text:
# Vỡ nợ quốc gia
Vỡ nợ quốc gia (tiếng Anh: sovereign default) là việc chính phủ của một quốc gia có chủ quyền không hoàn trả đầy đủ các khoản nợ của mình khi đến hạn. Việc ngừng các khoản thanh toán có kỳ hạn (hoặc các khoản phải thu) có thể đi kèm với tuyên bố chính thức của chính phủ rằng họ sẽ không thanh toán (hoặc chỉ trả một phần) các khoản nợ của mình, hoặc có thể không được thông báo trước. Cơ quan xếp hạng tín nhiệm sẽ tiến hành tính toán việc xếp loại vốn, lãi suất, các khoản nợ không liên quan, thủ tục vỡ nợ, và việc không tuân thủ các điều khoản của trái phiếu hoặc các công cụ nợ khác.

## Khái quát
Các quốc gia đôi khi rũ bỏ một số gánh nặng nợ nần thực sự của họ thông qua lạm phát. Điều này không phải là "vỡ nợ" theo nghĩa thông thường bởi vì khoản nợ vẫn được tuân thủ, mặc dù với tiền tệ có giá trị thực thấp hơn. Đôi khi các chính phủ còn chủ động phá giá tiền tệ của họ. Điều này có thể được thực hiện bằng cách in thêm tiền để chi trả cho các khoản nợ của chính họ, hoặc bằng cách chấm dứt hoặc thay đổi khả năng quy đổi của đồng tiền của họ thành kim loại quý hoặc ngoại tệ theo tỷ giá xác định. Việc này khó định lượng hơn là lãi suất hoặc nợ gốc, và thường được định nghĩa là một khoản vỡ nợ không liên quan hoặc theo thủ tục (vi phạm) các điều khoản của hợp đồng hoặc các công cụ khác.
Một chính phủ có chủ quyền theo định nghĩa được tự kiểm soát công việc của chính mình, nên nó cũng có thể không có nghĩa vụ phải trả nợ. Tuy nhiên, các chính phủ có thể phải đối mặt với áp lực nặng nề từ các quốc gia cho vay. Trong một số trường hợp cực đoan, một quốc gia chủ nợ lớn đã đe dọa chiến tranh hoặc gây chiến với quốc gia con nợ không chịu trả nợ để chiếm đoạt tài sản. Ví dụ năm 1882, Vương quốc Anh đã xâm lược Ai Cập hay việc "ngoại giao pháo hạm" của Hoa Kỳ ở Venezuela vào giữa những năm 1890 và việc Hoa Kỳ chiếm đóng Haiti bắt đầu từ năm 1915. Mãi đến khi Hiến chương Liên hợp quốc được thành lập, trong đó tại Điều 2 mới cấm các quốc gia sử dụng vũ lực với một quốc gia có chủ quyền khác.

## Hậu quả
Các quốc gia chủ nợ cũng như nền kinh tế và các công dân của quốc gia vỡ nợ đều chịu ảnh hưởng bởi sự vỡ nợ quốc gia.

### Đối với quốc gia chủ nợ
Cái giá phải trả ngay lập tức đối với các chủ nợ là mất toàn bộ gốc và lãi đối với các khoản cho vay của họ đối với quốc gia không trả được nợ.
Trong trường hợp này thông thường sẽ kết thúc bằng các đàm phán quốc tế nhằm hủy bỏ một phần nợ (ví dụ: Thỏa thuận Luân Đôn về các khoản nợ bên ngoài của Đức năm 1953) hoặc cơ cấu lại nợ (ví dụ: Brady Bonds vào những năm 1980).

### Đối với quốc gia vỡ nợ
Khi một quốc gia không trả được nợ, nhà nước nước đó sẽ hủy bỏ (hoặc bỏ qua, tùy thuộc vào quan điểm) các nghĩa vụ tài chính / các khoản nợ của mình đối với một số chủ nợ nhất định. Hiệu quả tức thì của việc này là giảm tổng số nợ và giảm các khoản thanh toán đối với lãi của khoản nợ đó. Tuy nhiên một vụ vỡ nợ có thể gây tổn hại nghiêm trọng đến uy tín của nhà nước quốc gia này đối với các chủ nợ, điều này cũng đồng nghĩa với việc có thể bị hạn chế khả năng quốc gia đó trong việc nhận được tín dụng từ thị trường vốn. Trong một số trường hợp, quốc gia cho vay có thể cố gắng phá hoại chủ quyền tiền tệ của quốc gia con nợ hoặc thậm chí tuyên chiến.

title: Vỡ nợ quốc gia

wikitext:
'''Vỡ nợ quốc gia''' ([[tiếng Anh]]: '''sovereign default''') là việc [[chính phủ]] của một [[quốc gia có chủ quyền]] không hoàn trả đầy đủ các khoản nợ của mình khi đến hạn. Việc ngừng các khoản thanh toán có kỳ hạn (hoặc các khoản phải thu) có thể đi kèm với tuyên bố chính thức của chính phủ rằng họ sẽ không thanh toán (hoặc chỉ trả một phần) các khoản nợ của mình, hoặc có thể không được thông báo trước. Cơ quan xếp hạng tín nhiệm sẽ tiến hành tính toán việc xếp loại vốn, lãi suất, các khoản nợ không liên quan, thủ tục vỡ nợ, và việc không tuân thủ các điều khoản của trái phiếu hoặc các công cụ nợ khác.

== Khái quát ==
Các quốc gia đôi khi rũ bỏ một số gánh nặng nợ nần thực sự của họ thông qua [[lạm phát]]. Điều này không phải là "vỡ nợ" theo nghĩa thông thường bởi vì khoản nợ vẫn được tuân thủ, mặc dù với tiền tệ có giá trị thực thấp hơn. Đôi khi các chính phủ còn chủ động phá giá tiền tệ của họ. Điều này có thể được thực hiện bằng cách in thêm [[tiền]] để chi trả cho các khoản nợ của chính họ, hoặc bằng cách chấm dứt hoặc thay đổi khả năng quy đổi của đồng tiền của họ thành kim loại quý hoặc ngoại tệ theo tỷ giá xác định. Việc này khó định lượng hơn là lãi suất hoặc nợ gốc, và thường được định nghĩa là một khoản vỡ nợ không liên quan hoặc theo thủ tục (vi phạm) các điều khoản của hợp đồng hoặc các công cụ khác.

Một chính phủ có chủ quyền theo định nghĩa được tự kiểm soát công việc của chính mình, nên nó cũng có thể không có nghĩa vụ phải trả nợ.<ref>{{Chú thích web|url=http://vox.lacea.org/fckeditor.html?q=node/25|tựa đề=The Costs of Sovereign Default: Theory and Reality {{!}} VOXLACEA|website=vox.lacea.org|ngày truy cập=2022-09-05|archive-date=2022-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20220930072650/http://vox.lacea.org/fckeditor.html?q=node/25|url-status=live}}</ref> Tuy nhiên, các chính phủ có thể phải đối mặt với áp lực nặng nề từ các quốc gia cho vay. Trong một số trường hợp cực đoan, một quốc gia chủ nợ lớn đã đe dọa chiến tranh hoặc gây chiến với quốc gia con nợ không chịu trả nợ để chiếm đoạt tài sản. Ví dụ năm 1882, Vương quốc Anh đã xâm lược Ai Cập hay việc "ngoại giao pháo hạm" của [[Hoa Kỳ]] ở [[Venezuela]] vào giữa những năm 1890 và việc Hoa Kỳ chiếm đóng [[Haiti]] bắt đầu từ năm 1915.<ref name=":0">{{Chú thích sách|url=http://archive.org/details/thistimeisdiffer00rein_0|title=This time is different|last=Carmen M. Reinhart|date=2009|publisher=Princeton University Press|others=Internet Archive|isbn=978-0-691-14216-6}}</ref> Mãi đến khi [[Hiến chương Liên Hợp Quốc|Hiến chương Liên hợp quốc]] được thành lập, trong đó tại Điều 2 mới cấm các quốc gia sử dụng vũ lực với một quốc gia có chủ quyền khác.

== Hậu quả ==
Các quốc gia chủ nợ cũng như nền kinh tế và các công dân của quốc gia vỡ nợ đều chịu ảnh hưởng bởi sự vỡ nợ quốc gia.

=== Đối với quốc gia chủ nợ ===
Cái giá phải trả ngay lập tức đối với các chủ nợ là mất toàn bộ gốc và lãi đối với các khoản cho vay của họ đối với quốc gia không trả được nợ.

Trong trường hợp này thông thường sẽ kết thúc bằng các đàm phán quốc tế nhằm hủy bỏ một phần nợ (ví dụ: Thỏa thuận Luân Đôn về các khoản nợ bên ngoài của [[Đức]] năm 1953<ref>{{Chú thích tạp chí|last=Galofré-Vilà|first=Gregori|last2=Meissner|first2=Christopher M|last3=McKee|first3=Martin|last4=Stuckler|first4=David|date=2018-05-11|title=The economic consequences of the 1953 London Debt Agreement|url=https://doi.org/10.1093/ereh/hey010|journal=European Review of Economic History|volume=23|issue=1|pages=1–29|doi=10.1093/ereh/hey010|issn=1361-4916|access-date=2023-04-18|archive-date=2023-04-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20230418044301/https://academic.oup.com/ereh/article/23/1/1/4995332}}</ref>) hoặc cơ cấu lại nợ (ví dụ: Brady Bonds vào những năm 1980).

=== Đối với quốc gia vỡ nợ ===
Khi một quốc gia không trả được nợ, nhà nước nước đó sẽ hủy bỏ (hoặc bỏ qua, tùy thuộc vào quan điểm) các nghĩa vụ tài chính / các khoản nợ của mình đối với một số chủ nợ nhất định. Hiệu quả tức thì của việc này là giảm tổng số nợ và giảm các khoản thanh toán đối với lãi của khoản nợ đó. Tuy nhiên một vụ vỡ nợ có thể gây tổn hại nghiêm trọng đến uy tín của nhà nước quốc gia này đối với các chủ nợ, điều này cũng đồng nghĩa với việc có thể bị hạn chế khả năng quốc gia đó trong việc nhận được tín dụng từ thị trường vốn.<ref>{{Chú thích tạp chí|last=Haufler|first=Virginia|date=2012-03|title=The Natural Resources Trap: Private Investment without Public Commitment - Edited by William Hogan and Federico Sturzenegger: Book Reviews|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1541-1338.2011.00556_2.x|journal=Review of Policy Research|language=en|volume=29|issue=2|pages=315–316|doi=10.1111/j.1541-1338.2011.00556_2.x|access-date=2022-09-05|archive-date=2022-09-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20220905042723/https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1541-1338.2011.00556_2.x}}</ref> Trong một số trường hợp, quốc gia cho vay có thể cố gắng phá hoại chủ quyền tiền tệ của quốc gia con nợ hoặc thậm chí tuyên chiến.<ref name=":0" />

== Xem thêm ==

* [[Khủng hoảng kinh tế]]

== Tham khảo ==
[[Thể loại:Kinh tế]]
[[Thể loại:Chính sách kinh tế vĩ mô]]

<references />


text:
# Titanebo cantralli
Titanebo cantralli là một loài nhện trong họ Philodromidae.
Loài này thuộc chi Titanebo. Titanebo cantralli được miêu tả năm 1972 bởi Sauer & Norman I. Platnick.

wikiname: viwiki

title: Titanebo cantralli

in_language: vi

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Titanebo cantralli''
| image =
| image_caption =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| unranked_classis = [[Arachnomorpha]]
| subphylum = [[Động vật Chân kìm|Chelicerata]]
| classis = [[Lớp Hình nhện|Arachnida]]
| ordo = [[Nhện|Araneae]]
| familia = [[Philodromidae]]
| genus = ''[[Titanebo]]''
| species = '''''T. cantralli'''''
| binomial = ''Titanebo cantralli''
| binomial_authority = Sauer & [[Norman I. Platnick|Platnick]], 1972
}}
'''''Titanebo cantralli''''' là một loài [[nhện]] trong họ [[Philodromidae]].<ref>{{aut|Platnick, Norman I.}} (2010): [http://research.amnh.org/entomology/spiders/catalog/ The world spider catalog], version 10.5. ''American Museum of Natural History''.</ref>

Loài này thuộc chi ''[[Titanebo]]''. ''Titanebo cantralli'' được miêu tả năm 1972 bởi Sauer & [[Norman I. Platnick]].

==Chú thích==
{{Tham khảo|30em}}

==Tham khảo==
* {{wikispecies-inline|Titanebo cantralli}}

[[Thể loại:Titanebo]]

{{Philodromidae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Giới (regnum): Animalia

Ngành (phylum): Arthropoda

Phân ngành (subphylum): Chelicerata

(không phân hạng): Arachnomorpha

Lớp (class): Arachnida

Bộ (ordo): Araneae

Họ (familia): Philodromidae

Chi (genus): Titanebo

Loài (species): T. cantralli

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Titanebo cantralli · Sauer & Platnick, 1972


text:
# Thích Đức Nhuận
Hòa thượng Thích Đức Nhuận (1897 – 1993) là Pháp chủ đầu tiên của Giáo hội Phật giáo Việt Nam, từ năm 1981 đến năm 1993.
Hòa thượng Thích Đức Nhuận có pháp hiệu Thanh Thiệu, pháp tự Đức Huy, tục danh (tên thật) là Phạm Đức Hạp. Ông sinh năm Đinh Dậu (1897), tại thôn Quần Phương, nay là xóm 10 xã Hải Phương, huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định. Cha là ông Phạm Công Toán hiệu Thành Phủ; mẹ là bà Lê Thị Vụ. Ông là con thứ 6 trong gia đình có 8 anh chị em.

