text:
# Vebron
Vebron là một xã ở tỉnh Lozère trong vùng Occitanie, phía nam nước Pháp.

wikiname: viwiki

title: Vebron

in_language: vi

wikitext:
{{Bảng thông tin thành phố Pháp
|name = Vebron
|region = [[Occitanie]]
|department = [[Lozère]]
|arrondissement = Florac
|canton = Florac
|insee = 48193
|postal code = 48400
|mayor = Alain Argilier<ref>{{Chú thích web |url=http://www.lozerefrance.com/page/p-88/art_id-/ |ngày truy cập=2009-08-15 |tựa đề=Site du conseil général de la Lozère |archive-date=2008-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081024013925/http://www.lozerefrance.com/page/p-88/art_id-/ |url-status=dead }}</ref>
|term = 2008–2014
|intercomm = Tarnon-Mimente
|longitude = 3.57861
|latitude = 44.24000
|elevation_m = 661
|elevation_min_m = 611
|elevation_max_m = 1246
|hectares = 6 966
|area_km2 = 69.66
|population = 228
|date-population = 2004
|density = 3
}}
'''Vebron''' là một [[xã của Pháp|xã]] ở [[tỉnh (Pháp)|tỉnh]] [[Lozère]] trong [[vùng của Pháp|vùng]] [[Occitanie]], phía nam nước [[Pháp]].
== Tham khảo ==

{{tham khảo}}
* [http://www.insee.fr/fr/methodes/nomenclatures/cog/fichecommunale.asp?codedep=48&codecom=193 INSEE commune file]

{{Lozère communes}}

{{Sơ khai Pháp}}
{{Commonscat|Vebron}}

[[Thể loại:Xã của Lozère]]

title: Hành chính

Quốc gia: Pháp

Vùng: Occitanie

Tỉnh: Lozère

Quận: Florac

Tổng: Florac

Liên xã: Tarnon-Mimente

Xã (thị) trưởng: Alain Argilier · (2008–2014)

title: Thống kê

Diện tích đất1: 69,66 km2 (26,90 dặm vuông Anh)

Thống kê: 2 Dân số không tính hai lần: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần.


text:
# Piyamavadi
Công chúa Piyamavadi Sri Bajarindra Mata (tiếng Thái: สมเด็จพระปิยมาวดีศรีพัชรินทรมาตา; RTGS: Piyamawadi Siphatcharinthramata) hoặc Chao Khun Chom Manda Piam (tiếng Thái: เจ้าคุณจอมมารดาเปี่ยม) nhũ danh Piam Sucharitakul (tiếng Thái: เปี่ยม สุจริตกุล; RTGS: Piam Sucharitakun). Cô là một trong những người vợ của hoàng gia của vua Mongkut và là người gốc Thái-Trung Quốc.
Khi cháu của bà, Thái tử Maha Vajiravudh (Rama VI) lên ngôi làm vua Rama VI, ông thăng của cô như công chúa Piyamavadi Sri Bajarindra Mata (nghĩa là: Piam, công chúa mẹ của Nữ hoàng Sri Bajarindra)
Cô đã có sáu con với vua Mongkut.
1. Hoàng tử Unakan Ananta Norajaya
2. Hoàng tử Devan Uthayawongse (Sau Hoàng tử Devavongse Varoprakarn)
3. Công chúa Sunandha Kumariratana (Sau Nữ hoàng Sunandha Kumariratana)
4. Công chúa Savang Vadhana (Sau Nữ hoàng Sri Savarindira, các Bà Nữ hoàng)
5. Công chúa Saovabha Bongsi (Sau Nữ hoàng Sri Bajarindra, Queen Mother)
6. Hoàng tử Svasti Sobhana (Sau này Hoàng tử Svastivatana Visishta)

title: Piyamavadi

wikitext:
{{thiếu nguồn gốc}}
{{Thông tin nhân vật hoàng gia
| tên = Piyamavadi
| tên gốc =
| tước vị = Công chúa hoàng Mẹ Xiêm
| tước vị thêm =
| hình = Piam Sutcharitkun.jpg
| ghi chú hình =
| chức vị =
| tại vị =
| đăng quang =
| tiền nhiệm =
| nhiếp chính =
| kế nhiệm =
| consortreign =
| phối ngẫu = [[Mongkut]] (Rama IV)
| con cái = Công chúa [[Unakan Ananta Norajaya]]
[[Devavongse|Hoàng tử Devavongse Varoprakarn]]
Nữ hoàng [[Sunandha Kumariratana]]
Nữ hoàng [[Savang Vadhana]]
Nữ hoàng [[Saovabha Phongsri]]
Hoàng tử [[Svasti Vatanavisishtha]]
| tên đầy đủ =
| tên tự =
| tên hiệu =
| tôn hiệu =
| miếu hiệu =
| thụy hiệu =
| niên hiệu =
| thời gian của niên hiệu =
| tước hiệu =
| hoàng tộc = [[Vương triều Chakri|Nhà Chakri]]
| othertitles =
| cha = Chúa Asasamdaeng (Taeng Suchritakul)
| mẹ = Phu nhân Sucharitthamrong (Nag Sucharitakul)
| sinh = {{Ngày sinh|1838|03|05|df=y}}
| nơi sinh = [[Bangkok]], [[Xiêm]]
| mất = {{Ngày mất and age|1904|04|03|1838|03|05|df=yes}}
| nơi mất = [[Bangkok]], [[Xiêm]]
| ngày an táng =
| nơi an táng =
| học vấn =
| nghề nghiệp =
| tôn giáo =
| chữ ký = |
}}
'''Công chúa Piyamavadi Sri Bajarindra Mata''' ({{langx|th| สมเด็จพระปิยมาวดีศรีพัชรินทรมาตา}}; [[RTGS]]: Piyamawadi Siphatcharinthramata) hoặc '''Chao Khun Chom Manda Piam''' ({{langx|th| เจ้าคุณจอมมารดาเปี่ยม}}) nhũ danh '''Piam Sucharitakul''' ({{langx|th| เปี่ยม สุจริตกุล}}; RTGS: Piam Sucharitakun). Cô là một trong những người vợ của hoàng gia của vua Mongkut và là người gốc Thái-Trung Quốc.<ref name="ราชสกุลวงศ์">{{chú thích sách | author = กรมศิลปากร. สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ | title = ราชสกุลวงศ์ | url = http://bcnnon.ac.th/webnon/Load/2013/01/king22.pdf | publisher = สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ กรมศิลปากร | location = กรุงเทพฯ | year = 2554 | page = 60 | access-date = 2017-01-27 | archive-date = 2017-02-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170202055641/http://bcnnon.ac.th/webnon/Load/2013/01/king22.pdf }}</ref>

Khi cháu của bà, Thái tử Maha [[Vajiravudh]] (Rama VI) lên ngôi làm vua Rama VI, ông thăng của cô như công chúa Piyamavadi Sri Bajarindra Mata (nghĩa là: Piam, công chúa mẹ của Nữ hoàng Sri Bajarindra)

Cô đã có sáu con với vua Mongkut.

# Hoàng tử [[Unakan Ananta Norajaya]]
# Hoàng tử Devan Uthayawongse (Sau Hoàng tử [[Devavongse]] Varoprakarn)
#Công chúa Sunandha Kumariratana (Sau Nữ hoàng [[Sunandha Kumariratana]])
#Công chúa Savang Vadhana (Sau Nữ hoàng [[Savang Vadhana|Sri Savarindira, các Bà Nữ hoàng]])
#Công chúa Saovabha Bongsi (Sau Nữ hoàng [[Saovabha Bongsri|Sri Bajarindra, Queen Mother]])
# Hoàng tử [[Svasti Sobhana]] (Sau này Hoàng tử Svastivatana Visishta)

{{sơ khai nhân vật hoàng gia Thái Lan}}

== Tham khảo ==
{{Tham khảo|1}}

{{sơ khai nhân vật hoàng gia Thái Lan}}
{{thời gian sống|1839|1904}}

[[Thể loại:Chao Chom]]
[[Thể loại:Công chúa Thái Lan]]
[[Thể loại:Triều Chakri]]
[[Thể loại:Người Bangkok]]
[[Thể loại:Người Thái gốc Hoa]]
[[Thể loại:Sinh năm 1838]]
[[Thể loại:Nữ giới Thái Lan thế kỷ 20]]
[[Thể loại:Sơ khai nhân vật Thái Lan]]

title: Thông tin chung

Sinh: 5 tháng 3 năm 1838 · Bangkok, Xiêm

Mất: 3 tháng 4 năm 1904 (66 tuổi) · Bangkok, Xiêm

Phối ngẫu: Mongkut (Rama IV)

Hậu duệ: Công chúa Unakan Ananta Norajaya · Hoàng tử Devavongse Varoprakarn · Nữ hoàng Sunandha Kumariratana · Nữ hoàng Savang Vadhana · Nữ hoàng Saovabha Phongsri · Hoàng tử Svasti Vatanavisishtha

Hoàng tộc: Nhà Chakri

Thân phụ: Chúa Asasamdaeng (Taeng Suchritakul)


text:
# Biên niên sử thế giới hiện đại
Lịch sử thế giới hiện đại theo mốc từng năm, từ năm 1910 đến nay.

## Thập niên 1910
- 1910: Bắt đầu cuộc cách mạng México. George V trở thành vua của Vương quốc Anh và hoàng đế của Ấn Độ. Liên minh Nam Phi được thành lập. Bồ Đào Nha chính thức bãi bỏ chế độ quân chủ. Nhật Bản xâm lược Triều Tiên. Sao chổi Halley trở lại.
- 1911: Roald Amundsen trở thành người đầu tiên đạt chân đến Nam Cực. New Delhi trở thành thủ đô của Ấn Độ thuộc Anh. Ernest Rutherford khám phá ra các hạt nhân nguyên tử. Cuộc chiến tranh Italia-Thổ Nhĩ Kỳ kết thúc với việc Libya trở thành thuộc địa của Ý
- 1912: Cách mạng Tân Hợi thắng lợi, lật đổ Nhà Thanh. Đại hội Dân tộc Phi được thành lập. Maroc trở thành một nước bảo hộ của Pháp. Vụ chìm tàu Titanic. Chiến tranh Balkan lần thứ nhất bùng nổ. Woodrow Wilson được bầu làm Tổng thống thứ 28 của Hoa Kỳ. Arizona trở thành bang cuối cùng được sáp nhập vào Liên bang. Hoa Kỳ chiếm đóng Nicaragua.
- 1913: Niels Bohr công thức hoá mô hình gắn kết đầu tiên của hạt nhân nguyên tử mở đường cho cơ học lượng tử. Kết thúc chiến tranh vùng Balkan lần thứ hai. George I của Hy Lạp bị ám sát. Công ty Ford Motor giới thiệu dây chuyền lắp ráp tự động đầu tiên.
- 1914: Gavrilo Princip ám sát Franz Ferdinand của Áo tại Sarajevo, bùng nổ Thế Chiến I. Vương quốc Anh thiết lập Vương quốc Hồi giáo Ai Cập trở thành một xứ bảo hộ. Khánh thành kênh đào Panama. Đức Thánh Cha Benedict XV trở thành Giáo hoàng.
- 1915: Thảm hoạ diệt chủng Armenia. Khí độc lần đầu được sử dụng trong chiến tranh, tại trận Ypres
- 1916: Cuộc nổi dậy Lễ phục sinh ở Ireland. Thời kỳ quân phiệt bắt đầu ở Trung Quốc. Chiến dịch Gallipoli thất bại. Xe tăng lần đầu đưa vào sử dụng ở trận sông Somme. Grigory Rapustin bị ám sát. Trận Verdun.
- 1917: Cách mạng tháng 10 Nga đưa những người cộng sản, nhân dân lao động lên nắm quyền, bùng nổ Nội chiến Nga. Mỹ tham gia Thế Chiến I cùng phe Hiệp ước. Ba Lan giành độc lập.
- 1918: Thế Chiến I kết thúc. Wilhelm II thoái vị. Đại dịch cúm ở Tây Ban Nha. Ukraina và Belarus giành độc lập. Nội chiến Phần Lan. Anh chiếm Palestine.
- 1919: Hiệp ước Versailles trừng phạt Đức và đem lại lợi ích cho các nước thắng trận. Cách mạng Đức lật đổ chế độ quân chủ, thiết lập chế độ cộng hoà Weimar. Estonia giành độc lập. Hội Quốc Liên được thành lập. Chiến tranh Nga-Ba Lan 1919. Đảng phát xít Italia được thành lập. Quốc tế cộng sản được thành lập. Tổ chức Lao động Quốc tế được thành lập. Ernest Rutherford phát hiện ra proton.

## Thập niên 1920
- 1920: Hi Lạp khôi phục lại chế độ quân chủ. Chiến tranh Armenia-Thổ Nhĩ Kỳ. Armenia và Azerbaijan sáp nhập với Liên Xô. Mahatma Gandhi đề ra phong trào kháng chiến bất bạo động.
- 1921: Siêu lạm phát ở Đức. Gruzia sáp nhập vào Liên Xô. Triều đại Pahlavi lên nắm quyền ở Iran. Albert Einstein giành giải thưởng Nobel Vật lý.
- 1922: Đế chế Ottoman sụp đổ. Tỉnh Bắc Ireland được thành lập ở Vương quốc Anh. Liên hợp các quốc gia Mỹ Latinh gồm Costa Rica, Honduras, Guatemala và El Salvador tan rã. Ai Cập giành quyền tự trị từ Đế quốc Anh. Benito Mussolini lên nắm quyền ở Italy. Phát hiện ra mộ của Tutankhamun. Liên bang Xô viết được thành lập, trở thành nhà nước cộng sản đầu tiên của nhân loại. Hoà ước Washington được ký kết.
- 1923: Tạp chí Times xuất bản số đầu tiên. Cuộc đảo chính do Adolf Hitler cầm đầu nhằm lật đổ chế độ cộng hoà Weimar bất thành. Động đất Kanto giết chết 105.000 người ở Nhật Bản. Nước cộng hoà Thổ Nhĩ Kỳ được thành lập. Công ty Wait Disney được thành lập.
- 1924: Vladimir Lenin qua đời. Cuộc nổi dậy tháng Tám ở Georgia chống chính quyền Xô viết. Geogre Gershwin sáng tác bản Rhapsody in Blue. Luật di cư Mỹ năm 1924 hạn chế đáng kể số người nhập cư từ nước ngoài.
- 1925: Mussolini thiết lập chế độ độc tài ở Ý. Vô tuyến truyền hình đầu tiên được tạo ra bởi John Logie Baird. Điều uớc quốc tế Locarno được ký kết.
- 1926: Hirohito trở thành hoàng đế Nhật Bản. Các cuộc đảo chính ở Ba Lan, Hi Lạp và Bồ Đào Nha thiết lập chính quyền độc tài.
- 1927: Joseph Stalin trở thành nhà lãnh đạo Liên Xô. Vương quốc Anh và Ireland chính thức đổi thành Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland. Ả Rập Xê Út giành độc lập. Chuyến bay vượt Đại Tây Dương của Charles Lindbergh. Dân số thế giới đạt 2 tỷ người.
- 1928: Alexander Fleming phát hiện ra penicillin. Kết thúc thời kỳ quân phiệt ở Trung Quốc. Malta trở thành thành viên Khối Liên hiệp Anh. Vua Zog I nắm quyền tại Albania. Phong trào Chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ quốc tế được thành lập. Nhân vật chuột Mickey ra đời.
- 1929:Thị trường chứng khoán Phố Wall sụp đổ, bắt đầu cuộc Đại suy thoái. Giáo hoàng Pius XVI ký hiệp ước Lateran với Benito Mussolini. Vatican được công nhận là một nhà nước có chủ quyền. Trao giải Oscar đầu tiên.

## Thập niên 1930
- 1930: Clyde Tombaugh phát hiện ra Sao Diêm Vương. Cuộc diễu hành muối của Mahatma Gandhi chống chế độ thuế của thực dân Anh. Các cuộc đảo chính quân sự ở Peru và Brazil. World Cup lần đầu được tổ chức ở Uruguay.
- 1931: Lũ lụt ở Trung Quốc giết chết 2,5 triệu người. Nam Phi giành độc lập. Toà nhà Empire State được xây dựng. Đệ Nhị Cộng hoà Tây Ban Nha được thành lập. Nước Cộng hoà Xô viết Trung Hoa được thành lập bởi Mao Trạch Đông. Nhật Bản xâm lăng Mãn Châu.
- 1932: Đảng Quốc Xã vươn lên trở thành đảng lớn nhất trong quốc hội Đức. Cuộc đảo chính quân sự ở Chile. Kênh truyền hình BBC lần đầu được phát sóng. Phát hiện ra Neutron.
- 1933: Adolf Hitler trở thành thủ tướng Đức. Công bố chính sách kinh tế mới ở Mỹ nhằm khôi phục kinh tế dưới tác động của Đại suy thoái. Nhật Bản và Đức rút khỏi Hội Quốc Liên.
- 1934: Cuộc Vạn lý Trường chinh của Mao Trạch Đông. Hoa Kỳ trao quyền tự trị cho Philippines. Hitler gây ra sự kiện Đêm những con dao dài, sát hại các đối thủ của ông ta. Paul Hindenburg qua đời. Hitler tự xưng là Fuhrer của nước Đức.
- 1935: Chiến tranh Italy - Abyssinian lần thứ hai kết thúc với việc Abyssinian trở thành thuộc địa của Ý. Ba Tư được đổi tên thành Iran. Ban hành Đạo luật phân biệt chủng tộc Nuremberg ở Đức.
- 1936: Nội chiến Tây Ban Nha bùng nổ. Đại thanh trừng bắt đầu dưới thời Stalin. Cuộc nổi dậy của người Ả Rập ở Palestine phản đối làn sóng nhập cư của người Do Thái.
- 1937: Nhật Bản bắt đầu cuộc xâm lược Trung Quốc. Vụ thảm sát Nam Kinh. Neville Chamberlain trở thành thủ tướng Vương quốc Anh. Vua Geogre VI suýt bị ám sát bởi những người trong quân đội Cộng hoà Ireland. Cái chết của Geogre Gershwin và Maurice Ravel.
- 1938: Áo sáp nhập vào Đức. Hiệp ước Munich thể hiện đỉnh cao của chính sách nhượng bộ giữa Anh, Pháp với phát xít Đức. Đêm kính vỡ ở Đức, chiến dịch tiêu diệt người Do Thái của Hitler. Superman lần đầu xuất hiện trên trang bìa của DC Comics
- 1939: Nội chiến Tây Ban Nha chấm dứt. Francisco Franco trở thành nhà độc tài của Tây Ban Nha. Hiệp ước Molotov-Ribbentrop giữa Đức và Liên Xô. Đức Quốc Xã xâm lược Ba Lan, bùng nổ Thế Chiến II. 16 ngày sau, Liên Xô tấn công Ba Lan từ phía đông.

