text:
# Amblygobius linki
Amblygobius linki là một loài cá biển thuộc chi Amblygobius trong họ Cá bống trắng. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1927.

## Từ nguyên
Từ định danh linki được đặt theo tên của Đại úy Francis Link, cư dân lâu năm trên đảo Jolo (Philippines), nhằm vinh danh những nỗ lực của ông trong việc mở rộng kiến thức về quần đảo Sulu (cũng là nơi mà mẫu định danh của loài cá này được thu thập), cũng như hệ động vật, hệ thực vật và con người tại đó.

## Phân bố và môi trường sống
A. linki có phân bố nhỏ hẹp ở Tây Thái Bình Dương, bao gồm quần đảo Ryukyu (Nhật Bản), miền bắc Việt Nam, Philippines, quốc đảo Palau, khu vực Tây New Guinea (Indonesia), quần đảo Solomon và Nouvelle-Calédonie.
A. linki sống trên nền phù sa của bãi bùn ven rừng ngập mặn, hay nền bùn của khu vực cửa sông, đôi khi ở các hồ nước mặn, được tìm thấy ở độ sâu đến ít nhất là 10 m. Loài này cũng đã tiến vào dòng nước ngọt ở quần đảo Anambas.

## Mô tả
Chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận ở A. linki là 6,5 cm. Cá có màu trắng với 3 dải sọc đen dọc chiều dài thân. Đầu có nhiều vệt nâu đỏ. Có vạch nâu trên nắp mang và gốc vây ngực. Vây đuôi bo tròn. Vây lưng trước và sau có chiều cao bằng nhau. Vảy bao phủ phần trên của nắp mang, không có vảy ở má.
Số gai ở vây lưng: 6–7; Số tia ở vây lưng: 13; Số gai ở vây hậu môn: 1; Số tia ở vây hậu môn: 12.

## Thương mại
A. linki được đánh bắt trong ngành buôn bán cá cảnh và đã được nuôi trong điều kiện nuôi nhốt.

title: Amblygobius linki

wikitext:
{{Bảng phân loại
| image =
| image_size = 250px
| image_caption =
| status = LC
| status_system = IUCN3.1
| status_ref = <ref name="iucn" />
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Actinopterygii]]
| ordo = [[Gobiiformes]]
| familia = [[Gobiidae]]
| genus = ''[[Amblygobius]]''
| species = '''''A. linki'''''
| binomial = ''Amblygobius linki''
| binomial_authority = [[Albert William Herre|Herre]], 1927
}}
'''''Amblygobius linki''''' là một loài [[cá biển]] thuộc chi ''[[Amblygobius]]'' trong [[họ Cá bống trắng]]. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm [[1927]].

== Từ nguyên ==
Từ định danh ''linki'' được đặt theo tên của Đại úy Francis Link, cư dân lâu năm trên [[đảo Jolo]] ([[Philippines]]), nhằm vinh danh những nỗ lực của ông trong việc mở rộng kiến thức về [[quần đảo Sulu]] (cũng là nơi mà [[mẫu định danh]] của loài cá này được thu thập), cũng như [[hệ động vật]], [[hệ thực vật]] và con người tại đó.<ref>{{Chú thích web|url=https://etyfish.org/gobiiformes4/|tựa đề=Order Gobiiformes: Family Gobiidae (a-c)|năm=2023|editor=Christopher Scharpf|website=The ETYFish Project Fish Name Etymology Database}}</ref>

== Phân bố và môi trường sống ==
''A. linki'' có phân bố nhỏ hẹp ở Tây [[Thái Bình Dương]], bao gồm [[quần đảo Ryukyu]] ([[Nhật Bản]]), miền bắc [[Việt Nam]], [[Philippines]], quốc đảo [[Palau]], khu vực [[Tây New Guinea]] ([[Indonesia]]), [[quần đảo Solomon]] và [[Nouvelle-Calédonie]].<ref name="iucn">{{chú thích IUCN|title=''Amblygobius linki''|page=e.T193146A2200774|year=2021|volume=2021|authors=Larson, H.; Hoese, D.; Murdy, E.; Pezold, F.; Cole, K. & Shibukawa, K.|doi=10.2305/IUCN.UK.2021-1.RLTS.T193146A2200774.en|access-date=2023-12-30}}</ref>

''A. linki'' sống trên nền [[phù sa]] của [[bãi bùn]] ven [[rừng ngập mặn]], hay nền bùn của khu vực [[cửa sông]], đôi khi ở các [[hồ nước mặn]],<ref name="iucn" /> được tìm thấy ở độ sâu đến ít nhất là 10 m.<ref name="fb" /> Loài này cũng đã tiến vào dòng nước ngọt ở [[quần đảo Anambas]].<ref name="maurice">{{Chú thích tạp chí|author=Kottelat|first=Maurice|year=2013|title=The fishes of the inland waters of southeast Asia: a catalogue and core bibliography of the fishes known to occur in freshwaters, mangroves and estuaries|url=https://lkcnhm.nus.edu.sg/wp-content/uploads/sites/10/app/uploads/2017/04/rbz_S27.pdf|journal=Raffles Bulletin of Zoology|volume=27|page=398}}</ref>

== Mô tả ==
Chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận ở ''A. linki'' là 6,5 cm.<ref name="fb">{{FishBase species|Amblygobius|linki}}</ref> Cá có màu trắng với 3 dải sọc đen dọc chiều dài thân. Đầu có nhiều vệt nâu đỏ. Có vạch nâu trên nắp mang và gốc vây ngực. Vây đuôi bo tròn. Vây lưng trước và sau có chiều cao bằng nhau. Vảy bao phủ phần trên của [[nắp mang]], không có vảy ở má.

Số gai ở vây lưng: 6–7; Số tia ở vây lưng: 13; Số gai ở vây hậu môn: 1; Số tia ở vây hậu môn: 12.<ref name="fb" />

== Thương mại ==
''A. linki'' được đánh bắt trong ngành buôn bán [[cá cảnh]] và đã được nuôi trong điều kiện [[Nuôi nhốt động vật|nuôi nhốt]].<ref name="iucn" />

== Tham khảo ==
{{Tham khảo}}

{{Taxonbar}}

[[Thể loại:Amblygobius|L]]
[[Thể loại:Cá Thái Bình Dương]]
[[Thể loại:Cá Nhật Bản]]
[[Thể loại:Cá Philippines]]
[[Thể loại:Cá Palau]]
[[Thể loại:Cá New Guinea]]
[[Thể loại:Cá Nouvelle-Calédonie]]
[[Thể loại:Cá Việt Nam]]
[[Thể loại:Động vật quần đảo Solomon]]
[[Thể loại:Động vật được mô tả năm 1927]]

title: Tình trạng bảo tồn

title: Phân loại khoa học

Bộ (ordo): Gobiiformes

Họ (familia): Gobiidae

Chi (genus): Amblygobius

Loài (species): A. linki

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Amblygobius linki · Herre, 1927


text:
# Lasioglossum dynastes
Lasioglossum dynastes là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Bingham mô tả khoa học năm 1898.

wikiname: viwiki

title: Lasioglossum dynastes

in_language: vi

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Lasioglossum dynastes''
| image =
| image caption =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| classis = [[Côn trùng|Insecta]]
| ordo = [[Bộ Cánh màng|Hymenoptera]]
| familia = [[Halictidae]]
| subfamilia = [[Halictinae]]
| tribus = [[Halictini]]
| genus = ''[[Lasioglossum]]''
| species = '''''L. dynastes'''''
| binomial = ''Lasioglossum dynastes''
| binomial_authority = ([[Charles Thomas Bingham|Bingham]], 1898)
}}
'''''Lasioglossum dynastes''''' là một loài [[Bộ Cánh màng|Hymenoptera]] trong họ [[Halictidae]]. Loài này được Bingham mô tả khoa học năm 1898.<ref>{{Reftabel|2008-ITIS|Dier}}</ref>
==Chú thích==
{{Tham khảo|30em}}

==Tham khảo==
* {{wikispecies nội dòng}}

[[Thể loại:Lasioglossum]]
[[Thể loại:Động vật được mô tả năm 1898]]

{{Halictinae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Giới (regnum): Animalia

Ngành (phylum): Arthropoda

Lớp (class): Insecta

Bộ (ordo): Hymenoptera

Họ (familia): Halictidae

Phân họ (subfamilia): Halictinae

Tông (tribus): Halictini

Chi (genus): Lasioglossum

Loài (species): L. dynastes

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Lasioglossum dynastes · (Bingham, 1898)


text:
# Thelypteris occulta
Thelypteris occulta là một loài dương xỉ trong họ Thelypteridaceae. Loài này được C.F.Reed mô tả khoa học đầu tiên năm 1968.
Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.

title: Thelypteris occulta

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Thelypteris occulta''
| status =
| status_system =
| status_ref =
| image =
| image_caption =
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| divisio = [[Pteridophyta]]
| classis = [[Polypodiopsida]]
| ordo = [[Polypodiales]]
| familia = [[Thelypteridaceae]]
| genus = ''[[Thelypteris]]''
| species = '''''T. occulta'''''
| binomial = ''Thelypteris occulta''
| binomial_authority = C.F.Reed, 1968
}}
'''''Thelypteris occulta''''' là một loài [[dương xỉ]] trong họ [[Thelypteridaceae]]. Loài này được C.F.Reed mô tả khoa học đầu tiên năm 1968.<ref>{{chú thích web|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/ifn-52533| title=''Thelypteris occulta''|access-date = ngày 28 tháng 5 năm 2014 | author=The Plant List | year =2010}}</ref>
Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

==Liên kết ngoài==
*{{Thể loại Commons nội dòng|Thelypteris occulta}}
*{{Wikispecies nội dòng|Thelypteris occulta}}
*{{IPNI2|Thelypteris occulta|17460330-1|access-date = ngày 28 tháng 5 năm 2014}}

[[Thể loại:Thelypteris|O]]
[[Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1968]]
[[Thể loại:Unresolved names]]

{{Thelypteridaceae-stub}}

[[es:Thelypteris occulta]]

title: Phân loại khoa học

Giới (regnum): Plantae

Ngành (divisio): Pteridophyta

Lớp (class): Polypodiopsida

Bộ (ordo): Polypodiales

Họ (familia): Thelypteridaceae

Chi (genus): Thelypteris

Loài (species): T. occulta

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Thelypteris occulta · C.F.Reed, 1968


text:
# Kagura
Kagura (神楽, かぐら, Hán Việt: Thần lạc) là tên một điệu múa liên quan đến việc thờ phụng trong thần đạo Nhật Bản.

## Lịch sử
Sử thi Kojiki và Nihonshoki có kể sự tích của các điệu múa dân gian vốn là nguồn gốc của vũ điệu Kagura. Sách xưa thuật rằng khi Amaterasu nữ thần Mặt trời rút lui vào hang động thì thế giới chìm vào bóng tối lạnh lẽo. Ame-no-Uzume, nữ thần bình minh và vui chơi, liền khởi múa vũ khúc hồng hoang náo động, lôi kéo theo các vị thần khác múa theo. Amaterasu vì tò mò ló ra để xem trò múa náo nhiệt nên trời đất mới có ánh sáng trở lại. Nguồn gốc Kagura là từ vũ khúc huyền hoặc này.
Ban đầu những điệu múa này gọi là kamukura hoặc kamikura (神座, âm Hán Việt: thần tọa nghĩa là "thần ngồi"). Kagura là biến thể từ đó và trở thành điệu múa thiêng liêng dùng khi các nữ đạo sĩ (miko) múa để dâng thần linh. Họ được coi là hậu duệ của thần Ame-no-Uzume. Thời gian trôi qua, những điệu múa mikagura này (御神楽, ngự thần lạc) được dùng riêng ở các đền đài của nhà vua, du nhập những động tác của vũ điệu cung đình. Khi những vũ khúc này phổ biến ra dân gian thì chúng trở thành satokagura (里神楽, lý thần lạc) phát triển thành nhiều thể điệu khác nhau, trong số đó có miko Kagura (Kagura nữ đạo sĩ), shishi Kagura (Kagura sư tử), và điệu múa Kagura theo phong cách Ise và Izumo. Nhiều biến thể khác phát triển qua những thế kỷ kế tiếp, bao gồm cả một số điệu múa mới, phai dần màu sắc tôn giáo mà kết hợp thêm các yếu tố dân gian thế tục.
Kagura, đặc biệt là những hình thức múa có liên quan đến cách kể chuyện hay trình bày lại truyện ngụ ngôn, cũng là một trong những ảnh hưởng chính trên sân khấu kịch Noh.

title: Kagura

wikitext:
{{Thần đạo}}
{{Bài cùng tên|Kagura (định hướng)}}
'''Kagura''' (神楽, かぐら, Hán Việt: Thần lạc) là tên một điệu múa liên quan đến việc thờ phụng trong [[thần đạo]] [[Nhật Bản]].

==Lịch sử==
[[Hình:Kagura-Dance-Shinto-1914.png|thumb|Vũ điệu Kagura năm 1914]]
[[Hình:Urayasu-no-Mai-Kagura.jpg|thumb|Miko Kagura]]

Sử thi ''[[Kojiki]]'' và ''[[Nihonshoki]]'' có kể sự tích của các điệu múa dân gian vốn là nguồn gốc của vũ điệu ''Kagura''. Sách xưa thuật rằng khi [[Amaterasu]] nữ thần Mặt trời rút lui vào hang động thì thế giới chìm vào bóng tối lạnh lẽo. [[Ame-no-Uzume]], nữ thần bình minh và vui chơi, liền khởi múa vũ khúc hồng hoang náo động, lôi kéo theo các vị thần khác múa theo. Amaterasu vì tò mò ló ra để xem trò múa náo nhiệt nên trời đất mới có ánh sáng trở lại.<ref>''Nihongi: Chronicles of Japan from the Earliest Times to A.D. 697'', translated from the original Chinese and Japanese by [[William George Aston]]. Book I, part 1, page 44f. Tuttle Publishing. Tra edition (July 2005). First edition published 1972. ISBN 978-0-8048-3674-6</ref> Nguồn gốc ''Kagura'' là từ vũ khúc huyền hoặc này.

Ban đầu những điệu múa này gọi là ''kamukura'' hoặc ''kamikura'' (神座, âm Hán Việt: ''thần tọa'' nghĩa là "thần ngồi"). ''Kagura'' là biến thể từ đó và trở thành điệu múa thiêng liêng dùng khi các nữ đạo sĩ (''miko'') múa để dâng thần linh. Họ được coi là hậu duệ của thần Ame-no-Uzume. Thời gian trôi qua, những điệu múa ''mikagura'' này (御神楽, ''ngự thần lạc'') được dùng riêng ở các đền đài của nhà vua, du nhập những động tác của vũ điệu cung đình. Khi những vũ khúc này phổ biến ra dân gian thì chúng trở thành ''satokagura'' (里神楽, ''lý thần lạc'') phát triển thành nhiều thể điệu khác nhau, trong số đó có ''miko Kagura'' (Kagura nữ đạo sĩ), ''shishi Kagura'' (Kagura sư tử), và điệu múa Kagura theo phong cách Ise và Izumo. Nhiều biến thể khác phát triển qua những thế kỷ kế tiếp, bao gồm cả một số điệu múa mới, phai dần màu sắc tôn giáo mà kết hợp thêm các yếu tố dân gian thế tục.

Kagura, đặc biệt là những hình thức múa có liên quan đến cách kể chuyện hay trình bày lại truyện ngụ ngôn, cũng là một trong những ảnh hưởng chính trên sân khấu kịch [[Noh]].

