text:
# Họ Cau
Họ Cau hay họ Cọ, họ Cau dừa hoặc họ Dừa (danh pháp khoa học: Arecaceae, đồng nghĩa Palmae), là một họ trong thực vật có hoa, thuộc về lớp thực vật một lá mầm và nằm trong bộ Cau (Arecales). Hiện nay, người ta biết khoảng 202 (APG: 189) chi với khoảng 2.600 (APG: 2.361) loài, phần lớn sinh sống ở vùng nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Trong số tất cả các họ thực vật thì họ Cau có lẽ là dễ nhận biết nhất. Loài điển hình trong họ này là cau, quả của nó được nhai với lá trầu không. Các loài như chà là, mây, cọ hay dừa cũng thuộc về họ này. Cây cọ dầu sản xuất ra loại dầu cọ là loại dầu dùng trong chế biến thực phẩm, nó thuộc về chi Elaeis. Một vài loại được trồng để lấy cây non làm rau. Nhựa của một số loài đôi khi còn được lên men để sản xuất rượu vang. Trong lễ hội Ngày chủ nhật Cọ người ta dùng các cây cọ, vì thế mà có tên gọi này.
Cọ bắp cải hay cọ Sabal (tên khoa học: Sabal palmetto) là loại cây mọc rất nhiều ở Tây Ấn, có tên gọi như thế từ hình dạng bề ngoài của hoa của nó, bao gồm các lá bao bọc xung quanh nhau giống như bắp cải với phần bên trong có màu trắng. Nó có hương vị dễ chịu và được sử dụng như rau. Người ta nói rằng những con bọ cánh cứng thuộc bộ Coleoptera đẻ trứng trong những lỗ rỗng. Các trứng này nở thành nhộng và chúng được người Guyana ăn rất ngon lành.
Các loài cây thuộc họ này đã được tìm thấy trong các hóa thạch có niên đại khoảng 70-80 triệu năm trước, trong thời kỳ cuối của kỷ Phấn trắng (Cretaceous).

## Tiến hóa
Nhón thân cây của họ Arecaceae được ước tính có niên đại tới khoảng 120 triệu năm trước (Ma), sự phân nhánh trong nhóm chỏm cây khoảng 110 Ma (theo Janssen & Bremer 2004), hoặc có niên đại tương ứng là 99-91 Ma và 73-63 Ma (theo Wikström và ctv. 2001). Magallón và Castillo (2009) ước tính niên đại khoảng 128 và 115 Ma cho nhóm thân cây của bộ Arecales. Các dữ liệu hóa thạch của họ này có thể có niên đại tới 93 Ma (Pan và ctv. 2006; Harley 2006). Các dữ liệu thu thập (lá, thân, quả) từ các lớp đá tại Texas có niên đại thuộc kỷ Creta-tầng Champagne (khoảng 77 Ma) đã được xác định là thuộc về chi Sabal; có khả năng những con khủng long non trẻ có thể đã ăn quả của chúng (Manchester và ctv. 2010a).
Các loại lá, phấn hoa hoặc gỗ cọ là khá phổ biến và phân bố rộng vào cuối kỷ Creta khi nhiệt độ toàn cầu là ấm áp hơn (Burnham & Johnson 2004),  kể cả ở châu Phi và Ấn Độ, những nơi mà ngày nay họ này không được đa dạng cho lắm; tại châu Phi các loài cọ đã trở nên ít phổ biến hơn vào đầu kỷ đệ Tam và một lần nữa vào cuối thế Eocen, khoảng 34 Ma (Pan và ctvl. 2006; Harley 2006 để có tổng quan về các hồ sơ hóa thạch). Có lẽ các loài cọ hiện nay rất dễ bị tổn thương trước băng giá,  chủ yếu chỉ có một lớp mô phân sinh sinh dưỡng duy nhất không có khả năng tạo ra các mô phân sinh thay thế nếu như những mô này bị chết. Thông thường chúng được tìm thấy tại những nơi có nhiệt độ trung bình năm cao hơn 10 °C, nhiệt độ trung bình trong các tháng lạnh nhất trên 5 °C và nhiệt độ thấp nhất không dưới -10 °C (Greenwood & Wing 1995). Ít nhất thì sự đa dạng và sự đa dạng hóa của chúng tại Tân thế giới từng liên quan tới tính bền vững ổn định của các khu vực tương đối ấm và ẩm mà chúng ưa thích (Svenning và ctv. 2008).
Mặc cho kích thước của cây và quả, sự phát tán chứ không phải là sự chia tách do các cản trở tự nhiên ngày càng được viện dẫn nhiều hơn để giải thích các khía cạnh trong sự phân bố hiện tại của họ này. Các hóa thạch thuộc chi Nypa rất khác biệt được biết đến từ đầu kỷ đệ Tam khi chi này dường như đã có sự phân bố khắp thế giới (nhiều hay ít); các hóa thạch được tìm thấy tại Tasmania, Anh (hệ thực vật đất sét London), v.v. (Plaziat và ctv. 2001. Để hiểu thêm về sự tiến hóa của môi trường sống kiểu đước (ngập nước mặn), xem bài về họ Rhizophoraceae; tuy nhiên các loài Nypa ưa thích môi trường ít mặn hơn so với nhiều loài đước, và được tìm thấy dọc theo các con sông cho tới giới hạn của khu vực chịu ảnh hưởng của thủy triều). Sự phân bố rải rác và dường như thuộc về đại lục Gondwana cổ đại của phân họ Ceroxyloideae có lẽ được giải thích tốt nhất nhờ vài sự kiện phát tán liên đại dương vào giữa kỷ đệ Tam (Trénel và ctv. 2007), trong khi các loài thuộc chi Hyophorbe (Arecoideae-Chamaedoreeae) bị đứt đoạn trên quần đảo Mascarene, và chi này có thể đã phân tỏa trên các hòn đảo hiện nay đang nằm dưới mặt đại dương, bằng những "bước nhảy ngắn" từ đảo này qua đảo khác (Cuenca và ctv. 2007); một vài loài thuộc các họ Myrtaceae, Begoniaceae và Sapotaceae có thể thể hiện hành vi "nhảy lò cò" trên đảo tương tự như thế. Roncal và ctv. (2008) khảo sát tỉ mỉ địa sinh học của các loài cọ tại khu vực Antilles.

## Phân loại
APG II chia họ này thành 5 phân họ (sắp xếp theo trật tự phát sinh chủng loài) là:
1. Calamoideae Beilschmied, đồng nghĩa Calamaceae Perleb, Lepidocaryaceae O. F. Cook: Khoảng 21 chi, trong đó các chi đa dạng nhất là Calamus (khoảng 400 loài), Daemonorops (khoảng 115 loài). Sinh sống tại khu vực nhiệt đới, đặc biệt từ Sri Lanka tới Tây Samoa và Fiji.
  1. Tông Calameae
    1. Phân tông Calaminae
      1. Calamus
      2. Ceratolobus
      3. Daemonorops
      4. Pogonotium
      5. Retispatha

    2. Phân tông Korthalsiinae
      1. Korthalsia

    3. Phân tông Metroxylinae
      1. Metroxylon

    4. Phân tông Pigafettinae
      1. Pigafetta

    5. Phân tông Plectocomiinae
      1. Myrialepis
      2. Plectocomia
      3. Plectocomiopsis

    6. Phân tông Salaccinae
      1. Eleiodoxa
      2. Salacca

  2. Tông Eugeissoneae
    1. Eugeissona

  3. Tông Lepidocaryeae
    1. Phân tông Ancistrophyllinae
      1. Eremospatha
      2. Laccosperma
      3. Oncocalamus

    2. Phân tông Raphiinae
      1. Raphia

    3. Phân tông Mauritiinae
      1. Lepidocaryum
      2. Mauritia
      3. Mauritiella
2. Nypoideae Griffith, đồng nghĩa Nypaceae Le Maout & Decaisne: 1 chi, 1 loài (Nypa fruticans). Hiện sinh tồn tại khu vực Malesia (từ Bengal tới Queensland). Trong quá khứ, thấy có hóa thạch rải rác ở nhiều nơi trong khu vực nhiệt đới và ôn đới ấm ở cả hai bán cầu.
3. Coryphoideae Burnett, đồng nghĩa Borassaceae Schultz-Schultzenstein, Coryphaceae Schultz-Schultzenstein, Phoeniciaceae Burnett, Sabalaceae Schultz-Schultzenstein: Khoảng 45 chi, trong đó chi Coccothrinax là đa dạng nhất (khoảng 50 loài). Phân bố khắp trong vùng nhiệt đới (tới ôn đới ấm), ít loài ở Nam Mỹ.
  1. Tông Borasseae
    1. Phân tông Hyphaeninae
      1. Bismarckia
      2. Hyphaene
      3. Medemia
      4. Satranala

    2. Phân tông Lataniinae
      1. Borassodendron
      2. Borassus
      3. Latania
      4. Lodoicea

  2. Tông Caryoteae
    1. Arenga
    2. Caryota
    3. Wallichia

  3. Tông Chuniophoeniceae
    1. Chuniophoenix
    2. Kerriodoxa
    3. Nannorrhops
    4. Tahina

  4. Tông Corypheae
    1. Corypha

  5. Tông Cryosophileae
    1. Chelyocarpus
    2. Coccothrinax
    3. Cryosophila
    4. Itaya
    5. Leucothrinax
    6. Schippia
    7. Thrinax
    8. Trithrinax
    9. Zombia

  6. Tông Phoeniceae
    1. Phoenix

  7. Tông Sabaleae
    1. Sabal

  8. Tông Trachycarpeae
    1. Không đặt vào phân tông
      1. Acoelorrhaphe
      2. Brahea
      3. Colpothrinax
      4. Copernicia
      5. Pritchardia
      6. Serenoa
      7. Washingtonia

    2. Phân tông Livistoninae
      1. Johannesteijsmannia
      2. Lanonia
      3. Licuala
      4. Livistona (gồm cả hoặc tách riêng Saribus)
      5. Pholidocarpus
      6. Pritchardiopsis (có thể gộp trong Saribus)
      7. Saribus (có thể gộp trong Livistona)

    3. Phân tông Rhapidinae
      1. Chamaerops
      2. Guihaia
      3. Maxburretia
      4. Rhapidophyllum
      5. Rhapis
      6. Trachycarpus
4. Ceroxyloideae Drude, đồng nghĩa Phytelephaceae Perleb: Khoảng 8 chi và 42 loài. Chủ yếu tại Trung Mỹ, tây Nam Mỹ, cũng có ở đông bắc Úc, Madagascar, Florida và khu vực quần đảo Antilles. Phân họ này bao gồm cả Phytelephantoideae (Dransfield và ctv. 2005).
  1. Tông Ceroxyleae
    1. Ceroxylon
    2. Juania
    3. Oraniopsis
    4. Ravenea

  2. Tông Cyclospatheae
    1. Pseudophoenix

  3. Tông Phytelepheae
    1. Ammandra
    2. Aphandra
    3. Phytelephas
5. Arecoideae Burnett, đồng nghĩa Acristaceae O. F. Cook, Ceroxylaceae O. F. Cook, Chamaedoraceae O. F. Cook, Cocosaceae Schultz-Schultzenstein, Geonomataceae O. F. Cook, Iriarteaceae O. F. Cook & Doyle, Malortieaceae O. F. Cook, Manicariaceae O. F. Cook, Pseudophoeniciaceae O. F. Cook, Synechanthaceae O. F. Cook: Khoảng 112 chi, trong đó đa dạng loài nhất là Bactris (khoảng 240 loài), Dypsis (khoảng 140 loài), Pinanga (khoảng 120 loài), Chamaedorea (khoảng 110 loài), Geonoma (khoảng 75 loài), Desmoncus (khoảng 65- loài), Areca (khoảng 60 loài), Astrocaryum (khoảng 50 loài). Phân bố rộng khắp vùng nhiệt đới, phân họ đa dạng nhất tại Nam Mỹ.
  1. Tông Areceae
    1. Bentinckia
    2. Clinostigma
    3. Cyrtostachys
    4. Dictyosperma
    5. Dransfieldia
    6. Heterospathe
    7. Hydriastele
    8. Iguanura
    9. Loxococcus
    10. Rhopaloblaste
    11. Phân tông Archontophoenicinae
      1. Actinokentia
      2. Actinorhytis
      3. Archontophoenix
      4. Chambeyronia
      5. Kentiopsis

    12. Phân tông Arecinae
      1. Areca
      2. Nenga
      3. Pinanga

    13. Phân tông Basseliniinae
      1. Basselinia
      2. Burretiokentia
      3. Cyphophoenix
      4. Cyphosperma
      5. Lepidorrhachis
      6. Physokentia

    14. Phân tông Carpoxylinae
      1. Carpoxylon
      2. Neoveitchia
      3. Satakentia

    15. Phân tông Clinospermatinae
      1. Brongniartikentia
      2. Clinosperma
      3. Cyphokentia

    16. Phân tông Dypsidinae
      1. Dypsis
      2. Lemurophoenix
      3. Marojejya
      4. Masoala

    17. Phân tông Linospadicinae
      1. Howea
      2. Laccospadix
      3. Linospadix

    18. Phân tông Oncospermatinae
      1. Acanthophoenix
      2. Deckenia
      3. Oncosperma
      4. Tectiphiala

    19. Phân tông Ptychospermatinae
      1. Adonidia
      2. Balaka
      3. Brassiophoenix
      4. Carpentaria
      5. Drymophloeus
      6. Normanbya
      7. Ponapea
      8. Ptychococcus
      9. Ptychosperma
      10. Solfia
      11. Veitchia
      12. Wodyetia

    20. Phân tông Rhopalostylidinae
      1. Hedyscepe
      2. Rhopalostylis

    21. Phân tông Verschaffeltiinae
      1. Nephrosperma
      2. Phoenicophorium
      3. Roscheria
      4. Verschaffeltia

  2. Tông Chamaedoreeae
    1. Chamaedorea
    2. Gaussia
    3. Hyophorbe
    4. Synechanthus
    5. Wendlandiella

  3. Tông Cocoseae
    1. Phân tông Attaleinae
      1. Allagoptera
      2. Attalea
      3. Beccariophoenix
      4. Butia
      5. Cocos
      6. Jubaea
      7. Jubaeopsis
      8. Lytocaryum
      9. Parajubaea
      10. Polyandrococos
      11. Syagrus
      12. Voanioala

    2. Phân tông Bactridinae
      1. Acrocomia
      2. Aiphanes
      3. Astrocaryum
      4. Bactris
      5. Desmoncus
      6. Gastrococos

    3. Phân tông Elaeidinae
      1. Barcella
      2. Elaeis

  4. Tông Euterpeae
    1. Euterpe
    2. Hyospathe
    3. Neonicholsonia
    4. Oenocarpus
    5. Prestoea

  5. Tông Geonomateae
    1. Asterogyne
    2. Calyptrogyne
    3. Calyptronoma
    4. Geonoma
    5. Pholidostachys
    6. Welfia