## Cơ duyên
Sinh trưởng trong gia đình Nho học, ông đi học khi 7 tuổi. Cha ông làm nghề thuốc và thường lên chùa Đồng Đắc tại Kim Sơn, Ninh Bình (thuộc dòng thiền Tào Động) bàn luận với sư trụ trì ở đó. Ông thường đi cùng cha và có tâm hướng về Phật giáo từ rất sớm.
Năm Nhâm Tý 1912, khi 15 tuổi, ông xin xuất gia với sư Thích Thanh Nghĩa, trụ trì chùa Đồng Đắc.
Sau đó ông tiếp tục đến chùa Thanh Nộn, Kim Bảng, Hà Nam học đạo với sư Thích Thanh Ninh.
Năm 1917, khi 20 tuổi, ông được chính thức thụ giới Cụ túc tại chùa Phúc Nhạc (Già Lê tự), tỉnh Ninh Bình. Giới đàn này gồm sư Thích Thanh Khiết làm Hòa thượng đàn đầu, sư Thích Trung Định làm Yết Ma, sư Thích Thanh Phúc làm Giáo thọ, sư Thích Khang Thượng, và sư Thích Thanh Nghĩa làm Tôn chứng.
Sau khi thụ giới, ông tiếp tục theo học tại các tổ đình miền Bắc như: Tổ đình Đào Xuyên (huyện Gia Lâm, Hà Nội) do Tổ Giám Thông Mệnh giảng dạy; Tổ đình chùa Bằng (huyện Thường Tín, Hà Tây); tổ đình chùa Sở (chùa Phúc Khánh, Đống Đa, Hà Nội) do sư Phan Trung Thứ thuyết pháp.
Bên cạnh việc học Phật, ông còn nghiên cứu Nho học, Lão giáo.
Năm 42 tuổi, ông đã thọ giới Bồ Tát, do sư Thích Doãn Hài, viện chủ chùa Tế Xuyên (Nam Hà) chứng đàn.

## Hoằng pháp
Năm 1940, ông trở về thừa kế, trụ trì chùa Đồng Đắc. Phật sự đầu tiên của ông là thành lập 2 trường Phật học ở chùa Đồng Đắc và chùa Kỳ Lân (Gia Viễn, tỉnh Ninh Bình). Trong khoảng thời gian đó ông thường làm chủ hạ các Trường hạ như: Trường hạ chùa Phúc Nhạc, Trường hạ chùa Đại Hữu, Trường hạ chùa Sơn Thủy (Chùa Non Nước), Trường hạ chùa Lê Xá, Trường hạ chùa Bà Đá.
Năm 1950, Hội Phật giáo tỉnh Ninh Bình cung thỉnh ông giữ chức Giám luật Phật giáo tỉnh Ninh Bình.
Năm 1955, sau khi hòa bình lập lại, ông được mời lên Thủ đô Hà Nội để tham gia tổ chức lại Giáo hội. Trong thời gian này, ông về trụ trì chùa Phổ Giác (Đống Đa, Hà Nội) để tiện việc đi sang Trụ sở chùa Quán Sứ. Sau đó một thời gian ông làm trụ trì chùa Quán Sứ.
Năm 1956, ông làm phó Ban Đại diện Phật giáo Thủ đô.
Tháng 3 năm 1958, Hội Phật giáo Thống nhất Việt Nam (ở miền Bắc) thành lập, ông được bầu làm Phó Hội trưởng, và đảm nhiệm ngôi vị này liên tục qua bốn kỳ đại hội, cho tới năm 1979.
Năm 1969, ông về trụ trì chùa Hoằng Ân (Quảng Bá, Hà Nội). Cũng trong năm này, Hội Phật giáo Thống Nhất Việt Nam mở trường Tu học Phật pháp Trung ương tại đây và ông làm Hiệu trưởng. Đây là ngôi trường có tổ chức đầu tiên sau ngày miền Bắc giải phóng. Ông trụ trì ở Quảng Bá gần 20 năm trước khi về chùa Hòe Nhai.
Năm 1979, khi Hòa thượng Thích Trí Độ, Hội trưởng Hội Phật giáo Thống Nhất Việt Nam qua đời, ông là Quyền Hội trưởng cho đến năm 1981, khi Giáo hội Phật giáo Việt Nam được thành lập.
Năm 1980 ông đứng ra thành lập nghĩa trang tại chùa Huỳnh Cung, Thanh Trì, Hà Nội. Cũng trong năm này, ông nhận lãnh trụ trì chùa Hòe Nhai (chùa Hồng Phúc), chốn Tổ của thiền phái Tào Động và năm 1986 ông chính thức về đây trụ trì cho đến khi viên tịch.
Cũng năm 1980, Ban Vận động Thống nhất Phật giáo Việt Nam ra đời, ông làm Chứng minh Ban Vận động. Ông đã vào lưu trú tại chùa Vĩnh Nghiêm (Thành phố Hồ Chí Minh) một năm để cùng với Ban Vận động Thống nhất Phật giáo Việt Nam đi thăm hỏi, trao đổi, bàn bạc với lãnh đạo các giáo phái, hệ phái, hội đoàn Phật giáo tại các tỉnh phía Nam để thực hiện việc thống nhất Phật giáo.
Tháng 11 năm 1981 Hội nghị đại biểu thống nhất Phật giáo Việt Nam diễn ra tại chùa Quán sứ, Hà Nội, để thành lập Giáo hội Phật giáo Việt Nam. Trong Hội nghị, ông được suy tôn ngôi vị Pháp chủ Hội đồng Chứng minh Giáo hội Phật giáo việt Nam. Khi đó ông 84 tuổi.
Từ năm 1981 cho đến khi qua đời, Hòa thượng Thích Đức Nhuận giữ ngôi vị Pháp chủ.
Vào lúc 5 giờ 5 phút ngày 11 tháng 11 năm Quý Dậu (23 tháng 12 năm 1993), Đại lão Hòa thượng Pháp chủ Thích Đức Nhuận viên tịch tại chùa Hòe Nhai, thọ 96 tuổi đời, 77 tuổi đạo.
Sau lễ tang, Hòa thượng được an táng tại bảo tháp trong chùa Hoằng Ân, Quảng Bá, Hà Nội.

## Đường lối tu tập
Hòa Thượng Thích Đức Nhuận thuộc đời pháp thứ 44 Tông Tào Động, dòng pháp được truyền từ Thiền sư Động Sơn Lương Giới- người sáng lập Tông Tào Động tại Trung Quốc và đến thế kỷ 17 Thiền sư Thông Giác Thủy Nguyệt du phương sang Trung Quốc cầu pháp rồi khai ngộ và truyền vào miền Bắc Việt Nam.

Về phương pháp tu tập, Hòa thượng tự mình tu theo pháp Thiền Phản Văn Văn Tự Tính của Bồ Tát Quán Thế Âm, được trình bày trong chương Quán Thế Âm Bồ Tát Nhĩ Căn Viên Thông thuộc Kinh Lăng Nghiêm. Pháp tu này về bản chất và nội dung đều tương tự như cách tham cứu tu hành của Thiền Tông (Khán thoại đầu, Chỉ quán đả tọa...) thông qua đó giúp cho hành giả dứt sạch vọng niệm, vô minh; đạt đến chỗ siêu việt và chứng ngộ bản thể Phật tính thanh tịnh nơi chính mình, thoát khỏi sinh tử luân hồi. Sư thực hành pháp này cho đến cuối đời và có làm bài kệ đúc kết về pháp tu của mình:
Một niềm xoay lại đối tính nghe
Muôn sự buông xuôi chỉ lắng nghe
Nghe lắng cho sâu không nghe cảnh

Cảnh rời, văn tính chính Tính nghe.
Hòa thượng nhấn mạnh đến tầm quan trọng và thiết yếu của việc thực hành Phật Pháp- con đường Giới- Định- Tuệ đối với các hàng tăng, ni, phật tử. Đây là con đường cơ bản và cần thiết để mỗi người có thể nỗ lực tu hành và đạt đến sự giải thoát như lời Phật dạy: "Bây giờ thì cần giới luật, ít lâu sau khi thụ giới, trong dân giới các giới sư học không đủ mấy bộ luật, nên sự trao truyền còn nhiều thiếu sót. Con đường tiến đến giải thoát chỉ có Giới- Định- Tuệ. Đầu tiên, giới đã không đầy đủ thì Định, Tuệ không phát được. Giới có bốn khoa: Giới pháp, giới thể, giới hành và giới tướng. Giới pháp là Phật xem căn cơ của chúng sinh có lỗi lầm gì thì chế ra giới ấy để trị. Giới thể là thầy trò theo giới pháp ấy mà truyền thụ cho nhau, giới hành là thụ giới xong y theo đó mà tu hành, giới tướng là những tướng riêng biệt, như ngũ giới thì sát, đạo, dâm, vọng, và ẩm tửu, mỗi thứ có tướng riêng. Bây giờ, các Hoà Thượng trong các đàn truyền giới nên để ý nghiên cứu kỹ, không khéo thành ra giáo lý cao siêu như thế, hay như thế, mà kết quả không được mấy vì mình làm không đúng, vì mình không nhận được chân tâm".
Sư chủ trương tinh thần Tam Giáo Đồng Nguyên và cho rằng cả ba tôn giáo Phật-Nho- Lão đều có những điểm tương đồng trong giáo lý và đều hướng con người đến chổ thiện, dù ngôn ngữ hành đạo và phương tiện thực hành khác nhau. Ngoài ra sư cũng giảng giải và khuyên các đệ tử sơ cơ nên thực hành pháp môn Tịnh Độ, niệm Phật để cầu vãng sinh Tây Phương Cực Lạc.

## Các đệ tử
- Hoà thượng Thích Thanh Khánh (1921 - 2013) viện chủ chùa Hoè Nhai, trưởng pháp tử
- Hoà thượng Thích Tâm Châu (1921 -2015)
- Hoà thượng Thích Trung Quán (1925 - 2003)
- Hòa Thượng Thích Tuệ Đăng (1927 - 1997)
- Thượng tọa Thích Tuệ Côn (1927 - 2005), trụ trì chùa Quảng Bá
- Hoà thượng Thích Phúc Trí (1917 - 2013) trụ trì chùa Mễ Trì Thượng, huyện Từ Liêm, tp Hà Nội.
- Thượng tọa Thích Đạo Minh (1960-2002) trụ trì chùa Quảng Bá.
- Thượng Toạ Thích Thọ Lạc - trưởng ban trị sự tỉnh Ninh Bình,
- Ni trưởng Hải Triều Âm. (1920 - 2013)
- Ni trưởng Thích Đàm Ánh (1924 -2015) trụ trì chùa Phụng Thánh - Cống Trắng, Hà Nội

## Các chùa đã trụ trì
- Chùa Đồng Đắc
- Chùa Phổ Giác
- Chùa Hoằng Ân
- Chùa Quán Sứ
- Chùa Hòe Nhai

title: Thích Đức Nhuận

wikitext:
{{Thông tin tu sĩ Phật giáo
| tiền tố = [[Hòa thượng]]
| tên = Thích Đức Nhuận
| tên gốc = 釋德潤
| hình = Hòa thượng Thích Đức Nhuận.jpg
| chú thích hình = Chân dung hòa thượng Thích Đức Nhuận
| pháp danh = Đức Nhuận 德潤
| pháp tự = Đức Huy 德輝
| pháp hiệu = Thanh Thiệu 清紹
| trường phái = [[Phật giáo Bắc Tông]]
| tông phái = [[Tào Động tông]] (đời thứ 44)
| ngày xuất gia = 1912
| nơi xuất gia = [[Chùa Đồng Đắc]], [[Đồng Hướng]], [[Kim Sơn]], [[Ninh Bình]]
| thọ giới = Cụ túc
| ngày thọ giới = 1917
| nơi thọ giới = [[Chùa Phúc Nhạc]], [[Ninh Bình]]
| thọ giới 2 = Bồ Tát
| ngày thọ giới 2 = 1939
| nơi thọ giới 2 = [[Chùa Tế Xuyên]], [[Đức Lý]], [[Lý Nhân]], [[Hà Nam]]
| chức vụ = [[Pháp chủ|{{black|Pháp chủ}}]]
[[Giáo hội Phật giáo Việt Nam|{{black|Giáo hội Phật giáo Việt Nam}}]]
| bắt đầu = {{startdate|1981|11|7}}
| kết thúc = {{ngày kết thúc và tuổi|1993|12|23|1981|11|7}}
| tiền nhiệm = ''chức vị mới''
| kế nhiệm = [[Thích Tâm Tịch]]
| phó chức vụ = Phó Pháp chủ
| phó viên chức = {{Danh sách thu gọn
 | titlestyle = font-weight: normal;
 | HT. [[Thích Đôn Hậu]]
 | HT. [[Thích Ẩn Lâm]]
 | HT. [[Thích Minh Nguyệt]]
 | HT. [[Maha Saray]]
 | HT. [[Thích Huệ Thành]]
 | HT. [[Thích Mật Hiển]]
 | HT. [[Thích Nguyên Sinh]]
 | HT. [[Thạch Xom]]
 | HT. [[Thích Giác Nhu]]
 | HT. [[Thích Tâm Tịch]]
 | HT. [[Thích Trí Tịnh]]
}}
| tên khai sinh = Phạm Đức Hạp
| ngày sinh = 1897
| nơi sinh = [[Hải Hậu]], [[Nam Định]]
| ngày mất = {{ngày mất và tuổi|1993|12|23|1897}}
| nơi mất = [[Chùa Hòe Nhai]]
[[Ba Đình]], [[Hà Nội]]
| nơi an táng = [[Chùa Hoằng Ân]]
[[Quảng An (phường)|Quảng An]], [[Tây Hồ (quận)|Tây Hồ]], [[Hà Nội]]
| cha = Phạm Công Toán
| mẹ = Lê Thị Vụ
| quốc tịch = {{VNM}}
}}
[[Hòa thượng]] '''Thích Đức Nhuận''' (1897 – 1993) là [[Pháp chủ]] đầu tiên của [[Giáo hội Phật giáo Việt Nam]], từ năm [[1981]] đến năm [[1993]].

Hòa thượng Thích Đức Nhuận có pháp hiệu '''Thanh Thiệu''', pháp tự '''Đức Huy''', tục danh (tên thật) là '''Phạm Đức Hạp'''. Ông sinh năm Đinh Dậu (1897), tại thôn Quần Phương, nay là xóm 10 xã Hải Phương, huyện [[Hải Hậu]], tỉnh [[Nam Định]]. Cha là ông Phạm Công Toán hiệu Thành Phủ; mẹ là bà Lê Thị Vụ. Ông là con thứ 6 trong gia đình có 8 anh chị em.

