉన్న టాలెంట్ ఏమిటో తెలుసు. వారంతా నాకు సాయం చేస్తుంటారు. దాని వల్లనే, 2013లో జరిగిన వరల్డ్ పోలీస్ ఫైర్ గేమ్స్‌లో 77 దేశాలను ఓడించి స్వర్ణ పతకాన్ని సాధించగలిగాను'' అని కిశోర్ చెబుతున్నారు.

ఇవి కూడా చదవండి

(బీబీసీ తెలుగును ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి.  యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)


కారు చోరీ వార్తను కొన్ని మీడియా సంస్థలు రిపోర్టు చేయగానే  సోషల్ మీడియాలో దీనిపై సెటైర్లు హల్ చల్ చేశాయి.

ఈ నీలిరంగు వేగన్-ఆర్ కారును కేజ్రీవాల్ 2015 దిల్లీ అసెంబ్లీ ఎన్నికల వరకు వాడారు. ప్రస్తుతం దీన్ని ఓ కార్యకర్త వినియోగిస్తున్నారు.

ఈ కారును సచివాలయం వద్ద గురువారం మధ్యాహ్నం ఎవరో కొట్టేశారని పోలీసులు తెలిపారు.

ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ పెట్టిన తర్వాత ఈ కారు కేజ్రీ నిరాడంబరతకు నిదర్శనంగా ఉండేది. చివరకు ఆయన ఈ కారులోనే వెళ్లి సీఎంగా ప్రమాణం చేశారు.

ఈ కారును ఆప్ మద్దతుదారుడు లండన్‌లో ఉంటున్న కుందన్ శర్మ పార్టీకి విరాళంగా ఇచ్చారు. దీన్ని 2005లో రిజిస్టర్ చేశారు.

సోషల్ మీడియాలో సెటైర్లు

తాను వెంటనే దిల్లీ వచ్చి కారును వెతికే పనిలో పడతానని భారతీయ జనతా పార్టీ నేత సుబ్రమణియన్ స్వామి ట్వీట్ చేశారు.

పలువురు  మోదీనే కారును తీసుకెళ్లాడేమోనని ట్వీటారు.

"ముఖ్యమంత్రి గారి కారుకే దిక్కు లేకపోతే మరి సామాన్యుల సంగతేంటి..? ఇక మన భద్రత మనమే చూసుకోవాల్సిందే" అని  రాకేశ్ కె ట్వీట్ చేశారు.

"15 లక్షల సీసీ కెమేరాలు ఎక్కడ పెట్టారయ్యా? కనీసం మీ కారులో ఒకటైనా పెట్టాల్సింది" అని ధర్మిశ్ షా ఉచిత సలహా ఇచ్చారు.

"క... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

ొంతమందికి ఇది అదృష్ట దేవతలా కనిపిస్తూ ఉండొచ్చు"  అని మరొకరు ట్వీటారు.

"ముఖ్యమంత్రి కూడా మాలాగే సామాన్యుడని తొలిసారిగా అర్థమైంది" అని ఇంతియాజ్ అలాం అన్నారు.

ఆ కారు "మోదీ దగ్గర ఉందేమో" అని ధ్రువ్..  ప్రధాని నివాసం వద్ద పార్క్ చేసి ఉందని మరొకరు ట్వీట్ చేశారు.

"ఇందుకు దిల్లీ పోలీసులను లిమ్కా బుక్‌లో ఎక్కించొచ్చు" అని సీమ వర్మ పేర్కొన్నారు.

"ఇప్పుడు ఆమ్ ఆద్మీకి బీఎండబ్ల్యూ కొనుక్కొనే అవకాశం వచ్చింది" అని మరొకరు చమత్కరించారు.

"రాజు గారు మీ రథాన్ని ఎవరు పట్టుకెళ్లారు" అని పవన్ దత్తా పేర్కొన్నారు.

"జయ్ షా కేసు నుంచి దృష్టి మరల్చేందుకు మోదీనే ఈ పని చేశాడేమో?" అని  నిమేశ్ అనుమానం వ్యక్తం చేశారు.

"కేంద్ర ప్రభుత్వం అధీనంలోని దిల్లీ పోలీసుల ప్రతిష్ఠను దిగజార్చేందుకు కేజ్రీవాల్ పన్నిన మరో పన్నాగం ఇది" అని మరకొరు ట్వీటారు.

(బీబీసీ తెలుగును ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి.  యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)


కార్గిల్ చొరబాట్ల గురించి మొదట భారత సైన్యానికి సమాచారం ఇచ్చిన గొర్రెల కాపరి తాషీ

నిజానికి, అప్పుడు పాకిస్తాన్ సైన్యం చొరబాట్ల గురించి భారత సైన్యానికి ఉప్పందించిన వ్యక్తి కార్గిల్‌లోని గార్కౌన్ గ్రామానికి చెందిన ఓ గొర్రెల కాపరి. ఆయన పేరు తాషీ నామ్‌గ్యాల్.

ఆయనతోపాటు ఆ గ్రామంలో కొంతమంది గ్రామస్థులు కూడా ఆర్మీకి సహకరించారు.

కార్గిల్ యుద్ధం ముగిసి 20 ఏళ్లైన సందర్భంగా బీబీసీ ప్రతినిధి అరవింద్ ఛాబ్రా ఆ గ్రామానికి వెళ్లారు. ఆనాటి చొరబాట్లపై స్థానికులతో మాట్లాడారు.

గార్కౌల్ గ్రామం కార్గిల్‌లోని బాల్టిక్ సెక్టార్లో ఉంది. కొత్తగా కొన్న యాక్ (జడలబర్రె) కనిపించకపోవడంతో దాన్ని వెతుకుతూ కొండలపైకి వెళ్లారు తాషీ.

యాక్ కోసం వెతికితే పాక్ సైన్యం ఉంది

కొండ రాళ్లలో చాలా సేపు వెతికాక ఆయనకు తన యాక్ కనిపించింది. దానితోపాటు అక్కడ కనిపించిన దృశ్యం, కార్గిల్ యుద్ధానికి మొదటి కారణం అని భావిస్తారు.

"అది నా కొత్త యాక్ కాకుంటే దాన్ని నేను పట్టించుకునేవాడినే కాదు. దాన్ని వెతకడానికి వెళ్లకపోతే బహుశా అక్కడ పాకిస్తాన్ సైన్యం ఉండడం నాకు తెలిసుండదు" అని తాషీ చెప్పారు.

ఆయన అక్కడ కొంతమంది అనుమానితులను చూశారు. వెం... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

టనే ఆ సమాచారం భారత సైన్యానికి చెప్పారు.

"నేనొక పేద పశువుల కాపరిని. అప్పడు నేను 12 వేల రూపాయలకు ఆ యాక్‌ను కొన్నాను. కొండల్లో అది తప్పిపోవడంతో కంగారుపడ్డా. అది కొత్త యాక్ కావడంతో దాన్ని వెతకడానికి వెళ్లా. యాక్‌తోపాటు, పాక్ సైనికులు కూడా కనిపించారు" అన్నారు.

పాక్ సైనికులు కార్గిల్ శిఖరాలపైకి చేరిన విషయం గురించి కీలక సమాచారం ఇచ్చినా, తనకు ప్రభుత్వం వల్ల ఒరిగిందేమీ లేదన్నారు తాషీ.

"20 ఏళ్లు గడిచిపోయాయి. నేనేం సాధించాను, ఏం లేదు. వాళ్లకు చాలా కీలక సమాచారాన్ని అందించాను. నాకు ప్రభుత్వం సంతోషంగా ఏదో ఒక సాయం చెయ్యాల్సింది. కానీ ఏమీ చెయ్యలేదు" అన్నారు తాషీ.

సింధూ నదీ తీరంలో

తాషీ నివసిస్తున్న గార్కౌన్ గ్రామం కార్గిల్‌కు 60 కిలోమీటర్ల దూరంలో సింధునదీ తీరంలో ఉంది. అప్పట్లో కార్గిల్ పర్వతాల్లోకి చొరబడ్డ పాకిస్తాన్ సైన్యం అక్కడ తమ స్థావరాలు ఏర్పాటు చేసింది.

తాషీ బౌద్ధ మతాన్ని ఆచరిస్తారు. ఆయన పాక్ సైనికులను తాను మొదటిసారి చూసిన ప్రాంతానికి మమ్మల్ని తీసుకెళ్లారు.

"తప్పిపోయిన మేకల కోసం వెతుకుతున్నప్పుడు వారి శిబిరాలు కనిపించాయి. అక్కడ నాకు మొత్తం ఆరుగురు కనిపించారు" అని తాషీ చెప్పారు.

తాషీ మొదట వాళ్లను వేటగాళ్లని అనుకున్నారు. కానీ ఆయుధాలు, ఇతర సామగ్రి అంతా చూసి భారత సైన్యానికి సమాచారం ఇచ్చారు.

పాక్ సైన్యాన్ని తాషీ చూసింది ఈ కొండలపైనే

దక్కింది ప్రశంసలే

శత్రు సైనికుల గురించి కీలక సమాచారం ఇచ్చినందుకు తాషీకి చాలా ప్రశంసలు, ప్రశంసాపత్రాలు కూడా దక్కాయి. కానీ వాటి వల్ల తనకు ఒరిగిందేమీ లేదంటున్నారు తాషీ.

"చాలామంది ఉన్నతాధికారుల నుంచి నాకు ఎన్నో సర్టిఫికేట్లు వచ్చాయి. కానీ అవి నాకు ఎందుకూ పనికిరాలేదు" అన్నారు.

"నాకు నలుగురు పిల్లలు. ఒక పాపను చదివించడానికి సాయం చేయడం తప్ప నాకు ఎలాంటి ఆర్థిక సాయం అందలేదు. ఎలాంటి గౌరవం దక్కలేదు. ఎన్నో హామీలు ఇచ్చారు. కానీ ఏవీ నిలబెట్టుకోలేదు" అన్నారు.

బీబీసీ ప్రతినిధికి తన సర్టిఫికెట్లు చూపిస్తున్న తాషీ

ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీపై తనకు చాలా విశ్వాసం ఉందన్న తాషీ, ఎవరో ఒకరు తన సందేశాన్ని ఆయన వరకూ చేర్చాల్సిన అవసరం ఉందన్నారు.

తాషీ మాత్రమే కాదు, గ్రామస్థులందరూ అదే చెప్పారు. భారత సైన్యానికి తాము అంత సాయం చేసినా, ఎవరూ తమను పట్టించుకోలేదన్నారు.

కానీ ఈ యుద్ధంలో భారత్ విజయానికి తాము కూడా కారణమైనందుకు గర్వంగా ఉందని చెబుతున్నారు.

గార్కౌల్ గ్రామం

యుద్ధం వల్ల గ్రామం ధ్వంసం

కార్గిల్ యుద్ధంలో తమ...


కార్గిల్ యుద్ధం జరిగి 21 ఏళ్లవుతున్న సందర్భంగా బీబీసీ అందిస్తున్న ప్రత్యేక కథనం.

1999, మే 8. పాకిస్తాన్ 6 నార్తర్న్ ఇన్ఫాంట్రీ కెప్టెన్ ఇఫ్తెఖార్, లాన్స్ హవల్దార్ అబ్దుల్ హకీమ్, మరో 12 మంది సైనికులతో కార్గిల్ ఆజం పోస్టులో కూచుని ఉన్నాడు. అప్పుడే భారత్‌కు చెందిన ఆరేడుగురు పశువుల కాపరులు అక్కడ గొర్రెలను మేపడం అతడికి కనిపించింది.

"ఆ గొర్రెల కాపరులను అదుపులోకి తీసుకుందామా" అని పాకిస్తాన్ సైనికులందరూ చర్చించుకున్నారు. వారిలో ఒకరు "కాపరులను బంధిస్తే, తమ దగ్గరున్న సరకులన్నీ వాళ్లకు పెట్టాల్సి వస్తుంది, అవి మనకే చాలవు, వదిలేద్దాం" అన్నాడు. గంటన్నర తర్వాత అదే గొర్రెల కాపరులు ఆరు భారత జవాన్లతో అక్కడికి తిరిగివచ్చారు.