  6. Tông Iriarteeae
    1. Dictyocaryum
    2. Iriartea
    3. Iriartella
    4. Socratea
    5. Wettinia

  7. Tông Leopoldinieae
    1. Leopoldinia

  8. Tông Linospadicinae
    1. Calyptrocalyx

  9. Tông Manicarieae
    1. Manicaria

  10. Tông Oranieae
    1. Orania

  11. Tông Pelagodoxeae
    1. Pelagodoxa
    2. Sommieria

  12. Tông Podococceae
    1. Podococcus

  13. Tông Reinhardtieae
    1. Reinhardtia

  14. Tông Roystoneeae
    1. Roystonea

  15. Tông Sclerospermeae
    1. Sclerosperma

## Phát sinh chủng loài
Cây phát sinh chủng loài dưới đây lấy theo APG III.
|  | Coryphoideae                                                 |
|  |                                                              |
|  | \| \| Ceroxyloideae \| \| \| \| \| \| Arecoideae \| \| \| \| |
|  |                                                              |
|  | Ceroxyloideae                                                |
|  |                                                              |
|  | Arecoideae                                                   |
|  |                                                              |

|  | Ceroxyloideae |
|  |               |
|  | Arecoideae    |
|  |               |

|  | Coryphoideae                                                 |
|  |                                                              |
|  | \| \| Ceroxyloideae \| \| \| \| \| \| Arecoideae \| \| \| \| |
|  |                                                              |
|  | Ceroxyloideae                                                |
|  |                                                              |
|  | Arecoideae                                                   |
|  |                                                              |

|  | Ceroxyloideae |
|  |               |
|  | Arecoideae    |
|  |               |

|  | Coryphoideae                                                 |
|  |                                                              |
|  | \| \| Ceroxyloideae \| \| \| \| \| \| Arecoideae \| \| \| \| |
|  |                                                              |
|  | Ceroxyloideae                                                |
|  |                                                              |
|  | Arecoideae                                                   |
|  |                                                              |

|  | Ceroxyloideae |
|  |               |
|  | Arecoideae    |
|  |               |

|  | Coryphoideae                                                 |
|  |                                                              |
|  | \| \| Ceroxyloideae \| \| \| \| \| \| Arecoideae \| \| \| \| |
|  |                                                              |
|  | Ceroxyloideae                                                |
|  |                                                              |
|  | Arecoideae                                                   |
|  |                                                              |

|  | Ceroxyloideae |
|  |               |
|  | Arecoideae    |
|  |               |

## Một số chi
Các chi quan trọng về mặt kinh tế là:
- Areca - Cau
- Arenga
- Attalea
- Bactris
- Borassus - Thốt nốt
- Calamus - Song, mây
- Cocos - Dừa
- Copernicia - Cọ lấy nhựa Carnauba
- Elaeis - Cọ dầu
- Euterpe - Cọ Açaí hay cọ lấy rau ăn (từ cây non)
- Jessenia
- Jubaea - Cọ Chile và cọ Coquito
- Orbignya
- Phoenix - Chà là
- Raphia - Cọ Raffia
- Rhapis
- Roystonea - Cọ hoàng gia
- Sabal - Cọ châu Mỹ
- Salacca - Salak
- Trachycarpus
- Veitchia
- Wallichia
- Washingtonia

Xem thêm Danh sách các chi trong họ Cau để có danh sách đầy dủ hơn.
Có một ít loài cây trong họ này có thể chịu được giá lạnh còn chủ yếu là các loài sinh sống trong khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới. Ba loài chịu lạnh tốt nhất là Trachycarpus fortunei, có nguồn gốc ở miền đông châu Á, Rhapidophyllum hystrix và Sabal nhỏ, cả hai đều có nguồn gốc ở miền đông nam Hoa Kỳ. Để có them chi tiết, xem bài Các loài họ Cau chịu lạnh.
Tại Hoa Kỳ, các loài cây khác nhau của họ Cau có thể thấy tại các khu vực có khí hậu nhiệt đới và khí hậu Địa Trung Hải như Florida, miền nam California và Hawaii và dọc theo bờ biển của vịnh Mexico từ miền nam Georgia, Mississippi, Alabama và Louisiana tới Texas. Bang miền đông nam Nam Carolina còn có tên hiệu là bang Palmetto do ở bờ biển phía Đại Tây Dương của bang này có rất nhiều cây thuộc họ Cau. Một số loài còn có thể sinh sống xa hơn về phía bắc tới Maryland, Arkansas, và thậm chí dọc theo bờ biển Thái Bình Dương tới tận Oregon và Washington. Người ta còn biết có vài loại cọ lai ghép có thể sống xa về phía bắc tới tận miền nam New Jersey . Các khu vực sa mạc của Nevada, Arizona, Utah và New Mexico cũng là quê hương của vài loài cọ.
Miền nam châu Âu có hai loài cọ bản địa là Chamaerops humilis (rộng khắp, nhưng chủ yếu ở Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Pháp, Ý và Malta) và Phoenix theophrastii (Crete và miền nam Thổ Nhĩ Kỳ). Nhiều loài cọ khác cũng được trồng rộng rãi, với loài cọ Nhật Bản Trachycarpus wagnerianus có thể trồng và sống được tận ở Iceland.

title: Họ Cau

wikitext:
{{chú thích trong bài}}
{{Bảng phân loại
| fossil_range = {{fossil range|80|0}}[[Kỷ Creta|Creta muộn]]- gần đây
| image = 1859-Martinique.web.jpg
| image_caption = Cây dừa lùn Manila ''Cocos nucifera''
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| unranked_divisio = [[Thực vật có hoa|Angiospermae]]
| unranked_classis = [[Thực vật một lá mầm|Monocots]]
| unranked_ordo = [[Nhánh Thài lài|Commelinids]]
| ordo = [[Bộ Cau|Arecales]]
| familia = '''Arecaceae'''
| familia_authority = [[Friedrich von Berchtold|Bercht.]] & [[Jan Svatopluk Presl|J.Presl]], 1820
| type_genus = ''[[Chi Cau|Areca]]''
| type_genus_authority = [[Carl von Linné|L.]], 1753
| subdivision_ranks = Các chi
| subdivision = Nhiều, xem
[[Danh sách các chi trong họ Cau]]
}}
'''Họ Cau''' hay '''họ Cọ''', '''họ Cau dừa''' hoặc '''họ Dừa''' ([[danh pháp|danh pháp khoa học]]: '''Arecaceae''', đồng nghĩa '''Palmae'''), là một họ trong [[thực vật có hoa]], thuộc về lớp [[thực vật một lá mầm]] và nằm trong [[bộ Cau]] (Arecales). Hiện nay, người ta biết khoảng 202 (APG: 189) chi với khoảng 2.600 (APG: 2.361) loài, phần lớn sinh sống ở vùng nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Trong số tất cả các họ thực vật thì họ Cau có lẽ là dễ nhận biết nhất. Loài điển hình trong họ này là [[cau]], quả của nó được nhai với lá [[trầu không]]. Các loài như [[chà là]], [[mây (thực vật)|mây]], [[cọ]] hay [[dừa]] cũng thuộc về họ này. Cây [[cọ dầu]] sản xuất ra loại [[dầu cọ]] là loại dầu dùng trong chế biến thực phẩm, nó thuộc về chi ''[[Cọ dầu|Elaeis]]''. Một vài loại được trồng để lấy cây non làm rau. [[Nhựa cây|Nhựa]] của một số loài đôi khi còn được lên men để sản xuất [[rượu vang]]. Trong lễ hội [[Ngày chủ nhật Cọ]] người ta dùng các cây cọ, vì thế mà có tên gọi này.

[[Cọ bắp cải]] hay [[cọ Sabal]] (tên khoa học: ''Sabal palmetto'') là loại cây mọc rất nhiều ở [[Vùng Caribe|Tây Ấn]], có tên gọi như thế từ hình dạng bề ngoài của hoa của nó, bao gồm các lá bao bọc xung quanh nhau giống như bắp cải với phần bên trong có màu trắng. Nó có hương vị dễ chịu và được sử dụng như rau. Người ta nói rằng những con bọ cánh cứng thuộc bộ [[Bọ cánh cứng|Coleoptera]] đẻ trứng trong những lỗ rỗng. Các trứng này nở thành nhộng và chúng được người [[Guyana]] ăn rất ngon lành.

Các loài cây thuộc họ này đã được tìm thấy trong các hóa thạch có niên đại khoảng 70-80 triệu năm trước, trong thời kỳ cuối của [[kỷ Creta|kỷ Phấn trắng]] ([[Kỷ Creta|Cretaceous]]).
== Tiến hóa ==
Nhón thân cây của họ Arecaceae được ước tính có niên đại tới khoảng 120 triệu năm trước (Ma), sự phân nhánh trong nhóm chỏm cây khoảng 110 Ma (theo Janssen & Bremer 2004), hoặc có niên đại tương ứng là 99-91 Ma và 73-63 Ma (theo Wikström và ctv. 2001). Magallón và Castillo (2009) ước tính niên đại khoảng 128 và 115 Ma cho nhóm thân cây của bộ Arecales. Các dữ liệu hóa thạch của họ này có thể có niên đại tới 93 Ma (Pan và ctv. 2006; Harley 2006). Các dữ liệu thu thập (lá, thân, quả) từ các lớp đá tại Texas có niên đại thuộc kỷ Creta-tầng Champagne (khoảng 77 Ma) đã được xác định là thuộc về chi Sabal; có khả năng những con khủng long non trẻ có thể đã ăn quả của chúng (Manchester và ctv. 2010a).

Các loại lá, phấn hoa hoặc gỗ cọ là khá phổ biến và phân bố rộng vào cuối kỷ Creta khi nhiệt độ toàn cầu là ấm áp hơn (Burnham & Johnson 2004),  kể cả ở châu Phi và Ấn Độ, những nơi mà ngày nay họ này không được đa dạng cho lắm; tại châu Phi các loài cọ đã trở nên ít phổ biến hơn vào đầu kỷ đệ Tam và một lần nữa vào cuối thế Eocen, khoảng 34 Ma (Pan và ctvl. 2006; Harley 2006 để có tổng quan về các hồ sơ hóa thạch). Có lẽ các loài cọ hiện nay rất dễ bị tổn thương trước băng giá,  chủ yếu chỉ có một lớp mô phân sinh sinh dưỡng duy nhất không có khả năng tạo ra các mô phân sinh thay thế nếu như những mô này bị chết. Thông thường chúng được tìm thấy tại những nơi có nhiệt độ trung bình năm cao hơn 10 °C, nhiệt độ trung bình trong các tháng lạnh nhất trên 5 °C và nhiệt độ thấp nhất không dưới -10 °C (Greenwood & Wing 1995). Ít nhất thì sự đa dạng và sự đa dạng hóa của chúng tại Tân thế giới từng liên quan tới tính bền vững ổn định của các khu vực tương đối ấm và ẩm mà chúng ưa thích (Svenning và ctv. 2008).
Mặc cho kích thước của cây và quả, sự phát tán chứ không phải là sự chia tách do các cản trở tự nhiên ngày càng được viện dẫn nhiều hơn để giải thích các khía cạnh trong sự phân bố hiện tại của họ này. Các hóa thạch thuộc chi ''[[Dừa nước|Nypa]]'' rất khác biệt được biết đến từ đầu kỷ đệ Tam khi chi này dường như đã có sự phân bố khắp thế giới (nhiều hay ít); các hóa thạch được tìm thấy tại Tasmania, Anh (hệ thực vật đất sét London), v.v. (Plaziat và ctv. 2001. Để hiểu thêm về sự tiến hóa của môi trường sống kiểu đước (ngập nước mặn), xem bài về họ [[Họ Đước|Rhizophoraceae]]; tuy nhiên các loài Nypa ưa thích môi trường ít mặn hơn so với nhiều loài đước, và được tìm thấy dọc theo các con sông cho tới giới hạn của khu vực chịu ảnh hưởng của thủy triều). Sự phân bố rải rác và dường như thuộc về đại lục [[Gondwana]] cổ đại của phân họ Ceroxyloideae có lẽ được giải thích tốt nhất nhờ vài sự kiện phát tán liên đại dương vào giữa kỷ đệ Tam (Trénel và ctv. 2007), trong khi các loài thuộc chi ''[[Hyophorbe]]'' (Arecoideae-Chamaedoreeae) bị đứt đoạn trên [[quần đảo Mascarene]], và chi này có thể đã phân tỏa trên các hòn đảo hiện nay đang nằm dưới mặt đại dương, bằng những "bước nhảy ngắn" từ đảo này qua đảo khác (Cuenca và ctv. 2007); một vài loài thuộc các họ [[Họ Đào kim nương|Myrtaceae]], [[Họ Thu hải đường|Begoniaceae]] và [[Họ Hồng xiêm|Sapotaceae]] có thể thể hiện hành vi "nhảy lò cò" trên đảo tương tự như thế. Roncal và ctv. (2008) khảo sát tỉ mỉ địa sinh học của các loài cọ tại khu vực Antilles.