## Thập niên 1940
- 1940: Đức Quốc Xã xâm lược Đan Mạch, Na Uy, Bỉ, Hà Lan, Luxembourg và Pháp. Thảm sát Katyn. Các quốc gia vùng Baltic bị sáp nhập vào Liên Xô. Chiến tranh Liên Xô-Phần Lan. Winston Churchill trở thành thủ tướng của Vương quốc Anh. Trận chiến nước Anh, trận không chiến lớn đầu tiên trong lịch sử, gây nên những tổn thất lớn cho quân Đức trong kế hoạch xâm lược Anh.
- 1941: Chiến dịch Holocaust được mở rộng. Trận chiến Trân Châu Cảng, dẫn tới việc Hoa Kỳ chính thức tuyên chiến với phe Trục. Phát xít Đức mở chiến dịch Barbarossa nhằm thôn tính Liên Xô. Cuộc vây hãm Tobruk đánh dấu thất bại đầu tiên của lục quân Đức trong Thế Chiến II. Trận Leningrad.
- 1942: Hiến chương Đại Tây Dương được ký kết. Trận Midway. Trận El Alamein lần thứ hai, trận Guadalcanal và trận Stalingrad tạo nên bước ngoặt của cuộc chiến tranh. Cuộc giam giữ công dân Mỹ gốc Nhật Bản ở Mỹ bắt đầu. Dự án Manhattan được tiến hành.
- 1943: Trận vòng cung Kursk kết thúc với thất bại của quân Đức và trở thành cuộc tấn công cuối cùng của họ ở mặt trận phía Đông. Hội nghị Tehran với sự tham gia của nguyên thủ 3 nước Đồng minh. Cách mạng Xanh bắt đầu.
- 1944: D-Day, quân Đồng minh mở mặt trận thứ hai ở Tây Âu. Máy tính điện tử đầu tiên, Colossus đi vào hoạt động. Trận Leyte.
- 1945: Vụ đánh bom Dresden của Mỹ-Anh làm 25,000 người chết ở thành phố Dresden thuộc Đức. Trận Berlin. Hội nghị Yalta. Cái chết của Franklin Delano Roosevelt, Adolf Hitler và Benito Mussolini. Vụ ném bom nguyên tử xuống Hiroshima và Nagasaki. Thế Chiến II kết thúc. Tuyên bố Postdam khởi nguồn của sự chia rẽ Đông- Tây. Liên Hợp Quốc được thành lập. Nội chiến Trung Quốc bùng nổ trở lại. Triều Tiên giành độc lập và bị chia cắt. Cái chết của Anne Frank và Béla Bartók. Indonesia giành độc lập. Tòa án Nürnberg xét xử tội ác Đức Quốc Xã.
- 1946: Ý trở thành nước cộng hoà. Jordan giành độc lập. Thực dân Pháp quay trở lại xâm lược Đông Dương. Hình ảnh đầu tiên chụp Trái Đất từ không gian. Bhumibol Adulyadej trở thành vua của Thái Lan. Philippines tuyên bố độc lập.
- 1947: Ấn Độ và Pakistan giành độc lập. Chiến tranh Ấn Độ-Pakistan lần thứ nhất. Máy bay X-1 trở thành máy bay đầu tiên vượt qua tốc độ âm thanh. Học thuyết Truman được công bố nhằm ngăn chặn sự bành trướng của chủ nghĩa cộng sản. CIA được thành lập.
- 1948: Thành lập nhà nước Israel. Chiến tranh Ả Rập-Israel bùng nổ. Cuộc phong tỏa Berlin của Liên Xô. Kế hoạch Marshall. OECD và Tổ chức Y tế thế giới được thành lập. Mahatma Gandhi bị ám sát. Miến Điện giành độc lập.
- 1949: Tổ chức NATO được thành lập. Nước Đức bị chia cắt thành hai quốc gia Cộng hoà Liên bang Đức và Cộng hoà dân chủ Đức. COMECON được thành lập bởi Liên Xô và các nước Đông Âu. Phân chia vùng Kashmir. Nước Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa được thành lập. Liên Xô chế tạo thành công bom nguyên tử, phá vỡ thế độc quyền hạt nhân của Hoa Kỳ.

## Thập niên1950
- 1950: Bùng nổ chiến tranh Triều Tiên. Lhamo Dondrub trở thành Đạt Lai Lạt Ma của Tây Tạng.
- 1951: Chương trình Colombo đi vào hoạt động. Hiệp ước San Francisco kết thúc sự chiếm đóng của Mỹ đối với Nhật Bản và chính thức kết thúc chiến sự giữa hai cường quốc này.
- 1952: Cộng đồng phòng thủ châu Âu được thành lập. Cách mạng Ai Cập do Gamal Abdel Nasser lãnh đạo lật đổ vua Farouk và kết thúc sự chiếm đóng của Anh. Hiệp ước Bonn- Paris chấm dứt sự chiếm đóng của quân Đồng minh với Tây Đức. Kích nổ quả bom khinh khí đầu tiên. Chuyến bay phản lực thương mại đầu tiên. Khởi nghĩa Mau Mau bùng nổ ở Kenya.
- 1953: Campuchia giành độc lập. Khám phá ra DNA. Cuộc chinh phục đỉnh núi Everest đầu tiên. Mohammed Mossadeq bị lật đổ ở Iran. Kết thúc Chiến tranh Triều Tiên. Cái chết của Joseph Stalin. Cuộc tranh giành quyền lực bắt đầu giữa Georgy Malenkov và Nikita Khrushchyov. Sự nghiệp âm nhạc của Elvis Presley được mở ra.
- 1954: Liên minh Tây Âu được thành lập. Toà án tối cao Hoa Kỳ ra nghị quyết cấm phân biệt chủng tộc ở các trường công trên toàn Liên bang. Liên Xô xây dựng nhà máy điện hạt nhân đầu tiên. Chiến dịch Điện Biên Phủ thắng lợi, Pháp rút khỏi Đông Dương và Việt Nam bị chia cắt làm 2 miền. Chiến tranh Algérie bùng nổ.
- 1955: Nikita Khrushchyov trở thành nhà lãnh đạo của Liên Xô. Ký kết Hiệp ước Warsaw. Nội chiến Sudan lần thứ nhất bùng nổ. CENTO được thành lập.
- 1956: Sudan và Tunisia giành độc lập. Đệ Ngũ Cộng hòa Pháp được thành lập. Cách mạng Hungary bị nghiền nát bởi Hồng quân Liên Xô. Khủng hoảng kênh đào Suez.
- 1957: Sputnik 1 được phóng vào vũ trụ, khởi đầu kỷ nguyên vũ trụ của loài người. Ghana giành độc lập. Hiệp ước Rome được ký kết.
- 1958: Nạn đói lớn ở Trung Quốc giết chiết khoảng 3 triệu người. NASA được thành lập. Phát minh ra băng cassette.
- 1959: Cách mạng Cuba thắng lợi. Síp và Singapore giành độc lập. Alaska và Hawaii được sáp nhập vào Hoa Kỳ. Đạt Lai Lạt Ma bị trục xuất khỏi Tây Tạng. Ca nhiễm AIDS đầu tiên trong lịch sử. Chiến tranh Việt Nam bùng nổ. Richie Valens, Buddy Holly và The Big Bopper chết trong một tai nạn máy bay. Dân số thế giới đạt 3 tỷ người

## Thập niên 1960
- 1960: Hiệp hội mậu dịch tự do châu Âu hình thành. Sự cố tên lửa U-2 đốt nóng sự căng thẳng giữa hai siêu cường. Năm châu Phi: 17 quốc gia Lục địa đen giành độc lập. Vụ ám sát Patrice Lumumba khởi đầu cuộc Khủng hoảng Congo. Vụ thảm sát Sharpeville ở Nam Phi. Chuyến thám hiểm đầu tiên tới khu vực sâu nhất Trái Đất, rãnh Mariana. Laser được phát minh. Ban nhạc The Beatles được thành lập. Muhammad Ali giành huy chương vàng Olympic 1960 ở Roma.
- 1961: Đại nhảy vọt kết thúc ở Trung Quốc sau cái chết của 20 triệu người. Bức tường Berlin được xây dựng. Yuri Gagarin trở thành người đầu tiên bay vào vũ trụ. Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Dag Hammarskjöld chết trong một tai nạn máy bay.
- 1962: Khủng hoảng tên lửa Cuba. Algérie giành độc lập. Cái chết của Marilyn Monroe. Chiến tranh Indonesia- Malaysia. Một cuộc đảo chính lật đổ nền quân chủ và thành lập nước Cộng hòa Ả Rập Yemen dẫn tới cuộc nội chiến tại nước này. Chiến tranh Trung-Ấn.
- 1963: Kenya giành độc lập. Bài phát biểu "Tôi có một giấc mơ" của Martin Luther King. Vụ ám sát tổng thống John Kennedy.
- 1964: Leonid Brezhnev nắm quyền ở Liên Xô. Malta, Malawi và Tanzania giành độc lập. Luật dân quyền bãi bỏ sự phân biệt chủng tộc ở Mỹ. Xung đột vũ trang ở Colombia. Hình ảnh cận cảnh đầu tiên của Sao Hỏa.
- 1965: Winston Churchill và Malcolm X qua đời. Khủng hoảng Công gô kết thúc với việc Joseph Mobutu trở thành nhà độc tài của nước này.Vụ thanh trừng chống Cộng tại Indonesia sát hại 500.000 người. Chiến tranh Án Độ- Pakistan lần 2.
- 1966: Cách mạng Văn hóa tại Trung Quốc. Lesotho, Botswana và Barbados giành độc lập.
- 1967: Chiến tranh Sáu ngày. Nội chiến Nigeria bùng nổ sau tuyên bố độc lập của nước Cộng hòa Biafra. ASEAN được thành lập.
- 1968: Vụ ám sát Martin Luther King và Robert Kennedy. Cuộc khởi nghĩa Mùa xuân Praha bị dập tắt bởi can thiệp quân sự từ các nước Đông Âu. Các cuộc biểu tình tháng Năm tại Pháp. Tổng công kích Tết Mậu Thân tại Việt Nam.
- 1969: Con người lần đầu tiên đặt chân lên Mặt Trăng. Phát minh ra ARPANET, tiền thân của internet ngày nay. Muammar Gaddafi lật đổ vua Idiris và trở thành tổng thống nước Cộng hòa Ả Rập Libya.

## Thập niên 1970
- 1970: Nội chiến Nigeria kết thúc với sự sáp nhập trở lại của nước Cộng hòa Biafra sau cái chết của 3 triệu người. Các cuộc biểu tình chống chính phủ ở Ba Lan. Bùng nổ Nội chiến Campuchia. Phê chuẩn Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân. Chuyến bay đầu tiên của máy bay Boeing 747. Bão Bhola giết 500.000 người ở Pakistan. Tháng Chín đen tối tại Jordan. Cái chết của Gamal Abdel Nasser. Anwar Sadat trở thành Tổng thống Ai Cập. Khủng hoảng tháng Mười tại Canada.
- 1971: Bangladesh giành độc lập từ Pakistan. Chiến tranh Ấn Độ-Pakistan lần 3. Phát hiện ra vi mạch. Idi Amin nắm quyền tại Uganda. Tổ chức Hòa bình xanh được thành lập.
- 1972: Ngày Chủ nhật đẫm máu ở Bắc Ireland. Tổng thống Ferdinand Marcos ban lệnh thiết quân luật tại Philippines. Thảm sát Munich diễn ra ở Thế vận hội mùa hè 1972 tại Đức.
- 1973: Đảo chính tại Chile. Chiến tranh Yom Kippur. Vụ Watergate bị phanh phui. Trạm không gian đầu tiên, Skylab được xây dựng. Cái chết của Pablo Picasso. Hình ảnh cận cảnh đầu tiên của Sao Mộc.
- 1974: Thổ Nhĩ Kỳ chiếm đóng Síp. Cách mạng tại Bồ Đào Nha xóa bỏ chế độ độc tài. Hoàng đế Haile Selassie I của Ethiopia bị lật đổ trong một cuộc đảo chính quân sự. Hình ảnh cận cảnh đầu tiên của Sao Thủy. Dân số thế giới đạt 4 tỷ người. Richard Nixon từ chức. Angola và Mozambique giành độc lập.
- 1975: Kết thúc Chiến tranh Việt Nam và sự sụp đổ của Việt Nam Cộng hòa. Cái chết của Francisco Franco. Juan Carlos I trở thành vua Tây Ban Nha. Dmitri Shostakovich chết. Nội chiến Campuchia kết thúc với chiến thắng cho quân Khmer Đỏ. Chế độ diệt chủng của Pol Pot.
- 1976: Phát hiện ca nhiễm virus Ebola đầu tiên. Cái chết của Mao Trạch Đông. Kết thúc Cách mạng Văn hóa. Máy tính Apple được phát minh.
- 1977: Máy tính cá nhân đầu tiên được bán ra. Khởi động Chương trình Voyager. Cái chết của Elvis Presley. Thảm họa Tenerife đánh dấu tai nạn khủng khiếp nhất trong lịch sử hàng không.
- 1978: Khám phá ra vệ tinh của Sao Diêm Vương, Charon. Tuvalu giành độc lập. Ca sinh sản vô tính đầu tiên. Bùng nổ Chiến tranh Việt Nam- Campuchia và chiến tranh Uganda- Tanzania. Chiến tranh Afganistan bùng nổ. Đặng Tiểu Bình bắt đầu cải cách kinh tế ở Trung Quốc.
- 1979: Bệnh đậu mùa tận diệt. Chiến tranh giành độc lập ở Zimbabwe kết thúc. Cách mạng Iran bùng nổ. Vua Reza Pahlavi buộc phải lưu vong. Chuyến thăm của giáo hoàng John Paul II tại Ba Lan làm dấy lên phong trào Công đoàn Đoàn kết. Hình ảnh cận cảnh đầu tiên của Sao Thổ. Margaret Thatcher trở thành Thủ tướng Anh. Trung Quốc thực hiện chính sách một con. Chiến tranh Việt Nam- Campuchia kết thúc với sự sụp đổ của Khmer Đỏ và 1,7 triệu người chết. Chiến tranh biên giới Việt-Trung bùng nổ. Cách mạng Nicaragua.

## Thập niên 1980
- 1980: Rhodesia giành độc lập và đổi tên thành Zimbabwe. Vanuatu giành độc lập. Ronald Reagan trở thành Tổng thống Hoa Kỳ. Nữ hoàng Beatrix lên ngôi tại Hà Lan. Chiến tranh Iran-Iraq bùng nổ. Nội chiến El Salvador bùng nổ. Cái chết của John Lennon.
- 1981: Palau giành độc lập. Chuyến bay đầu tiên của tàu con thoi. Vụ ám sát Anwar Sadat.
- 1982: Cái chết của Leonid Brezhnev, Yuri Andropov trở thành lãnh đạo của Liên Xô. Israel xâm lược Liban.Chiến tranh Falkland nổ ra giữa Argentina và Vương quốc Anh. Thảm sát Hama tại Syria khiến 10.000 người chết.
- 1983: GPS lần đầu được sử dụng cho mục đích dân sự. Brunei giành độc lập. Chế độ độc tài ở Argentina sụp đổ. Mỹ xâm lược Grenada. Nội chiến Sudan lần 2. Vụ đánh bom đại sứ quán Hoa Kỳ ở Beirut.
- 1984: Cái chết của Yuri Andropov; Konstantin Chernenko trở thành nhà lãnh đạo Liên Xô. Nạn đói bùng nổ ở Ethiopia. Cuộc đình công của thợ mỏ tại Anh. Indira Gandhi bị ám sát.
- 1985: Live Aid. Cái chết của Konstantin Chernenko; Mikhail Gorbachev trở thành nhà lãnh đạo Liên Xô. Chế độ độc tài quân sự ở Brazil sụp đổ.
- 1986: Thảm họa tàu không gian Challenger và Thảm họa Chernobyl ở Liên Xô. Nội chiến tại Nam Yemen. Hình ảnh cận cảnh đầu tiên của Sao Thiên Vương. Sự trở lại của Sao chổi Halley. Kết thúc chế độ độc tài ở Philippines. Việt Nam bắt đầu tiến hành Đổi Mới.
- 1987: Ngày thứ Hai đen tối, thị trường chứng khoán thế giới khủng hoảng. Phong trào Intifada giữa Israel và Palestine bùng nổ. Dân số thế giới đạt 5 tỷ người.
- 1988: Chương trình cải tổ được tiến hành ở Liên Xô. Kết thúc Chiến tranh Iran-Iraq. Chế độ độc tài của Augusto Pinochet tại Chile sụp đổ. Đảo chính quân sự tại Myanmar. Đường hầm eo biển Manche được xây dựng.
- 1989: Bức tường Berlin sụp đổ. Chế độ cộng sản ở Đông Âu sụp đổ. Vụ thảm sát Quảng trường Thiên An Môn tại Trung Quốc. Chế độ độc tài ở Paraguay đi đến hồi kết. Cái chết của Hoàng đế Hirohito. Sự cố tràn dầu Exxon Valdez. Hình ảnh cận cảnh đầu tiên của Sao Hải Vương. Nội chiến Liberia lần thứ nhất bùng nổ.