==Cơ duyên==
Sinh trưởng trong gia đình [[Nho giáo|Nho học]], ông đi học khi 7 tuổi. Cha ông làm nghề thuốc và thường lên [[các chùa ở Ninh Bình#Chùa Đồng Đắc|chùa Đồng Đắc]] tại [[Kim Sơn]], [[Ninh Bình]] (thuộc dòng thiền [[Tào Động]]) bàn luận với sư trụ trì ở đó. Ông thường đi cùng cha và có tâm hướng về [[Phật giáo]] từ rất sớm.

Năm Nhâm Tý 1912, khi 15 tuổi, ông xin xuất gia với sư [[Thích Thanh Nghĩa]], trụ trì [[các chùa ở Ninh Bình#Chùa Đồng Đắc|chùa Đồng Đắc]].

Sau đó ông tiếp tục đến [[chùa Thanh Nộn]], [[Kim Bảng]], [[Hà Nam]] học đạo với sư Thích Thanh Ninh.

Năm 1917, khi 20 tuổi, ông được chính thức thụ giới [[Cụ túc]] tại [[chùa Phúc Nhạc]] (Già Lê tự), tỉnh [[Ninh Bình]]. Giới đàn này gồm sư Thích Thanh Khiết làm Hòa thượng đàn đầu, sư Thích Trung Định làm Yết Ma, sư Thích Thanh Phúc làm Giáo thọ, sư Thích Khang Thượng, và sư Thích Thanh Nghĩa làm Tôn chứng.

Sau khi thụ giới, ông tiếp tục theo học tại các tổ đình miền Bắc như: Tổ đình [[Đào Xuyên]] (huyện Gia Lâm, [[Hà Nội]]) do Tổ Giám Thông Mệnh giảng dạy; Tổ đình [[chùa Bằng]] (huyện Thường Tín, Hà Tây); tổ đình [[chùa Sở]] ([[chùa Phúc Khánh]], Đống Đa, Hà Nội) do sư Phan Trung Thứ thuyết pháp.

Bên cạnh việc học Phật, ông còn nghiên cứu Nho học, [[Đạo giáo|Lão giáo]].

Năm 42 tuổi, ông đã thọ giới [[Bồ Tát]], do sư Thích Doãn Hài, viện chủ [[chùa Tế Xuyên]] (Nam Hà) chứng đàn.
==Hoằng pháp==
Năm 1940, ông trở về thừa kế, trụ trì [[các chùa ở Ninh Bình#Chùa Đồng Đắc|chùa Đồng Đắc]]. Phật sự đầu tiên của ông là thành lập 2 trường Phật học ở [[các chùa ở Ninh Bình#Chùa Đồng Đắc|chùa Đồng Đắc]] và chùa Kỳ Lân ([[Gia Viễn]], tỉnh [[Ninh Bình]]). Trong khoảng thời gian đó ông thường làm chủ hạ các Trường hạ như: Trường hạ chùa Phúc Nhạc, Trường hạ chùa Đại Hữu, Trường hạ chùa Sơn Thủy ([[Chùa Non Nước]]), Trường hạ chùa Lê Xá, Trường hạ [[chùa Bà Đá]].

Năm 1950, Hội Phật giáo tỉnh [[Ninh Bình]] cung thỉnh ông giữ chức Giám luật Phật giáo tỉnh [[Ninh Bình]].

Năm 1955, sau khi hòa bình lập lại, ông được mời lên Thủ đô Hà Nội để tham gia tổ chức lại Giáo hội. Trong thời gian này, ông về trụ trì [[chùa Phổ Giác]] (Đống Đa, Hà Nội) để tiện việc đi sang Trụ sở [[chùa Quán Sứ]]. Sau đó một thời gian ông làm trụ trì chùa Quán Sứ.

Năm 1956, ông làm phó Ban Đại diện Phật giáo Thủ đô.

Tháng 3 năm 1958, [[Hội Phật giáo Thống nhất Việt Nam]] (ở miền Bắc) thành lập, ông được bầu làm Phó Hội trưởng, và đảm nhiệm ngôi vị này liên tục qua bốn kỳ đại hội, cho tới năm 1979.

Năm 1969, ông về trụ trì [[chùa Hoằng Ân]] (Quảng Bá, Hà Nội). Cũng trong năm này, Hội Phật giáo Thống Nhất Việt Nam mở trường Tu học Phật pháp Trung ương tại đây và ông làm Hiệu trưởng. Đây là ngôi trường có tổ chức đầu tiên sau ngày miền Bắc giải phóng. Ông trụ trì ở Quảng Bá gần 20 năm trước khi về [[chùa Hòe Nhai]].

Năm 1979, khi Hòa thượng Thích Trí Độ, Hội trưởng Hội Phật giáo Thống Nhất Việt Nam qua đời, ông là Quyền Hội trưởng cho đến năm 1981, khi Giáo hội Phật giáo Việt Nam được thành lập.

Năm 1980 ông đứng ra thành lập nghĩa trang tại [[chùa Huỳnh Cung]], [[Thanh Trì]], Hà Nội. Cũng trong năm này, ông nhận lãnh trụ trì chùa Hòe Nhai (chùa Hồng Phúc), chốn Tổ của thiền phái Tào Động và năm 1986 ông chính thức về đây trụ trì cho đến khi viên tịch.

Cũng năm 1980, Ban Vận động Thống nhất Phật giáo Việt Nam ra đời, ông làm Chứng minh Ban Vận động. Ông đã vào lưu trú tại [[Chùa Vĩnh Nghiêm (Thành phố Hồ Chí Minh)|chùa Vĩnh Nghiêm]] (Thành phố Hồ Chí Minh) một năm để cùng với Ban Vận động Thống nhất Phật giáo Việt Nam đi thăm hỏi, trao đổi, bàn bạc với lãnh đạo các giáo phái, hệ phái, hội đoàn Phật giáo tại các tỉnh phía Nam để thực hiện việc thống nhất Phật giáo.

Tháng 11 năm 1981 Hội nghị đại biểu thống nhất Phật giáo Việt Nam diễn ra tại [[Chùa Quán Sứ|chùa Quán sứ]], [[Hà Nội]], để thành lập [[Giáo hội Phật giáo Việt Nam]]. Trong Hội nghị, ông được suy tôn ngôi vị Pháp chủ Hội đồng Chứng minh Giáo hội Phật giáo việt Nam. Khi đó ông 84 tuổi.

Từ năm 1981 cho đến khi qua đời, Hòa thượng Thích Đức Nhuận giữ ngôi vị Pháp chủ.

Vào lúc 5 giờ 5 phút ngày 11 tháng 11 năm Quý Dậu (23 tháng 12 năm 1993), Đại lão Hòa thượng Pháp chủ Thích Đức Nhuận [[tử|viên tịch]] tại chùa Hòe Nhai, thọ 96 tuổi đời, 77 tuổi đạo.

Sau lễ tang, Hòa thượng được an táng tại bảo tháp trong [[chùa Hoằng Ân]], Quảng Bá, Hà Nội.

== Đường lối tu tập ==
[[Tập tin:Tu viện Vĩnh Nghiêm, Tổ đường (các vị sư tổ, Thích Đức Nhuận áo nâu và Trúc Lâm tam tổ) (5).jpg|nhỏ|HT. Thích Đức Nhuận được thờ phượng tại Tổ đường ở Tu viện Vĩnh Nghiêm thuộc Quận 12]]
Hòa Thượng Thích Đức Nhuận thuộc đời pháp thứ 44 [[Tào Động tông|Tông Tào Động]], dòng pháp được truyền từ Thiền sư [[Động Sơn Lương Giới]]- người sáng lập Tông Tào Động tại Trung Quốc và đến thế kỷ 17 Thiền sư [[Thông Giác Thủy Nguyệt]] du phương sang Trung Quốc cầu pháp rồi khai ngộ và truyền vào miền Bắc Việt Nam.

Về phương pháp tu tập, Hòa thượng tự mình tu theo pháp Thiền Phản Văn Văn [[Tự tính|Tự Tính]] của [[Quán Thế Âm|Bồ Tát Quán Thế Âm]], được trình bày trong chương Quán Thế Âm Bồ Tát Nhĩ Căn Viên Thông thuộc [[Thủ-lăng-nghiêm-tam-muội kinh|Kinh Lăng Nghiêm]]. Pháp tu này về bản chất và nội dung đều tương tự như cách tham cứu tu hành của [[Thiền tông|Thiền Tông]] (Khán thoại đầu, Chỉ quán đả tọa...) thông qua đó giúp cho hành giả dứt sạch vọng niệm, vô minh; đạt đến chỗ siêu việt và chứng ngộ bản thể [[Phật tính]] thanh tịnh nơi chính mình, thoát khỏi sinh tử luân hồi. Sư thực hành pháp này cho đến cuối đời và có làm bài kệ đúc kết về pháp tu của mình:
Một niềm xoay lại đối tính nghe

Muôn sự buông xuôi chỉ lắng nghe

Nghe lắng cho sâu không nghe cảnh

Cảnh rời, văn tính chính Tính nghe.
Hòa thượng nhấn mạnh đến tầm quan trọng và thiết yếu của việc thực hành Phật Pháp- con đường [[Giới (Phật giáo)|Giới]]- [[Tọa thiền|Định]]- [[Bát-nhã|Tuệ]] đối với các hàng tăng, ni, phật tử. Đây là con đường cơ bản và cần thiết để mỗi người có thể nỗ lực tu hành và đạt đến sự giải thoát như lời Phật dạy: "Bây giờ thì cần giới luật, ít lâu sau khi thụ giới, trong dân giới các giới sư học không đủ mấy bộ luật, nên sự trao truyền còn nhiều thiếu sót. Con đường tiến đến giải thoát chỉ có Giới- Định- Tuệ. Đầu tiên, giới đã không đầy đủ thì Định, Tuệ không phát được. Giới có bốn khoa: Giới pháp, giới thể, giới hành và giới tướng. Giới pháp là Phật xem căn cơ của chúng sinh có lỗi lầm gì thì chế ra giới ấy để trị. Giới thể là thầy trò theo giới pháp ấy mà truyền thụ cho nhau, giới hành là thụ giới xong y theo đó mà tu hành, giới tướng là những tướng riêng biệt, như ngũ giới thì sát, đạo, dâm, vọng, và ẩm tửu, mỗi thứ có tướng riêng. Bây giờ, các Hoà Thượng trong các đàn truyền giới nên để ý nghiên cứu kỹ, không khéo thành ra giáo lý cao siêu như thế, hay như thế, mà kết quả không được mấy vì mình làm không đúng, vì mình không nhận được chân tâm".

Sư chủ trương tinh thần [[Tam giáo đồng nguyên|Tam Giáo Đồng Nguyên]] và cho rằng cả ba tôn giáo [[Phật]]-[[Nho giáo|Nho]]- [[Lão Tử|Lão]] đều có những điểm tương đồng trong giáo lý và đều hướng con người đến chổ thiện, dù ngôn ngữ hành đạo và phương tiện thực hành khác nhau. Ngoài ra sư cũng giảng giải và khuyên các đệ tử sơ cơ nên thực hành pháp môn [[Tịnh độ|Tịnh Độ]], niệm Phật để cầu vãng sinh Tây Phương [[Cực lạc|Cực Lạc.]]

== Các đệ tử ==

* Hoà thượng [[Thích Thanh Khánh]] (1921 - 2013) viện chủ [[Chùa Hòe Nhai|chùa Hoè Nhai]], trưởng pháp tử
* Hoà thượng [[Thích Tâm Châu]] (1921 -2015)
* Hoà thượng [[Thích Trung Quán]] (1925 - 2003)
* Hòa Thượng Thích Tuệ Đăng (1927 - 1997)
* Thượng tọa Thích Tuệ Côn (1927 - 2005), trụ trì [[chùa Quảng Bá]]
* Hoà thượng [[Thích Phúc Trí]] (1917 - 2013) trụ trì chùa Mễ Trì Thượng, huyện Từ Liêm, tp Hà Nội.
* Thượng tọa Thích Đạo Minh (1960-2002) trụ trì chùa Quảng Bá.
* Thượng Toạ [[Thích Thọ Lạc]] - trưởng ban trị sự tỉnh Ninh Bình,
* Ni trưởng [[Hải Triều Âm]]. (1920 - 2013)
* Ni trưởng [[Thích Đàm Ánh]] (1924 -2015) trụ trì chùa Phụng Thánh - Cống Trắng, Hà Nội

== Các chùa đã trụ trì ==
*[[Các chùa ở Ninh Bình#Chùa Đồng Đắc|Chùa Đồng Đắc]]
*[[Chùa Phổ Giác]]
*[[Chùa Hoằng Ân]]
*[[Chùa Quán Sứ]]
*[[Chùa Hòe Nhai]]

==Chú thích==
{{Tham khảo|30em}}

==Liên kết ngoài==
*[http://www.phattuvietnam.net/index.php?nv=News&at=article&sid=331 Tiểu sử Đức Pháo chủ Giáo hội Phật giáo Việt Nam: Đại lão Hòa thượng Thích Đức Nhuận]
*[http://www.phattuvietnam.net/index.php?nv=News&at=article&sid=366 Kỷ yếu tưởng niệm Đức đệ nhất Pháp chủ Giáo hội Phật giáo Việt Nam: Đại lão Hòa thượng Thích Đức Nhuận]
* [http://btgcp.gov.vn/Plus.aspx/vi/News/38/0/255/0/2338/Dai_lao_Hoa_Thuong_Thich_Duc_Nhuan_vi_Phap_chu_dau_tien_cua_Giao Đại lão Hòa Thượng Thích Đức Nhuận vị Pháp chủ đầu tiên của Giáo hội Phật giáo Việt Nam]
* [http://www.toquocvietnam.org/HoaThuongThichDucNhuan.htm Hòa thượng THÍCH ĐỨC NHUẬN - Một nhà văn hóa uyên bác trong lòng một chính trị gia lỗi lạc] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150210091625/http://toquocvietnam.org/HoaThuongThichDucNhuan.htm |date=2015-02-10 }}