== Phân loại ==
[[Hệ thống APG II|APG II]] chia họ này thành 5 phân họ (sắp xếp theo trật tự phát sinh chủng loài) là:
# '''[[Phân họ Song mây|Calamoideae]]''' Beilschmied, đồng nghĩa ''Calamaceae'' Perleb, ''Lepidocaryaceae'' O. F. Cook: Khoảng 21 chi, trong đó các chi đa dạng nhất là ''Calamus'' (khoảng 400 loài), ''Daemonorops'' (khoảng 115 loài). Sinh sống tại khu vực nhiệt đới, đặc biệt từ [[Sri Lanka]] tới Tây Samoa và Fiji.
## Tông [[Mây (thực vật)|Calameae]]
### Phân tông [[Calaminae]]
#### ''[[Calamus]]''
#### ''[[Ceratolobus]]''
#### ''[[Chi Mây đang|Daemonorops]]''
#### ''[[Pogonotium]]''
#### ''[[Retispatha]]''
### Phân tông [[Korthalsiinae]]
#### ''[[Korthalsia]]''
### Phân tông [[Metroxylinae]]
#### ''[[Metroxylon]]''
### Phân tông [[Pigafettinae]]
#### ''[[Pigafetta]]''
### Phân tông [[Plectocomiinae]]
#### ''[[Myrialepis]]''
#### ''[[Plectocomia]]''
#### ''[[Plectocomiopsis]]''
### Phân tông [[Salaccinae]]
#### ''[[Eleiodoxa]]''
#### ''[[Salacca]]''
## Tông [[Eugeissoneae]]
### ''[[Eugeissona]]''
## Tông [[Lepidocaryeae]]
### Phân tông [[Ancistrophyllinae]]
#### ''[[Eremospatha]]''
#### ''[[Laccosperma]]''
#### ''[[Oncocalamus]]''
### Phân tông [[Raphiinae]]
#### ''[[Raphia]]''
### Phân tông [[Mauritiinae]]
#### ''[[Lepidocaryum]]''
#### ''[[Mauritia]]''
#### ''[[Mauritiella]]''
# '''[[Dừa nước|Nypoideae]]''' Griffith, đồng nghĩa ''Nypaceae'' Le Maout & Decaisne: 1 chi, 1 loài (''[[dừa nước|Nypa fruticans]]''). Hiện sinh tồn tại khu vực [[Malesia]] (từ Bengal tới Queensland). Trong quá khứ, thấy có hóa thạch rải rác ở nhiều nơi trong khu vực nhiệt đới và ôn đới ấm ở cả hai bán cầu.
# '''[[Coryphoideae]]''' Burnett, đồng nghĩa ''Borassaceae'' Schultz-Schultzenstein, ''Coryphaceae'' Schultz-Schultzenstein, ''Phoeniciaceae'' Burnett, ''Sabalaceae'' Schultz-Schultzenstein: Khoảng 45 chi, trong đó chi ''Coccothrinax'' là đa dạng nhất (khoảng 50 loài). Phân bố khắp trong vùng nhiệt đới (tới ôn đới ấm), ít loài ở Nam Mỹ.
## Tông [[Borasseae]]
### Phân tông [[Hyphaeninae]]
#### ''[[Bismarckia]]''
#### ''[[Hyphaene]]''
#### ''[[Medemia]]''
#### ''[[Satranala]]''
### Phân tông [[Lataniinae]]
#### ''[[Borassodendron]]''
#### ''[[Chi Thốt nốt|Borassus]]''
#### ''[[Latania]]''
#### ''[[Lodoicea]]''
## Tông [[Caryoteae]]
### ''[[Arenga]]''
### ''[[Chi Móc|Caryota]]''
### ''[[Wallichia]]''
## Tông [[Chuniophoeniceae]]
### ''[[Chuniophoenix]]''
### ''[[Kerriodoxa]]''
### ''[[Nannorrhops]]''
### ''[[Tahina]]''
## Tông [[Corypheae]]
### ''[[Corypha]]''
## Tông [[Cryosophileae]]
### ''[[Chelyocarpus]]''
### ''[[Coccothrinax]]''
### ''[[Cryosophila]]''
### ''[[Itaya]]''
### ''[[Leucothrinax]]''
### ''[[Schippia]]''
### ''[[Thrinax]]''
### ''[[Trithrinax]]''
### ''[[Zombia]]''
## Tông [[Phoeniceae]]
### ''[[Chi Chà là|Phoenix]]''
## Tông [[Sabaleae]]
### ''[[Sabal]]''
## Tông [[Trachycarpeae]]
### Không đặt vào phân tông
#### ''[[Acoelorrhaphe]]''
#### ''[[Brahea]]''
#### ''[[Colpothrinax]]''
#### ''[[Copernicia]]''
#### ''[[Pritchardia]]''
#### ''[[Serenoa]]''
#### ''[[Washingtonia]]''
### Phân tông [[Livistoninae]]
#### ''[[Johannesteijsmannia]]''
#### ''[[Lanonia]]''
#### ''[[Licuala]]''
#### ''[[Chi Cọ|Livistona]]'' (gồm cả hoặc tách riêng ''[[Saribus]]'')
#### ''[[Pholidocarpus]]''
#### ''[[Pritchardiopsis]]'' (có thể gộp trong ''Saribus'')
#### ''[[Saribus]]'' (có thể gộp trong ''[[Livistona]]'')
### Phân tông [[Rhapidinae]]
#### ''[[Chamaerops]]''
#### ''[[Guihaia]]''
#### ''[[Maxburretia]]''
#### ''[[Rhapidophyllum]]''
#### ''[[Rhapis]]''
#### ''[[Chi Cọ núi|Trachycarpus]]''
# '''[[Ceroxyloideae]]''' Drude, đồng nghĩa ''Phytelephaceae'' Perleb: Khoảng 8 chi và 42 loài. Chủ yếu tại Trung Mỹ, tây Nam Mỹ, cũng có ở đông bắc [[Úc]], [[Madagascar]], Florida và khu vực quần đảo Antilles. Phân họ này bao gồm cả Phytelephantoideae (Dransfield và ctv. 2005).
## Tông [[Ceroxyleae]]
### ''[[Ceroxylon]]''
### ''[[Juania]]''
### ''[[Oraniopsis]]''
### ''[[Ravenea]]''
## Tông [[Cyclospatheae]]
### ''[[Pseudophoenix]]''
## Tông [[Phytelepheae]]
### ''[[Ammandra]]''
### ''[[Aphandra]]''
### ''[[Phytelephas]]''
# '''[[Phân họ Cau|Arecoideae]]''' Burnett, đồng nghĩa ''Acristaceae'' O. F. Cook, ''Ceroxylaceae'' O. F. Cook, ''Chamaedoraceae'' O. F. Cook, ''Cocosaceae'' Schultz-Schultzenstein, ''Geonomataceae'' O. F. Cook, ''Iriarteaceae'' O. F. Cook & Doyle, ''Malortieaceae'' O. F. Cook, ''Manicariaceae'' O. F. Cook, ''Pseudophoeniciaceae'' O. F. Cook, ''Synechanthaceae'' O. F. Cook: Khoảng 112 chi, trong đó đa dạng loài nhất là ''Bactris'' (khoảng 240 loài), ''Dypsis'' (khoảng 140 loài), ''Pinanga'' (khoảng 120 loài), ''Chamaedorea'' (khoảng 110 loài), ''Geonoma'' (khoảng 75 loài), ''Desmoncus'' (khoảng 65- loài), ''Areca'' (khoảng 60 loài), ''Astrocaryum'' (khoảng 50 loài). Phân bố rộng khắp vùng nhiệt đới, phân họ đa dạng nhất tại [[Nam Mỹ]].
## Tông [[Areceae]]
### ''[[Bentinckia]]''
### ''[[Clinostigma]]''
### ''[[Cyrtostachys]]''
### ''[[Dictyosperma]]''
### ''[[Dransfieldia]]''
### ''[[Heterospathe]]''
### ''[[Hydriastele]]''
### ''[[Iguanura]]''
### ''[[Loxococcus]]''
### ''[[Rhopaloblaste]]''
### Phân tông [[Archontophoenicinae]]
#### ''[[Actinokentia]]''
#### ''[[Actinorhytis]]''
#### ''[[Archontophoenix]]''
#### ''[[Chambeyronia]]''
#### ''[[Kentiopsis]]''
### Phân tông [[Arecinae]]
#### ''[[Chi Cau|Areca]]''
#### ''[[Nenga]]''
#### ''[[Pinanga]]''
### Phân tông [[Basseliniinae]]
#### ''[[Basselinia]]''
#### ''[[Burretiokentia]]''
#### ''[[Cyphophoenix]]''
#### ''[[Cyphosperma]]''
#### ''[[Lepidorrhachis]]''
#### ''[[Physokentia]]''
### Phân tông [[Carpoxylinae]]
#### ''[[Carpoxylon]]''
#### ''[[Neoveitchia]]''
#### ''[[Satakentia]]''
### Phân tông [[Clinospermatinae]]
#### ''[[Brongniartikentia]]''
#### ''[[Clinosperma]]''
#### ''[[Cyphokentia]]''
### Phân tông [[Dypsidinae]]
#### ''[[Dypsis]]''
#### ''[[Lemurophoenix]]''
#### ''[[Marojejya]]''
#### ''[[Masoala]]''
### Phân tông [[Linospadicinae]]
#### ''[[Howea]]''
#### ''[[Laccospadix]]''
#### ''[[Linospadix]]''
### Phân tông [[Oncospermatinae]]
#### ''[[Acanthophoenix]]''
#### ''[[Deckenia]]''
#### ''[[Oncosperma]]''
#### ''[[Tectiphiala]]''
### Phân tông [[Ptychospermatinae]]
#### ''[[Adonidia]]''
#### ''[[Balaka]]''
#### ''[[Brassiophoenix]]''
#### ''[[Carpentaria]]''
#### ''[[Drymophloeus]]''
#### ''[[Normanbya]]''
#### ''[[Ponapea]]''
#### ''[[Ptychococcus]]''
#### ''[[Ptychosperma]]''
#### ''[[Solfia]]''
#### ''[[Veitchia]]''
#### ''[[Wodyetia]]''
### Phân tông [[Rhopalostylidinae]]
#### ''[[Hedyscepe]]''
#### ''[[Rhopalostylis]]''
### Phân tông [[Verschaffeltiinae]]
#### ''[[Nephrosperma]]''
#### ''[[Phoenicophorium]]''
#### ''[[Roscheria]]''
#### ''[[Verschaffeltia splendida|Verschaffeltia]]''
## Tông [[Chamaedoreeae]]
### ''[[Chamaedorea]]''
### ''[[Gaussia]]''
### ''[[Hyophorbe]]''
### ''[[Synechanthus]]''
### ''[[Wendlandiella]]''
## Tông [[Cocoseae]]
### Phân tông [[Attaleinae]]
#### ''[[Allagoptera]]''
#### ''[[Attalea]]''
#### ''[[Beccariophoenix]]''
#### ''[[Butia]]''
#### ''[[Dừa|Cocos]]''
#### ''[[Jubaea]]''
#### ''[[Jubaeopsis]]''
#### ''[[Lytocaryum]]''
#### ''[[Parajubaea]]''
#### ''[[Polyandrococos]]''
#### ''[[Syagrus]]''
#### ''[[Voanioala]]''
### Phân tông [[Bactridinae]]
#### ''[[Acrocomia]]''
#### ''[[Aiphanes]]''
#### ''[[Astrocaryum]]''
#### ''[[Bactris]]''
#### ''[[Desmoncus]]''
#### ''[[Gastrococos]]''
### Phân tông [[Elaeidinae]]
#### ''[[Barcella]]''
#### ''[[Cọ dầu|Elaeis]]''
## Tông [[Euterpeae]]
### ''[[Euterpe]]''
### ''[[Hyospathe]]''
### ''[[Neonicholsonia]]''
### ''[[Oenocarpus]]''
### ''[[Prestoea]]''
## Tông [[Geonomateae]]
### ''[[Asterogyne]]''
### ''[[Calyptrogyne]]''
### ''[[Calyptronoma]]''
### ''[[Geonoma]]''
### ''[[Pholidostachys]]''
### ''[[Welfia]]''
## Tông [[Iriarteeae]]
### ''[[Dictyocaryum]]''
### ''[[Iriartea]]''
### ''[[Iriartella]]''
### ''[[Socratea]]''
### ''[[Wettinia]]''
## Tông [[Leopoldinieae]]
### ''[[Leopoldinia]]''
## Tông [[Linospadicinae]]
### ''[[Calyptrocalyx]]''
## Tông [[Manicarieae]]
### ''[[Manicaria]]''
## Tông [[Oranieae]]
### ''[[Orania]]''
## Tông [[Pelagodoxeae]]
### ''[[Pelagodoxa]]''
### ''[[Sommieria]]''
## Tông [[Podococceae]]
### ''[[Podococcus]]''
## Tông [[Reinhardtieae]]
### ''[[Reinhardtia]]''
## Tông [[Roystoneeae]]
### ''[[Roystonea]]''
## Tông [[Sclerospermeae]]
### ''[[Sclerosperma]]''

== Phát sinh chủng loài ==
Cây phát sinh chủng loài dưới đây lấy theo APG III.

{{clade
 |label1= '''Arecaceae'''
 |1={{clade
 |1=[[Calamoideae]]
 |2={{clade
 |1=[[Dừa nước|Nypoideae]]
 |2={{clade
 |1=[[Coryphoideae]]
 |2={{clade
 |1=[[Ceroxyloideae]]
 |2=[[Arecoideae]]
 }}
 }}
 }}
 }}
}}

== Một số chi ==
[[Tập tin:Santa Monica Palm Trees.jpg|nhỏ|phải|Hàng cọ trên đại lộ Ocean ở [[Santa Monica, California]].]]
[[Tập tin:Washingtonia filifera in Palm Canyon.jpg|nhỏ|phải|''Washingtonia filifera'']]
[[Tập tin:Dates on date palm.jpg|nhỏ|phải|Quả chà là ''Phoenix dactylifera'']]
Các chi quan trọng về mặt kinh tế là:
* ''[[Chi Cau|Areca]]'' - Cau
* ''[[Arenga]]''
* ''[[Attalea]]''
* ''[[Bactris]]''
* ''[[Chi Thốt nốt|Borassus]]'' - Thốt nốt
* ''[[Chi Mây|Calamus]]'' - Song, mây
* ''[[Dừa|Cocos]]'' - Dừa
* ''[[Copernicia]]'' - Cọ lấy nhựa [[Carnauba]]
* ''[[Cọ dầu|Elaeis]]'' - Cọ dầu
* ''[[Euterpe]]'' - Cọ Açaí hay cọ lấy rau ăn (từ cây non)
* ''[[Jessenia]]''
* ''[[Jubaea]]'' - Cọ Chile và cọ Coquito
* ''[[Orbignya]]''
* ''[[Chi Chà là|Phoenix]]'' - Chà là
* ''[[Raphia]]'' - Cọ Raffia
* ''[[Rhapis]]''
* ''[[Roystonea]]'' - Cọ hoàng gia
* ''[[Sabal]]'' - Cọ châu Mỹ
* ''[[Salacca]]'' - [[Salak]]
* ''[[Chi Cọ núi|Trachycarpus]]''
* ''[[Veitchia]]''
* ''[[Wallichia]] ''
* ''[[Washingtonia]]''
[[Tập tin:Đủng đỉnh.jpg|trái|nhỏ|Cây đủng đỉnh thuộc họ Cau]]
Xem thêm [[Danh sách các chi trong họ Cau]] để có danh sách đầy dủ hơn.

Có một ít loài cây trong họ này có thể chịu được giá lạnh còn chủ yếu là các loài sinh sống trong khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới. Ba loài chịu lạnh tốt nhất là ''[[Trachycarpus fortunei]]'', có nguồn gốc ở miền đông [[châu Á]], ''[[Rhapidophyllum hystrix]]'' và ''[[Sabal]]'' nhỏ, cả hai đều có nguồn gốc ở miền đông nam [[Hoa Kỳ]]. Để có them chi tiết, xem bài [[Các loài họ Cau chịu lạnh]].

Tại Hoa Kỳ, các loài cây khác nhau của họ Cau có thể thấy tại các khu vực có khí hậu nhiệt đới và khí hậu [[Địa Trung Hải]] như [[Florida]], miền nam [[California]] và [[Hawaii]] và dọc theo bờ biển của vịnh Mexico từ miền nam [[Georgia]], [[Mississippi]], [[Alabama]] và [[Louisiana]] tới [[Texas]]. Bang miền đông nam [[Nam Carolina]] còn có tên hiệu là bang Palmetto do ở bờ biển phía Đại Tây Dương của bang này có rất nhiều cây thuộc họ Cau. Một số loài còn có thể sinh sống xa hơn về phía bắc tới [[Maryland]], [[Arkansas]], và thậm chí dọc theo bờ biển [[Thái Bình Dương]] tới tận [[Oregon]] và [[Washington (tiểu bang)|Washington]]. Người ta còn biết có vài loại cọ lai ghép có thể sống xa về phía bắc tới tận miền nam [[New Jersey]] [http://www.bg-map.com/palms/woodbury.html]. Các khu vực sa mạc của [[Nevada]], [[Arizona]], [[Utah]] và [[New Mexico]] cũng là quê hương của vài loài cọ.

Miền nam [[châu Âu]] có hai loài cọ bản địa là ''[[Chamaerops humilis]]'' (rộng khắp, nhưng chủ yếu ở [[Bồ Đào Nha]], [[Tây Ban Nha]], [[Pháp]], [[Ý]] và [[Malta]]) và ''[[Phoenix theophrastii]]'' ([[Kríti|Crete]] và miền nam [[Thổ Nhĩ Kỳ]]). Nhiều loài cọ khác cũng được trồng rộng rãi, với loài cọ Nhật Bản ''[[Trachycarpus wagnerianus]]'' có thể trồng và sống được tận ở [[Iceland]].