## Thập niên 1990
- 1990: Tim Berners-Lee phát minh ra World Wide Web. Tái thống nhất nước Đức. Kính viễn vọng không gian Hubble lần đầu được sử dụng. Chiến tranh Vùng Vịnh bùng nổ. Aung San Suu Kyi bị lực lượng vũ trang Myanmar quản thúc. Bắc Yemen và Nam Yemen thống nhất thành nước Cộng hòa Yemen.
- 1991: Liên Xô tan rã thành 15 nước cộng hòa độc lập. SNG được thành lập. Boris Yeltsin trở thành Tổng thống đầu tiên của nước Liên bang Nga. Bùng nổ nội chiến tại Somalia, Sierra Leone và Algérie. Chiến tranh Vùng Vịnh kết thúc.
- 1992: Hiệp ước Maastricht chính thức thành lập Liên minh châu Âu. Bill Clinton trở thành Tổng thống nước Mỹ. Chế độ độc tài ở Albania và Hàn Quốc sụp đổ. Chiến tranh Bosnia bùng nổ. Bạo loạn ở Los Angeles xung quanh phán quyết tha bổng những người tham gia trong vụ đánh đập Rodney King.
- 1993: Tiệp Khắc tách thành 2 nhà nước Cộng hòa Séc và Slovakia. Eritrea giành độc lập. Vụ đánh bom Trung tâm thương mại thế giới. Cuộc bao vây Waco.
- 1994: Chế độ phân biệt chủng tộc Apartheid chấm dứt tại Nam Phi. Nelson Mandela trở thành tổng thống da đen đầu tiên của nước này. Chiến tranh Chechnya lần thứ nhất bắt đầu. Vụ ám sát Juvenal Habyarimana và Cyprien Ntaryamira gây nên Nạn diệt chủng Rwanda. Cái chết của Kim Nhật Thành. Kim Chính Nhật trở thành lãnh đạo tối cao của Bắc Triều Tiên.
- 1995: Thành lập Tổ chức Thương mại Thế giới. Trùm khủng bố Mỹ Timothy McVeigh gây nên vụ đánh bom khủng bố ở thành phố Oklahoma. Thảm sát Srebrenica. Vụ ám sát Yitzhak Rabin. Nạn đói ở Bắc Triều Tiên bắt đầu. Áo, Phần Lan và Thụy Điển gia nhập Liên minh châu Âu.
- 1996: Chiến tranh Congo lần thứ nhất bùng nổ. Chế độ độc tài ở Đài Loan sụp đổ. Cừu Dolly trở thành động vật có vú đầu tiên được nhân bản vô tính thành công. Taliban lên nắm quyền ở Afghanistan.
- 1997: Hồng Kông chính thức được chuyển giao chủ quyền từ Anh sang Trung Quốc. Zaire đổi tên thành nước Cộng hòa Dân chủ Congo. Diana, công nương xứ Wales bị chết trong một tai nạn xe hơi ở Paris.
- 1998: Osama Bin Laden tuyên bố chống lại Phương Tây. Chiến tranh Congo lần thứ 2 bùng nổ. Hiệp định GFA đem lại hướng giải quyết cho những rắc rối tại Bắc Ireland. Nạn đói ở Bắc Triều Tiên giết chết 2,5 triệu người.
- 1999: Đồng Euro lần đầu được ra mắt và sau đó trở thành đồng tiền chính thức của hầu hết các nước EU. Nội chiến Nam Tư kết thúc. Hugo Chavez trở thành Tổng thống của Venezuela. Chiến tranh Chechnya lần thứ hai và Nội chiến Liberia lần 2 bắt đầu. Chiến tranh Ấn Độ-Pakistan lần thứ tư. Cuộc khủng hoảng ở Đông Timor dẫn đến 1400 người chết. Thảm sát Trường Trung học Columbine tại Colorado, Mỹ. Bill Clinton được thượng viện Mỹ tha bổng sau scandal tình ái. Dân số thế giới đạt 6 tỷ người.

## Thập niên 2000
- 2000: Lễ kỷ niệm thiên niên kỷ 3. Israel chấm dứt sự chiếm đóng với Liban. Vladimir Putin trở thành Tổng thống Nga. Quân đội Anh khởi động Chiến dịch Palliser, kết thúc cuộc nội chiến tại Sierra Leone. Trạm vũ trụ quốc tế bắt đầu hoạt động. Hội nghị thượng đỉnh liên Triều đầu tiên.
- 2001: Vụ khủng bố ngày 11 tháng 9, những kẻ khủng bố lái máy bay đâm thẳng vào Trung tâm Thương mại Thế giới và Lầu Năm Góc, giết chết khoảng 2500 người. Mỹ tuyên bố phát động Chiến tranh chống khủng bố. Bùng nổ Chiến tranh Afganistan. Wikipedia chính thức được thành lập. Bạo loạn tại Argentina liên quan tới cuộc khủng hoảng kinh tế buộc Tổng thống nước này từ chức. Tổng thống Joseph Estrada của Philippines bị luận tội.
- 2002: Vụ đánh bom Bali. Phiến quân Chechnya gây nên Vụ khủng bố nhà hát Dubrovka Moskva ở Moskva, Nga. Trại giam Vịnh Guantánamo được thành lập. Nội chiến Algérie kết thúc. Cách mạng Hoa hồng ở Gruzia. Đông Timor giành độc lập.
- 2003: Chiến tranh Iraq bùng nổ, gây nên làn sóng biểu tình trên toàn thế giới. Dự án bản đồ gen người được hoàn thành. Nội chiến tại Congo và Liberia kết thúc. Wikipedia Tiếng Việt được thành lập.
- 2004: EU nâng tổng số thành viên của mình lên 24 quốc gia, bao gồm cả các nước thuộc khối Đông Âu trước kia. Liên minh các Quốc gia Nam Mỹ được hình thành. Cách mạng Cam ở Ukraine. Sóng thần ở Ấn Độ Dương, làm cho 230.000 người chết. Cái chết của Ronald Reagan và Yasser Arafat.
- 2005: IRA kết thúc chiến dịch quân sự ở Bắc Ireland. Vụ tấn công ngày 7/7 ở Luân Đôn. Angela Merkel trở thành nữ Thủ tướng đầu tiên của nước Đức. Cách mạng Tulip ở Kyrgyzstan. Phong trào Intifada lần 2 kết thúc. Israel rút khỏi Dải Gaza. Cách mạng Cedar ở Liban bùng nổ bởi vụ ám sát Rafic Hariri. Bão Katrina giết chết gần 2.000 người dân ở Vịnh México. 80.000 người thiệt mạng trong trận động đất ở Kashmir. Nghị định thư Kyoto có hiệu lực.
- 2006: Montenegro giành độc lập. Cuộc xâm lược lần thứ hai của Israel với của Liban. Ellen Johnson Sirleaf trở thành Tổng thống nữ đầu tiên của Liberia và châu Phi. Saddam Hussein bị hành hình. Cá heo sông Dương Tử bị tuyên bố tuyệt chủng về mặt chức năng.
- 2007: Cuộc biểu tình chống chính phủ ở Myanmar bị đàn áp bởi nhà cầm quyền quân phiệt. Bùng nổ Suy thoái kinh tế toàn cầu. Vụ ám sát Benazir Bhutto. Việt Nam gia nhập WTO.
- 2008: Kết thúc chế độ quân chủ ở Nepal. Chiến tranh Gaza. Kosovo tuyên bố độc lập gây nên những phản ứng trái chiều trên toàn thế giới. Chiến tranh Nam Ossetia giữa Nga và Gruzia bùng nổ.
- 2009: Chiến tranh Gaza kết thúc. Chiến tranh Chechnya lần thứ hai kết thúc. Nhóm vũ trang hồi giáo Boko Haram nổi loạn tại Nigeria. Cái chết của Michael Jackson. Burj Khalifa ở Dubai, tòa nhà chọc trời cao nhất thế giới, được hoàn thành. Đại suy thoái chính thức kết thúc. Hiệp ước Lisbon được phê duyệt. Barack Obama trở thành Tổng thống da đen đầu tiên của Hợp Chủng Quốc Hoa Kỳ.

## Thập niên 2010
- 2010: Động đất 7 độ richter ở Haiti làm 230.000 người thiệt mạng. Vỡ nợ ở Hy Lạp gây nên khủng hoảng nợ ở Châu Âu. Aung San Suu Kyi được ra tù. Trang web Wikileaks phát hành hàng ngàn tài liệu mật của chính phủ Mỹ. Phong trào Mùa xuân Ả Rập bùng nổ sau hành động tự thiêu của Mohamed Bouazizi ngày 17 Tháng 12 năm 2010 tại Tunisia. Đảo chính tại Niger. Tai nạn máy bay ở Smolensk làm cho 96 người thiệt mạng, trong đó có Tổng thống Ba Lan, ông Lech Kaczyński.
- 2011: Cái chết của Steve Jobs. Nam Sudan giành độc lập. Nội chiến Syria bùng nổ. Động đất 9,0 richter ở Nhật Bản gây nên Thảm họa nhà máy hạt nhân Fukushima. Nội chiến tại Bờ Biển Ngà kết thúc sau khi bắt giữ cựu Tổng thống Laurent Gbagbo. Cái chết của Osama bin Laden, Muammar Gaddafi, và Kim Chính Nhật. Kim Chính Ân trở thành lãnh đạo tối cao Bắc Triều Tiên. Chiến tranh Iraq kết thúc. Bạo loạn bùng phát trên khắp nước Anh. Đánh bom tại Sân bay Quốc tế Domodedovo. Vụ đánh bom ở Mogadishu, Somalia. Dân số thế giới đạt 7 tỷ người.
- 2012: Xung đột ở Bắc Mali, MNLA tuyên bố Azawad trở thành một nhà nước độc lập, nhưng không được công nhận. Bão Sandy giết chết 209 người ở Bắc Mỹ, trong khi cơn bão Bopha giết chết hơn 1.600 người ở Philippines. Felix Baumgartner trở thành người đầu tiên phá vỡ rào cản âm thanh bằng cách nhảy dù. Điệu nhảy Gangnam Style đạt được 1 tỉ lượt xem trên YouTube. Xung đột ở Cộng hòa Trung Phi. Hội nghị biến đổi khí hậu của Liên Hợp Quốc đồng ý gia hạn Nghị định thư Kyoto đến năm 2020. Cuộc đảo chính ở Guinea-Bissau.
- 2013: Quân đội Pháp can thiệp vào nội chiến ở Bắc Mali. Sao băng Chelyabinsk rơi trên bầu trời nước Nga. Francis trở thành Giáo hoàng. Các cuộc tấn công khủng bố xảy ra ở Boston và Nairobi. Edward Snowden tiết lộ các tài liệu mật liên quan đến chương trình theo dõi người dân của NSA. Tổng thống Ai Cập Mohamed Morsi bị phế truất bởi quân đội trong một cuộc đảo chính. Các cuộc biểu tình ở Ukraine. Cuộc tấn công bằng hơi độc tại Ghouta, Syria làm 1400 người chết. Siêu bão Haiyan giết 6150 người khi quét qua Philippines và Việt Nam. Cái chết của Hugo Chávez, Nelson Mandela, Võ Nguyên Giáp và Margaret Thatcher. Xung đột bùng nổ ở Nam Sudan. Uruguay trở thành quốc gia đầu tiên hoàn toàn hợp pháp hóa cần sa.

title: Biên niên sử thế giới hiện đại

wikitext:
{{chú thích trong bài}}
'''Lịch sử thế giới hiện đại''' theo mốc từng năm, từ năm 1910 đến nay.

== [[Thập niên 1910]] ==
* [[1910]]: Bắt đầu cuộc [[cách mạng México]]. [[George V của Anh|George V]] trở thành vua của [[Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland|Vương quốc Anh]] và hoàng đế của [[Ấn Độ]]. [[Union of South Africa|Liên minh Nam Phi]] được thành lập. [[Bồ Đào Nha]] chính thức bãi bỏ [[chế độ quân chủ]]. [[Nhật Bản]] xâm lược [[Triều Tiên]]. [[Sao chổi Halley]] trở lại.
* [[1911]]: [[Roald Amundsen]] trở thành người đầu tiên đạt chân đến [[Nam Cực]]. [[New Delhi]] trở thành thủ đô của [[Raj thuộc Anh|Ấn Độ thuộc Anh]]. [[Ernest Rutherford]] khám phá ra các [[hạt nhân nguyên tử]]. Cuộc [[chiến tranh Italia-Thổ Nhĩ Kỳ]] kết thúc với việc [[Libya]] trở thành [[thuộc địa]] của [[Vương quốc Ý|Ý]]
*[[1912]]: [[Cách mạng Tân Hợi]] thắng lợi, lật đổ [[Nhà Thanh]]. [[Đại hội Dân tộc Phi]] được thành lập. [[Maroc]] trở thành một nước bảo hộ của [[Pháp]]. Vụ chìm tàu [[RMS Titanic|Titanic]]. [[Chiến tranh Balkan lần thứ nhất]] bùng nổ. [[Woodrow Wilson]] được bầu làm Tổng thống thứ 28 của Hoa Kỳ. [[Arizona]] trở thành bang cuối cùng được sáp nhập vào Liên bang. [[Hoa Kỳ]] chiếm đóng [[Nicaragua]].
* [[1913]]: [[Niels Bohr]] công thức hoá mô hình gắn kết đầu tiên của hạt nhân nguyên tử mở đường cho cơ học lượng tử. Kết thúc [[Chiến tranh Balkan lần thứ hai|chiến tranh vùng Balkan lần thứ hai]]. [[Georgios I của Hy Lạp|George I]] của Hy Lạp bị ám sát. Công ty [[Ford|Ford Motor]] giới thiệu dây chuyền lắp ráp tự động đầu tiên.
* [[1914]]: [[Gavrilo Princip]] [[Vụ ám sát Đại vương công Franz Ferdinand|ám sát]] [[Franz Ferdinand của Áo]] tại [[Sarajevo]], bùng nổ [[Chiến tranh thế giới thứ nhất|Thế Chiến I]]. [[Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland|Vương quốc Anh]] thiết lập [[Vương quốc Hồi giáo Ai Cập]] trở thành một xứ bảo hộ. Khánh thành [[kênh đào Panama]]. Đức Thánh Cha [[Giáo hoàng Biển Đức XV|Benedict XV]] trở thành [[Giáo hoàng]].
* [[1915]]: Thảm hoạ [[diệt chủng Armenia]]. Khí độc lần đầu được sử dụng trong chiến tranh, tại [[Trận Ypres lần thứ nhất|trận Ypres]]
* [[1916]]: Cuộc nổi dậy Lễ phục sinh ở [[Đảo Ireland|Ireland]]. [[Thời đại quân phiệt|Thời kỳ quân phiệt]] bắt đầu ở Trung Quốc. [[Chiến dịch Gallipoli]] thất bại. [[Xe tăng]] lần đầu đưa vào sử dụng ở [[Trận Somme (1916)|trận sông Somme]]. [[Rapustin|Grigory Rapustin]] bị ám sát. [[Trận Verdun (1917)|Trận Verdun]].
* [[1917]]: [[Cách mạng Tháng Mười|Cách mạng tháng 10 Nga]] đưa những người [[Bolshevik|cộng sản]], nhân dân lao động lên nắm quyền, bùng nổ [[Nội chiến Nga]]. Mỹ tham gia Thế Chiến I cùng [[Entente|phe Hiệp ước]]. [[Ba Lan]] giành độc lập.
* [[1918]]: Thế Chiến I kết thúc. [[Wilhelm II, Hoàng đế Đức|Wilhelm II]] thoái vị. [[Đại dịch cúm Tây Ban Nha 1918|Đại dịch cúm ở Tây Ban Nha]]. [[Ukraina]] và [[Belarus]] giành độc lập. [[Nội chiến Phần Lan]]. Anh chiếm [[Palestine (khu vực)|Palestine]].
* [[1919]]: [[Hòa ước Versailles|Hiệp ước Versailles]] trừng phạt [[Đế quốc Đức|Đức]] và đem lại lợi ích cho các nước thắng trận. [[Cách mạng Đức]] lật đổ [[chế độ quân chủ]], thiết lập chế độ [[Cộng hòa Weimar|cộng hoà Weimar]]. [[Estonia]] giành độc lập. [[Hội Quốc Liên]] được thành lập. [[Chiến tranh Nga-Ba Lan (1919-1921)|Chiến tranh Nga-Ba Lan 1919]]. [[Đảng Phát xít Quốc gia|Đảng phát xít Italia]] được thành lập. [[Đệ Tam Quốc tế|Quốc tế cộng sản]] được thành lập. [[Tổ chức Lao động Quốc tế]] được thành lập. Ernest Rutherford phát hiện ra [[proton]].