పాక్ చొరబాటు గుర్తించిన లామా హెలికాప్టర్

భారత జవాన్లు తమ బైనాకులర్స్‌లో ఆ ప్రాంతాన్ని పరిశీలించారు. తిరిగి వెళ్లిపోయారు. మధ్యాహ్నం 2 గంటల సమయంలో ఒక లామా హెలికాప్టర్ ఆ ప్రాంతం మీదుగా వెళ్లింది.

అది ఎంత కిందగా వెళ్లిందంటే, పాక్ ఆర్మీ కెప్టెన్ ఇఫ్తెఖార్‌కు దానిలోని పైలెట్ బ్యాడ్జి కూడా కనిపించింది.

కార్గిల్ కొండల్లో ఎత్తయిన శిఖరాలపై పాక్ సైనికులు భారీగా తిష్ట వేశారనే విషయం భారత... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

జవాన్లకు మొట్టమొదటిసారి తెలిసింది అప్పుడే.

కార్గిల్‌పై 'విట్నెస్ టు బ్లండర్-కార్గిల్ స్టోరీ అన్‌ఫోల్డ్స్' పుస్తకం రాసిన పాకిస్తాన్ సైన్యం రిటైర్డ్ కల్నల్ అష్ఫాక్ హుసేన్ దానిపై గురించి బీబీసీతో మాట్లాడారు.

"నేను స్వయంగా కెప్టెన్ ఇఫ్తెఖార్‌తో మాట్లాడాను. తర్వాత రోజు భారత సైన్యానికి చెందిన లామా హెలికాప్టర్ అక్కడికి వచ్చినపుడు అది ఆజం, తారిక్, తష్ఫీన్ పోస్టులపై బుల్లెట్ల వర్షం కురిపించిందని చెప్పాడు. భారత హెలికాప్టర్‌పై కాల్పులు జరపడానికి కెప్టెన్ ఇఫ్తెఖార్ బెటాలియన్ హెడ్ క్వార్టర్స్ అనుమతి అడిగితే, వారు ఇవ్వలేదు. ఎందుకంటే దానివల్ల భారత్‌కు 'సర్‌ప్రైజ్ ఎలిమెంట్' మిస్ అవుతుంది" అని చెప్పారు.

భారత్ ప్రభుత్వానికి విషయం తెలియదు

పాకిస్తాన్ వైపు నుంచి భారత్‌లోకి భారీ సంఖ్యలో చొరబాటు జరిగిందనే విషయం భారత సైనికాధికారులకు తెలిసింది. కానీ దీన్ని తమ స్థాయిలో చక్కబెట్టచ్చని వాళ్లు అనుకున్నారు. అందుకే వారు ఆ విషయం ప్రభుత్వ పెద్దలకు చెప్పాలనుకోలేదు.

ఒకప్పుడు ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ ప్రతినిధిగా పనిచేసిన జశ్వంత్ సింగ్ కొడుకు మానవేంద్ర సింగ్ ఆ రోజును గుర్తు చేసుకున్నారు.

"నా ఫ్రెండ్ ఆర్మీ హెడ్ క్వార్టర్స్‌లో పనిచేసేవాడు. తను నన్ను కలవాలని ఫోన్ చేశాడు. నేను వాళ్లింటికి వెళ్లా. అతడు సరిహద్దుల్లో ఏదో గందరగోళం జరుగుతోందని చెప్పాడు. చొరబాట్లను తిప్పికొట్టడానికి మొత్తం దళాన్ని హెలికాప్టర్లో ఏదో కఠినమైన ప్రాంతానికి పంపించారన్నాడు. ఉదయం నాన్నకు ఆ విషయం మొత్తం చెప్పాను. ఆయన అప్పటి రక్షణ మంత్రి జార్జ్ ఫెర్నాండెజ్‌కు ఫోన్ చేసారు. ఆయన తర్వాత రోజు రష్యా వెళ్లాలి. కానీ జార్జ్ తన పర్యటన రద్దు చేసుకున్నారు. ప్రభుత్వానికి ఆ చొరబాటు గురించి మొదట అప్పుడే తెలిసింది" అన్నారు.

బీబీసీ స్టూడియోలో మానవేంద్ర సింగ్ (ఎడమ)

లక్ష్యం సియాచిన్‌కు భారత్‌ను దూరం చేయడం

ఇక్కడ ఆసక్తికరమైన ఏంటంటే, అదే సమయంలో భారత ఆర్మీ చీఫ్ జనరల్ వేదప్రకాశ్ మలిక్ కూడా పోలండ్, చెక్ రిపబ్లిక్ పర్యటనలో ఉన్నారు. ఆయనకు దీని గురించి మొదటి సమాచారం సైనికాధికారుల నుంచి రాలేదు. అక్కడి భారత రాయబారి ఆయనకీ విషయం చెప్పారు.

లాహోర్ సమ్మిట్ తర్వాత పాకిస్తాన్ సైనికులు ఇలా గుట్టుచప్పుడు కాకుండా కార్గిల్ పర్వతాలపైకి వెళ్లి కూచోవడం వెనుక అసలు లక్ష్యం ఏంటి అనే ప్రశ్న కూడా వస్తుంది.

వారి లక్ష్యం ఒకటే. భారత్‌కు ఉత్తరంగా సుదూరంగా ఉన్న టిప్‌పై సియాచిన్ గ్లేసియర్ లైఫ్ లైన్ అయిన ఎన్‌హెచ్ 1D...


కార్టాజినా తీరంలోని సముద్ర గర్భంలో శాన్ జోస్ యుద్ధ నౌక, అందులోని అపార సంపద భద్రంగా ఉన్నాయి

ఆ నౌక శతాబ్దాలుగా సాగరగర్భంలో ఆచూకీలేకుండా ఉండిపోయింది. కానీ.. 2015లో దీని చుట్టూ ఉన్న రహస్యం వీడిపోవటం మొదలైంది. అది ఎక్కడుందో కనిపెట్టామని కొలంబియా ప్రభుత్వం అధికారికంగా ప్రకటించింది.

నాలుగేళ్లు గడచిపోయాయి. నౌక ఇంకా కొలంబియా సముద్ర జలాల్లోలోనే ఉంది. 600 మీటర్ల లోతున. అయినా.. ఆ నౌక తమదని.. అందులో ఉన్న నిధులు తమకే చెందుతాయనే గొడవ మొదలైంది.

మునిగిపోయిన నౌకల్లో అత్యంత సంపన్నమైన నౌకగా 'హోలీగ్రెయిల్' అని పేరుపడ్డ శాన్ జోస్ ఖచ్చితంగా ఎక్కడుందన్న విషయాన్ని కొలంబియా ప్రభుత్వం ప్రకటించలేదు.

కానీ.. కార్టాజినాకు 40  కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న రొజారియో దీవుల సమీపంలో ఉన్నట్లు చెప్తున్నారు. ఆ దీవుల్లోని బీచ్‌లకు వెళ్లే పర్యాటకులను అటూ ఇటూ చేరుస్తూ అనేక మోటారుబోట్లు నిత్యం ఈ జలాల మీదుగా తిరుగుతుంటాయి. అలా వెళుతున్నపుడు, వస్తున్నపుడు.. శాన్ జోస్, అందులోని అపార నిధులు మన కింద నీటి అడుగున ఎక్కడో ఉన్నాయని ఆలోచించకుండా ఉండటం కష్టం.

స్పెయిన్ యుద్ధనౌక శాన్ జోస్ 1708లో కార్టాజినా తీరంలో మునిగిపోయినపుడు అందులో 2,0... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

00 కోట్ల డాలర్ల విలువైన బంగారు, వెండి, ఆభరణాలు ఉన్నాయి

నిజానికి, ఈ నౌక చుట్టూ ఎంతో కాలంగా ఎన్నో ఊహలు అల్లుకున్నాయి. నోబెల్ బహుమతి గ్రహీత గాబ్రియెల్ గార్సియా మార్క్విజ్ రాసిన 'లవ్ ఇన్ ద టైమ్స్ ఆఫ్ కలరా' నవలలో శాన్ జోస్ గురించి రాశారు. నవలలోని ప్రధాన పాత్ర ఫ్లోరెంటినో అరీజా.. సాగర గర్భంలోకి ఈదుకుంటూ వెళ్లి అందులోని సంసదను తీసుకువచ్చి తన జీవిత కాల ప్రేయసికి అందించాలని ప్రణాళిక రచిస్తాడు.

రొజారియో దీవుల్లో అతి పెద్దదైన ఇస్లా గ్రాండ్‌లో విహారానికి బొగోటా నుంచి కుటుంబంతో సహా వచ్చారు బిబియానా రోజాస్ మేజియా. ''ఈ కరీబియన్ మంత్రముగ్ధం చేస్తుంది. మా దేశంలో ఉన్న మార్మిక వాస్తవికత (మాజికల్ రియలిజం) ఇది. శాన్ జోస్ యుద్ధనౌకలో ఎంత సంపద ఉందనేది మాకు తెలియదు. కానీ.. అదో గొప్ప లెజెండ్'' అంటారామె.

శాన్ జోస్ యుద్ధ నౌక 1708 మే నెలాఖర్లో పనామాలోని పోర్టోబెలో ఓడరేవు నుంచి బయలుదేరింది. నాడు స్పెయిన్ నియంత్రణలో ఉన్న పెరూలో వసులు చేసిన బంగారం, వెండి, విలువైన రాళ్లను ఆ ఓడలో నింపారు. వాటి విలువ నేడు 1,000 కోట్ల డాలర్ల నుంచి 2,000 కోట్ల డాలర్ల వరకూ ఉంటాయని అంచనా వేస్తున్నారు.

ఈ సంపదను నాటి స్పెయిన్ చక్రవర్తి నాలుగో ఫిలిప్‌కు అందించాల్సి ఉంది. నాడు స్పెయిన్ వారసత్వ యుద్ధానికి నిధులు సమకూర్చటానికి తన వలస రాజ్యాల వనరుల మీద ఆయన ఆధారపడ్డారు.

అపార సంపదతో బయలుదేరిన శాన్ జోస్ యుద్ధ నౌక మరమ్మతు కోసం కార్టాజినాలో స్వల్ప కాలం ఆగాల్సిన పరిస్థితి. ఆ తర్వాత అక్కడి నుంచి బయలుదేరి తొలుత క్యూబాలోని హవానాకు, అక్కడి నుంచి స్పెయిన్‌కు సుదీర్ఘ ప్రయాణం చేయాలి.

స్పెయిన్‌తో యుద్ధం చేస్తున్న బ్రిటన్.. తమ మీద దాడి చేయటానికి కార్టాజినాలో నౌకలను మోహరించి ఉండవచ్చునని శాన్ జోస్ కెప్టెన్ జోస్ ఫెర్నాండెజ్ డి శాంటిలాన్‌కు తెలుసు. అయినా మరమ్మతు ఆయన కార్టాజినా వైపు నౌకను నడిపించారు.

రొజారియో దీవుల సమీపంలోని సాగర జలాల్లో శాన్ జోస్ యుద్ధనౌక మునిగి ఉందని చెబుతున్నారు

జూన్ 8వ సాయంత్రానికి శాన్ జోస్‌లోని సంపద కోసం యుద్ధం మొదలైంది. బ్రిటిష్ నౌకాదళం పిస్టళ్లు, కత్తులు, కరవాలాలతో మూడు సార్లు శాన్ జోస్ మీదకు వెళ్లి దానిని తన నియంత్రణలోకి తీసుకోవాలని ప్రయత్నించిందని.. గొంజాలో జునీజా చెప్పారు. ఆయన కార్టాజినాలోని మ్యూజియం ఆఫ్ కరీబియన్ క్యురేటర్‌గా పనిచేస్తున్నారు.

''ఆ పోరాటంలో శాన్ జోస్ గెలిచే పరిస్థితిలో ఉంది. కానీ.. చివరికి ఆ పరిస్థితి ఎలా దిగజారిందన్నది మనకు...


కార్డినల్ ఓస్వాల్డ్ గ్రేసియస్

ముంబయి ఆర్చిబిషప్ ఓస్వాల్డ్ గ్రేసియస్ కూడా తాను ఒక చిన్నారిపై లైంగిక వేధింపులకు సంబంధించిన కేసులో అవసరమైనంత త్వరగా స్పందించలేదని, ఆ ఆరోపణల గురించి పోలీసులకు సమాచారం ఇవ్వలేదని బీబీసీ నిర్వహించిన పరిశోధన అనంతరం అంగీకరించారు.

