text:
# Y học thế thân
Y học thế thân sử dụng trong nghiên cứu và phát triển y tế, tư vấn lâm sàng, phát hiện và chẩn đoán cũng như hỗ trợ điều trị dựa trên các mẫu hoặc dữ liệu được cá nhân hóa. Bằng cách sử dụng hình đại diện thực hoặc ảo thay vì cơ thể con người, y học thế thân có thể giảm thiểu rủi ro cũng như thời gian và các hạn chế về khoảng cách, có thể đi kèm với việc sử dụng cơ thể thực của bệnh nhân để làm xét nghiệm.
Y học cổ truyền chủ yếu sử dụng mô tả triệu chứng của chính người bệnh và khám định kỳ để chẩn đoán bệnh thông qua dữ liệu lâm sàng và kinh nghiệm của thầy thuốc. Khi chẩn đoán bệnh, các phương án điều trị hoặc các phương pháp dùng thuốc giống nhau thường được khuyến cáo cho các bệnh tương tự. Tuy nhiên, trên thực tế, các phương pháp điều trị này có tác dụng rất khác nhau dựa trên các bệnh nhân, ngay cả khi họ mắc cùng một căn bệnh. Để phá vỡ lầm tưởng về “loại thuốc phù hợp với tất cả”, một thế hệ thuốc chính xác được cá nhân hóa mới đã được ra mắt, tập trung nhiều hơn vào phân tử sinh học của bệnh (DNA, protein, chất chuyển hóa). Sau khi so sánh, phân tích diễn biến bệnh của bệnh nhân với cơ sở dữ liệu giúp bác sĩ tiên lượng chính xác hơn, thu hẹp phương án điều trị, tăng hiệu quả của bài thuốc so với y học cổ truyền.
Mặc dù xét nghiệm di truyền có thể sử dụng thông tin bộ gen khác nhau của các cá nhân để cung cấp các xét nghiệm tương tự, nhưng nhiều ngành y tế đang tập trung vào Y học thế thân. Đồng thời, họ vẫn đang tiếp tục cải thiện những thiếu sót của xét nghiệm gen.
Hiện tại, vấn đề chính của xét nghiệm di truyền nằm ở chỗ nó có xu hướng bỏ qua tính không đồng nhất của bệnh và nó không thể phản ánh các tương tác động giữa các phân tử sinh học trong cơ thể con người, chẳng hạn như tương tác gen-protein, protein-protein và chất chuyển hóa protein. Đã có một lịch sử lâu đời về việc sử dụng thuốc thế thân để chữa các bệnh như tiểu đường, bệnh Parkinson và ung thư. Trong thời hiện đại, điều quan trọng là phải mở ra cánh cửa cho y học chính xác để cho phép một tương lai y học ung thư thông minh hơn. Cuộc cách mạng y học này sẽ giúp đạt được mục tiêu giúp bệnh nhân điều trị tối đa đồng thời giảm thiểu tác dụng phụ.

## Lịch sử - Từ Y học chính xác đến Y học Thế thân
- Trở lại năm 1979, các nhà khoa học đã có thể sử dụng những tiến bộ trong công nghệ sinh học để chuyển gen insulin của người vào plastids của Escherichia coli. Công nghệ tái tổ hợp gen để sản xuất insulin người bằng cách sử dụng Escherichia coli hoặc nấm men đã trở thành phương pháp chủ yếu để sản xuất insulin cho bệnh nhân tiểu đường loại 1. [5]
- Năm 2003, những tiến bộ trong công nghệ giải trình tự DNA đã giúp dẫn đến việc hoàn thành thành công Dự án Bộ gen người. Kể từ đó, con người không chỉ mở khóa trình tự của gen người, mà xét nghiệm di truyền sau đó cũng được áp dụng cho y học chính xác để tìm ra mối liên hệ giữa các biến thể di truyền cụ thể và bệnh tật. Đặc biệt là sau sự ra đời của phương pháp Giải trình tự thế hệ tiếp theo (NGS), đã có những bước tiến mới trong sự phát triển của công nghệ sinh học và lĩnh vực y tế. Điều này bao gồm đổi mới nghiên cứu công nghệ mới, thuốc thử thử nghiệm và phát triển thuốc. Ngoài ra, việc xây dựng cơ sở dữ liệu di truyền cá nhân hoàn chỉnh hơn được thiết lập và thông tin thuốc hóa học bổ sung đã tiếp tục giúp ích cho các cá nhân. [6]
- Vào tháng 1 năm 2015, cựu Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama đã khởi động "Sáng kiến Y học Chính xác" trong bài phát biểu tại Bang Liên minh của ông, và cam kết thiết lập một cơ sở dữ liệu y tế của hàng triệu người. Mục tiêu chính là để hiểu cách di truyền, lối sống và môi trường của một người có thể giúp xác định phương pháp tốt nhất để điều trị bệnh. Bằng cách thu thập thông tin về chuyển hóa của bệnh nhân, hệ vi sinh vật và dữ liệu chăm sóc sức khỏe trước đó, thông tin này có thể được chia sẻ giữa các nhà cung cấp, nhà nghiên cứu và bệnh nhân khác nhau. Trong khi vẫn đảm bảo quyền riêng tư của bệnh nhân được bảo vệ, sáng kiến này cho phép hiểu sâu hơn về các đặc điểm cụ thể - chẳng hạn như cấu tạo di truyền hoặc cấu trúc di truyền của khối u của một cá nhân - để tiếp tục giúp đỡ nhiều bệnh nhân hơn. [7]
- Với các phương pháp phát hiện gen có độ nhạy cao, các nhà khoa học đã chuyển từ phương pháp điều trị chung. Bằng cách tìm ra gen gốc gây ra đột biến của tế bào bình thường chuyển thành tế bào ung thư, các nhà khoa học có thể có được gen mục tiêu rõ ràng cho các loại thuốc nhắm mục tiêu mà họ sử dụng để điều trị. Các loại thuốc nhắm mục tiêu này bao gồm thuốc phân tử nhỏ và kháng thể đơn dòng. Không giống như các loại thuốc hóa trị, thuốc nhắm mục tiêu có độ chính xác cao và nhắm mục tiêu cụ thể vào các tế bào ung thư có đột biến gen cụ thể mà không ảnh hưởng hoặc gây hại cho các tế bào bình thường. Điều này cho phép có ít tác dụng phụ nhất. [8] Ví dụ cổ điển nhất của liệu pháp nhắm mục tiêu ung thư là ung thư phổi không tế bào nhỏ.[8] Cụ thể, chất ức chế tương ứng EGFR-TKI (Erlotinib, Gefitinib, Afatinib, Osimertinib) được thiết kế để sản xuất quá mức đột biến EGFR-TK. Thông qua công nghệ này, khả năng sống sót của bệnh nhân ung thư phổi giai đoạn cuối được cải thiện đáng kể. [9]
- Ý tưởng về y học thế thân bắt đầu được thúc đẩy. Hiện tại, vẫn đang tiếp tục nghiên cứu để thu hẹp khoảng cách về diễn giải và thông tin lâm sàng cho y học chính xác, điều này giải thích tỷ lệ điều trị ung thư lâm sàng không rõ ràng. Thông thường, hiệu quả điều trị chỉ có thể được xác định sau khi bệnh nhân đã được đích thân điều trị. Tuy nhiên, điều này thường khiến người bệnh bỏ lỡ thời điểm điều trị tối ưu, đồng thời làm tăng khả năng ung thư phát triển do sử dụng thuốc sai cách hoặc không hiệu quả. Do đó, mục tiêu của y học thế thân không phải là thay thế y học chính xác, mà là phản ánh các ứng dụng có lợi của y học chính xác thông qua sự trợ giúp của các công cụ chính xác. Sự đa phương thức và tích hợp của y học hế thân được dự đoán sẽ trở thành một xu hướng mới trong điều trị ung thư và các bệnh khác trong tương lai.

## Khối u Organoids
Các organoids có nguồn gốc từ khối u là các tế bào khối u được nuôi cấy trong ống nghiệm 3D được phân lập từ mô khối u của bệnh nhân. Một số yếu tố tăng trưởng bắt buộc nhất định được thêm vào để thiết lập trạng thái gần với vi môi trường khối u in vivo để tạo thành vi mô khối u. Nguồn mô khối bao gồm mô khối u tại chỗ hoặc tuần hoàn tế bào khối u (CTC) của bệnh nhân. Ngày nay, các chất hữu cơ tạo khối u được thiết lập thành công bao gồm ung thư đại trực tràng, ung thư tuyến tiền liệt, ung thư dạ dày, ung thư vú, ung thư tuyến tụy, ung thư nội mạc tử cung và ung thư buồng trứng.  So với hệ thống nuôi cấy dòng tế bào ung thư trong phòng thí nghiệm, các organoids khối u có thể mô phỏng cấu trúc hình thái và đặc tính chức năng của khối u in vivo và bảo tồn các đặc điểm của tính không đồng nhất của khối u. Điều này mang lại một tiến bộ lớn trong lĩnh vực nghiên cứu và điều trị ung thư, vì nó có thể được sử dụng trong các trường hợp như nhạy cảm với thuốc chống ung thư, nhạy cảm với bức xạ và kiểm tra độ nhạy cảm vật lý.

title: Y học thế thân

wikitext:
{{Chú thích trong bài}}

'''Y học thế thân''' sử dụng trong nghiên cứu và phát triển y tế, tư vấn lâm sàng, phát hiện và chẩn đoán cũng như hỗ trợ điều trị dựa trên các mẫu hoặc dữ liệu được cá nhân hóa. Bằng cách sử dụng hình đại diện thực hoặc ảo thay vì cơ thể con người, y học thế thân có thể giảm thiểu rủi ro cũng như thời gian và các hạn chế về khoảng cách, có thể đi kèm với việc sử dụng cơ thể thực của bệnh nhân để làm xét nghiệm.