==Tham khảo==
{{tham khảo|30em}}

{{sơ khai văn hóa}}
{{sơ khai Nhật Bản}}

[[Thể loại:Thần đạo]]


text:
# Palaemnema spinulata
Palaemnema spinulata là loài chuồn chuồn trong họ Platystictidae. Loài này được Donnelly miêu tả khoa học đầu tiên năm 1992.

title: Palaemnema spinulata

wikitext:
{{tiêu đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| status =
| status_system =
| status_ref =
| image =
| image_caption =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| classis = [[Côn trùng|Insecta]]
| ordo = [[Chuồn chuồn|Odonata]]
| familia = [[Platystictidae]]
| genus = ''[[Palaemnema]]''
| species = '''''P. spinulata'''''
| binomial = ''Palaemnema spinulata''
| binomial_authority = Donnelly, 1992
| name = ''Palaemnema spinulata''
}}
'''''Palaemnema spinulata''''' là loài [[chuồn chuồn]] trong họ [[Platystictidae]]. Loài này được Donnelly miêu tả khoa học đầu tiên năm 1992.<ref>{{chú thích web| url=http://www.pugetsound.edu/academics/academic-resources/slater-museum/biodiversity-resources/dragonflies/world-odonata-list/| title=spinulata| work=World Odonata List| access-date=ngày 17 tháng 6 năm 2013| archive-date=2012-09-27| archive-url=https://www.webcitation.org/6AzZ0JhPS?url=http://www.pugetsound.edu/academics/academic-resources/slater-museum/biodiversity-resources/dragonflies/world-odonata-list/| url-status=dead}}</ref>

==Chú thích==
{{tham khảo}}

==Tham khảo==

*{{commonscat-inline|Palaemnema spinulata}}
*{{wikispecies-inline|Palaemnema spinulata}}

[[Thể loại:Palaemnema]]
[[Thể loại:Động vật được mô tả năm 1992]]

{{Odonata-stub}}

title: Phân loại khoa học

Bộ (ordo): Odonata

Họ (familia): Platystictidae

Chi (genus): Palaemnema

Loài (species): P. spinulata

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Palaemnema spinulata · Donnelly, 1992


text:
# Appendicula bracteosa
Appendicula bracteosa là một loài thực vật có hoa trong họ Lan. Loài này được Rchb.f. mô tả khoa học đầu tiên năm 1868.

title: Appendicula bracteosa

wikitext:
{{tiêu đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Appendicula bracteosa''
| status =
| status_system =
| status_ref =
| image =
| image_caption =
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| unranked_divisio = [[Thực vật có hoa|Angiospermae]]
| unranked_classis = [[Thực vật một lá mầm|Monocots]]
| ordo = [[Bộ Măng tây|Asparagales]]
| familia = [[Họ Lan|Orchidaceae]]
| genus = ''[[Appendicula]]''
| species = '''''A. bracteosa'''''
| binomial = ''Appendicula bracteosa''
| binomial_authority = [[Heinrich Gustav Reichenbach|Rchb.f.]]
}}
'''''Appendicula bracteosa''''' là một loài [[thực vật có hoa]] trong [[họ Lan]]. Loài này được Rchb.f. mô tả khoa học đầu tiên năm 1868.<ref>{{chú thích web|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-13408| title=''Appendicula bracteosa''|access-date =ngày 7 tháng 6 năm 2013| author=The Plant List | year =2010}}</ref>

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

==Liên kết ngoài==
*{{Thể loại Commons nội dòng|Appendicula bracteosa}}
*{{wikispecies-inline|Appendicula bracteosa}}
*{{IPNI2|Appendicula bracteosa|616815-1|access-date =ngày 7 tháng 6 năm 2013}}

[[Thể loại:Appendicula]]
[[Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1868]]

{{Podochileae-stub}}

title: Phân loại khoa học

(không phân hạng): Angiospermae Monocots

Bộ (ordo): Asparagales

Họ (familia): Orchidaceae

Chi (genus): Appendicula

Loài (species): A. bracteosa

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Appendicula bracteosa · Rchb.f.


text:
# Conomitrium subulatum
Conomitrium subulatum là một loài Rêu trong họ Fissidentaceae. Loài này được (Mitt.) A. Jaeger mô tả khoa học đầu tiên năm 1876.

title: Conomitrium subulatum

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Conomitrium subulatum''
| status =
| status_system =
| status_ref =
| image =
| image_caption =
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| divisio = [[Bryophyta]]
| classis = [[Bryopsida]]
| ordo = [[Dicranales]]
| familia = [[Fissidentaceae]]
| genus = ''[[Conomitrium]]''
| species = '''''C. subulatum'''''
| binomial = ''Conomitrium subulatum''
| binomial_authority = (Mitt.) A. Jaeger, 1876
}}
'''''Conomitrium subulatum''''' là một loài [[Rêu]] trong họ [[Fissidentaceae]]. Loài này được (Mitt.) A. Jaeger mô tả khoa học đầu tiên năm 1876.<ref>{{chú thích web|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/tro-35158109| title=''Conomitrium subulatum''|accessdate=ngày 1 tháng 6 năm 2014| author=The Plant List | year =2010}}</ref>

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

==Liên kết ngoài==
*{{commonscat-inline|Conomitrium subulatum}}
*{{wikispecies-inline|Conomitrium subulatum}}
*{{TRO|Conomitrium subulatum|35158109|accessdate=ngày 1 tháng 6 năm 2014}}

[[Thể loại:Conomitrium]]
[[Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1876]]

{{Fissidentaceae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Ngành (divisio): Bryophyta

Lớp (class): Bryopsida

Bộ (ordo): Dicranales

Họ (familia): Fissidentaceae

Chi (genus): Conomitrium

Loài (species): C. subulatum

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Conomitrium subulatum · (Mitt.) A. Jaeger, 1876


text:
# Sideroxylon nervosum
Sideroxylon nervosum là một loài thực vật có hoa trong họ Hồng xiêm. Loài này được Wall. ex G.Don miêu tả khoa học đầu tiên năm 1837.

title: Sideroxylon nervosum

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Sideroxylon nervosum''
| status =
| status_system =
| status_ref =
| image =
| image_caption =
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| unranked_divisio = [[Thực vật có hoa|Angiospermae]]
| unranked_classis = [[Thực vật hai lá mầm thật sự|Eudicots]]
| unranked_ordo = [[Nhánh Cúc|Asterids]]
| ordo = [[Bộ Thạch nam|Ericales]]
| familia = [[Họ Hồng xiêm|Sapotaceae]]
| genus = ''[[Sideroxylon]]''
| species = '''''S. nervosum'''''
| binomial = ''Sideroxylon nervosum''
| binomial_authority = [[Nathaniel Wallich|Wall.]] ex [[George Don jr|G.Don]]
}}
'''''Sideroxylon nervosum''''' là một loài [[thực vật có hoa]] trong [[họ Hồng xiêm]]. Loài này được Wall. ex G.Don miêu tả khoa học đầu tiên năm 1837.<ref>{{chú thích web|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-192031| title=''Sideroxylon nervosum''|access-date=ngày 24 tháng 8 năm 2013| author=The Plant List | year =2010}}</ref>

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}
==Liên kết ngoài==
*{{commonscat-inline|Sideroxylon nervosum}}
*{{wikispecies-inline|Sideroxylon nervosum}}
*{{IPNI2|Sideroxylon nervosum|789764-1|access-date=ngày 24 tháng 8 năm 2013}}

[[Thể loại:Sideroxylon]]
[[Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1837]]

{{Sapotoideae-stub}}

title: Phân loại khoa học

(không phân hạng): Angiospermae Eudicots Asterids

Bộ (ordo): Ericales

Họ (familia): Sapotaceae

Chi (genus): Sideroxylon

Loài (species): S. nervosum

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Sideroxylon nervosum · Wall. ex G.Don


text:
# Celmisia semicordata
Celmisia semicordata là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Petrie mô tả khoa học đầu tiên năm 1913.

title: Celmisia semicordata

wikitext:
{{tiêu đề nghiêng}}
{{bảng phân loại
| name =''Celmisia semicordata''
| status =
| status_system =
| status_ref =
| image =
| image_caption=
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| unranked_divisio = [[Thực vật có hoa|Angiospermae]]
| unranked_classis = [[Thực vật hai lá mầm thật sự|Eudicots]]
| ordo = [[Bộ Cúc|Asterales]]
| familia = [[Họ Cúc|Asteraceae]]
| genus = ''[[Celmisia]]''
| species = '''''C. semicordata'''''
| binomial = ''Celmisia semicordata''
| binomial_authority = [[Donald Petrie (nhà thực vật học)|Petrie]], 1913
}}
'''''Celmisia semicordata''''' là một loài [[thực vật có hoa]] trong [[họ Cúc]]. Loài này được Petrie mô tả khoa học đầu tiên năm 1913.<ref>{{chú thích web|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/gcc-23416| title=''Celmisia semicordata''|access-date =ngày 4 tháng 6 năm 2013| author=The Plant List | year =2010}}</ref>

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

==Liên kết ngoài==
{{Commonscat|Celmisia semicordata}}
{{Wikispecies|Celmisia semicordata}}

[[Thể loại:Celmisia]]
[[Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1913]]

{{Astereae-stub}}

title: Phân loại khoa học

(không phân hạng): Angiospermae Eudicots

Bộ (ordo): Asterales

Họ (familia): Asteraceae

Chi (genus): Celmisia

Loài (species): C. semicordata

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Celmisia semicordata · Petrie, 1913


text:
# Bago, Myanmar
Thành phố Bago, tên trong quá khứ vinh quang là Pegu, Hanthawaddy, là thủ phủ của vùng Bago. Thành phố này cách Yangon khoảng 80 km về phía Bắc. Thành phố nằm ở hai bên bờ sông Ayeyarwady, bên bờ phía Đông là khu phố cổ và bên bờ phía Tây là khu phố mới. Thành phố có khoảng hơn 200.000 dân.

## Lịch sử
Theo truyền thuyết, hai hoàng tử người Mon từ Thaton đã tới Bago vào năm 573. Vào khoảng năm 850, nhà địa lý học người Ả Rập là Ibn Khordadbeh đã nhắc đến thành phố này. Từ năm 1056, người Miến từ Bagan tới cai trị thành phố. Sau khi Bagan bị quân Mông Cổ lật đổ vào năm 1287, nó lại trở về với người Mon.
Đã từng có một triều đại của người Mon ở Pegu. Thời vua Rajadhirat (1383–1421) Pegu có chiến tranh liên miên với Ava. Giữa thế kỷ 15, nữ vương Baña Thau (tiếng Myanma: Shin Saw Bu; 1453-72) đã truyền ngôi cho một nhà sư tên là Dhammazedi (1472-92) và vị sư này đã đưa Pegu trở thành một trung tâm thương mại và trung tâm của Phật giáo Theravada.
Thời kỳ 1369-1539, Hanthawaddy trở thành tên gọi của thành phố này khi ấy là kinh đô của vương quốc Mon Ramanadesa, mà phạm vi thống lĩnh của nó bao trùm toàn vùng Hạ Miến. Từ năm 1939, vua Tabinshweti người Miến của vương quốc Taungoo đã chiếm thành phố và biến nó thành kinh đô của vương quốc Taungoo cho tới tận năm 1599. Thời kỳ 1613-1634, thành phố lại tiếp tục được chọn làm kinh đô và làm căn cứ tổ chức các cuộc chinh phạt Xiêm. Vì là thành phố cảng, nên người châu Âu đã đến nơi này từ khá sớm và đã bị hấp dẫn. Năm 1740, người Mon lại vùng lên và kiểm soát thành phố này trong một thời gian cho đến khi vua Alaungpaya chiếm lại và phá hủy thành phố vào năm 1757.
Bago được tái thiết bởi vua Bodawpaya (1782-1819), nhưng thời gian đó, sông đổi hướng và thành phố không còn nối với biển được nữa, nên tầm quan trọng của nó cũng mất đi. Sau Chiến tranh Anh-Miến thứ hai, người Anh cai trị thành phố.
Các điểm tham quan chính:
- Tượng Phật Shwethalyaung (Phật nằm)
- Chùa Shwemawdaw
- Chùa Kyaik Pun
- Cung điện Kanbawza Thadi
- Maha Kalyani Sima
- Chùa Mahazedi
- Chùa Shwegugale
- Bago Degree College
- Bago Sittaung Canal

## Khí hậu
Bago có khí hậu nhiệt đới gió mùa (Köppen Am), tương tự như hầu hết các vùng duyên hải Myanmar, với mùa khô nóng từ giữa tháng 11 đến giữa tháng 4 và một mùa mưa nóng, cực kỳ ẩm ướt và mưa nhiều từ tháng 5 đến tháng 10.
| Dữ liệu khí hậu của Bago, Myanmar (1981–2010) | Dữ liệu khí hậu của Bago, Myanmar (1981–2010) | Dữ liệu khí hậu của Bago, Myanmar (1981–2010) | Dữ liệu khí hậu của Bago, Myanmar (1981–2010) | Dữ liệu khí hậu của Bago, Myanmar (1981–2010) | Dữ liệu khí hậu của Bago, Myanmar (1981–2010) | Dữ liệu khí hậu của Bago, Myanmar (1981–2010) | Dữ liệu khí hậu của Bago, Myanmar (1981–2010) | Dữ liệu khí hậu của Bago, Myanmar (1981–2010) | Dữ liệu khí hậu của Bago, Myanmar (1981–2010) | Dữ liệu khí hậu của Bago, Myanmar (1981–2010) | Dữ liệu khí hậu của Bago, Myanmar (1981–2010) | Dữ liệu khí hậu của Bago, Myanmar (1981–2010) | Dữ liệu khí hậu của Bago, Myanmar (1981–2010) |
| Tháng                                         | 1                                             | 2                                             | 3                                             | 4                                             | 5                                             | 6                                             | 7                                             | 8                                             | 9                                             | 10                                            | 11                                            | 12                                            | Năm                                           |
| --------------------------------------------- | --------------------------------------------- | --------------------------------------------- | --------------------------------------------- | --------------------------------------------- | --------------------------------------------- | --------------------------------------------- | --------------------------------------------- | --------------------------------------------- | --------------------------------------------- | --------------------------------------------- | --------------------------------------------- | --------------------------------------------- | --------------------------------------------- |
| Trung bình ngày tối đa °C (°F)                | 31.6 (88.9)                                   | 34.0 (93.2)                                   | 36.2 (97.2)                                   | 38.1 (100.6)                                  | 34.3 (93.7)                                   | 30.1 (86.2)                                   | 29.7 (85.5)                                   | 29.6 (85.3)                                   | 30.8 (87.4)                                   | 30.7 (87.3)                                   | 32.2 (90.0)                                   | 31.0 (87.8)                                   | 32.4 (90.3)                                   |
| Tối thiểu trung bình ngày °C (°F)             | 15.8 (60.4)                                   | 17.2 (63.0)                                   | 20.2 (68.4)                                   | 23.1 (73.6)                                   | 23.4 (74.1)                                   | 22.7 (72.9)                                   | 22.7 (72.9)                                   | 22.6 (72.7)                                   | 22.8 (73.0)                                   | 23.0 (73.4)                                   | 20.9 (69.6)                                   | 16.9 (62.4)                                   | 20.9 (69.6)                                   |
| Lượng mưa trung bình mm (inches)              | 1.3 (0.05)                                    | 2.7 (0.11)                                    | 13.5 (0.53)                                   | 44.1 (1.74)                                   | 333.9 (13.15)                                 | 654.0 (25.75)                                 | 716.9 (28.22)                                 | 653.4 (25.72)                                 | 436.3 (17.18)                                 | 183.7 (7.23)                                  | 48.7 (1.92)                                   | 1.3 (0.05)                                    | 3.089,8 (121.65)                              |
| Nguồn: Viện Khí tượng Na Uy                   |                                               |                                               |                                               |                                               |                                               |                                               |                                               |                                               |                                               |                                               |                                               |                                               |                                               |