కార్డినల్ ఓస్వాల్డ్ గ్రేసియస్‌తో ఇంటర్వ్యూ

భారత్‌లోనే అత్యంత సీనియర్ క్రైస్తవ మతాధికారి, చిన్నారులపై లైంగిక వేధింపుల నిరోధానికి సదస్సు నిర్వహిస్తున్నవారిలో ముఖ్యుడు అయిన కార్డినల్ ఓస్వాల్డ్ గ్రేసియస్.. చిన్నారులపై లైంగిక వేధింపులను ఆయన దృష్టికి తీసుకువచ్చినా సరే ఆయన పట్టించుకోలేదని బాధితులు, వారి మద్దతుదారులు ఆరోపిస్తున్నారు.

భారతదేశంలోని క్యాథలిక్ చర్చిలలో మతాధిపతుల లైంగిక వేధింపుల గురించి మాట్లాడేందుకు భయపడే వాతావరణం ఉందని  కేథలిక్కులు చెబుతున్నారు. ధైర్యం చేసి ఈ విషయాలు మాట్లాడిన వారు, దీనివల్ల చాలా సమస్యలు ఎదురయ్యే ప్రమాదం ఉందన్నారు.

మతాధిపతులు అవసరమైన రీతిలో స్పందించకపోవడం, బాధితులకు మద్దతు ఇవ్వకపోవడం వంటి రెండు కేసులను మేం గుర్తించాం.

ఇందులో మొదటి కేసు 2015లో ముంబైలో జరిగింది.

ఆ సాయంత్రం ఆమె జీవితం ఊహించని మలుపు తిరిగింది. ఆ... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

మె కుమారుడు చర్చి నుంచి తిరిగి వచ్చి, అక్కడున్న మతాధికారి తనపై అత్యాచారం చేశారని చెప్పాడు.

'ఏం చేయాలో నాకు అర్థం కాలేదు' అని ఆమె అన్నారు. ఇంతవరకూ ఆమెకు దీని గురించి తెలియదు. కానీ, ఈ ఘటన ఆమెను భారత్‌లో ఉన్న కేథలిక్ చర్చితో వివాదంలోకి దిగేలా చేసింది.

క్రైస్తవ మతాధిపతి లైంగిక వేధింపులకు గురైన బాధితుని తల్లిదండ్రులు

సహాయం కోసం ఆమె భారత్‌లోని కేథలిక్ చర్చిల ప్రతినిధుల్లో చాలా సీనియర్ అయిన ఒకరిని ఆశ్రయించారు. అత్యాచారం జరిగిందన్న ఆరోపణలు వచ్చిన 72 గంటల తర్వాత ఈ కుటుంబం ముంబై ఆర్చిబిషప్, కేథలిక్ బిషప్స్ కాన్ఫరెన్స్ ఆఫ్ ఇండియా,  ఫెడరేషన్ ఆఫ్ ఆసియన్ బిషప్స్ కాన్ఫరెన్సెస్‌కు అప్పటి అధ్యక్షుడు అయిన కార్డినల్ ఓస్వాల్డ్ గ్రేసియస్‌ను కలిసింది. తదుపరి పోప్ ఈయనే అని అంతర్గత వర్గాలు చెబుతున్నాయి. అంతకన్నా ముఖ్యంగా, లైంగిక వేధింపులపై వాటికన్‌లో ప్రపంచ సదస్సు నిర్వహిస్తున్న నలుగురు ముఖ్యుల్లో ఈయన ఒకరు.

చర్చిల్లో లైంగిక వేధింపులు అనే అంశం ప్రస్తుత కాలంలో వాటికన్ ఎదుర్కొంటున్న అతిపెద్ద సంక్షోభంగా భావించవచ్చు. ఈ సదస్సు ఫలితాలపైనే కేథలిక్ చర్చి చిత్తశుద్ధి ఆధారపడి ఉంటుందని అనుకోవచ్చు. గత సంవత్సర కాలంగా కేథలిక్ చర్చిని ప్రపంచ వ్యాప్తంగా అనేక లైంగిక వేధింపుల వివాదాలు చుట్టుముట్టాయి.

కానీ ఉత్తర, దక్షిణ అమెరికాలు, యూరప్, ఆస్ట్రేలియాల్లో ఈ వేధింపుల ఆరోపణల వార్తలు పతాకశీర్షికలైనప్పుడు ఆసియా దేశాల్లో ఈ సమస్యల పరిస్థితి గురించి తెలిసింది చాలా తక్కువే. భారత్‌లాంటి దేశాల్లో వేధింపుల గురించి ఫిర్యాదు చేయడాన్ని సామాజికంగా అవమానంగా భావిస్తారు. 2.8 కోట్లున్న మైనారిటీ క్రైస్తవుల్లో నెలకొన్న భయం, మౌనంగా ఉండటమనే సంస్కృతి కారణంగా సమస్య తీవ్రతను పూర్తిస్థాయిలో అంచనా వేయడం అసాధ్యం.

చిన్నారులను రక్షించడంపైన, బాధితులకు న్యాయం చేయడంపైన రోమ్‌లో నిర్ణయాత్మకమైన చర్యలు ఉంటాయని, ఈ సమావేశం తర్వాత ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న బిషప్‌లందరూ దీన్ని ఆచరిస్తారని నిర్వాహక కమిటీలో కార్డినల్ ఓస్వాల్డ్ గ్రేసియస్‌తోపాటు నలుగురు సభ్యుల్లో ఒకరైన చికాగోకు చెందిన కార్డినల్ బ్లేస్ కుపిచ్ హామీ ఇచ్చారు.

ఇంతటి ప్రధాన బాధ్యతను ఎంతో ముఖ్యమైన ఈ సదస్సు సమయంలో ఈయనకు ఇవ్వడం భారత్‌లో కొంతమందికి నిరాశను కలిగించింది. వేధింపులకు గురిచేసేవారి బారి నుంచి పిల్లలను, మహిళలను రక్షించడంలో ఈయన గత చరిత్ర ప్రశ్నార్థకంగా ఉందని వారంటున్నారు. ఆయన వద్దకు కేసులు తీసుకువెళ్లినవారితో మేము మాట్లాడినప్పుడు...


కార్డిఫ్ నగరంలోని 'యూనివర్శిటీ హాస్పిటల్ ఆఫ్ వేల్స్' ఈ సేవలను ప్రయోగాత్మకంగా అందిస్తోంది. ఈ విధానం ఇక్కడ విజయవంతమైతే వేల్స్ వ్యాప్తంగా విస్తరించే అవకాశముంది.

పురుటి నొప్పిని తట్టుకొనేలా చేయడంలో ఈ టెక్నాలజీ ఒక ప్రత్యామ్నాయంగా ఉందని మంత్రసాని (మిడ్‌వైఫ్) సుజానే హార్డాక్రే తెలిపారు.

ఈ టెక్నాలజీ ఒక 'సిమ్యులేటర్'లా ఉందని దీనిని వాడిన మహిళల్లో ఒకరైన హన్నా లెలీ చెప్పారు. ఈ నెల్లోనే తల్లి అయిన హన్నా.. ప్రసవానికి ముందు వీఆర్ కిట్‌ను వాడారు.

కిట్‌ను ఆన్ చేస్తే 360 కోణాల్లో తన చుట్టూ ఉన్న పరిసరాలు కనిపించాయని హన్నా చెప్పారు. రిలాక్సేషన్‌కు ఇది ఉపయోగపడిందన్నారు.

ముఖ్యంగా కాన్పు నొప్పుల తొలి దశలో వీఆర్ కిట్లు వినియోగించవచ్చని సుజానే తెలిపారు. శ్వాస తీసుకోవడం, రిలాక్సేషన్ విషయంలో గర్భిణులకు ఇవి ఉపయోగపడొచ్చన్నారు.

ఈ టెక్నాలజీ గర్భిణులందరికీ, కాన్పు నొప్పులు వస్తున్నంత సమయం మొత్తానికీ ఉపయోగపడకపోవచ్చని, కానీ నొప్పులు మొదలైన సమయంలో వాటిని తట్టుకొనేందుకు ఒక ప్రత్యామ్నాయం కాగలదని సుజానే వివరించారు.

ఈ టెక్నాలజీని అభివృద్ధి చేసిన సంస్థ 'రీస్కేప్' ఏడాదికి వీఆర్ హెడ్‌సెట్‌కు దాదాపు నాలుగు వేల పౌండ్... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

లు (సుమారు రూ.3.5 లక్షలు) వసూలు చేస్తోంది.

గతంలో కాన్పు సమయంలో తీవ్రమైన మనోవేదనను ఎదుర్కొన్న మహిళలకు కూడా ఈ టెక్నాలజీ ఉపయోగపడొచ్చని సుజానే చెప్పారు.

కాన్పు నొప్పుల తొలి దశలో ఈ టెక్నాలజీ ఎక్కువ ఉపయోగపడుతుందని, ఎందుకంటే ఆ సమయంలో గర్భిణులు ఎక్కువ నియంత్రణ శక్తిని కలిగి ఉంటారని ఆమె వివరించారు.

ప్రస్తుతం కాన్పు నొప్పులు మొదలైనప్పుడు గర్భిణులకు నీళ్లు ఇవ్వడం, శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బందులు లేకుండా చూడడం, ఒత్తిడి లేకుండా రిలాక్స్ అయ్యేలా చూడటం చేస్తున్నామని సుజానే తెలిపారు. వీఆర్ టెక్నాలజీ వీటికి అదనంగా ఉంటుందని చెప్పారు.

ఇవి కూడా చదవండి:

(బీబీసీ తెలుగును ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి.  యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)


కార్నేలియా సొరాబ్జీ

ఆమెపై ఎన్నో దాడులు కూడా జరిగాయి. వాటి నుంచి తప్పించుకుంటూ తన లక్ష్యం కోసం ఆమె ఎంతో కృషిచేశారు.

భారత్, బ్రిటన్‌లోని న్యాయ రంగాల్లో మహిళలు అడుగుపెట్టేలా స్ఫూర్తినింపిన ధీర వనితగా ఆమె చరిత్రలో నిలిచిపోయారు.

ఆమె పేరు కార్నేలియా సొరాబ్జీ.

ఆమె గురించి మరిన్ని ఆసక్తికరమైన అంశాలు తెలుసుకునేందుకు ఆమె మేనల్లుడు, చరిత్రకారడు సర్ రిచర్డ్ సొరాబ్జీతో బీబీసీ ప్రతినిధి క్లైర్ బోస్ మాట్లాడారు.

కార్నేలియా ఒంటరిగా పోరాటం చేస్తూ చాలా మంది మహిళల జీవితాలను ఎలా కాపాడారో రిచర్డ్ బీబీసీకి వివరించారు.

అలా మొదలైంది...

మహారాష్ట్రలోని నాశిక్‌లో 1866 నంబరు 15న కార్నేలియా జన్మించారు. అప్పట్లో బొంబాయి ప్రెసిడెన్సీ బ్రిటిష్ పాలనలో ఉండేది. కార్నేలియా తల్లిదండ్రులు పార్సీలు. అయితే తర్వాత కాలంలో వారు క్రైస్తవంలోకి మతం మారారు.

బాల్యం నుంచీ చదువులో కార్నేలియా ముందుండేవారు. బొంబాయి యూనివర్సిటీలో అడుగుపెట్టిన తొలి మహిళా విద్యార్థిగా ఆమె చరిత్రలో నిలిచిపోయారు. అంతేకాదు బ్రిటన్‌లో ఉన్నత చదువుల కోసం ఆమె స్కాలర్‌షిప్ కూడా పొందారు.

ఆక్స్‌ఫర్డ్ యూనివర్సిటీలో న్యాయ విద్య అభ్యసించిన తొలి మహిళా విద్... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

యార్థిని కూడా ఆమెనే. చివరి పరీక్షల్లో పురుషులతో కలిసి ఆమెను పరీక్ష రాసేందుకు అనుమతించలేదు. అయితే ఆమె దీనిపై పోరాడారు.