==[[Thập niên 1920]]==
*[[1920]]: [[Hi Lạp]] khôi phục lại chế độ quân chủ. [[Chiến tranh Armenia-Thổ Nhĩ Kỳ]]. [[Armenia]] và [[Azerbaijan]] sáp nhập với [[Liên Xô]]. [[Mahatma Gandhi]] đề ra phong trào kháng chiến bất bạo động.
*[[1921]]: [[Siêu lạm phát]] ở [[Cộng hòa Weimar|Đức]]. [[Gruzia]] sáp nhập vào [[Liên Xô]]. Triều đại [[Pahlavi]] lên nắm quyền ở [[Iran]]. [[Albert Einstein]] giành giải thưởng [[Nobel Vật lý]].
*[[1922]]: [[Đế quốc Ottoman|Đế chế Ottoman]] sụp đổ. Tỉnh [[Bắc Ireland]] được thành lập ở Vương quốc Anh. Liên hợp các quốc gia [[Mỹ Latinh]] gồm [[Costa Rica]], [[Honduras]], [[Guatemala]] và [[El Salvador]] tan rã. Ai Cập giành quyền tự trị từ [[Đế quốc Anh]]. [[Benito Mussolini]] lên nắm quyền ở [[Ý|Italy]]. Phát hiện ra mộ của [[Tutankhamun]]. [[Liên Xô|Liên bang Xô viết]] được thành lập, trở thành nhà nước cộng sản đầu tiên của nhân loại. Hoà ước [[Hoà ước Washington|Washington]] được ký kết.
*[[1923]]: [[Time (tạp chí)|Tạp chí Times]] xuất bản số đầu tiên. Cuộc đảo chính do [[Adolf Hitler]] cầm đầu nhằm lật đổ chế độ [[Cộng hòa Weimar|cộng hoà Weimar]] bất thành. [[Đại thảm họa động đất Kantō 1923|Động đất Kanto]] giết chết 105.000 người ở [[Nhật Bản]]. Nước [[Thổ Nhĩ Kỳ|cộng hoà Thổ Nhĩ Kỳ]] được thành lập. Công ty Wait Disney được thành lập.
*[[1924]]: [[Vladimir Ilyich Lenin|Vladimir Lenin]] qua đời. [[Cuộc nổi dậy tháng Tám]] ở Georgia chống chính quyền [[Xô viết]]. [[Geogre Gershwin]] sáng tác bản [[Rhapsody in Blue]]. [[Luật di cư Mỹ năm 1924]] hạn chế đáng kể số người nhập cư từ nước ngoài.
*[[1925]]: Mussolini thiết lập [[chế độ độc tài]] ở [[Ý]]. [[Truyền hình|Vô tuyến truyền hình]] đầu tiên được tạo ra bởi [[John Logie Baird]]. [[Điều uớc quốc tế Locarno]] được ký kết.
*[[1926]]: [[Hirohito]] trở thành hoàng đế [[Đế quốc Nhật Bản|Nhật Bản]]. Các cuộc đảo chính ở [[Ba Lan]], [[Hy Lạp|Hi Lạp]] và [[Bồ Đào Nha]] thiết lập chính quyền độc tài.
*[[1927]]: [[Iosif Vissarionovich Stalin|Joseph Stalin]] trở thành nhà lãnh đạo Liên Xô. [[Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland|Vương quốc Anh và Ireland]] chính thức đổi thành [[Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland]]. [[Ả Rập Xê Út]] giành độc lập. Chuyến bay vượt [[Đại Tây Dương]] của [[Charles Lindbergh]]. [[Dân số]] [[thế giới]] đạt 2 tỷ người.
*[[1928]]: [[Alexander Fleming]] phát hiện ra [[penicillin]]. Kết thúc [[Thời đại quân phiệt|thời kỳ quân phiệt]] ở [[Trung Quốc]]. [[Malta]] trở thành thành viên [[Khối Thịnh vượng chung|Khối Liên hiệp Anh]]. Vua [[Zog I]] nắm quyền tại [[Albania]]. [[Phong trào Chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ quốc tế]] được thành lập. Nhân vật [[chuột Mickey]] ra đời.
*[[1929]]:Thị trường chứng khoán [[Phố Wall]] sụp đổ, bắt đầu cuộc [[Đại suy thoái]]. Giáo hoàng [[Pius XVI]] ký [[Hiệp ước Latêranô|hiệp ước Lateran]] với [[Benito Mussolini]]. [[Thành Vatican|Vatican]] được công nhận là một [[nhà nước]] có chủ quyền. Trao [[giải Oscar]] đầu tiên.

== [[Thập niên 1930]] ==

*[[1930]]: [[Clyde W. Tombaugh|Clyde Tombaugh]] phát hiện ra [[Sao Diêm Vương]]. Cuộc diễu hành muối của [[Mahatma Gandhi]] chống chế độ thuế của thực dân [[Anh]]. Các cuộc đảo chính quân sự ở [[Perú|Peru]] và [[Brasil|Brazil]]. [[Giải vô địch bóng đá thế giới|World Cup]] lần đầu được tổ chức ở [[Uruguay]].
*[[1931]]: Lũ lụt ở Trung Quốc giết chết 2,5 triệu người. [[Cộng hòa Nam Phi|Nam Phi]] giành độc lập. Toà nhà [[Tòa nhà Empire State|Empire State]] được xây dựng. [[Đệ Nhị Cộng hoà Tây Ban Nha]] được thành lập. Nước [[Cộng hoà Xô viết Trung Hoa]] được thành lập bởi [[Mao Trạch Đông]]. Nhật Bản xâm lăng [[Mãn Châu]].
*[[1932]]: [[Đảng Công nhân Đức Quốc gia Xã hội chủ nghĩa|Đảng Quốc Xã]] vươn lên trở thành đảng lớn nhất trong [[Quốc hội Liên bang Đức|quốc hội Đức]]. Cuộc đảo chính quân sự ở [[Chile]]. Kênh truyền hình [[BBC]] lần đầu được phát sóng. Phát hiện ra [[Neutron]].
*[[1933]]: [[Adolf Hitler]] trở thành [[thủ tướng Đức]]. Công bố [[Chính sách kinh tế mới (Hoa Kỳ)|chính sách kinh tế mới]] ở [[Mỹ]] nhằm khôi phục kinh tế dưới tác động của Đại suy thoái. [[Đế quốc Nhật Bản|Nhật Bản]] và [[Đức Quốc Xã|Đức]] rút khỏi [[Hội Quốc Liên]].
*[[1934]]: Cuộc [[Vạn lý Trường chinh]] của [[Mao Trạch Đông]]. [[Hoa Kỳ]] trao quyền tự trị cho [[Philippines]]. Hitler gây ra sự kiện [[Đêm của những con dao dài|Đêm những con dao dài]], sát hại các đối thủ của ông ta. [[Paul Hindenburg]] qua đời. [[Adolf Hitler|Hitler]] tự xưng là [[Führer|Fuhrer]] của nước Đức.
*[[1935]]: [[Chiến tranh Italy - Abyssinian lần thứ hai]] kết thúc với việc [[Abyssinian]] trở thành thuộc địa của [[Phát xít Ý|Ý]]. [[Iran|Ba Tư]] được đổi tên thành [[Iran]]. Ban hành Đạo luật phân biệt chủng tộc Nuremberg ở [[Đức]].
*[[1936]]: [[Nội chiến Tây Ban Nha]] bùng nổ. [[Đại thanh trừng]] bắt đầu dưới thời [[Stalin]]. Cuộc nổi dậy của người [[Ả Rập]] ở [[Palestine]] phản đối làn sóng nhập cư của người [[Do Thái]].
*[[1937]]: [[Đế quốc Nhật Bản|Nhật Bản]] bắt đầu cuộc xâm lược [[Trung Quốc]]. Vụ [[thảm sát Nam Kinh]]. [[Neville Chamberlain]] trở thành thủ tướng [[Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland|Vương quốc Anh]]. Vua [[Geogre VI]] suýt bị ám sát bởi những người trong quân đội [[Cộng hòa Ireland|Cộng hoà Ireland]]. Cái chết của [[Geogre Gershwin]] và [[Maurice Ravel]].
*[[1938]]: [[Áo]] sáp nhập vào [[Đức]]. [[Hiệp ước Munich]] thể hiện đỉnh cao của chính sách nhượng bộ giữa [[Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland|Anh]], [[Pháp]] với [[Đức Quốc Xã|phát xít Đức]]. [[Đêm kính vỡ]] ở [[Đức Quốc Xã|Đức]], chiến dịch tiêu diệt người [[Người Do Thái|Do Thái]] của [[Adolf Hitler|Hitler]]. [[Siêu Nhân (nhân vật)|Superman]] lần đầu xuất hiện trên trang bìa của [[DC Comics]]
*[[1939]]: [[Nội chiến Tây Ban Nha]] chấm dứt. [[Francisco Franco]] trở thành nhà độc tài của [[Tây Ban Nha thời Franco|Tây Ban Nha]]. [[Hiệp ước Xô-Đức|Hiệp ước Molotov-Ribbentrop]] giữa [[Đức Quốc Xã|Đức]] và [[Liên Xô]]. [[Đức Quốc Xã]] xâm lược [[Ba Lan]], bùng nổ [[Chiến tranh thế giới thứ hai|Thế Chiến II]]. 16 ngày sau, [[Liên Xô]] tấn công Ba Lan từ phía đông.

== [[Thập niên 1940]] ==

*[[1940]]: [[Đức Quốc Xã]] xâm lược [[Đan Mạch]], [[Na Uy]], [[Bỉ]], [[Hà Lan]], [[Luxembourg]] và [[Pháp]]. [[Thảm sát Katyn]]. [[Các nước Baltic|Các quốc gia vùng Baltic]] bị sáp nhập vào [[Liên Xô]]. [[Chiến tranh Liên Xô – Phần Lan|Chiến tranh Liên Xô-Phần Lan]]. [[Winston Churchill]] trở thành thủ tướng của [[Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland|Vương quốc Anh]]. [[Không chiến tại Anh Quốc|Trận chiến nước Anh]], trận không chiến lớn đầu tiên trong lịch sử, gây nên những tổn thất lớn cho quân Đức trong kế hoạch xâm lược Anh.
*[[1941]]: Chiến dịch [[Holocaust]] được mở rộng. [[Trận Trân Châu Cảng|Trận chiến Trân Châu Cảng]], dẫn tới việc [[Hoa Kỳ]] chính thức tuyên chiến với [[phe Trục]]. Phát xít Đức mở [[chiến dịch Barbarossa]] nhằm thôn tính [[Liên Xô]]. [[Cuộc vây hãm Tobruk]] đánh dấu thất bại đầu tiên của lục quân Đức trong Thế Chiến II. [[Trận Leningrad]].
*[[1942]]: [[Hiến chương Đại Tây Dương]] được ký kết. [[Trận Midway]]. [[Trận El Alamein thứ hai|Trận El Alamein lần thứ hai]], [[Chiến dịch Guadalcanal|trận Guadalcanal]] và [[trận Stalingrad]] tạo nên bước ngoặt của cuộc chiến tranh. Cuộc giam giữ công dân Mỹ gốc [[Nhật Bản]] ở Mỹ bắt đầu. [[Dự án Manhattan]] được tiến hành.
*[[1943]]: [[Trận Vòng cung Kursk|Trận vòng cung Kursk]] kết thúc với thất bại của quân Đức và trở thành cuộc tấn công cuối cùng của họ ở [[Chiến tranh Xô–Đức|mặt trận phía Đông]]. [[Hội nghị Tehran]] với sự tham gia của nguyên thủ 3 nước Đồng minh. [[Cách mạng Xanh]] bắt đầu.
*[[1944]]: [[Chiến dịch Overlord (1944)|D-Day]], quân Đồng minh mở mặt trận thứ hai ở [[Tây Âu]]. Máy tính điện tử đầu tiên, [[Colossus]] đi vào hoạt động. [[Trận Leyte]].
*[[1945]]: Vụ đánh bom Dresden của Mỹ-Anh làm 25,000 người chết ở thành phố [[Dresden]] thuộc [[Đức Quốc Xã|Đức]]. [[Chiến dịch Berlin (1945)|Trận Berlin]]. [[Hội nghị Yalta]]. Cái chết của [[Franklin D. Roosevelt|Franklin Delano Roosevelt]], [[Adolf Hitler]] và [[Benito Mussolini]]. [[Vụ ném bom nguyên tử xuống Hiroshima và Nagasaki]]. [[Chiến tranh thế giới thứ hai|Thế Chiến II]] kết thúc. [[Hội nghị Potsdam|Tuyên bố Postdam]] khởi nguồn của sự chia rẽ Đông- Tây. [[Liên Hợp Quốc]] được thành lập. [[Nội chiến Trung Quốc]] bùng nổ trở lại. [[Triều Tiên]] giành độc lập và bị chia cắt. Cái chết của [[Anne Frank]] và [[Béla Bartók]]. [[Indonesia]] giành độc lập. [[Tòa án Nürnberg]] xét xử tội ác Đức Quốc Xã.
*[[1946]]: [[Ý]] trở thành nước cộng hoà. [[Jordan]] giành độc lập. [[Đế quốc thực dân Pháp|Thực dân Pháp]] quay trở lại xâm lược [[Liên bang Đông Dương|Đông Dương]]. Hình ảnh đầu tiên chụp [[Trái Đất]] từ không gian. [[Bhumibol Adulyadej]] trở thành vua của [[Thái Lan]]. [[Philippines]] tuyên bố độc lập.
*[[1947]]: [[Ấn Độ]] và [[Pakistan]] giành độc lập. [[Chiến tranh Ấn Độ-Pakistan lần thứ nhất]]. Máy bay X-1 trở thành [[máy bay]] đầu tiên vượt qua tốc độ âm thanh. [[Thuyết Truman|Học thuyết Truman]] được công bố nhằm ngăn chặn sự bành trướng của [[chủ nghĩa cộng sản]]. [[Cơ quan Tình báo Trung ương (Hoa Kỳ)|CIA]] được thành lập.
*[[1948]]: Thành lập nhà nước [[Israel]]. [[Xung đột Ả Rập – Israel|Chiến tranh Ả Rập-Israel]] bùng nổ. [[Cuộc phong tỏa Berlin]] của [[Liên Xô]]. [[Kế hoạch Marshall]]. [[Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế|OECD]] và [[Tổ chức Y tế Thế giới|Tổ chức Y tế thế giới]] được thành lập. [[Mahatma Gandhi]] bị ám sát. [[Myanmar|Miến Điện]] giành độc lập.
*[[1949]]: Tổ chức [[NATO]] được thành lập. Nước [[Đức]] bị chia cắt thành hai quốc gia [[Tây Đức|Cộng hoà Liên bang Đức]] và [[Cộng hòa Dân chủ Đức|Cộng hoà dân chủ Đức]]. [[Hội đồng Tương trợ Kinh tế|COMECON]] được thành lập bởi [[Liên Xô]] và các nước [[Đông Âu]]. Phân chia vùng [[Kashmir]]. Nước [[Trung Quốc|Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa]] được thành lập. [[Liên Xô]] chế tạo thành công [[Vũ khí hạt nhân|bom nguyên tử]], phá vỡ thế độc quyền hạt nhân của [[Hoa Kỳ]].

==Thập niên [[1950]]==

*[[1950]]: Bùng nổ [[chiến tranh Triều Tiên]]. [[Lhamo Dondrub]] trở thành [[Đạt-lai Lạt-ma|Đạt Lai Lạt Ma]] của Tây Tạng.
*[[1951]]: [[Chương trình Colombo]] đi vào hoạt động. [[Hiệp ước San Francisco]] kết thúc sự chiếm đóng của Mỹ đối với Nhật Bản và chính thức kết thúc chiến sự giữa hai cường quốc này.
*[[1952]]: [[Cộng đồng phòng thủ châu Âu]] được thành lập. [[Cách mạng Ai Cập 1952|Cách mạng Ai Cập]] do [[Gamal Abdel Nasser]] lãnh đạo lật đổ vua Farouk và kết thúc sự chiếm đóng của Anh. [[Hiệp ước Bonn- Paris]] chấm dứt sự chiếm đóng của quân Đồng minh với [[Tây Đức]]. Kích nổ quả [[Vũ khí nhiệt hạch|bom khinh khí]] đầu tiên. Chuyến bay phản lực thương mại đầu tiên. [[Khởi nghĩa Mau Mau]] bùng nổ ở [[Kenya]].
*[[1953]]: [[Campuchia]] giành độc lập. Khám phá ra [[DNA]]. Cuộc chinh phục đỉnh núi [[Everest]] đầu tiên. [[Mohammed Mossadeq]] bị lật đổ ở [[Iran]]. Kết thúc [[Chiến tranh Triều Tiên]]. Cái chết của [[Iosif Vissarionovich Stalin|Joseph Stalin]]. Cuộc tranh giành quyền lực bắt đầu giữa [[Georgy Maksimilianovich Malenkov|Georgy Malenkov]] và [[Nikita Sergeyevich Khrushchyov|Nikita Khrushchyov]]. Sự nghiệp âm nhạc của [[Elvis Presley]] được mở ra.
*[[1954]]: [[Liên minh Tây Âu]] được thành lập. [[Tòa án Tối cao Hoa Kỳ|Toà án tối cao Hoa Kỳ]] ra nghị quyết cấm phân biệt chủng tộc ở các [[Công lập|trường công]] trên toàn Liên bang. [[Liên Xô]] xây dựng [[Năng lượng hạt nhân|nhà máy điện hạt nhân]] đầu tiên. [[Chiến dịch Điện Biên Phủ]] thắng lợi, Pháp rút khỏi [[Bán đảo Đông Dương|Đông Dương]] và [[Việt Nam]] bị chia cắt làm 2 miền. [[Chiến tranh Algérie]] bùng nổ.
*[[1955]]: [[Nikita Sergeyevich Khrushchyov|Nikita Khrushchyov]] trở thành nhà lãnh đạo của Liên Xô. Ký kết [[Khối Warszawa|Hiệp ước Warsaw]]. [[Nội chiến Sudan lần thứ nhất]] bùng nổ. [[CENTO]] được thành lập.
*[[1956]]: [[Sudan]] và [[Tunisia]] giành độc lập. [[Đệ Ngũ Cộng hòa Pháp]] được thành lập. [[Sự kiện năm 1956 ở Hungary|Cách mạng Hungary]] bị nghiền nát bởi [[Hồng quân]] [[Liên Xô]]. [[Khủng hoảng Kênh đào Suez|Khủng hoảng kênh đào Suez]].
*[[1957]]: [[Sputnik 1]] được phóng vào [[vũ trụ]], khởi đầu kỷ nguyên vũ trụ của loài người. [[Ghana]] giành độc lập. [[Hiệp ước Rome]] được ký kết.
*[[1958]]: [[Nạn đói lớn ở Trung Quốc]] giết chiết khoảng 3 triệu người. [[NASA]] được thành lập. Phát minh ra [[Cassette|băng cassette]].
*[[1959]]: [[Cách mạng Cuba]] thắng lợi. [[Cộng hòa Síp|Síp]] và [[Singapore]] giành độc lập. [[Alaska]] và [[Hawaii]] được sáp nhập vào [[Hoa Kỳ]]. [[Đạt-lai Lạt-ma|Đạt Lai Lạt Ma]] bị trục xuất khỏi [[Tây Tạng]]. Ca nhiễm [[HIV/AIDS|AIDS]] đầu tiên trong lịch sử. [[Chiến tranh Việt Nam]] bùng nổ. [[Richie Valens]], [[Buddy Holly]] và [[The Big Bopper]] chết trong một tai nạn máy bay. [[Dân số]] thế giới đạt 3 tỷ người