[[Y học cổ truyền]] chủ yếu sử dụng mô tả triệu chứng của chính người bệnh và khám định kỳ để chẩn đoán bệnh thông qua dữ liệu lâm sàng và kinh nghiệm của thầy thuốc. Khi chẩn đoán bệnh, các phương án điều trị hoặc các phương pháp dùng thuốc giống nhau thường được khuyến cáo cho các bệnh tương tự. Tuy nhiên, trên thực tế, các phương pháp điều trị này có tác dụng rất khác nhau dựa trên các bệnh nhân, ngay cả khi họ mắc cùng một căn bệnh. Để phá vỡ lầm tưởng về “loại thuốc phù hợp với tất cả”, một thế hệ thuốc chính xác được cá nhân hóa mới đã được ra mắt, tập trung nhiều hơn vào phân tử sinh học của bệnh ([[DNA]], [[protein]], [[chất chuyển hóa]]). Sau khi so sánh, phân tích diễn biến bệnh của bệnh nhân với cơ sở dữ liệu giúp bác sĩ tiên lượng chính xác hơn, thu hẹp phương án điều trị, tăng hiệu quả của bài thuốc so với y học cổ truyền.<ref>{{Chú thích tạp chí|last=Costa|first=Bruna|last2=Estrada|first2=Marta F.|last3=Mendes|first3=Raquel V.|last4=Fior|first4=Rita|date=2020-01-25|title=Zebrafish Avatars towards Personalized Medicine—A Comparative Review between Avatar Models|url=https://www.mdpi.com/2073-4409/9/2/293|journal=Cells|language=en|volume=9|issue=2|pages=293|doi=10.3390/cells9020293|issn=2073-4409|pmc=072137|pmid=31991800}}</ref>

Mặc dù [[xét nghiệm di truyền]] có thể sử dụng thông tin bộ [[gen]] khác nhau của các cá nhân để cung cấp các xét nghiệm tương tự, nhưng nhiều ngành y tế đang tập trung vào Y học thế thân. Đồng thời, họ vẫn đang tiếp tục cải thiện những thiếu sót của xét nghiệm gen.<ref>{{Chú thích tạp chí|last=Baird|first=Richard D|last2=Caldas|first2=Carlos|date=2013-06-18|title=Genetic heterogeneity in breast cancer: the road to personalized medicine?|url=http://dx.doi.org/10.1186/1741-7015-11-151|journal=BMC Medicine|volume=11|issue=1|doi=10.1186/1741-7015-11-151|issn=1741-7015}}</ref>

Hiện tại, vấn đề chính của xét nghiệm di truyền nằm ở chỗ nó có xu hướng bỏ qua tính không đồng nhất của bệnh và nó không thể phản ánh các tương tác động giữa các [[phân tử sinh học]] trong cơ thể con người, chẳng hạn như tương tác gen-protein, protein-protein và chất chuyển hóa protein. Đã có một lịch sử lâu đời về việc sử dụng thuốc thế thân để chữa các bệnh như [[tiểu đường]], [[bệnh Parkinson]] và [[ung thư]]. Trong thời hiện đại, điều quan trọng là phải mở ra cánh cửa cho [[y học]] chính xác để cho phép một tương lai y học ung thư thông minh hơn. Cuộc cách mạng y học này sẽ giúp đạt được mục tiêu giúp bệnh nhân điều trị tối đa đồng thời giảm thiểu tác dụng phụ.<ref>{{Chú thích tạp chí|last=Choi|first=Seon Young|last2=Cho|first2=Yong-Hee|last3=Kim|first3=Da-Som|last4=Ji|first4=Wonjun|last5=Choi|first5=Chang-Min|last6=Lee|first6=Jae Cheol|last7=Rho|first7=Jin Kyung|last8=Jeong|first8=Gi Seok|date=2021-01-29|title=Establishment and Long-Term Expansion of Small Cell Lung Cancer Patient-Derived Tumor Organoids|url=http://dx.doi.org/10.3390/ijms22031349|journal=International Journal of Molecular Sciences|volume=22|issue=3|pages=1349|doi=10.3390/ijms22031349|issn=1422-0067}}</ref><ref>{{Chú thích tạp chí|last=Fazio|first=Maurizio|last2=Ablain|first2=Julien|last3=Chuan|first3=Yan|last4=Langenau|first4=David M.|last5=Zon|first5=Leonard I.|date=2020-04-06|title=Zebrafish patient avatars in cancer biology and precision cancer therapy|url=http://dx.doi.org/10.1038/s41568-020-0252-3|journal=Nature Reviews Cancer|volume=20|issue=5|pages=263–273|doi=10.1038/s41568-020-0252-3|issn=1474-175X}}</ref>

== Lịch sử - Từ Y học chính xác đến Y học Thế thân ==

* Trở lại năm 1979, các nhà khoa học đã có thể sử dụng những tiến bộ trong công nghệ sinh học để chuyển gen insulin của người vào plastids của [[Escherichia coli]]. Công nghệ tái tổ hợp gen để sản xuất [[insulin]] người bằng cách sử dụng Escherichia coli hoặc nấm men đã trở thành phương pháp chủ yếu để sản xuất insulin cho bệnh nhân tiểu đường loại 1. <ref>{{Chú thích tạp chí|last=Tibaldi|first=Joseph M.|date=2012-07-01|title=Evolution of Insulin Development: Focus on Key Parameters|url=https://doi.org/10.1007/s12325-012-0034-8|journal=Advances in Therapy|language=en|volume=29|issue=7|pages=590–619|doi=10.1007/s12325-012-0034-8|issn=1865-8652}}</ref>
* Năm 2003, những tiến bộ trong công nghệ giải trình tự DNA đã giúp dẫn đến việc hoàn thành thành công Dự án Bộ gen người. Kể từ đó, con người không chỉ mở khóa trình tự của gen người, mà xét nghiệm di truyền sau đó cũng được áp dụng cho y học chính xác để tìm ra mối liên hệ giữa các biến thể di truyền cụ thể và bệnh tật. Đặc biệt là sau sự ra đời của phương pháp Giải trình tự thế hệ tiếp theo (NGS), đã có những bước tiến mới trong sự phát triển của [[công nghệ sinh học]] và lĩnh vực y tế. Điều này bao gồm đổi mới nghiên cứu công nghệ mới, thuốc thử thử nghiệm và [[phát triển thuốc]]. Ngoài ra, việc xây dựng cơ sở dữ liệu di truyền cá nhân hoàn chỉnh hơn được thiết lập và thông tin thuốc hóa học bổ sung đã tiếp tục giúp ích cho các cá nhân. <ref>{{Chú thích tạp chí|last=Collins|first=Francis S.|last2=McKusick|first2=Victor A.|date=2001-02-07|title=Implications of the Human Genome Project for Medical Science|url=https://doi.org/10.1001/jama.285.5.540|journal=JAMA|volume=285|issue=5|pages=540–544|doi=10.1001/jama.285.5.540|issn=0098-7484}}</ref>
* Vào tháng 1 năm 2015, cựu Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama đã khởi động "Sáng kiến Y học Chính xác" trong bài phát biểu tại Bang Liên minh của ông, và cam kết thiết lập một cơ sở dữ liệu y tế của hàng triệu người. Mục tiêu chính là để hiểu cách [[di truyền]], lối sống và môi trường của một người có thể giúp xác định phương pháp tốt nhất để điều trị bệnh. Bằng cách [[thu thập thông tin]] về [[chuyển hóa]] của bệnh nhân, hệ [[vi sinh vật]] và dữ liệu chăm sóc sức khỏe trước đó, thông tin này có thể được chia sẻ giữa các nhà cung cấp, nhà nghiên cứu và bệnh nhân khác nhau. Trong khi vẫn đảm bảo quyền riêng tư của bệnh nhân được bảo vệ, sáng kiến này cho phép hiểu sâu hơn về các đặc điểm cụ thể - chẳng hạn như cấu tạo di truyền hoặc cấu trúc di truyền của khối u của một cá nhân - để tiếp tục giúp đỡ nhiều bệnh nhân hơn. <ref>{{Chú thích web|url=https://obamawhitehouse.archives.gov/node/333101|tựa đề=White House Precision Medicine Initiative|website=The White House|ngôn ngữ=en|ngày truy cập=2022-08-08|archive-date=2018-06-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20180615041932/https://obamawhitehouse.archives.gov/node/333101|url-status=dead}}</ref>
* Với các phương pháp phát hiện gen có độ nhạy cao, các nhà khoa học đã chuyển từ phương pháp điều trị chung. Bằng cách tìm ra gen gốc gây ra đột biến của tế bào bình thường chuyển thành tế bào ung thư, các nhà khoa học có thể có được gen mục tiêu rõ ràng cho các loại thuốc nhắm mục tiêu mà họ sử dụng để điều trị. Các loại thuốc nhắm mục tiêu này bao gồm thuốc phân tử nhỏ và kháng thể đơn dòng. Không giống như các loại thuốc hóa trị, thuốc nhắm mục tiêu có độ chính xác cao và nhắm mục tiêu cụ thể vào các tế bào ung thư có đột biến gen cụ thể mà không ảnh hưởng hoặc gây hại cho các tế bào bình thường. Điều này cho phép có ít [[tác dụng phụ]] nhất. [8] Ví dụ cổ điển nhất của liệu pháp nhắm mục tiêu ung thư là ung thư phổi không tế bào nhỏ.<ref>{{Chú thích tạp chí|last=Pérez-Herrero|first=Edgar|last2=Fernández-Medarde|first2=Alberto|date=2015-06-01|title=Advanced targeted therapies in cancer: Drug nanocarriers, the future of chemotherapy|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0939641115001514|journal=European Journal of Pharmaceutics and Biopharmaceutics|language=en|volume=93|pages=52–79|doi=10.1016/j.ejpb.2015.03.018|issn=0939-6411}}</ref> Cụ thể, chất ức chế tương ứng EGFR-TKI ([[Erlotinib]], Gefitinib, [[Afatinib]], [[Osimertinib]]) được thiết kế để sản xuất quá mức đột biến EGFR-TK. Thông qua công nghệ này, khả năng sống sót của bệnh nhân ung thư phổi giai đoạn cuối được cải thiện đáng kể. <ref>{{Chú thích tạp chí|last=Russo|first=Alessandro|last2=Franchina|first2=Tindara|last3=Rita Ricciardi|first3=Giuseppina Rosaria|last4=Picone|first4=Antonio|last5=Ferraro|first5=Giuseppa|last6=Zanghì|first6=Mariangela|last7=Toscano|first7=Giuseppe|last8=Giordano|first8=Antonio|last9=Adamo|first9=Vincenzo|date=2015-06-12|title=A decade of EGFR inhibition in EGFR-mutated non small cell lung cancer (NSCLC): Old successes and future perspectives|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4694955/|journal=Oncotarget|volume=6|issue=29|pages=26814–26825|issn=1949-2553|pmc=4694955|pmid=26308162}}</ref>
* Ý tưởng về y học thế thân bắt đầu được thúc đẩy. Hiện tại, vẫn đang tiếp tục nghiên cứu để thu hẹp khoảng cách về diễn giải và thông tin lâm sàng cho y học chính xác, điều này giải thích tỷ lệ điều trị ung thư lâm sàng không rõ ràng. Thông thường, hiệu quả điều trị chỉ có thể được xác định sau khi bệnh nhân đã được đích thân điều trị. Tuy nhiên, điều này thường khiến người bệnh bỏ lỡ thời điểm điều trị tối ưu, đồng thời làm tăng khả năng ung thư phát triển do sử dụng thuốc sai cách hoặc không hiệu quả. Do đó, mục tiêu của y học thế thân không phải là thay thế y học chính xác, mà là phản ánh các ứng dụng có lợi của y học chính xác thông qua sự trợ giúp của các công cụ chính xác. Sự đa phương thức và tích hợp của y học hế thân được dự đoán sẽ trở thành một xu hướng mới trong điều trị ung thư và các bệnh khác trong tương lai.