{{s-start}}
{{S-rel| [[Tập tin:Emblem of Vietnam Buddhist Sangha.svg|20px]] [[Giáo hội Phật giáo Việt Nam]] [[Tập tin:Flag_of_Buddhism.svg|25px]]}}
{{s-new|'''Thành lập'''}}
{{s-ttl| title = [[Pháp chủ]]| years = 1981 – 1993}}
{{s-aft| after = [[Thích Tâm Tịch]]}}
{{S-rel|[[Hội Phật giáo Thống nhất Việt Nam]]}}
{{s-new|'''Thành lập'''}}
{{s-ttl| title = Phó hội trưởng| years = 1958 – 1979}}
{{s-aft| after = ''không rõ''}}
{{s-bef| before = [[Thích Trí Độ]]}}
{{s-ttl| title = Quyền hội trưởng| years = 1979 – 1981}}
{{s-aft| after = Bản thân
''([[Pháp chủ]] [[Giáo hội Phật giáo Việt Nam]])''}}
{{S-rel|Hội Phật giáo tỉnh Ninh Bình}}
{{s-bef| before = ''không rõ''}}
{{s-ttl| title = Giám luật| years = 1950 – ?}}
{{s-aft| after = ''không rõ''}}
{{S-rel|Trụ trì các chùa}}
{{s-bef| before = [[Thích Thanh Nghĩa]]}}
{{s-ttl| title = Trụ trì
[[Chùa Đồng Đắc]]| years = 1940 – ?}}
{{s-aft| after = ''không rõ''}}
{{s-bef| before = ''không rõ''}}
{{s-ttl| title = Trụ trì
[[Chùa Phổ Giác]]| years = 1955 – ?}}
{{s-aft| after = ''không rõ''}}
{{s-bef| before = [[Thích Trí Độ]]}}
{{s-ttl| title = Trụ trì
[[Chùa Quán Sứ]]| years = 1955 – 1969}}
{{s-aft| after = [[Thích Tâm An]]}}
{{s-bef| before = [[Thích Mật Ứng]]}}
{{s-ttl| title = Trụ trì
[[Chùa Hoằng Ân]]| years = 1969 – 1980}}
{{s-aft| after = ''không rõ''}}
{{s-bef| before = [[Thích Thanh Khoát]]}}
{{s-ttl| title = Trụ trì
[[Chùa Hòe Nhai]]| years = 1980 – 1993}}
{{s-aft| after = [[Thích Thanh Khánh]]}}
{{s-end}}

{{Pháp chủ Giáo hội Phật giáo Việt Nam}}

[[Thể loại:Sinh năm 1897]]
[[Thể loại:Mất năm 1993]]
[[Thể loại:Tăng sĩ Việt Nam]]
[[Thể loại:Pháp chủ Giáo hội Phật giáo Việt Nam]]
[[Thể loại:Người Nam Định]]
[[Thể loại:Đại sư Phật giáo]]

title: Hòa thượng

Tên khai sinh: Phạm Đức Hạp

Pháp danh: Đức Nhuận 德潤

Pháp tự: Đức Huy 德輝

Pháp hiệu: Thanh Thiệu 清紹

title: Hoạt động tôn giáo

Tôn giáo: Phật giáo

Trường phái: Phật giáo Bắc Tông

Tông phái: Tào Động tông (đời thứ 44)

Xuất gia: 1912 · Chùa Đồng Đắc, Đồng Hướng, Kim Sơn, Ninh Bình

Thụ giới: Cụ túc · 1917 · Chùa Phúc Nhạc, Ninh Bình

title: Pháp chủ · Giáo hội Phật giáo Việt Nam

Tiền nhiệm: chức vị mới

Kế nhiệm: Thích Tâm Tịch

Phó Pháp chủ: Danh sách - HT. Thích Đôn Hậu - HT. Thích Ẩn Lâm - HT. Thích Minh Nguyệt - HT. Maha Saray - HT. Thích Huệ Thành - HT. Thích Mật Hiển - HT. Thích Nguyên Sinh - HT. Thạch Xom - HT. Thích Giác Nhu - HT. Thích Tâm Tịch - HT. Thích Trí Tịnh

title: Thông tin cá nhân

Nơi sinh: Hải Hậu, Nam Định

Nơi mất: Chùa Hòe Nhai · Ba Đình, Hà Nội

An nghỉ: Chùa Hoằng Ân · Quảng An, Tây Hồ, Hà Nội

Giới tính: nam

Cha: Phạm Công Toán

Mẹ: Lê Thị Vụ

Nghề nghiệp: tì-kheo

Quốc tịch: Việt Nam

Thông tin cá nhân: Cổng thông tin Phật giáo


text:
# Oedipina alleni
Oedipina alleni là một loài kỳ giông trong họ Plethodontidae.
Nó được tìm thấy ở Costa Rica và Panama.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, các đồn điền, vườn nông thôn, và các khu rừng trước đây bị suy thoái nặng nề.
Nó bị đe dọa do mất môi trường sống.

title: Oedipina alleni

wikitext:
{{Bảng phân loại
| status = LC
| status_system = IUCN3.1
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật có dây sống|Chordata]]
| classis = [[Động vật lưỡng cư|Amphibia]]
| ordo = [[Bộ Có đuôi|Caudata]]
| familia = [[Plethodontidae]]
| genus = ''[[Oedipina]]''
| species = '''''O. alleni'''''
| binomial = ''Oedipina alleni''
| binomial_authority = [[Edward Harrison Taylor|Taylor]], [[1954]]
| synonyms =
| image =
| name = ''Oedipina alleni''
}}
'''''Oedipina alleni''''' là một loài [[kỳ giông]] trong họ [[Plethodontidae]].
Nó được tìm thấy ở [[Costa Rica]] và [[Panama]].
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu [[rừng]] ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, các [[đồn điền]], vườn nông thôn, và các khu rừng trước đây bị suy thoái nặng nề.
Nó bị đe dọa do mất môi trường sống.
== Tham khảo ==
{{tham khảo}}
* Bolaños, F., Chaves, G., Ibáñez, R., Solís, F., Wake, D. & Savage, J. 2004. [http://www.iucnredlist.org/search/details.php/59306/all Oedipina alleni]. [http://www.iucnredlist.org 2006 IUCN Red List of Threatened Species. ] Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

[[Thể loại:Oedipina]]

{{Caudata-stub}}

title: Tình trạng bảo tồn

Tình trạng bảo tồn: · Ít quan tâm (IUCN 3.1)

title: Phân loại khoa học

Ngành (phylum): Chordata

Lớp (class): Amphibia

Bộ (ordo): Caudata

Họ (familia): Plethodontidae

Chi (genus): Oedipina

Loài (species): O. alleni

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Oedipina alleni · Taylor, 1954


text:
# Eleutherodactylus grabhami
Eleutherodactylus grabhami là một loài ếch trong họ Leptodactylidae. Chúng là loài đặc hữu của Jamaica.
Môi trường sống tự nhiên của nó là các khu rừng đất thấp ẩm nhiệt đới và cận nhiệt đới. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

title: Eleutherodactylus grabhami

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Eleutherodactylus grabhami''
| image =
| status = EN
| status_system = IUCN3.1
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật có dây sống|Chordata]]
| classis = [[Động vật lưỡng cư|Amphibia]]
| ordo = [[Bộ Không đuôi|Anura]]
| familia = [[Leptodactylidae]]
| genus = ''[[Eleutherodactylus]]''
| species = '''''E. grabhami'''''
| binomial = ''Eleutherodactylus grabhami''
| binomial_authority = [[Emmett Reid Dunn|Dunn]], [[1926]]
}}
'''''Eleutherodactylus grabhami''''' là một loài [[bộ Không đuôi|ếch]] trong họ [[Leptodactylidae]]. Chúng là loài [[đặc hữu]] của [[Jamaica]].
Môi trường sống tự nhiên của nó là các khu [[rừng]] đất thấp ẩm nhiệt đới và cận nhiệt đới. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.
== Nguồn ==
* Hedges, B., Koenig, S. & Wilson, B. 2004. [http://www.iucnredlist.org/apps/redlist/details/56625/0 Eleutherodactylus grabhami]. [http://www.iucnredlist.org 2006 IUCN Red List of Threatened Species. ] Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

==Tham khảo==
{{tham khảo}}

{{DEFAULTSORT:Eleutherodactylus Grabhami}}
[[Thể loại:Eleutherodactylus|grabhami]]
[[Thể loại:Động vật đặc hữu Jamaica]]

{{Eleutherodactylidae-stub}}

title: Tình trạng bảo tồn

Tình trạng bảo tồn: · Nguy cấp (IUCN 3.1)

title: Phân loại khoa học

Bộ (ordo): Anura

Họ (familia): Leptodactylidae

Chi (genus): Eleutherodactylus

Loài (species): E. grabhami

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Eleutherodactylus grabhami · Dunn, 1926


text:
# Bryoandersonia
Bryoandersonia là một chi rêu trong họ Brachytheciaceae.

title: Bryoandersonia

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name =''Bryoandersonia''
| status =
| status_system =
| status_ref =
| image =
| image_caption=
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| divisio = [[Bryophyta]]
| classis = [[Bryopsida]]
| ordo = [[Hypnales]]
| familia = [[Brachytheciaceae]]
| genus = '''''Bryoandersonia'''''
| genus_authority =
}}
'''''Bryoandersonia''''' là một chi [[rêu]] trong họ [[Brachytheciaceae]].<ref>{{chú thích web|url=http://www.theplantlist.org/1.1/browse/B/Brachytheciaceae/Bryoandersonia/| title=''Bryoandersonia''|accessdate=ngày 10 tháng 6 năm 2014| author=The Plant List | year =2010}}</ref>

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

==Liên kết ngoài==
*{{commonscat-inline|Bryoandersonia}}
*{{wikispecies-inline|Bryoandersonia}}

[[Thể loại:Bryoandersonia| ]]

{{Brachytheciaceae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Giới (regnum): Plantae

Ngành (divisio): Bryophyta

Lớp (class): Bryopsida

Bộ (ordo): Hypnales

Họ (familia): Brachytheciaceae

Chi (genus): Bryoandersonia


text:
# Euceros medialis
Euceros medialis là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

title: Euceros medialis

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Euceros medialis''
| image =
| image_caption =
| status =
| status_system =
| status_ref =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| classis = [[Côn trùng|Insecta]]
| ordo = [[Bộ Cánh màng|Hymenoptera]]
| familia = [[Ichneumonidae]]
| genus = ''[[Euceros]]''
| species = '''''E. medialis'''''
| binomial = ''Euceros medialis''
| binomial_authority = Cresson, 1869
| synonyms =
}}
'''''Euceros medialis''''' là một loài [[tò vò]] trong họ [[Ichneumonidae]].<ref name = "COL">{{chú thích web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2011/search/all/key/Euceros+medialis/match/1|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.|access-date= ngày 22 tháng 6 năm 2014 |author= Bisby |first = F.A. |last2 = Roskov |first2 = Y.R. |last3 = Orrell |first3 = T.M. |last4 = Nicolson |first4 = D. |last5 = Paglinawan |first5 = L.E. |last6 = Bailly |first6 = N. |last7 = Kirk |first7 = P.M. |last8 = Bourgoin |first8 = T. |last9 = Baillargeon |first9= G. |last10 = Ouvrard |first10 = D.|year= 2011|publisher=Species 2000: Reading, UK.}}</ref>

==Chú thích==
{{Tham khảo}}

==Liên kết ngoài==
*{{wikispecies-inline|Euceros medialis|''Euceros medialis''}}
*{{commonscat-inline|Euceros medialis|''Euceros medialis''}}

[[Thể loại:Euceros]]

{{Ichneumonidae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Lớp (class): Insecta

Bộ (ordo): Hymenoptera

Họ (familia): Ichneumonidae

Chi (genus): Euceros

Loài (species): E. medialis

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Euceros medialis · Cresson, 1869


text:
# Phaolô Bùi Quân Dân
Phaolô Bùi Quân Dân (tiếng Trung: 裴軍民, Paul Pei Jun-min; sinh 1969) là một giám mục người Trung Quốc của Giáo hội Công giáo Rôma. Ông hiện đang đảm nhận chức vụ Tổng giám mục chính tòa Tổng giáo phận Phụng Thiên (còn gọi là Tổng giáo phận Thẩm Dương). Chính quyền Trung Quốc cũng công nhận ông với chức vụ Giám mục Liêu Ninh.