{{Clear}}
== Tham khảo ==
{{tham khảo|30em}}
* [[:de:Carl Heinrich Schultz-Schultzenstein|C. H. Schultz-Schultzenstein]] (1832). ''Natürliches System des Pflanzenreichs...'', 317. Berlin, Đức.
* N. W. Uhl, J. Dransfield (1987). ''Genera palmarum: a classification of palms based on the work of Harold E. Moore, Jr.'' (Allen Press, Lawrence, Kansas). {{DOI|10.1111/j.1756-1051.1989.tb00986.x}}

== Liên kết ngoài ==
{{wikispecies|Arecaceae}}
{{thể loại Commons|Arecaceae}}
* {{Britannica|440038|Palm}}
* [https://web.archive.org/web/20051013064809/http://www.fairchildgarden.org/palmguide/index.php Fairchild Guide to Palms] Hướng dẫn về họ Cau. Tập hợp hình ảnh về các loài cây họ Cau, các dữ liệu khoa học và thông tin làm vườn của Fairchild Tropical Botanic Garden, Miami.
** [https://www.fairchildgarden.org/Education/Fairchilds-Young-Professionals-The-Fairchild-Palms Fairchild Palms | Fairchild Tropical Botanical Garden] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190306234937/https://www.fairchildgarden.org/Education/Fairchilds-Young-Professionals-The-Fairchild-Palms |date = ngày 6 tháng 3 năm 2019}}
* [http://data.kew.org/cgi-bin/vpfg1992/genlist.pl?PALMAE List of genera in family PALMAE] Danh sách các chi thuộc họ Cau của Kew Botanic Garden. Danh sách các chi đã biết của Kew Royal Botanic Gardens tại London, Anh. [https://web.archive.org/web/20070926221259/https://www.kew.org/cgi-bin/web.dbs/genlist.pl?PALMAE lưu trữ]
* [https://web.archive.org/web/19990908032757/http://www.plantapalm.com/vpe/taxonomy/vpe_taxonomy3.htm Classification of the Family Palmae] Phân loại học họ Cau
* [http://www.pacsoa.org.au/palms/ PACSOA - Palms] Các cây họ Cau và các hội Cycad ở Australia về các loài cây họ Cau có kèm hình ảnh.
* [http://plantapalm.com/ plantapalm.com] Các loài cây họ Cau & các hội Cycad của Florida, Inc. (PACSOF), bao gồm [https://web.archive.org/web/20001109143900/http://www.plantapalm.com/vpe/photos/vpe_photos.htm trang với nhiều thông tin về các loài cây này], nuôi trồng và sử dụng chúng, bao gồm cả thư viện ảnh.
* [http://www.mobot.org/MOBOT/research/APweb/orders/arecalesweb.htm#Arecaceae Arecaceae] trên website của APG
{{Taxonbar}}

[[Thể loại:Họ Cau| ]]
[[Thể loại:Nông nghiệp nhiệt đới]]

title: Phân loại khoa học

Bộ (ordo): Arecales

Họ (familia): Arecaceae · Bercht. & J.Presl, 1820

title: Chi điển hình

Chi điển hình: Areca · L., 1753

title: Các chi

Các chi: Nhiều, xem · Danh sách các chi trong họ Cau


text:
# Pseudagrion renaudi
Pseudagrion renaudi là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.
Loài này được xếp vào nhóm loài ít quan tâm trong sách Đỏ của IUCN năm 2008.
Pseudagrion renaudi được miêu tả khoa học năm 1953 bởi Fraser.

wikiname: viwiki

title: Pseudagrion renaudi

in_language: vi

wikitext:
{{Bảng phân loại
| name = ''Pseudagrion renaudi''
| status = DD
| rl-id = 158523
| image =
| image caption =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| classis = [[Côn trùng|Inescta]]
| ordo = [[Chuồn chuồn|Odonata]]
| subordo = [[Chuồn chuồn kim|Zygoptera]]
| familia = [[Coenagrionidae]]
| genus = ''[[Pseudagrion]]''
| species = '''''P. renaudi'''''
| binomial = ''Pseudagrion renaudi''
| binomial_authority = [[Louis Fraser|Fraser]], 1953
}}
'''''Pseudagrion renaudi''''' là một loài [[chuồn chuồn kim]] trong họ [[Coenagrionidae]].<ref>{{en}} [http://www.pugetsound.edu/academics/academic-resources/slater-museum/biodiversity-resources/dragonflies/world-odonata-list/ World Odonata List; 25-04-2011] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100828091754/http://www.pugetsound.edu/academics/academic-resources/slater-museum/biodiversity-resources/dragonflies/world-odonata-list/ |date=2010-08-28 }}</ref>

Loài này được xếp vào nhóm [[loài ít quan tâm]] trong [[sách đỏ IUCN|sách Đỏ]] của [[Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế|IUCN]] năm 2008.<ref name = "iucn">{{IUCN2012.2| assessors = | year = 2009| id = 158523| title = Pseudagrion renaudi| downloaded = 2012-10-24}}</ref>

''Pseudagrion renaudi'' được miêu tả khoa học năm 1953 bởi Fraser.

==Chú thích==
{{Tham khảo|30em}}

==Tham khảo==
* {{wikispecies nội dòng|Pseudagrion renaudi}}

[[Thể loại:Pseudagrion]]

{{Coenagrionidae-stub}}

title: Tình trạng bảo tồn

Tình trạng bảo tồn: Thiếu dữ liệu

title: Phân loại khoa học

Giới (regnum): Animalia

Ngành (phylum): Arthropoda

Lớp (class): Inescta

Bộ (ordo): Odonata

Phân bộ (subordo): Zygoptera

Họ (familia): Coenagrionidae

Chi (genus): Pseudagrion

Loài (species): P. renaudi

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Pseudagrion renaudi · Fraser, 1953


text:
# Dysderocrates marani
Dysderocrates marani là một loài nhện trong họ Dysderidae.
Loài này thuộc chi Dysderocrates. Dysderocrates marani được miêu tả năm 1937 bởi Kratochvíl.

title: Dysderocrates marani

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Dysderocrates marani''
| image =
| image caption =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| unranked_classis = [[Arachnomorpha]]
| subphylum = [[Động vật Chân kìm|Chelicerata]]
| classis = [[Lớp Hình nhện|Arachnida]]
| ordo = [[Nhện|Araneae]]
| familia = [[Dysderidae]]
| genus = ''[[Dysderocrates]]''
| species = '''''D. marani'''''
| binomial = ''Dysderocrates marani''
| binomial_authority = ([[Josef Kratochvíl|Kratochvíl]], 1937)
}}
'''''Dysderocrates marani''''' là một loài [[nhện]] trong họ [[Dysderidae]].<ref>{{aut|Platnick, Norman I.}} (2010): [http://research.amnh.org/entomology/spiders/catalog/ The world spider catalog], version 10.5. ''American Museum of Natural History''.</ref>

Loài này thuộc chi ''[[Dysderocrates]]''. ''Dysderocrates marani'' được miêu tả năm 1937 bởi Kratochvíl.

==Chú thích==
{{Tham khảo|30em}}

==Tham khảo==
* {{wikispecies nội dòng|Dysderocrates marani}}

[[Thể loại:Dysderocrates]]

{{Dysderidae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Phân ngành (subphylum): Chelicerata

(không phân hạng): Arachnomorpha

Lớp (class): Arachnida

Bộ (ordo): Araneae

Họ (familia): Dysderidae

Chi (genus): Dysderocrates

Loài (species): D. marani

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Dysderocrates marani · (Kratochvíl, 1937)


text:
# Clarkia mildrediae
Clarkia mildrediae là một loài thực vật có hoa trong họ Anh thảo chiều. Loài này được (A.Heller) H.F.Lewis & M.R.Lewis mô tả khoa học đầu tiên năm 1953.

title: Clarkia mildrediae

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Clarkia mildrediae''
| status =
| status_system =
| status_ref =
| image = Clarkia mildrediae ssp. lutescens.jpeg
| image_caption =
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| unranked_divisio = [[Thực vật có hoa|Angiospermae]]
| unranked_classis = [[Thực vật hai lá mầm thật sự|Eudicots]]
| unranked_ordo = [[Nhánh hoa Hồng|Rosids]]
| ordo = [[Bộ Đào kim nương|Myrtales]]
| familia = [[Họ Anh thảo chiều|Onagraceae]]
| genus = ''[[Clarkia]]''
| species = '''''C. mildrediae'''''
| binomial = ''Clarkia mildrediae''
| binomial_authority = (Heller) H.F. & [[Margaret Ensign Lewis|M.E. Lewis]]
}}
'''''Clarkia mildrediae''''' là một loài [[thực vật có hoa]] trong [[họ Anh thảo chiều]]. Loài này được (A.Heller) H.F.Lewis & M.R.Lewis mô tả khoa học đầu tiên năm 1953.<ref>{{chú thích web|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2724694| title=''Clarkia mildrediae''|access-date =ngày 27 tháng 8 năm 2013| author=The Plant List | year =2010}}</ref>

== Hình ảnh ==
<gallery>
Tập tin:Clarkia mildrediae ssp. lutescens JEPS109902 (4497512432).jpg
Tập tin:Clarkia mildrediae ssp. mildrediae JEPS109833 (4495735394).jpg
</gallery>

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}
==Liên kết ngoài==
*{{Thể loại Commons nội dòng|Clarkia mildrediae}}
*{{Wikispecies nội dòng|Clarkia mildrediae}}
*{{IPNI2|Clarkia mildrediae|59741-2|access-date =ngày 27 tháng 8 năm 2013}}

[[Thể loại:Clarkia]]
[[Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1953]]
[[Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1940]]

{{Onagraceae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Giới (regnum): Plantae

(không phân hạng): Angiospermae Eudicots Rosids

Bộ (ordo): Myrtales

Họ (familia): Onagraceae

Chi (genus): Clarkia

Loài (species): C. mildrediae

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Clarkia mildrediae · (Heller) H.F. & M.E. Lewis


text:
# Crotalaria aculeata
Crotalaria aculeata là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được De Wild. miêu tả khoa học đầu tiên.

title: Crotalaria aculeata

wikitext:
{{Mồ côi|date=tháng 7 2018}}
{{tiêu đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Crotalaria aculeata''
| status =
| status_system =
| status_ref =
| image =
| image_caption =
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| unranked_divisio = [[Thực vật có hoa|Angiospermae]]
| unranked_classis = [[Thực vật hai lá mầm thật sự|Eudicots]]
| unranked_ordo = [[Nhánh hoa Hồng|Rosids]]
| ordo = [[Bộ Đậu|Fabales]]
| familia = [[Họ Đậu|Fabaceae]]
| genus = ''[[Chi Lục lạc|Crotalaria]]''
| species = '''''C. aculeata'''''
| binomial = ''Crotalaria aculeata''
| binomial_authority = De Wild.
}}
'''''Crotalaria aculeata''''' là một loài [[thực vật có hoa]] trong [[họ Đậu]]. Loài này được De Wild. miêu tả khoa học đầu tiên.<ref>{{Chú thích web|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/ild-5811| tiêu đề=''Crotalaria aculeata''|ngày truy cập=ngày 5 tháng 6 năm 2013| tác giả 1=The Plant List | năm =2010}}</ref>

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

== Liên kết ngoài ==
*{{commonscat-inline|Crotalaria aculeata}}
*{{Wikispecies-inline|Crotalaria aculeata}}

[[Thể loại:Chi Lục lạc|A]]

{{Crotalarieae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Bộ (ordo): Fabales

Họ (familia): Fabaceae

Chi (genus): Crotalaria

Loài (species): C. aculeata

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Crotalaria aculeata · De Wild.


text:
# Aethopyga eximia
Aethopyga eximia là một loài chim trong họ Nectariniidae.

title: Aethopyga eximia

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| status = LC
| status_system = IUCN3.1
| status_ref = <ref>{{IUCN|id=106008338 |title=''Aethopyga eximia'' |assessors=[[BirdLife International]] |version=2012.1 |year=2012 |accessdate =ngày 16 tháng 7 năm 2012}}</ref>
| image = White-flanked Sunbird (Aethopyga eximia) male.jpg
| image_caption =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật có dây sống|Chordata]]
| classis = [[Chim|Aves]]
| ordo = [[Bộ Sẻ|Passeriformes]]
| familia = [[Họ Hút mật|Nectariniidae]]
| genus = ''[[Aethopyga]]''
| species = '''''A. eximia'''''
| binomial = ''Aethopyga eximia''
| binomial_authority = ([[Thomas Horsfield|Horsfield]], 1821)
| range_map =
}}
'''''Aethopyga eximia''''' là một loài [[chim]] trong họ [[Họ Hút mật|Nectariniidae]].<ref>{{chú thích web|author=Clements|first= J. F. |first2 =T. S. |last2 = Schulenberg |first3= M. J. |last3 = Iliff |first6 = B.L. |last6 = Sullivan |first4= C. L. |last4 = Wood |first5 = D. |last5 = Roberson|year=2012|url=http://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/downloadable-clements-checklist|title=The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7.|accessdate =ngày 19 tháng 12 năm 2012}}</ref>

==Chú thích==
{{Tham khảo|30em}}

==Tham khảo==
* {{wikispecies-inline}}

[[Thể loại:Aethopyga|Aethopyga]]
[[Thể loại:Chim Indonesia]]

{{Nectariniidae-stub}}

title: Tình trạng bảo tồn

Tình trạng bảo tồn: · Ít quan tâm (IUCN 3.1)

title: Phân loại khoa học

Ngành (phylum): Chordata

Lớp (class): Aves

Bộ (ordo): Passeriformes

Họ (familia): Nectariniidae

Chi (genus): Aethopyga

Loài (species): A. eximia

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Aethopyga eximia · (Horsfield, 1821)


text:
# Dolichopeza seticristata
Dolichopeza seticristata là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

title: Dolichopeza seticristata

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Dolichopeza seticristata''
| image =
| image caption =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| classis = [[Côn trùng|Insecta]]
| ordo = [[Ruồi|Diptera]]
| familia = [[Họ Ruồi hạc|Tipulidae]]
| genus = ''[[Dolichopeza]]''
| binomial = ''Dolichopeza seticristata''
| binomial_authority = [[Charles Paul Alexander|Alexander]], 1969
}}
'''''Dolichopeza seticristata''''' là một loài [[ruồi]] trong [[họ Ruồi hạc]] (Tipulidae).<ref name = "COL"/> Chúng phân bố ở [[miền Ấn Độ - Mã Lai]].

==Tham khảo==
<references>
<ref name = "COL">{{chú thích web|url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2011/search/all/key/Dolichopeza+seticristata/match/1|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.|access-date = 5 tháng 6 năm 2012 |author= Bisby |first = F.A. |last2 = Roskov |first2 = Y.R. |last3 = Orrell |first3 = T.M. |last4 = Nicolson |first4 = D. |last5 = Paglinawan |first5 = L.E. |last6 = Bailly |first6 = N. |last7 = Kirk |first7 = P.M. |last8 = Bourgoin |first8 = T. |last9 = Baillargeon |first9= G. |last10 = Ouvrard |first10 = D.|year= 2011|publisher=Species 2000: Reading, UK.}}</ref>
</references>

[[Thể loại:Dolichopeza]]

{{Tipulidae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Lớp (class): Insecta

Bộ (ordo): Diptera

Họ (familia): Tipulidae

Chi (genus): Dolichopeza

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Dolichopeza seticristata · Alexander, 1969


text:
# Vùng đô thị Champaign–Urbana
Vùng đô thị Champaign–Urbana là một vùng đô thị thuộc trung bộ bang Illinois, Hoa Kỳ. Thành phố chính của vùng đô thị là Urbana và Champaign. Vùng đô thị có tổng diện tích 4944 km2. Theo điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2010, vùng đô thị có dân số 231.891 người, là vùng đô thị lớn thứ 191 Hoa Kỳ, bao gồm ba quận, Champaign, Ford, và Piatt. Văn phòng Quản lý và Ngân sách đã thiết kế ba-quận Champaign-Urbana khu vực là một trong những khu vực đô thị thống kê của nó (Champaign-Urbana, IL MSA), được sử dụng cho mục đích thống kê của Cục điều tra dân số và các cơ quan khác.

title: Vùng đô thị Champaign–Urbana

wikitext:
'''Vùng đô thị Champaign–Urbana''' là một [[vùng đô thị]] thuộc trung bộ [[tiểu bang Hoa Kỳ|bang]] [[Illinois]], [[Hoa Kỳ]]. Thành phố chính của vùng đô thị là [[Urbana, Illinois|Urbana]] và [[Champaign, Illinois|Champaign]]. Vùng đô thị có tổng diện tích 4944 km2. Theo [[điều tra dân số Hoa Kỳ 2010|điều tra dân số Hoa Kỳ]] năm 2010, vùng đô thị có dân số 231.891 người, là vùng đô thị lớn thứ 191 Hoa Kỳ, bao gồm ba quận, Champaign, Ford, và Piatt. Văn phòng Quản lý và Ngân sách đã thiết kế ba-quận Champaign-Urbana khu vực là một trong những khu vực đô thị thống kê của nó (Champaign-Urbana, IL MSA), được sử dụng cho mục đích thống kê của Cục điều tra dân số và các cơ quan khác.
==Tham khảo==
{{tham khảo}}
==Liên kết ngoài==
{{Illinois}}
{{sơ khai}}

[[Thể loại:Vùng đô thị của Illinois]]
[[Thể loại:Vùng đô thị Champaign–Urbana]]


text:
# Sphaeropteris obscura
Sphaeropteris obscura là một loài dương xỉ trong họ Cyatheaceae. Loài này được R.M.Tryon mô tả khoa học đầu tiên năm 1970.
Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.