పరీక్షకు కొన్ని గంటల ముందు, ఆక్స్‌ఫర్డ్ యూనివర్సిటీ తమ నిబంధనల్లో మార్పులు చేసింది. పురుషులతో కలిసి పరీక్ష రాసేందుకు ఆమెకు అనుమతి ఇచ్చింది.

‘‘నేను న్యాయ విద్యను అభ్యసించాలని అనుకున్నాను. నా కల తీరుతోంది’’అని ఆమె తన కుటుంబ సభ్యులకు రాసిన లేఖలో పేర్కొన్నారు.

‘‘చూడటానికి ఆమె చాలా ప్రశాంతంగా కనిపిస్తారు. అయితే, ఆమెకు కొత్త విషయాలు తెలుసుకోవాలనే కుతూహలం చాలా ఎక్కువ’’అని రిచర్డ్ వివరించారు.

ఆక్స్‌ఫర్డ్‌లో న్యాయ విద్య పూర్తిచేసుకున్న అనంతరం ఆమె భారత్‌కు తిరిగి వచ్చేశారు. అయితే, అప్పట్లో న్యాయవాదిగా పనిచేసేందుకు భారత్‌లోగానీ, లేదా బ్రిటన్‌లోగానీ మహిళలకు ఎలాంటి హక్కులూ లేవు.

భారత్‌లో అప్పుడు చాలా సంస్థానాలు ఉండేవి. వాటిలోని రాజ కుటుంబాలను కార్నేలియా కలిసేవారు. ఈ కుటుంబాల్లోని మహిళలు.. చాలా అణచివేతకు గురయ్యేవారని, వారికి ఎలాంటి హక్కులూ ఉండేవికాదని ఆమె భావించేవారు.

అప్పట్లో చాలా సంస్థానాల్లో పరదా వ్యవస్థ కూడా అమలులో ఉండేది. తమ కుటుంబానికి వెలుపల పురుషులతో మహిళలను మాట్లాడనిచ్చేవారు కూడా కాదు.

రాజ కుటుంబాల్లోని మహిళలు తీవ్ర అణచివేతకు గురికావడంతోపాటు వారికి ఆస్తి హక్కులు కూడా లేకపోవడాన్ని కార్నేలియా గుర్తించారు.

చాలాసార్లు ఈ కుటుంబాల్లోని మహిళల్ని గళం ఎత్తినందుకు చంపేసేవారు. ఇక్కడ ఏం జరుగుతుందో తెలుసుకోవడానికి బయటవారికి వీలుండేది కాదు. దీంతో ఇక్కడ జరిగే అరాచకాలు, అణచివేతలపై ఎవరికి ఫిర్యాదులు కూడా అందేవి కాదు.

ఇలాంటి మహిళలకు సాయం చేయాలని కార్నేలియా నిర్ణయం తీసుకున్నారు. హిందువులతోపాటు ముస్లింలలోనూ మహిళలపై జరిగే అరాచకాలను అడ్డుకునేందుకు తనను ప్రభుత్వ న్యాయ సలహాదారుగా నియమించాలని ఆమె ప్రభుత్వాన్ని కోరారు. కానీ ప్రభుత్వం ఆమె అభ్యర్థనను తిరస్కరించింది.

అయినప్పటికీ ఆమె ధైర్యం కోల్పోలేదు. తర్వాత 20ఏళ్లపాటు న్యాయవాదిగా, సామాజిక కార్యకర్తగా, కొన్నిసార్లు డిటెక్టివ్‌గా ఇలా ఎన్నో పాత్రల్లో మహిళలకు ఆమె సేవ చేశారు. దాదాపు  600 మంది మహిళలకు అణచివేత నుంచి విముక్తి కల్పించారు.

చాలా మంది నుంచి విరోధం..

రాజ కుటుంబంలోని మహిళలకు స్నేహం ద్వారా ఆమె దగ్గరయ్యేవారు. నెమ్మదిగా వారి స్థితిగతుల గురించి తెలుసుకునేవారు. తర్వాత పోలీసులు, అధికారుల సాయంతో వారికి సాయం చేసేందుకు ప్రయత్నించేవారు.

‘‘కొన్నిసార్లు నాకు ఏమీ...


కార్మిక రంగంలో కూడా మహిళల భాగస్వామ్యం పురుషులతో సమానంగా ఉన్నప్పుడు దేశ ఆర్థిక వృద్ధి రేటు జెట్ స్పీడ్‌తో దూసుకుపోతుంది. ఇంతకీ, భారత ఆర్థిక వ్యవస్థలో మహిళల పాత్ర ఎలా ఉంది? ఈ వారం 'లబ్‌డబ్బు'లో చూద్దాం.

ప్రపంచంలోని ముఖ్యమైన 145 దేశాల ఆర్థికాభివృద్ధిలో మహిళల పాత్రకు సంబంధించిన జాబితాను గమనిస్తే.. భారత దేశం 139వ స్థానంలో ఉంది.

ఒకవేళ కార్మిక వ్యవస్థలో మహిళల భాగస్వామ్యం పురుషులతో సరిసమానంగా ఉంటే భారత దేశ స్థూల దేశీయోత్పత్తి (జీడీపీ) 27 శాతానికి చేరుకుంటుంది. ఇది అంతర్జాతీయ ద్రవ్య నిధి సంస్థ అధికారిక గణాంకాలు చెబుతున్న మాట.

మెక్ కెంజీ గ్లోబల్ సంస్థ విడుదల చేసిన ఓ నివేదిక ప్రకారం మహిళలు.. పురుషులతో సమానంగా ఆర్థిక వ్యవస్థలో భాగస్వాములైతే 2025 కల్లా భారత దేశ జీడీపీ 77,000 కోట్ల డాలర్లు దాటుతుందని అంచనా.

వీడియో: భారత ఆర్ధిక వ్యవస్థలో మహిళల పాత్ర ఎలా ఉంది?

ఇదంతా వినడానికి బాగానే ఉంది.. కానీ, క్షేత్రస్థాయిలో పరిస్థితి ఎలా ఉందన్నది ముఖ్యం.

కేంద్ర ప్రభుత్వం చెబుతున్న లెక్కల ప్రకారం దేశంలో సంఘటిత రంగంలో 53.26 శాతం పురుషులుంటే 25.5 శాతం మహిళలున్నారు. గ్రామాలతో పోల్చి చూస్తే పట్టణాలలో ఈ సంఖ్య కొద... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

్దిగా మెరుగ్గా కనిపిస్తోంది.

ఇక మొత్తం శ్రామిక మహిళల్లో దాదాపు 63 శాతం మంది వ్యవసాయ రంగంలోనే ఉన్నారు. దేశం మొత్తంలో సంఘటిత క్షేత్రంలో మహిళలు ఎక్కువగా ఉన్న రాష్ట్రం హిమాచల్ ప్రదేశ్, అట్టడుగు స్థానంలో ఉన్నది దిల్లీ.

2011 లెక్కల ప్రకారం దేశంలో చదువు పూర్తి చేసి కెరీర్‌కు సంబంధించి కీలక నిర్ణయం తీసుకునే సమయంలోనే చాలా మంది అమ్మాయిల వివాహాలు అయిపోతున్నాయి.

అంతేకాదు, ప్రపంచ బ్యాంకు చెబుతున్న లెక్కల ప్రకారం, భారతదేశంలో ఏదో ఒక సమయంలో ఉద్యోగాలను వదిలేసే మహిళల శాతం చాలా ఎక్కువగా ఉంది. ఒక్కసారి వదిలేశాక చాలామంది మహిళలు తిరిగి ఉద్యోగాలలో చేరట్లేదు.

ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉద్యోగాలు చేస్తున్న మహిళలు వేతనాల విషయంలో లింగ వివక్ష, లైంగిక వేధింపులు వంటి సమస్యలు ఎదుర్కొంటున్నారు. సమాజం, ప్రభుత్వం, ప్రైవేటు రంగ సంస్థలు కలిసి ఈ సమస్యలకు పరిష్కారమార్గం వెతకాల్సిన అవసరం ఉంది. అప్పుడే మహిళలు ప్రగతిని సాధించగలరు, దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థ పురోగతి సాధిస్తుంది.

ఇవి కూడా చదవండి:

(బీబీసీ తెలుగును ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి.  యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)


కార్యక్రమం ప్రారంభానికి ముందు బాగ్‌లింగంపల్లి దగ్గరున్న సుందరయ్య విజ్ఞాన కేంద్రం ముందు సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు నిర్వహించారు. కేరళ నుంచి వచ్చిన రావుణ్ణి ప్రపంచ కార్మిక పతాకాన్నీ, విరసం వ్యవస్థాపక సభ్యురాలు కృష్ణ బాయి విరసం పతాకాన్నీ, విప్లవకారుల కుటుంబానికి చెందిన కమలాకర్ అమరుల స్థూపాన్ని ఆవిష్కరించారు. సభ ప్రారంభం అయ్యాక విప్లవోద్యమంలో అమరులైన వారికి నివాళులు అర్పించారు.

బెంగాల్ నుంచి వచ్చిన రచయిత, అనువాదకులు కాంచన్, విరసం ప్రారంభం అయినప్పటి పరిస్థితులను వివరించారు. సుబ్బారావు పాణిగ్రాహిని గుర్తు చేసుకున్నారు. శ్రీశ్రీ,, చెరబండ రాజు వంటి కవుల పాత్రను గుర్తు చేశారు. ప్రస్తుతం దేశంలో ఉన్న సమస్యల విషయంలో స్పందించాల్సిన ఆవశ్యకత గురించి మాట్లాడారు.

‘‘హింస, అణచివేత ఉన్న సమాజంలో మానవీయత, ప్రజాస్వామిక సాంస్కృతిక రంగంలో విరసం పనిచేస్తుంది. వర్గ సమాజాన్ని నిర్మూలించి మానవీయ సమాజం కోసం పనిచేస్తాం. దోపిడీ రూపాలు కొనసాగుతున్నా, పాలక రాజకీయాలు వీటిని పరిష్కరించలేదు. చాలా పార్టీలు వచ్చాయి. కానీ, ప్రజా సమస్యలు తీరలేదు. పైగా అవి తీవ్రమయ్యాయి. కొత్త రూపం తీసుకున్నాయి. దోపిడీ పెరిగింది. అవి ఉన్నంత వరక... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

ూ తిరుగుబాటు ఉద్యమాలు ఉంటాయని చరిత్ర నిరూపించింది’’ అంటూ ప్రస్తుత సమాజంలో విరసం పాత్ర గురించి చెప్పుకొచ్చారు ఆ సంస్థ కార్యదర్శి పాణి.

‘‘విరసం రాకముందు దారీ తెన్ను లేని పరిస్థితుల్లో ఉండేది తెలుగు సాహిత్యం. అభ్యుదయ కవిత్వం అడుగంటింది. ఆ సమయంలో తెలుగు సాహిత్యంలో పోరాట భావన తీసుకువచ్చింది విరసం. దీంతో తెలుగు సాహిత్యంలో కొత్త చరిత్ర ఏర్పడింది. అణగారిన వర్గాలకు, ప్రాంతాలకు సాహిత్యంలో సానుకూల స్థానం ఏర్పడింది’’ అన్నారు పాణి.

బెంగాల్ నుంచి కంచన్ కుమార్, మధ్య ప్రదేశ్ నుంచి రించిన్, కేరళ నుంచి రావుణ్ణి, కేకేయస్ దాస్, ఒడిశా నుంచి హేమంత్ దళపతి వంటి వారు ఈ సభలకు హాజరయ్యారు. సభా ప్రాంగణం దగ్గర పుస్తక ప్రదర్శనలు ఏర్పాటు చేశారు.

ప్రస్తుతం జైల్లో ఉన్న విరసం సభ్యులు వరవరరావు, ప్రొఫెసర్ సాయిబాబాల మాటలను ఫ్లెక్సీలుగా ఏర్పాటు చేశారు. ప్రభుత్వం అక్రమ అరెస్టులను ఖండించాలని నినాదాలు చేశారు.

ఎలా మొదలైంది?

విశాఖపట్టణంలో 1970లో అభ్యుదయ రచయితల సమావేశం సందర్భంగా కొందరు విద్యార్థులు ఒక ప్రశ్న లేవనెత్తారు.

అప్పట్లో శ్రీకాకుళం ప్రాంతంలో వామపక్ష అతివాదానికి మద్దతిచ్చారన్న ఆరోపణలతో కొందరు కళాకారులను పోలీసులు చంపారు.