title: Bago, Myanmar

wikitext:
{{chú thích trong bài}}
{{Infobox settlement
| official_name                   = Bago<br />
| settlement_type                 = Thành phố
| native_name                     = {{lang|my|ပဲခူးမြို့}}
| image_skyline                   = Bago-Rundblick von Mahazedi Paya (4).JPG
| image_map                       =
| map_caption                     =
| pushpin_map                     = Myanmar
| pushpin_label_position          = bottom
| pushpin_map_caption             = Vị trí của Bago, Myanmar
| coordinates                     = {{coord|17|20|12|N|96|28|47|E|region:MM|display=inline}}
| subdivision_type                = Quốc gia
| subdivision_name                = {{flag|Myanmar}}
| subdivision_type1               = [[Phân cấp hành chính Myanmar|Phân chia]]
| subdivision_name1               = {{flag|Bago Region}}
| subdivision_type2               = [[Thị trấn của Myanmar|Thị trấn]]
| subdivision_name2               = [[Bago Township]]
| established_title               = Thành lập
| established_date                = 1152
| unit_pref                       = Imperial
| area_total_km2                  =
| elevation_m                     = 4
| elevation_ft                    =
| population_total                = 254,424
| population_as_of                = 2014
| population_density_km2          = auto
| population_metro                =
| population_blank1_title         = Sắc tộc
| population_blank1               = [[Bamar]], [[người Mon|Mon]], [[người Shan|Shan]], [[người Miến - Hoa]], [[người Miến - Ấn]], [[người Karen|Kayin]]
| population_blank2_title         = Tôn giáo
| population_blank2               = [[Phật giáo]]
| website                         =
| timezone                        = [[Giờ chuẩn Myanmar|MMT]]
| utc_offset                      = +6.30
| name                            =
}}
{{bài cùng tên|Bago (định hướng)}}
'''Thành phố Bago''', tên trong quá khứ vinh quang là '''Pegu''', '''Hanthawaddy''', là thủ phủ của [[vùng Bago]]. Thành phố này cách [[Yangon]] khoảng 80 km về phía Bắc. Thành phố nằm ở hai bên bờ sông Ayeyarwady, bên bờ phía Đông là khu phố cổ và bên bờ phía Tây là khu phố mới. Thành phố có khoảng hơn 200.000 dân.

== Lịch sử ==
[[Tập tin:Shwethalyaungbuddhabago.jpg|nhỏ|trái|The 177 ft (54 m) [[Tượng Phật Shwethalyaung]], dựng vào năm 994 CN. bởi Vua Migadepa]]
Theo truyền thuyết, hai hoàng tử [[môn|người Mon]] từ [[Thaton]] đã tới Bago vào năm 573. Vào khoảng năm 850, nhà địa lý học người [[Ả Rập]] là [[Ibn Khordadbeh]] đã nhắc đến thành phố này. Từ năm 1056, [[người Miến]] từ [[Bagan]] tới cai trị thành phố. Sau khi Bagan bị quân [[Mông Cổ]] lật đổ vào năm 1287, nó lại trở về với người Mon.

Đã từng có một triều đại của người Mon ở Pegu. Thời vua [[Rajadhirat]] (1383–1421) Pegu có chiến tranh liên miên với [[Ava]]. Giữa thế kỷ 15, nữ vương [[Baña Thau]] (tiếng Myanma: Shin Saw Bu; 1453-72) đã truyền ngôi cho một nhà sư tên là [[Dhammazedi]] (1472-92) và vị sư này đã đưa Pegu trở thành một trung tâm thương mại và trung tâm của [[Thượng tọa bộ|Phật giáo Theravada]].

Thời kỳ 1369-1539, Hanthawaddy trở thành tên gọi của thành phố này khi ấy là kinh đô của vương quốc Mon [[Ramanadesa]], mà phạm vi thống lĩnh của nó bao trùm toàn vùng Hạ Miến. Từ năm 1939, vua [[Tabinshweti]] người Miến của [[triều Taungoo|vương quốc Taungoo]] đã chiếm thành phố và biến nó thành kinh đô của vương quốc Taungoo cho tới tận năm 1599. Thời kỳ 1613-1634, thành phố lại tiếp tục được chọn làm kinh đô và làm căn cứ tổ chức các cuộc chinh phạt [[Xiêm]]. Vì là thành phố cảng, nên người [[châu Âu]] đã đến nơi này từ khá sớm và đã bị hấp dẫn. Năm 1740, người Mon lại vùng lên và kiểm soát thành phố này trong một thời gian cho đến khi vua [[Alaungpaya]] chiếm lại và phá hủy thành phố vào năm 1757.

Bago được tái thiết bởi vua [[Bodawpaya]] (1782-1819), nhưng thời gian đó, sông đổi hướng và thành phố không còn nối với biển được nữa, nên tầm quan trọng của nó cũng mất đi. Sau [[Chiến tranh Anh-Miến thứ hai]], người Anh cai trị thành phố.

Các điểm tham quan chính:
[[Tập tin:Bago-Blick von Mahazedi Paya.JPG|nhỏ|phải|300px|[[Mahazedi Paya]]]]
* [[Tượng Phật Shwethalyaung]] (Phật nằm)
* [[Chùa Shwemawdaw]]
* [[Chùa Kyaik Pun]]
* [[Cung điện Kanbawza Thadi]]
* [[Maha Kalyani Sima]]
* [[Chùa Mahazedi]]
* [[Chùa Shwegugale]]
* [[Bago Degree College]]
* [[Bago Sittaung Canal]]

== Khí hậu ==
Bago có [[khí hậu nhiệt đới gió mùa]] ([[Phân loại khí hậu Köppen|Köppen]] ''Am''), tương tự như hầu hết các vùng duyên hải Myanmar, với mùa khô nóng từ giữa tháng 11 đến giữa tháng 4 và một mùa mưa nóng, cực kỳ ẩm ướt và mưa nhiều từ tháng 5 đến tháng 10.{{Weather box|width=auto|location=Bago, Myanmar (1981–2010)|single line=Y|metric first=Y|temperature colour=pastel|Jan high C=31.6|Feb high C=34.0|Mar high C=36.2|Apr high C=38.1|May high C=34.3|Jun high C=30.1|Jul high C=29.7|Aug high C=29.6|Sep high C=30.8|Oct high C=30.7|Nov high C=32.2|Dec high C=31.0|year high C=32.4|Jan low C=15.8|Feb low C=17.2|Mar low C=20.2|Apr low C=23.1|May low C=23.4|Jun low C=22.7|Jul low C=22.7|Aug low C=22.6|Sep low C=22.8|Oct low C=23.0|Nov low C=20.9|Dec low C=16.9|year low C=20.9|rain colour=green|Jan rain mm=1.3|Feb rain mm=2.7|Mar rain mm=13.5|Apr rain mm=44.1|May rain mm=333.9|Jun rain mm=654.0|Jul rain mm=716.9|Aug rain mm=653.4|Sep rain mm=436.3|Oct rain mm=183.7|Nov rain mm=48.7|Dec rain mm=1.3|year rain mm=3089.8|source 1=[[Viện Khí tượng Na Uy]]<ref name="metno">{{chú thích web | archive-url = https://web.archive.org/web/20181008145507/http://met-xpprod.customer.enonic.io/publikasjoner/met-report/met-report-2017/_/attachment/download/a3bf1468-4e93-486a-aa3f-4bea3871cffa:b8f39ba9ecfbde7d7c6da8ca769f4a1a96d61d39/MyanmarClimateReportFINAL24Oct2017.pdf | archive-date = 8 October 2018 | url = http://met-xpprod.customer.enonic.io/publikasjoner/met-report/met-report-2017/_/attachment/download/a3bf1468-4e93-486a-aa3f-4bea3871cffa:b8f39ba9ecfbde7d7c6da8ca769f4a1a96d61d39/MyanmarClimateReportFINAL24Oct2017.pdf | title = Myanmar Climate Report | publisher = Norwegian Meteorological Institute | pages =23–36  | access-date = 30 November 2018}}</ref>}}

==Tham khảo==
{{tham khảo}}

== Thư mục ==

* {{chú thích sách|title=The Mists of Rāmañña: The Legend that was Lower Burma|url=https://archive.org/details/mistsoframannale0000aung|last=Aung-Thwin|first=Michael A.|publisher=University of Hawai'i Press|year=2005|isbn=9780824828868|edition=illustrated|location=Honolulu}}
* {{chú thích sách|title=Myanmar in the Fifteenth Century|last=Aung-Thwin|first=Michael A.|publisher=University of Hawai'i Press|year=2017|isbn=978-0-8248-6783-6|location=Honolulu}}
* {{chú thích sách|title=Shay-haung Myanma Kyauksa-mya [Ancient Burmese Stone Inscriptions]|publisher=Archaeological Department|year=1972–1998|editor=Nyein Maung|volume=1–5|location=Yangon|language=my}}
* {{chú thích sách|title=[[Razadarit Ayedawbon]]|last=Pan Hla|first=Nai|publisher=Armanthit Sarpay|year=1968|edition=8th printing, 2005|location=Yangon|language=my}}
* {{chú thích tạp chí|last=Phayre|first=Major-General Sir Arthur P.|author-link=Arthur Purves Phayre|year=1873|title=The History of Pegu|url=https://books.google.com/books?id=CboIAAAAQAAJ|journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal|location=Calcutta|volume=42|pages=23–57, 120–159}}
* {{chú thích sách|title=History of Burma|last=Phayre|first=Lt. Gen. Sir Arthur P.|publisher=Susil Gupta|year=1883|edition=1967|location=London|author-link=Arthur Purves Phayre}}
* {{chú thích tạp chí|last=Schmidt|first=P.W.|year=1906|title=Slapat des Ragawan der Königsgeschichte|url=https://books.google.com/books?id=0A1LAQAAMAAJ|journal=Die äthiopischen Handschriften der K.K. Hofbibliothek zu Wien|language=de|location=Vienna|publisher=Alfred Hölder|volume=151}}

== Đọc thêm ==

* [https://books.google.com/books?id=vWLRxJEU49EC&dq=Bago+River&pg=PA60 International Dictionary of Historic Places: Asia and Oceania]
{{thể loại Commons|Bago, Myanmar}}

{{Thành phố đông dân nhất Myanmar}}{{Authority control}}
[[Thể loại:Thị xã Myanmar]]
[[Thể loại:Khu dân cư ở vùng Bago]]
[[Thể loại:Thành cổ của người Môn]]

title: Bago · ပဲခူးမြို့

Quốc gia: Myanmar

Phân chia: Bản mẫu:Country data Bago Region

Thị trấn: Bago Township

title: Dân số (2014)

• Sắc tộc: Bamar, Mon, Shan, người Miến - Hoa, người Miến - Ấn, Kayin

• Tôn giáo: Phật giáo


text:
# Justicia venosa
Justicia venosa là một loài thực vật có hoa trong họ Ô rô. Loài này được (Nees) V.A.W. Graham mô tả khoa học đầu tiên năm 1988.

title: Justicia venosa

wikitext:
{{tiêu đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Justicia venosa''
| status =
| status_sysem =
| status_ref =
| image =
| image_caption =
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| unranked_divisio = [[Thực vật có hoa|Angiospermae]]
| unranked_classis = [[Thực vật hai lá mầm thật sự|Eudicots]]
| ordo = [[Bộ Hoa môi|Lamiales]]
| familia = [[Họ Ô rô|Acanthaceae]]
| genus = ''[[Justicia]]''
| species = '''''J. venosa'''''
| binomial = ''Justicia venosa''
| binomial_authority = (Nees) V.A.W. Graham, 1988
}}
'''''Justicia venosa''''' là một loài [[thực vật có hoa]] trong [[họ Ô rô]]. Loài này được (Nees) V.A.W. Graham mô tả khoa học đầu tiên năm 1988.<ref>{{chú thích web|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/tro-50257871| title=''Justicia venosa''|accessdate=ngày 4 tháng 6 năm 2013| author=The Plant List | year =2010}}</ref>

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

[[Thể loại:Justicia]]
[[Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1988]]

{{Justicieae-stub}}

[[en:Justicia venosa]]

title: Phân loại khoa học

Bộ (ordo): Lamiales

Họ (familia): Acanthaceae

Chi (genus): Justicia

Loài (species): J. venosa

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Justicia venosa · (Nees) V.A.W. Graham, 1988


text:
# Bò Hariana
Bò Hariana là một giống bò zebu có nguồn gốc từ Bắc Ấn Độ, đặc biệt ở bang Haryana. Chúng có thể sản sinh khoảng 5 lít sữa mỗi ngày, so với 8,9 lít khi lai với bò Holstein Friesian (HS), trong khi HS thuần túy có thể sản xuất 50 lít mỗi ngày nhưng không kháng bệnh trong điều kiện Bắc Ấn.

## Phạm vi
Bò Hariana có nguồn gốc từ các huyện Rohtak, Karnal, Jind, Hissar và Gurgaon ở bang Haryana. Giống bò này có kích thước trung bình đến lớn và thường có màu trắng đến xám.

## Tính năng, đặc điểm
Sừng ngắn và khuôn mặt hẹp và dài. Những con bò giống này có năng suất sữa khá tốt, và những con bò đực làm việc tốt. Giống bò này là một giống mục đích kép quan trọng, để vắt sữa và đồng áng, là một giống bò của Ấn Độ.