## Tiểu sử
Phaolô Bùi Quân Dân sinh tháng 2 năm 1969, trong một gia đình Công giáo người huyện Khách Lạt Thấm Tả Dực, tỉnh Liêu Ninh (Trung Quốc. Năm 1985, ông theo học tại Học viện Thần học Thẩm Dương. Năm 1990, ông tốt nghiệp và được cử đi thực tập tại nhà thờ chính tòa Thẩm Dương. Ngày 31 tháng 5 năm 1992, ông được phong chức linh mục, khi mới 23 tuổi.
Năm 1993, ông sang Mỹ du học bậc Cao học về Thần học và Thánh kinh học. Năm 1996, ông về nước.
Ngày 12 tháng 1 năm 2006, ông được Hội Công giáo Yêu nước Trung Quốc đề cử làm Giám mục phụ tá Giáo phận Liêu Ninh, một giáo phận do chính quyền Trung Quốc thiết lập, có địa hạt gần tương đương với Tổng giáo phận Phụng Thiên và các giáo phận Nhiệt Hà, Phủ Thuận, Doanh Khẩu. Tòa Thánh Vatican sau đó cũng công bố quyết định bổ nhiệm linh mục Phaolô Bùi Quân Dân làm Tổng giám mục phó Tổng giáo phận Phụng Thiên. Lễ tấn phong giám mục của ông được tổ chức ngày 7 tháng 5 năm 2006. Khẩu hiệu giám mục của ông là In Verbo Autem Tuo.
Do tuổi cao, sức yếu, nên ngày 29 tháng 6 năm 2008, Tổng giám mục Piô Kim Phái Hiến về hưu, trao quyền cai quản giáo phận lại cho ông. Ngày 9 tháng 12 năm 2010, ông được bầu làm Phó chủ tịch Giám mục đoàn Công giáo Trung Quốc.
Năm 2011, ông từ chối tham gia lễ phong chức cho giám mục bất hợp thức Giuse Hoàng Bỉnh Chương. Tuy nhiên, một năm sau, ông tham gia lễ phong chức cho một giám mục bất hợp thức khác là Giuse Nhạc Phúc Sinh.

title: Phaolô Bùi Quân Dân

wikitext:
{{Infobox Christian leader
| honorific-prefix = Giám mục

|name = Phaolô Bùi Quân Dân
裴軍民
| title = [[Tổng giám mục]] [[Tổng giáo phận Phụng Thiên]]
|image =Coat of arms of Paul Pei Jun Min.svg
|image_size =
|image_caption =
|birth_date = {{năm sinh và tuổi|1969}}
|birth_place = [[Liêu Ninh]], [[Trung Quốc]]
|death_date =
|death_place = {{PRC}}
|occupation =
| motto = {{lang|la|In Verbo Autem Tuo}}
 隨爾聖言
| ordination = [[31 tháng 5]], 1992
| consecration = [[7 tháng 5]], 2006
| consecrated_by =
| previous_post =
}}
'''Phaolô Bùi Quân Dân''' ({{lang-zh|裴軍民}}, ''Paul Pei Jun-min''; sinh 1969) là một giám mục người Trung Quốc của Giáo hội Công giáo Rôma. Ông hiện đang đảm nhận chức vụ Tổng giám mục chính tòa [[Tổng giáo phận Phụng Thiên]] (còn gọi là Tổng giáo phận Thẩm Dương).<ref name=g>[http://www.gcatholic.org/dioceses/diocese/mukd0.htmMetropolitan Archdiocese of Shenyang 瀋陽]{{Liên kết hỏng|date=2023-02-09 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> Chính quyền Trung Quốc cũng công nhận ông với chức vụ Giám mục Liêu Ninh.

==Tiểu sử==
Phaolô Bùi Quân Dân sinh tháng 2 năm 1969, trong một gia đình Công giáo người huyện [[Khách Lạt Thấm Tả Dực]], tỉnh [[Liêu Ninh]] ([[Trung Quốc]]. Năm 1985, ông theo học tại Học viện Thần học Thẩm Dương. Năm 1990, ông tốt nghiệp và được cử đi thực tập tại nhà thờ chính tòa Thẩm Dương. Ngày 31 tháng 5 năm 1992, ông được phong chức linh mục, khi mới 23 tuổi.<ref name=g/>

Năm 1993, ông sang Mỹ du học bậc Cao học về Thần học và Thánh kinh học. Năm 1996, ông về nước.

Ngày 12 tháng 1 năm 2006, ông được [[Hội Công giáo Yêu nước Trung Quốc]] đề cử làm Giám mục phụ tá Giáo phận Liêu Ninh, một giáo phận do chính quyền Trung Quốc thiết lập, có địa hạt gần tương đương với Tổng giáo phận Phụng Thiên và các giáo phận Nhiệt Hà, Phủ Thuận, Doanh Khẩu. Tòa Thánh Vatican sau đó cũng công bố quyết định bổ nhiệm linh mục Phaolô Bùi Quân Dân làm Tổng giám mục phó Tổng giáo phận Phụng Thiên. Lễ tấn phong giám mục của ông được tổ chức ngày 7 tháng 5 năm 2006. Khẩu hiệu giám mục của ông là ''In Verbo Autem Tuo''.<ref name=g/>

Do tuổi cao, sức yếu, nên ngày 29 tháng 6 năm 2008, Tổng giám mục [[Piô Kim Phái Hiến]] về hưu, trao quyền cai quản giáo phận lại cho ông.<ref name=g/> Ngày 9 tháng 12 năm 2010, ông được bầu làm Phó chủ tịch [[Giám mục đoàn Công giáo Trung Quốc]].

Năm 2011, ông từ chối tham gia lễ phong chức cho giám mục bất hợp thức [[Giuse Hoàng Bỉnh Chương]]. Tuy nhiên, một năm sau, ông tham gia lễ phong chức cho một giám mục bất hợp thức khác là [[Giuse Nhạc Phúc Sinh]].

==Tham khảo==
{{tham khảo}}

{{sơ khai Giám mục Công giáo}}
{{thời gian sống|1969}}

[[Thể loại:Giám mục Công giáo Trung Quốc]]
[[Thể loại:Người Liêu Ninh]]
[[Thể loại:Giám mục Hội Công giáo Yêu nước Trung Quốc]]

title: Truyền chức

title: Thông tin cá nhân

Sinh: 1969 (55–56 tuổi) · Liêu Ninh, Trung Quốc

Mất: Trung Quốc

Khẩu hiệu: In Verbo Autem Tuo · 隨爾聖言


text:
# Đèo Tà Lương
Đèo Tà Lương là đèo trên quốc lộ 49 ở vùng giáp ranh xã Hương Nguyên và Hồng Hạ huyện A Lưới thành phố Huế, Việt Nam .

## Vị trí
Đỉnh đèo Tà Lương ở ranh giới 2 xã, gần với thôn Dùng xã Hương Nguyên, cách cầu Tà Lương trên sông Bồ cỡ 2,5 km về phía đông .
Đèo Tà Lương cách đèo Kim Quy 16°19′07″B 107°24′00″Đ / 16,318595°B 107,400002°Đ cỡ 5 km về phía tây. Đèo cách đầu tuyến quốc lộ 49 là Ngã ba Phú Thành 16°14′08″B 107°16′11″Đ / 16,235458°B 107,269722°Đ trên Đường Hồ Chí Minh ở xã Phú Vinh huyện A Lưới cỡ 21 km.

title: Đèo Tà Lương

wikitext:
{{Location map | Vietnam
| width = 200
| float = right
| relief = yes
| label = ''Đèo Tà Lương''
| position = bottom
| lat_deg = 16.292222
| lon_deg = 107.375833
}}
{{coord| 16.292222| 107.375833| type:landmark_region:VN| format= dms| display= title}}
'''Đèo Tà Lương''' là [[đèo]] trên [[quốc lộ 49]] ở vùng giáp ranh xã [[Hương Nguyên]] và [[Hồng Hạ]] huyện [[A Lưới]] thành phố [[Huế]], Việt Nam <ref name =BandoHc >Tập bản đồ hành chính Việt Nam. Nhà xuất bản Tài nguyên – Môi trường và Bản đồ Việt Nam. Hà Nội, 2013.</ref><ref name =Bd50-ea95 >Bản đồ tỷ lệ 1:50.000 tờ E-48-95-B. Cục Đo đạc và Bản đồ Việt Nam, 2004.</ref><ref name =ThThHue-tt07 >[https://vanbanphapluat.co/thong-tu-07-2014-tt-btnmt-dia-danh-dan-cu-son-thuy-van-kinh-te-xa-hoi-thanh-lap-ban-do-thua-thien-hue Thông tư 07/2014/TT-BTNMT ngày 12/02/2014] của Bộ Tài nguyên và Môi trường về Ban hành Danh mục địa danh dân cư, sơn văn, thủy văn, kinh tế - xã hội phục vụ công tác thành lập bản đồ phần đất liền tỉnh Thừa Thiên Huế. Vanban Phapluat Online, 2016. Truy cập 15/12/2018.</ref>.
== Vị trí ==
Đỉnh đèo Tà Lương ở ranh giới 2 xã, gần với ''thôn Dùng'' xã [[Hương Nguyên]], cách ''cầu Tà Lương'' trên [[sông Bồ]] cỡ 2,5 km về phía đông <ref name =Bd50-ea95 />.

Đèo Tà Lương cách [[đèo Kim Quy]] {{coord| 16.318595| 107.400002| type:landmark| format= dms| name =dKimQuy}} cỡ 5 km về phía tây. Đèo cách đầu tuyến [[quốc lộ 49]] là ''Ngã ba Phú Thành'' {{coord| 16.235458| 107.269722| type:landmark| format= dms| name = Phú Thành}} trên [[Đường Hồ Chí Minh]] ở xã [[Phú Vinh]] huyện [[A Lưới]] cỡ 21 km.

== Tham khảo ==
{{Tham khảo|colwidth=28em}}

{{Commonscat |Mountain passes of Vietnam}}
== Liên kết ngoài ==

{{sơ khai Thừa Thiên Huế}}
{{Đèo Việt Nam}}

[[Thể loại:Giao thông Huế]]


text:
# Berberis cretata
Berberis cretata là một loài thực vật có hoa trong họ Hoàng mộc. Loài này được L.A.Camargo mô tả khoa học đầu tiên năm 1966.

title: Berberis cretata

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Berberis cretata''
| status =
| status_system =
| status_ref =
| image =
| image_caption =
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| unranked_divisio = [[Thực vật có hoa|Angiospermae]]
| unranked_classis = [[Thực vật hai lá mầm thật sự|Eudicots]]
| ordo = [[Bộ Mao lương|Ranunculales]]
| familia = [[Họ Hoàng mộc|Berberidaceae]]
| genus = ''[[Berberis]]''
| species = '''''B. cretata'''''
| binomial = ''Berberis cretata''
| binomial_authority = L.A.Camargo, 1966
}}
'''''Berberis cretata''''' là một loài [[thực vật có hoa]] trong [[họ Hoàng mộc]]. Loài này được L.A.Camargo mô tả khoa học đầu tiên năm 1966.<ref>{{chú thích web|url=http://www.theplantlist.org/tpl/record/kew-2673663| title=''Berberis cretata''|accessdate=ngày 22 tháng 8 năm 2013| author=The Plant List | year =2010}}</ref>

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}
==Liên kết ngoài==
*{{Thể loại Commons nội dòng|Berberis cretata}}
*{{wikispecies-inline|Berberis cretata}}
*{{IPNI2|Berberis cretata|31401-2|accessdate=ngày 22 tháng 8 năm 2013}}

[[Thể loại:Chi Hoàng liên gai|C]]
[[Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1966]]

{{Berberidaceae-stub}}

title: Phân loại khoa học

(không phân hạng): Angiospermae Eudicots

Bộ (ordo): Ranunculales

Họ (familia): Berberidaceae

Chi (genus): Berberis

Loài (species): B. cretata

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Berberis cretata · L.A.Camargo, 1966


text:
# Lưu Nghĩa Khang
Lưu Nghĩa Khang (chữ Hán: 刘义康, 409 – 451), tên lúc nhỏ là Xa Tử, người Tuy Lý, Bành Thành , là tể tướng, hoàng thân nhà Lưu Tống trong lịch sử Trung Quốc.

## Thiếu thời
Nghĩa Khang là con trai thứ tư của Lưu Tống Vũ đế Lưu Dụ, mẹ là Vương tu dung.
Năm 12 tuổi, Nghĩa Khang được trừ chức Đốc Dự, Ti, Ung, Tịnh 4 châu chư quân sự, Quan quân tướng quân, Dự Châu thứ sử nhà Đông Tấn. Khi ấy Lưu Dụ từ Thọ Dương vào triều, sắp soán ngôi của họ Tư Mã (420), lấy Nghĩa Khang thay mình trấn thủ Thọ Dương. Sau đó được lãnh Ti Châu thứ sử, tiến làm Đốc Từ Châu chi Chung Li, Kinh Châu chi Nghĩa Dương chư quân sự.
Sau đó ít lâu Lưu Dụ giành ngôi nhà Tấn, phong ông làm Bành Thành vương, thực ấp 3000 hộ, tiến hiệu Hữu tướng quân. Năm 421, ông được dời làm Giám Nam Dự, Dự, Ti, Ung, Tịnh 5 châu chư quân sự, Nam Dự Châu thứ sử, tướng quân như cũ. Năm 422, ông được thăng Sứ trì tiết, đô đốc Nam Từ, Duyện 2 châu, Dương Châu chi Tấn Lăng chư quân sự, Nam Từ Châu thứ sử, tướng quân như cũ.

## Khởi nghiệp
Văn đế lên ngôi (424), Nghĩa Khang được tăng ấp 2000 hộ, tiến hiệu Phiếu kỵ tướng quân, gia Tán kỵ thường thị, cấp 1 bộ Cổ xuy. Lại được gia Khai phủ nghi đồng tam tư.
Năm 426, ông được cải thụ Đô đốc Kinh, Tương, Ung, Lương, Ích, Ninh, Nam – Bắc Tần 8 châu chư quân sự, Kinh Châu thứ sử, cấp 30 vũ sĩ đeo Ban kiếm , Trì tiết, thường thị, tướng quân như cũ. Nghĩa Khang từ nhỏ xét đoán sáng suốt, đến nay nhiệm chức ở địa phương, có thể chỉnh đốn nghiệp vụ.

## Vào triều phụ chính
Năm 429, tư đồ Vương Hoằng dâng biểu xin cho Nghĩa Khang vào triều nắm chánh sự, nên được chinh làm Thị trung, Đô đốc Dương, Nam Từ, Duyện 3 châu chư quân sự, Tư đồ, Lục thượng thư sự, lĩnh Bình bắc tướng quân, Nam Từ Châu thứ sử, Trì tiết như cũ. Hoằng và Nghĩa Khang đều được cắt đặt phụ tá và nắm binh quyền, nhưng Hoằng nhiều bệnh, hầu như không tham gia triều chánh, mọi việc trong ngoài đều do Nghĩa Khang quyết đoán. Thái tử chiêm sự Lưu Trạm có tài trị quốc, Nghĩa Khang khi xưa ở Dự Châu, lấy ông ta làm Trưởng sử, rất tin cậy ông ta, ủy nhiệm trọng trách; Trạm đối với mọi người, mọi việc đều dò xét mà nắm rõ, giúp Nghĩa Khang mấy lần đổi nhiệm sở luôn được tiếng là giỏi cai trị, xa gần ca ngợi.
Năm 432, Vương Hoằng mất, Nghĩa Khang lại được lĩnh Dương Châu thứ sử. Năm ấy, vì mẹ mất nên chịu giải chức Thị trung, không nhận Ban kiếm. Năm 435, ông lại được lĩnh Thái tử thái phó, nhận lại chức Thị trung, Ban kiếm.