దీనిపై రచయితల వైఖరి చెప్పాలని ఆ విద్యార్థులు డిమాండ్ చేశారు. అక్కడ ప్రారంభం అయిన చర్చ, అభ్యుదయ రచయితల నుంచి విప్లవ రచయితల సంఘం ఏర్పాటు దిశగా సాగింది.

1970 జనవరిలో ఈ విశాఖ సమావేశం జరగ్గా, 1970 జూలై 4న విరసం ఏర్పాటు అయింది.

శ్రీ శ్రీ ఈ సంఘానికి మొదటి అధ్యక్షులు. వరవరరావు, రావి శాస్త్రి, కెవి రమణా రెడ్డి వంటి వారు ఈ సంఘం వ్యవస్థాపక సభ్యులుగా ఉండేవారు.

వామపక్ష విప్లవానికి వీరు మద్దతిస్తారు. కవిత్వం అంటే పేదల పక్షాన, ప్రజల పక్షాన, అణచివేతకు గురవుతున్న వారి పక్షాన ఉండాలి అని ఈ సంస్థ నమ్ముతుంది.

ఇవి కూడా చదవండి:

(బీబీసీ తెలుగును ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి.  యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)


కాలి బాట కూడా లేని ఒక అటవీ గ్రామానికి కొంత దూరం ద్విచక్రవాహనంపై.. ఆ తరువాత కొండలు, వాగులు దాటుతూ సుమారు 16 కిలోమీటర్లు భుజాన సంచులు మోసుకుంటూ కాలినడకన వెళ్లారామె.

ఆమె మోసుకెళ్లిన సంచుల్లో నిత్యవసర సరకులు, కూరగాయలు ఉన్నాయి. వాటిని అక్కడి గిరిజన కుటుంబాలకు పంచిపెట్టి మళ్లీ కాలినడకన తిరుగు ప్రయాణమయ్యారు.దీనికి సబంధించిన వీడియోలు, ఫొటోలు ఇప్పుడు మీడియా, సోషల్ మీడియాలో వైరల్‌గా మారాయి.

ఈ నేపథ్యంలో బీబీసీ ‘సీతక్క’తో మాట్లాడింది. ములుగు నియోజకవర్గంలో, తెలంగాణ రాష్ట్రంలో గిరిజనులపై లాక్‌డౌన్ ప్రభావం, వారికి ఎదురవుతున్న ఇబ్బందులు వంటి అంశాలపై మాట్లాడింది.

నిజానికి దేశంలో లాక్‌డౌన్ ప్రకటించినప్పటి నుంచి సీతక్క దినచర్య దాదాపుగా ఇదే. తన నియోజకవర్గంలోని గిరిజన గ్రామాలకు వెళ్తూ ఏ సదుపాయాలూ అందని వారికి బియ్యం, పప్పులు, నూనె వంటి నిత్యవసరాలతో పాటు కూరగాయలు అందించి వస్తున్నారామె.

సీతక్క ఆదివారం వాజేడు మండలంలోని పొనుగోలు అనే గ్రామానికి వెళ్లారు. గుమ్మడిదొడ్డి వరకు ద్విచక్రవాహనంపై వెళ్లిన ఆమె ఆ తరువాత రహదారి లేకపోవడంతో సరకులున్న సంచులను భుజాన మోసుకుంటూ నడక మొదలుపెట్టారు.

అలా సుమారు 16 కిలోమీటర్లు... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

సాగిపోయిన తరువాత పొనుగోలు చేరుకున్నామని చెప్పారామె.

కరోనావైరస్-లాక్‌డౌన్ ప్రభావంప్రపంచాన్ని కుదిపేస్తున్న కరోనావైరస్ కట్టడి కోసం భారత్‌లోనూ లాక్‌డౌన్ విధించారు.

సీతక్క ఒకప్పుడు నక్సలైట్.. తర్వాత పోలీసులకు లొంగిపోయి, రెండుసార్లు ఎమ్మెల్యేగా గెలిచారు

లాక్‌డౌన్ వల్ల తీవ్రంగా ప్రభావితమైన వర్గాల్లో గిరిజనులు కూడా ఒకరు.

వలస కార్మికులు, అసంఘటిత రంగ కార్మికులు, వృత్తి పనివాళ్లు, కూలీలు, పట్టణ పేదలు, ఇతర అల్పాదాయ వర్గాలు, పేదలు కూడా లాక్‌డౌన్ వల్ల అనేక ఇబ్బందులు పడుతున్నప్పటికీ వారిలో కొందరికి ఎంతో కొంత ప్రభుత్వ సాయమో.. లేదంటే దాతలు, స్వచ్ఛంద సంస్థల సాయమో అందుతోంది.

కానీ, గిరిజనుల పరిస్థితి వేరు. ప్రభుత్వం వారినీ దృష్టిలో పెట్టుకున్నప్పటికీ అనేక అవాంతరాలు వారిని కష్టాల్లోకి నెట్టేశాయి.

‘‘చాలామందికి రేషన్ కార్డులు, జనధన్ ఖాతాలు, ఇతర బ్యాంకు ఖాతాలు వంటివేమీ లేకపోవడంతో ప్రభుత్వం అందించే సహాయం అందనివారూ వీరిలో చాలా ఎక్కువ.పైగా లాక్‌డౌన్ వల్ల వారపు సంతలు నిలిచిపోయాయి. దీంతో గూడేలు, తండాల్లోని గిరిజనులకు నిత్యవసరాలు దొరికే దారి లేకుండా పోయింది.ఇదే సమయంలో చేయడానికి పనులు కూడా లేకపోవడంతో పూర్తిగా కష్టాల్లో చిక్కుకుపోయారు గిరిజనులు’’ అన్నారామె.

ఎన్నో సమస్యలు

‘‘పేదల ఖాతాలకు రూ.1500 వేస్తామని ప్రభుత్వం చెప్పింది. కానీ, గిరిజనుల్లో బ్యాంకు ఖాతాలు ఉన్నవారెందరు? ఆధార్‌తో లింక్ చేసుకున్నవారెందరు? బ్యాంకులు ఎన్నో కండిషన్లు పెడుతున్నాయి. ప్రభుత్వం ఇస్తున్న డబ్బు చాలామందికి అందడం లేదు. రేషన్ కొంతమందికి అందుతుంది.. కొంతమందికి అందడం లేదు’’ అన్నారు సీతక్క.

ములుగు నియోజకవర్గంలోని ఏటూరునాగారం, తాడ్వాయి, ములుగు, వెంకటాపురం, గోవిందరావుపేట, మంగపేట, కొత్తగూడ మండలాల్లోని గిరిజన గ్రామాల్లో సీతక్క నిర్విరామంగా తిరుగుతున్నారు.

ఇటీవల తాడ్వాయి మండలంలోని మేడారం గ్రామంలో ఉన్న ఇతర రాష్ట్రాల వలస కూలీలకూ కుటుంబానికి 5 కిలోల బియ్యం, ఇతర సరకులు, కూరగాయలు అందజేసినట్లు చెప్పారు.

వైద్యమూ కష్టమే..

వైద్యసౌకర్యాలు అంతంతమాత్రంగా ఉండే గిరిజన ప్రాంతాల్లో లాక్‌డౌన్ వల్ల మరిన్ని ఇబ్బందులు ఏర్పడ్డాయన్నారు సీతక్క.

తాను వెళ్లిన గ్రామాల్లో కొన్నిచోట్ల వైద్యం కావాల్సినవారు ఉంటే అధికారులకు సమాచారం ఇచ్చి వైద్య బృందాలను పంపించినట్లు చెప్పారు.

మామూలుగానే వేసవిలో కష్టాలు.. పైగా కరోనా

‘‘మామూలుగానే వేసవిలో గిరిజనులను కష్టాలు చుట్టుముడతాయి. పని దొరకదు.. నీరు...


కాలిఫోర్నియా సమీపంలో కనిపించిన అగ్ని సుడిగుండం

ఇప్పుడు ఇంతకు మించిన ఉష్ణోగ్రతలు కాలిఫోర్నియాలోని డెత్‌వ్యాలీ నేషనల్ పార్క్‌లో నమోదయ్యే అవకాశం కనిపిస్తోంది. ఈ విషయాన్ని అమెరికా నేషనల్ వెదర్ సర్వీస్ ధ్రువీకరించింది.

అమెరికా పశ్చిమ తీరంలో మొదలైన హీట్‌వేవ్ కారణంగా ఇక్కడ ఉష్ణోగ్రతలు తీవ్రంగా పెరిగే అవకాశం ఉందని తెలుస్తోంది.

ఈ వేడి కారణంగా కాలిఫోర్నియాలో రెండు రోజులపాటు విద్యుత్ నిలిచిపోయింది. శనివారం స్థానిక విద్యుత్ ప్లాంట్‌లో సాంకేతిక సమస్య కారణంగా ఈ పరిస్థితి తలెత్తింది.

గతంలో నమోదైన రికార్డు స్థాయి ఉష్ణోగ్రతలు

ఆదివారం ఫర్నెస్ క్రీక్ ప్రాంతంలో అత్యధిక ఉష్ణోగ్రతలు నమోదయ్యాయి. అంతకు ముందు అంటే 2013లో ఇక్కడ భూమి మీదనే అత్యధిక ఉష్ణోగ్రత 54 డిగ్రీల సెంటీగ్రేడ్ నమోదైంది.

దానికి వందేళ్ల ముందు ఇదే డెత్‌వ్యాలీలో 56.6 డిగ్రీల సెంటీగ్రేడ్ ఉష్ణోగ్రతలు నమోదయ్యాయి. అయితే దీని మీద వివాదం కొనసాగుతోంది. ఈ గణాంకాలలో పొరపాట్లు ఉండి ఉండొచ్చని, ఆ సమయంలో అంతకంటే ఎక్కువ ఉష్ణోగ్రతలు పలుచోట్ల నమోదయ్యాయని వాతావరణ నిపుణులు వాదిస్తున్నారు.

1913లో ఇతరప్రాంతాలలో నమోదైన వేడి, డెత్‌వ్యాలీ నేషనల్ పార్క్... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

 ఉష్ణోగ్రతలతో సరిపోలడం లేదని వాతావరణ చరిత్రకారుడు క్రిస్టోఫర్ బర్ట్ అన్నారు.

2016లో చేసిన విశ్లేషణ ఆధారంగా ఆయన ఈ అభిప్రాయం వ్యక్తం చేశారు.

1931లో ట్యునీషియాలో 55 డిగ్రీ సెంటీగ్రేడ్‌ల అత్యధిక ఉష్ణోగ్రత నమోదైంది. అయితే వలస పాలనలో ఉన్న అప్పటి ఆఫ్రికాదేశాలలో నమోదైన ఉష్ణోగ్రతలలో వాస్తవికతపై అనుమానాలున్నాయని బర్ట్ అన్నారు.

కాలిఫోర్నియాలోని డెత్ వ్యాలీ

ఇప్పుడు రాబోయే హీట్‌వేవ్ ఎలా ఉంటుంది ?

ప్రస్తుతం రాబోతున్న హీట్‌వేవ్ అరిజోనాకు నైరుతి ప్రాంతంలో, వాషింగ్టన్ స్టేట్‌కు వాయువ్య దిశలో విస్తరించింది.

వచ్చే సోమ, మంగళవారాలలో ఉష్ణోగ్రతలు తారస్థాయికి చేరవచ్చని, ఆ తర్వాత వారం నుంచి ఉష్ణోగ్రతలు తగ్గుముఖం పడతాయని అధికారులు చెబుతున్నారు. అయితే ఈ వేడి తీవ్రత పది రోజులపాటు కొనసాగే అవకాశం ఉందని అంటున్నారు.

కాలిఫోర్నియా ప్రాంతంలో ఉష్ణోగ్రతలు తీవ్రరూపం దాల్చడంతో లాసెన్ కౌంటీ సమీపంలో అగ్ని సుడిగుండం సంభవించింది.

కాలిఫోర్నియాకు విద్యుత్‌ను అందించే సిసో సంస్థ మూడో నెంబర్ అత్యవసర పరిస్థితిని ప్రకటించింది. డిమాండ్ ఎక్కువగా ఉంటే విద్యుత్ సరఫరాను పెంచుతామని ప్రకటించింది.