== Khối u Organoids ==
Các organoids có nguồn gốc từ khối u là các tế bào khối u được nuôi cấy trong ống nghiệm 3D được phân lập từ mô khối u của bệnh nhân.<ref>{{Chú thích tạp chí|last=Tuveson|first=David|last2=Clevers|first2=Hans|date=2019-06-07|title=Cancer modeling meets human organoid technology|url=https://www.science.org/doi/10.1126/science.aaw6985|journal=Science|language=en|volume=364|issue=6444|pages=952–955|doi=10.1126/science.aaw6985|issn=0036-8075}}</ref> <ref>{{Chú thích web|url=https://www.prnewswire.com/news-releases/taiwans-cancerfree-biotech-ltd-develops-worlds-first-commercial-personalized-cancer-cell-profile-301595937.html|tựa đề=Taiwan's CancerFree Biotech Ltd Develops World's First Commercial Personalized Cancer Cell Profile|họ=Biotech|tên=CancerFree|website=www.prnewswire.com|ngôn ngữ=en|ngày truy cập=2022-08-17}}</ref>Một số yếu tố tăng trưởng bắt buộc nhất định được thêm vào để thiết lập trạng thái gần với vi môi trường khối u in vivo để tạo thành vi mô khối u.<ref>{{Chú thích tạp chí|last=Yang|first=Chang|last2=Xia|first2=Bai-Rong|last3=Jin|first3=Wei-Lin|last4=Lou|first4=Ge|date=2019-12-18|title=Circulating tumor cells in precision oncology: clinical applications in liquid biopsy and 3D organoid model|url=https://doi.org/10.1186/s12935-019-1067-8|journal=Cancer Cell International|language=en|volume=19|issue=1|pages=341|doi=10.1186/s12935-019-1067-8|issn=1475-2867|pmc=6918690|pmid=31866766}}</ref> Nguồn mô khối bao gồm mô khối u tại chỗ hoặc tuần hoàn tế bào khối u (CTC) của bệnh nhân. Ngày nay, các chất hữu cơ tạo khối u được thiết lập thành công bao gồm ung thư đại trực tràng, [[ung thư tuyến tiền liệt]], [[ung thư dạ dày]], [[ung thư vú]], [[ung thư tuyến tụy]], [[ung thư nội mạc tử cung]] và [[ung thư buồng trứng]].<ref>{{Chú thích tạp chí|last=Drost|first=Jarno|last2=Clevers|first2=Hans|date=2018-07|title=Organoids in cancer research|url=https://www.nature.com/articles/s41568-018-0007-6|journal=Nature Reviews Cancer|language=en|volume=18|issue=7|pages=407–418|doi=10.1038/s41568-018-0007-6|issn=1474-1768}}</ref> <ref>{{Chú thích tạp chí|last=Liu|first=H.-D.|last2=Xia|first2=B.-R.|last3=Jin|first3=M.-Z.|last4=Lou|first4=G.|date=2020-08-01|title=Organoid of ovarian cancer: genomic analysis and drug screening|url=https://doi.org/10.1007/s12094-019-02276-8|journal=Clinical and Translational Oncology|language=en|volume=22|issue=8|pages=1240–1251|doi=10.1007/s12094-019-02276-8|issn=1699-3055|pmc=7316695|pmid=31939100}}</ref> So với hệ thống nuôi cấy dòng tế bào ung thư trong phòng thí nghiệm, các organoids khối u có thể mô phỏng cấu trúc hình thái và đặc tính chức năng của khối u in vivo và bảo tồn các đặc điểm của tính không đồng nhất của khối u. Điều này mang lại một tiến bộ lớn trong lĩnh vực nghiên cứu và điều trị ung thư, vì nó có thể được sử dụng trong các trường hợp như nhạy cảm với thuốc chống ung thư, nhạy cảm với [[bức xạ]] và kiểm tra độ nhạy cảm vật lý. <ref>{{Chú thích web|url=https://aacrjournals.org/clincancerres/article/25/17/5376/81605/Patient-Derived-Cancer-Organoid-Cultures-to|website=aacrjournals.org|ngày truy cập=2022-08-08}}</ref>

== Tham khảo ==
{{tham khảo|30em}}
[[Thể loại:Y học]]
[[Thể loại:Ung thư]]
[[Thể loại:Độ chính xác]]
{{Sơ khai}}


text:
# Gia sư hoàng gia
Gia sư hoàng gia (Tiếng Nhật: 王室教師ハイネ Hepburn: Ōshitsu Kyōshi Haine) là một series manga Nhật bởi Higasa Akai. Nó được bắt đầu xuất bản tại tạp chí Monthly G Fantasy của Square Enix vào tháng 11 năm 2013. Nó được tổng hợp thành 12 tập tankōbon vào tháng 10 năm 2016. Yen Press cấp phép cho bộ manga và cho ra các tập theo tháng. Một bản anime bởi Bridge được thông báo cho anime mùa xuân năm 2017 bắt đầu từ ngày 4 tháng 4 năm 2017, và một vở kịch sân khấu cũng được thông báo.

## Nội dung
Heine Wittgenstein, một người thường bị hiểu lầm là một đứa trẻ, được mời đến cung điện hoàng gia của Glanzreich bởi nhà vua với tư cách là một gia sư hoàng gia với 4 chàng hoàng tử trẻ - Kai, Bruno, Leonhard, và Licht - là những ứng cử viên cho ngai vàng. Tuy nhiên, anh thấy rằng công việc này khó khăn bởi vì những tính cách phức tạp của 4 chàng hoàng tử, điều dẫn đến việc mọi gia sư đều phải từ chức.

## Nhân vật

### Nhân vật chính
Heine Wittgenstein (ハイネ・ヴィトゲンシュタイン Haine Witogenshutain)
Ngũ hoàng tử và là hoàng tử trẻ nhất - 14 tuổi, có tên gọi là "Hoàng tử Playboy". Anh rất vui tính và cởi mở, và thích được xung quanh bởi những cô gái xinh đẹp. Anh thích trốn ra ngoài vào thị trấn, bởi vì công việc riêng của anh là một bồi bàn tại một quán café. Anh làm kinh ngạc về sự nhận thức mặc dù hình ảnh là một playboy. Gần đây, anh chuyển ra ngoài cung điện bởi vì anh nhận ra rằng có 2 cảm xúc khác nhau, ngoài việc trở thành một nhà vua, anh cũng yêu công việc là một bồi bàn, và quyết định không lâu sau trở thành một nhà vua nhưng thay vào đó là sống độc lập và một con người bình thường làm việc như một bồi bàn.

### Các thành viên khác trong gia đình Glanzreich
Viktor von Glanzreich (ヴィクトール・フォン・グランツライヒ Vikutōru Fon Gurantsuraihi)

Lồng tiếng bởi: Toshiyuki Morikawa (tiếng Nhật); David Wald (tiếng Anh)

### Các nhân vật khác
Maximilian Rosenberg (マクシミリアン Makushimirion)

## Truyền thông

### Manga
Manga được viết và vẽ bởi Higasa Akai. Nó được đầu tiên xuất hiện trước công chúng vào tháng 12 năm 2013 bởi Monthly GFantasy. Square Enix đã xuất bản tankōbon từ ngày 27 tháng 6 năm 2014. Hiện tại đã có 7 tập. Yen Press thông báo rằng nó được cấp phép ra series vào năm 2015, và đang phát hành các tập đã dịch.

### Anime
Một bản anime bởi Bridge được thông báo cho anime mùa xuân bắt đầu từ ngày 4 tháng 4 năm 2017. Funimation Entertainment đã cấp phép series ở Bắc Mĩ.
| STT. | Tên tập phim                                                                          | Ngày lên sóng            |
| ---- | ------------------------------------------------------------------------------------- | ------------------------ |
| 1    | "Gia sư hoàng gia đến" "Ōshitsu kyōshi, kuru" (王室教師、来る)                        | Ngày 4 tháng 4 năm 2017  |
| 2    | "Phỏng vấn hoàng tử" "Ōji mendan" (王子面談)                                          | Ngày 11 tháng 4 năm 2017 |
| 3    | "Các ngài không cần chấp nhận tôi" "Mitomenakute mo īnode" (認めなくてもいいので)     | Ngày 18 tháng 4 năm 2017 |
| 4    | "Các hoàng tử xuống thị trấn" "Ōji, machi e iku" (王子、街行く)                       | Ngày 25 tháng 4 năm 2017 |
| 5    | "Bị đả kích bởi những điều vĩ đại" "Saidai no shiren, shūrai" (最大の試練、襲来)      | Ngày 2 tháng 5 năm 2017  |
| 6    | "Tại quán café Mitter Mayer" "Kafe mittā maiyā nite" (カフェ・ミッター・マイヤーにて) | Ngày 9 tháng 5 năm 2017  |
| 7    | "Tại nơi của một giấc mơ" "Yume no arika" (夢の在処)                                  | Ngày 16 tháng 5 năm 2017 |
| 8    | "Một trái tim nhút nhát" "Okubyōna kokoro" (臆病な心)                                 | Ngày 23 tháng 5 năm 2017 |
| 9    | "Cái giá của quá khứ" "Kako no daishō" (過去の代償)                                   | Ngày 30 tháng 5 năm 2017 |
| 10   | "Giáo sư mà tôi không biết" "Boku no shira nai sensei" (僕の知らない先生)             | Ngày 6 tháng 6 năm 2017  |
| 11   | "Lời hứa của 2 người" "Ni nin no yakusoku" (二人の約束)                               | Ngày 13 tháng 6 năm 2017 |
| 12   | "Bài học cuối cùng" "Saigo no jugyō" (最後の授業)                                     | Ngày 21 tháng 6 năm 2017 |

wikiname: viwiki

title: Gia sư hoàng gia

in_language: vi

wikitext:
{{Infobox animanga/Header
| name            = The Royal Tutor
| image           = The Royal Tutor Volume 1 cover.jpg
| caption         = Cover of ''The Royal Tutor'' volume 1 by Square Enix
| ja_kanji        = 王室教師ハイネ
| ja_romaji       = Ōshitsu Kyōshi Haine
| genre           = [[Comedy]], [[Historical fiction]]
}}
{{Infobox animanga/Print
| type            = manga
| author          = Higasa Akai
| publisher       = [[Square Enix]]
|publisher_en    = {{English manga publisher|NA=[[Yen Press]]}}
| demographic     = ''[[Shōnen manga|Shōnen]]''
| imprint         =
| magazine        = [[Monthly G Fantasy]]
| first           = November 2013
| last            =
| volumes         = 12
| volume_list     =
}}
{{Infobox animanga/Video
| type            = TV series
| director        = Katsuya Kikuchi
| producer   = Tomokazu Iizumi
Kiwa Watanabe
Satoshi Umetsu
Mika Shimizu
Tarō Iwahana
Takeshi Nakagawa
Motoo Kawabata
Koutaro Nakayama
Shunsuke Matsumura
Kenichi Morikawa
Satoshi Kubota
Haruka Kakutani
| writer          = Kimiko Ueno
| music           = [[Keiji Inai]]
| studio          = Bridge
| licensee        = {{English anime licensee|NA=[[Funimation]]}}
| network         = [[TV Tokyo]], [[TV Osaka|TVO]], [[AT-X (company)|AT-X]], [[TX Network|BS Japan]]
| first           = ngày 4 tháng 4 năm 2017
| last            =
| episodes        = 5
| episode_list    = #Episode list
}}
{{Infobox animanga/Footer}}
'''''Gia sư hoàng gia''''' ([[Tiếng Nhật]]: 王室教師ハイネ [[Hệ phiên âm La-tinh Hepburn|Hepburn]]: Ōshitsu Kyōshi Haine) là một series [[manga]] Nhật bởi Higasa Akai. Nó được bắt đầu xuất bản tại tạp chí ''Monthly G Fantasy'' của [[Square Enix]] vào tháng 11 năm 2013. Nó được tổng hợp thành 12 tập [[tankōbon]] vào tháng 10 năm 2016. Yen Press cấp phép cho bộ manga và cho ra các tập theo tháng. Một bản anime bởi Bridge được thông báo cho anime mùa xuân năm 2017 bắt đầu từ ngày 4 tháng 4 năm 2017, và một vở kịch sân khấu cũng được thông báo.