## Quyền nghiêng triều đình
Nghĩa Khang tính ưa việc văn thư, tra xét tư liệu, làm rõ đúng sai, không chỗ nào không tường tận. Đến nay Nghĩa Khang nắm quyền trong triều, tự mình quyết đoán, ngay cả việc lớn can hệ nhân mạng, cũng căn cứ vào bằng chứng mà phán định. Những gì triều thần trình tấu, Văn đế xét thấy không đặc biệt nghiêm trọng, hoặc liên quan đến thứ sử trở xuống, thì giao cho Nghĩa Khang thi hành; vì vậy quyền thế của ông trở nên khuynh đảo triều đình.
Nghĩa Khang không ngừng khuếch trương thế lực, chẳng có khi nào tỏ ra mệt mỏi lười nhác. Cửa phủ mỗi sớm thường có vài trăm cỗ xe, dẫu là người có địa vị thấp kém cho vào gặp. Nghĩa Khang lại có trí nhớ hơn người, văn thư đã đọc hay chỉ nhìn qua một lần thì trọn đời không quên; thường tụ họp mọi người, thử thách trí nhớ của mình, rất được khâm phục. Nghĩa Khang không đem chức tước cho người lạ; nếu gặp nhân tài, ông đều đưa vào phủ, nếu họ không tỏ ra chống đối, lập tức cho vào triều làm quan; vì thế quan viên đều vui vẻ dốc sức làm việc cho ông, không dám xem thường.
Văn đế có chứng hư lao, nằm bệnh nhiều năm, mỗi khi có ý muốn làm gì, thì trong tim đau đớn, tưởng sắp chết đến nơi. Nghĩa Khang hết lòng hầu hạ, các thứ thuốc thang ăn uống, không nếm qua thì không dâng lên; nhiều đêm không ngủ, đến lúc trời sáng còn chưa cởi áo; đồng thời mọi việc trong cung ngoài triều, đều do ông chuyên quyền quyết đoán.
Năm 439, ông được tiến vị Đại tướng quân, lĩnh Tư đồ, cho phép vời triệu duyện thuộc.

## Vua tôi hiềm khích
Nghĩa Khang vốn không có học vấn, nên chẳng nắm được đạo lý; tự cho rằng mình với hoàng đế là anh em chí thân, không cần giữ khoảng cách như vua tôi thông thường, vì vậy cứ thực lòng hành xử, không kiêng dè những việc sẽ khiến nhà vua nghi ngờ. Nghĩa Khang dưới quyền có hơn 6000 thủ hạ, nhưng không thông báo lên triều đình. Địa phương dâng lễ vật, đều đem thượng phẩm cho Nghĩa Khang, thứ phẩm cho hoàng cung. Văn đế từng ăn cam vào mùa đông, than rằng cam xấu, Nghĩa Khang đang ngồi đấy, nói: “Năm nay cam rất tốt mà!” Rồi sai người về Đông phủ lấy cam, dâng lên những trái đều lớn hơn đồ ngự 3 tấc.
Thượng thư bộc xạ Ân Cảnh Nhân được Văn đế sủng ái, vốn cùng Lưu Trạm thân thiết, về sau lại bất hòa. Trạm thường cậy quyền tể tướng của Nghĩa Khang hòng hãm hại Cảnh Nhân, nhưng Cảnh Nhân được Văn đế che chở, Nghĩa Khang cũng không nghe theo, khiến Trạm thất vọng. Người Nam Dương là Lưu Bân có họ hàng xa với Trạm, giỏi xử lý dân sự, được Nghĩa Khang biết tài, cất nhắc từ Tư đồ hữu trưởng sử lên làm Tả trưởng sử. Người Lang Da là Tòng sự trung lang Vương Lý, người Bái Quận là Chủ bộ Lưu Kính Văn, người Lỗ Quận là Tế tửu Khổng Dận Tú, đều nhờ Nghĩa Khang mà được vào triều, thấy Văn đế bệnh nặng, đều cho rằng nên lập vua trưởng thành. Văn đế từng gặp lúc bệnh trở nặng, sai Nghĩa Khang chuẩn bị chiếu Cố mệnh. Nghĩa Khang quay lại triều đường, rơi nước mắt thông báo cho Lưu Trạm với Ân Cảnh Nhân, Trạm nói: “Thiên hạ lắm việc, há ấu chủ có thể đảm đương.” Nghĩa Khang, Cảnh Nhân đều không đáp, còn bọn Khổng Dận Tú liền dâng thư lên kiến nghị làm theo lối triều thần nhà Tấn phù lập Tấn Khang đế (thay anh trai là Tấn Thành đế); Nghĩa Khang không biết việc này, nhưng Văn đế sau đó khỏi bệnh, lại có nghe qua.
Bọn Lưu Bân cậy được Nghĩa Khang sủng tín, dựa vào uy quyền của tể tướng mà khống chế triều đình, hòng tìm cách giành đế vị cho ông. Họ kết làm phe đảng, dò xét trong cung ngoài triều, đối với những người không cùng chí hướng, thì vu cáo tội trạng để bãi truất; lại góp nhặt mọi động thái của Ân Cảnh Nhân, thêm thắt vào rồi tố cáo với Lưu Trạm. Tất cả những việc này khiến cho mối quan hệ của Văn đế - Nghĩa Khang dần rạn vỡ.
Nghĩa Khang muốn lấy Lưu Bân làm Đan Dương doãn, tìm dịp kể với Văn đế gia cảnh nghèo nàn của Bân, Văn đế biết ý, chặn lời ông rằng: “Lấy hắn nắm Ngô Quận.” Về sau Cối Kê thái thú Dương Huyền Bảo xin về triều, Nghĩa Khang lại muốn lấy Bân thay thế, nên hỏi Văn đế: “Dương Huyền Bảo muốn về, không rõ nên lấy ai nắm Cối Kê?” Văn đế chưa nghĩ ra, thảng thốt nói: “Ta muốn dùng Vương Hồng.”
Từ mùa thu năm 439, Văn đế không ghé Đông phủ nữa.

## Rời khỏi triều đình
Văn đế cho rằng đôi bên đã sinh hiềm khích, sợ gây vạ lớn, nên quyết định ra tay trước. Tháng 10 ÂL năm 440, Văn đế bắt Lưu Trạm giao cho Đình úy, định tội chết, lại khép tội chết bọn Lưu Bân cùng Đại tướng quân Lục sự tham quân Lưu Kính Văn, Tặc tào tham quân Khổng Thiệu Tú, Trung binh tham quân Hình Hoài Minh, Chủ bộ Khổng Dận Tú, Đan Dương thừa Khổng Văn Tú, Tư không tòng sự trung lang Tư Mã Lượng, Ô Trình lệnh Thịnh Đàm Thái. Đày Thượng thư khố bộ lang Hà Mặc Tử, Dư Diêu lệnh Hàn Cảnh Chi, Vĩnh Hưng lệnh Nhan Diêu Chi, em Trạm là Hoàng môn thị lang Lưu Tố, em Bân là Cấp sự trung Lưu Ôn đi Quảng Châu; phế quan Vương Lý, cho về nhà. Dận Tú ban đầu làm Thư ký mà được tín nhiệm, dần tham gia cơ mật; Văn Tú, Thiệu Tú đều là anh trai của ông ta. Tư Mã Lượng là cháu bên ngoại của họ Khổng, cũng do Dận Tú tiến cử. Hoài Minh, Đàm Thái do Nghĩa Khang cất nhắc, Mặc Tử, Cảnh Chi, Diêu Chi được Lưu Trạm tiến cử.
Hôm sau Nghĩa Khang vào hầu, bị giữ lại ở Trung thư tỉnh, đêm ấy bọn Lưu Trạm bị bắt giữ. Thanh Châu thứ sử Đỗ Ký đưa quân giữ trong điện để phòng bị biến cố. Văn đế tuyên chỉ thông cáo tội trạng của bọn Trạm, Nghĩa Khang dâng biểu từ chức, được đổi thụ Đô đốc Giang Châu chư quân sự, Giang Châu thứ sử, Trì tiết, Thị trung, tướng quân như cũ, ra trấn Dự Chương.
Nghĩa Khang ở tỉnh hơn 10 ngày, Quế Dương hầu Lưu Nghĩa Dung, Tân Dụ hầu Lưu Nghĩa Tông, Bí thư giám Từ Trạm Chi đến úy dụ. Nghĩa Khang từ biệt Văn đế rồi xuống thuyền, hai người nhìn nhau mà khóc, không nói lời nào. Đế sai sa môn Thích Tuệ Lâm đưa tiễn, Nghĩa Khang hỏi mình còn có thể trở lại triều đình hay không, Tuệ Lâm đáp: “Tiếc rằng ngài không đọc vài trăm quyển sách.”
Chinh lỗ tư mã Tiêu Bân, khi xưa được gần gũi Nghĩa Khang, bị bọn Lưu Bân ganh tỵ, gièm pha đuổi ra ngoài; Văn đế bèn lấy Bân làm Tư nghị tham quân, lĩnh Dự Chương thái thú, việc không kể lớn nhỏ, đều ủy cho ông ta. Tư đồ chủ bộ Tạ Tống, vốn bị Nghĩa Khang xem thường, Văn đế lấy Tống làm Ký thất tham quân. Những thủ hạ mà Nghĩa Khang yêu mến, đều được làm tùy tùng theo ông đến Dự Chương. Nghĩa Khang từ chức Giang Châu, Văn đế đồng ý, tăng làm Đốc Quảng, Giao 2 châu, Tương Châu chi Thủy Hưng chư quân sự. Nghĩa Khang được chu cấp rất hậu, tin tức liền lạc; triều đình có việc lớn, đều thông báo cho ông.

## Vua ngờ tôi chết
Người quận Ba Đông là Long tương tham quân Phù Lệnh Dục dâng biểu biện hộ cho Nghĩa Khang, Văn đế lập tức bắt ông ta vào ngục ở Kiến Khang, ban chết.
Cối Kê trưởng công chúa Lưu Hưng Đệ là con lớn nhất của Vũ đế, rất được Văn đế kính yêu. Sau khi Nghĩa Khang đi về nam đã lâu, đế cùng công chúa ăn tiệc rất vui, công chúa đột ngột quỳ lạy dập đầu, nước mắt ràn rụa. Đế không hiểu vì sao, tự tay đỡ dậy, công chúa nói: “Xa Tử già rồi, ắt không thể gặp lại bệ hạ, nay đặc biệt xin giữ lại sanh mệnh của nó.” Đế cũng rơi nước mắt, trỏ Tương Sơn mà nói: “Xin chị đừng lo. Nay thề có Sơ Ninh Lăng làm chứng.” (lăng mộ của Vũ đế) Đế lập tức niêm phong chỗ rượu còn lại trong tiệc, gởi cho Nghĩa Khang, kèm thư rằng: “Chị Cối Kê ăn tiệc nhớ em, nay niêm phong chỗ rượu còn lại gởi cho.”
Năm 445, Từ Trạm Chi (con của Cối Kê trưởng công chúa) cáo giác bọn Phạm Diệp, Khổng Hy Tiên mưu phản hòng phù lập Nghĩa Khang, Văn đế tha tội chết, miễn ông cùng các con trai/gái làm thứ nhân, đày đi quận An Thành; lấy Ninh sóc tướng quân Thẩm Thiệu làm An Thành công tướng lĩnh binh phòng thủ. Nghĩa Khang ở An Thành đọc cố sự của Hoài Nam lệ vương Lưu Trường nhà Hán, bỏ sách than rằng: “Đời trước đã có việc thế này, ta đắc tội là phải.”
Năm 447, người Dự Chương là Hồ Đản Thế, Ngô Bình lệnh (tiền nhiệm) Viên Uẩn khởi nghĩa, giết Dự Chương thái thú Hoàn Long, Nam Xương lệnh Gia Cát Trí Chi, tập hợp nghĩa quân chiếm quận, muốn ủng lập Nghĩa Khang. Thái úy Lục thượng thư Giang Hạ vương Lưu Nghĩa Cung cầm đầu triều thần, tâu rằng Nghĩa Khang có lời oán giận, khiến lòng người nhiễu động, kiến nghị đày ông đi Quảng Châu. Văn đế đồng ý, muốn lấy Thẩm Thiệu tiếp tục canh giữ Nghĩa Khang ở Quảng Châu, nhưng Thiệu lại bệnh mất, nên ông vẫn ở lại quận An Thành.
Quân Bắc Ngụy xâm phạm Qua Bộ, triều đình Lưu Tống kinh động, Văn đế lo rằng lại có người mượn danh nghĩa của Nghĩa Khang nổi dậy, Vũ Lăng vương Lưu Tuấn khi ấy trấn thủ Bành Thành, nhiều lần khuyên cha ra tay; Thái tử Lưu Thiệu cùng Thượng thư tả bộc xạ Hà Thượng Chi cũng nói như vậy. Tháng giêng ÂL năm 451, Văn đế sai Trung thư xá nhân Nghiêm Long đem thuốc ban chết. Nghĩa Khang lấy cớ thờ Phật, không thể tự sát, nên chịu trùm đầu mà chết ngạt, hưởng thọ 43 tuổi, được an táng theo nghi lễ dành cho hầu tước.

## Dị sự
Khi Nghĩa Khang sắp mất chức tể tướng, nước sông đột ngột dâng cao tràn đến sảnh trước của Đông phủ, chim cò bay cả vào trong phòng ốc.