==[[Thập niên 1960]]==

*[[1960]]: [[Hiệp hội Mậu dịch tự do châu Âu|Hiệp hội mậu dịch tự do châu Âu]] hình thành. Sự cố tên lửa U-2 đốt nóng sự căng thẳng giữa hai [[Siêu cường quốc|siêu cường]]. Năm châu Phi: 17 quốc gia [[Châu Phi|Lục địa đen]] giành độc lập. Vụ ám sát [[Patrice Lumumba]] khởi đầu cuộc [[Khủng hoảng Congo]]. Vụ thảm sát Sharpeville ở [[Cộng hòa Nam Phi|Nam Phi]]. Chuyến thám hiểm đầu tiên tới khu vực sâu nhất [[Trái Đất]], [[rãnh Mariana]]. [[Laser]] được phát minh. Ban nhạc [[The Beatles]] được thành lập. [[Muhammad Ali]] giành huy chương vàng [[Thế vận hội Mùa hè 1960|Olympic 1960]] ở [[Roma]].
*[[1961]]: [[Đại nhảy vọt]] kết thúc ở Trung Quốc sau cái chết của 20 triệu người. [[Bức tường Berlin]] được xây dựng. [[Yuri Alekseyevich Gagarin|Yuri Gagarin]] trở thành người đầu tiên bay vào [[vũ trụ]]. Tổng thư ký [[Liên Hợp Quốc]] [[Dag Hammarskjöld]] chết trong một tai nạn [[máy bay]].
*[[1962]]: [[Khủng hoảng tên lửa Cuba]]. [[Algérie]] giành độc lập. Cái chết của [[Marilyn Monroe]]. [[Chiến tranh Indonesia- Malaysia]]. Một cuộc đảo chính lật đổ nền [[Quân chủ chuyên chế|quân chủ]] và thành lập nước [[Cộng hòa Ả Rập Yemen]] dẫn tới cuộc [[nội chiến]] tại nước này. [[Chiến tranh Trung–Ấn|Chiến tranh Trung-Ấn]].
*[[1963]]: [[Kenya]] giành độc lập. Bài phát biểu "[[Tôi có một giấc mơ]]" của [[Martin Luther King]]. Vụ ám sát tổng thống [[John Kennedy]].
*[[1964]]: [[Leonid Ilyich Brezhnev|Leonid Brezhnev]] nắm quyền ở [[Liên Xô]]. [[Malta]], [[Malawi]] và [[Tanzania]] giành độc lập. Luật dân quyền bãi bỏ sự [[phân biệt chủng tộc]] ở [[Hoa Kỳ|Mỹ]]. Xung đột vũ trang ở [[Colombia]]. Hình ảnh cận cảnh đầu tiên của [[Sao Hỏa]].
*[[1965]]: [[Winston Churchill]] và [[Malcolm X]] qua đời. Khủng hoảng Công gô kết thúc với việc [[Joseph Mobutu]] trở thành nhà độc tài của nước này.[[Các vụ giết người tại Indonesia 1965-1966|Vụ thanh trừng chống Cộng]] tại Indonesia sát hại 500.000 người. [[Chiến tranh Án Độ- Pakistan lần 2]].
*[[1966]]: [[Đại Cách mạng Văn hóa vô sản|Cách mạng Văn hóa]] tại Trung Quốc. [[Lesotho]], [[Botswana]] và [[Barbados]] giành độc lập.
*[[1967]]: [[Chiến tranh Sáu Ngày|Chiến tranh Sáu ngày]]. [[Nội chiến Nigeria]] bùng nổ sau tuyên bố độc lập của nước [[Biafra|Cộng hòa Biafra]]. [[Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á|ASEAN]] được thành lập.
*[[1968]]: Vụ ám sát [[Martin Luther King]] và [[Robert F. Kennedy|Robert Kennedy]]. Cuộc khởi nghĩa [[Mùa xuân Praha]] bị dập tắt bởi can thiệp quân sự từ các nước Đông Âu. Các cuộc biểu tình tháng Năm tại [[Pháp]]. [[Sự kiện Tết Mậu Thân|Tổng công kích Tết Mậu Thân]] tại Việt Nam.
*[[1969]]: Con người lần đầu tiên đặt chân lên [[Mặt Trăng]]. Phát minh ra [[ARPANET]], tiền thân của [[internet]] ngày nay. [[Muammar al-Gaddafi|Muammar Gaddafi]] lật đổ vua Idiris và trở thành tổng thống nước [[Cộng hòa Ả Rập Libya]].

==[[Thập niên 1970]]==

*[[1970]]: [[Nội chiến Nigeria]] kết thúc với sự sáp nhập trở lại của nước [[Biafra|Cộng hòa Biafra]] sau cái chết của 3 triệu người. Các cuộc biểu tình chống chính phủ ở Ba Lan. Bùng nổ [[Nội chiến Campuchia]]. Phê chuẩn [[Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân]]. Chuyến bay đầu tiên của máy bay [[Boeing 747]]. [[Bão Bhola]] giết 500.000 người ở [[Pakistan]]. [[Tháng Chín đen tối]] tại [[Jordan]]. Cái chết của [[Gamal Abdel Nasser]]. [[Anwar Al-Sadad|Anwar Sadat]] trở thành Tổng thống [[Ai Cập]]. Khủng hoảng tháng Mười tại [[Canada]].
*[[1971]]: [[Bangladesh]] giành độc lập từ [[Pakistan]]. Chiến tranh Ấn Độ-Pakistan lần 3. Phát hiện ra [[vi mạch]]. [[Idi Amin]] nắm quyền tại [[Uganda]]. Tổ chức [[Hòa bình xanh]] được thành lập.
*[[1972]]: Ngày Chủ nhật đẫm máu ở [[Bắc Ireland]]. Tổng thống [[Ferdinand Marcos]] ban lệnh thiết quân luật tại [[Philippines]]. [[Thảm sát München|Thảm sát Munich]] diễn ra ở [[Thế vận hội Mùa hè 1972|Thế vận hội mùa hè 1972]] tại [[Đức]].
*[[1973]]: Đảo chính tại [[Chile]]. [[Chiến tranh Yom Kippur]]. [[Vụ bê bối Watergate|Vụ Watergate]] bị phanh phui. Trạm không gian đầu tiên, [[Skylab]] được xây dựng. Cái chết của [[Pablo Picasso]]. Hình ảnh cận cảnh đầu tiên của [[Sao Mộc]].
*[[1974]]: [[Thổ Nhĩ Kỳ]] chiếm đóng [[Cộng hòa Síp|Síp]]. Cách mạng tại [[Bồ Đào Nha]] xóa bỏ chế độ [[Chế độ độc tài|độc tài]]. Hoàng đế [[Haile Selassie|Haile Selassie I]] của [[Ethiopia]] bị lật đổ trong một cuộc đảo chính quân sự. Hình ảnh cận cảnh đầu tiên của [[Sao Thủy]]. Dân số thế giới đạt 4 tỷ người. [[Richard Nixon]] từ chức. [[Angola]] và [[Mozambique]] giành độc lập.
*[[1975]]: Kết thúc [[Chiến tranh Việt Nam]] và sự sụp đổ của [[Việt Nam Cộng hòa]]. Cái chết của [[Francisco Franco]]. [[Juan Carlos I]] trở thành vua [[Tây Ban Nha]]. [[Dmitry Dmitrievich Shostakovich|Dmitri Shostakovich]] chết. [[Nội chiến Campuchia]] kết thúc với chiến thắng cho quân [[Khmer Đỏ]]. Chế độ diệt chủng của [[Pol Pot]].
*[[1976]]: Phát hiện ca nhiễm virus [[Bệnh do virus Ebola|Ebola]] đầu tiên. Cái chết của [[Mao Trạch Đông]]. Kết thúc [[Đại Cách mạng Văn hóa vô sản|Cách mạng Văn hóa]]. [[Apple Inc.|Máy tính Apple]] được phát minh.
*[[1977]]: [[Máy tính cá nhân]] đầu tiên được bán ra. Khởi động [[Chương trình Voyager]]. Cái chết của [[Elvis Presley]]. [[Thảm họa sân bay Tenerife|Thảm họa Tenerife]] đánh dấu tai nạn khủng khiếp nhất trong lịch sử hàng không.
*[[1978]]: Khám phá ra vệ tinh của [[Sao Diêm Vương]], [[Charon (vệ tinh)|Charon]]. [[Tuvalu]] giành độc lập. Ca [[sinh sản vô tính]] đầu tiên. Bùng nổ [[Xung đột biên giới Việt Nam–Campuchia (1975–1978)|Chiến tranh Việt Nam- Campuchia]] và chiến tranh [[Uganda]]- [[Tanzania]]. [[Chiến tranh Liên Xô–Afghanistan|Chiến tranh Afganistan]] bùng nổ. [[Đặng Tiểu Bình]] bắt đầu cải cách kinh tế ở [[Trung Quốc]].
*[[1979]]: [[Đậu mùa|Bệnh đậu mùa]] tận diệt. Chiến tranh giành độc lập ở [[Zimbabwe]] kết thúc. [[Cách mạng Hồi giáo|Cách mạng Iran]] bùng nổ. Vua [[Reza Pahlavi]] buộc phải lưu vong. Chuyến thăm của giáo hoàng [[Giáo hoàng Gioan Phaolô II|John Paul II]] tại [[Ba Lan]] làm dấy lên phong trào [[Công đoàn Đoàn kết]]. Hình ảnh cận cảnh đầu tiên của [[Sao Thổ]]. [[Margaret Thatcher]] trở thành [[Thủ tướng Anh]]. [[Trung Quốc]] thực hiện [[chính sách một con]]. [[Xung đột biên giới Việt Nam–Campuchia (1975–1978)|Chiến tranh Việt Nam- Campuchia]] kết thúc với sự sụp đổ của [[Khmer Đỏ]] và 1,7 triệu người chết. [[Chiến tranh biên giới Việt–Trung 1979|Chiến tranh biên giới Việt-Trung]] bùng nổ. [[Cách mạng Nicaragua]].

==[[Thập niên 1980]]==

*[[1980]]: [[Rhodesia]] giành độc lập và đổi tên thành [[Zimbabwe]]. [[Vanuatu]] giành độc lập. [[Ronald Reagan]] trở thành [[Tổng thống Hoa Kỳ]]. Nữ hoàng Beatrix lên ngôi tại [[Hà Lan]]. [[Chiến tranh Iran-Iraq]] bùng nổ. [[Nội chiến El Salvador]] bùng nổ. Cái chết của [[John Lennon]].
*[[1981]]: [[Palau]] giành độc lập. Chuyến bay đầu tiên của [[tàu con thoi]]. Vụ ám sát [[Anwar Al-Sadad|Anwar Sadat]].
*[[1982]]: Cái chết của [[Leonid Ilyich Brezhnev|Leonid Brezhnev]], [[Yuri Vladimirovich Andropov|Yuri Andropov]] trở thành lãnh đạo của Liên Xô. [[Israel]] xâm lược [[Liban]].[[Chiến tranh Falkland]] nổ ra giữa [[Argentina]] và [[Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland|Vương quốc Anh]]. [[Thảm sát Hama]] tại [[Syria]] khiến 10.000 người chết.
*[[1983]]: [[GPS]] lần đầu được sử dụng cho mục đích dân sự. [[Brunei]] giành độc lập. Chế độ độc tài ở [[Argentina]] sụp đổ. Mỹ xâm lược [[Grenada]]. [[Nội chiến Sudan lần thứ hai|Nội chiến Sudan lần 2]]. Vụ đánh bom đại sứ quán Hoa Kỳ ở [[Beirut]].
*[[1984]]: Cái chết của [[Yuri Vladimirovich Andropov|Yuri Andropov]]; [[Konstantin Ustinovich Chernenko|Konstantin Chernenko]] trở thành nhà lãnh đạo Liên Xô. [[Nạn đói 1983–1985 ở Ethiopia|Nạn đói bùng nổ ở Ethiopia]]. Cuộc đình công của [[thợ mỏ]] tại [[Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland|Anh]]. [[Indira Gandhi]] bị ám sát.
*[[1985]]: [[Live Aid]]. Cái chết của [[Konstantin Ustinovich Chernenko|Konstantin Chernenko]]; [[Mikhail Sergeyevich Gorbachyov|Mikhail Gorbachev]] trở thành nhà lãnh đạo [[Liên Xô]]. Chế độ độc tài quân sự ở [[Brasil|Brazil]] sụp đổ.
*[[1986]]: Thảm họa tàu không gian [[Challenger]] và [[Thảm họa Chernobyl]] ở [[Liên Xô]]. Nội chiến tại [[Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Yemen|Nam Yemen]]. Hình ảnh cận cảnh đầu tiên của [[Sao Thiên Vương]]. Sự trở lại của [[Sao chổi Halley]]. Kết thúc chế độ độc tài ở [[Philippines]]. [[Việt Nam]] bắt đầu tiến hành [[Đổi Mới]].
*[[1987]]: Ngày thứ Hai đen tối, thị trường chứng khoán thế giới khủng hoảng. Phong trào [[Intifada]] giữa [[Israel]] và [[Nhà nước Palestine|Palestine]] bùng nổ. Dân số thế giới đạt 5 tỷ người.
*[[1988]]: Chương trình [[Perestroika|cải tổ]] được tiến hành ở [[Liên Xô]]. Kết thúc [[Chiến tranh Iran – Iraq|Chiến tranh Iran-Iraq]]. Chế độ độc tài của [[Augusto Pinochet]] tại [[Chile]] sụp đổ. Đảo chính quân sự tại [[Myanmar]]. [[Đường hầm eo biển Manche]] được xây dựng.
*[[1989]]: [[Bức tường Berlin]] sụp đổ. [[Cách mạng 1989|Chế độ cộng sản ở Đông Âu sụp đổ]]. [[Sự kiện Thiên An Môn|Vụ thảm sát Quảng trường Thiên An Môn]] tại Trung Quốc. Chế độ độc tài ở [[Paraguay]] đi đến hồi kết. Cái chết của Hoàng đế [[Hirohito]]. Sự cố tràn dầu Exxon Valdez. Hình ảnh cận cảnh đầu tiên của [[Sao Hải Vương]]. [[Nội chiến Liberia lần thứ nhất]] bùng nổ.

==[[Thập niên 1990]]==

*[[1990]]: [[Tim Berners-Lee]] phát minh ra [[World Wide Web]]. [[Tái thống nhất nước Đức]]. [[Kính viễn vọng không gian Hubble]] lần đầu được sử dụng. [[Chiến tranh Vùng Vịnh]] bùng nổ. [[Aung San Suu Kyi]] bị lực lượng vũ trang [[Myanmar]] quản thúc. Bắc Yemen và Nam Yemen thống nhất thành nước [[Yemen|Cộng hòa Yemen]].
*[[1991]]: [[Liên Xô giải thể|Liên Xô tan rã]] thành 15 nước cộng hòa độc lập. [[Cộng đồng các Quốc gia Độc lập|SNG]] được thành lập. [[Boris Nikolayevich Yeltsin|Boris Yeltsin]] trở thành Tổng thống đầu tiên của nước [[Nga|Liên bang Nga]]. Bùng nổ nội chiến tại [[Somalia]], [[Sierra Leone]] và [[Algérie]]. [[Chiến tranh Vùng Vịnh]] kết thúc.
*[[1992]]: [[Hiệp ước Maastricht]] chính thức thành lập [[Liên minh châu Âu]]. [[Bill Clinton]] trở thành Tổng thống nước Mỹ. Chế độ độc tài ở Albania và Hàn Quốc sụp đổ. [[Chiến tranh Bosnia]] bùng nổ. Bạo loạn ở [[Los Angeles]] xung quanh phán quyết tha bổng những người tham gia trong vụ đánh đập [[Rodney King]].
*[[1993]]: [[Tiệp Khắc]] tách thành 2 nhà nước [[Séc|Cộng hòa Séc]] và [[Slovakia]]. [[Eritrea]] giành độc lập. Vụ đánh bom [[Vụ đánh bom Trung tâm Thương mại Thế giới 1993|Trung tâm thương mại thế giới]]. [[Cuộc vây hãm ở Waco|Cuộc bao vây Waco]].
*[[1994]]: Chế độ phân biệt chủng tộc [[Apartheid]] chấm dứt tại [[Cộng hòa Nam Phi|Nam Phi]]. [[Nelson Mandela]] trở thành tổng thống da đen đầu tiên của nước này. [[Chiến tranh Chechnya lần thứ nhất]] bắt đầu. Vụ ám sát [[Juvenal Habyarimana]] và [[Cyprien Ntaryamira]] gây nên [[Nạn diệt chủng Rwanda]]. Cái chết của [[Kim Nhật Thành]]. [[Kim Jong-il|Kim Chính Nhật]] trở thành lãnh đạo tối cao của [[Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên|Bắc Triều Tiên]].
*[[1995]]: Thành lập [[Tổ chức Thương mại Thế giới]]. Trùm khủng bố Mỹ [[Timothy McVeigh]] gây nên vụ đánh bom khủng bố ở thành phố [[Oklahoma]]. [[Thảm sát Srebrenica]]. Vụ ám sát [[Yitzhak Rabin]]. Nạn đói ở [[Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên|Bắc Triều Tiên]] bắt đầu. [[Áo]], [[Phần Lan]] và [[Thụy Điển]] gia nhập [[Liên minh châu Âu]].
*[[1996]]: [[Chiến tranh Congo lần thứ nhất]] bùng nổ. Chế độ độc tài ở [[Đài Loan]] sụp đổ. [[Cừu Dolly]] trở thành [[Lớp Thú|động vật có vú]] đầu tiên được [[nhân bản vô tính]] thành công. [[Taliban]] lên nắm quyền ở [[Afghanistan]].
*[[1997]]: [[Hồng Kông]] chính thức được chuyển giao chủ quyền từ [[Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland|Anh]] sang [[Trung Quốc]]. [[Zaire]] đổi tên thành nước [[Cộng hòa Dân chủ Congo]]. [[Diana, Vương phi xứ Wales|Diana]], công nương xứ Wales bị chết trong một tai nạn xe hơi ở [[Paris]].
*[[1998]]: [[Osama bin Laden|Osama Bin Laden]] tuyên bố chống lại Phương Tây. [[Chiến tranh Congo lần thứ 2]] bùng nổ. Hiệp định [[GFA]] đem lại hướng giải quyết cho những rắc rối tại [[Bắc Ireland]]. [[Nạn đói Bắc Triều Tiên|Nạn đói ở Bắc Triều Tiên]] giết chết 2,5 triệu người.
*[[1999]]: [[Euro|Đồng Euro]] lần đầu được ra mắt và sau đó trở thành đồng tiền chính thức của hầu hết các nước [[EU]]. [[Nội chiến Nam Tư]] kết thúc. [[Hugo Chávez|Hugo Chavez]] trở thành Tổng thống của [[Venezuela]]. [[Chiến tranh Chechnya lần thứ hai]] và [[Nội chiến Liberia lần 2]] bắt đầu. Chiến tranh Ấn Độ-Pakistan lần thứ tư. Cuộc khủng hoảng ở [[Đông Timor]] dẫn đến 1400 người chết. [[Thảm sát Trường Trung học Columbine]] tại [[Colorado]], Mỹ. [[Bill Clinton]] được thượng viện Mỹ tha bổng sau scandal tình ái. [[Dân số thế giới]] đạt 6 tỷ người.