== Nội dung ==
Heine Wittgenstein, một người thường bị hiểu lầm là một đứa trẻ, được mời đến cung điện hoàng gia của Glanzreich bởi nhà vua với tư cách là một gia sư hoàng gia với 4 chàng hoàng tử trẻ - Kai, Bruno, Leonhard, và Licht - là những ứng cử viên cho ngai vàng. Tuy nhiên, anh thấy rằng công việc này khó khăn bởi vì những tính cách phức tạp của 4 chàng hoàng tử, điều dẫn đến việc mọi gia sư đều phải từ chức.

== Nhân vật ==

=== Nhân vật chính ===
'''Heine Wittgenstein''' (ハイネ・ヴィトゲンシュタイン ''Haine Witogenshutain'')
Lồng tiếng bởi: Keisuke Ueda (tiếng Nhật); Micah Solusod ([[tiếng Anh]])

Người giữ chức gia sư hoàng gia. Heine là một người trưởng thành nhưng thường bị hiểu lầm là một đứa trẻ do chiều cao khiêm tốn. Đối lập với vẻ ngoài trẻ con, anh là một người rất nghiêm túc, thường rất ít khi biểu lộ cảm xúc, trừ khi bị hiểu lầm là một đứa trẻ. Anh có vô số tài năng, và nghiêm khắc nhưng tận tụy với công việc của mình. Về quá khứ của anh thì không ai biết, ngoại trừ anh có vẻ quen biết nhà vua trước khi anh đến cung điện để đảm nhận trách nhiệm công việc của anh, là một gia sư ở một nhà thờ (bây giờ anh vẫn làm), và từng bị kết tội oan bắt cóc và ám sát Viktor (nói đúng hơn là bị kết tội bắt cóc và dùng Hoàng Tử làm bia đỡ đạn)

'''Kai von Glanzreich''' (カイ・フォン・グランツライヒ ''Kai Fon Gurantsuraihi'')

Lồng tiếng bởi: Yūya Asato (tiếng Nhật); Daman Mills (tiếng Anh)

Nhị hoàng tử,17 tuổi, có tên gọi là "Hoàng tử chằm chằm" (do Heine đặt cho lúc đầu gặp mặt vì thấy anh luôn nhìn chằm chằm như muốn ăn tươi nuốt sống Heine :v) .Anh được biết đến là sống tách biệt và đáng sợ, và theo lời đồn rằng anh bị đuổi ra khỏi học viện quân sự do việc đánh lộn. Hóa ra, anh bị đuổi học vì đánh một học viên bắt nạt và sỉ nhục em trai của anh - Bruno. Anh thật ra là một người có trái tim nhân hậu, là người hướng nội, rất tệ trong việc tương tác và thích những thứ mềm mềm. Anh thích Heine bởi vì Heine là gia sư đầu tiên chịu nói chuyện với anh, và bởi vì anh nghĩ Heine là một con vật đáng yêu. Anh thường bị hiểu lầm là đáng sợ bởi anh gặp khó khăn trong việc giao tiếp và thường nhìn nếu như anh lườm người khác.

'''Bruno von Glanzreich''' (ブルーノ・フォン・グランツライヒ ''Burūno Fon Gurantsuraihi'')

Lồng tiếng bởi: Yūto Adachi (tiéng Nhật); Christopher Wehkamp (tiếng Anh)

Tam hoàng tử, 16 tuổi, có tên gọi là "Hoàng tử Thông thái". Anh được cho là một đứa trẻ thần kì và thông minh. Lúc đầu, anh có ác cảm với Heine bởi vì Heine chưa bao giờ học qua trường lớp mà lại được làm gia sư hoàng gia và cho rằng Heine không còn thứ gì nữa để dạy anh, nhưng thái độ của anh đã thay đổi khi Heine đánh bại anh một cách hoàn hảo ở mọi thử thách anh đặt ra, như là chơi cờ và toán học. Anh trở nên ngưỡng mộ Heine sau đó và gọi Heine là "sư phụ", hơn sự chán nản của Heine khi yêu cầu gọi mình là "sensei".

'''Leonhard von Glanzreich''' (レオンハルト・フォン・グランツライヒ ''Reonharuto Fon Gurantsuraihi'')

Lồng tiếng bởi: Daisuke Hirose (tiếng Nhật); Alejandro Saab (tiếng Anh)

Tứ hoàng tử, 15 tuổi, có tên gọi là "Hoàng tử Everest kiêu ngạo". Anh cho rằng mình là người đẹp trai nhất trong châu lục. Đằng sau cách xử sự kiêu căng, anh thật ra là một người rất trẻ con luôn hờn dỗi và bỏ chạy với những vấn đề của mình. Anh học rất chậm và rất ghét giáo viên bởi vì gia sư hoàng gia đầu tiên của anh luôn đánh đập anh và sỉ nhục anh, mặc dù đây là sự thay đổi bởi vì ảnh hưởng của Heine. Anh ngưỡng mộ anh trai mình - Bruno. Anh khá khỏe và mặc dù không thông minh, sự suy nghĩ vô cùng giản dị giúp trong việc tạo giải pháp với vấn đề hiện tại. Anh thường làm hành động như một tsundere, giả vờ đáng thương nhưng muốn được chú ý và đặc biệt muốn được khen ngợi.

'''Licht von Glanzreich '''(リヒト・フォン・グランツライヒ ''Rikuto Fon Gurantsuraihi'')

Lồng tiếng bởi: Shouta Aoi (tiếng Nhật); Stephen Sanders (tiếng Anh)

Ngũ hoàng tử và là hoàng tử trẻ nhất - 14 tuổi, có tên gọi là "Hoàng tử Playboy". Anh rất vui tính và cởi mở, và thích được xung quanh bởi những cô gái xinh đẹp. Anh thích trốn ra ngoài vào thị trấn, bởi vì công việc riêng của anh là một bồi bàn tại một quán café. Anh làm kinh ngạc về sự nhận thức mặc dù hình ảnh là một playboy. Gần đây, anh chuyển ra ngoài cung điện bởi vì anh nhận ra rằng có 2 cảm xúc khác nhau, ngoài việc trở thành một nhà vua, anh cũng yêu công việc là một bồi bàn, và quyết định không lâu sau trở thành một nhà vua nhưng thay vào đó là sống độc lập và một con người bình thường làm việc như một bồi bàn.

=== Các thành viên khác trong gia đình Glanzreich ===
'''Viktor von Glanzreich''' (ヴィクトール・フォン・グランツライヒ ''Vikutōru Fon Gurantsuraihi'')

Lồng tiếng bởi: Toshiyuki Morikawa (tiếng Nhật); David Wald (tiếng Anh)

Nhà vua của Glanzreich và là bố của 5 hoàng tử và 1 công chúa. Ngài lên ngai vàng khi còn rất trẻ (trẻ nhất trong lịch sử, lên ngôi chỉ khi 18 tuổi) và được biết về sự thông thái. Ngài có cảm xúc vô cùng đặc biệt khi nhìn con của mình sau một thời gian xa cách.

'''Adele von Glanzreich''' (アデル・フォン・グランツライヒ ''Aderu Fon Gurantsuraihi'')

Lồng tiếng bởi: Michi Matsui (tiếng Nhật); Jad Saxton (tiếng Anh)

Con út của gia đình Glanzreich và cô con gái duy nhất. Em được 3 tuổi, vui tính, hay vui đùa, thích tô màu và chơi với con chó hoàng gia, Shadow (con chó của Kai). Em đã đính hôn với một hoàng tử nước ngoài.

=== Các nhân vật khác ===
'''Maximilian Rosenberg''' (マクシミリアン ''Makushimirion'')
Lồng tiếng bởi: Shinnosuke Tachibana (tiếng Nhật); Dallas Reid (tiếng Anh)

Một lính gác hoàng gia xuất thân từ một gia đình giàu có. Anh có thái độ rất cởi mở. Anh được biết là người đấu kiếm tốt nhất trong những lính gác. Anh là em trai họ của Ernst Rosenberg.

'''Ludwig Steiner''' (ルートヴィヒ ''Rūtowiku'')

Lồng tiếng bởi: Daisuke Namikawa (tiếng Nhật); Jarrod Greene (tiếng Anh)

Một lính gác hoàng gia xuất thân từ một gia đình bình thường, hay xuất hiện cùng với Maximilian. Anh có thái độ vô cùng nghiêm túc.

'''Ernst Rosenberg'''

Lồng tiếng bởi: Takuya Eguchi

Là một bá tước, là một quản gia của nhất hoàng tử - Eins. Anh đã đứng sau mọi trở ngại ở giữa 4 hoàng tử và con đường tới ngai vàng, chẳng hạn là người nói về công việc bí mật của Licht là một bồi bàn tới nhà vua, và giới thiệu Bruno đến giáo sư anh ngưỡng mộ với hi vọng loại bỏ Bruno khỏi cuộc đua ngai vàng để đi du học ở đất nước của giáo sư. Anh là anh trai họ của Maximilian.

== Truyền thông ==

=== Manga ===
Manga được viết và vẽ bởi Higasa Akai. Nó được đầu tiên xuất hiện trước công chúng vào tháng 12 năm 2013 bởi Monthly GFantasy.<ref>{{Chú thích web|url=http://natalie.mu/comic/news/103776|title=「葬儀屋リドル」の赤井ヒガサ、Gファンタジーで新連載|date=ngày 18 tháng 11 năm 2013|access-date=ngày 28 tháng 2 năm 2017|website=Comic Natalie}}</ref> [[Square Enix]] đã xuất bản [[tankōbon]] từ ngày 27 tháng 6 năm 2014. Hiện tại đã có 7 tập. Yen Press thông báo rằng nó được cấp phép ra series vào năm 2015,<ref>{{Chú thích web|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2015-04-04/yen-press-licenses-yowamushi-pedal-monthly-girls-nozaki-kun-11-more-manga/.86764|title=Yen Press Licenses Yowamushi Pedal, Monthly Girls' Nozaki-kun, 11 More Manga|date=ngày 4 tháng 4 năm 2015|access-date=ngày 28 tháng 2 năm 2017|website=[[Anime News Network]]}}</ref> và đang phát hành các tập đã dịch.