ఈ ప్రాంతంలో ఎక్కువమంది సోలార్ విద్యుత్‌ను వాడుతుంటారు. అయితే వేడి కారణంగా ఎయిర్ కండీషనర్ల వాడకం ఎక్కువైతే, అది గ్రిడ్ మీద ప్రభావం పడి, అది పూర్తిగా పని చేయకుండా పోయే ప్రమాదం ఉంది.

అధిక డిమాండ్ సమయంలో విద్యుత్ వ్యవస్థ కుప్పకూలిపోకుండా అధికారులు అక్కడక్కడా పవర్‌కట్‌లు ప్రకటిస్తున్నారు.

ఈ హీట్‌వేవ్ ప్రభావం ఎలా ఉంటుంది?

రెండు, మూడు రోజులపాటు ఈ అధిక వేడి పరిస్థితులు ఉంటాయని, 32డిగ్రీల సెంటీగ్రేడ్ నుంచి ఉష్ణోగ్రతలు నమోదవుతాయని అధికారులు చెబుతున్నారు.

ఈ హీట్‌వేవ్ కారణంగా, మిగతా ప్రకృతి వైపరిత్యాలకన్నా ఎక్కువ మరణాలు సంభవించే ప్రమాదం ఉందని సెంటర్ ఫర్ డిసీజ్ కంట్రోల్ ప్రివెన్షన్(సీడీసీ) ప్రకటించింది.

డీహైడ్రేషన్, వేడిపొక్కులు, వడదెబ్బలాంటి సమస్యలు వస్తాయని అధికారులు  హెచ్చరించారు.

ఇప్పటికే ఆరోగ్య సమస్యలతో ఉన్నవారికి ఈ హీట్‌వేవ్ ప్రమాదకరంగా మారుతుందని, శ్వాస, గుండె, కిడ్నీ సంబంధ సమస్యలు పెరిగే అవకాశం ఉందని ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ వెల్లడించింది.

కరిగిపోయే రోడ్లు, విమానాల రాకపోకలకు అంతరాయాలు, విద్యుత్ గ్రిడ్‌లు కుప్పకూలి పోవడంలాంటి సమస్యలు ఏర్పడతాయని వాతావరణ నిపుణులు చెబుతున్నారు.

వ్యవసాయం మీద కూడా దీని ప్రభావం తీవ్రంగా ఉంటుందని,...


కాలు లేకపోయినా క్రికెట్‌లో సూపర్‌స్టార్

చిన్నప్పుడు నిప్పుల కుంపటి కాలి మీద పడటంతో ఆమిర్‌కు తీవ్ర గాయాలయ్యాయి. వెంటనే ఆస్పత్రికి తీసుకెళ్లినా లాభం లేకపోయింది.

వైద్యులు పరీక్షించి కాలు తొలగించక తప్పదని చెప్పారు. అలా కాలు కోల్పోయినా అతడిలో ఆత్మవిశ్వాసం, అందరిలా జీవించాలన్న కోరిక మాత్రం తగ్గలేదు.

చిన్నప్పుడు స్నేహితులతో పోటీపడి ఈత నేర్చుకున్నాడు. పెద్దయ్యాక చాలామంది కుర్రాళ్లలా క్రికెట్‌ను ఇష్టపడ్డాడు.

ఎలాగైనా తానూ క్రికెట్ ఆడాలన్న లక్ష్యంతో సాధన చేయడం మొదలుపెట్టాడు. నెమ్మదిగా ఒక కాలితోనే బ్యాలెన్స్ చేయడం నేర్చుకున్నాడు.

క్రమంగా ఆటలో నైపుణ్యం పెంచుకుంటూ బ్యాటింగ్, బౌలింగ్, ఫీల్డింగ్ విభాగాల్లో రాణించ సాగాడు. అలా అందరితో సమానంగా ఆటలో నైపుణ్యం ప్రదర్శిస్తూ స్థానిక క్రికెట్‌లో హుసేన్ మంచి పేరు తెచ్చుకున్నాడు.

వృత్తి రీత్యా హుసేన్ టైలర్. ఎవరిపైనా ఆధారపడకుండా జీవించడమే తనకు ఇష్టమంటాడు హుసేన్.

‘కొందరు ఆరోగ్యంగా ఉన్నా, ఎప్పుడూ ఏదో కోల్పోయినట్టు నిరుత్సాహంగా కనిపిస్తారు. అలాంటి వాళ్లకు స్ఫూర్తిదాయకంగా ఉండాలన్నది నా కోరిక. నా కాలు మాత్రమే పోయింది.. ఆత్మవిశ్వాసం కాదు’ అన్నది హుసేన్ మాట.

... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

మా ఇతర కథనాలు

(బీబీసీ తెలుగును ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి.  యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి)


కాలుష్య రహిత ఆకాశాన్ని, గాలిని మనలో చాలా మంది ఆస్వాదించాం. ఇంధన వాడకంలో ఒక వినూత్న ప్రయోగం జరుగుతుందనడానికి ఇదొక సంకేతమని చెప్పవచ్చు.

ప్రపంచంలో కొన్ని కోట్ల మంది ప్రజలు లాక్ డౌన్ తో ఇళ్లల్లో ఉండిపోవడంతో ఇంధనానికి కూడా డిమాండ్ విపరీతంగా తగ్గింది.

ఇది ఇంధన పరిశ్రమ ఆర్ధిక పరిస్థితిని తేటతెల్లం చేసింది. ఆధునిక ప్రపంచ నిర్మాణానికి సహకరించిన బొగ్గుకి పొంచి ఉన్న ముప్పుని వాటి ఆర్ధిక పునాదుల బలహీనతలను బయట పెట్టింది.

ఈ మహమ్మారి ప్రభావం నుంచి బొగ్గు ఎప్పుడూ బయట పడకపోవచ్చని కొందరు పరిశ్రమ నిపుణులు చెబుతున్నారు. ఇలా చెప్పడానికి వెనకనున్న ఆధారేమిలేమిటో ఒకసారి చూద్దాం.

బ్రిటన్ ఎలెక్ట్రిసిటీ గ్రిడ్ గత 60 రోజులుగా విద్యుత్ ఉత్పత్తికి  బొగ్గుని వాడలేదు.  పారిశ్రామిక విప్లవం మొదలైన 200 సంవత్సరాలలో ఇన్ని రోజులు బొగ్గుని వాడకుండా ఉండటం ఇదే మొదటిసారి.

ఇప్పట్లో బొగ్గు ఆధారంతో నడిచే జనరేటర్ ను నడిపే దాఖలాలు కనిపించటం లేదని నేషనల్ గ్రిడ్ అధికారులు చెప్పారు.

అమెరికాలో బొగ్గు కంటే ఇతర పునరుత్పాదక వనరులతో విద్యుత్తుని ఉత్పత్తి చేస్తున్నారు.

ఒక దశాబ్దం క్రితం వరకు అమెరికాలో సగం విద్యుత్ బొగ్గు ఆధారం... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

గానే ఉత్పత్తి అయ్యేది.

బొగ్గుని అత్యధికంగా వాడే భారతదేశంలో కూడా డిమాండ్ విపరీతంగా పడిపోయింది. దీంతో 37 సంవత్సరాలలో ఎన్నడూ లేనంతగా  కార్బన్ డై ఆక్సైడ్ వాయువులు తగ్గిపోయాయి.

ఇందుకు లాక్ డౌన్ ముఖ్య కారణంగా చెప్పుకోవచ్చు. అయితే, మొత్తంగా విద్యుత్ కి తగ్గిన డిమాండ్ బొగ్గు పరిశ్రమ పై తీవ్ర ప్రభావం చూపించింది. .

ఇదే తీరు ప్రపంచ వ్యాప్తంగా కనిపిస్తోంది.

రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం తర్వాత బొగ్గు వాడకం విపరీతంగా పడిపోవడం ఇదే మొదటిసారని ఇంటర్నేషనల్ అటామిక్ఎనర్జీ ఏజెన్సీ కూడా తెలిపింది.

పునరుత్పాదక ఇంధనాలు మాత్రమే ఇప్పుడు నిలదొక్కుకున్నాయని ఐ ఇ ఎ ఎగ్జిక్యూటివ్ డైరెక్టర్  ఫెయిత్ బైరల్ చెప్పారు.

కరోనావైరస్ తలెత్తక ముందు నుంచే ఈ పరిణామం కనిపించిందని చెప్పారు. గత సంవత్సరం కూడా ప్రపంచ వ్యాప్తంగా  బొగ్గు ఆధారిత విద్యుత్ తయారీ గణనీయంగా పడిపోయిందని తెలిపారు.

ఇదంతా పర్యావరణ వేత్తలు బొగ్గు వలన కలిగే హాని గురించి వాపోతుండడం వలన జరిగిన పరిణామం మాత్రమే  కాదు.

విద్యుత్ ఉత్పత్తికి వాడే వివిధ రకాల ఇంధనాల వలన అయ్యే సగటు ఖర్చు కూడా ఒక కారణంగా చెప్పుకోవచ్చు.

పవర్ ప్లాంట్ నిర్వహణలో సహజ వనరులైన గాలి, వర్షం, సూర్యరశ్మి కంటే ఇంధన ఆధారిత పవర్ ప్లాంట్ల నిర్వహణకి ఎక్కువ ఖర్చవుతుంది.

గాలి గాని, లేదా సోలార్  ఆధారిత విద్యుత్ తయారీ యంత్రాన్ని కొనుక్కుంటే దాని నుంచి వచ్చే విద్యుత్ ఉచితంగా వస్తుంది. అదే బొగ్గు అయితే నిరంతరం డబ్బు వెచ్చించి బొగ్గును కొంటూ ఉండాలి.

బొగ్గు కంటే పునరుత్పాదక ఇంధనాలు చవకగా దొరుకుతాయి.

విద్యుత్ కి డిమాండ్ పెరిగితే , పునరుత్పాదక శక్తి ద్వారా విద్యుత్ ని ఉత్పత్తి చేసుకోవడం సులభమైన మార్గం.

అదే విద్యుత్ కి డిమాండ్ అకస్మాత్తుగా తగ్గితే లేదా గాలి ఎక్కువగా ఉన్న రోజు విద్యుత్ ఉత్పత్తి పెరిగే అవకాశం వలన బొగ్గు ఆధారిత విద్యుత్ కేంద్రం మూత పడే అవకాశం ఉంది.

జూన్ నెలలో భారత ప్రభుత్వం 24 గంటలు ప్రజలకు విద్యుత్ సరఫరా చేసేందుకు టెండర్ విడుదల చేసింది. అయితే సోలార్ జనిత విద్యుత్ కి ఇచ్చే ధర బొగ్గు ఆధారిత విద్యుత్ సరఫరాకు ఇచ్చే ధర కన్నా తక్కువని విద్యుత్ రంగ నిపుణుడు సునీల్ దహియా చెప్పారు.

ఇదే పద్దతిని ప్రపంచమంతా అవలంబిస్తే బొగ్గుకు ఉనికి ఉండదు

ఒక వేళ ఒక కొత్త విద్యుత్ కేంద్రాన్ని స్థాపించడానికి ఎవరైనా పెట్టుబడి పెట్టాలనుకుంటే అది కనీసం 30 - 40 సంవత్సరాలు పని చెయ్యాలని ఆశిస్తారు.

అదే బొగ్గు ఆధారిత విద్యుత్ కేంద్రాలకు...


కాలుష్య సమస్య తీవ్రమవుతున్న నేపథ్యంలో కేంద్రం కూడా స్పందించింది. నదీ జలాల పరిరక్షణకు దేశవ్యాప్తంగా చేపట్టిన ప్రాజెక్టులో గోదావరిని కూడా చేర్చింది.

పారిశ్రామిక వ్యర్థాలు, వివిధ పట్టణాల నుంచి వస్తున్న మురికినీరు నదిలో కలవకుండా జాగ్రత్తపడాల్సిన  అవసరం ఉంది.

గతంలో కొన్ని స్వచ్ఛంద సంస్థలు చేసిన ప్రయత్నాలు కూడా ప్రస్తుతం మరుగునపడిపోయాయి.