## Gốc
Giống bò Hariana được tìm thấy ở Haryana và phía đông Punjab, là một trong 75 giống bò zebu được biết đến (Bos indicus).
Nhóm giống bò Zebu được phân chia đồng đều giữa các giống châu Phi và Nam Á. Bò Zebu được cho là có nguồn gốc từ châu Á, đôi khi được coi là phân loài, Bos primigenius namadicus. Bò hoang dã châu Á biến mất trong thời kỳ nền văn minh thung lũng Indus từ phạm vi của nó ở lưu vực sông Indus và các phần khác của Nam Á do lai tạp với bò nhà zebu và sự phân mảnh của quần thể hoang dã do mất môi trường sống.

title: Bò Hariana

wikitext:
{{Infobox animal breed
|name = Bò Hariana
|image = File:Hariana 01.JPG
|image_size = 220px
|alt =
|caption =
|status =
|alt_name =
|nickname =
|country = Ấn Độ
|distribution =
|standard =
|use =
|weight =
|male_weight =
|female_weight =
|height =
|male_height =
|female_height =
|skin_color =
|skin_colour =
|egg_color =
|comb =
|crest =
|feather =
|coat =
|type =
|wool_color =
|face_color =
|horn =
|color =
|litter_size =
|life_span =
|fur_type =
|trait_label =
|trait_data =
|trait1_label =
|trait1_data =
|classification_label =
|classification_data =
|classification1_label =
|classification1_data =
|vernacular_name = [[Bò]]
}}

'''Bò Hariana''' là một giống bò zebu có nguồn gốc từ Bắc [[Ấn Độ]], đặc biệt ở bang [[Haryana]]. Chúng có thể sản sinh khoảng 5 lít sữa mỗi ngày, so với 8,9 lít khi lai với bò Holstein Friesian (HS), trong khi HS thuần túy có thể sản xuất 50 lít mỗi ngày nhưng không kháng bệnh trong điều kiện Bắc Ấn.<ref name=hs1>[https://timesofindia.indiatimes.com/india/No-to-foreign-breeds-Haryana-to-focus-on-desi-cows/articleshow/47535375.cms No to foreign breeds, Haryana to focus on 'desi' cows], [[Times of India]], 2015.</ref>

==Phạm vi==
Bò Hariana có nguồn gốc từ các huyện Rohtak, Karnal, Jind, Hissar và Gurgaon ở bang Haryana. Giống bò này có kích thước trung bình đến lớn và thường có màu trắng đến xám.<ref>{{chú thích web | url=http://dahd.nic.in/cowpages/hariana.htm | title=Hariana cattle | publisher=Department of Animal Husbandry, Government of India | access-date=ngày 16 tháng 5 năm 2015 }}{{dead link|date=October 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{chú thích web | url=http://www.ansi.okstate.edu/breeds/cattle/hariana | title=Breeds of Livestock - Hariana Cattle | publisher=Department of Animal Science - Oklahoma State University | access-date=ngày 16 tháng 5 năm 2015}}</ref>

==Tính năng, đặc điểm==
Sừng ngắn và khuôn mặt hẹp và dài. Những con bò giống này có năng suất sữa khá tốt, và những con bò đực làm việc tốt. Giống bò này là một giống mục đích kép quan trọng, để vắt sữa và đồng áng, là một giống bò của Ấn Độ.<ref>{{chú thích web | url=http://www.vishwagou.org/Gou-Vishwakosha/Indigenous-Breeds-17.htm | title=Hariana cattle - Origin and Distribution | publisher=Gou Vishwakosha - VishwaGou | access-date=ngày 16 tháng 5 năm 2015 | archive-date=2016-03-04 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160304070103/http://www.vishwagou.org/Gou-Vishwakosha/Indigenous-Breeds-17.htm | url-status=dead }}</ref>

==Gốc==
Giống bò Hariana được tìm thấy ở Haryana và phía đông Punjab, là một trong 75 giống bò zebu được biết đến (Bos indicus).<ref>"Hariana — India: Haryana, eastern Punjab" page 245 ''In'' Porter, Valerie (1991) ''Cattle: A Handbook to the Breeds of the World'' Helm, London, {{ISBN|0-8160-2640-8}}</ref>

Nhóm giống bò Zebu được phân chia đồng đều giữa các giống [[châu Phi]] và [[Nam Á]]. Bò Zebu được cho là có nguồn gốc từ [[châu Á]], đôi khi được coi là [[phân loài]], Bos primigenius namadicus.<ref name="Vuure">{{chú thích sách |author=van Vuure, Cis |year=2005 |title=Retracing the Aurochs: History, Morphology and Ecology of an Extinct Wild Ox |publisher=Pensoft Publishers |location=Sofia-Moscow |isbn=954-642-235-5}}</ref> Bò hoang dã châu Á biến mất trong thời kỳ nền văn minh thung lũng Indus từ phạm vi của nó ở lưu vực sông Indus và các phần khác của Nam Á do lai tạp với bò nhà zebu và sự phân mảnh của quần thể hoang dã do [[mất môi trường sống]].<ref name="IWH2">{{chú thích sách |author=Rangarajan, Mahesh |year=2001 |title=India's Wildlife History |page=4 |location=[[Delhi]], India |publisher=Permanent Black |isbn=978-81-7824-140-1}}</ref>

==Tham khảo==
{{Tham khảo}}

[[Thể loại:Giống bò]]

{{Artiodactyla-stub}}

title: Bò Hariana

Quốc gia nguồn gốc: Ấn Độ


text:
# Trifurcula silviae
Trifurcula silviae là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Loài này có ở Alps và pre-alps of tây nam Pháp.
Sải cánh dài 5.8–7 mm đối với con đực và 5.8 mm đối với con cái. Các con lớn sinh sống ở các vùng sườn núi phias nam nơi có các loài cây Lotus corniculatus, Anthyllis vulneraria và Onobrychis montana và có thể là cây chủ của nó.

title: Trifurcula silviae

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = Trifurcula silviae
| image =
| image_width = 220px
| image_caption =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| classis = [[Côn trùng|Insecta]]
| superordo = [[Amphiesmenoptera]]
| ordo = [[Bộ Cánh vẩy|Lepidoptera]]
| subordo = [[Glossata]]
| cohorto = [[Myoglossata]]
| subcohorto = [[Neolepidoptera]]
| infraordo = [[Heteroneura]]
| superfamilia = [[Nepticuloidea]]
| familia = [[Nepticulidae]]
| genus = ''[[Trifurcula]]''
| species = '''''T. silviae'''''
| binomial = ''Trifurcula silviae''
| binomial_authority = van Nieukerken, 1990
| synonyms =
}}
'''''Trifurcula silviae''''' là một loài [[bướm đêm]] thuộc họ [[Nepticulidae]]. Loài này có ở Alps và pre-alps of tây nam [[Pháp]].

[[Sải cánh]] dài 5.8–7 mm đối với con đực và 5.8 mm đối với con cái. Các con lớn sinh sống ở các vùng sườn núi phias nam nơi có các loài cây ''[[Lotus corniculatus]]'', ''[[Anthyllis vulneraria]]'' và ''[[Onobrychis montana]]'' và có thể là cây chủ của nó.
==Tham khảo==
{{tham khảo}}
== Liên kết ngoài ==
*[http://nepticuloidea.info/trifurcula-silviae-1 Nepticulidae và Opostegidae of the world] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721225815/http://nepticuloidea.info/trifurcula-silviae-1 |date=2011-07-21 }}

[[Thể loại:Trifurcula]]
[[Thể loại:Côn trùng châu Âu]]

{{Trifurcula-stub}}

title: Phân loại khoa học

Liên bộ (superordo): Amphiesmenoptera

Bộ (ordo): Lepidoptera

Phân bộ (subordo): Glossata

Phân thứ bộ (infraordo): Heteroneura

Liên họ (superfamilia): Nepticuloidea

Họ (familia): Nepticulidae

Chi (genus): Trifurcula

Loài (species): T. silviae

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Trifurcula silviae · van Nieukerken, 1990


text:
# Mansa major
Mansa major là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

title: Mansa major

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Mansa major''
| image =
| image_caption =
| status =
| status_system =
| status_ref =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| classis = [[Côn trùng|Insecta]]
| ordo = [[Bộ Cánh màng|Hymenoptera]]
| familia = [[Ichneumonidae]]
| genus = ''[[Mansa]]''
| species = '''''M. major'''''
| binomial = ''Mansa major''
| binomial_authority = (Szepligeti, 1916)
| synonyms =
}}
'''''Mansa major''''' là một loài [[tò vò]] trong họ [[Ichneumonidae]].<ref name = "COL">{{chú thích web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2011/search/all/key/Mansa+major/match/1|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.|accessdate = ngày 22 tháng 6 năm 2014 |author= Bisby |first = F.A. |last2 = Roskov |first2 = Y.R. |last3 = Orrell |first3 = T.M. |last4 = Nicolson |first4 = D. |last5 = Paglinawan |first5 = L.E. |last6 = Bailly |first6 = N. |last7 = Kirk |first7 = P.M. |last8 = Bourgoin |first8 = T. |last9 = Baillargeon |first9= G. |last10 = Ouvrard |first10 = D.|year= 2011|publisher=Species 2000: Reading, UK.}}</ref>

==Chú thích==
{{Tham khảo}}

==Liên kết ngoài==
*{{wikispecies-inline|Mansa major|''Mansa major''}}
*{{commonscat-inline|Mansa major|''Mansa major''}}

[[Thể loại:Mansa]]

{{Cryptinae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Họ (familia): Ichneumonidae

Chi (genus): Mansa

Loài (species): M. major

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Mansa major · (Szepligeti, 1916)


text:
# Nhà thờ Đức Mẹ Đồng trinh Maria ở Bruntál
Nhà thờ Đức Mẹ Đồng trinh Maria (tiếng Séc: Kostel Nanebevzetí Panny Marie) là một trong những nhà thờ Công giáo La Mã có từ thế kỷ 13, tọa lạc ở quảng trường Žižkov, Bruntál, Cộng hòa Séc. Nhà thờ có tên trong danh sách di tích văn hóa cấp quốc gia.

## Lịch sử
- Thế kỷ 13: Nhà thờ St. Wenceslas (tên gọi lúc bấy giờ) mang phong cách Gothic được xây dựng.[2]
- Thế kỷ 16: Nhà thờ được xây dựng lại theo phong cách Phục hưng.
- Sau Chiến tranh Ba Mươi Năm: Khu bất động sản này bị tịch thu và được bán lại cho các hiệp sĩ Teuton. Nhà thờ trải qua quá trình tái thiết và lấy tên vị Thánh bảo trợ là Đức Mẹ Đồng trinh Maria. Trong giai đoạn 1729 - 1731, hai nhà nguyện phong cách Baroque được xây dựng thêm. Nhà thờ được trang trí lại theo phong cách Baroque sau hai trận hỏa hoạn (năm 1749 và 1764). Tòa tháp được thêm vào trong quá trình tái thiết vào năm 1782.[3]
- Thế kỷ 20: Nhà thờ Đức Mẹ Đồng trinh Maria được trùng tu.

## Kiến trúc
- Ngoại thất: Mặt tiền nhà thờ nổi bật với tòa tháp hình lăng trụ ở phía bên trái cổng chính. Phần mái tòa tháp có hình đa giác kết hợp với hình củ hành.
- Nội thất: Các lối đi giữa lễ đường và điện thờ có các cột chống hình lăng trụ và phần vòm hình bán nguyệt. Trần nhà được trang trí kiểu xương sườn bằng vữa, tạo ra hiệu ứng thị giác độc đáo.

wikitext:
{{Infobox church|name=Nhà thờ Đức Mẹ Đồng trinh Maria|image=Kostel bruntal.JPG|relief=[[Công giáo La Mã]]|country=[[Cộng hòa Séc]]|native_name=Kostel Nanebevzetí Panny Marie|location=Thị trấn [[Bruntál]], huyện [[Bruntál (huyện)|Bruntál]], vùng [[Morava-Slezsko|Moravskoslezský]]}}
'''Nhà thờ Đức Mẹ Đồng trinh Maria''' ([[tiếng Séc]]: ''Kostel Nanebevzetí Panny Marie'') là một trong những [[nhà thờ]] [[Công Giáo La-Mã|Công giáo La Mã]] có từ [[thế kỷ 13]], tọa lạc ở quảng trường Žižkov, [[Bruntál]], [[Cộng hòa Séc]]. Nhà thờ có tên trong danh sách di tích văn hóa cấp quốc gia.<ref>''[[:cs:Ústřední seznam kulturních památek České republiky|Ústřední seznam kulturních památek České republiky]]'' [online]. Praha: Národní památkový ústav. Identifikátor záznamu 147658: Kostel Nanebevzetí P. Marie se sochou P. Marie. [https://pamatkovykatalog.cz/uskp/podle-relevance/1/seznam/?katCislo=1000147658 Památkový katalog]. Hledat dokumenty v Metainformačním systému NPÚ.</ref>

== Lịch sử ==

* [[Thế kỷ 13]]: Nhà thờ St. Wenceslas (tên gọi lúc bấy giờ) mang phong cách [[Kiến trúc Gothic|Gothic]] được xây dựng.<ref>PRIX, Dalibor.Stavební vývoj kostelů Nanebevzetí Panny Marie (dříve sv. Václava) v Bruntále a Zvěstování Panny Marie ve Starém Městě u Bruntálu ve středověku. Časopis Slezského zemského muzea, série B, roč. 40, 1991, s. 110–132.</ref>
* [[Thế kỷ 16]]: Nhà thờ được xây dựng lại theo phong cách [[Kiến trúc Phục Hưng|Phục hưng]].
* Sau [[Chiến tranh Ba Mươi Năm]]: Khu bất động sản này bị tịch thu và được bán lại cho các [[hiệp sĩ Teuton]]. Nhà thờ trải qua quá trình tái thiết và lấy tên vị Thánh bảo trợ là [[Đức Mẹ đồng trinh Maria|Đức Mẹ Đồng trinh Maria]]. Trong giai đoạn 1729 - 1731, hai nhà nguyện phong cách [[Baroque]] được xây dựng thêm. Nhà thờ được trang trí lại theo phong cách Baroque sau hai trận hỏa hoạn (năm 1749 và 1764). Tòa tháp được thêm vào trong quá trình tái thiết vào năm 1782.<ref>[https://www.mubruntal.cz/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=101072&id=1026 Churches,] (bằng tiếng Anh) - ''www.mubruntal.cz''</ref>
* [[Thế kỷ 20]]: Nhà thờ Đức Mẹ Đồng trinh Maria được trùng tu.

== Kiến trúc ==
[[Tập_tin:Kostel_bruntal_interier.JPG|trái|nhỏ|184x184px|Lễ đường và [[Bàn thờ|điện thờ]]]]

* '''Ngoại thất''': Mặt tiền nhà thờ nổi bật với tòa [[tháp]] [[hình lăng trụ]] ở phía bên trái cổng chính. Phần mái tòa tháp có [[hình đa giác]] kết hợp với [[Củ hành|hình củ hành]].
* '''Nội thất''': Các lối đi giữa lễ đường và [[Bàn thờ|điện thờ]] có các cột chống hình lăng trụ và phần vòm [[hình bán nguyệt]]. Trần nhà được trang trí kiểu [[xương sườn]] bằng [[vữa]], tạo ra hiệu ứng thị giác độc đáo.

== Tham khảo ==
{{tham khảo}}

== Thư mục ==

* PRIX, Dalibor. Bruntál. Kostel Nanebevzetí Panny Marie. In: Majer, David,(ed.)a Antonín, Robert. Král, který létal: moravsko-slezské pomezí v kontextu středoevropského prostoru doby Jana Lucemburského, Ostravské muzeum Ostrava, 15. prosinec 2010 - 31. březen 2011, katalog, 1. vyd. Ostrava: Ostravské muzeum, 2011. s. 215-217.
* KUTHAN, Jiří. Česká architektura v době posledních Přemyslovců. 1994. Vimperk: TINA, 1994. ISBN 80-85618-14-1.
* FOLTÝN, Dušan. Encyklopedie moravských a slezských klášterů. 2005. Libri, 2005. ISBN 80-7277-026-8.
* SAMEK, Bohumil. Umělecké památky Moravy a Slezska. 2003. Academia, 2003. ISBN 80-200-0474-2.