==[[Thập niên 2000]]==

*[[2000]]: Lễ kỷ niệm [[thiên niên kỷ 3]]. [[Israel]] chấm dứt sự chiếm đóng với [[Liban]]. [[Vladimir Vladimirovich Putin|Vladimir Putin]] trở thành Tổng thống [[Nga]]. Quân đội Anh khởi động [[Chiến dịch Palliser]], kết thúc cuộc nội chiến tại [[Sierra Leone]]. [[Trạm vũ trụ Quốc tế|Trạm vũ trụ quốc tế]] bắt đầu hoạt động. Hội nghị thượng đỉnh [[Triều Tiên|liên Triều]] đầu tiên.
*[[2001]]: [[Sự kiện 11 tháng 9|Vụ khủng bố ngày 11 tháng 9]], những kẻ khủng bố lái máy bay đâm thẳng vào [[Trung tâm Thương mại Thế giới (2001–nay)|Trung tâm Thương mại Thế giới]] và [[Lầu Năm Góc]], giết chết khoảng 2500 người. Mỹ tuyên bố phát động [[Chiến tranh chống khủng bố]]. Bùng nổ [[Chiến tranh Afghanistan (2001–2021)|Chiến tranh Afganistan]]. [[Wikipedia]] chính thức được thành lập. Bạo loạn tại [[Argentina]] liên quan tới cuộc khủng hoảng kinh tế buộc Tổng thống nước này từ chức. Tổng thống [[Joseph Estrada]] của Philippines bị luận tội.
*[[2002]]: Vụ đánh bom Bali. Phiến quân Chechnya gây nên [[Vụ khủng bố nhà hát Dubrovka Moskva]] ở [[Moskva]], Nga. [[Trại giam Vịnh Guantánamo]] được thành lập. [[Nội chiến Algérie]] kết thúc. [[Cách mạng Hoa hồng]] ở [[Gruzia]]. [[Đông Timor]] giành độc lập.
*[[2003]]: [[Chiến tranh Iraq]] bùng nổ, gây nên làn sóng biểu tình trên toàn thế giới. Dự án [[Dự án bản đồ gen người|bản đồ gen người]] được hoàn thành. Nội chiến tại [[Cộng hòa Dân chủ Congo|Congo]] và [[Liberia]] kết thúc. [[Wikipedia tiếng Việt|Wikipedia Tiếng Việt]] được thành lập.
*[[2004]]: [[Liên minh châu Âu|EU]] nâng tổng số thành viên của mình lên 24 quốc gia, bao gồm cả các nước thuộc khối Đông Âu trước kia. [[Liên minh các Quốc gia Nam Mỹ]] được hình thành. [[Cách mạng Cam ở Ukraine]]. Sóng thần ở [[Ấn Độ Dương]], làm cho 230.000 người chết. Cái chết của [[Ronald Reagan]] và [[Yasser Arafat]].
*[[2005]]: [[IRA]] kết thúc chiến dịch quân sự ở [[Bắc Ireland]]. Vụ tấn công ngày 7/7 ở [[Luân Đôn]]. [[Angela Merkel]] trở thành nữ [[Thủ tướng]] đầu tiên của nước [[Đức]]. [[Cách mạng Tulip]] ở [[Kyrgyzstan]]. Phong trào [[Intifada]] lần 2 kết thúc. Israel rút khỏi [[Dải Gaza]]. Cách mạng Cedar ở [[Liban]] bùng nổ bởi vụ ám sát [[Rafiq Hariri|Rafic Hariri]]. [[Bão Katrina (2005)|Bão Katrina]] giết chết gần 2.000 người dân ở [[Vịnh México]]. 80.000 người thiệt mạng trong trận động đất ở [[Kashmir]]. [[Nghị định thư Kyōto|Nghị định thư Kyoto]] có hiệu lực.
*[[2006]]: [[Montenegro]] giành độc lập. Cuộc xâm lược lần thứ hai của [[Israel]] với của [[Liban]]. [[Ellen Johnson Sirleaf]] trở thành Tổng thống nữ đầu tiên của [[Liberia]] và [[châu Phi]]. [[Saddam Hussein]] bị hành hình. [[Cá heo sông Trường Giang|Cá heo sông Dương Tử]] bị tuyên bố tuyệt chủng về mặt chức năng.
*[[2007]]: Cuộc biểu tình chống chính phủ ở [[Myanmar]] bị đàn áp bởi nhà cầm quyền quân phiệt. Bùng nổ [[Đại suy thoái|Suy thoái kinh tế toàn cầu]]. Vụ ám sát [[Benazir Bhutto]]. [[Việt Nam]] gia nhập [[Tổ chức Thương mại Thế giới|WTO]].
*[[2008]]: Kết thúc chế độ quân chủ ở [[Nepal]]. [[Chiến tranh Gaza (2008–2009)|Chiến tranh Gaza]]. [[Kosovo]] tuyên bố độc lập gây nên những phản ứng trái chiều trên toàn thế giới. [[Chiến tranh Nam Ossetia 2008|Chiến tranh Nam Ossetia]] giữa [[Nga]] và [[Gruzia]] bùng nổ.
*[[2009]]: [[Chiến tranh Gaza kết thúc]]. [[Chiến tranh Chechnya lần thứ hai|Chiến tranh Chechnya lần thứ ha]]<nowiki/>i kết thúc. Nhóm vũ trang hồi giáo [[Boko Haram]] nổi loạn tại [[Nigeria]]. Cái chết của [[Michael Jackson]]. [[Burj Khalifa]] ở [[Dubai]], tòa [[nhà chọc trời]] cao nhất thế giới, được hoàn thành. [[Đại suy thoái]] chính thức kết thúc. [[Hiệp ước Lisboa|Hiệp ước Lisbon]] được phê duyệt. [[Barack Obama]] trở thành Tổng thống da đen đầu tiên của [[Hoa Kỳ|Hợp Chủng Quốc Hoa Kỳ]].

==[[Thập niên 2010]]==
{{lỗi thời}}
*[[2010]]: [[Động đất]] 7 độ [[Độ Richter|richter]] ở [[Haiti]] làm 230.000 người thiệt mạng. Vỡ nợ ở [[Hy Lạp]] gây nên khủng hoảng nợ ở [[Châu Âu]]. [[Aung San Suu Kyi]] được ra tù. Trang web [[WikiLeaks|Wikileaks]] phát hành hàng ngàn tài liệu mật của chính phủ Mỹ. Phong trào [[Mùa xuân Ả Rập]] bùng nổ sau hành động tự thiêu của [[Mohamed Bouazizi]] ngày 17 Tháng 12 năm 2010 tại [[Tunisia]]. [[Đảo chính Niger 2010|Đảo chính]] tại [[Niger]]. [[Vụ rơi máy bay Tu-154 của Không quân Ba Lan năm 2010|Tai nạn máy bay]] ở [[Smolensk]] làm cho 96 người thiệt mạng, trong đó có Tổng thống Ba Lan, ông [[Lech Kaczyński]].
*[[2011]]: Cái chết của [[Steve Jobs]]. [[Nam Sudan]] giành độc lập. [[Nội chiến Syria]] bùng nổ. [[Động đất và sóng thần Tōhoku 2011|Động đất 9,0 richter]] ở [[Nhật Bản]] gây nên [[Sự cố nhà máy điện Fukushima I|Thảm họa nhà máy hạt nhân Fukushima]]. Nội chiến tại [[Bờ Biển Ngà]] kết thúc sau khi bắt giữ cựu Tổng thống [[Laurent Gbagbo]]. Cái chết của [[Osama bin Laden]], [[Muammar al-Gaddafi|Muammar Gaddafi]], và [[Kim Jong-il|Kim Chính Nhật]]. [[Kim Jong-un|Kim Chính Ân]] trở thành lãnh đạo tối cao [[Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên|Bắc Triều Tiên]]. [[Chiến tranh Iraq]] kết thúc. [[Bạo loạn Anh 2011|Bạo loạn bùng phát trên khắp nước Anh]]. [[Vụ đánh bom Sân bay quốc tế Domodedovo 2011|Đánh bom tại Sân bay Quốc tế Domodedovo]]. Vụ đánh bom ở [[Mogadishu]], [[Somalia]]. Dân số thế giới đạt 7 tỷ người.
*[[2012]]: Xung đột ở Bắc [[Mali]], [[Phong trào Dân tộc Giải phóng Azaward|MNLA]] tuyên bố [[Azawad]] trở thành một nhà nước độc lập, nhưng không được công nhận. [[Bão Sandy]] giết chết 209 người ở [[Bắc Mỹ]], trong khi cơn [[Bão Bopha (2012)|bão Bopha]] giết chết hơn 1.600 người ở [[Philippines]]. [[Felix Baumgartner]] trở thành người đầu tiên phá vỡ rào cản âm thanh bằng cách nhảy [[Dù lượn|dù]]. Điệu nhảy [[Gangnam Style]] đạt được 1 tỉ lượt xem trên [[YouTube]]. [[Nội chiến Cộng hòa Trung Phi|Xung đột]] ở [[Cộng hòa Trung Phi]]. Hội nghị biến đổi khí hậu của [[Liên Hợp Quốc]] đồng ý gia hạn [[Nghị định thư Kyoto]] đến năm [[2020]]. Cuộc đảo chính ở [[Guiné-Bissau|Guinea-Bissau]].
*[[2013]]: [[Lực lượng Vũ trang Pháp|Quân đội Pháp]] can thiệp vào nội chiến ở Bắc [[Mali]]. [[Thiên thạch Chelyabinsk|Sao băng Chelyabinsk]] rơi trên bầu trời nước Nga. [[Giáo hoàng Phanxicô|Francis]] trở thành [[Giáo hoàng]]. Các cuộc tấn công khủng bố xảy ra ở [[Boston]] và [[Nairobi]]. [[Edward Snowden]] tiết lộ các tài liệu mật liên quan đến chương trình theo dõi người dân của [[Cơ quan An ninh Quốc gia (Hoa Kỳ)|NSA]]. Tổng thống Ai Cập [[Mohamed Morsi]] bị phế truất bởi quân đội trong một cuộc [[Đảo chính Ai Cập 2013|đảo chính]]. Các cuộc biểu tình ở [[Ukraina|Ukraine]]. [[Tấn công bằng hơi độc tại Ghouta 2013|Cuộc tấn công bằng hơi độc tại Ghouta, Syria]] làm 1400 người chết. [[Bão Haiyan (2013)|Siêu bão Haiyan]] giết 6150 người khi quét qua [[Philippines]] và [[Việt Nam]]. Cái chết của [[Hugo Chávez]], [[Nelson Mandela]], [[Võ Nguyên Giáp]] và [[Margaret Thatcher]]. Xung đột bùng nổ ở [[Nam Sudan]]. [[Uruguay]] trở thành quốc gia đầu tiên hoàn toàn hợp pháp hóa [[Cần sa (chất kích thích)|cần sa]].

==[[Thập niên 2020]]==

==Chú thích==
{{Tham khảo|30em}}

[[Thể loại:Niên biểu lịch sử hiện đại| ]]
[[Thể loại:Dòng thời gian|*]]


text:
# Ciidae
Ciidae là một họ bọ cánh cứng. Tuy đa dạng hơn ở vùng nhiệt đới, chúng cũng hiện diện khắp các vùng lạnh, như Scandinavia.

## Sinh thái
Những loài bọ này hay sống nhờ nấm Polyporaceae hay Corticiaceae. Cả ấu trùng lẫn con trưởng thành đều ở trong thân nấm, thường là những cây nấm hay xác nấm già. Toàn quá trình phát triển từ trứng đến thành trùng thường diễn ra trong chỉ hai tháng. Vài loài trinh sản.
Một số loài là vật hại đối với nấm thương mại, như Cis chinensis mà có thể xâm nhập quả thể của Ganoderma lucidum.
Falsocis brasiliensis là một loài bị đe dọa, chỉ sống ở những phần rừng còn sót lại ở vùng Đông Bắc và Đông Nam Brasil.

## Chi
- Acanthocis Miyatake, 1954
- Aliocis Sandoval-Gómez & Lopes-Andrade, 2015
- Apterocis Perkins, 1900
- Atlantocis Israelson, 1985
- Ceracis Mellié, 1849
- Cis Latreille, 1796
- Cisarthron Reitter, 1885
- Dichodontocis Kawanabe, 1994
- Dimerapterocis Scott, 1926
- Diphyllocis Reitter, 1885
- Dolichocis Dury, 1919
- Ennearthron Mellié, 1847
- Euxestocis Miyatake, 1954
- Falsocis Pic, 1916
- Grossicis Antunes-Carvalho, Sandoval-Gómez & Lopes-Andrade, 2012
- Hadreule Thomson, 1859
- Hyalocis Kawanabe, 1993
- Lipopterocis Miyatake, 1954
- Malacocis Gorham, 1886
- Neoapterocis Lopes-Andrade, 2007
- Neoennearthron Miyatake, 1954
- Nipponapterocis Miyatake, 1954
- Nipponocis Nobuchi & Wada, 1955
- Octotemnus Mellié, 1847
- Odontocis Nakane & Nobuchi, 1955
- Orthocis Casey, 1898
- Paratrichapus Scott, 1926
- Paraxestocis Miyatake, 1954
- Phellinocis Lopes-Andrade & Lawrence, 2005
- Plesiocis Casey, 1898
- Polynesicis Zimmerman, 1938
- Porculus Lawrence, 1987
- Rhopalodontus Mellié, 1847
- Scolytocis Blair, 1928
- Sphindocis Fall, 1917
- Strigocis Dury, 1917
- Sulcacis Dury, 1917
- Syncosmetus Sharp, 1891
- Tropicis Scott, 1926
- Wagaicis Lohse, 1964
- Xylographella Miyatake, 1985
- Xylographus Mellié, 1847

title: Ciidae

wikitext:
{{Bảng phân loại
| name = Ciidae
| image = Falsocis_brasiliensis_HOLOTYPUS_lateral.jpg
| image_caption = ''[[Falsocis brasiliensis]]''
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Arthropoda]]
| classis = [[Insecta]]
| ordo = [[Coleoptera]]
| superfamilia = [[Tenebrionoidea]]
| familia = '''Ciidae'''
| familia_authority = [[William Elford Leach|Leach]] ''in'' [[George Samouelle|Samouelle]], 1819
| subdivision_ranks = [[Phân họ]]
| subdivision =
*[[Ciinae]]
*[[Orophiinae(beetle)|Orophiinae]]
*[[Sphindociinae]] (disputed)
| synonyms =
*Cioidae
*Cisidae
*Cissidae
}}
'''Ciidae''' là một [[họ (sinh học)|họ]] [[bọ cánh cứng]]. Tuy đa dạng hơn ở vùng nhiệt đới, chúng cũng hiện diện khắp các vùng lạnh, như [[Scandinavia]].

==Sinh thái==
Những loài bọ này hay sống nhờ nấm [[Polyporaceae]] hay [[Corticiaceae]]. Cả ấu trùng lẫn con trưởng thành đều ở trong thân nấm, thường là những cây nấm hay xác nấm già. Toàn quá trình phát triển từ trứng đến [[thành trùng]] thường diễn ra trong chỉ hai tháng. Vài loài [[trinh sản]].

Một số loài là vật hại đối với nấm thương mại, như ''[[Cis chinensis]]'' mà có thể xâm nhập quả thể của ''[[Ganoderma lucidum]]''.