=== Anime ===
Một bản anime bởi Bridge được thông báo cho anime mùa xuân bắt đầu từ ngày 4 tháng 4 năm 2017. [[Funimation Entertainment]] đã cấp phép series ở [[Bắc Mỹ|Bắc Mĩ]].<ref>{{Chú thích web|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2017-04-25/funimation-announces-english-dubs-for-8-more-simulcast-titles-brave-witches/.115289|title=Funimation Announces English Dubs for 8 More Simulcast Titles, Brave Witches (Updated)|date=ngày 25 tháng 4 năm 2017|access-date=ngày 2 tháng 5 năm 2017|publisher=[[Anime News Network]]}}</ref>
{| class="wikitable"
!STT.
!Tên tập phim
!Ngày lên sóng
|-
|1
|"Gia sư hoàng gia đến"
''"Ōshitsu kyōshi, kuru"'' (王室教師、来る)
|Ngày 4 tháng 4 năm 2017
|-
|2
|"Phỏng vấn hoàng tử"
''"Ōji mendan"'' (王子面談)
|Ngày 11 tháng 4 năm 2017
|-
|3
|"Các ngài không cần chấp nhận tôi"
''"Mitomenakute mo īnode"'' (認めなくてもいいので)
|Ngày 18 tháng 4 năm 2017
|-
|4
|"Các hoàng tử xuống thị trấn"
''"Ōji, machi e iku"'' (王子、街行く)
|Ngày 25 tháng 4 năm 2017
|-
|5
|"Bị đả kích bởi những điều vĩ đại"
''"Saidai no shiren, shūrai"'' (最大の試練、襲来)
|Ngày 2 tháng 5 năm 2017
|-
|6
|"Tại quán café Mitter Mayer"
''"Kafe mittā maiyā nite"'' (カフェ・ミッター・マイヤーにて)
|Ngày 9 tháng 5 năm 2017
|-
|7
|"Tại nơi của một giấc mơ"
''"Yume no arika"'' (夢の在処)
|Ngày 16 tháng 5 năm 2017
|-
|8
|"Một trái tim nhút nhát"
''"Okubyōna kokoro"'' (臆病な心)
|Ngày 23 tháng 5 năm 2017
|-
|9
|"Cái giá của quá khứ"
''"Kako no daishō"'' (過去の代償)
|Ngày 30 tháng 5 năm 2017
|-
|10
|"Giáo sư mà tôi không biết"
''"Boku no shira nai sensei"'' (僕の知らない先生)
|Ngày 6 tháng 6 năm 2017
|-
|11
|"Lời hứa của 2 người"
''"Ni nin no yakusoku"'' (二人の約束)
|Ngày 13 tháng 6 năm 2017
|-
|12
|"Bài học cuối cùng"
''"Saigo no jugyō"'' (最後の授業)
|Ngày 21 tháng 6 năm 2017
|}

== Chú ý ==
{{notelist}}

==Tham khảo==
{{tham khảo|30em}}

== Liên kết ngoài ==
* [http://www.square-enix.co.jp/magazine/gfantasy/story/oshitsu_k/ The Royal Tutor] at Square Enix {{Jp icon}}
* [http://heine-royal.com/ Official anime website] {{Jp icon}}
* {{Ann|manga|16935}}

[[Thể loại:Funimation]]
[[Thể loại:Manga dài tập]]
[[Thể loại:Shōnen manga]]
[[Thể loại:Anime truyền hình dài tập năm 2017]]
[[Thể loại:Anime dài tập dựa trên manga]]
[[Thể loại:Anime Crunchyroll]]
[[Thể loại:Manga Gangan Comics]]
[[Thể loại:Anime và manga lịch sử]]
[[Thể loại:Thương hiệu của Square Enix]]
[[Thể loại:Chương trình của TV Tokyo]]
[[Thể loại:Tác phẩm do Yen Press xuất bản]]

title: 王室教師ハイネ · (Ōshitsu Kyōshi Haine)

Thể loại: Comedy, Historical fiction

王室教師ハイネ · (Ōshitsu Kyōshi Haine):
Manga
Anime truyền hình

Tác giả: Higasa Akai

Nhà xuất bản: Square Enix

Đối tượng: Shōnen

Tạp chí: Monthly G Fantasy

Đăng tải: November 2013 – nay

Đạo diễn: Katsuya Kikuchi

Sản xuất: Tomokazu Iizumi · Kiwa Watanabe · Satoshi Umetsu · Mika Shimizu · Tarō Iwahana · Takeshi Nakagawa · Motoo Kawabata · Koutaro Nakayama · Shunsuke Matsumura · Kenichi Morikawa · Satoshi Kubota · Haruka Kakutani

Kịch bản: Kimiko Ueno

Âm nhạc: Keiji Inai

Hãng phim: Bridge

Cấp phép: NA Funimation

Kênh gốc: TV Tokyo, TVO, AT-X, BS Japan

Phát sóng: ngày 4 tháng 4 năm 2017 – đang lên lịch


text:
# Wat Phra Kaew
Chùa Phật Ngọc hay Wat Phra Kaew (tiếng Thái: วัดพระแก้ว, đọc là wắt-p'rắ-keo^ ), tên chính thức là Wat Phra Sri Rattana Satsadaram (tiếng Thái: วัดพระศรีรัตนศาสดาราม, phiên âm: wắt-p'rắ-xỉ-rắt-tặ-nắ-xạt-xặ-đa-ram ) là một ngôi chùa ở thủ đô Bangkok, Thái Lan và được xem là ngôi chùa linh thiêng nhất ở nước này. Chùa tọa lạc tại trung tâm lịch sử Bangkok (quận Phra Nakhon), bên trong khuôn viên của Cung điện Hoàng gia Thái Lan.
Việc xây dựng ngôi chùa này bắt đầu khi vua Phật Yodfa Chulaloke (Rama I) dời kinh đô từ Thonburi đến Bangkok năm 1785. Wat Phra Keo nằm cạnh Cung điện Lớn và có tầm quan trọng bậc nhất trong các ngôi chùa nổi tiếng của Thái Lan, được xem như nhà chùa của Hoàng gia, với diện tích rộng đến 945.000 m², bao gồm hơn 100 tòa nhà cao tầng, và là ngôi chùa duy nhất không có sư sãi. Chùa nổi tiếng không chỉ vì vẻ đẹp của nhiều kiểu kiến trúc, mà còn vì bức tượng Phật bằng ngọc bích thiêng liêng nhất trong hằng hà sa số tượng Phật trên vương quốc. Không giống các ngôi chùa khác, chùa này không có khu nhà ở cho các vị sư mà chỉ có các tòa nhà được trang trí các cảnh linh thiêng, các bức tượng.

title: Wat Phra Kaew

wikitext:
{{Infobox religious building
| name = Wat Phra Kaew
Chùa Phật Ngọc
| native_name =
| image = Grand Palace Bangkok.jpg
| image_size = 300px
| alt =
| caption = Quần thể chùa Wat Phra Kaew nhìn từ hướng đông bắc
| map_type = Thailand Bangkok
| map_size =
| map_alt =
| map_caption = Vị trí tại Bangkok
| location =[[Phra Nakhon]],
[[Bangkok]],
[[Thái Lan]]
| coordinates = {{coord|13|45|5|N|100|29|33|E|display=inline,title}}
| religious_affiliation = [[Phật giáo]] [[Nam tông]]
| deity =
| country = {{flag|Thái Lan}}
| functional_status =Hoạt động
| website =
| founded_by = Vua [[Phutthayotfa Chulalok]] (Rama I)
| year_completed = Thế kỷ 18
}}
{{chú thích trong bài}}
{{Dablink|Bài này về Wat Phra Kaew ở Bangkok hay còn gọi là Chùa Phật Ngọc. Về Wat Phra Kaew ở Chiang Rai, xem [[Wat Phra Kaew, Chiang Rai]]}}
{{Infobox Mandir
|name=Wat Suthat
|image=Bangkok Grand Palace.JPG
}}

'''Chùa Phật Ngọc''' hay '''Wat Phra Kaew''' ([[tiếng Thái]]: '''วัดพระแก้ว''', đọc là wắt-p'rắ-keo^ ), tên chính thức là '''Wat Phra Sri Rattana Satsadaram''' ([[tiếng Thái]]: '''วัดพระศรีรัตนศาสดาราม''', phiên âm: wắt-p'rắ-xỉ-rắt-tặ-nắ-xạt-xặ-đa-ram ) là một ngôi [[chùa]] ở thủ đô [[Bangkok]], [[Thái Lan]] và được xem là ngôi chùa linh thiêng nhất ở nước này. Chùa tọa lạc tại trung tâm lịch sử [[Bangkok]] (quận [[Phra Nakhon]]), bên trong khuôn viên của [[Cung điện Hoàng gia Thái Lan]].
Việc xây dựng ngôi chùa này bắt đầu khi vua Phật Yodfa Chulaloke ([[Rama I]]) dời kinh đô từ [[Vương triều Thonburi|Thonburi]] đến Bangkok năm [[1785]]. Wat Phra Keo nằm cạnh Cung điện Lớn và có tầm quan trọng bậc nhất trong các ngôi chùa nổi tiếng của [[Thái Lan]], được xem như nhà chùa của Hoàng gia, với diện tích rộng đến 945.000 m², bao gồm hơn 100 tòa nhà cao tầng, và là ngôi chùa duy nhất không có sư sãi. Chùa nổi tiếng không chỉ vì vẻ đẹp của nhiều kiểu kiến trúc, mà còn vì bức tượng [[Phật]] bằng ngọc bích thiêng liêng nhất trong hằng hà sa số tượng Phật trên vương quốc. Không giống các ngôi chùa khác, chùa này không có khu nhà ở cho các vị sư mà chỉ có các tòa nhà được trang trí các cảnh linh thiêng, các bức tượng.

== Nguồn gốc tên gọi ==
Wat Phra Keo được đặt theo tên của [[chùa Hoàng Hôn]] bên [[Ấn Độ]], xưa kia là một ngôi đền được xây dựng vào [[thế kỷ 17]], sau được vua [[Tak Sin]] chọn làm chùa của hoàng gia, đồng thời cũng là cung điện.