== Liên kết ngoài ==

* {{Thể loại Commons nội dòng|Church of the Assumption of the Virgin Mary (Bruntál)}}

[[Thể loại:Cộng hòa Séc]]
[[Thể loại:Nhà thờ Cộng hòa Séc]]

title: Nhà thờ Đức Mẹ Đồng trinh Maria

Địa điểm: Thị trấn Bruntál, huyện Bruntál, vùng Moravskoslezský

Quốc gia: Cộng hòa Séc


text:
# Ambia decoralis
Ambia decoralis là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

title: Ambia decoralis

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Ambia decoralis''
| image =
| image_caption =
| status =
| status_system =
| status_ref =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| classis = [[Côn trùng|Insecta]]
| ordo = [[Bộ Cánh vảy|Lepidoptera]]
| familia = [[Crambidae]]
| genus = ''[[Ambia]]''
| species = '''''A. decoralis'''''
| binomial = ''Ambia decoralis''
| binomial_authority =
| synonyms =
}}
'''''Ambia decoralis''''' là một loài [[bướm đêm]] trong họ [[Crambidae]].<ref name = "COL">{{chú thích web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2011/search/all/key/Ambia+decoralis/match/1|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.|access-date = ngày 19 tháng 6 năm 2014 |author= Bisby |first = F.A. |last2 = Roskov |first2 = Y.R. |last3 = Orrell |first3 = T.M. |last4 = Nicolson |first4 = D. |last5 = Paglinawan |first5 = L.E. |last6 = Bailly |first6 = N. |last7 = Kirk |first7 = P.M. |last8 = Bourgoin |first8 = T. |last9 = Baillargeon |first9= G. |last10 = Ouvrard |first10 = D.|year= 2011|publisher=Species 2000: Reading, UK.}}</ref><ref>{{Brontabel|9999-Lepindex}}</ref>

==Chú thích==
{{Tham khảo}}

==Liên kết ngoài==
*{{Wikispecies nội dòng|Ambia decoralis|''Ambia decoralis''}}
*{{Thể loại Commons nội dòng|Ambia decoralis|''Ambia decoralis''}}

[[Thể loại:Ambia]]

{{Crambidae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Họ (familia): Crambidae

Chi (genus): Ambia

Loài (species): A. decoralis

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Ambia decoralis


text:
# Andrena brumanensis
Andrena brumanensis là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1899.

title: Andrena brumanensis

wikitext:
{{Mồ côi|date=tháng 8 2020}}

{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Andrena brumanensis''
| image =
| image caption =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| classis = [[Côn trùng|Insecta]]
| ordo = [[Bộ Cánh màng|Hymenoptera]]
| familia = [[Andrenidae]]
| subfamilia = [[Andreninae]]
| tribus =
| genus = ''[[Andrena]]''
| species = '''''A. brumanensis'''''
| binomial = ''Andrena brumanensis''
| binomial_authority = [[Heinrich Friese|Friese]], 1899
}}
'''''Andrena brumanensis''''' là một loài [[Bộ Cánh màng|Hymenoptera]] trong họ [[Andrenidae]]. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1899.<ref>{{Reftabel|2008-ITIS|Dier}}</ref>
==Chú thích==
{{Tham khảo|30em}}

==Tham khảo==
* {{wikispecies nội dòng}}

[[Thể loại:Andrena|B]]
[[Thể loại:Động vật được mô tả năm 1899]]

{{Andrenidae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Họ (familia): Andrenidae

Phân họ (subfamilia): Andreninae

Chi (genus): Andrena

Loài (species): A. brumanensis

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Andrena brumanensis · Friese, 1899


text:
# Eucalyptus tenuipes
Eucalyptus tenuipes là một loài thực vật có hoa trong Họ Đào kim nương. Loài này được (Maiden & Blakely) Blakely & C.T.White mô tả khoa học đầu tiên năm 1930.

title: Eucalyptus tenuipes

wikitext:
{{tiêu đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Eucalyptus tenuipes''
| status =
| status_system =
| status_ref =
| image =
| image_caption =
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| unranked_divisio = [[Thực vật có hoa|Angiospermae]]
| unranked_classis = [[Thực vật hai lá mầm thật sự|Eudicots]]
| ordo = [[Bộ Đào kim nương|Myrtales]]
| familia = [[Họ Đào kim nương|Myrtaceae]]
| genus = ''[[Bạch đàn|Eucalyptus]]''
| species = '''''E. tenuipes'''''
| binomial = ''Eucalyptus tenuipes''
| binomial_authority = (Maiden & Blakely) Blakely & C.T.White, 1930
}}
'''''Eucalyptus tenuipes''''' là một loài [[thực vật có hoa]] trong [[Họ Đào kim nương]]. Loài này được (Maiden & Blakely) Blakely & C.T.White mô tả khoa học đầu tiên năm 1930.<ref>{{chú thích web|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-74002| title=''Eucalyptus tenuipes''|accessdate=ngày 7 tháng 6 năm 2013| author=The Plant List | year =2010}}</ref>

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

==Liên kết ngoài==
*{{commonscat-inline|Eucalyptus tenuipes}}
*{{wikispecies-inline|Eucalyptus tenuipes}}
*{{IPNI2|Eucalyptus tenuipes|593409-1|accessdate=ngày 7 tháng 6 năm 2013}}

[[Thể loại:Chi Bạch đàn|T]]
[[Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1930]]

{{Eucalypteae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Bộ (ordo): Myrtales

Họ (familia): Myrtaceae

Chi (genus): Eucalyptus

Loài (species): E. tenuipes

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Eucalyptus tenuipes · (Maiden & Blakely) Blakely & C.T.White, 1930


text:
# Sóng dừng
Trong vật lý, sóng dừng, hay còn được gọi là sóng đứng, sóng tĩnh là một loại sóng dao động theo thời gian nhưng có biên độ đỉnh sóng không di chuyển trong không gian. Biên độ đỉnh của dao động sóng tại bất kỳ điểm nào trong không gian là một hằng số không đổi với thời gian. Các phần tử điểm mà tại đó biên độ là tối thiểu được gọi là các nút sóng và các phần tử có biên độ tối đa được gọi là các bụng sóng.
Sóng dừng được phát hiện lần đầu bởi Michael Faraday vào năm 1831. Faraday đã quan sát thấy hiện tượng sóng dừng trên bề mặt chất lỏng trong một bình chứa rung. Franz Melde là người đã đặt ra thuật ngữ "sóng dừng" (tiếng Đức: stehende Welle hoặc Stehwelle) vào khoảng những năm 1860 và đã chứng minh được hiện tượng này trong thí nghiệm cổ điển của ông với các sợi dây rung.
Hiện tượng này có thể xảy ra do môi trường truyền của một sóng chuyển động ngược chiều truyền của nó; hoặc có thể phát sinh bên trong môi trường sóng đứng yên, do sự giao thoa giữa hai sóng truyền theo hai hướng ngược nhau trong đó (thường là một sóng và sóng phản xạ của nó). Nguyên nhân phổ biến nhất của sóng dừng trong thực tế là do hiện tượng cộng hưởng, trong đó sóng dừng xảy ra bên trong bộ cộng hưởng do sự giao thoa giữa các sóng bị phản xạ qua lại ở tần số cộng hưởng của bộ cộng hưởng. Sóng dừng trái với sóng truyền đi (có đỉnh di chuyển theo không gian).
Đối với các sóng có biên độ bằng nhau truyền theo các hướng đối nghịch nhau khi tổng hợp nên sóng dừng, trung bình không có sự truyền năng lượng nói chung. Có nghĩa là sóng dừng không truyền năng lượng theo hướng nhất định khi nó dao động.

## Môi trường truyền chuyển động
Một ví dụ điển hình cho loại sóng dừng thứ nhất, hình thành trong một môi trường truyền chuyển động là sóng lee trong khí quyển. Dưới những điều kiện khí tượng nhất định, sóng dừng trong không khí có thể được hình thành dọc trên các dãy núi. Những đợt sóng không khí này thường được các phi công tàu lượn chú ý tận dụng trong các chuyến bay của họ.
Sóng dừng trong môi trường nước và các bước nhảy thủy lực cũng được hình thành trên các khúc ghềnh sông chảy xiết hoặc các dòng triều - điển hình như là ở vực nước xoáy Saltstraumen. Nhiều đợt sóng dừng trên sông là lựa chọn phổ biến được yêu thích của các tay lướt sóng sông.

## Hai sóng đối nghịch giao thoa
Một ví dụ điển hình về loại sóng dừng thứ hai là sóng xung điện dừng trong một đường dây truyền tải, là một sóng điện mà trong đó sự phân bố của dòng điện, điện áp, hoặc cường độ điện trường của nó được gây ra do sự chồng chất của hai sóng thành phần cùng tần số truyền theo hai hướng ngược nhau. Kết quả là một dãy các phần tử nút (có ly độ bằng 0) và bụng (có ly độ tối đa) được hình thành ở các điểm có vị trí cố định dọc theo đường truyền. Một sóng dừng như vậy có thể hình thành khi một sóng điện truyền từ một đầu của đường truyền tải tới đầu kia và sau đó xuất hiện sóng phản xạ lại ở đó bởi do có trở kháng không tương xứng, tức là có gián đoạn, chẳng hạn như mạch bị hở hoặc ngắn. Việc không truyền được năng lượng điện ở tần số sóng dừng thường sẽ dẫn đến biến dạng suy giảm của tín hiệu điện.
Trên thực tế, tổn thất trên đường truyền tải là điều không thể tránh khỏi, vì vậy sự phản xạ sóng hay sóng dừng lý tưởng cũng không thể đạt được. Kết quả thực tế là ta chỉ có sóng dừng một phần, tức là sóng chồng chập từ một sóng dừng thuần và một sóng đang chuyển động khác. Mức độ so sánh một sóng tương tự sóng dừng thuần hay tương tự sóng truyền đi thuần được thể hiện bởi tỉ số sóng dừng (SWR).
Một ví dụ khác là sóng dừng tại các vùng đại dương mở, gây ra bởi các sóng nước với chu kỳ ngang nhau di chuyển theo các hướng đối nghịch. Chúng có thể được hình thành gần các tâm bão, hoặc từ các sóng phản xạ của các sóng cồn gần bờ biển, và là nguyên nhân của những âm microbarom và microseism từ biển.

### Mô tả toán học
Trên một chiều không gian, hai sóng có cùng bước sóng và biên độ, truyền theo hai hướng ngược nhau gặp nhau sẽ gây giao thoa và tạo ra sóng dừng. Ví dụ, một sóng truyền sang phải dọc theo một sợi dây căng được giữ cố định ở đầu bên phải của sợi dây. Khi sóng tới đầu dây này thì nó sẽ phản xạ lại theo hướng ngược lại dọc theo dây, và hai sóng tới và sóng phản xạ sẽ chồng chập lên nhau để tạo ra sóng dừng. Để tạo ra một sóng dừng, hai sóng có hướng truyền ngược nhau phải có cùng biên độ và tần số (phải là hai sóng kết hợp). Hiện tượng này có thể được chứng minh bằng toán học bằng cách rút ra phương trình tổng của hai sóng chuyển động ngược nhau:
Một sóng điều hòa truyền sang phía bên phải dọc trên trục x được mô tả bằng phương trình ly độ sau:
{\displaystyle y_{1}(x,t)=A\sin \left({\pi x \over \lambda }-4\omega t\right)\,}
Một sóng điều hòa tương tự truyền sang trái thì được mô tả bằng phương trình:
{\displaystyle y_{2}(x,t)=A\sin \left({\pi x \over \lambda }+4\omega t\right)\,}
với:
- {\displaystyle A\,} là biên độ của sóng,
- {\displaystyle \omega \,} (gọi là tần số góc và có đơn vị radian trên giây) bằng 2π nhân với tần số của sóng (tính theo đơn vị hertz).
- {\displaystyle \lambda \,} là bước sóng của sóng (đơn vị mét)
- {\displaystyle x\,} và {\displaystyle t\,} lần lượt là các biến tọa độ của một điểm phần tử của sóng và thời gian.

Vì vậy phương trình của sóng kết quả chồng chập y sẽ là tổng của các sóng thành phần y1 và y2:
{\displaystyle y(x,t)=y_{1}+y_{2}=A\sin \left({\pi x \over \lambda }-4\omega t\right)+A\sin \left({\pi x \over \lambda }+4\omega t\right)\,}
Sử dụng công thức biến đổi tổng thành tích lượng giác {\displaystyle \sin a+\sin b=2\sin \left({a+b \over 2}\right)\cos \left({a-b \over 2}\right)\,} để đơn giản biểu thức sóng, ta có phương trình sóng dừng:
{\displaystyle y=2A\sin \left({\pi x \over \lambda }\right)\cos(4\omega t)\,}
Phương trình này mô tả một sóng có dao động theo thời gian, nhưng theo không gian thì nó là tĩnh; và ở mọi điểm x bất kì thì biên độ của dao động ở đó luôn không thay đổi với một giá trị luôn là {\displaystyle 2A\sin \left({2\pi x \over \lambda }\right)\,}. Tại những điểm có tọa độ bằng một bội số chẵn lần một phần tư bước sóng thì hai sóng thành phần ngược pha nhau và giao thoa triệt tiêu:
{\displaystyle x=\ldots ,-{3\lambda  \over 2},\;-\lambda ,\;-{\lambda  \over 2},\;0,\;{\lambda  \over 2},\;\lambda ,\;{3\lambda  \over 2},\ldots }
chúng được gọi là các điểm nút, biên độ ở đó luôn bằng 0. Trong khi đó ở những vị trí bằng bội lẻ lần một phần tư bước sóng như:
{\displaystyle x=\ldots ,-{5\lambda  \over 4},\;-{3\lambda  \over 4},\;-{\lambda  \over 4},\;{\lambda  \over 4},\;{3\lambda  \over 4},\;{5\lambda  \over 4},\ldots }
thì được gọi là các điểm bụng, biên độ tại đó là lớn nhất với giá trị bằng hai lần biên độ của hai sóng thành phần ban đầu do tại đó chúng cùng pha nên giao thoa tăng cường. Khoảng cách giữa hai điểm nút hoặc hai điểm bụng liên tiếp bất kỳ của sóng dừng luôn là λ/2, giữa chúng là một bó sóng, trong đó mọi phần tử thuộc nó đều dao động cùng pha. Khi sợi dây mang sóng dừng có hai đầu cố định thì vì vậy chiều dài của sợi dây bằng một số nguyên n lần độ dài một của bó sóng: {\displaystyle l=n{\frac {\lambda }{2}}}.
Dao động ở hai bó sóng kề nhau ngược pha nhau, còn ở hai bó liên tiếp xen kẽ thì cùng pha nhau. Các tần số dao động lên một dây mà ở đó sóng dừng được thiết lập được gọi là các mode hay chế độ hòa âm (harmonics), phụ thuộc vào bản chất của dây và lực căng được áp dụng cho nó và đều là bội số nguyên lần tần số nhỏ nhất gây được sóng dừng. Hoặc bằng công thức: {\displaystyle f_{n}=nf_{0}}, với {\displaystyle f_{n}} là tần số của họa âm, {\displaystyle n} là số bó sóng hay bậc của sóng điều hòa {\displaystyle (n\in \mathbb {N} )} và {\displaystyle f_{0}} là tần số mode cơ bản của dây.
Sóng dùng còn có thể xảy ra trong các bộ cộng hưởng hai hoặc ba chiều. Đối với sóng dừng trên các màng rung hai chiều, như mặt trống, như trong minh họa ở hình phía trên, tập hợp các điểm nút trở thành một đường nút, tức đường thuộc bề mặt rung mà trên đó không có dao động và phân cách giữa các vùng của bề mặt dao động ngược pha nhau. Các dạng đường nút này gọi là các hình Chladni. Ở trong các bộ cộng hưởng 3 chiều, ví dụ như hộp đàn ghita hay các bộ cộng hưởng hốc vi sóng, tương tự cũng có các bề mặt nút.