title: Sphaeropteris obscura

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Sphaeropteris obscura''
| status =
| status_system =
| status_ref =
| image =
| image_caption =
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| divisio = [[Pteridophyta]]
| classis = [[Pteridopsida]]
| ordo = [[Cyatheales]]
| familia = [[Cyatheaceae]]
| genus = ''[[Sphaeropteris]]''
| species = '''''S. obscura'''''
| binomial = ''Sphaeropteris obscura''
| binomial_authority = R.M.Tryon, 1970
}}
'''''Sphaeropteris obscura''''' là một loài [[dương xỉ]] trong họ [[Cyatheaceae]]. Loài này được R.M.Tryon mô tả khoa học đầu tiên năm 1970.<ref>{{chú thích web|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/ifn-13333| title=''Sphaeropteris obscura''|access-date = ngày 28 tháng 5 năm 2014 | author=The Plant List | year =2010}}</ref>
Danh pháp khoa học của loài này chưa được làm sáng tỏ.
==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

==Liên kết ngoài==
*{{Thể loại Commons nội dòng|Sphaeropteris obscura}}
*{{Wikispecies nội dòng|Sphaeropteris obscura}}
*{{IPNI2|Sphaeropteris obscura|17532090-1|access-date = ngày 28 tháng 5 năm 2014}}

{{Sơ khai Họ Dương xỉ mộc}}

[[Thể loại:Sphaeropteris]]
[[Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1970]]
[[Thể loại:Unresolved names]]

[[es:Sphaeropteris obscura]]

title: Phân loại khoa học

Ngành (divisio): Pteridophyta

Lớp (class): Pteridopsida

Bộ (ordo): Cyatheales

Họ (familia): Cyatheaceae

Chi (genus): Sphaeropteris

Loài (species): S. obscura

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Sphaeropteris obscura · R.M.Tryon, 1970


text:
# Hippurarctia vicini
Hippurarctia vicini là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae.

title: Hippurarctia vicini

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Hippurarctia vicini''
| image =
| image_caption =
| status =
| status_system =
| status_ref =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| classis = [[Côn trùng|Insecta]]
| ordo = [[Bộ Cánh vẩy|Lepidoptera]]
| familia = [[Erebidae]]
| subfamilia =
| genus = ''[[Hippurarctia]]''
| species = '''''H. vicini'''''
| binomial = ''Hippurarctia vicini''
| binomial_authority =
| synonyms =
}}
'''''Hippurarctia vicini''''' là một loài [[bướm đêm]] thuộc phân họ [[Arctiinae]], họ [[Erebidae]].<ref name = "COL">{{chú thích web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2011/search/all/key/Hippurarctia+vicini/match/1|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.|accessdate= ngày 24 tháng 9 năm 2012 |author= Bisby |first = F.A. |last2 = Roskov |first2 = Y.R. |last3 = Orrell |first3 = T.M. |last4 = Nicolson |first4 = D. |last5 = Paglinawan |first5 = L.E. |last6 = Bailly |first6 = N. |last7 = Kirk |first7 = P.M. |last8 = Bourgoin |first8 = T. |last9 = Baillargeon |first9= G. |last10 = Ouvrard |first10 = D.|year= 2011|publisher=Species 2000: Reading, UK.}}</ref>

==Chú thích==
{{tham khảo}}

== Liên kết ngoài ==
*{{Thể loại Commons nội dòng}}
*{{wikispecies-inline}}

[[Thể loại:Hippurarctia]]

{{Syntomini-stub}}

title: Phân loại khoa học

Bộ (ordo): Lepidoptera

Họ (familia): Erebidae

Chi (genus): Hippurarctia

Loài (species): H. vicini

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Hippurarctia vicini


text:
# Cao Ly Thần Tông
Cao Ly Thần Tông (Hangul: 고려 신종; chữ Hán: 高麗 神宗; 11 tháng 8 năm 1144 – 15 tháng 2 năm 1204, trị vì 1197 – 1204) là quốc vương thứ 20 của vương triều Cao Ly. Ông là con trai thứ năm của Cao Ly Nhân Tông và Cung Duệ Vương hậu. Ông là người kế vị vương huynh Cao Ly Minh Tông, người bị Thôi Trung Hiến (최충헌; 崔忠獻) đưa đi sống lưu đày. Ông tên húy là Vương Trác (왕탁, 王晫) và Vương Mân (왕민, 王旼), tự Chí Hoa (지화; 至華).
Ông là người khôn ngoan, song cũng giống như vị vua trước, ông không không có quyền lực thực sự và nằm trong tay của Thôi Trung Hiến, điều này cũng đánh dầu sự bắt đầu của chế độ quân sự do gia tộc Thôi lãnh đạo, gọi là Thôi thị chính quyền (최씨정권, 崔氏政權).
Thần Tông cũng chứng kiến xung đột của gia tộc họ Thôi và sớm sau khi ngã bệnh, ông đã thoái vị để nhường ngôi cho con trai là Cao Ly Hi Tông. Có tư liệu nói rằng ông đã phải cầu xin Thôi Trung Hiến để cho phép vương tử lên ngôi và không xóa bỏ vương triều Cao Ly.
Thần Tông băng ở độ tuổi 60, táng tại Dương lăng (陽陵), được truy thụy là Kính Cung Tĩnh Hiếu Đại vương (敬恭靖孝大王).

## Gia quyến
- Cha: Cao Ly Nhân Tông.
- Mẹ: Cung Duệ Vương hậu.
- Huynh đệ:
  - Vương huynh Cao Ly Nghị Tông.
  - Vương huynh Cao Ly Minh Tông.
- Thê thiếp: Tuyên Tĩnh Vương hậu (선정 왕후; ? – 1222), con gái của Giang Lăng công Vương Uẩn. Uẩn là chắt nội của Cao Ly Văn Tông và là cháu nội của Tương Hiến vương Vương Đào. Bà là em của Nghị Tông Trang Kính Vương hậu và Minh Tông Quang Tĩnh Vương hậu.
  1. Cao Ly Hi Tông Vương Anh (고려 희종 왕영; 1181 – 1237).
  2. Tương Dương công Vương Thứ (양양공 왕서), nguyên phong Đức Dương hầu (덕양후), Thần Tông phong tước Công. Về sau bị lưu đày.
  3. Hiếu Hoài Công chúa (효회공주; 1183 – 1199), nguyên phong Hưng Đức Cung chúa (흥덕궁주), lấy Hà Nguyên công Vương Xuân (하원공 왕춘).
  4. Kính Ninh Công chúa (경녕궁주), lấy Hoài An công Vương Đỉnh (회안공 왕정).

title: Cao Ly Thần Tông

wikitext:
{{chú thích trong bài}}
{{Thông tin nhân vật hoàng gia|tên=Cao Ly Thần Tông
고려 신종|tước vị=|hình=|ghi chú hình=|chức vị=[[Vua Cao Ly]]|tại vị=1197 – 1204|đăng quang=|tiền nhiệm=[[Cao Ly Minh Tông]]|kế nhiệm=[[Cao Ly Hi Tông]]|phối ngẫu=[[Tuyên Tĩnh Vương hậu]]|kiểu phối ngẫu=Hậu phi|con cái=[[Cao Ly Hi Tông]]|thụy hiệu=Kính Cung Tĩnh Hiếu Đại vương
 (敬恭靖孝大王).|miếu hiệu=|hoàng tộc=|cha=[[Cao Ly Nhân Tông]]|mẹ=[[Cung Duệ Vương hậu]]|sinh=11 tháng 8 năm 1144|nơi sinh=|mất=15 tháng 2 năm 1204
 (60-61 tuổi)|nơi mất=|nơi an táng=Dương lăng|tôn giáo=[[Phật giáo]]}}
{{Tên Triều Tiên
|hangul=신종
|hanja=神宗
|hanviet=Thần Tông
|rr=Sinjong
|mr=Sinjong
}}
'''Cao Ly Thần Tông''' ([[Hangul]]: 고려 신종; [[chữ Hán]]: 高麗 神宗; 11 tháng 8 năm 1144 – 15 tháng 2 năm 1204, trị vì 1197 – 1204) là quốc vương thứ 20 của vương triều [[Cao Ly]]. Ông là con trai thứ năm của [[Cao Ly Nhân Tông]] và [[Cung Duệ Vương hậu]]. Ông là người kế vị vương huynh [[Cao Ly Minh Tông]], người bị [[Thôi Trung Hiến]] (최충헌; 崔忠獻) đưa đi sống lưu đày. Ông tên húy là '''Vương Trác''' (왕탁, 王晫) và '''Vương Mân''' (왕민, 王旼), tự '''Chí Hoa''' (지화; 至華).

Ông là người khôn ngoan, song cũng giống như vị vua trước, ông không không có quyền lực thực sự và nằm trong tay của [[Thôi Trung Hiến]], điều này cũng đánh dầu sự bắt đầu của chế độ quân sự do gia tộc Thôi lãnh đạo, gọi là ''Thôi thị chính quyền'' (최씨정권, 崔氏政權).

Thần Tông cũng chứng kiến xung đột của gia tộc họ Thôi và sớm sau khi ngã bệnh, ông đã thoái vị để nhường ngôi cho con trai là [[Cao Ly Hi Tông]]. Có tư liệu nói rằng ông đã phải cầu xin Thôi Trung Hiến để cho phép vương tử lên ngôi và không xóa bỏ vương triều Cao Ly.

Thần Tông băng ở độ tuổi 60, táng tại Dương lăng (陽陵), được truy thụy là '''Kính Cung Tĩnh Hiếu Đại vương''' (敬恭靖孝大王).

== Gia quyến ==
* Cha: [[Cao Ly Nhân Tông]].
* Mẹ: [[Cung Duệ Vương hậu]].
* Huynh đệ:
** Vương huynh [[Cao Ly Nghị Tông]].
** Vương huynh [[Cao Ly Minh Tông]].
* Thê thiếp: [[Tuyên Tĩnh Vương hậu]] (선정 왕후; ? – 1222), con gái của Giang Lăng công [[Vương Uẩn]]. Uẩn là chắt nội của [[Cao Ly Văn Tông]] và là cháu nội của Tương Hiến vương [[Vương Đào]]. Bà là em của [[Cao Ly Nghị Tông|Nghị Tông]] [[Trang Kính Vương hậu]] và [[Cao Ly Minh Tông|Minh Tông]] [[Quang Tĩnh Vương hậu]].
*# '''[[Cao Ly Hi Tông]]''' Vương Anh (고려 희종 왕영; 1181 – 1237).
*# Tương Dương công [[Vương Thứ]] (양양공 왕서), nguyên phong ''Đức Dương hầu'' (덕양후), Thần Tông phong tước Công. Về sau bị lưu đày.
*# [[Hiếu Hoài Công chúa]] (효회공주; 1183 – 1199), nguyên phong ''Hưng Đức Cung chúa'' (흥덕궁주), lấy Hà Nguyên công [[Vương Xuân]] (하원공 왕춘).
*# [[Kính Ninh Công chúa]] (경녕궁주), lấy Hoài An công [[Vương Đỉnh]] (회안공 왕정).

== Xem thêm ==
*[[Lịch sử Triều Tiên]]
*[[Danh sách vua Triều Tiên]]
== Tham khảo ==
{{tham khảo}}{{Vua Cao Ly}}
{{thời gian sống|sinh=1144|mất=1204}}

{{sơ khai nhân vật hoàng gia Triều Tiên}}

[[Thể loại:Vua Cao Ly]]
[[Thể loại:Sinh năm 1144]]
[[Thể loại:Mất năm 1204]]

title: Vua Cao Ly

Tiền nhiệm: Cao Ly Minh Tông

Kế nhiệm: Cao Ly Hi Tông

title: Thông tin chung

Sinh: 11 tháng 8 năm 1144

An táng: Dương lăng

Hậu phi: Tuyên Tĩnh Vương hậu

Hậu duệ: Cao Ly Hi Tông

Thân phụ: Cao Ly Nhân Tông

Thân mẫu: Cung Duệ Vương hậu

Tôn giáo: Phật giáo

Hangul: 신종

Hanja: 神宗

Romaja quốc ngữ: Sinjong

McCune–Reischauer: Sinjong

Hán-Việt: Thần Tông


text:
# Neoneura leonardoi
Neoneura leonardoi là loài chuồn chuồn trong họ Protoneuridae. Loài này được Machado mô tả khoa học đầu tiên năm 2005.

title: Neoneura leonardoi

wikitext:
{{tiêu đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| status =
| status_system =
| status_ref =
| image =
| image_caption =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| classis = [[Côn trùng|Insecta]]
| ordo = [[Chuồn chuồn|Odonata]]
| familia = [[Protoneuridae]]
| genus = ''[[Neoneura]]''
| species = '''''N. leonardoi'''''
| binomial = ''Neoneura leonardoi''
| binomial_authority = Machado, 2005
| name = ''Neoneura leonardoi''
}}
'''''Neoneura leonardoi''''' là loài [[chuồn chuồn]] trong họ [[Protoneuridae]]. Loài này được Machado mô tả khoa học đầu tiên năm 2005.<ref>{{Chú thích web| url=http://www.pugetsound.edu/academics/academic-resources/slater-museum/biodiversity-resources/dragonflies/world-odonata-list/| tiêu đề=leonardoi| work=World Odonata List| ngày truy cập=ngày 17 tháng 6 năm 2013| archive-date=2010-08-28| archive-url=https://web.archive.org/web/20100828091754/http://www.pugetsound.edu/academics/academic-resources/slater-museum/biodiversity-resources/dragonflies/world-odonata-list/| url-status=dead}}</ref>

==Chú thích==
{{tham khảo}}

==Tham khảo==

*{{Thể loại Commons nội dòng|Neoneura leonardoi}}
*{{wikispecies-inline|Neoneura leonardoi}}

[[Thể loại:Neoneura]]
[[Thể loại:Động vật được mô tả năm 2005]]

{{Odonata-stub}}

title: Phân loại khoa học

Họ (familia): Protoneuridae

Chi (genus): Neoneura

Loài (species): N. leonardoi

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Neoneura leonardoi · Machado, 2005


text:
# Drapetes heydeni
Drapetes heydeni là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Heyden miêu tả khoa học năm 1867.

title: Drapetes heydeni

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Drapetes heydeni''
| image =
| image caption =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| classis = [[Côn trùng|Insecta]]
| ordo = [[Bọ cánh cứng|Coleoptera]]
| familia = [[Họ Bổ củi|Elateridae]]
| genus = ''[[Drapetes]]''
| species = '''''D. heydeni'''''
| binomial = ''Drapetes heydeni''
| binomial_authority = [[Lucas Friedrich Julius Dominikus von Heyden|Heyden]], 1867
}}
'''''Drapetes heydeni''''' là một loài [[bọ cánh cứng]] trong họ [[Họ Bổ củi|Elateridae]]. Loài này được Heyden miêu tả khoa học năm 1867.<ref>[http://insects.tamu.edu/research/collection/hallan/test/Arthropoda/Insects/Coleoptera/Family/Elateridae.txt Elateridae] in [http://insects.tamu.edu/research/collection/hallan/test/Arthropoda/Insects/Coleoptera/Family/Coleoptera1.htm Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010]</ref>
==Chú thích==
{{Tham khảo|30em}}

==Tham khảo==
* {{wikispecies nội dòng}}

[[Thể loại:Drapetes]]

{{Elateridae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Bộ (ordo): Coleoptera

Họ (familia): Elateridae

Chi (genus): Drapetes

Loài (species): D. heydeni

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Drapetes heydeni · Heyden, 1867


text:
# Alpinia stachyodes
Alpinia stachyodes là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Hance mô tả khoa học đầu tiên năm 1873.