== Các công trình tham quan chính theo bản đồ ==
[[Tập tin:Watphrakaeomap.png|nhỏ|350px|phải|Bản đồ tham quan chùa Phật Ngọc - Wat Phra Keaw]]
{{maplink|frame=yes|frame-width=250|zoom=13|type=shape|text=Bản đồ}}
Tên các công trình tham quan được mô tả dưới đây theo tiếng Anh và tiếng Thái
ไทย: แผนผังอย่างคร่าวๆของวัดพระแก้ว
*The Ubosot containig the Emerald Buddha - พระอุโบสถ
*Twelve small open Pavilions - ศาลาราย
*Viharn of the Gandhara Buddha image - หอพระคันธารราษฏร์
*Belfry - หอระฆัง
*Hor Racha Pongsanusorn - หอราชพงศานุสรณ์
*Phra Photithat Piman - พระโพธิ์ธาตุพิมาน
*Ho Racha Koramanusorn - หอราชกรมานุสรณ์
*Figure of the seated hermit - พระฤๅษี
*The Royal Pantheon - ปราสาทพระเทพบิดร
*Two gilt chedis - พระสุวรรณเจดีย์
*Phra Mondop (the Library) - พระมณฑป
*Phra Si Rattana Chedi - พระศรีรัตนเจดีย์
*Model of Angkor Wat - นครวัดจำลอง
*Monument of Kings Rama I, II and III - พระบรมราชสัญลักษณ์ 9 รัชกาล
*Monument of King Rama IV - พระบรมราชสัญลักษณ์ 9 รัชกาล
*Monument of King Rama V - พระบรมราชสัญลักษณ์ 9 รัชกาล
*Monument of Kings Rama VI, VII, VIII and IX - พระบรมราชสัญลักษณ์ 9 รัชกาล
*Ho Phra Monthien Tham (the Supplementary Library) - หอมณเฑียรธรรม
*Viharn Yod - พระเศวตกุฏาคารวิหารยอด
*Viharn Phra Nak - หอพระนาก
*Eight prang - พระปรางค์
*Galleries - พระระเบียง
*Twelve statues of Giants - ยักษ์ทวารบาล
== Miêu tả chi tiết ==
Điện chính là ''ubosoth'' trung tâm có bức tượng [[Phật ngọc]]. Dù bức tượng này có kích thước nhỏ nhưng đây lại là tượng Phật quan trọng nhất đối với người Thái Lan. Tương truyền, tượng Phật này là tượng Phật phong cách Lanna, ban đầu được thờ tại Wat Phra Kaew ,tỉnh Chiang Rai. Sau đó tượng được đưa đến [[Thành phố Chiang Mai|Chiang Mai]], nơi đó tượng được hoàng tử [[Setatiratt]] đưa đến [[Luangprabang|Luang Prabang]], khi bố của ông mất và ông đã lên ngôi của quốc gia chư hầu đó của [[Xiêm|Xiêm La]]. Trong những năm sau tượng được chuyển đến quốc gia [[Viêng Chăn]], chư hầu của Xiêm La. Trong thời gian [[Haw]] từ phía Bắc xâm lược, Luang Prabang đã thỉnh cầu sự giúp đỡ của Xiêm La chống lại quân xâm lược. Vua Viêng Chăn đã tấn công quân Xiêm từ phía sau, do đó Phật ngọc đã quay trở về Xiêm khi vua Taksin đánh nhau với [[Lào]] và tướng của ông Chakri (sau này là vua Rama I) đã lấy bức tượng từ Viêng Chăn. Đầu tiên tượng được đưa đế [[Thonburi]] và năm [[1784]] tượng được đưa đến địa điểm hiện nay. Chùa cũng có một mô hình [[Angkor Wat]], được bổ sung theo lệnh vua [[Rama III|Nangklao]] (Rama III), do tham vọng dời Angkor Wat đến Bangkok nhưng không khả thi, vì vậy đã chi xây dựng mô hình này để thể hiện quyền lực trên thuộc địa Campuchia của Xiêm lúc bấy giờ.
== Nét đặc sắc của chùa ==
[[Tập tin:Kinnon Wat Phra Kaew.jpeg|nhỏ|300px|phải|Thần điểu Kinnaree (กินรี )- nửa người, nửa chim - linh vật linh thiêng trước chùa]]
Hiện thời, tượng Phật Ngọc đặt trên án thờ có chiều cao 11 mét rất vẻ tôn kính, do cây dù được xếp chín tầng bảo toàn yên tĩnh. Những quả bóng bằng thủy tinh ở hai bên tượng trưng cho nhật nguyệt. Mỗi năm có 3 lần, lúc khởi đầu năm mới, nhà vua chủ tọa việc thay đổi chiếc áo khoác bên ngoài Phật Lục Bảo: Áo thụng không tay khoác ngoài thắt long bằng vàng, có nhiều hạt kim cương đắt giá dùng cho mùa hạ, chiếc áo điểm lốm đốm kim cương trông có vẻ giàu sang dùng cho mùa mưa và chiếc áo tráng lớp men bằng vàng nguyên chất dùng cho mùa mát.
Những bức tường hành lang bao quanh sân của chùa được sơn phết với những tấm bích họa tường thuật hoạt động mang tính chất anh hùng thời Ramakien. Những tấm bích họa được vẽ đều căn cứ vào nguồn gốc suốt triều đại hoàng đế [[Rama III]] (1824-1850), nhưng được phục hồi nhiều lần. Những bức họa tiêu biểu cho câu chuyện khởi đầu bên tay trái, khi du khách rảo bước quanh hành lang mới lĩnh hội được ý nghĩa. Những trận chiến đấu mang tính cách anh hùng, những đám diễu hành, v.v. đều được thể hiện tất cả trên những bức vẽ.
Những phiến đá cẩm thạch được dựng lên những cây cột đứng trước những họa phẩm, được khắc lên những bài thơ hay có liên quan đến mỗi tình tiết của câu chuyện.
== Quy định tham quan ==
Chùa mở cửa đón khách hàng ngày, từ 8 giờ 30 đến 11 giờ 30, và từ 13 giờ 30 đến 15 giờ 30, giá vé vào tham quan cho mỗi khách là 200 [[baht]].
Bất chấp thời tiết nóng quanh năm ở Bangkok, khách vào chùa phải mặc quần dài. Nếu khách không có quần dài mang theo thì có dịch vụ cho thuê quần dài phù hợp.
== Các hình ảnh ==
{{Commons2|Wat Phra Kaew}}
<gallery>
Image:Bangkok_Wat_Phra_Kaew_Phra_Sri_Rattana_Chedi.jpg|Chedi Phra Sri Rattana trong chùa
Image:Wat Phra Kaew, Golden Chedi Buddhist Stupa, Bangkok, Thailand.jpg|Phra Sri Rattana Chedi
Image:Gran Palacio, Bangkok, Tailandia, 2013-08-22, DD 07.jpg|Thư viện Phra Mondop
Image:Gran Palacio, Bangkok, Tailandia, 2013-08-22, DD 15.jpg|Khuôn viên thư viện Phra Mondop
Image:Birdman_statue.jpg|Thần điểu Nok Tantima, canh gác bên ngoài Viharn Yod
Image:Bangkok statue.jpg|Tượng thần Yak - vị thần bảo vệ bên ngoài Wat Phra Keaw
Image:Gran Palacio, Bangkok, Tailandia, 2013-08-22, DD 34.jpg|Thần điểu Karine - nửa người, nửa chim
Image:Garudakaryatid98.jpg|Chim thần Garuda trang trí viêm
Image:Gran Palacio, Bangkok, Tailandia, 2013-08-22, DD 48.jpg|Wat Phra Kaew
Image:Wat Phra Kaew golden chedi.jpg| Chedi vàng
Image:Gran Palacio, Bangkok, Tailandia, 2013-08-22, DD 20.jpg|Một kiểu chống đỡ của Demon ở chedi vàng
</gallery>

== Tham khảo ==

== Liên kết ngoài ==
* [http://www.into-asia.com/Bangkok/attractions/watphrakaew.php Trên trang quảng bá du lịch Thái Lan ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110624052532/http://www.into-asia.com/bangkok/attractions/watphrakaew.php |date=2011-06-24 }}
* [http://www.sacred-destinations.com/thailand/bangkok-wat-phra-keo-temple-of-emerald-buddha.htm Vị trí chùa ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091106100201/http://www.sacred-destinations.com/thailand/bangkok-wat-phra-keo-temple-of-emerald-buddha.htm |date=2009-11-06 }}
{{Du lịch Bangkok (Thái Lan)}}

[[Thể loại:Chùa ở Bangkok|Phra Kaew]]
[[Thể loại:Địa điểm du lịch Bangkok]]
[[Thể loại:Thánh địa Phật giáo]]
[[Thể loại:Địa điểm hành hương Phật giáo]]
[[Thể loại:Quận Phra Nakhon]]

title: Tôn giáo

Giáo phái: Phật giáo Nam tông

Trạng thái: Hoạt động

title: Vị trí

Vị trí:
Phra Nakhon, · Bangkok, · Thái Lan
Vị trí tại Bangkok

Quốc gia: Thái Lan

title: Kiến trúc

Thành lập: Vua Phutthayotfa Chulalok (Rama I)

Hoàn thành: Thế kỷ 18


text:
# Akçaören, Ilgaz
Akcaören là một xã thuộc huyện Ilgaz, tỉnh Çankırı, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 27 người.

title: Akçaören, Ilgaz

wikitext:
{{Thông tin khu dân cư
|name = Akcaören
|other_name =
|native_name =
|settlement_type = Xã
|image_skyline =
|imagesize =
|image_caption =
|image_map =
|pushpin_map =
|pushpin_label_position =right
|pushpin_map_caption =Vị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
|coordinates_display = inline,title
|coordinates_region =
|subdivision_type = [[Quốc gia]]
|subdivision_name ={{flag|Thổ Nhĩ Kỳ}}
|subdivision_type1 =[[Phân cấp hành chính Thổ Nhĩ Kỳ|Tỉnh]]
|subdivision_name1 = [[Çankırı (tỉnh)|Çankırı]]
|subdivision_type2 = [[Phân cấp hành chính Thổ Nhĩ Kỳ|Huyện]]
|subdivision_name2 = [[Ilgaz]]
|leader_title =
|leader_name =
|established_title =
|established_date =
|area_total_km2 =
|population_as_of = 2010
|population_footnotes =
|population_total =27 người
|population_density_km2 =
|timezone=[[Giờ Đông Âu|EET]]
|utc_offset=+2
|timezone_DST=[[Giờ mùa hè Đông Âu|EEST]]
|utc_offset_DST=+3
|latd=|latm=|lats=|latNS=N
|longd=|longm=|longs=|longEW=E
|elevation_footnotes =
|elevation_m =
|elevation_ft =
|website =
|footnotes =
}}

'''Akcaören''' là một [[Phân cấp hành chính Thổ Nhĩ Kỳ|xã]] thuộc huyện [[Ilgaz]], tỉnh [[Çankırı (tỉnh)|Çankırı]], [[Thổ Nhĩ Kỳ]]. Dân số thời điểm năm 2010 là 27 người.<ref>{{chú thích web|url=http://rapor.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?adnksdb2=&ENVID=adnksdb2Env&report=idari_yapi_09sonrasi.RDF&p_il1=18&p_yil=2010&p_dil=1&desformat=html|publisher=Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ|title=Cities, towns and villages in Çankırı|access-date=ngày 5 tháng 10 năm 2012|archive-date=2013-03-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20130320033147/http://rapor.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?adnksdb2=&ENVID=adnksdb2Env&report=idari_yapi_09sonrasi.RDF&p_il1=18&p_yil=2010&p_dil=1&desformat=html|url-status=dead}}</ref>

==Tham khảo==
{{Tham khảo}}

{{Xã thuộc huyện Ilgaz}}

{{Çankırı-geo-stub}}

title: Akcaören

Quốc gia: Thổ Nhĩ Kỳ

Tỉnh: Çankırı

Huyện: Ilgaz

title: Dân số (2010)

• Tổng cộng: 27 người

Múi giờ: UTC+3, Giờ ở Thổ Nhĩ Kỳ

• Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)


text:
# Eğerti, Aziziye
Eğerti là một xã thuộc huyện Aziziye, tỉnh Erzurum, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 232 người.

title: Eğerti, Aziziye

wikitext:
{{Thông tin khu dân cư
|name = Eğerti
|other_name =
|native_name =
|settlement_type = Xã
|image_skyline =
|imagesize =
|image_caption =
|image_map =
|pushpin_map =
|pushpin_label_position =right
|pushpin_map_caption =Vị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
|coordinates_display = inline,title
|coordinates_region =
|subdivision_type = [[Quốc gia]]
|subdivision_name ={{Lá cờ|Thổ Nhĩ Kỳ}}
|subdivision_type1 =[[Phân cấp hành chính Thổ Nhĩ Kỳ|Tỉnh]]
|subdivision_name1 = [[Erzurum (tỉnh)|Erzurum]]
|subdivision_type2 = [[Phân cấp hành chính Thổ Nhĩ Kỳ|Huyện]]
|subdivision_name2 = [[Aziziye]]
|leader_title =
|leader_name =
|established_title =
|established_date =
|area_total_km2 =
|population_as_of = 2011
|population_footnotes =
|population_total =232 người
|population_density_km2 =
|timezone=[[Giờ Đông Âu|EET]]
|utc_offset=+2
|timezone_DST=[[Giờ mùa hè Đông Âu|EEST]]
|utc_offset_DST=+3
|latd=|latm=|lats=|latNS=N
|longd=|longm=|longs=|longEW=E
|elevation_footnotes =
|elevation_m =
|elevation_ft =
|website =
|footnotes =
}}

'''Eğerti''' là một [[Phân cấp hành chính Thổ Nhĩ Kỳ|xã]] thuộc huyện [[Aziziye]], tỉnh [[Erzurum (tỉnh)|Erzurum]], [[Thổ Nhĩ Kỳ]]. Dân số thời điểm năm 2011 là 232 người.<ref>{{chú thích web|url=http://rapor.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?adnksdb2&ENVID=adnksdb2Env&report=wa_idari_yapi_10sonrasi.RDF&p_il1=25&p_yil=2011&p_dil=2&desformat=html|publisher=Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ|title=Cities, towns and villages in Erzurum|access-date=ngày 16 tháng 9 năm 2012|archive-date=2012-07-14|archive-url=https://archive.today/20120714152222/http://rapor.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?adnksdb2&ENVID=adnksdb2Env&report=wa_idari_yapi_10sonrasi.RDF&p_il1=25&p_yil=2011&p_dil=2&desformat=html|url-status=bot: unknown}}</ref>