## Tỉ số sóng dừng, pha và sự truyền năng lượng
Nếu 2 sóng di chuyển đối nghịch nhau không cùng biên độ, chúng sẽ không hủy lẫn nhau hoàn toàn tại các nút, nơi tại đấy dao động của các sóng ngược pha 180°, vì thế biên độ dao động của sóng tại các nút sẽ không bằng 0, nhưng sẽ là mức tối thiểu. Tỉ số sóng dừng (SWR) là tỉ số giữa biên độ của phần tử bụng (lớn nhất) so với biên độ của phần tử nút (nhỏ nhất). Một sóng dừng lý tưởng sẽ có SWR vô hạn. Nó cũng sẽ có giá trị pha không đổi tại bất kì điểm nào trong không gian (nhưng vẫn có thể sẽ đảo ngược pha 180° sau mỗi nửa chu kỳ). Một sóng có SWR hữu hạn và khác 0 thể hiện rằng nó là một sóng dừng/ sóng truyền đi một phần. Những sóng như vậy có thể được phân tích là chồng chập của hai sóng thành phần: một thành phần sóng truyền đi và một thành phần sóng dừng. Một sóng có SWR bằng 1 thể hiện đây là sóng truyền đi thuần, bởi vì tỉ số các biên độ đều bằng 1.
Một sóng dừng thuần hay lý tưởng không truyền năng lượng đi từ nguồn tới điểm truyền. Tuy nhiên, sóng dừng vẫn có thể bị chịu mất mát năng lượng do bị thất thoát trong môi trường. Các mất mát như vậy có thể được biểu diễn do một sóng có SWR hữu hạn, tức một thành phần sóng truyền đi rời điểm nguồn để cung cấp sự mất mát. Tuy rằng tỉ số SWR bây giờ là hữu hạn, năng lượng vẫn có thể không được truyền đi tới một điểm truyền bởi vì thành phần sóng truyền đi đang đóng góp vào sự mất mát năng lượng. Tuy nhiên, trong một môi trường không có thất thoát, một tỉ số SWR hữu hạn chỉ ra chắc chắn là có sự truyền năng lượng đến.

## Một số ví dụ
Một ví dụ dễ thấy của sóng dừng là một dây nhảy được giữ bởi hai người tại 2 đầu dây. Nếu họ lắc dây một cách đồng bộ thì dây có thể hình thành hình sóng dừng đều đặn, dao động lên-xuống, với dọc theo dây là các điểm tĩnh nơi dây hầu như không dao động (điểm nút) và các điểm nơi cung dao động của dây là lớn nhất (điểm bụng). Sau đây là một số ví dụ tiêu biểu về sóng dừng và các ứng dụng của chúng:

### Sóng âm dừng
Sóng dừng còn có thể được quan sát thấy ở trong các môi trường vật chất như các sợi dây đàn và các cột không khí. Bất kỳ sóng âm nào truyền đi dọc theo môi trường sẽ phản xạ trở lại khi chúng tới điểm cuối. Hiệu ứng này đáng chú ý nhất trong các nhạc cụ, trong đó, tại các bội số của tần số tự nhiên của cột không khí hoặc sợi dây, một sóng dừng được tạo ra, thể hiện ra các bó sóng điều hòa hay các họa âm. Các điểm nút xuất hiện ở các đầu cố định và các điểm bụng ở đầu tự do. Dây có thể duỗi thẳng hoàn toàn trong quá trình dao động sóng. Nếu dây hay ống sáo chẳng hạn, cố định chỉ ở một đầu còn đầu kia tự do, thì chỉ có một số lẻ các bó sóng đầy đủ. Nhưng ngay cả ở đầu tự do của ống, phần tử bụng sẽ không chính xác tại đấy vì vị trí của nó bị thay đổi do tiếp xúc với không khí và do đó phải chỉnh lại đầu để đặt nó lại vị trí chính xác. Mật độ khối lượng (hay khối lượng riêng) của một sợi dây sẽ ảnh hưởng đến tần số để các sóng điều hòa được tạo ra; khối lượng riêng càng lớn thì tần số cần thiết để tạo ra một sóng dừng có cùng số họa âm càng thấp.

### Ánh sáng khả kiến
Sóng dừng cũng đã được quan sát trong các môi trường truyền quang như các ống dẫn sóng quang, các hốc quang học, v.v... Các thiết bị laser sử dụng hốc quang học dưới dạng một cặp gương đối diện nhau. Môi trường khuếch đại trong hốc quang (như tinh thể) phát ra ánh sáng mạch lạc, kích thích ra sóng dừng bên trong hốc. Bước sóng của ánh sáng này rất ngắn (trong phạm vi nanomet, 10−9 m) nên sóng dừng cũng có kích thước cực nhỏ. Một ứng dụng của sóng ánh sáng dừng là để đo đạc các khoảng cách nhỏ, nhờ sử dụng phẳng quang học.

### Tia X
Giao thoa giữa các chùm tia X có thể tạo thành trường sóng đứng tia X (XSW). Do bước sóng rất ngắn của tia X (dưới 1 nanomet), hiện tượng này có thể được lợi dụng để đo các sự kiện quy mô nguyên tử ở bề mặt các vật liệu. Các XSW được tạo ra trong một khu vực nơi một chùm tia X giao thoa với một chùm tia nhiễu xạ từ một bề mặt đơn tinh thể hoặc một chùm phản xạ từ một gương tia X. Bằng cách điều chỉnh hình học của tinh thể hoặc bước sóng tia X, trường sóng dừng XSW có thể được dịch đi trong không gian, gây ra các sự thay đổi trong huỳnh quang tia X hoặc năng suất quang electron bật ra từ các nguyên tử gần bề mặt vật liệu. Sự thay đổi này có thể được phân tích để xác định vị trí của một họ các nguyên tử cụ thể vật liệu so với các cấu trúc tinh thể bên dưới hoặc so với bề mặt của gương. Phương pháp XSW đã được sử dụng để làm rõ các chi tiết quy mô nguyên tử của các chất dẫn xuất tạp trong các vật liệu bán dẫn, sự hấp phụ nguyên tử và phân tử trên các loại bề mặt, và các biến đổi hóa học liên quan đến các chất xúc tác.

### Electron
Theo quan điểm lưỡng tính sóng hạt của cơ học lượng tử, các hạt electron cũng tồn tại dưới dạng các sóng dừng quanh hạt nhân nguyên tử.  Do đó, năng lượng thấp nhất có thể mà một electron có thể có được tương tự như tần số cơ bản của sóng dừng trên dây. Các trạng thái năng lượng cao hơn tương tự như các chế độ hòa âm của tần số cơ bản đó. Hàm toán học mô tả trạng thái tương tự sóng của một hoặc một cặp electron trong một nguyên tử được gọi là orbital nguyên tử, và có thể được sử dụng để tính toán xác suất tìm thấy bất kì electron tại một vùng cụ thể xung quanh hạt nhân của nguyên tử.

### Sóng cơ
Sóng dừng có thể được tạo ra một cách cơ học trong một môi trường rắn bằng cách sử dụng cộng hưởng. Một ví dụ dễ hiểu là hai người chơi lắc một đầu dây nhảy. Nếu họ rung một cách đồng bộ, sợi dây sẽ tạo thành một mô hình đều đặn với các nút và bụng xen kẽ nhau và trông dường như đứng tại chỗ trong khi đang dao động, do đó được gọi là sóng dừng. Trên mặt nước, clapotis và seiche là các dạng sóng dừng. Tương tự trên, một dầm hẫng trên cầu cũng có thể sẽ có sóng dừng áp lên vào khi có kích thích tác dụng vào trụ của nó. Trong trường hợp này, đầu tự do của dầm sẽ di chuyển khoảng cách lớn nhất về một bên so với bất kỳ vị trí nào khác dọc theo dầm. Một thiết bị hoạt động theo nguyên tắc tương tự như vậy có thể được sử dụng như là một bộ cảm biến để theo dõi những thay đổi về tần số hoặc pha cộng hưởng trên một sợi. Ứng dụng tiêu biểu của nó là thiết bị dùng để đo lường các kích thước.

### Sóng địa chấn
Các sóng mặt dừng trên Trái Đất thường được quan sát thấy dưới dạng các dao động tự do của Trái Đất.

### Sóng Faraday
Sóng Faraday là một loại sóng dừng phi tuyến tính xuất hiện ở bề mặt tiếp giáp giữa chất lỏng và không khí, được gây ra bởi sự mất cân bằng thủy động lực. Nó có thể được sử dụng như một tấm mẫu dựa trên chất lỏng để lắp ráp các vật liệu siêu nhỏ.

### Sóng
- Danh sách các chủ đề về sóng:
- Giao điểm thủy triều
- Clapotis
- Mốt sóng dọc
- Mode-locking
- Metachronal rhythm
- Các mốt của buồng cộng hưởng
- Seiche
- Trumpet
- Ống Kundt

### Kỹ thuật điện tử
- Danh sách các chủ đề về điện tử:
- Hốc cộng hưởng
- Tổng trở thuộc tính
- Trở kháng
- Hình âm học (Cymatics)
- Dao động riêng

title: Sóng dừng

wikitext:
[[Tập tin:Waventerference.gif|nhỏ|Hoạt hình biểu diễn sóng dừng ''(màu đỏ)'' được tạo bởi sự chồng chất của sóng di chuyển sang trái ''(màu xanh)'' và sóng di chuyển sang phải ''(màu xanh lá cây)'']]
Trong [[Vật lý học|vật lý]], '''sóng dừng''', hay còn được gọi là '''sóng đứng''', '''sóng tĩnh''' là một loại [[sóng]] dao động theo thời gian nhưng có biên độ đỉnh sóng không di chuyển trong không gian. [[Biên độ]] đỉnh của dao động sóng tại bất kỳ điểm nào trong không gian là một hằng số không đổi với thời gian. Các phần tử điểm mà tại đó biên độ là tối thiểu được gọi là [[Nút sóng (vật lý)|các nút]] sóng và các phần tử có biên độ tối đa được gọi là các bụng sóng.

Sóng dừng được phát hiện lần đầu bởi [[Michael Faraday]] vào năm 1831. Faraday đã quan sát thấy hiện tượng sóng dừng trên bề mặt chất lỏng trong một bình chứa rung.<ref>Alwyn Scott (ed), ''Encyclopedia of Nonlinear Science'', p. 683, Routledge, 2006 {{ISBN|1135455589}}.</ref><ref>Theodore Y. Wu, "Stability of nonlinear waves resonantly sustained", ''Nonlinear Instability of Nonparallel Flows: IUTAM Symposium Potsdam, New York'', p. 368, Springer, 2012 {{ISBN|3642850847}}.</ref> [[Franz Melde]] là người đã đặt ra thuật ngữ "sóng dừng" ([[tiếng Đức]]: ''stehende Welle'' hoặc ''Stehwelle'') vào khoảng những năm 1860 và đã chứng minh được hiện tượng này trong thí nghiệm cổ điển của ông với các sợi dây rung.<ref>Melde, Franz. Ueber einige krumme Flächen, welche von Ebenen, parallel einer bestimmten Ebene, durchschnitten, als Durchschnittsfigur einen Kegelschnitt liefern: Inaugural-Dissertation... Koch, 1859.</ref><ref>Melde, Franz. "Ueber die Erregung stehender Wellen eines fadenförmigen Körpers." Annalen der Physik 185, no. 2 (1860): 193–215.</ref><ref>Melde, Franz. Die Lehre von den Schwingungscurven...: mit einem Atlas von 11 Tafeln in Steindruck. JA Barth, 1864.</ref><ref>Melde, Franz. "Akustische Experimentaluntersuchungen." Annalen der Physik 257, no. 3 (1884): 452–470.</ref>

Hiện tượng này có thể xảy ra do môi trường truyền của một sóng chuyển động ngược chiều truyền của nó; hoặc có thể phát sinh bên trong môi trường sóng đứng yên, do [[Giao thoa|sự giao thoa]] giữa hai sóng truyền theo hai hướng ngược nhau trong đó (thường là một sóng và [[Phản xạ|sóng phản xạ]] của nó). Nguyên nhân phổ biến nhất của sóng dừng trong thực tế là do hiện tượng [[cộng hưởng]], trong đó sóng dừng xảy ra bên trong [[bộ cộng hưởng]] do sự giao thoa giữa các sóng bị phản xạ qua lại ở [[Cộng hưởng|tần số cộng hưởng]] của bộ [[cộng hưởng]]. Sóng dừng trái với sóng truyền đi (có đỉnh di chuyển theo không gian).

Đối với các sóng có [[biên độ]] bằng nhau truyền theo các hướng đối nghịch nhau khi tổng hợp nên sóng dừng, [[trung bình]] không có sự [[Thông lượng|truyền năng lượng]] nói chung. Có nghĩa là sóng dừng không truyền năng lượng theo hướng nhất định khi nó dao động.

== Môi trường truyền chuyển động ==
Một ví dụ điển hình cho loại sóng dừng thứ nhất, hình thành trong một môi trường truyền chuyển động là [[sóng lee]] trong [[Khí quyển Trái Đất|khí quyển]]. Dưới những điều kiện khí tượng nhất định, sóng dừng trong không khí có thể được hình thành dọc trên các [[dãy núi]]. Những đợt sóng không khí này thường được các [[Tàu lượn|phi công tàu lượn]] chú ý tận dụng trong các chuyến bay của họ.

Sóng dừng trong môi trường nước và các [[bước nhảy thủy lực]] cũng được hình thành trên các khúc [[ghềnh]] sông chảy xiết hoặc các dòng triều - điển hình như là ở [[vực nước xoáy]] [[Saltstraumen]]. Nhiều đợt sóng dừng trên sông là lựa chọn phổ biến được yêu thích của các tay [[Lướt sóng|lướt sóng sông.]]

== Hai sóng đối nghịch giao thoa ==
{| class="toccolours" align="right" style="margin:0 0 1em 1em;"
| style="background:#ccccff; text-align:center;" |
; Các sóng dừng

|-
|<gallery>
Tập tin:Standing wave.gif|Sóng dừng trong môi trường truyền tĩnh. Các chấm đỏ thể hiện các nút sóng.
Tập tin:Standing wave 2.gif|Một sóng dừng (màu đen) có thể được biểu diễn thành tổng của hai sóng truyền đi theo hai hướng ngược nhau (đỏ và xanh).
</gallery>
|-
|<gallery>
Tập tin:Standing wave.svg|Vector lực điện (E) và vector lực từ (H) của một sóng dừng điện từ.
Tập tin:Standing waves on a string.gif|Các sóng dừng trên một sợi dây đàn – với [[âm cơ bản]] và 5 bậc [[họa âm]] đầu tiên.
</gallery>
|-
|<gallery>
Tập tin:Drum vibration mode01.gif|Sóng dừng trên một màng rung tròn, là một ví dụ của sóng dừng trong hai chiều không gian. Đây là sóng cơ bản.
Tập tin:Drum vibration mode21.gif|Sóng dừng có họa âm cao hơn trên màng đĩa với hai đường nút cắt nhau tại tâm đĩa.
</gallery>
|-
|}
[[Tập tin:Transient to standing wave.gif|thumb|upright=1.2|Phân tích quá độ của một [[Sóng|sóng truyền]] tắt dần bị phản xạ tại một biên.|thế=]]
Một ví dụ điển hình về loại sóng dừng thứ hai là ''sóng xung điện dừng'' trong một [[Truyền tải điện năng|đường dây truyền tải]], là một sóng điện mà trong đó sự phân bố của [[dòng điện]], [[điện áp]], hoặc [[cường độ điện trường]] của nó được gây ra do [[Nguyên lý chồng chập|sự chồng chất]] của hai sóng thành phần cùng [[tần số]] truyền theo hai hướng ngược nhau. Kết quả là một dãy các phần tử nút (có ly độ bằng 0) và bụng (có ly độ tối đa) được hình thành ở các điểm có vị trí cố định dọc theo đường truyền. Một sóng dừng như vậy có thể hình thành khi một sóng điện truyền từ một đầu của đường truyền tải tới đầu kia và sau đó xuất hiện sóng phản xạ lại ở đó bởi do có [[trở kháng]] không tương xứng, tức là có gián đoạn, chẳng hạn như mạch bị hở hoặc [[Đoản mạch|ngắn]].<ref>{{:En:FS1037C}}</ref> Việc không truyền được năng lượng điện ở tần [[số sóng]] dừng thường sẽ dẫn đến [[attenuation distortion|biến dạng suy giảm]] của tín hiệu điện.