title: Alpinia stachyodes

wikitext:
{{tiêu đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Alpinia stachyodes''
| status =
| status_system =
| status_ref =
| image =
| image_caption =
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| unranked_divisio = [[Thực vật có hoa|Angiospermae]]
| unranked_classis = [[Thực vật một lá mầm|Monocots]]
| unranked_ordo = [[Nhánh Thài lài|Commelinids]]
| ordo = [[Bộ Gừng|Zingiberales]]
| familia = [[Họ Gừng|Zingiberaceae]]
| genus = ''[[Chi Riềng|Alpinia]]''
| species = '''''A. stachyodes'''''
| binomial = ''Alpinia stachyodes''
| binomial_authority = [[Henry Fletcher Hance|Hance]]
| range_map =
| range_map_caption =
| synonyms =
}}
'''''Alpinia stachyodes''''' là một loài [[thực vật có hoa]] trong [[họ Gừng]]. Loài này được Hance mô tả khoa học đầu tiên năm 1873.<ref>{{chú thích web|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-219066| title=''Alpinia stachyodes''|access-date =ngày 16 tháng 7 năm 2013| author=The Plant List | year =2010}}</ref>

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

==Liên kết ngoài==
*{{Thể loại Commons nội dòng|Alpinia stachyodes}}
*{{wikispecies-inline|Alpinia stachyodes}}
*{{IPNI2|Alpinia stachyodes|795421-1|access-date =ngày 16 tháng 7 năm 2013}}

[[Thể loại:Chi Riềng|S]]
[[Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1873]]

{{Alpinieae-stub}}

title: Phân loại khoa học

(không phân hạng): Angiospermae Monocots Commelinids

Bộ (ordo): Zingiberales

Họ (familia): Zingiberaceae

Chi (genus): Alpinia

Loài (species): A. stachyodes

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Alpinia stachyodes · Hance


text:
# Enallagma signatum
Enallagma signatum là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.
Enallagma signatum is in 1861 voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Hagen.

title: Enallagma signatum

wikitext:
{{Bảng phân loại
| name = ''Enallagma signatum''
| image = Enallagma signatum.jpg
| image caption =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| classis = [[Côn trùng|Inescta]]
| ordo = [[Chuồn chuồn|Odonata]]
| subordo = [[Chuồn chuồn kim|Zygoptera]]
| familia = [[Coenagrionidae]]
| genus = ''[[Enallagma]]''
| species = '''''E. signatum'''''
| binomial = ''Enallagma signatum''
| binomial_authority = ([[Hermann August Hagen|Hagen]], 1861)
| range_map = Enallagma signatum Distribution.png
}}
'''''Enallagma signatum''''' là một loài [[chuồn chuồn kim]] trong họ [[Coenagrionidae]].<ref>{{en}} [http://www.pugetsound.edu/academics/academic-resources/slater-museum/biodiversity-resources/dragonflies/world-odonata-list/ World Odonata List; 25-04-2011] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130728190152/http://www.pugetsound.edu/academics/academic-resources/slater-museum/biodiversity-resources/dragonflies/world-odonata-list/ |date=2013-07-28 }}</ref>

''Enallagma signatum'' is in 1861 voor het eerst wetenschappelijk beschreven door [[Hermann August Hagen|Hagen]].

==Chú thích==
{{Tham khảo|30em}}

==Tham khảo==
* {{wikispecies nội dòng}}
* {{commonscat-inline|Enallagma signatum}}

{{DEFAULTSORT:Enallagma signatum}}
[[Thể loại:Enallagma]]
[[Thể loại:Chuồn chuồn Bắc Mỹ]]

{{Coenagrionidae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Chi (genus): Enallagma

Loài (species): E. signatum

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần:
Enallagma signatum · (Hagen, 1861)
·


text:
# Dercetina inornata
Dercetina inornata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1892.

title: Dercetina inornata

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Dercetina inornata''
| image =
| image caption =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| classis = [[Côn trùng|Insecta]]
| ordo = [[Bọ cánh cứng|Coleoptera]]
| familia = [[Họ Ánh kim|Chrysomelidae]]
| genus = ''[[Dercetina]]''
| species = '''''D. inornata'''''
| binomial = ''Dercetina inornata''
| binomial_authority = [[Martin Jacoby|Jacoby]], 1892
}}
'''''Dercetina inornata''''' là một loài [[bọ cánh cứng]] trong họ [[Họ Ánh kim|Chrysomelidae]]. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1892.<ref>[http://insects.tamu.edu/research/collection/hallan/test/Arthropoda/Insects/Coleoptera/Family/ChrysoIndex0.htm Chrysomelidae] in [http://insects.tamu.edu/research/collection/hallan/test/Arthropoda/Insects/Coleoptera/Family/Coleoptera1.htm Synopsis of the described Coleoptera of the World ngày 13 tháng 12 năm 2008]</ref>
==Chú thích==
{{Tham khảo|30em}}

==Tham khảo==
* {{wikispecies-inline}}

[[Thể loại:Dercetina]]

{{Sermylini-stub}}

title: Phân loại khoa học

Họ (familia): Chrysomelidae

Chi (genus): Dercetina

Loài (species): D. inornata

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Dercetina inornata · Jacoby, 1892


text:
# Tenupedunculus acutum
Tenupedunculus acutum là một loài chân đều trong họ Stenetriidae. Loài này được Vanhoeffen miêu tả khoa học năm 1914.

title: Tenupedunculus acutum

wikitext:
{{tiêu đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Tenupedunculus acutum''
| image =
| image caption =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| familia = [[Stenetriidae]]
| classis = [[Lớp Giáp mềm|Malacostraca]]
| ordo = [[Bộ Chân đều|Isopoda]]
| genus = ''[[Tenupedunculus]]''
| species = '''''T. acutum'''''
| binomial = ''Tenupedunculus acutum''
| binomial_authority = (Vanhoeffen, 1914)
}}
'''''Tenupedunculus acutum''''' là một loài [[Bộ Chân đều|chân đều]] trong họ [[Stenetriidae]]. Loài này được Vanhoeffen miêu tả khoa học năm 1914.<ref>Schotte, M. (2010). ''Tenupedunculus acutum'' (Vanhoeffen, 1914). In: Schotte, M., Boyko, C.B, Bruce, N.L., Poore, G.C.B., Taiti, S., Wilson, G.D.F. (Eds) (2010). World Marine, Freshwater and Terrestrial Isopod Crustaceans database. Gebaseerd op informatie uit het [[Cơ sở dữ liệu sinh vật biển]], te vinden op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=263489</ref>
==Chú thích==
{{Tham khảo|30em}}

==Tham khảo==
* {{wikispecies nội dòng}}

[[Thể loại:Tenupedunculus]]

{{Isopoda-stub}}

title: Phân loại khoa học

Lớp (class): Malacostraca

Bộ (ordo): Isopoda

Họ (familia): Stenetriidae

Chi (genus): Tenupedunculus

Loài (species): T. acutum

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Tenupedunculus acutum · (Vanhoeffen, 1914)


text:
# U-610 (tàu ngầm Đức)
U-610 là một tàu ngầm tấn công  Lớp Type VII thuộc phân lớp Type VIIC được Hải quân Đức Quốc Xã chế tạo trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Nhập biên chế năm 1942, nó đã thực hiện được bốn chuyến tuần tra, đánh chìm được bốn tàu buôn với tổng tải trọng 21.273 GRT, đồng thời gây hư hại cho một chiếc khác tải trọng 9.551 GRT. Trong chuyến tuần tra cuối cùng, U-610 bị một thủy phi cơ Short Sunderland của Không quân Hoàng gia Canada thả mìn sâu đánh chìm trong Đại Tây Dương vào ngày 8 tháng 10, 1943.

## Thiết kế và chế tạo

### Thiết kế
Phân lớp VIIC của Tàu ngầm Type VII là một phiên bản VIIB được kéo dài thêm. Chúng có trọng lượng choán nước 769 t (757 tấn Anh) khi nổi và 871 t (857 tấn Anh) khi lặn). Con tàu có chiều dài chung 67,10 m (220 ft 2 in), lớp vỏ trong chịu áp lực dài 50,50 m (165 ft 8 in), mạn tàu rộng 6,20 m (20 ft 4 in), chiều cao 9,60 m (31 ft 6 in) và mớn nước 4,74 m (15 ft 7 in).
Chúng trang bị hai động cơ diesel Germaniawerft F46 siêu tăng áp 6-xy lanh 4 thì, tổng công suất 2.800–3.200 PS (2.100–2.400 kW; 2.800–3.200 bhp), dẫn động hai trục chân vịt đường kính 1,23 m (4,0 ft), cho phép đạt tốc độ tối đa 17,7 kn (32,8 km/h), và tầm hoạt động tối đa 8.500 nmi (15.700 km) khi đi tốc độ đường trường 10 kn (19 km/h). Khi đi ngầm dưới nước, chúng sử dụng hai động cơ/máy phát điện Garbe, Lahmeyer & Co. RP 137/c  tổng công suất 750 PS (550 kW; 740 shp). Tốc độ tối đa khi lặn là 7,6 kn (14,1 km/h), và tầm hoạt động 80 nmi (150 km) ở tốc độ 4 kn (7,4 km/h). Con tàu có khả năng lặn sâu đến 230 m (750 ft).
Vũ khí trang bị có năm ống phóng ngư lôi 53,3 cm (21 in), bao gồm bốn ống trước mũi và một ống phía đuôi, và mang theo tổng cộng 14 quả ngư lôi, hoặc tối đa 22 quả thủy lôi TMA, hoặc 33 quả TMB. Tàu ngầm Type VIIC bố trí một hải pháo 8,8 cm SK C/35 cùng một pháo phòng không 2 cm (0,79 in) trên boong tàu. Thủy thủ đoàn bao gồm 4 sĩ quan và 40-56 thủy thủ.

### Chế tạo
U-610 được đặt hàng vào ngày 22 tháng 5, 1940, và được đặt lườn tại xưởng tàu của hãng Blohm & Voss ở Hamburg vào ngày 5 tháng 4, 1941. Nó được hạ thủy vào ngày 24 tháng 12, 1941, và nhập biên chế cùng Hải quân Đức Quốc Xã vào ngày 19 tháng 2, 1942 dưới quyền chỉ huy của Hạm trưởng, Đại úy Hải quân Walter Freiherr von Freyberg-Eisenberg-Allmendingen.

## Lịch sử hoạt động

### 1942
Sau khi hoàn tất việc huấn luyện trong thành phần Chi hạm đội U-boat 5, U-610 được điều sang Chi hạm đội U-boat 6 từ ngày 1 tháng 10, 1942 để hoạt động trên tuyến đầu cho đến khi bị mất.

#### Chuyến tuần tra thứ nhất
U-610 khởi hành từ cảng Kiel, Đức vào ngày 12 tháng 9, 1942 cho chuyến tuần tra đầu tiên trong chiến tranh. Nó tiến ra Bắc Hải, rồi băng qua eo biển Đan Mạch giữa Greenland và Iceland để vòng qua quần đảo Anh và hoạt động tại khu vực Bắc Đại Tây Dương về phía Tây Ireland (Khu vực Tiếp cận phía Tây). Tại đây vào ngày 29 tháng 9, nó đã tấn công và đánh chìm chiếc tàu buôn Anh Lifland 2.254 GRT, vốn bị tụt lại phía sau Đoàn tàu SC-101, ở vị trí khoảng 380 nmi (700 km) về phía Tây Rockall. Đến ngày 19 tháng 10, nó tiếp tục đánh chìm chiếc tàu buôn Hoa Kỳ Steel Navigator 5.718 GRT, vốn bị tách rời khỏi Đoàn tau ON-137. Chiếc tàu ngầm kết thúc chuyến tuần tra và đi đến căn cứ St. Nazaire bên bờ Đại Tây Dương của Pháp đã bị Đức chiếm đóng, đến nơi vào ngày 31 tháng 10. St. Nazaire trở thành căn cứ hoạt động chính của chiếc tàu ngầm cho đến khi nó bị mất.

### 1943

#### Chuyến tuần tra thứ tư – Bị mất
U-610 khởi hành từ cảng St. Nazaire vào ngày 12 tháng 9 cho chuyến tuần tra thứ tư, cũng là chuyến cuối cùng, để hoạt động tại vùng biển về phía Tây Nam Iceland. Tại đây vào ngày 8 tháng 10, nó bị một thủy phi cơ Short Sunderland thuộc Liên đội 423 Không quân Hoàng gia Canada thả mìn sâu đánh chìm tại tọa độ 55°45′B 24°33′T / 55,75°B 24,55°T. Toàn bộ 51 thành viên thủy thủ đoàn của U-610 đều đã tử trận.

### "Bầy sói" tham gia
U-610 từng tham gia chín bầy sói:
- Luchs (27 tháng 9 – 6 tháng 10, 1942)
- Panther (6 – 20 tháng 10, 1942)
- Draufgänger (29 tháng 11 – 11 tháng 12, 1942)
- Ungestüm (11 – 13 tháng 12, 1942)
- Raufbold (13 – 18 tháng 12, 1942)
- Dränger (14 – 20 tháng 3, 1943)
- Seeteufel (23 – 30 tháng 3, 1943)
- Meise (11 – 27 tháng 4, 1943)
- Rossbach (24 tháng 9, – 8 tháng 10, 1943)

### Tóm tắt chiến công
U-610 đã đánh chìm được bốn tàu buôn tổng tải trọng 21.273 GRT, đồng thời gây hư hại cho một chiếc khác tải trọng 9.551 GRT:
| Ngày              | Tên tàu             | Quốc tịch      | Tải trọng | Số phận      |
| ----------------- | ------------------- | -------------- | --------- | ------------ |
| 29 tháng 9, 1942  | Lifland             | United Kingdom | 2.254     | Bị đánh chìm |
| 19 tháng 10, 1942 | Steel Navigator     | United States  | 5.718     | Bị đánh chìm |
| 16 tháng 12, 1942 | Bello               | Norway         | 6.125     | Bị đánh chìm |
| 16 tháng 12, 1942 | Regent Lion         | United Kingdom | 9.551     | Bị hư hại    |
| 29 tháng 3, 1943  | William Pierce Frye | United States  | 7.176     | Bị đánh chìm |

title: U-610 (tàu ngầm Đức)