## Hậu sự
Nghĩa Khang có sáu con trai: Doãn, Quăng, Tuần, Chiêu, Phương, Đàm Biện. Doãn ban đầu được phong Tuyền Lăng huyện hầu, thực ấp 700 hộ; Chiêu, Phương mất sớm. Sau khi cha mất, bọn Doãn vẫn ở lại An Thành, về sau bị Nguyên Hung Lưu Thiệu sát hại.
Nghĩa Khang không rõ có bao nhiêu con gái, có bốn người từng được phong Huyện chúa ở Thủy Ninh, Phong Thành, Ích Dương, Hưng Bình. Năm Đại Minh thứ 4 (460) thời Hiếu Vũ đế, con gái Nghĩa Khang là bọn Lưu Ngọc Tú thỉnh cầu được chôn cất Nghĩa Khang trong phần mộ dành cho hoàng tộc, được chấp thuận và cấp thêm tiền của. Trong niên hiệu Vĩnh Quang (465) thời Tiền Phế đế, Lưu Nghĩa Cung thỉnh cầu cho Nghĩa Khang được khôi phục tông tịch, đế chấp thuận, nhưng chưa đồng ý khôi phục cho bọn Doãn. Năm Thái Thủy thứ 4 (468) thời Minh đế, lại bị tước bỏ tông tịch, trở về làm thứ nhân.

title: Lưu Nghĩa Khang

wikitext:
{{Thông tin nhân vật phong kiến}}

'''Lưu Nghĩa Khang''' ([[chữ Hán]]: 刘义康, [[409]] – [[451]]), tên lúc nhỏ là '''Xa Tử''', người Tuy Lý, Bành Thành <ref>Nay là [[Đồng Sơn]], [[Giang Tô]]</ref>, là [[tể tướng]], hoàng thân [[nhà Lưu Tống]] trong [[lịch sử Trung Quốc]].

==Thiếu thời==
Nghĩa Khang là con trai thứ tư của Lưu Tống Vũ đế [[Lưu Dụ]], mẹ là Vương tu dung.

Năm 12 tuổi, Nghĩa Khang được trừ chức Đốc Dự, Ti, Ung, Tịnh 4 châu chư quân sự, Quan quân tướng quân, Dự Châu thứ sử [[nhà Đông Tấn]]. Khi ấy Lưu Dụ từ Thọ Dương vào triều, sắp soán ngôi của họ Tư Mã (420), lấy Nghĩa Khang thay mình trấn thủ Thọ Dương. Sau đó được lãnh Ti Châu thứ sử, tiến làm Đốc Từ Châu chi Chung Li, Kinh Châu chi Nghĩa Dương chư quân sự.

Sau đó ít lâu Lưu Dụ giành ngôi nhà Tấn, phong ông làm Bành Thành vương, thực ấp 3000 hộ, tiến hiệu Hữu tướng quân. Năm [[421]], ông được dời làm Giám Nam Dự, Dự, Ti, Ung, Tịnh 5 châu chư quân sự, Nam Dự Châu thứ sử, tướng quân như cũ. Năm 422, ông được thăng Sứ trì tiết, đô đốc Nam Từ, Duyện 2 châu, Dương Châu chi Tấn Lăng chư quân sự, Nam Từ Châu thứ sử, tướng quân như cũ.

==Khởi nghiệp==
[[Lưu Tống Văn Đế|Văn đế]] lên ngôi (424), Nghĩa Khang được tăng ấp 2000 hộ, tiến hiệu Phiếu kỵ tướng quân, gia Tán kỵ thường thị, cấp 1 bộ Cổ xuy. Lại được gia Khai phủ nghi đồng tam tư.

Năm 426, ông được cải thụ Đô đốc Kinh, Tương, Ung, Lương, Ích, Ninh, Nam – Bắc Tần 8 châu chư quân sự, Kinh Châu thứ sử, cấp 30 vũ sĩ đeo Ban kiếm <ref>Nguyên văn: 班剑三十人/Hán Việt: Ban kiếm tam thập nhân. Ban kiếm là kiếm được khắc vân da cọp; 人/nhân ở đây là vũ sĩ đeo Ban kiếm, đội vũ sĩ này mang tính lễ nghi hơn là thực dụng. Lý Thiện chú dẫn Hán quan nghi rằng: “''Ban kiếm ấy, lấy hổ bì sức nó.''” Trương Tiển chú: “''Vũ bảo, Ban kiếm, đều là nghi vệ của tang lễ, thêm nghi thức so với lệ thường, cần 60 người vậy.''”</ref>, Trì tiết, thường thị, tướng quân như cũ. Nghĩa Khang từ nhỏ xét đoán sáng suốt, đến nay nhiệm chức ở địa phương, có thể chỉnh đốn nghiệp vụ.

==Vào triều phụ chính==
Năm [[429]], tư đồ [[Vương Hoằng (Lưu Tống)|Vương Hoằng]] dâng biểu xin cho Nghĩa Khang vào triều nắm chánh sự, nên được chinh làm Thị trung, Đô đốc Dương, Nam Từ, Duyện 3 châu chư quân sự, Tư đồ, Lục thượng thư sự, lĩnh Bình bắc tướng quân, Nam Từ Châu thứ sử, Trì tiết như cũ. Hoằng và Nghĩa Khang đều được cắt đặt phụ tá và nắm binh quyền, nhưng Hoằng nhiều bệnh, hầu như không tham gia triều chánh, mọi việc trong ngoài đều do Nghĩa Khang quyết đoán. Thái tử chiêm sự [[Lưu Trạm]] có tài trị quốc, Nghĩa Khang khi xưa ở Dự Châu, lấy ông ta làm Trưởng sử, rất tin cậy ông ta, ủy nhiệm trọng trách; Trạm đối với mọi người, mọi việc đều dò xét mà nắm rõ, giúp Nghĩa Khang mấy lần đổi nhiệm sở luôn được tiếng là giỏi cai trị, xa gần ca ngợi.

Năm 432, Vương Hoằng mất, Nghĩa Khang lại được lĩnh Dương Châu thứ sử. Năm ấy, vì mẹ mất nên chịu giải chức Thị trung, không nhận Ban kiếm. Năm [[435]], ông lại được lĩnh Thái tử thái phó, nhận lại chức Thị trung, Ban kiếm.

==Quyền nghiêng triều đình==
Nghĩa Khang tính ưa việc văn thư, tra xét tư liệu, làm rõ đúng sai, không chỗ nào không tường tận. Đến nay Nghĩa Khang nắm quyền trong triều, tự mình quyết đoán, ngay cả việc lớn can hệ nhân mạng, cũng căn cứ vào bằng chứng mà phán định. Những gì triều thần trình tấu, Văn đế xét thấy không đặc biệt nghiêm trọng, hoặc liên quan đến thứ sử trở xuống, thì giao cho Nghĩa Khang thi hành; vì vậy quyền thế của ông trở nên khuynh đảo triều đình.

Nghĩa Khang không ngừng khuếch trương thế lực, chẳng có khi nào tỏ ra mệt mỏi lười nhác. Cửa phủ mỗi sớm thường có vài trăm cỗ xe, dẫu là người có địa vị thấp kém cho vào gặp. Nghĩa Khang lại có trí nhớ hơn người, văn thư đã đọc hay chỉ nhìn qua một lần thì trọn đời không quên; thường tụ họp mọi người, thử thách trí nhớ của mình, rất được khâm phục. Nghĩa Khang không đem chức tước cho người lạ; nếu gặp nhân tài, ông đều đưa vào phủ, nếu họ không tỏ ra chống đối, lập tức cho vào triều làm quan; vì thế quan viên đều vui vẻ dốc sức làm việc cho ông, không dám xem thường.

Văn đế có chứng hư lao<ref>Trong [[Đông y]], Hư lao là tình trạng thường xuyên mệt mỏi, không có sức làm việc; đồng thời đổ mồ hôi quá mức, nhức đầu, chóng mặt, bàn chân hay bị lạnh</ref>, nằm bệnh nhiều năm, mỗi khi có ý muốn làm gì, thì trong tim đau đớn, tưởng sắp chết đến nơi. Nghĩa Khang hết lòng hầu hạ, các thứ thuốc thang ăn uống, không nếm qua thì không dâng lên; nhiều đêm không ngủ, đến lúc trời sáng còn chưa cởi áo; đồng thời mọi việc trong cung ngoài triều, đều do ông chuyên quyền quyết đoán.

Năm [[439]], ông được tiến vị Đại tướng quân, lĩnh Tư đồ, cho phép vời triệu duyện thuộc.

==Vua tôi hiềm khích==
Nghĩa Khang vốn không có học vấn, nên chẳng nắm được đạo lý; tự cho rằng mình với hoàng đế là anh em chí thân, không cần giữ khoảng cách như vua tôi thông thường, vì vậy cứ thực lòng hành xử, không kiêng dè những việc sẽ khiến nhà vua nghi ngờ. Nghĩa Khang dưới quyền có hơn 6000 thủ hạ, nhưng không thông báo lên triều đình. Địa phương dâng lễ vật, đều đem thượng phẩm cho Nghĩa Khang, thứ phẩm cho hoàng cung. Văn đế từng ăn cam vào mùa đông, than rằng cam xấu, Nghĩa Khang đang ngồi đấy, nói: “Năm nay cam rất tốt mà!” Rồi sai người về Đông phủ lấy cam, dâng lên những trái đều lớn hơn đồ ngự 3 tấc.

Thượng thư bộc xạ [[Ân Cảnh Nhân]] được Văn đế sủng ái, vốn cùng Lưu Trạm thân thiết, về sau lại bất hòa. Trạm thường cậy quyền tể tướng của Nghĩa Khang hòng hãm hại Cảnh Nhân, nhưng Cảnh Nhân được Văn đế che chở, Nghĩa Khang cũng không nghe theo, khiến Trạm thất vọng. Người Nam Dương là Lưu Bân có họ hàng xa với Trạm, giỏi xử lý dân sự, được Nghĩa Khang biết tài, cất nhắc từ Tư đồ hữu trưởng sử lên làm Tả trưởng sử. Người Lang Da là Tòng sự trung lang Vương Lý, người Bái Quận là Chủ bộ Lưu Kính Văn, người Lỗ Quận là Tế tửu Khổng Dận Tú, đều nhờ Nghĩa Khang mà được vào triều, thấy Văn đế bệnh nặng, đều cho rằng nên lập vua trưởng thành. Văn đế từng gặp lúc bệnh trở nặng, sai Nghĩa Khang chuẩn bị chiếu Cố mệnh. Nghĩa Khang quay lại triều đường, rơi nước mắt thông báo cho Lưu Trạm với Ân Cảnh Nhân, Trạm nói: “Thiên hạ lắm việc, há ấu chủ có thể đảm đương.” Nghĩa Khang, Cảnh Nhân đều không đáp, còn bọn Khổng Dận Tú liền dâng thư lên kiến nghị làm theo lối triều thần nhà Tấn phù lập [[Tấn Khang Đế|Tấn Khang đế]] (thay anh trai là [[Tấn Thành Đế|Tấn Thành đế]]); Nghĩa Khang không biết việc này, nhưng Văn đế sau đó khỏi bệnh, lại có nghe qua.

Bọn Lưu Bân cậy được Nghĩa Khang sủng tín, dựa vào uy quyền của tể tướng mà khống chế triều đình, hòng tìm cách giành đế vị cho ông. Họ kết làm phe đảng, dò xét trong cung ngoài triều, đối với những người không cùng chí hướng, thì vu cáo tội trạng để bãi truất; lại góp nhặt mọi động thái của Ân Cảnh Nhân, thêm thắt vào rồi tố cáo với Lưu Trạm. Tất cả những việc này khiến cho mối quan hệ của Văn đế - Nghĩa Khang dần rạn vỡ.

Nghĩa Khang muốn lấy Lưu Bân làm Đan Dương doãn, tìm dịp kể với Văn đế gia cảnh nghèo nàn của Bân, Văn đế biết ý, chặn lời ông rằng: “Lấy hắn nắm Ngô Quận.” Về sau Cối Kê thái thú Dương Huyền Bảo xin về triều, Nghĩa Khang lại muốn lấy Bân thay thế, nên hỏi Văn đế: “Dương Huyền Bảo muốn về, không rõ nên lấy ai nắm Cối Kê?” Văn đế chưa nghĩ ra, thảng thốt nói: “Ta muốn dùng Vương Hồng.”

Từ mùa thu năm [[439]], Văn đế không ghé Đông phủ nữa.

==Rời khỏi triều đình==
Văn đế cho rằng đôi bên đã sinh hiềm khích, sợ gây vạ lớn, nên quyết định ra tay trước. Tháng 10 ÂL năm [[440]], Văn đế bắt Lưu Trạm giao cho Đình úy, định tội chết, lại khép tội chết bọn Lưu Bân cùng Đại tướng quân Lục sự tham quân Lưu Kính Văn, Tặc tào tham quân Khổng Thiệu Tú, Trung binh tham quân Hình Hoài Minh, Chủ bộ Khổng Dận Tú, Đan Dương thừa Khổng Văn Tú, Tư không tòng sự trung lang Tư Mã Lượng, Ô Trình lệnh Thịnh Đàm Thái. Đày Thượng thư khố bộ lang Hà Mặc Tử, Dư Diêu lệnh Hàn Cảnh Chi, Vĩnh Hưng lệnh Nhan Diêu Chi, em Trạm là Hoàng môn thị lang Lưu Tố, em Bân là Cấp sự trung Lưu Ôn đi Quảng Châu; phế quan Vương Lý, cho về nhà. Dận Tú ban đầu làm Thư ký mà được tín nhiệm, dần tham gia cơ mật; Văn Tú, Thiệu Tú đều là anh trai của ông ta. Tư Mã Lượng là cháu bên ngoại của họ Khổng, cũng do Dận Tú tiến cử. Hoài Minh, Đàm Thái do Nghĩa Khang cất nhắc, Mặc Tử, Cảnh Chi, Diêu Chi được Lưu Trạm tiến cử.

Hôm sau Nghĩa Khang vào hầu, bị giữ lại ở Trung thư tỉnh, đêm ấy bọn Lưu Trạm bị bắt giữ. Thanh Châu thứ sử Đỗ Ký đưa quân giữ trong điện để phòng bị biến cố. Văn đế tuyên chỉ thông cáo tội trạng của bọn Trạm, Nghĩa Khang dâng biểu từ chức, được đổi thụ Đô đốc Giang Châu chư quân sự, Giang Châu thứ sử, Trì tiết, Thị trung, tướng quân như cũ, ra trấn Dự Chương.

Nghĩa Khang ở tỉnh hơn 10 ngày, Quế Dương hầu Lưu Nghĩa Dung, Tân Dụ hầu Lưu Nghĩa Tông, Bí thư giám Từ Trạm Chi đến úy dụ. Nghĩa Khang từ biệt Văn đế rồi xuống thuyền, hai người nhìn nhau mà khóc, không nói lời nào. Đế sai sa môn Thích Tuệ Lâm đưa tiễn, Nghĩa Khang hỏi mình còn có thể trở lại triều đình hay không, Tuệ Lâm đáp: “Tiếc rằng ngài không đọc vài trăm quyển sách.”