తాగడానికి కాదు కనీసం స్నానం చేయడానికి, వ్యవసాయానికి కూడా పనికిరాని స్థితిలో గోదావరి నీటి ప్రమాణాలు ఉన్నాయంటే సమస్య తీవ్రత ఏంటో అర్థం చేసుకోవచ్చు.

సమస్య ఏంటి?

నదీ జలాలు వినియోగానికి అనువైనవా, కాదా అన్నది నిర్ణయించేందుకు కేంద్ర కాలుష్య నియంత్రణ మండలి (సీపీసీబీ) కొన్ని ప్రమాణాలను నిర్ధారించింది.

100 మిల్లీగ్రాముల నీటిలో డిజాల్వ్డ్ (కరిగిన) ఆక్సిజన్ 5 మి.గ్రా. లోపు ఉంటే అది స్నానానికి అనుకూలమని నిర్ణయించారు.

కానీ 2020 నవంబర్‌లో ధవళేశ్వరం వద్ద సేకరించిన శాంపిల్‌లో అది 5.4 మిల్లీగ్రాములుగా ఉంది. డిసెంబర్‌లో అది 5.1 మిల్లీగ్రాములుగా ఉంది.

ఇక పీహెచ్ శాతం  6 నుంచి 8 లోపు ఉంటే నీరు వ్యవసాయ అవసరాలకు అనువుగా ఉన్నట్టు అని ధవళేశ్వరంలోని జల పరిశోధనశాల అధికార... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

ులు తెలిపారు.

కానీ గత ఏడాది చివరి ఆరు నెలల్లో రెండుసార్లు గోదావరి నీళ్ల పీహెచ్ శాతం ఎనిమిది దాటి పోయింది.

రాజమహేంద్రవరం వద్ద సేకరించిన శాంపిల్‌లో 2020 డిసెంబర్‌లో అది 8.64 శాతంగా ఉంది.

ఈ సమాచారం ప్రకారం గోదావరి నీరు తాగడం మాట అలా ఉంచితే వ్యవసాయ అవసరాలు, స్నానం చేసేందుకు కూడా తగని విధంగా ఉంటోందని స్పష్టమవుతోంది.

ఎందుకిలా...

ప్రవాహం పొడవునా అనేక చోట్ల పారిశ్రామిక వ్యర్థాలతో పాటు పట్టణాల మురుగునీటిని కూడా గోదావరి నదిలోకే వదులుతున్నట్లు స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది.

భద్రాచలం సమీపంలో ఉన్న ఐటీసీ కంపెనీ నుంచి వ్యర్థాలను నేరుగా గోదావరిలోకి వదులుతున్న దృశ్యాలు బీబీసీ కంటపడ్డాయి. బహిరంగంగానే ఈ ప్రక్రియ సాగుతోంది.

నిబంధనల ప్రకారం వ్యర్థాలను శుద్ధి చేసిన తర్వాత మాత్రమే వృథా నీటిని నదిలోకి వదలాల్సి ఉంటుంది.

భద్రాచలం పట్టణానికి ఎగువన నది నుంచి నీటిని తీసుకుని, వాటిని పరిశ్రమ అవసరాలకు వినియోగించిన తర్వాత రసాయన మిళితమైన వ్యర్థాలను బూర్గంపహాడ్ దగ్గర నదిలో కలుపుతున్నారు.

వరదల సమయంలో వాటి ప్రభావం పెద్దగా కనిపించదు. కానీ నీటి లభ్యత తగ్గిపోతున్న కాలంలో నదీ జలాల్లో రసాయనాల తెట్టు పేరుకుపోయి ఆందోళనకరంగా కనిపిస్తోంది.

ఐటీసీ కంపెనీ మాత్రమే కాకుండా ఎగువన అనేక పరిశ్రమలు కూడా ఇదే పద్ధతి పాటిస్తున్నట్లు పర్యావరణవేత్తలు పలుమార్లు ప్రభుత్వాలకు ఫిర్యాదులు కూడా చేశారు.

అయితే, తాము శుద్ధి చేసిన తర్వాతే  వ్యర్థాలను నదిలోకి వదులుతున్నామని ఐటీసీ కంపెనీ ప్రతినిధులు బీబీసీతో చెప్పారు.

రాజమహేంద్రవరం చేరువలోని ఇంటర్నేషనల్ పేపర్ మిల్లు కూడా ఇదే పంథాలో సాగుతోంది.

నది మధ్యలో ఉన్న లంకల్లో చెరువులు తవ్వి అక్కడ నీటి ట్రీట్‌మెంట్ చేస్తున్నట్టు చెబుతోంది.

కానీ వరదల సమయంలో ఆ వ్యర్థాలన్నీ నదీ జలాల్లో కలిసిపోతున్నాయని పర్యావరణవేత్త పతంజలి శాస్త్రి  బీబీసీతో అన్నారు.

‘‘భారీ పరిశ్రమలు, ఇతర చిన్న పరిశ్రమల నుంచి కూడా వ్యర్థాలు ఎక్కువగా నదిలో కలిసిపోతున్నాయి. ఇది చాలాకాలంగా సాగుతోంది. ట్రీట్‌మెంట్  చేస్తున్నామని కంపెనీలు చెబుతున్నా నమ్మకం కలగడం లేదు. వాస్తవం దానికి భిన్నంగా ఉంది. అయినా వాటిని నియంత్రించే చర్యలు సమగ్రంగా కనిపించడం లేదు. అరకొరగా కొంత ప్రయత్నం చేసి మధ్యలో వదిలేస్తున్నారు. ఫలితంగా గోదావరి కాలుష్యం పెరుగుతూనే ఉంది. దానిని అడ్డుకోవాల్సిన అవసరం ఉందని గుర్తించినా అందుకు చర్యలు తీసుకోవడం లేదు. పరిస్థితి ప్రమాదకరంగా మారుతోంది’’ అని ఆయన ...


కాలుష్యం కారణంగా దిల్లీ విమానాశ్రయంలో ఆదివారం 30కి పైగా విమాన సర్వీసులు రద్దయ్యాయి. పరిస్థితులు ప్రమాదకరంగా మారడంతో వాహన కాలుష్యం తగ్గించేందుకు ప్రభుత్వం చర్యలు ప్రారంభించింది. గతంలో ప్రయోగాత్మకంగా అమలు చేసిన 'సరి-బేసి' విధానం మళ్లీ కొద్దిరోజుల పాటు అమలు చేయడానికి నిర్ణయించారు.

సోమవారం నుంచి ఇది అమల్లోకి వచ్చింది. దీని ప్రకారం ఒక రోజు సరి సంఖ్య రిజిస్ట్రేషన్ నంబరుగా ఉన్న వాహనాలను, రెండో రోజు బేసి సంఖ్య ఉన్నవి రోడ్లపైకి అనుమతిస్తారు. దీనివల్ల రోడ్లపై తిరిగే వాహనాల సంఖ్య తగ్గి కాలుష్యం తగ్గుతుందని చెబుతున్నారు.

మరోవైపు నవంబరు 5 వరకు పాఠశాలలకు కూడా సెలవులిచ్చారు. భవన నిర్మాణ పనులు చేపట్టరాదని ఆదేశాలు జారీ చేశారు.

ప్రజలు వీలైనంత వరకు ఇళ్లలోనే ఉండాలని.. ముఖ్యంగా ఉదయం, సాయంత్రం సమయాల్లో బయటకు రావొద్దని దిల్లీ ఆరోగ్య మంత్రి సత్యేంద్ర జైన్ ప్రజలకు పిలుపునిచ్చారు.

కాలుష్య నివారణ మాస్కులు ధరించాలని, కాలుష్యం అధికంగా ఉన్న ప్రాంతాలకు వెళ్లొద్దని.. ఇళ్లలో ఉన్నప్పుడు కూడా తలుపులు, కిటికీలు మూసి ఉంచాలని సూచించారు.

ఎందుకీ కాలుష్యం?

ఏటా ఈ సమయంలో దిల్లీని కాలుష్యం ముంచెత్తడానికి ప్రధాన కారణం పొరుగ... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

ునే ఉన్న రెండు రాష్ట్రాల్లో రైతులు తమ పొలాల్లోని పంట వ్యర్థాలను తగలబెట్టడం.

పంట వ్యర్థాలు తగలబెట్టడం వల్ల వచ్చే పొగలోని సూక్ష్మ రేణువులు, కార్బన్ డయాక్సైడ్, నైట్రోజన్ డయాక్సైడ్, సల్ఫర్ డయాక్సైడ్ అన్నీ కలిసి కాలుష్యం తీవ్రమయ్యే సమయంలోనే బాణసంచా కాల్చడం వల్ల వెలువడే కాలుష్యం దాన్ని మరింత తీవ్రంగా మారుస్తుంది.

పారిశ్రామిక, వాహన కాలుష్యం, భవన నిర్మాణల వల్ల ఏర్పడే ధూళి వల్లా పరిస్థితి జటిలమవుతోంది.

రానున్న వారం రోజుల్లో వర్షం పడి కాలుష్యం తగ్గుతుందని భావిస్తున్నారు. అయితే, గురువారంలోగా వర్షం కురిసే సూచనలు లేవు.

పొగమంచు ఎంత ప్రమాదకరమంటే...

ప్రస్తుతం దిల్లీలో కాలుష్యం అత్యంత ప్రమాదకర స్థాయిలో ఉంది. పీఎం 2.5 కాలుష్యం చైనాలోని బీజింగ్ కంటే ఏడు రెట్లు అధికంగా  దిల్లీలో నమోదైంది.

కేంద్ర ఆరోగ్య శాఖ అధికారి ఒకరు తాజా పరిస్థితిపై మాట్లాడుతూ ''పొల్యూషన్ మానిటర్స్ కూడా రికార్డ్ చేయలేనంత కాలుష్యం ఉంది. దిల్లీలోని పొల్యూషన్ మానిటర్స్‌లో చాలావరకు కాలుష్య స్థాయి 999గా చూపిస్తున్నాయి. వాటిలో మూడు అంకెలు మాత్రమే కనిపిస్తాయి కాబట్టి అంతవరకే చూపిస్తున్నాయి. వాస్తవ కాలుష్యం అంతకంటే మించిపోయింది. ఇది విపత్తు'' అన్నారు.

దిల్లీ అధికారులు శుక్రవారం నగరమంతటా 50 లక్షల మాస్కులను పంపిణీ చేశారు. ప్రజారోగ్య అత్యవసర పరిస్థితి ప్రకటించారు. దిల్లీ సీఎం నగరాన్ని గ్యాస్ చాంబర్‌తో పోల్చారు.

ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్, హృద్రోగాల వల్ల కలిగే మరణాల్లో 33 శాతం వాయు కాలుష్యం వల్లే సంభవిస్తున్నాయని ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ వెల్లడించింది.

ప్రజలేమంటున్నారు..?

దిల్లీ యువత ఆదివారం వీధుల్లోకి వచ్చిన కాలుష్య నివారణ చర్యలు చేపట్టాలంటూ నిరసన ప్రదర్శనలు చేపట్టారు.

''బయటకొచ్చి చూస్తే పరిస్థితి ఎంత భయంకరంగా ఉందో అర్థమవుతోంది. కనీసం మన ముందున్న వస్తువులను కూడా చూడలేనంతగా పొగమంచు కమ్మేసింది'' అని జైవిప్ర చెప్పారు.

తాత్కాలికంగా ఉపశమనం కలిగించేలా కాకుండా దీర్ఘకాలం ఫలితమిచ్చేలా కాలుష్య నివారణ చర్యలు చేపట్టాలని ఆమె కోరారు.

''మేం మా పిల్లలు, ఇంట్లోని పెద్దవాళ్ల తరఫునా పోరాడుతున్నాం. మా అందరి భవిష్యత్తు, ఆరోగ్యంపై ఆందోళన చెందతున్నాం'' అన్నారామె.

కాలుష్యంపై ప్రజలు ఆందోళన చెందుతున్న సమయంలోనే కొందరు నాయకులు చేసిన వ్యాఖ్యలు దుమారం రేపాయి.

ఇలాంటి సమయంలో ఆరోగ్యంగా ఉండాలంటే ఏం చేయాలో చెబుతూ చేసిన ట్వీట్లపై నెటిజన్లు ఆగ్రహించారు.