wikitext:
{|{{Infobox ship begin}}
{{Infobox ship image
|Ship image= Type VIIc.jpg
|Ship image size=
|Ship caption= Tàu ngầm U-boat Type VIIC
}}
{{Infobox ship career
|Ship country= [[Đức Quốc Xã]]
|Ship flag= {{shipboxflag|Nazi Germany|naval}}
|Ship name= ''U-610''
|Ship namesake=
|Ship ordered= [[22 tháng 5]], [[1940]]
|Ship awarded=
|Ship builder= [[Blohm & Voss]], [[Hamburg]]
|Ship original cost=
|Ship yard number= 586
|Ship laid down= [[5 tháng 4]], [[1941]]
|Ship launched= [[24 tháng 12]], [[1941]]
|Ship sponsor=
|Ship completed=
|Ship acquired=
|Ship commissioned= [[19 tháng 2]], [[1942]]
|Ship recommissioned=
|Ship decommissioned=
|Ship in service=
|Ship out of service=
|Ship renamed=
|Ship reclassified=
|Ship struck=
|Ship nickname=
|Ship honors=
|Ship captured=
|Ship fate=
|Ship status= Bị một [[thủy phi cơ]] [[Short Sunderland]] của [[Không quân Hoàng gia Canada]] đánh chìm trong [[Đại Tây Dương]], [[8 tháng 10]], [[1943]] <ref name=U610>{{Chú thích web | last=Helgason | first=Guðmundur | title=The Type VIIC U-boat U-610 | url=https://uboat.net/boats/u610.htm | website=German U-boats of WWII - uboat.net | access-date=26 May 2025}}</ref>
}}
{{Infobox ship characteristics
|Hide header=
|Header caption=
|Ship class= Tàu ngầm [[Type VII (lớp tàu ngầm)#Type VIIC|Type VIIC]]
|Ship displacement=
* {{convert|769|t|LT|abbr=on|lk=on}} (nổi) <ref name=VIIC>{{chú thích web | last=Helgason | first=Guðmundur | title=Type VIIC | url=https://uboat.net/types/viic.htm | website=German U-boats of WWII - uboat.net | access-date=26 May 2025}}</ref>
* {{convert|871|t|LT|abbr=on}} (chìm) <ref name=VIIC/>
|Ship length=
* {{convert|67,10|m|ftin|abbr=on}} (chung) <ref name=VIIC/>
* {{convert|50,50|m|ftin|abbr=on}} (lườn áp lực) <ref name=VIIC/>
|Ship beam=
* {{convert|6,20|m|ftin|abbr=on}} (chung) <ref name=VIIC/>
* {{convert|4,70|m|ftin|abbr=on}} (lườn áp lực) <ref name=VIIC/>
|Ship draught={{convert|4,74|m|ftin|abbr=on}} <ref name=VIIC/>
|Ship height={{convert|9,60|m|ftin|abbr=on}} <ref name=VIIC/>
|Ship propulsion=
* 2 × [[động cơ diesel]]
* 2 × [[trục chân vịt]]
* 2 × [[chân vịt]] ba cánh đường kính {{convert|0,85|m|ftin|abbr=on}}
* 2 × [[động cơ điện|động cơ]]/[[máy phát điện]]
|Ship power=
* {{convert|2800|–|3200|PS|kW shp|lk=in|abbr=on}} (diesel) <ref name=VIIC/>
* {{convert|750|PS|kW shp|abbr=on}} (điện) <ref name=VIIC/>
|Ship speed=
* {{convert|17,7|kn|lk=in}} (nổi) <ref name=VIIC/>
* {{convert|7,6|kn}} (lặn) <ref name=VIIC/>
|Ship range=
* {{convert|8500|nmi}} ở tốc độ {{convert|10|kn}} (nổi) <ref name=VIIC/>
* {{convert|80|nmi}} ở tốc độ {{convert|4|kn}} (lặn) <ref name=VIIC/>
|Ship test depth=
* {{convert|230|m|ft|abbr=on}} <ref name=VIIC/>
* {{convert|250|-|295|m|ft|abbr=on}} (độ sâu ép vỡ tính toán)
|Ship complement=4 sĩ quan, 40-56 thủy thủ
|Ship sensors= ''[[Gruppenhorchgerät]]''
|Ship armament=
* 5 × [[ống phóng ngư lôi]] {{convert|53,3|cm|in|0|abbr=on}} <ref name=VIIC/>
** (4 × trước mũi, 1 × phía đuôi)
** 14 × [[ngư lôi]] ''hoặc''
** 26 × [[thủy lôi|mìn]] TMA ''hoặc''
** 39 × mìn TMB
* 1 × [[Hải pháo 8,8 cm SK C/35]], với 220 quả đạn <ref name=VIIC/>
* 2 × pháo phòng không [[2 cm FlaK 30|{{convert|2|cm|in|sp=us|abbr=on}} C/30]] <ref name=VIIC/>
|Ship notes=
}}
{{Infobox service record
|is_ship=yes
|label= Thành tích phục vụ<ref name=U610/><ref name=Patrol>{{chú thích web | last=Helgason | first=Guðmundur | title= War Patrols by German U-boat U-610 | url=https://uboat.net/boats/patrols/u610.html | website=German U-boats of WWII - uboat.net | access-date=26 May 2025}}</ref>
|partof=
* [[Chi hạm đội U-boat 5]]
* 19 tháng 2 – 30 tháng 9, 1942
* [[Chi hạm đội U-boat 6]]
* 1 tháng 10, 1942 – 8 tháng 10, 1943
|codes=M 42 489
|commanders=
* Đại úy Walter Freiherr von Freyberg-Eisenberg-Allmendingen
* 19 tháng 2, 1942 – 8 tháng 10, 1943
|operations=
* 4 chuyến tuần tra:
* '''1''': 12 tháng 9 – 31 tháng 10, 1942
* '''2''': 22 tháng 11 – 26 tháng 12, 1942
* '''3''':  8 tháng 3 – 12 tháng 5, 1943
* '''4''': 12 tháng 9 – 8 tháng 10, 1943
|victories=
* 4 tàu buôn bị đánh chìm
({{GRT|21273|link=off}})
* 1 tàu buôn bị hư hại
({{GRT|9551|link=off}})
}}
|}

'''''U-610''''' là một [[tàu ngầm tấn công]] {{sclass|Type VII|tàu ngầm|4}} thuộc phân lớp [[Type VII (lớp tàu ngầm)#Type VIIC|Type VIIC]] được [[Hải quân Đức|Hải quân]] [[Đức Quốc Xã]] chế tạo trong [[Chiến tranh Thế giới thứ hai]]. Nhập biên chế năm [[1942]], nó đã thực hiện được bốn chuyến tuần tra, đánh chìm được bốn tàu buôn với tổng tải trọng {{GRT|21273|link=off}}, đồng thời gây hư hại cho một chiếc khác tải trọng {{GRT|9551|link=off}}. Trong chuyến tuần tra cuối cùng, ''U-610'' bị một [[thủy phi cơ]] [[Short Sunderland]] của [[Không quân Hoàng gia Canada]] thả [[mìn sâu]] đánh chìm trong [[Đại Tây Dương]] vào ngày [[8 tháng 10]], [[1943]].

== Thiết kế và chế tạo ==
=== Thiết kế ===
{{main|Type VII (lớp tàu ngầm)#Type VIIC}}
[[Tập tin:SRH009-p58.jpg|thumb|left|Sơ đồ các mặt cắt một tàu ngầm Type VIIC]]
[[Type VII (lớp tàu ngầm)#Type VIIC|Phân lớp VIIC]] của [[Type VII (lớp tàu ngầm)|Tàu ngầm Type VII]] là một phiên bản VIIB được kéo dài thêm. Chúng có [[trọng lượng choán nước]] {{convert|769|t|LT|lk=on|abbr=on}} khi nổi và {{convert|871|t|LT|abbr=on}} khi lặn).{{sfn|Gröner|Jung|Maass|1991|pp=43–46}} Con tàu có chiều dài chung {{convert|67,10|m|ftin|abbr=on}}, lớp vỏ trong chịu áp lực dài {{convert|50,50|m|ftin|abbr=on}}, mạn tàu rộng {{convert|6,20|m|ftin|abbr=on}}, chiều cao {{convert|9,60|m|ftin|abbr=on}} và mớn nước {{convert|4,74|m|ftin|abbr=on}}.{{sfn|Gröner|Jung|Maass|1991|pp=43–46}}

Chúng trang bị hai [[động cơ diesel]] [[Germaniawerft]] F46 [[siêu tăng áp]] 6-xy lanh 4 thì, tổng công suất {{convert|2800|–|3200|PS|kW bhp|abbr=on}}, dẫn động hai trục chân vịt đường kính {{convert|1,23|m|ft|abbr=on}}, cho phép đạt tốc độ tối đa {{convert|17,7|kn|km/h|abbr=on}}, và tầm hoạt động tối đa {{convert|8500|nmi|km|abbr=on}} khi đi tốc độ đường trường {{convert|10|kn|km/h|abbr=on}}. Khi đi ngầm dưới nước, chúng sử dụng hai [[động cơ điện|động cơ]]/[[máy phát điện]] [[Garbe, Lahmeyer & Co.]] RP 137/c  tổng công suất {{convert|750|PS|kW shp|abbr=on}}. Tốc độ tối đa khi lặn là {{convert|7,6|kn|km/h|abbr=on}}, và tầm hoạt động {{convert|80|nmi|km|abbr=on}} ở tốc độ {{convert|4|kn|km/h|abbr=on}}. Con tàu có khả năng lặn sâu đến {{convert|230|m|ft|abbr=on}}.{{sfn|Gröner|Jung|Maass|1991|pp=43–46}}

Vũ khí trang bị có năm [[ống phóng ngư lôi]] {{convert|53,3|cm|in|0|abbr=on}}, bao gồm bốn ống trước mũi và một ống phía đuôi, và mang theo tổng cộng 14 quả [[ngư lôi]], hoặc tối đa 22 quả [[thủy lôi]] TMA, hoặc 33 quả TMB. Tàu ngầm Type VIIC bố trí một [[hải pháo 8,8 cm SK C/35]] cùng một [[2 cm Flak 30|pháo phòng không {{convert|2|cm|in|abbr=on}}]] trên boong tàu. Thủy thủ đoàn bao gồm 4 sĩ quan và 40-56 thủy thủ.{{sfn|Gröner|Jung|Maass|1991|pp=43–46}}

=== Chế tạo ===
''U-610'' được đặt hàng vào ngày [[22 tháng 5]], [[1940]],<ref name=U610/> và được đặt lườn tại xưởng tàu của hãng [[Blohm & Voss]] ở [[Hamburg]] vào ngày [[5 tháng 4]], [[1941]].<ref name=U610/> Nó được hạ thủy vào ngày [[24 tháng 12]], [[1941]],<ref name=U610/> và nhập biên chế cùng Hải quân Đức Quốc Xã vào ngày [[19 tháng 2]], [[1942]]<ref name=U610/> dưới quyền chỉ huy của Hạm trưởng, [[Đại úy Hải quân]] Walter Freiherr von Freyberg-Eisenberg-Allmendingen.<ref name=U610/>

== Lịch sử hoạt động ==
=== 1942 ===
Sau khi hoàn tất việc huấn luyện trong thành phần [[Chi hạm đội U-boat 5]], ''U-610'' được điều sang [[Chi hạm đội U-boat 6]] từ ngày [[1 tháng 10]], [[1942]] để hoạt động trên tuyến đầu cho đến khi bị mất.<ref name=U610/>

==== Chuyến tuần tra thứ nhất ====
''U-610'' khởi hành từ cảng [[Kiel]], Đức vào ngày [[12 tháng 9]], [[1942]] cho chuyến tuần tra đầu tiên trong chiến tranh. Nó tiến ra [[Bắc Hải (châu Âu)|Bắc Hải]], rồi băng qua [[eo biển Đan Mạch]] giữa [[Greenland]] và [[Iceland]] để vòng qua [[quần đảo Anh]] và hoạt động tại khu vực [[Bắc Đại Tây Dương]] về phía Tây [[Ireland]] ([[Khu vực Tiếp cận phía Tây]]).<ref>{{chú thích web | last=Helgason | first=Guðmundur | title=Patrol info for U-610 (first patrol) | url=http://uboat.net/boats/patrols/patrol_1722.html | website=German U-boats of WWII - uboat.net | access-date=26 May 2025}}</ref> Tại đây vào ngày [[29 tháng 9]], nó đã tấn công và đánh chìm chiếc tàu buôn Anh ''Lifland'' {{GRT|2254|link=off}}, vốn bị tụt lại phía sau Đoàn tàu SC-101, ở vị trí khoảng {{convert|380|nmi|km|abbr=on}} về phía Tây [[Rockall]].<ref>{{chú thích web | last=Helgason | first=Guðmundur | url=http://uboat.net/allies/merchants/2221.html | title=Lifland – British Steam merchant | website=Ships hit by U-boats – uboat.net | access-date=26 May 2025}}</ref> Đến ngày [[19 tháng 10]], nó tiếp tục đánh chìm chiếc tàu buôn Hoa Kỳ ''Steel Navigator'' {{GRT|5718|link=off}}, vốn bị tách rời khỏi Đoàn tau ON-137.<ref>{{chú thích web | last=Helgason | first=Guðmundur | title=Steel Navigator – American Steam merchant | url=http://uboat.net/allies/merchants/2284.html | website=Ships hit by U-boats – uboat.net | access-date=26 May 2025}}</ref> Chiếc tàu ngầm kết thúc chuyến tuần tra và đi đến căn cứ [[Saint-Nazaire|St. Nazaire]] bên bờ Đại Tây Dương của [[Pháp]] đã bị Đức chiếm đóng, đến nơi vào ngày [[31 tháng 10]].<ref name=Patrol/> St. Nazaire trở thành căn cứ hoạt động chính của chiếc tàu ngầm cho đến khi nó bị mất.<ref name=Patrol/>
=== 1943 ===
==== Chuyến tuần tra thứ tư – Bị mất ====
''U-610'' khởi hành từ cảng St. Nazaire vào ngày [[12 tháng 9]] cho chuyến tuần tra thứ tư, cũng là chuyến cuối cùng, để hoạt động tại vùng biển về phía Tây Nam Iceland.<ref>{{chú thích web | last=Helgason | first=Guðmundur | url=http://uboat.net/boats/patrols/patrol_1726.html | title=Patrol info for U-610 (first patrol) | website=German U-boats of WWII - uboat.net | access-date=26 May 2025}}</ref> Tại đây vào ngày [[8 tháng 10]], nó bị một [[thủy phi cơ]] [[Short Sunderland]] thuộc Liên đội 423 [[Không quân Hoàng gia Canada]] thả [[mìn sâu]] đánh chìm tại tọa độ {{coord|55|45|N|24|33|W|display=title, inline}}.<ref name=U610/> Toàn bộ 51 thành viên thủy thủ đoàn của ''U-610'' đều đã tử trận.<ref name=U610/>

=== "Bầy sói" tham gia ===
''U-610'' từng tham gia chín [[Bầy sói (chiến thuật hải quân)|bầy sói]]:
* Luchs (27 tháng 9 – 6 tháng 10, 1942)
* Panther (6 – 20 tháng 10, 1942)
* Draufgänger (29 tháng 11 – 11 tháng 12, 1942)
* [[Bầy sói Ungestüm|Ungestüm]] (11 – 13 tháng 12, 1942)
* Raufbold (13 – 18 tháng 12, 1942)
* [[Bầy sói Dränger|Dränger]] (14 – 20 tháng 3, 1943)
* Seeteufel (23 – 30 tháng 3, 1943)
* Meise (11 – 27 tháng 4, 1943)
* [[Bầy sói Rossbach|Rossbach]] (24 tháng 9, – 8 tháng 10, 1943)

=== Tóm tắt chiến công ===
''U-610'' đã đánh chìm được bốn tàu buôn tổng tải trọng {{GRT|21273|link=off}}, đồng thời gây hư hại cho một chiếc khác tải trọng {{GRT|9551|link=off}}:
{|class="wikitable sortable" border="1"
|-
! Ngày
! Tên tàu
! Quốc tịch
! Tải trọng<ref group="Ghi chú" name=tonnage>Tàu buôn theo [[tổng dung tích|tấn đăng ký toàn phần]]. Tàu quân sự theo [[trọng lượng choán nước]].</ref>
! Số phận<ref name=Sunk>{{chú thích web | last=Helgason | first=Guðmundur | title=Ships hit by U-610 | url=http://uboat.net/boats/successes/u610.html | website= German U-boats of WWII - uboat.net | access-date=26 May 2025}}</ref>
|-
|align="right"|29 tháng 9, 1942
|align="left" |''Lifland''
|align="left" |{{flag|United Kingdom|civil}}
|align="right"|2.254
|align="left" |Bị đánh chìm
|-
|align="right"|19 tháng 10, 1942
|align="left" |''Steel Navigator''
|align="left" |{{flag|United States|1912}}
|align="right"|5.718
|align="left" |Bị đánh chìm
|-
|align="right"|16 tháng 12, 1942
|align="left" |''Bello''
|align="left" |{{flag|Norway}}
|align="right"|6.125
|align="left" |Bị đánh chìm
|-
|align="right"|16 tháng 12, 1942
|align="left" |''Regent Lion''
|align="left" |{{flag|United Kingdom|civil}}
|align="right"|9.551
|align="left" |Bị hư hại
|-
|align="right"|29 tháng 3, 1943
|align="left" |''William Pierce Frye''
|align="left" |{{flag|United States|1912}}
|align="right"|7.176
|align="left" |Bị đánh chìm
|}