Trên thực tế, tổn thất trên đường truyền tải là điều không thể tránh khỏi, vì vậy sự phản xạ sóng hay sóng dừng lý tưởng cũng không thể đạt được. Kết quả thực tế là ta chỉ có ''sóng dừng một phần'', tức là sóng chồng chập từ một sóng dừng thuần và một sóng đang chuyển động khác. Mức độ so sánh một sóng tương tự sóng dừng thuần hay tương tự sóng truyền đi thuần được thể hiện bởi [[tỉ số sóng dừng]] (SWR).<ref>{{citation|title=Fundamentals of Physical Acoustics|journal=Acoustical Society of America Journal|volume=109|issue=4|pages=1274–1276|first=David T.|last=Blackstock|year=2000|isbn=978-0-471-31979-5|bibcode=2001ASAJ..109R1274B|doi=10.1121/1.1354982|url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-01326772/file/PL.pdf}}, 568 pages. See page 141.</ref>

Một ví dụ khác là sóng dừng tại các vùng đại dương mở, gây ra bởi các sóng nước với chu kỳ ngang nhau di chuyển theo các hướng đối nghịch. Chúng có thể được hình thành gần các tâm bão, hoặc từ các sóng phản xạ của các sóng cồn gần bờ biển, và là nguyên nhân của những [[Âm thanh|âm]] [[microbarom]] và [[microseism]] từ biển.

=== Mô tả toán học ===
Trên một [[Chiều|chiều không gian]], hai sóng có cùng bước sóng và biên độ, truyền theo hai hướng ngược nhau gặp nhau sẽ gây giao thoa và tạo ra sóng dừng. Ví dụ, một sóng truyền sang phải dọc theo một sợi dây căng được giữ cố định ở đầu bên phải của sợi dây. Khi sóng tới đầu dây này thì nó sẽ phản xạ lại theo hướng ngược lại dọc theo dây, và hai sóng tới và sóng phản xạ sẽ [[Nguyên lý chồng chập|chồng chập]] lên nhau để tạo ra sóng dừng. Để tạo ra một sóng dừng, hai sóng có hướng truyền ngược nhau phải có cùng biên độ và tần số (phải là hai sóng kết hợp). Hiện tượng này có thể được chứng minh bằng toán học bằng cách rút ra phương trình tổng của hai sóng chuyển động ngược nhau:

Một sóng điều hòa truyền sang phía bên phải dọc trên trục ''x'' được mô tả bằng phương trình ly độ sau:
:<math>
y_1(x, t) =  A\sin \left({\pi x \over \lambda} - 4\omega t \right)\,
</math>
Một sóng điều hòa tương tự truyền sang trái thì được mô tả bằng phương trình:
:<math>
y_2(x, t) = A\sin \left({\pi x \over \lambda} + 4\omega t \right)\,
</math>

với:
*<math>A\,</math> là [[biên độ]] của sóng,
*<math>\omega\,</math> (gọi là [[tần số góc]] và có đơn vị ''radian trên giây'') bằng ''2π'' nhân với [[tần số]] của sóng (tính theo đơn vị ''[[hertz]]'').
*<math>\lambda\,</math> là [[bước sóng]] của sóng (đơn vị ''mét'')
*<math>x\,</math> và <math>t\,</math> lần lượt là các biến tọa độ của một điểm phần tử của sóng và thời gian.

Vì vậy phương trình của sóng kết quả chồng chập ''y'' sẽ là tổng của các sóng thành phần ''y1'' và ''y2'':

: <math>
y(x, t) = y_1 + y_2 = A\sin \left({\pi x \over \lambda} - 4\omega t \right) + A\sin \left({\pi x \over \lambda} + 4\omega t \right)\,
</math>

Sử dụng [[Đẳng thức lượng giác#Biến tổng thành tích|công thức biến đổi tổng thành tích lượng giác]] <math>\sin a + \sin b = 2\sin \left({a+b \over 2}\right)\cos \left({a-b \over 2}\right)\,</math> để đơn giản biểu thức sóng, ta có phương trình sóng dừng:

: <math>
y = 2A\sin \left({\pi x \over \lambda} \right) \cos(4\omega t)\,
</math>

Phương trình này mô tả một sóng có dao động theo thời gian, nhưng theo không gian thì nó là tĩnh; và ở mọi điểm ''x'' bất kì thì [[biên độ]] của dao động ở đó luôn không thay đổi với một giá trị luôn là <math>2A\sin \left({2\pi x \over \lambda}\right)\,</math>. Tại những điểm có tọa độ bằng một bội số ''chẵn'' lần một phần tư bước sóng thì hai sóng thành phần ngược pha nhau và giao thoa triệt tiêu:

: <math>x = \ldots, -{3\lambda \over 2}, \; -\lambda, \; -{\lambda \over 2}, \; 0, \; {\lambda \over 2}, \; \lambda, \; {3\lambda \over 2}, \ldots </math>

chúng được gọi là các [[Nút (vật lý)|điểm nút]], biên độ ở đó luôn bằng 0. Trong khi đó ở những vị trí bằng bội ''lẻ'' lần một phần tư bước sóng như:

: <math>x = \ldots, -{5\lambda \over 4}, \; -{3\lambda \over 4}, \; -{\lambda \over 4}, \; {\lambda \over 4}, \; {3\lambda \over 4}, \; {5\lambda \over 4}, \ldots </math>

thì được gọi là các [[Điểm bụng (vật lý)|điểm bụng]], biên độ tại đó là lớn nhất với giá trị bằng hai lần biên độ của hai sóng thành phần ban đầu do tại đó chúng cùng pha nên giao thoa tăng cường. Khoảng cách giữa hai điểm nút hoặc hai điểm bụng liên tiếp bất kỳ của sóng dừng luôn là ''λ''/2, giữa chúng là một ''bó sóng'', trong đó mọi phần tử thuộc nó đều dao động cùng pha. Khi sợi dây mang sóng dừng có hai đầu cố định thì vì vậy chiều dài của sợi dây bằng một số nguyên ''n'' lần độ dài một của bó sóng: <math>l= n \frac{\lambda}{2}</math>.

Dao động ở hai bó sóng kề nhau ngược pha nhau, còn ở hai bó liên tiếp xen kẽ thì cùng pha nhau. Các tần số dao động lên một dây mà ở đó sóng dừng được thiết lập được gọi là các mode hay chế độ hòa âm (''harmonics''), phụ thuộc vào bản chất của dây và lực căng được áp dụng cho nó và đều là bội số nguyên lần tần số nhỏ nhất gây được sóng dừng. Hoặc bằng công thức: <math>f_n = nf_0</math>, với <math>f_n</math> là tần số của họa âm, <math>n</math> là số bó sóng hay bậc của sóng điều hòa <math>(n \in \mathbb{N})</math> và <math>f_0</math> là tần số [[Âm cơ bản|mode cơ bản]] của dây.

Sóng dùng còn có thể xảy ra trong các [[bộ cộng hưởng]] hai hoặc ba [[chiều]]. Đối với sóng dừng trên các màng rung hai chiều, như [[Trống|mặt trống]], như trong minh họa ở hình phía trên, tập hợp các điểm nút trở thành một ''đường nút'', tức đường thuộc bề mặt rung mà trên đó không có dao động và phân cách giữa các vùng của bề mặt dao động ngược pha nhau. Các dạng đường nút này gọi là các [[Ernst Chladni|hình Chladni]]. Ở trong các bộ cộng hưởng 3 chiều, ví dụ như [[Hộp cộng hưởng|hộp đàn ghita]] hay các [[Bộ cộng hưởng|bộ cộng hưởng hốc vi sóng]], tương tự cũng có các ''bề mặt nút''.

== Tỉ số sóng dừng, pha và sự truyền năng lượng ==
Nếu 2 sóng di chuyển đối nghịch nhau không cùng biên độ, chúng sẽ không hủy lẫn nhau hoàn toàn tại các nút, nơi tại đấy dao động của các sóng ngược pha 180°, vì thế biên độ dao động của sóng tại các nút sẽ không bằng 0, nhưng sẽ là mức tối thiểu. [[Tỉ số sóng dừng]] (SWR) là tỉ số giữa biên độ của phần tử bụng (lớn nhất) so với biên độ của phần tử nút (nhỏ nhất). Một sóng dừng lý tưởng sẽ có SWR [[Vô tận|vô hạn]]. Nó cũng sẽ có giá trị [[Pha sóng|pha]] không đổi tại bất kì điểm nào trong không gian (nhưng vẫn có thể sẽ đảo ngược pha 180° sau mỗi nửa chu kỳ). Một sóng có SWR hữu hạn và khác 0 thể hiện rằng nó là một sóng dừng/ sóng truyền đi một phần. Những sóng như vậy có thể được phân tích là [[Nguyên lý chồng chập|chồng chập]] của hai sóng thành phần: một thành phần sóng truyền đi và một thành phần sóng dừng. Một sóng có SWR bằng 1 thể hiện đây là sóng truyền đi thuần, bởi vì tỉ số các biên độ đều bằng 1.<ref>R S Rao, ''Microwave Engineering'', pp. 153–154, PHI Learning, 2015 {{ISBN|8120351592}}.</ref>

Một sóng dừng thuần hay lý tưởng không truyền năng lượng đi từ nguồn tới điểm truyền.<ref>K A Tsokos, ''Physics for the IB Diploma'', p. 251, Cambridge University Press, 2010 {{ISBN|0521138213}}.</ref> Tuy nhiên, sóng dừng vẫn có thể bị chịu mất mát năng lượng do bị thất thoát trong môi trường. Các mất mát như vậy có thể được biểu diễn do một sóng có SWR hữu hạn, tức một thành phần sóng truyền đi rời điểm nguồn để cung cấp sự mất mát. Tuy rằng tỉ số SWR bây giờ là hữu hạn, năng lượng vẫn có thể không được truyền đi tới một điểm truyền bởi vì thành phần sóng truyền đi đang đóng góp vào sự mất mát năng lượng. Tuy nhiên, trong một môi trường không có thất thoát, một tỉ số SWR hữu hạn chỉ ra chắc chắn là có sự truyền năng lượng đến.

== Một số ví dụ ==
Một ví dụ dễ thấy của sóng dừng là một [[Nhảy dây|dây nhảy]] được giữ bởi hai người tại 2 đầu dây. Nếu họ lắc dây một cách đồng bộ thì dây có thể hình thành hình sóng dừng đều đặn, dao động lên-xuống, với dọc theo dây là các điểm tĩnh nơi dây hầu như không dao động (điểm nút) và các điểm nơi cung dao động của dây là lớn nhất (điểm bụng). Sau đây là một số ví dụ tiêu biểu về sóng dừng và các ứng dụng của chúng:

=== Sóng âm dừng ===
[[Tập_tin:Rotatingsaturnhexagon_gif.ogv|phải|khung|[[Lục giác sao Thổ|Đám mây dạng lục giác này]] tại cực bắc của sao Thổ từng được nghĩ rằng chính là các [[sóng Rossby]] dừng.<ref>[http://pubs.giss.nasa.gov/docs/1990/1990_Allison_etal.pdf A Wave Dynamical Interpretation of Saturn's Polar Region] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111021145109/http://pubs.giss.nasa.gov/docs/1990/1990_Allison_etal.pdf|date = ngày 21 tháng 10 năm 2011}}, M. Allison, D. A. Godfrey, R. F. Beebe, Science vol. 247, pg. 1061 (1990)</ref> Tuy nhiên, lời giải thích này đã bị phủ nhận.<ref>{{chú thích tạp chí|last1=Barbosa Aguiar|first1=Ana C.|year=2010|title=A laboratory model of Saturn's North Polar Hexagon|journal=Icarus|volume=206|issue=2|pages=755–763|bibcode=2010Icar..206..755B|doi=10.1016/j.icarus.2009.10.022}}</ref>]]
Sóng dừng còn có thể được quan sát thấy ở trong các môi trường vật chất như các [[Dây rung|sợi dây đàn]] và các [[Cộng hưởng âm|cột không khí]]. Bất kỳ [[sóng âm]] nào truyền đi dọc theo môi trường sẽ phản xạ trở lại khi chúng tới điểm cuối. Hiệu ứng này đáng chú ý nhất trong các nhạc cụ, trong đó, tại các bội số của tần [[số tự nhiên]] của cột không khí hoặc sợi dây, một sóng dừng được tạo ra, thể hiện ra các bó [[Sóng hài|sóng điều hòa]] hay các họa âm. Các điểm nút xuất hiện ở các đầu cố định và các điểm bụng ở đầu tự do. Dây có thể duỗi thẳng hoàn toàn trong quá trình dao động sóng. Nếu dây hay ống sáo chẳng hạn, cố định chỉ ở một đầu còn đầu kia tự do, thì chỉ có một số lẻ các bó sóng đầy đủ. Nhưng ngay cả ở đầu tự do của ống, phần tử bụng sẽ không chính xác tại đấy vì vị trí của nó bị thay đổi do tiếp xúc với không khí và do đó phải chỉnh lại đầu để đặt nó lại vị trí chính xác. [[Khối lượng riêng|Mật độ khối lượng]] (hay khối lượng riêng) của một sợi dây sẽ ảnh hưởng đến tần số để các sóng điều hòa được tạo ra; khối lượng riêng càng lớn thì tần số cần thiết để tạo ra một sóng dừng có cùng số họa âm càng thấp.

=== Ánh sáng khả kiến ===
Sóng dừng cũng đã được quan sát trong các môi trường truyền quang như các [[Ống dẫn sóng|ống dẫn sóng quang]], các [[hốc quang học]], v.v... Các thiết bị [[laser]] sử dụng hốc quang học dưới dạng một cặp gương đối diện nhau. Môi trường khuếch đại trong hốc quang (như tinh thể) phát ra ánh sáng mạch lạc, kích thích ra sóng dừng bên trong hốc. Bước sóng của ánh sáng này rất ngắn (trong phạm vi [[Nanômét|nanomet]], 10−9 m) nên sóng dừng cũng có kích thước cực nhỏ. Một ứng dụng của sóng ánh sáng dừng là để đo đạc các khoảng cách nhỏ, nhờ sử dụng [[phẳng quang học]].