==Chú thích==
{{Tham khảo}}

==Tham khảo==

{{Xã thuộc huyện Aziziye}}

{{Erzurum-geo-stub}}

title: Eğerti

Tỉnh: Erzurum

Huyện: Aziziye

title: Dân số (2011)

• Tổng cộng: 232 người


text:
# Chytranthus pilgerianus
Chytranthus pilgerianus là một loài thực vật có hoa trong họ Bồ hòn. Loài này được (Gilg ex Radlk.) Pellegr. mô tả khoa học đầu tiên năm 1956.

title: Chytranthus pilgerianus

wikitext:
{{tiêu đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Chytranthus pilgerianus''
| status =
| status_system =
| status_ref =
| image =
| image_caption =
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| unranked_divisio = [[Thực vật có hoa|Angiospermae]]
| unranked_classis = [[Thực vật hai lá mầm thật sự|Eudicots]]
| ordo = [[Bộ Bồ hòn|Sapindales]]
| familia = [[Họ Bồ hòn|Sapindaceae]]
| genus = ''[[Chytranthus]]''
| species = '''''C. pilgerianus'''''
| binomial = ''Chytranthus pilgerianus''
| binomial_authority = (Gilg ex Radlk.) Pellegr., 1956
}}
'''''Chytranthus pilgerianus''''' là một loài [[thực vật có hoa]] trong [[họ Bồ hòn]]. Loài này được (Gilg ex Radlk.) Pellegr. mô tả khoa học đầu tiên năm 1956.<ref>{{chú thích web|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2720493| title=''Chytranthus pilgerianus''|access-date=ngày 13 tháng 6 năm 2013| author=The Plant List | year =2010}}</ref>

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

==Liên kết ngoài==
*{{commonscat-inline|Chytranthus pilgerianus}}
*{{wikispecies-inline|Chytranthus pilgerianus}}
*{{IPNI2|Chytranthus pilgerianus|782292-1|access-date=ngày 13 tháng 6 năm 2013}}

[[Thể loại:Chytranthus]]
[[Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1956]]

{{Sapindoideae-stub}}

[[es:Chytranthus pilgerianus]]

title: Phân loại khoa học

Giới (regnum): Plantae

(không phân hạng): Angiospermae Eudicots

Bộ (ordo): Sapindales

Họ (familia): Sapindaceae

Chi (genus): Chytranthus

Loài (species): C. pilgerianus

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Chytranthus pilgerianus · (Gilg ex Radlk.) Pellegr., 1956


text:
# 1755 Lorbach
1755 Lorbach (1936 VD) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 8 tháng 11 năm 1936 bởi Marguerite Laugier ở Nice.
Nó được đặt theo tên Anne Lorbach Herget, vợ của nhà thiên văn học Hoa Kỳ Paul Herget.

title: 1755 Lorbach

wikitext:
<!-- *Checked -->
{{Thông tin hành tinh
| width = 25em
| bgcolour = #FFFFC0
| apsis =
| name = Lorbach
| symbol =
| image =
| caption =
| discovery = yes
| discovery_ref =
| discoverer = [[Marguerite Laugier]]
| discovery_site = [[Nice]]
| discovered = 8 tháng 11 năm 1936
| designations = yes
| mp_name = 1755
| alt_names = 1936 VD
| mp_category =
| orbit_ref =
| epoch = 14 tháng 5 năm 2008
| apoapsis = 3.2449137
| periapsis = 2.9379789
| semimajor =
| eccentricity = 0.0496426
| period = 1985.3679485
| avg_speed =
| inclination = 10.69402
| asc_node = 157.31286
| mean_anomaly = 338.93599
| arg_peri = 327.49679
| satellites =
| physical_characteristics = yes
| dimensions =
| mass =
| density =
| surface_grav =
| escape_velocity =
| sidereal_day =
| axial_tilt =
| pole_ecliptic_lat =
| pole_ecliptic_lon =
| albedo = 0.1117
| temperatures=
| temp_name1 =
| mean_temp_1 =
| max_temp_1 =
| temp_name2 =
| max_temp_2 =
| spectral_type =
| abs_magnitude = 10.77
}}
'''1755 Lorbach''' (1936 VD) là một [[tiểu hành tinh]] [[vành đai tiểu hành tinh|vành đai chính]] được phát hiện ngày 8 tháng 11 năm 1936 bởi [[Marguerite Laugier]] ở [[Nice]].

Nó được đặt theo tên Anne Lorbach Herget, vợ của nhà thiên văn học Hoa Kỳ [[Paul Herget]].

==Tham khảo==
{{tham khảo}}
== Liên kết ngoài ==
*[http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=1755+Lorbach JPL Small-Body Database Browser ngày 1755 Lorbach]

{{Minor planets navigator|1754 Cunningham|1756 Giacobini}}
{{Small Solar System bodies}}

{{DEFAULTSORT:Lorbach}}
[[Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính]]
[[Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1936]]
[[Thể loại:Được phát hiện bởi Marguerite Laugier]]
[[Thể loại:Tiểu hành tinh được đánh số]]
[[Thể loại:Tiểu hành tinh được đặt tên]]
[[Thể loại:Tiểu hành tinh kiểu S (Tholen)]]

{{Beltasteroid-stub}}

title: Lorbach

Khám phá bởi: Marguerite Laugier

Nơi khám phá: Nice

Ngày phát hiện: 8 tháng 11 năm 1936

title: Tên định danh

title: Đặc trưng quỹ đạo

Đặc trưng quỹ đạo: Kỷ nguyên 14 tháng 5 năm 2008

title: Đặc trưng vật lý


text:
# Salvia judaica
Salvia judaica là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa môi. Loài này được Boiss. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1853.

title: Salvia judaica

wikitext:
{{tiêu đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Salvia Judaica''
| status =
| status_sysem =
| status_ref =
| image = Salvia judaica 2.JPG
| image_caption =
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| unranked_divisio = [[Thực vật có hoa|Angiospermae]]
| unranked_classis = [[Thực vật hai lá mầm thật sự|Eudicots]]
| ordo = [[Bộ Hoa môi|Lamiales]]
| familia = [[Họ Hoa môi|Lamiaceae]]
| genus = ''[[Salvia]]''
| species = '''''S. judaica'''''
| binomial = ''Salvia Judaica''
| binomial_authority = [[Pierre Edmond Boissier|Boiss.]]
}}
'''''Salvia judaica''''' là một loài [[thực vật có hoa]] trong [[họ Hoa môi]]. Loài này được Boiss. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1853.<ref>{{chú thích web|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-182932| title=''Salvia judaica''|access-date = ngày 5 tháng 6 năm 2013 | author=The Plant List | year =2010}}</ref>
== Hình ảnh ==
<gallery>
Tập tin:Salvia judaica 1.JPG
</gallery>

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

==Liên kết ngoài==
*{{Thể loại Commons nội dòng|Salvia judaica}}
*{{Wikispecies nội dòng|Salvia judaica}}

[[Thể loại:Salvia|J]]
[[Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1853]]
[[Thể loại:Thực vật Liban]]
[[Thể loại:Thực vật Israel]]
[[Thể loại:Thực vật Palestine]]

{{Mentheae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Bộ (ordo): Lamiales

Họ (familia): Lamiaceae

Chi (genus): Salvia

Loài (species): S. judaica

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Salvia Judaica · Boiss.


text:
# Linnaemya smirnovi
Linnaemya smirnovi là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

title: Linnaemya smirnovi

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Linnaemya smirnovi''
| image =
| image_caption =
| status =
| status_system =
| status_ref =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| classis = [[Côn trùng|Insecta]]
| ordo = [[Ruồi|Diptera]]
| familia = [[Tachinidae]]
| genus = ''[[Linnaemya]]''
| species = '''''L. smirnovi'''''
| binomial = ''Linnaemya smirnovi''
| binomial_authority =
| synonyms =
}}
'''''Linnaemya smirnovi''''' là một loài [[ruồi]] trong họ [[Tachinidae]].<ref name = "COL">{{chú thích web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2011/search/all/key/Linnaemya+smirnovi/match/1|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.|accessdate = ngày 20 tháng 6 năm 2014 |author= Bisby |first = F.A. |last2 = Roskov |first2 = Y.R. |last3 = Orrell |first3 = T.M. |last4 = Nicolson |first4 = D. |last5 = Paglinawan |first5 = L.E. |last6 = Bailly |first6 = N. |last7 = Kirk |first7 = P.M. |last8 = Bourgoin |first8 = T. |last9 = Baillargeon |first9= G. |last10 = Ouvrard |first10 = D.|year= 2011|publisher=Species 2000: Reading, UK.}}</ref><ref>{{Brontabel|2012-James}}</ref>

==Chú thích==
{{Tham khảo}}

==Liên kết ngoài==
*{{wikispecies-inline|Linnaemya smirnovi|''Linnaemya smirnovi''}}
*{{commonscat-inline|Linnaemya smirnovi|''Linnaemya smirnovi''}}

[[Thể loại:Linnaemya]]

{{Linnaemyini-stub}}

title: Phân loại khoa học

Giới (regnum): Animalia

Ngành (phylum): Arthropoda

Lớp (class): Insecta

Bộ (ordo): Diptera

Họ (familia): Tachinidae

Chi (genus): Linnaemya

Loài (species): L. smirnovi

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Linnaemya smirnovi


text:
# Semiothisa subclathrata
Semiothisa subclathrata là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

title: Semiothisa subclathrata

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Semiothisa subclathrata''
| image =
| image_caption =
| status =
| status_system =
| status_ref =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| classis = [[Côn trùng|Insecta]]
| ordo = [[Bộ Cánh vẩy|Lepidoptera]]
| familia = [[Geometridae]]
| genus = ''[[Semiothisa]]''
| species = '''''S. subclathrata'''''
| binomial = ''Semiothisa subclathrata''
| binomial_authority = Warren, 1897
| synonyms =
}}
'''''Semiothisa subclathrata''''' là một loài [[bướm đêm]] trong họ [[Geometridae]].<ref name = "COL">{{chú thích web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2011/search/all/key/Semiothisa+subclathrata/match/1|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.|access-date = ngày 17 tháng 6 năm 2014 |author= Bisby |first = F.A. |last2 = Roskov |first2 = Y.R. |last3 = Orrell |first3 = T.M. |last4 = Nicolson |first4 = D. |last5 = Paglinawan |first5 = L.E. |last6 = Bailly |first6 = N. |last7 = Kirk |first7 = P.M. |last8 = Bourgoin |first8 = T. |last9 = Baillargeon |first9= G. |last10 = Ouvrard |first10 = D.|year= 2011|publisher=Species 2000: Reading, UK.}}</ref>

==Chú thích==
{{Tham khảo}}

==Liên kết ngoài==
*{{wikispecies-inline|Semiothisa subclathrata}}
*{{commonscat-inline|Semiothisa subclathrata}}

{{wikispecies|Semiothisa subclathrata}}

[[Thể loại:Semiothisa|S]]

{{Macariini-stub}}

title: Phân loại khoa học

Bộ (ordo): Lepidoptera

Họ (familia): Geometridae

Chi (genus): Semiothisa

Loài (species): S. subclathrata

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Semiothisa subclathrata · Warren, 1897


text:
# Cymru Alliance 2002–03
Cymru Alliance 2002–03 là mùa giải thứ mười ba của Cymru Alliance kể từ khi thành lập năm 1990. Đội vô địch là CPD Porthmadog.