== Xem thêm ==
* [[Trận Đại Tây Dương (1939-1945)]]
== Tham khảo ==
=== Ghi chú ===
{{Tham khảo|group="Ghi chú"}}
=== Chú thích ===
{{Tham khảo}}
=== Thư mục ===
{{Refbegin}}
* {{chú thích sách | last1=Busch | first1=Rainer | last2=Röll | first2=Hans-Joachim | translator-last=Brooks | translator-first=Geoffrey | title=German U-boat commanders of World War II : a biographical dictionary | publisher=Greenhill Books, Naval Institute Press | location=London, Annapolis, Maryland | year=1999 | isbn=1-55750-186-6 }}
* {{chú thích sách | last1=Busch | first1=Rainer | last2=Röll | first2=Hans-Joachim | title=Deutsche U-Boot-Verluste von September 1939 bis Mai 1945 | trans-title=German U-boat losses from September 1939 to May 1945 | series=Der U-Boot-Krieg | volume=IV | publisher=Mittler | location=Hamburg, Berlin, Bonn | year=1999 | isbn=3-8132-0514-2 | url=https://www.google.com/books/edition/Der_U_Boot_Krieg_1939_1945_Deutsche_U_Bo/vXKwAAAAIAAJ?hl=en | language=de}}
* {{chú thích sách | last1=Gröner | first1=Erich | last2=Jung | first2=Dieter | last3=Maass | first3=Martin | translator-last1=Thomas | translator-first1=Keith | translator-last2=Magowan | translator-first2=Rachel | year=1991 | title=U-boats and Mine Warfare Vessels | volume=2 | series=German Warships 1815–1945 | location=London | publisher=Conway Maritime Press | isbn=0-85177-593-4 | url=https://www.google.com/books/edition/German_Warships_1815_1945/Udg-0AEACAAJ?hl=en | ref=CITEREFGröner1991}}
* {{chú thích sách | last=Kemp | first=Paul | title=U-Boats Destroyed - German Submarine Losses in the World Wars | year=1997 | publisher=Arms & Armour | isbn=1-85409-515-3}}
* {{chú thích sách | last=Neistlé | first=Axel | title=German U-Boat Losses during World War II: Details of Destruction | year=2014 | edition=2nd | location=Havertown | publisher=Frontline Books | isbn=978-1848322103}}
* {{chú thích sách | last=Sharpe | first=Peter | title=U-Boat Fact File: Detailed Service Histories of the Submarines Operated by the Kriegsmarine 1935-1945 | year=1998 | publisher=Midland Publishing | location=Leicester | isbn=1-85780-072-9}}
{{Refend}}
== Liên kết ngoài ==
* {{chú thích web | last=Helgason | first=Guðmundur | title=The Type VIIC boat U-610 | url=http://uboat.net/boats/u610.htm | website=German U-boats of WWII - uboat.net | access-date=26 May 2025}}
* {{chú thích web | last=Hofmann | first=Markus | title=U 610 | url=http://www.u-boot-archiv.de/dieboote/u0610.html | website=Deutsche U-Boote 1935-1945 - u-boot-archiv.de | language=de | access-date=26 May 2025}}

{{Tàu ngầm Type VII}}
{{các chủ đề|Quân sự|Hàng hải|Đức}}

{{DEFAULTSORT:U0610}}
[[Thể loại:Tàu ngầm Type VII]]
[[Thể loại:Tàu ngầm của Hải quân Đức trong Thế Chiến II]]
[[Thể loại:U-boat bị đánh chìm bởi mìn sâu]]
[[Thể loại:U-boat bị máy bay Canada đánh chìm]]
[[Thể loại:Xác tàu đắm trong Thế chiến II tại Đại Tây Dương]]
[[Thể loại:Sự cố hàng hải năm 1943]]
[[Thể loại:Tàu thủy năm 1941]]

title: Đức Quốc Xã

Xưởng đóng tàu: Blohm & Voss, Hamburg

Tình trạng: Bị một thủy phi cơ Short Sunderland của Không quân Hoàng gia Canada đánh chìm trong Đại Tây Dương, 8 tháng 10, 1943

title: Đặc điểm khái quát

Lớp tàu: Tàu ngầm Type VIIC

Sườn ngang: - 6,20 m (20 ft 4 in) (chung) - 4,70 m (15 ft 5 in) (lườn áp lực)

Động cơ đẩy: - 2 × động cơ diesel - 2 × trục chân vịt - 2 × chân vịt ba cánh đường kính 0,85 m (2 ft 9 in) - 2 × động cơ/máy phát điện

Tốc độ: - 17,7 hải lý trên giờ (32,8 km/h; 20,4 mph) (nổi) - 7,6 hải lý trên giờ (14,1 km/h; 8,7 mph) (lặn)

Tầm xa: - 8.500 hải lý (15.700 km; 9.800 mi) ở tốc độ 10 hải lý trên giờ (19 km/h; 12 mph) (nổi) - 80 hải lý (150 km; 92 mi) ở tốc độ 4 hải lý trên giờ (7,4 km/h; 4,6 mph) (lặn)

Thủy thủ đoàn tối đa: 4 sĩ quan, 40-56 thủy thủ

Hệ thống cảm biến và xử lý: Gruppenhorchgerät

Vũ khí: - 5 × ống phóng ngư lôi 53,3 cm (21 in) - 1 × Hải pháo 8,8 cm SK C/35, với 220 quả đạn - 2 × pháo phòng không 2 cm (0,79 in) C/30

title: Thành tích phục vụ

Một phần của: - Chi hạm đội U-boat 5 - 19 tháng 2 – 30 tháng 9, 1942 - Chi hạm đội U-boat 6 - 1 tháng 10, 1942 – 8 tháng 10, 1943

Chỉ huy: - Đại úy Walter Freiherr von Freyberg-Eisenberg-Allmendingen - 19 tháng 2, 1942 – 8 tháng 10, 1943

Chiến thắng: - 4 tàu buôn bị đánh chìm · (21.273 GRT) - 1 tàu buôn bị hư hại · (9.551 GRT)


text:
# Kurbin (huyện)
Kurbin là một quận thuộc hạt Lezhë, Albania. Quận này có diện tích 235 km² và dân số năm 2002 là 54519 người, mật độ 232 người/km².

title: Kurbin (huyện)

wikitext:
{{Thông tin khu dân cư
<!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->
| name  = Quận Kurbin
| native_name   =
| native_name_lang  = sq
| settlement_type   = [[Quận của Albania|Quận]]
| image_skyline  =
| image_alt  =
| image_caption  =
| image_flag   =
| flag_alt  =
| image_seal   =
| seal_alt  =
| image_shield  =
| shield_alt   =
| nickname  =
| motto    =
| image_map  = Kurbin District.svg
| mapsize   =
| map_alt   =
| map_caption   = Bản đồ thể hiện vị trí của Quận Kurbin ở Albania
| pushpin_map   =
| pushpin_label_position =
| pushpin_map_alt   =
| pushpin_map_caption =
| latd = |latm = |lats = |latNS =
| longd = |longm = |longs = |longEW =
| coor_pinpoint  =
| coordinates_type  =
| coordinates_display = inline,title
| coordinates_footnotes  =
| subdivision_type  = Quốc gia
| subdivision_name  = {{flag|Albania}}
| subdivision_type1  = [[Hạt của Albania|Hạt]]
| subdivision_name1  = [[Lezhë (hạt)|Lezhë]]
| subdivision_type2  =
| subdivision_name2  =
| subdivision_type3  =
| subdivision_name3  =
| established_title  =
| established_date  =
| founder   =
| seat_type  = [[Thủ phủ]]
| seat  = [[Laç]]
| government_footnotes  =
| leader_party  =
| leader_title  =
| leader_name   =
| unit_pref  =
| area_footnotes =
| area_total_km2 = 235
| area_land_km2  =
| area_water_km2 =
| area_water_percent =
| area_note  =
| elevation_footnotes =
| elevation_m   =
| population_footnotes  =
| population_total  = 54519
| population_as_of  = 2002
| population_density_km2 = 232
| population_demonym =
| population_note   =
| time_zone  = [[Giờ chuẩn Trung Âu|CET]]
| utc_offset   = +1
| time_zone_DST  = [[Giờ mùa hè Trung Âu|CEST]]
| utc_offset_DST = +2
| postal_code_type  = [[FIPS]]
| postal_code   = AL35
| area_code_type =
| area_code  =
| iso_code  = KB
| website   = <!-- {{URL|example.com}} -->
| footnotes  =
}}

'''Kurbin''' là một quận thuộc [[hạt của Albania|hạt]] [[Lezhë (hạt)|Lezhë]], [[Albania]]. Quận này có diện tích 235 km² và dân số năm 2002 là 54519 người<ref>{{chú thích web|url=http://www.statoids.com/ual.html|title=Counties of Albania|accessdate = ngày 15 tháng 6 năm 2012}}</ref>, mật độ 232 người/km².

==Chú thích==
{{Tham khảo}}

==Tham khảo==
{{Sơ khai Albania}}
{{Quận Kurbin}}
{{Quận của Albania}}

{{DEFAULTSORT:Kurbin}}
[[Thể loại:Quận Kurbin|Kurbin]]
[[Thể loại:Huyện của Albania|Kurbin]]
[[Thể loại:Hạt Lezhë]]

title: Quận Kurbin

Quốc gia: Albania

Hạt: Lezhë

Thủ phủ: Laç

title: Diện tích

title: Dân số (2002)

Mã ISO 3166: AL-KB


text:
# Schœlcher
Schœlcher là một xã thuộc tỉnh hải ngoại Martinique nước Pháp.

title: Schœlcher

wikitext:
{{Bảng thông tin thành phố Pháp
|name = Schœlcher
|adjustable map = Schoelcher 972.PNG
|map size = 210px
|map caption =Vị trí của the commune (in red) within Martinique
|region = [[Martinique]]
|department = [[Martinique]]
|arrondissement = Fort-de-France
|canton = Schœlcher 1st Canton and Schœlcher 2nd Canton
|INSEE = 97229
|postal code = 97233
|mayor = Luc-Louison Clémenté
|term = 2008–2014
|intercommunality = Centre de la Martinique
|longitude = -61.10
|latitude = 14.62
|elevation m =
|elevation min m = 0
|elevation max m = 1196
|area km2 = 21.17
|population = 21951
|population date = 2007
}}

'''Schœlcher''' là một ''[[xã của Pháp|xã]]'' thuộc tỉnh hải ngoại [[Martinique]] nước [[Pháp]].

==Xem thêm==
*[[Xã của tỉnh Martinique|Commune của tỉnh Martinique]]

==Tham khảo==
*[http://www.insee.fr/en/home/home_page.asp INSEE]
*[http://www.ign.fr/rubrique.asp?rbr_id=1&lng_id=EN IGN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080816182823/http://www.ign.fr/rubrique.asp?rbr_id=1&lng_id=EN |date=2008-08-16 }}

{{Tham khảo}}

{{Xã của Martinique}}

[[Thể loại:Xã của Martinique]]

{{Martinique-stub}}

title: Hành chính

Quốc gia: Pháp

Vùng và tỉnh hải ngoại: Martinique

Quận: Fort-de-France

Xã (thị) trưởng: Luc-Louison Clémenté · (2008–2014)

title: Thống kê

Diện tích đất1: 21,17 km2 (8,17 dặm vuông Anh)

Thống kê: 1 Dữ liệu địa chính Pháp loại trừ các hồ và ao lớn hơn 1 km² (0.386 dặm vuông hoặc 247 acre) cũng như các cửa sông.

Thống kê: 2 Dân số không tính hai lần: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần.


text:
# Gnophos viidaleppi
Gnophos viidaleppi là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

title: Gnophos viidaleppi

wikitext:
{{Mồ côi|date=tháng 8 2020}}
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Gnophos viidaleppi''
| image =
| image_caption =
| status =
| status_system =
| status_ref =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| classis = [[Côn trùng|Insecta]]
| ordo = [[Bộ Cánh vẩy|Lepidoptera]]
| familia = [[Geometridae]]
| genus = ''[[Gnophos]]''
| species = '''''G. viidaleppi'''''
| binomial = ''Gnophos viidaleppi''
| binomial_authority = [[András Vojnits|Vojnits]] 1975
| synonyms =
}}
'''''Gnophos viidaleppi''''' là một loài [[bướm đêm]] trong họ [[Geometridae]].<ref name = "COL">{{Chú thích web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2011/search/all/key/Gnophos+viidaleppi/match/1|tiêu đề= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.|ngày truy cập = ngày 17 tháng 6 năm 2014 |tác giả 1= Bisby |first = F.A. |last2 = Roskov |first2 = Y.R. |last3 = Orrell |first3 = T.M. |last4 = Nicolson |first4 = D. |last5 = Paglinawan |first5 = L.E. |last6 = Bailly |first6 = N. |last7 = Kirk |first7 = P.M. |last8 = Bourgoin |first8 = T. |last9 = Baillargeon |first9= G. |last10 = Ouvrard |first10 = D.|năm= 2011|nhà xuất bản=Species 2000: Reading, UK.}}</ref>

==Chú thích==
{{Tham khảo}}

==Liên kết ngoài==
*{{wikispecies-inline|Gnophos viidaleppi}}
*{{commonscat-inline|Gnophos viidaleppi}}

{{wikispecies|Gnophos viidaleppi}}

[[Thể loại:Gnophos]]

{{Gnophini-stub}}

title: Phân loại khoa học

Họ (familia): Geometridae

Chi (genus): Gnophos

Loài (species): G. viidaleppi

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Gnophos viidaleppi · Vojnits 1975


text:
# Alticorpus macrocleithrum
Alticorpus macrocleithrum là một loài cá thuộc họ Cichlidae. Nó là loài đặc hữu của Malawi. Môi trường sống tự nhiên của chúng là hồ nước ngọt. Thức ăn của chúng gồm các sinh vật nhỏ gồm ấu trùng.

title: Alticorpus macrocleithrum

wikitext:
{{Bảng phân loại
| name = ''Alticorpus macrocleithrum''
| image =
| status = LC
| status_system = IUCN3.1
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật có dây sống|Chordata]]
| classis = [[Lớp Cá vây tia|Actinopterygii]]
| ordo = [[Bộ Cá vược|Perciformes]]
| familia = [[Họ Cá hoàng đế|Cichlidae]]
| subfamilia = [[Pseudocrenilabrinae]]
| genus = ''[[Alticorpus]]''
| species = '''''A. macrocleithrum'''''
| binomial = ''Alticorpus macrocleithrum''
| binomial_authority = Stauffer & McKaye, 1988
| synonyms =
}}
'''''Alticorpus macrocleithrum''''' là một loài [[cá]] thuộc họ [[Họ Cá hoàng đế|Cichlidae]]. Nó là loài [[đặc hữu]] của [[Malawi]]. Môi trường sống tự nhiên của chúng là [[hồ]] nước ngọt. Thức ăn của chúng gồm các sinh vật nhỏ gồm ấu trùng.
==Chú thích==
{{Tham khảo|30em}}

==Tham khảo==
* {{wikispecies nội dòng}}
* Kazembe, J. & Makocho, P. 2005. [http://www.iucnredlist.org/search/details.php/60882/all Alticorpus macrocleithrum]. [http://www.iucnredlist.org 2006 IUCN Red List of Threatened Species. ] Truy cập ngày 3 tháng 8 năm 2007.
*Stauffer & McKaye, 1985.
*Ad Konings, 2001. Malawi Cichlids in their natural habitat, 3rd Edition.

[[Thể loại:Động vật Malawi]]
[[Thể loại:Alticorpus]]
[[Thể loại:Động vật được mô tả năm 1985]]

{{Cichlidae-stub}}

title: Tình trạng bảo tồn

title: Phân loại khoa học

Lớp (class): Actinopterygii

Bộ (ordo): Perciformes

Họ (familia): Cichlidae

Phân họ (subfamilia): Pseudocrenilabrinae

Chi (genus): Alticorpus

Loài (species): A. macrocleithrum

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Alticorpus macrocleithrum · Stauffer & McKaye, 1988