=== Tia X ===
Giao thoa giữa các chùm [[tia X]] có thể tạo thành [[Tia X|trường sóng đứng tia X]] (XSW).<ref name="batterman_1964">{{chú thích tạp chí|last1=Batterman|first1=Boris W.|last2=Cole|first2=Henderson|year=1964|title=Dynamical Diffraction of X Rays by Perfect Crystals|journal=Reviews of Modern Physics|volume=36|issue=3|pages=681–717|bibcode=1964RvMP...36..681B|doi=10.1103/RevModPhys.36.681}}</ref> Do bước sóng rất ngắn của tia X (dưới 1 nanomet), hiện tượng này có thể được lợi dụng để đo các sự kiện quy mô nguyên tử ở bề mặt các vật liệu. Các XSW được tạo ra trong một khu vực nơi một chùm tia X giao thoa với một chùm tia [[nhiễu xạ]] từ một bề mặt [[Tinh thể học tia X|đơn tinh thể]] hoặc một chùm phản xạ từ một [[Phản xạ tia X|gương tia X]]. Bằng cách điều chỉnh hình học của tinh thể hoặc bước sóng tia X, trường sóng dừng XSW có thể được dịch đi trong không gian, gây ra các sự thay đổi trong [[huỳnh quang tia X]] hoặc năng suất [[Hiệu ứng quang điện|quang electron]] bật ra từ các nguyên tử gần bề mặt vật liệu. Sự thay đổi này có thể được phân tích để xác định vị trí của một họ các nguyên tử cụ thể vật liệu so với các [[cấu trúc tinh thể]] bên dưới hoặc so với bề mặt của gương. Phương pháp XSW đã được sử dụng để làm rõ các chi tiết quy mô nguyên tử của các chất dẫn xuất tạp trong các [[Chất bán dẫn|vật liệu bán dẫn]],<ref>{{chú thích tạp chí|last1=Batterman|first1=Boris W.|year=1969|title=Detection of Foreign Atom Sites by Their X-Ray Fluorescence Scattering|journal=Physical Review Letters|volume=22|issue=14|pages=703–705|bibcode=1969PhRvL..22..703B|doi=10.1103/PhysRevLett.22.703}}</ref> [[Hấp phụ|sự hấp phụ]] nguyên tử và phân tử trên các loại bề mặt,<ref>{{chú thích tạp chí|last1=Golovchenko|first1=J. A.|last2=Patel|first2=J. R.|last3=Kaplan|first3=D. R.|last4=Cowan|first4=P. L.|last5=Bedzyk|first5=M. J.|year=1982|title=Solution to the Surface Registration Problem Using X-Ray Standing Waves|url=https://dash.harvard.edu/bitstream/handle/1/29407052/SolutionToTheSurfaceRegistrationProblem.pdf?sequence=1|journal=Physical Review Letters|volume=49|issue=8|pages=560–563|bibcode=1982PhRvL..49..560G|doi=10.1103/PhysRevLett.49.560}}</ref> và các biến đổi hóa học liên quan đến các [[chất xúc tác]].<ref>{{chú thích tạp chí|last1=Feng|first1=Z.|last2=Kim|first2=C.-Y.|last3=Elam|first3=J.W.|last4=Ma|first4=Q.|last5=Zhang|first5=Z.|last6=Bedzyk|first6=M.J.|year=2009|title=Direct Atomic-Scale Observation of Redox-Induced Cation Dynamics in an Oxide-Supported Monolayer Catalyst: WO''x''/α-Fe2O3(0001)|url=|journal=J. Am. Chem. Soc.|volume=131|issue=51|pages=18200–18201|doi=10.1021/ja906816y|pmid=20028144}}</ref>

=== Electron ===
Theo quan điểm [[lưỡng tính sóng hạt]] của [[cơ học lượng tử]], các hạt [[electron]] cũng tồn tại dưới dạng các sóng dừng quanh hạt nhân nguyên tử.  Do đó, năng lượng thấp nhất có thể mà một electron có thể có được tương tự như tần số cơ bản của sóng dừng trên dây. Các trạng thái năng lượng cao hơn tương tự như các chế độ hòa âm của tần số cơ bản đó. [[Hàm toán học]] mô tả trạng thái tương tự sóng của một hoặc một cặp electron trong một nguyên tử được gọi là [[orbital nguyên tử]], và có thể được sử dụng để tính toán [[xác suất]] tìm thấy bất kì electron tại một vùng cụ thể xung quanh [[Hạt nhân nguyên tử|hạt nhân]] của nguyên tử.<ref>Milton Orchin,Roger S. Macomber, Allan Pinhas, và R. Marshall Wilson (2005)"[http://media.wiley.com/product_data/excerpt/81/04716802/0471680281.pdf Thuyết orbital Nguyên tử]"</ref><ref>{{chú thích sách|title=Từ điển Hóa Học Oxford|author=Daintith, J.|publisher=Nhà Xuất Bản Đại Học Oxford|year=2004|isbn=0-19-860918-3|location=New York}}</ref>

=== Sóng cơ ===
[[Tập_tin:Great_Falls_National_Park_-_kayak_surfing_-_4.webm|nhỏ|Những tay lướt thuyền [[Kayak]] trên một vùng có sóng dừng ở đoạn sông tại [[Vườn quốc gia Great Falls]].]]Sóng dừng có thể được tạo ra một cách cơ học trong một môi trường rắn bằng cách sử dụng [[cộng hưởng]]. Một ví dụ dễ hiểu là hai người chơi lắc một đầu [[Nhảy dây|dây nhảy]]. Nếu họ rung một cách đồng bộ, sợi dây sẽ tạo thành một mô hình đều đặn với các nút và bụng xen kẽ nhau và trông dường như đứng tại chỗ trong khi đang dao động, do đó được gọi là sóng dừng. Trên mặt nước, [[clapotis]] và [[seiche]] là các dạng sóng dừng. Tương tự trên, một [[dầm hẫng]] trên [[Cầu (giao thông)|cầu]] cũng có thể sẽ có sóng dừng áp lên vào khi có kích thích tác dụng vào trụ của nó. Trong trường hợp này, đầu tự do của dầm sẽ di chuyển khoảng cách lớn nhất về một bên so với bất kỳ vị trí nào khác dọc theo dầm. Một thiết bị hoạt động theo nguyên tắc tương tự như vậy có thể được sử dụng như là một bộ [[cảm biến]] để theo dõi những thay đổi về [[tần số]] hoặc [[Pha sóng|pha]] cộng hưởng trên một sợi. Ứng dụng tiêu biểu của nó là thiết bị dùng để [[Chiều dài|đo lường các kích thước]].<ref>{{Chú thích tạp chí|last1=Bauza|first1=Marcin B.|last2=Hocken|first2=Robert J.|last3=Smith|first3=Stuart T.|last4=Woody|first4=Shane C.|year=2005|title=Development of a virtual probe tip with an application to high aspect ratio microscale features|journal=Review of Scientific Instruments|volume=76|issue=9|pages=095112–095112–8|bibcode=2005RScI...76i5112B|doi=10.1063/1.2052027}}</ref><ref>{{chú thích web|url=http://www.insitutec.com|title=Precision Engineering and Manufacturing Solutions – IST Precision|website=www.insitutec.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20160731063517/http://www.insitutec.com/|archive-date=ngày 31 tháng 7 năm 2016|url-status=live|access-date =ngày 28 tháng 4 năm 2018}}</ref>

=== Sóng địa chấn ===
Các [[Sóng địa chấn#Sóng mặt|sóng mặt dừng]] trên Trái Đất thường được quan sát thấy dưới dạng các [[Sóng địa chấn|dao động tự do của Trái Đất]].

=== Sóng Faraday ===
[[Sóng Faraday]] là một loại sóng dừng [[Hệ thống phi tuyến|phi tuyến tính]] xuất hiện ở bề mặt tiếp giáp giữa chất lỏng và không khí, được gây ra bởi sự mất cân bằng thủy động lực. Nó có thể được sử dụng như một tấm mẫu dựa trên chất lỏng để lắp ráp các vật liệu siêu nhỏ.<ref>{{chú thích tạp chí|last1=Chen|first1=Pu|year=2014|title=Microscale Assembly Directed by Liquid-Based Template|journal=Advanced Materials|volume=26|issue=34|pages=5936–5941|doi=10.1002/adma.201402079|pmc=4159433|pmid=24956442}}</ref>

== Xem thêm ==

=== Sóng ===
{{columns-list|colwidth=20em|
* [[Index of wave articles|Danh sách các chủ đề về sóng]]:
* [[Giao điểm thủy triều]]
* [[Clapotis]]
* [[Longitudinal mode|Mốt sóng dọc]]
* [[Mode-locking]]
* [[Metachronal rhythm]]
* [[Room modes|Các mốt của buồng cộng hưởng]]
* [[Seiche]]
* [[Trumpet]]
* [[Kundt's tube|Ống Kundt]]
}}
=== Kỹ thuật điện tử ===
{{columns-list|colwidth=20em|
* [[Index of electronics articles|Danh sách các chủ đề về điện tử]]:
* [[Bộ cộng hưởng|Hốc cộng hưởng]]
* [[Trở kháng thuộc tính|Tổng trở thuộc tính]]
* [[Trở kháng]]
* [[Cymatics|Hình âm học]] (Cymatics)
* [[Normal mode|Dao động riêng]]
}}
== Tài liệu tham khảo và chú thích ==
{{Tham khảo}}

[[Thể loại:Chuyển động sóng]]
[[Thể loại:Âm học]]
[[Thể loại:Khoa học năm 1831]]
[[Thể loại:Giới thiệu năm 1831]]
[[Thể loại:Michael Faraday]]


text:
# Nàng (phim)
Nàng là một bộ phim tình cảm - tâm lý xã hội của đạo diễn Lê Mộng Hoàng, ra mắt năm 1970.

## Lịch sử
Truyện phim dựa theo tiểu thuyết cùng tên của nhà văn Bùi Hoàng Thư.

## Nội dung
Truyện phim kể về cuộc đời một cô gái mồ côi rất khó khăn để hòa nhập cuộc sống, nhưng bằng nghị lực của mình, cô đã vượt qua mọi trở ngại, mọi gian khổ để tồn tại và sống cho đúng chữ NHÂN trong cuộc sống.

## Diễn viên
- Thẩm Thúy Hằng vai Vân
- La Thoại Tân vai Châu
- Xuân Dung vai Miên
- Trần Quang vai Minh
- Cao Huynh vai Vĩnh
- Việt Hùng vai Trần Ái Sơn
- Phương Hoài Tâm vai Thúy
- Thiên Kim
- Diễm Kiều
- Mỹ Chi
- Tôn Thất Cần
- Văn Giai
- Lý Quốc Mậu
- Phương Hồng Ngọc vai Vân lúc nhỏ
- Thuỳ Linh
- Kim Liên
- Bé Xuân Thúy

## Ê-kíp
- Giám đốc thương mại: Đặng Khánh Nguyên
- Âm thanh: Nguyễn Quang Hạ, Lê Văn Kính

## Nhạc phim
- Ca khúc chủ đề: Tình lỡ
- Sáng tác: Thanh Bình
- Trình bày: Khánh Ly

## Vinh danh
- Giải Tượng vàng - Đại hội Điện ảnh Á châu lần thứ 17 (Đài Loan)[1]

title: Nàng (phim)

wikitext:
{{thiếu nguồn gốc}}
{{Thông tin truyền hình
| bgcolor = Yellow
| show_name = Nàng
| image = [[Hình:Nàng.jpg|222px]]
| caption =
| show_name_2 =
| genre = Tình cảm, tâm lý xã hội
| format = [[Phim đen trắng]]
| rating =
| creator =
| developer =
| writer = Xuân Phượng
[[Bùi Hoàng Thư]] (tiểu thuyết)
| director = [[Lê Mộng Hoàng]]
| creative_director =
| presenter =
| starring =
| judges =
| guides =
| voices =
| narrated =
| theme_music_composer=
| opentheme =
| endtheme =
| slogan =
| composer = [[Hoàng Trọng]]
| country = {{flag|Việt Nam Cộng hòa}}
| language = [[Tiếng Việt]]
| num_seasons =
| num_seasons_2 =
| num_episodes =
| list_episodes =
| num_seasons_vn =
| num_seasons_2_vn =
| num_episodes_vn =
| list_episodes_vn =
| executive_producer =
| co_exec =
| producer =
| supervising_producer=
| asst_producer =
| consulting_producer =
| co-producer =
| story_editor =
| editor =
| wardrobe =
| stylist =
| location = [[Thành phố Hồ Chí Minh|Sài Gòn]]
| cinematography = Trần Văn Lịch
| camera =
| runtime = 80 [[phút]]
| company = Việt Nam Films
| distributor = Làng Văn Productions
| channel =
| channel_vn =
| picture_format =
| audio_format =
| first_run = {{flag|Việt Nam Cộng hòa}}
{{flag|Đài Loan}}
{{USA}}
| first_aired = 1970
| last_aired =
| first_aired_vn =
| last_aired_vn =
| status =
| preceded_by =
| followed_by =
| related =
| website =
| production_website =
| website_vn =
| imdb_id =}}
'''Nàng''' là một bộ phim tình cảm - tâm lý xã hội của đạo diễn [[Lê Mộng Hoàng]], ra mắt năm 1970.
==Lịch sử==
Truyện phim dựa theo [[tiểu thuyết cùng tên]] của [[nhà văn]] [[Bùi Hoàng Thư]].
==Nội dung==
Truyện phim kể về cuộc đời một cô gái mồ côi rất khó khăn để hòa nhập cuộc sống, nhưng bằng nghị lực của mình, cô đã vượt qua mọi trở ngại, mọi gian khổ để tồn tại và sống cho đúng chữ NHÂN trong cuộc sống.
==Diễn viên==
* [[Thẩm Thúy Hằng]] vai Vân
* [[La Thoại Tân]] vai Châu
* [[Xuân Dung]] vai Miên
* [[Trần Quang]] vai Minh
* [[Cao Huynh]] vai Vĩnh
* [[Việt Hùng]] vai Trần Ái Sơn
* [[Phương Hoài Tâm]] vai Thúy
* [[Thiên Kim (diễn viên)|Thiên Kim]]
* [[Diễm Kiều]]
* [[Mỹ Chi]]
* [[Tôn Thất Cần]]
* [[Văn Giai]]
* [[Lý Quốc Mậu]]
* [[Phương Hồng Ngọc]] vai Vân lúc nhỏ
* [[Thuỳ Linh]]
* [[Kim Liên (định hướng)|Kim Liên]]
* Bé [[Xuân Thúy]]

==Ê-kíp==
* Giám đốc [[thương mại]]: Đặng Khánh Nguyên
* [[Âm thanh]]: Nguyễn Quang Hạ, Lê Văn Kính
==Nhạc phim==
* [[Bài hát|Ca khúc]] chủ đề: ''Tình lỡ''
* Sáng tác: [[Thanh Bình (nhạc sĩ)|Thanh Bình]]
*Trình bày: [[Khánh Ly]]

==Vinh danh==
* Giải ''Tượng vàng'' - [[Đại hội Điện ảnh Á châu]] lần thứ 17 ([[Đài Loan]])<ref>{{Chú thích web|url=http://www.tapchisonghuong.com.vn/tap-chi/c260/n10199/Nhung-dao-dien-Hue-tai-ba.html|tiêu đề=Những đạo diễn Huế tài ba}}</ref>

== Chú thích ==

{{Tham khảo|30em}}
{{Thẩm Thúy Hằng}}

[[Thể loại:Phim do Lê Mộng Hoàng đạo diễn]]
[[Thể loại:Phim Việt Nam]]
[[Thể loại:Phim tâm lý Việt Nam]]
[[Thể loại:Phim lãng mạn Việt Nam]]
[[Thể loại:Phim dựa theo tác phẩm của nhà văn]]
[[Thể loại:Phim năm 1970]]

title: Nàng

Thể loại: Tình cảm, tâm lý xã hội

Định dạng: Phim đen trắng

Kịch bản: Xuân Phượng · Bùi Hoàng Thư (tiểu thuyết)

Đạo diễn: Lê Mộng Hoàng

Soạn nhạc: Hoàng Trọng

Quốc gia: Việt Nam Cộng hòa

Ngôn ngữ: Tiếng Việt

title: Sản xuất

Địa điểm: Sài Gòn

Kỹ thuật quay phim: Trần Văn Lịch

Thời lượng: 80 phút

Đơn vị sản xuất: Việt Nam Films

Nhà phân phối: Làng Văn Productions

title: Trình chiếu

Quốc gia chiếu đầu tiên: Việt Nam Cộng hòa · Đài Loan · Hoa Kỳ