''[[Falsocis brasiliensis]]'' là một loài bị đe dọa, chỉ sống ở những phần rừng còn sót lại ở vùng Đông Bắc và Đông Nam [[Brasil]].
==Chi==
[[Tập tin:Cis chinensis dorsal.jpg|thumb|right|upright|''[[Cis chinensis]]'' ([[Ciinae]]: [[Ciini]])]]
[[Tập tin:Syncosmetus japonicus DORSAL.jpg|thumb|right|upright|''[[Syncosmetus japonicus]]'' ([[Ciinae]]: [[Xylographellini]])]]
* ''[[Acanthocis]]'' Miyatake, 1954
* ''[[Aliocis]]'' Sandoval-Gómez & Lopes-Andrade, 2015
* ''[[Apterocis]]'' Perkins, 1900
* ''[[Atlantocis]]'' Israelson, 1985
* ''[[Ceracis]]'' Mellié, 1849
* ''[[Cis (beetle)|Cis]]'' Latreille, 1796
* ''[[Cisarthron]]'' Reitter, 1885
* ''[[Dichodontocis]]'' Kawanabe, 1994
* ''[[Dimerapterocis]]'' Scott, 1926
* ''[[Diphyllocis]]'' Reitter, 1885
* ''[[Dolichocis]]'' Dury, 1919
* ''[[Ennearthron]]'' Mellié, 1847
* ''[[Euxestocis]]'' Miyatake, 1954
* ''[[Falsocis]]'' Pic, 1916
* ''[[Grossicis]]'' Antunes-Carvalho, Sandoval-Gómez & Lopes-Andrade, 2012
* ''[[Hadreule]]'' Thomson, 1859
* ''[[Hyalocis]]'' Kawanabe, 1993
* ''[[Lipopterocis]]'' Miyatake, 1954
* ''[[Malacocis]]'' Gorham, 1886
* ''[[Neoapterocis]]'' Lopes-Andrade, 2007
* ''[[Neoennearthron]]'' Miyatake, 1954
* ''[[Nipponapterocis]]'' Miyatake, 1954
* ''[[Nipponocis]]'' Nobuchi & Wada, 1955
* ''[[Octotemnus]]'' Mellié, 1847
* ''[[Odontocis]]'' Nakane & Nobuchi, 1955
* ''[[Orthocis]]'' Casey, 1898
* ''[[Paratrichapus]]'' Scott, 1926
* ''[[Paraxestocis]]'' Miyatake, 1954
* ''[[Phellinocis]]'' Lopes-Andrade & Lawrence, 2005
* ''[[Plesiocis]]'' Casey, 1898
* ''[[Polynesicis]]'' Zimmerman, 1938
* ''[[Porculus]]'' Lawrence, 1987
* ''[[Rhopalodontus]]'' Mellié, 1847
* ''[[Scolytocis]]'' Blair, 1928
* ''[[Sphindocis]]'' Fall, 1917
* ''[[Strigocis]]'' Dury, 1917
* ''[[Sulcacis]]'' Dury, 1917
* ''[[Syncosmetus]]'' Sharp, 1891
* ''[[Tropicis]]'' Scott, 1926
* ''[[Wagaicis]]'' Lohse, 1964
* ''[[Xylographella]]'' Miyatake, 1985
* ''[[Xylographus]]'' Mellié, 1847

==Chú thích==
{{tham khảo}}
{{commonscat}}
{{wikispecies}}
:''This article draws heavily on the [[:no:Kjukeborere|corresponding article]] in the [[Bokmål|Dano-Norwegian]]-language Wikipedia.''
* Gumier-Costa, F., Lopes-Andrade, C. & Zacaro, A. A. 2003. Association of ''Ceracis cornifer'' (Mellié) (Coleoptera: Ciidae) with the bracket fungi ''Pycnoporus sanguineus'' (Basidiomycetes: Polyporaceae). Neotropical Entomology, '''32(2)''': 359–360.[http://www.scielo.br/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S1519-566X2003000200026]
* Lawrence, J. F. 1987. A new genus of Ciidae (Coleoptera, Tenebrionoidea) from the Neotropical region. Revista Brasileira de Entomologia, '''31(1)''': 41–47.
* Lawrence, J. F. 1991. Three new Asiatic Ciidae (Coleoptera: Tenebrionoidea) associated with commercial, dried fungi. The Coleopterists Bulletin, '''45''': 286-292.
* Lawrence, J. F.; Lopes-Andrade, C. 2008. ''Ciidae Species Listing''. Joel Hallan's Biology Catalog, Online [http://insects.tamu.edu/research/collection/hallan/test/Arthropoda/Insects/Coleoptera/Family/Ciidae.txt]
* Lopes-Andrade, C. 2007a. ''Neoapterocis'', a new genus of apterous Ciidae (Coleoptera: Tenebrionoidea) from Chile and Mexico. Zootaxa, '''1481''': 35-47.
* Lopes-Andrade, C. 2007b. Notes on ''Falsocis'' Pic (Coleoptera: Tenebrionoidea: Ciidae), with the description of an endangered Brazilian species. Zootaxa, '''1544''': 41-58.
* Lopes-Andrade, C. 2008 The first record of ''Cis chinensis'' Lawrence from Brazil, with the delimitation of the ''Cis multidentatus'' species-group (Coleoptera: Ciidae). Zootaxa, '''1755''': 35-46.
* Lopes-Andrade, C., Gumier-Costa, F. & Sperber, C. F. (2003) Why do male ''Xylographus contractus'' Mellié (Coleoptera: Ciidae) present abdominal fovea? Evidence of sexual pheromone secretion. Neotropical Entomology, '''32''': 217-220.[http://www.scielo.br/scielo.php?pid=S1519-566X2003000200005&script=sci_arttext]
* Lopes-Andrade, C., Gumier-Costa, F., Zacaro, A.A. 2003. ''Cis leoi'', a new species of Ciidae (Coleoptera: Tenebrionoidea) from the Neotropical Region. Zootaxa, '''161''': 1–7.
* Lopes-Andrade, C., Madureira, M. S., Zacaro, A. A. 2002. Delimitation of the ''Ceracis singularis'' group (Coleoptera: Tenebrionoidea: Ciidae), with the description of a new Neotropical species. Dugesiana, '''9''': 59–63.
* Lopes-Andrade, C., Zacaro, A. A. 2003a. The first record of ''Ennearthron'' Mellié, 1848 (Coleoptera: Tenebrionoidea: Ciidae) in the Southern Hemisphere, with the description of a distinctive new species. Zootaxa, '''395''': 1–7.
* Lopes-Andrade, C., Zacaro, A. A. 2003b. ''Xylographus lucasi'', a new Brazilian species of Ciidae (Coleoptera: Tenebrionoidea). Dugesiana, '''10''': 1–6.
* Lopes-Andrade, C. & Lawrence, J. F. 2005. ''Phellinocis'', a new genus of Neotropical Ciidae (Coleoptera: Tenebrionoidea). Zootaxa, '''1034''': 43–60.
* Madenjian, J. J., Eifert, J. D. & Lawrence, J. F. 1993. Ciidae: newly recognized beetle pests of commercial dried mushrooms. Journal of Stored Products Research, '''29''': 45-48.
* Orledge, G. M., Reynolds, S. E. 2005. Fungivore host-use groups from cluster analysis: patterns of utilisation of fungal fruiting bodies by ciid beetles. Ecological Entomology, '''30(6)''': 620–641.
* Ruta, R. 2003. ''Rhopalodontus lawrencei'' n. sp. – the first ''Rhopalodontus'' species in the Oriental Region. Genus, '''14(3)''': 363–369.[http://www.biol.uni.wroc.pl/cassidae/Cis%20lawrencei.pdf]

{{Coleoptera|4}}

[[Thể loại:Ciidae| ]]

title: Phân loại khoa học

Giới (regnum): Animalia

Ngành (phylum): Arthropoda

Lớp (class): Insecta

Bộ (ordo): Coleoptera

Liên họ (superfamilia): Tenebrionoidea

Họ (familia): Ciidae · Leach in Samouelle, 1819

title: Phân họ

Phân họ: - Ciinae - Orophiinae - Sphindociinae (disputed)

title: Danh pháp đồng nghĩa

Danh pháp đồng nghĩa: - Cioidae - Cisidae - Cissidae


text:
# Alosimus sulcicollis
Alosimus sulcicollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Meloidae. Loài này được Abeille de Perrin miêu tả khoa học năm 1880.

title: Alosimus sulcicollis

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Alosimus sulcicollis''
| image =
| image caption =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| classis = [[Côn trùng|Insecta]]
| ordo = [[Bọ cánh cứng|Coleoptera]]
| familia = [[Meloidae]]
| genus = ''[[Alosimus]]''
| species = '''''A. sulcicollis'''''
| binomial = ''Alosimus sulcicollis''
| binomial_authority = [[Elzéar Abeille de Perrin|Abeille]] de Perrin, 1880
}}
'''''Alosimus sulcicollis''''' là một loài [[bọ cánh cứng]] trong họ [[Meloidae]]. Loài này được Abeille de Perrin miêu tả khoa học năm 1880.<ref>[http://insects.tamu.edu/research/collection/hallan/test/Arthropoda/Insects/Coleoptera/Family/Meloidae.txt Meloidae] in [http://insects.tamu.edu/research/collection/hallan/test/Arthropoda/Insects/Coleoptera/Family/Coleoptera1.htm Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010]</ref>
==Chú thích==
{{Tham khảo|30em}}

==Tham khảo==
* {{wikispecies nội dòng}}

|2011|11|18}}

[[Thể loại:Alosimus]]

{{Lyttini-stub}}

title: Phân loại khoa học

Họ (familia): Meloidae

Chi (genus): Alosimus

Loài (species): A. sulcicollis

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Alosimus sulcicollis · Abeille de Perrin, 1880


text:
# Gonocarpus acanthocarpus
Gonocarpus acanthocarpus là một loài thực vật có hoa trong họ Haloragaceae. Loài này được (Brongn.) Orchard miêu tả khoa học đầu tiên năm 1975.

title: Gonocarpus acanthocarpus

wikitext:
{{tiêu đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name =''Gonocarpus acanthocarpus''
| status =
| status_system =
| status_ref =
| image =
| image_caption=
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| unranked_divisio = [[Thực vật có hoa|Angiospermae]]
| unranked_classis = [[Thực vật hai lá mầm thật sự|Eudicots]]
| ordo = [[Bộ Tai hùm|Saxifragales]]
| familia = [[Haloragaceae]]
| genus = ''[[Gonocarpus]]''
| species = '''''G. acanthocarpus'''''
| binomial = ''Gonocarpus acanthocarpus''
| binomial_authority = (Brongn.) Orchard, 1975
| range_map =
| range_map_caption =
| synonyms =
}}
'''''Gonocarpus acanthocarpus''''' là một loài [[thực vật có hoa]] trong họ [[Haloragaceae]]. Loài này được (Brongn.) Orchard miêu tả khoa học đầu tiên năm 1975.<ref>{{chú thích web|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2829823| title=''Gonocarpus acanthocarpus''|access-date =ngày 25 tháng 8 năm 2013| author=The Plant List | year =2010}}</ref>

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

==Liên kết ngoài==
*{{commonscat-inline|Gonocarpus acanthocarpus}}
*{{wikispecies-inline|Gonocarpus acanthocarpus}}
*{{IPNI2|Gonocarpus acanthocarpus|430100-1|access-date =ngày 16 tháng 7 năm 2013}}

[[Thể loại:Gonocarpus]]
[[Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1975]]

{{Saxifragales-stub}}

title: Phân loại khoa học

Giới (regnum): Plantae

(không phân hạng): Angiospermae Eudicots

Bộ (ordo): Saxifragales

Họ (familia): Haloragaceae

Chi (genus): Gonocarpus

Loài (species): G. acanthocarpus

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Gonocarpus acanthocarpus · (Brongn.) Orchard, 1975


text:
# Hưng Yên Nam
Hưng Yên Nam là một xã thuộc huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An, Việt Nam.
Xã Hưng Yên Nam có diện tích 19,51 km², dân số năm 1999 là 5.759 người, mật độ dân số đạt 295 người/km².
Xã này nằm bên tuyến kênh Nhà Lê, là tuyến đường thủy đầu tiên trong lịch sử Việt Nam từ kinh đô Hoa Lư đến Đèo Ngang và được xem là tuyến đường Hồ Chí Minh trên sông vì những đóng góp cho các cuộc chiến tranh của người Việt.

title: Hưng Yên Nam

wikitext:
{{Thông tin đơn vị hành chính Việt Nam | xã
| tên = Hưng Yên Nam
| hình =
| ghi chú hình =
| vĩ độ = 18
| kinh độ = 105
| vĩ phút = 44
| vĩ giây = 49
| kinh phút = 35
| kinh giây = 00
| diện tích = 19,51 km²<ref name=MS/>
| dân số = 5.759 người<ref name=MS/>
| thời điểm dân số = 1999
| mật độ dân số = 295 người/km²
| vùng = [[Bắc Trung Bộ]]
| tỉnh = [[Nghệ An]]
| huyện = [[Hưng Nguyên]]
| thành lập = 2009<ref>07/NĐ-CP(2009)</ref>
| trụ sở UBND =
| mã hành chính = 18007<ref>[https://danhmuchanhchinh.gso.gov.vn/ Tổng cục Thống kê]</ref>
| mã bưu chính =
}}
'''Hưng Yên Nam''' là một [[Xã (Việt Nam)|xã]] thuộc huyện [[Hưng Nguyên]], tỉnh [[Nghệ An]], [[Việt Nam]].

Xã Hưng Yên Nam có diện tích 19,51 km², dân số năm 1999 là 5.759 người,<ref name=MS>{{Chú thích web | url =http://mic.gov.vn/uploads/20100623/E124-2009%20(31-12)2-MSDVHCVN.xls | tiêu đề =Mã số đơn vị hành chính Việt Nam | ngày truy cập =ngày 10 tháng 4 năm 2012 | nhà xuất bản =Bộ Thông tin & Truyền thông | archive-date = ngày 24 tháng 3 năm 2013 | archive-url =https://web.archive.org/web/20130324095035/http://mic.gov.vn/uploads/20100623/E124-2009%20%2831-12%292-MSDVHCVN.xls | url-status=dead }}</ref> mật độ dân số đạt 295 người/km².

Xã này nằm bên tuyến [[kênh Nhà Lê]], là tuyến đường thủy đầu tiên trong lịch sử Việt Nam từ [[kinh đô Hoa Lư]] đến [[Đèo Ngang]] và được xem là tuyến đường Hồ Chí Minh trên sông vì những đóng góp cho các cuộc chiến tranh của người Việt.
==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

==Tham khảo==

{{sơ khai Nghệ An}}
{{Đơn vị hành chính thuộc huyện Hưng Nguyên}}

title: Hành chính

Quốc gia: Việt Nam

Vùng: Bắc Trung Bộ

Tỉnh: Nghệ An

Huyện: Hưng Nguyên

title: Địa lý

title: Dân số (1999)

Tổng cộng: 5.759 người

Mật độ: 295 người/km²

title: Khác

Khác: x t s


text:
# Meleri, Mulbagal
Meleri là một làng thuộc tehsil Mulbagal, huyện Kolar, bang Karnataka, Ấn Độ.

title: Meleri, Mulbagal

wikitext:
{{Thông tin khu dân cư
 | tên = Meleri
 | settlement_type=[[Làng]]
 | tên hiệu =
 | khẩu hiệu =
 | hình nền trời =
 | hình cờ =
 | hình con dấu =
 | bản đồ =
 | ctbd =
 | subdivision_type = [[Danh sách quốc gia|Quốc gia]]
 | subdivision_type1 = [[Phân cấp hành chính ở Ấn Độ|Bang]]
 | subdivision_type2 = [[Phân cấp hành chính ở Ấn Độ|Huyện]]
 | subdivision_name = {{Lá cờ|Ấn Độ}}
 | subdivision_name1 = [[Karnataka]]
 | subdivision_name2 = [[Kolar (huyện)|Kolar]]
 | subdivision_type3 = [[Tehsil|Thành phố/thị trấn]]
| subdivision_name3 = [[Mulbagal]]
 | established_title =
 | established_date =
 | established_title2 =
 | established_date2 =
 | government_type =
 | leader_title =
 | leader_tên =
 | area_magnitude =
 | area_total_sq_mi =
 | area_total_km2 =
 | area_land_sq_mi =
 | area_land_km2 =
 | area_water_sq_mi =
 | area_water_km2 =
 | area_urban_sq_mi =
 | area_urban_km2 =
 | area_metro_km2 =
 | area_metro_sq_mi =
 | population_as_of=
 | population_footnotes =
 | population_total =
 | population_urban =
 | population_metro =
 | population_density_sq_mi =
 | population_density_km2 =
 | timezone = [[Giờ chuẩn Ấn Độ|IST]]
 | utc_offset = +5:30
 | timezone_DST =
 | utc_offset_DST =
 | latd = | latm = | lats = | latNS = N
 | longd = | longm = | longs =| longEW = W
 | elevation_footnotes=
 | elevation_ft =
 | elevation_m =
 | website =
 | footnotes =
}}
'''Meleri''' là một [[làng]] thuộc [[tehsil]] [[Mulbagal]], huyện [[Kolar (huyện)|Kolar]], bang [[Karnataka]], [[Ấn Độ]].<ref>{{Chú thích web|url=http://censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/List_of_Villages/List_of_Villages_Alphabetical.aspx?cki=&ComboState_Code=29|nhà xuất bản=[[Bộ Nhà ở Ấn Độ]]|tiêu đề=Danh sách làng thuộc bang Karnataka|ngày truy cập = ngày 27 tháng 10 năm 2012}}</ref><ref>{{Chú thích web| url=http://www.onefivenine.com/india/villages/Kolar/Mulbagal/Meleri|nhà xuất bản=Onefivenine.com |tiêu đề= Làng Meleri|ngày truy cập = ngày 27 tháng 10 năm 2012}}</ref>

== Tham khảo ==
{{Tham khảo|30em}}

{{Kolar}}

[[Thể loại:Kolar (huyện)]]

{{Karnataka-stub}}

title: Meleri

Quốc gia: Ấn Độ

Bang: Karnataka

Huyện: Kolar

Thành phố/thị trấn: Mulbagal


text:
# Dörtyol
Dörtyol là một huyện thuộc tỉnh Hatay, Thổ Nhĩ Kỳ. Huyện có diện tích 600 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 140517 người, mật độ 234 người/km².

title: Dörtyol

wikitext:
{{Thông tin khu dân cư
|name = Dörtyol
|other_name =
|native_name =
|settlement_type = Huyện
|image_skyline =
|imagesize =
|image_caption =
|image_map =Dörtyol district of Hatay Province of Turkey.JPG
|pushpin_map = Turkey
|pushpin_label_position =right
|pushpin_map_caption =Vị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
|coordinates_display = inline,title
|coordinates_region =
|subdivision_type = [[Quốc gia]]
|subdivision_name ={{Lá cờ|Thổ Nhĩ Kỳ}}
|subdivision_type1 =[[Phân cấp hành chính Thổ Nhĩ Kỳ|Tỉnh]]
|subdivision_name1 = [[Hatay (tỉnh)|Hatay]]
|subdivision_type2 =
|subdivision_name2 =
|leader_title =
|leader_name =
|established_title =
|established_date =
|area_total_km2 = 600
|population_as_of = 2007
|population_footnotes =
|population_total =140517 người
|population_density_km2 =234
|timezone=[[Giờ Đông Âu|EET]]
|utc_offset=+2
|timezone_DST=[[Giờ mùa hè Đông Âu|EEST]]
|utc_offset_DST=+3
|latd=|latm=|lats=|latNS=N
|longd=|longm=|longs=|longEW=E
|elevation_footnotes =
|elevation_m =
|elevation_ft =
|website =
|footnotes =
}}

'''Dörtyol''' là một [[Phân cấp hành chính Thổ Nhĩ Kỳ|huyện]] thuộc tỉnh [[Hatay (tỉnh)|Hatay]], [[Thổ Nhĩ Kỳ]]. Huyện có diện tích 600 km² và dân số thời điểm năm 2007 là 140517 người<ref>{{chú thích web|url=http://www.statoids.com/ytr.html|title=Districts of Turkey|access-date =ngày 14 tháng 6 năm 2012|publisher=statoids.com|language=tiếng Anh}}</ref>, mật độ 234 người/km².