కేంద్ర ఆరోగ్య, కుటుంబ సంక్షేమ మంత్రి...


కాలేజీ రోజుల్లో మిత్రుడితో కేజ్రీవాల్

ఆయన వెనుక మనీష్ సిసోదియా, ప్రశాంత్ భూషణ్, యోగేంద్ర యాదవ్, కుమార్ విశ్వాస్, గోపాల్ రాయ్, అవినీతి వ్యతిరేక ఉద్యమంలో ఆయనతో కలిసి పాల్గొన్న మిగతావారూ కూర్చుని ఉన్నారు.

రాజకీయాల్లోకి వస్తున్నట్లు ప్రకటించిన కేజ్రీవాల్.. "మేం ఎన్నికల్లో పోటీ చేసి చూపిస్తామని ఈరోజు ఈ వేదికపై ప్రకటిస్తున్నాం. దేశ ప్రజలు ఈరోజు ఎన్నికల రాజకీయాల్లోకి దూకుతున్నారు. ఇక మీరు మీ రోజులు లెక్కించుకోవడం ప్రారంభించండి" అన్నారు.

అవినీతి వ్యతిరేక ఉద్యమాన్ని రాజకీయ పార్టీగా మార్చిన కేజ్రీవాల్, తర్వాత ఎన్నికల్లో పోటీచేసి గెలవడమే కాదు, మూడోసారి దిల్లీ ఎన్నికల్లో గెలిచి మోదీ మ్యాజిక్‌కు సమాధానం తన దగ్గరే ఉందని నిరూపించారు.

ఒక ఇండియన్ రెవెన్యూ సర్వీస్ అధికారిగా, ఐఐటీ విద్యార్థిగా 2011లో జరిగిన అవినీతి వ్యతిరేక ఉద్యమంతో కేజ్రీవాల్ తన రాజకీయ పునాదులు వేసుకున్నారు. కానీ, ఒక సామాజిక కార్యకర్తగా ఆయనకు అంతకు ముందే ఒక ప్రత్యేక గుర్తింపు వచ్చింది.

2002 ప్రారంభంలో కేజ్రీవాల్ ఐఆర్ఎస్ నుంచి సెలవు తీసుకుని దిల్లీలోని సుందర్ నగర్ ప్రాంతంలో తన 'యాక్టివిజం' ప్రయోగాలు చేస్తున్నారు.

ఒక ప్రభుత్వేతర సం... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

స్థను స్థాపించిన కేజ్రీవాల్ దానికి 'పరివర్తన్' అనే పేరు పెట్టారు. తన కొందరు స్నేహితులతో కలిసి అక్కడ క్షేత్రస్థాయి మార్పులు తీసుకురావాలని భావించారు.

కొన్ని నెలల తర్వాత 2002 డిసెంబర్‌లో అభివృద్ధి అంశంపై మొదటిసారి పట్టణ ప్రాంతాల్లో కేజ్రీవాల్ ఎన్జీవో పరివర్తన్ ప్రజావిచారణ నిర్వహించింది. ఆ సమయంలో ప్యానల్‌లో జస్టిస్ పీబీ సావంత్, మానవహక్కుల కార్యకర్త హర్ష్ మందర్, రచయిత్రి అరుంధతి రాయ్, సమాచార హక్కు కార్యకర్త అరుణా రాయ్ లాంటి వారు ఉన్నారు.

తర్వాత చాలా ఏళ్లపాటు కేజ్రీవాల్ యూపీ సరిహద్దుల్లోని తూర్పు దిల్లీలో ఉన్న ఈ ప్రాంతంలో విద్యుత్, నీళ్లు, రేషన్ లాంటి అంశాలపై పనిచేశారు.

ఆయనకు మొదటి గుర్తింపు 2006లో లభించింది. 'ఎమర్జింగ్ లీడర్‌షిప్' విభాగంలో ఆయనకు రామన్ మెగసెసె పురస్కారం ఇచ్చారు.

ఆ సమయంలో అరవింద్ కేజ్రీవాల్‌తో కలిసి పనిచేసిన అమిత్ మిశ్రా ఇప్పటికీ ఆయనతోనే ఉన్నారు. "అరవింద్ చాలా స్ట్రెయిట్ ఫార్వర్డ్‌గా ఉండేవారు. ఏ పని కావాలన్నా, చాలా స్పష్టంగా చెప్పేవారు. కాదు, ఎలా చేయాలి అనే మాటలే వినేవారు కాదు. లాజికల్ వాదనలు మాత్రం వినేవారు" అని మిశ్రా అన్నారు.

"ఆ రోజుల్లో మేం పరివర్తన్ కోసం మొహల్లా సభలు పెట్టేవాళ్లం. ఆ సభల్లో మేం లోకల్ గవర్నెన్స్ మీద చర్చించేవాళ్లం. ఆ సభలకు అధికారులను పిలిచి వారిని వివిధ అంశాలపై ప్రశ్నించేవాళ్లం" అన్నారు.

"అరవింద్ కేజ్రీవాల్ ఆ సమయంలో చిన్న చిన్న విధానాలు రూపొందించేవారు. వాటితో అధికారులు, నేతలను కలిసేవారు. వారిని ప్రశ్నించేవారు. తను లేవనెత్తిన అంశాలపై పార్లమెంటులో ప్రశ్నించడానికి, ఆయన అప్పటి నుంచే నేతలను కలవాలని ప్రయత్నించేవారు" అంటారు అమిత్.

కేజ్రీవాల్ తర్వాత చాలా ఏళ్లవరకు సుందర్ నగర్‌లో సమస్యలపై పనిచేస్తూ వచ్చారు. సమాచార హక్కు కోసం జరుగుతున్న ఉద్యమంలో కూడా చురుకైన పాత్ర పోషించారు.

సుందర్ నగర్‌లో ప్రజలు, వారి సమస్యలు తెలుసుకోడానికి అరవింద్ కేజ్రీవాల్ అక్కడే ఒక ఇల్లు అద్దెకు తీసుకుని ఉండేవారు. అక్కడి ప్రజల ప్రాథమిక అవసరాలు తెలుసుకున్నారు. వాటిని ప్రభుత్వం ముందుకు తీసుకెళ్లడానికి ఎన్నో ప్రయత్నాలు చేస్తుండేవారు.

2010లో దిల్లీలో జరిగిన కామన్‌వెల్త్ గేమ్స్ నిర్వహణలో కుంభకోణం జరిగిందంటూ మీడియాలో వార్తలు వచ్చాక ప్రజలు అవినీతిపై ఆగ్రహించారు. సోషల్ మీడియాలో 'ఇండియా అగైనెస్ట్ కరప్షన్' ఉద్యమం మొదలైంది. కేజ్రీవాల్ దానికి ముఖచిత్రంగా మారారు. దిల్లీలో, దేశంలోని చాలా ప్రాంతాల్లో అవినీతికి వ్యతిరేకంగా...


కాల్పులకు ఎక్కువగా గురవుతున్నది ఆఫ్రో-అమెరికన్లే

ఇప్పటి వరకు జరిగిన వివిధ ఘటనల్ని, అలాగే వాటికి సంబంధించి ప్రస్తుతం అందుబాటులో ఉన్న గణాంకాలను పరిశీలిస్తే, మొత్తం అమెరికా జనాభాలో పోలీసుల కాల్పుల్లో మరణించిన వారిలో ఆఫ్రికన్-అమెరికన్ల శాతమే ఎక్కువగా ఉంది.

2019 సంవత్సరానికి చెందిన గణాంకాలనే పరిశీలిస్తే అధికారిక జనాభా లెక్కల ప్రకారం ఆఫ్రికన్-అమెరికన్ల సంఖ్య మొత్తం జనాభాలో 14 శాతం కన్నా తక్కువే ఉంది. కానీ మొత్తం వెయ్యికి పైగా పోలీసు కాల్పుల ఘటనలు జరిగితే వారిలో 23 శాతం కంటే ఎక్కువ మంది ఆఫ్రికన్-అమెరికన్లే ఉన్నారు.

ఇటువంటి ఘటనల్లో బాధితులుగా ఉన్న వారి సంఖ్య దాదాపు 2017 నుంచి స్థిరంగా కొనసాగుతోంది. అదే శ్వేత జాతీయుల విషయానికి వస్తే అప్పటి నుంచి ఏ ఏటికాయేడు బాధితుల సంఖ్య తగ్గుతూ వస్తోంది.

అమెరికా నిరసనలు

డ్రగ్ కేసుల్లోనే ఎక్కువగా అరెస్ట్ అవుతున్న ఆఫ్రికన్-అమెరికన్లు

ముఖ్యంగా డ్రగ్స్ ఉపయోగిస్తున్న వారిలో అమెరికన్లు-ఆఫ్రికన్ అమెరికన్ల సంఖ్య దాదాపు సమానంగా ఉందని సర్వేలు చెబుతున్నాయి. అయినప్పటికీ ఈ కేసుల్లో అరెస్ట్ ఎక్కువగా అవుతున్న వారు మాత్రం ఆఫ్రికన్-అమెరికన్లే.

2018 ఏడాదికి సంబంధించిన ... మరో 4000 అక్షరాల కోసం కథనాన్ని కొనసాగించండి:

గణాంకాల ప్రకారం ప్రతి లక్ష మంది ఆఫ్రికన్-అమెరికన్లలో 750 మంది డ్రగ్ కేసుల్లో అరెస్ట్ అవుతున్నారు. అదే శ్వేత అమెరికన్ల విషయానికి వస్తే ప్రతి లక్ష మందిలో అరెస్ట్ అవుతున్న వారి సంఖ్య సుమారు 350 మాత్రమే.

విచిత్రమేంటంటే గణాంకాలన్నీ వారు డ్రగ్స్ వాడకంలో రెండు జాతులకు చెందిన వారి సంఖ్య దాదాపు ఒకేలా ఉంది. కానీ అరెస్ట్ అయ్యే వారి సంఖ్య మాత్రం ఆఫ్రికన్-అమెరికన్లలోనే ఎక్కువ.

విచిత్రమేంటంటే గణాంకాలన్నీ వారు డ్రగ్స్ వాడకంలో రెండు జాతులకు చెందిన వారి సంఖ్య దాదాపు ఒకేలా ఉంది. కానీ అరెస్ట్ అయ్యే వారి సంఖ్య మాత్రం ఆఫ్రికన్-అమెరికన్లలోనే ఎక్కువ.

జైళ్లకి వెళ్తున్న వారిలోనూ ఆఫ్రికన్-అమెరికన్లే ఎక్కువ

అమెరికన్లతో పోల్చితే ఐదు రెట్లు, హిస్పానిక్-అమెరికన్లతో పోల్చితే రెట్టింపు సంఖ్యలో ఆఫ్రికన్-అమెరికన్లు జైలు శిక్షలు అనుభవిస్తున్నారన్నది తాజా గణాంకాల సారాంశం.

2018 నాటికి అమెరికాలో ఆఫ్రికన్-అమెరిన్ల జనాభా సుమారు 13 శాతం. అదే అమెరికన్ జైళ్లలో మగ్గుతున్న వారి జనాభాతో పోల్చినప్పుడు ఏకంగా 33శాతం మంది నల్లజాతీయులే ఉన్నారు.

అంటే ప్రతి లక్ష మంది ఆఫ్రికన్-అమెరికన్లలో వెయ్యి మంది జైళ్లలో ఉండగా, అదే తెల్లజాతీయుల విషయానికి వచ్చేసరికి ప్రతి లక్ష మందిలో కేవలం 200 మంది మాత్రమే శిక్షలు అనుభవిస్తున్నారు.

ఏడాదికి పైగా జైలు శిక్ష అనుభవిస్తున్న వారిని మాత్రమే జైల్లో ఉన్న జనాభాగా అక్కడ ప్రభుత్వం పరిగణిస్తుంది.

నిజానికి గత పదేళ్లుగా జైలు శిక్ష అనుభవిస్తున్న నల్లజాతీయుల సంఖ్య తగ్గుతూ వస్తోంది. కానీ ఇప్పటికీ మిగిలిన జాతుల జనాభాతో పోల్చితే జైళ్లలో నల్ల జాతీయులే అధికంగా ఉన్నారు.

ఇవి కూడా చదవండి:

  (బీబీసీ తెలుగును ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి. యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)