## Bảng xếp hạng
| XH | Đội                | Tr | T  | H | T  | BT  | BB  | HS  | Đ    | Lên hay xuống hạng               |
| -- | ------------------ | -- | -- | - | -- | --- | --- | --- | ---- | -------------------------------- |
| 1  | CPD Porthmadog (C) | 32 | 28 | 2 | 2  | 106 | 19  | +87 | 86   | Lên chơi tạiWelsh Premier League |
| 2  | Llandudno          | 32 | 20 | 7 | 5  | 81  | 41  | +40 | 67   |                                  |
| 3  | Buckley Town       | 32 | 19 | 7 | 6  | 85  | 34  | +51 | 64   |                                  |
| 4  | Llangefni Town     | 32 | 21 | 1 | 10 | 78  | 39  | +39 | 64   |                                  |
| 5  | Airbus UK          | 32 | 17 | 5 | 10 | 70  | 50  | +20 | 56   |                                  |
| 6  | Ruthin Town        | 32 | 17 | 3 | 12 | 79  | 45  | +34 | 54   |                                  |
| 7  | Halkyn United      | 32 | 14 | 9 | 9  | 56  | 57  | −1  | 51   |                                  |
| 8  | Amlwch Town        | 32 | 11 | 9 | 12 | 45  | 55  | −10 | 42   |                                  |
| 9  | Lex XI             | 32 | 13 | 5 | 14 | 83  | 72  | +11 | 041* |                                  |
| 10 | Holyhead Hotspur   | 32 | 11 | 8 | 13 | 60  | 62  | −2  | 41   |                                  |
| 11 | Flint Town United  | 32 | 11 | 7 | 14 | 50  | 61  | −11 | 40   |                                  |
| 12 | Mold Alexandra     | 32 | 8  | 7 | 17 | 35  | 56  | −21 | 31   |                                  |
| 13 | Gresford Athletic  | 32 | 8  | 6 | 18 | 52  | 64  | −12 | 30   |                                  |
| 14 | Llanfairpwll       | 32 | 8  | 5 | 19 | 35  | 66  | −31 | 29   |                                  |
| 15 | Guilsfield         | 32 | 7  | 7 | 18 | 43  | 86  | −43 | 28   |                                  |
| 16 | Cemaes Bay         | 32 | 7  | 3 | 22 | 41  | 129 | −88 | 24   |                                  |
| 17 | Holywell Town      | 32 | 4  | 5 | 23 | 33  | 96  | −63 | 08*  |                                  |

Nguồn: Cymru Alliance
Quy tắc xếp hạng: 1. Điểm; 2. Hiệu số bàn thắng; 3. Số bàn thắng.
*Lex XI bị trừ 3 điểm
*Holywell Town bị trừ 9 điểm
(VĐ) = Vô địch; (XH) = Xuống hạng; (LH) = Lên hạng; (O) = Thắng trận Play-off; (A) = Lọt vào vòng sau.
Chỉ được áp dụng khi mùa giải chưa kết thúc:
(Q) = Lọt vào vòng đấu cụ thể của giải đấu đã nêu; (TQ) = Giành vé dự giải đấu, nhưng chưa tới vòng đấu đã nêu.

title: Cymru Alliance 2002–03

wikitext:
{{Infobox football league season
| competition                = [[Cymru Alliance]]
| season                     = 2002–03
| winners                    = [[Porthmadog F.C.|CPD Porthmadog]]
| relegated                  =
| continentalcup1            =
| continentalcup1 qualifiers =
| continentalcup2            =
| continentalcup2 qualifiers =
| league topscorer           =
| biggest home win           =
| biggest away win           =
| highest scoring            =
| total goals                =
| average goals              =
| prevseason                 = [[Cymru Alliance 2001–02|2001–02]]
| nextseason                 = [[Cymru Alliance 2003–04|2003–04]]
}}
'''Cymru Alliance 2002–03''' là mùa giải thứ mười ba của [[Cymru Alliance]] kể từ khi thành lập năm 1990. Đội vô địch là [[Porthmadog F.C.|CPD Porthmadog]].

==Bảng xếp hạng==
{{Fb_cl_header |sort=y }}
{{Fb cl2 team |p=1 |t=[[Porthmadog F.C.|CPD Porthmadog]]|w=28|d=2 |l=2 |gf=106|ga=19|bc=#ACE1AF|champion=y}}
{{Fb cl3 qr | promotion=y |rows=1 |competition=[[Welsh Premier League]]}}
{{Fb cl2 team |p=2 |t=[[Llandudno F.C.|Llandudno]]|w=20|d=7 |l=5 |gf=81|ga=41}}
{{Fb cl2 team |p=3 |t=[[Buckley Town F.C.|Buckley Town]]|w=19|d=7 |l=6 |gf=85|ga=34}}
{{Fb cl2 team |p=4 |t=[[Llangefni Town F.C.|Llangefni Town]]|w=21|d=1 |l=10|gf=78|ga=39}}
{{Fb cl2 team |p=5 |t=[[Airbus UK Broughton F.C.|Airbus UK]]|w=17|d=5 |l=10|gf=70|ga=50}}
{{Fb cl2 team |p=6 |t=[[Ruthin Town F.C.|Ruthin Town]]|w=17|d=3 |l=12|gf=79|ga=45}}
{{Fb cl2 team |p=7 |t=[[Halkyn United F.C.|Halkyn United]]|w=14|d=9 |l=9 |gf=56|ga=57}}
{{Fb cl2 team |p=8 |t=[[Amlwch Town F.C.|Amlwch Town]]|w=11|d=9 |l=12|gf=45|ga=55}}
{{Fb cl2 team |p=9 |t=[[Lex XI F.C.|Lex XI]]|w=13|d=5 |l=14|gf=83|ga=72|dp=3|pn=*}}
{{Fb cl2 team |p=10|t=[[Holyhead Hotspur F.C.|Holyhead Hotspur]]|w=11|d=8 |l=13|gf=60|ga=62}}
{{Fb cl2 team |p=11|t=[[Flint Town United F.C.|Flint Town United]]|w=11|d=7 |l=14|gf=50|ga=61}}
{{Fb cl2 team |p=12|t=[[Mold Alexandra F.C.|Mold Alexandra]]|w=8 |d=7 |l=17|gf=35|ga=56}}
{{Fb cl2 team |p=13|t=[[Gresford Athletic F.C.|Gresford Athletic]]|w=8 |d=6 |l=18|gf=52|ga=64}}
{{Fb cl2 team |p=14|t=[[Llanfairpwll F.C.|Llanfairpwll]]|w=8 |d=5 |l=19|gf=35|ga=66}}
{{Fb cl2 team |p=15|t=[[Guilsfield F.C.|Guilsfield]]|w=7 |d=7 |l=18|gf=43|ga=86}}
{{Fb cl2 team |p=16|t=[[Cemaes Bay F.C.|Cemaes Bay]]|w=7 |d=3 |l=22|gf=41|ga=129}}
{{Fb cl2 team |p=17|t=[[Holywell Town F.C.|Holywell Town]]|w=4 |d=5 |l=23|gf=33|ga=96|dp=9|pn=*}}
{{Fb_cl_footer |s=[http://www.cymru-alliance.co.uk/CA%20FIXTURES%2020067/League%20table%20archieve.htm Cymru Alliance]|nt=*Lex XI bị trừ 3 điểm
*Holywell Town bị trừ 9 điểm|date=October 2011}}

==Tham khảo==
{{tham khảo}}
==Liên kết ngoài==
*[http://www.cymru-alliance.co.uk/ Cymru Alliance] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090822181644/http://www.cymru-alliance.co.uk/ |date = ngày 22 tháng 8 năm 2009}}

{{Cymru Alliance}}
{{Bóng đá Wales}}

[[Thể loại:Mùa giải Cymru Alliance]]
[[Thể loại:Giải bóng đá Wales 2002–03|2]]

title: Cymru Alliance

Vô địch: CPD Porthmadog


text:
# Molophilus equisetosus
Molophilus equisetosus là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

title: Molophilus equisetosus

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Molophilus equisetosus''
| image =
| image caption =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| classis = [[Côn trùng|Insecta]]
| ordo = [[Ruồi|Diptera]]
| familia = [[Limoniidae]]
| genus = ''[[Molophilus]]''
| binomial = ''Molophilus equisetosus''
| binomial_authority = [[Charles Paul Alexander|Alexander]], 1934
}}
'''''Molophilus equisetosus''''' là một loài [[ruồi]] trong họ [[Limoniidae]].<ref name = "COL"/> Chúng phân bố ở [[miền Australasia]].

==Liên kết ngoài==
* {{wikispecies nội dòng}}

==Tham khảo==
<references>
<ref name = "COL">{{chú thích web|url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2011/search/all/key/Molophilus+equisetosus/match/1|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.|access-date = 5 tháng 6 năm 2012 |author= Bisby |first = F.A. |last2 = Roskov |first2 = Y.R. |last3 = Orrell |first3 = T.M. |last4 = Nicolson |first4 = D. |last5 = Paglinawan |first5 = L.E. |last6 = Bailly |first6 = N. |last7 = Kirk |first7 = P.M. |last8 = Bourgoin |first8 = T. |last9 = Baillargeon |first9= G. |last10 = Ouvrard |first10 = D.|year= 2011|publisher=Species 2000: Reading, UK.}}</ref>
</references>

[[Thể loại:Molophilus]]
[[Thể loại:Limoniidae ở vùng Australasia]]

{{Chioneinae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Họ (familia): Limoniidae

Chi (genus): Molophilus

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Molophilus equisetosus · Alexander, 1934


text:
# Ononis verae
Ononis verae là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được Sirj. miêu tả khoa học đầu tiên.

title: Ononis verae

wikitext:
{{tiêu đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Ononis verae''
| status =
| status_system =
| status_ref =
| image =
| image_caption =
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| unranked_divisio = [[Thực vật có hoa|Angiospermae]]
| unranked_classis = [[Thực vật hai lá mầm thật sự|Eudicots]]
| unranked_ordo = [[Nhánh hoa Hồng|Rosids]]
| ordo = [[Bộ Đậu|Fabales]]
| familia = [[Họ Đậu|Fabaceae]]
| genus = ''[[Ononis]]''
| species = '''''O. verae'''''
| binomial = ''Ononis verae''
| binomial_authority = Sirj.
}}
'''''Ononis verae''''' là một loài [[thực vật có hoa]] trong [[họ Đậu]]. Loài này được Sirj. miêu tả khoa học đầu tiên.<ref>{{chú thích web|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/ild-8970| title=''Ononis verae''|access-date =ngày 5 tháng 6 năm 2013| author=The Plant List | year =2010}}</ref>

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

== Liên kết ngoài ==
*{{commonscat-inline|Ononis verae}}
*{{Wikispecies-inline|Ononis verae}}

[[Thể loại:Ononis]]

{{Trifolieae-stub}}

title: Phân loại khoa học

(không phân hạng): Angiospermae Eudicots Rosids

Bộ (ordo): Fabales

Họ (familia): Fabaceae

Chi (genus): Ononis

Loài (species): O. verae

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Ononis verae · Sirj.