==Chú thích==
{{Tham khảo}}

==Tham khảo==

== Xem thêm ==
*{{chú thích web|publisher=[[Cơ quan Tình báo Địa không gian Quốc gia]]|title= Geonames Database|url=http://geonames.nga.mil/ggmagaz/ |access-date =ngày 11 tháng 5 năm 2011}}

[[Thể loại:Huyện thuộc tỉnh Hatay]]
[[Thể loại:Thành phố của Thổ Nhĩ Kỳ]]

{{HatayTR-geo-stub}}

title: Dörtyol

Quốc gia: Thổ Nhĩ Kỳ

Tỉnh: Hatay

title: Diện tích

title: Dân số (2007)

Múi giờ: UTC+3, Giờ ở Thổ Nhĩ Kỳ

• Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)


text:
# Caulanthus heterophyllus
Caulanthus heterophyllus là một loài thực vật có hoa trong họ Cải. Loài này được (Nutt.) Payson mô tả khoa học đầu tiên năm 1922 publ. 1923.

title: Caulanthus heterophyllus

wikitext:
{{Mồ côi|date=tháng 7 năm 2018}}
{{tiêu đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Caulanthus heterophyllus''
| status =
| status_system =
| status_ref =
| image =
| image_caption =
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| unranked_divisio = [[Thực vật có hoa|Angiospermae]]
| unranked_classis = [[Thực vật hai lá mầm thật sự|Eudicots]]
| ordo = [[Bộ Cải|Brassicales]]
| familia = [[Họ Cải|Brassicaceae]]
| genus = ''[[Caulanthus]]''
| species = '''''C. heterophyllus'''''
| binomial = ''Caulanthus heterophyllus''
| binomial_authority = ([[Thomas Nuttall|Nutt.]]) Payson, 1922 publ. 1923
}}
'''''Caulanthus heterophyllus''''' là một loài [[thực vật có hoa]] trong [[họ Cải]]. Loài này được (Nutt.) Payson mô tả khoa học đầu tiên năm 1922 publ. 1923.<ref>{{Chú thích web|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2706028| tiêu đề=''Caulanthus heterophyllus''|ngày truy cập=ngày 9 tháng 6 năm 2013| tác giả=The Plant List | năm =2010}}</ref>

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

==Liên kết ngoài==
*{{commonscat-inline|Caulanthus heterophyllus}}
*{{wikispecies-inline|Caulanthus heterophyllus}}
*{{IPNI2|Caulanthus heterophyllus|50345-2|access-date =ngày 9 tháng 6 năm 2013}}

[[Thể loại:Caulanthus]]
[[Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1922]]
[[Thể loại:Thực vật California]]

{{Brassicaceae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Bộ (ordo): Brassicales

Họ (familia): Brassicaceae

Chi (genus): Caulanthus

Loài (species): C. heterophyllus

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Caulanthus heterophyllus · (Nutt.) Payson, 1922 publ. 1923


text:
# Trường Đài Bắc ở Thành phố Hồ Chí Minh
Trường Đài Bắc ở Thành phố Hồ Chí Minh (TSHCMC; phồn thể: 越南胡志明市臺灣學校; giản thể: 越南胡志明市台湾学校; bính âm: Yuènán Hú Zhìmíng Shì Táiwān Xuéxiào; tiếng Việt: Trường Đài Bắc) là một trường quốc tế của Đài Loan tại Quận 7, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam.
TSHCMC được thành lập vào ngày 27 tháng 10 năm 1997, phục vụ giảng dạy từ mẫu giáo đến trung học. Tính đến năm 2016, trường có khoảng 60 giáo viên, 450 học sinh quốc tịch Đài Loan và 60 học sinh quốc tịch khác.

title: Trường Đài Bắc ở Thành phố Hồ Chí Minh

wikitext:
{{Infobox school|name=Trường Đài Bắc ở Thành phố Hồ Chí Minh|native_name=越南胡志明市臺灣學校
Trường Đài Bắc|image=|motto=|location=Lô S3, Khu A, Đô thị Mới, Nam thành phố, phường Tân Phú, quận 7, thành phố Hồ Chí Minh|type=Trường tư, trường quốc tế|coordinates={{coord|10.7244051|106.73035379999999|type:edu_region:VN|display=title}}|pushpin_map=Vietnam|session=|headmaster=|enrolment=|colours=|mascot=|deputy head=|school code=|homepage={{URL|https://www.tshcmc.edu.vn}}}}'''Trường Đài Bắc ở Thành phố Hồ Chí Minh''' ('''TSHCMC'''; {{zh|first=t|t=越南胡志明市臺灣學校|s=越南胡志明市台湾学校|p=Yuènán Hú Zhìmíng Shì Táiwān Xuéxiào}}; {{Langx|vi|'''Trường Đài Bắc'''}}) là một trường quốc tế của [[Đài Loan]] tại [[Quận 7]], [[Thành phố Hồ Chí Minh]], [[Việt Nam]].<ref>[https://www.tshcmc.edu.vn/ Trang chủ]. Trường Đài Bắc tại thành phố Hồ Chí Minh. Truy cập ngày 10 tháng 1 năm 2016. "Lô S3, Khu A, Đô thị Mới, Nam TP, P. Tân Phú, Q.7, TP.HCM"
</ref>

TSHCMC được thành lập vào ngày 27 tháng 10 năm 1997, phục vụ giảng dạy từ mẫu giáo đến trung học. Tính đến năm 2016, trường có khoảng 60 giáo viên, 450 học sinh quốc tịch Đài Loan và 60 học sinh quốc tịch khác.<ref>"[http://english.moe.gov.tw/ct.asp?xItem=14805&ctNode=11448&mp=1 Trường học ở nước ngoài] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220608005922/http://english.moe.gov.tw/ct.asp?xItem=14805 |date=2022-06-08 }}" (). [[Taiwanese Ministry of Education|Bộ Giáo dục Đài Loan]]. Truy cập ngày 10 tháng 1 năm 2016.
</ref>

== Tham khảo ==
<references group="" responsive=""></references>

== Liên kết ngoài ==

* [https://www.tshcmc.edu.vn/ Trường Đài Bắc tại Thành phố Hồ Chí Minh] {{Zh-tw icon}}
* [https://www.tshcmc.edu.vn Giới thiệu]
{{Trường quốc tế ở Việt Nam}}

{{sơ khai}}

[[Thể loại:Quan hệ Đài Loan – Việt Nam]]
[[Thể loại:Khởi đầu năm 1997 ở Việt Nam]]

title: Vị trí

title: Thông tin

Loại: Trường tư, trường quốc tế


text:
# Palaeorhiza cyanea
Palaeorhiza cyanea là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Hirashima mô tả khoa học năm 1981.

title: Palaeorhiza cyanea

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Palaeorhiza cyanea''
| image =
| image caption =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| classis = [[Côn trùng|Insecta]]
| ordo = [[Bộ Cánh màng|Hymenoptera]]
| familia = [[Colletidae]]
| subfamilia = [[Hylaeinae]]
| tribus =
| genus = ''[[Palaeorhiza]]''
| species = '''''P. cyanea'''''
| binomial = ''Palaeorhiza cyanea''
| binomial_authority = Hirashima, 1981
}}
'''''Palaeorhiza cyanea''''' là một loài [[Bộ Cánh màng|Hymenoptera]] trong họ [[Colletidae]]. Loài này được Hirashima mô tả khoa học năm 1981.<ref>{{Reftabel|2008-ITIS|Dier}}</ref>
==Chú thích==
{{Tham khảo|30em}}

==Tham khảo==
* {{wikispecies nội dòng}}

[[Thể loại:Palaeorhiza]]
[[Thể loại:Động vật được mô tả năm 1981]]

{{Hylaeinae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Bộ (ordo): Hymenoptera

Họ (familia): Colletidae

Phân họ (subfamilia): Hylaeinae

Chi (genus): Palaeorhiza

Loài (species): P. cyanea

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Palaeorhiza cyanea · Hirashima, 1981


text:
# Lợn Bảo Lạc
Lợn Bảo Lạc là một giống lợn được nuôi từ lâu ở Việt Nam, thực chất một nhóm lợn nội, được đánh giá là thuần chủng, có đặc điểm, ngoại hình đa dạng, được nuôi từ lâu đời ở huyện Bảo Lạc, tỉnh Cao Bằng của Việt Nam. Trong điều kiện nuôi dưỡng lạc hậu ở vùng núi đá, lợn Bảo Lạc có tầm vóc nhỏ và khả năng sinh sản không cao. Tuy nhiên, nhóm lợn này thích nghi tốt với điều kiện tự nhiên, tập quán và trình độ sản xuất của người dân vùng cao, chất lượng thịt thơm ngon. Có ý kiến cho rằng, đây là giống lợn có nguồn gốc từ Trung Quốc.

## Đặc điểm ngoại hình
Căn cứ vào màu sắc lông, da, các nhà khoa học đã phân loại lợn thành sáu nhóm như sau:
- Nhóm lợn đen có 6 điểm trắng ở 4 chân, chỏm đuôi, và có khoáy lông trắng giữa trán. Lợn thuộc nhóm này có mình ngắn, mõm nhỏ và ngắn, tai nhỏ hơi cúp, lưng hơi võng, chân nhỏ và đi bằng bàn.
- Nhóm lợn đen có dải lông trắng vắt quanh vai ngực. Lợn thuộc nhóm này có thân cao và to, thân dài, lưng thẳng, mõm dài và thẳng, bụng gọn, tai to rủ xuống mặt, chân cao và đi bằng ngón.
- Nhóm lợn đen có 6 điểm trắng ở 4 chân, chỏm đuôi và ở trán nhưng không có khoáy; đặc trưng là toàn thân có lông thưa, da xám và mỏng; thân hình cân đối chắc chắn, dài hơn nhóm có khoáy nhưng lại ngắn hơn nhóm có dải lông trắng, mõm dài và hơi cong, tai to và hơi cúp, lưng tương đối thẳng, bụng gọn hơi xệ, chân thẳng cao và đi bằng ngón.
- Nhóm lợn khoang đen trắng: đầu cổ ngắn, mặt nhỏ, thân ngắn, chân nhỏ ngắn, lưng thẳng, có lông bờm gáy ngắn, bụng xệ gần xát đất.
- Ngoài ra, hai nhóm còn lại là: nhóm lợn đen tuyền toàn thân, thân dài và nhóm lợn toàn thân có lông mầu nâu đỏ. Đây là nhóm có tầm vóc nhỏ nhất so với các nhóm trên.

## Khả năng sinh trưởng và cho thịt
Lợn có khả năng sinh trưởng chậm, khối lượng lúc 8 tuần tuổi đạt 4,80 kg/con, nuôi thịt 12 tháng tuổi đạt 51,98 kg/con. Khả năng cho thịt tương đối cao: tỷ lệ thịt xẻ đạt 84,05%%, tỷ lệ nạc là 35,50%, tỷ lệ mỡ là 41,77%.

## Khả năng sinh sản
So với các giống lợn khác, lợn cái Bảo Lạc có khả năng thành thục sinh dục tương đối chậm. Lợn nái động dục lần đầu lúc 165,38 ngày tuổi khi đạt 18,03 kg/con; chu kỳ động dục là 20,10 ngày tương tự như các giống lợn khác, thời gian động dục 4,21 ngày. Tuổi phối giống lần đầu 235,66 ngày tuổi, khi đạt 28,80 kg/con. Thời gian động dục trở lại sau đẻ là 95,14 ngày.
Khả năng sinh sản của lợn nái Bảo Lạc cũng thấp: số con sơ sinh 7,65 con/ổ, khối lượng sơ sinh 0,48 kg/con, số con còn sống tới cai sữa 7,03 con/ổ, khối lượng lúc 21 ngày tuổi là 15,97 kg/ổ, lúc 60 ngày tuổi là 35,30 kg/ổ. Mỗi năm, lợn đẻ 1,74 lứa.

title: Lợn Bảo Lạc

wikitext:
'''Lợn Bảo Lạc''' là một giống lợn được nuôi từ lâu ở Việt Nam, thực chất một nhóm lợn nội, được đánh giá là thuần chủng, có đặc điểm, ngoại hình đa dạng, được nuôi từ lâu đời ở huyện [[Bảo Lạc]], tỉnh [[Cao Bằng]] của [[Việt Nam]]. Trong điều kiện nuôi dưỡng lạc hậu ở vùng núi đá, lợn Bảo Lạc có tầm vóc nhỏ và khả năng sinh sản không cao. Tuy nhiên, nhóm lợn này thích nghi tốt với điều kiện tự nhiên, tập quán và trình độ sản xuất của người dân vùng cao, chất lượng thịt thơm ngon. Có ý kiến cho rằng, đây là giống lợn có nguồn gốc từ [[Trung Quốc]].<ref name=":0">{{Chú thích web|url=http://www.lrc.tnu.edu.vn/upload/collection/brief/4137_motsodacdiemsinhhoccualonbaolac.pdf|title=Một số đặc điểm sinh học của lợn Bảo Lạc. Tạp chí Chăn nuôi số 9/09|date=2009|accessdate=28 tháng 5 năm 2016|website=http://www.lrc.tnu.edu.vn|publisher=Đại học Thái Nguyên, Hội Khoa Học Kỹ thuật Chăn Nuôi Việt Nam|author=Phạm Thị Hiền Lương, Mộng Thị Xuyến|archive-date=2016-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20160701023853/http://www.lrc.tnu.edu.vn/upload/collection/brief/4137_motsodacdiemsinhhoccualonbaolac.pdf}}</ref>

== Đặc điểm ngoại hình ==
Căn cứ vào màu sắc lông, da, các nhà khoa học đã phân loại lợn thành sáu nhóm như sau<ref name=":0" />:
* Nhóm lợn đen có 6 điểm trắng ở 4 chân, chỏm đuôi, và có khoáy lông trắng giữa trán. Lợn thuộc nhóm này có mình ngắn, mõm nhỏ và ngắn, tai nhỏ hơi cúp, lưng hơi võng, chân nhỏ và đi bằng bàn.
* Nhóm lợn đen có dải lông trắng vắt quanh vai ngực. Lợn thuộc nhóm này có thân cao và to, thân dài, lưng thẳng, mõm dài và thẳng, bụng gọn, tai to rủ xuống mặt, chân cao và đi bằng ngón.
* Nhóm lợn đen có 6 điểm trắng ở 4 chân, chỏm đuôi và ở trán nhưng không có khoáy; đặc trưng là toàn thân có lông thưa, da xám và mỏng; thân hình cân đối chắc chắn, dài hơn nhóm có khoáy nhưng lại ngắn hơn nhóm có dải lông trắng, mõm dài và hơi cong, tai to và hơi cúp, lưng tương đối thẳng, bụng gọn hơi xệ, chân thẳng cao và đi bằng ngón.
* Nhóm lợn khoang đen trắng: đầu cổ ngắn, mặt nhỏ, thân ngắn, chân nhỏ ngắn, lưng thẳng, có lông bờm gáy ngắn, bụng xệ gần xát đất.
* Ngoài ra, hai nhóm còn lại là: nhóm lợn đen tuyền toàn thân, thân dài và nhóm lợn toàn thân có lông mầu nâu đỏ. Đây là nhóm có tầm vóc nhỏ nhất so với các nhóm trên.

== Khả năng sinh trưởng và cho thịt ==
Lợn có khả năng [[sinh trưởng]] chậm, khối lượng lúc 8 tuần tuổi đạt 4,80 kg/con, nuôi thịt 12 tháng tuổi đạt 51,98 kg/con. Khả năng cho thịt tương đối cao: tỷ lệ thịt xẻ đạt 84,05%%, tỷ lệ nạc là 35,50%, tỷ lệ mỡ là 41,77%<ref name=":0" />.

== Khả năng sinh sản ==
So với các giống lợn khác, lợn cái Bảo Lạc có khả năng thành thục sinh dục tương đối chậm. Lợn nái động dục lần đầu lúc 165,38 ngày tuổi khi đạt 18,03 kg/con; chu kỳ động dục là 20,10 ngày tương tự như các giống lợn khác, thời gian động dục 4,21 ngày. Tuổi phối giống lần đầu 235,66 ngày tuổi, khi đạt 28,80 kg/con. Thời gian động dục trở lại sau đẻ là 95,14 ngày<ref name=":0" />.

Khả năng sinh sản của lợn nái Bảo Lạc cũng thấp: số con sơ sinh 7,65 con/ổ, khối lượng sơ sinh 0,48 kg/con, số con còn sống tới cai sữa 7,03 con/ổ, khối lượng lúc 21 ngày tuổi là 15,97 kg/ổ, lúc 60 ngày tuổi là 35,30 kg/ổ. Mỗi năm, lợn đẻ 1,74 lứa<ref name=":0" />.
== Chú thích ==
{{tham khảo|3}}

[[Thể loại:Giống vật nuôi Việt Nam]]
[[Thể loại:Lợn]]
[[Thể loại:Đặc sản Cao Bằng]]