Chinh lỗ tư mã [[Tiêu Bân]], khi xưa được gần gũi Nghĩa Khang, bị bọn Lưu Bân ganh tỵ, gièm pha đuổi ra ngoài; Văn đế bèn lấy Bân làm Tư nghị tham quân, lĩnh Dự Chương thái thú, việc không kể lớn nhỏ, đều ủy cho ông ta. Tư đồ chủ bộ Tạ Tống, vốn bị Nghĩa Khang xem thường, Văn đế lấy Tống làm Ký thất tham quân. Những thủ hạ mà Nghĩa Khang yêu mến, đều được làm tùy tùng theo ông đến Dự Chương. Nghĩa Khang từ chức Giang Châu, Văn đế đồng ý, tăng làm Đốc Quảng, Giao 2 châu, Tương Châu chi Thủy Hưng chư quân sự. Nghĩa Khang được chu cấp rất hậu, tin tức liền lạc; triều đình có việc lớn, đều thông báo cho ông.

==Vua ngờ tôi chết==
Người quận Ba Đông là Long tương tham quân Phù Lệnh Dục dâng biểu biện hộ cho Nghĩa Khang, Văn đế lập tức bắt ông ta vào ngục ở Kiến Khang, ban chết.

Cối Kê trưởng công chúa [[Lưu Hưng Đệ]] là con lớn nhất của Vũ đế, rất được Văn đế kính yêu. Sau khi Nghĩa Khang đi về nam đã lâu, đế cùng công chúa ăn tiệc rất vui, công chúa đột ngột quỳ lạy dập đầu, nước mắt ràn rụa. Đế không hiểu vì sao, tự tay đỡ dậy, công chúa nói: “Xa Tử già rồi, ắt không thể gặp lại bệ hạ, nay đặc biệt xin giữ lại sanh mệnh của nó.” Đế cũng rơi nước mắt, trỏ Tương Sơn mà nói: “Xin chị đừng lo. Nay thề có Sơ Ninh Lăng làm chứng.” (lăng mộ của Vũ đế) Đế lập tức niêm phong chỗ rượu còn lại trong tiệc, gởi cho Nghĩa Khang, kèm thư rằng: “Chị Cối Kê ăn tiệc nhớ em, nay niêm phong chỗ rượu còn lại gởi cho.”

Năm [[445]], [[Từ Trạm Chi]] (con của Cối Kê trưởng công chúa) cáo giác bọn [[Phạm Diệp]], Khổng Hy Tiên mưu phản hòng phù lập Nghĩa Khang, Văn đế tha tội chết, miễn ông cùng các con trai/gái làm thứ nhân, đày đi quận An Thành; lấy Ninh sóc tướng quân Thẩm Thiệu làm An Thành công tướng lĩnh binh phòng thủ. Nghĩa Khang ở An Thành đọc cố sự của Hoài Nam lệ vương [[Lưu Trường]] [[nhà Hán]], bỏ sách than rằng: “Đời trước đã có việc thế này, ta đắc tội là phải.”

Năm [[447]], người Dự Chương là Hồ Đản Thế, Ngô Bình lệnh (tiền nhiệm) Viên Uẩn khởi nghĩa, giết Dự Chương thái thú Hoàn Long, Nam Xương lệnh Gia Cát Trí Chi, tập hợp nghĩa quân chiếm quận, muốn ủng lập Nghĩa Khang. Thái úy Lục thượng thư Giang Hạ vương [[Lưu Nghĩa Cung]] cầm đầu triều thần, tâu rằng Nghĩa Khang có lời oán giận, khiến lòng người nhiễu động, kiến nghị đày ông đi Quảng Châu. Văn đế đồng ý, muốn lấy Thẩm Thiệu tiếp tục canh giữ Nghĩa Khang ở Quảng Châu, nhưng Thiệu lại bệnh mất, nên ông vẫn ở lại quận An Thành.

Quân [[Bắc Ngụy]] xâm phạm Qua Bộ, triều đình Lưu Tống kinh động, Văn đế lo rằng lại có người mượn danh nghĩa của Nghĩa Khang nổi dậy, Vũ Lăng vương [[Lưu Tuấn]] khi ấy trấn thủ Bành Thành, nhiều lần khuyên cha ra tay; Thái tử [[Lưu Thiệu (Lưu Tống)|Lưu Thiệu]] cùng Thượng thư tả bộc xạ [[Hà Thượng Chi]] cũng nói như vậy. Tháng giêng ÂL năm [[451]], Văn đế sai Trung thư xá nhân Nghiêm Long đem thuốc ban chết. Nghĩa Khang lấy cớ thờ Phật, không thể tự sát, nên chịu trùm đầu mà chết ngạt, hưởng thọ 43 tuổi, được an táng theo nghi lễ dành cho hầu tước.

==Dị sự==
Khi Nghĩa Khang sắp mất chức tể tướng, nước sông đột ngột dâng cao tràn đến sảnh trước của Đông phủ, chim cò bay cả vào trong phòng ốc.

==Hậu sự==
Nghĩa Khang có sáu con trai: Doãn, Quăng, Tuần, Chiêu, Phương, Đàm Biện. Doãn ban đầu được phong Tuyền Lăng huyện hầu, thực ấp 700 hộ; Chiêu, Phương mất sớm. Sau khi cha mất, bọn Doãn vẫn ở lại An Thành, về sau bị Nguyên Hung Lưu Thiệu sát hại.

Nghĩa Khang không rõ có bao nhiêu con gái, có bốn người từng được phong Huyện chúa ở Thủy Ninh, Phong Thành, Ích Dương, Hưng Bình. Năm Đại Minh thứ 4 (460) thời Hiếu Vũ đế, con gái Nghĩa Khang là bọn Lưu Ngọc Tú thỉnh cầu được chôn cất Nghĩa Khang trong phần mộ dành cho hoàng tộc, được chấp thuận và cấp thêm tiền của. Trong niên hiệu Vĩnh Quang (465) thời [[Lưu Tống Tiền Phế Đế|Tiền Phế đế]], Lưu Nghĩa Cung thỉnh cầu cho Nghĩa Khang được khôi phục tông tịch, đế chấp thuận, nhưng chưa đồng ý khôi phục cho bọn Doãn. Năm Thái Thủy thứ 4 (468) thời [[Lưu Tống Minh Đế|Minh đế]], lại bị tước bỏ tông tịch, trở về làm thứ nhân.

==Tham khảo==
* '''[[Tống thư]] quyển 68, liệt truyện 28 – Vũ nhị vương truyện: Bành Thành vương Nghĩa Khang'''
* '''[[Nam sử]] quyển 13, liệt truyện 3 – Tống tông thất cập chư vương truyện thượng: Lưu Nghĩa Khang'''

==Chú thích==
{{tham khảo}}

[[Thể loại:Quan nhà Lưu Tống]]
[[Thể loại:Người Giang Tô]]
[[Thể loại:Sinh năm 409]]
[[Thể loại:Mất năm 451]]
[[Thể loại:Tể tướng Trung Quốc]]
[[Thể loại:Hoàng tử Trung Quốc]]

title: Thông tin cá nhân

Nơi sinh: Đông Tấn

Quê quán: huyện An Phúc

Thân phụ: Lưu Tống Vũ Đế

Anh chị em: Lưu Hưng Đệ, Lưu Huệ Viện, Lưu Vinh Nam, Lưu Hân Nam, Tuyên công chúa, Ai công chúa, Đức công chúa, Phú Dương công chúa, Quảng Đức công chúa, Tân An công chúa, Lưu Tống Văn Đế, Lưu Nghĩa Tuyên, Lưu Nghĩa Quý, Lưu Nghĩa Chân, Lưu Nghĩa Cung, Lưu Tống Thiếu Đế

Nghề nghiệp: chính khách

Quốc tịch: Lưu Tống


text:
# Eublemma inconspicua
Eublemma inconspicua là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Nó được tìm thấy ở Úc.

title: Eublemma inconspicua

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Eublemma inconspicua''
| image = Eublemma inconspicua.jpg
| image_caption =
| image2 = Eublemma inconspicua1.jpg
| image2_caption =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| classis = [[Côn trùng|Insecta]]
| ordo = [[Bộ Cánh vẩy|Lepidoptera]]
| familia = [[Erebidae]]
| subfamilia = [[Eustrotiinae]]
| genus = ''[[Eublemma]]''
| species = '''''E. inconspicua'''''
| binomial = ''Eublemma inconspicua''
| binomial_authority = ([[Edmund Murton Walker|Walker]], 1865)<ref>[http://www.environment.gov.au/biodiversity/abrs/online-resources/fauna/afd/taxa/2720f884-9fed-4167-985f-b8ba4c046293 Australian Faunal Directory]</ref>
| synonyms = *''Micra inconspicua'' <small>Walker, 1865</small>
}}
'''''Eublemma inconspicua''''' là một loài [[bướm đêm]] thuộc họ [[Erebidae]]. Nó được tìm thấy ở [[Úc]].

== Hình ảnh ==
<gallery>
Tập tin:Eublemma inconspicua (2916981028).jpg
</gallery>

==Chú thích==
{{Tham khảo}}

==Tham khảo==

{{wikispecies}}
{{commons}}

[[Thể loại:Eublemma]]

{{Eublemmini-stub}}

title: Phân loại khoa học

Bộ (ordo): Lepidoptera

Họ (familia): Erebidae

Phân họ (subfamilia): Eustrotiinae

Chi (genus): Eublemma

Loài (species): E. inconspicua

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Eublemma inconspicua · (Walker, 1865)

title: Danh pháp đồng nghĩa

Danh pháp đồng nghĩa: - Micra inconspicua Walker, 1865


text:
# Dischidia dolichantha
Dischidia dolichantha là một loài thực vật có hoa trong họ La bố ma. Loài này được Schltr. mô tả khoa học đầu tiên năm 1908.

title: Dischidia dolichantha

wikitext:
{{tiêu đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Dischidia dolichantha''
| status =
| status_system =
| status_ref =
| image =
| image_caption =
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| unranked_divisio = [[Thực vật có hoa|Angiospermae]]
| unranked_classis = [[Thực vật hai lá mầm thật sự|Eudicots]]
| ordo = [[Gentianales]]
| familia = [[họ La bố ma|Apocynaceae]]
| genus = ''[[Dischidia]]''
| species = '''''D. dolichantha'''''
| binomial = ''Dischidia dolichantha''
| binomial_authority = [[Schltr. (tác giả)|Schltr.]]
}}
'''''Dischidia dolichantha''''' là một loài [[thực vật có hoa]] trong [[họ La bố ma]]. Loài này được Schltr. mô tả khoa học đầu tiên năm 1908.<ref>{{chú thích web|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2772503| title=''Dischidia dolichantha''|access-date =ngày 10 tháng 6 năm 2013| author=The Plant List | year =2010}}</ref>

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

==Liên kết ngoài==
*{{Thể loại Commons nội dòng|Dischidia dolichantha}}
*{{Wikispecies nội dòng|Dischidia dolichantha}}
*{{IPNI2|Dischidia dolichantha|96932-1|access-date =ngày 10 tháng 6 năm 2013}}

[[Thể loại:Chi Song ly]]
[[Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1908]]

{{Asclepiadoideae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Bộ (ordo): Gentianales

Họ (familia): Apocynaceae

Chi (genus): Dischidia

Loài (species): D. dolichantha

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Dischidia dolichantha · Schltr.


text:
# Castillon-en-Auge
Castillon-en-Auge là một xã ở tỉnh Calvados, thuộc vùng Normandie ở tây bắc nước Pháp.

## Dân số
| Năm                                                                                | 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 |
| -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | ---- | ---- | ---- | ---- | ---- | ---- |
| Dân số                                                                                | 155  | 119  | 120  | 101  | 101  | 130  |
| From the year 1962 on: No double counting—residents of multiple communes (e.g. students and military personnel) are counted only once. |      |      |      |      |      |      |

title: Castillon-en-Auge

wikitext:
{{Bảng thông tin thành phố Pháp|name= Castillon-en-Auge
|région=[[Normandie]] |département=[[Calvados]]
|arrondissement=Lisieux
|canton=[[Mézidon-Canon (tổng)|Mézidon-Canon]]
|insee=14141
|cp=14140
|gentilé=
|devise=
|maire=Gérard Vacquerel
|mandat=[[2008]]-[[2014]]
|intercomm=[[Communauté de communes de la Vallée d'Auge]]
|longitude=0.095
|latitude=49.0311111111
|alt moy=155 m
|alt mini=49 m
|alt maxi=170 m
|hectares=723
|km²=7.23
|sans=130
|date-sans=[[1999]]
|dens=18
|}}

'''Castillon-en-Auge''' là một [[Xã của tỉnh Calvados|xã]] ở [[tỉnh (Pháp)|tỉnh]] [[Calvados]], thuộc vùng [[Normandie]] ở tây bắc nước [[Pháp]].

==Dân số==
{{Démographie|
1962= 155|
1968= 119|
1975= 120|
1982= 101|
1990= 101|
1999= 130|
sansdoublescomptes= 1962|source=INSEE<ref>[http://www.recensement.insee.fr/RP99/rp99/co_navigation.co_page?nivgeo=C&codgeo=14141&theme=ALL&typeprod=ALL&lang=FR&quelcas=LISTE Castillon-en-Auge sur le site de l'Insee]</ref>}}

==Xem thêm==
*[[Xã của tỉnh Calvados]]

==Tham khảo==
{{tham khảo}}

==Liên kết ngoài==

{{Xã của Calvados}}

[[Thể loại:Xã của Calvados|Castillon-en-Auge]]

{{Calvados-stub}}

title: Hành chính

Quốc gia: Pháp

Vùng: Normandie

Tỉnh: Calvados

Quận: Lisieux

Tổng: Mézidon-Canon

Xã (thị) trưởng: Gérard Vacquerel · (2008-2014)

title: Thống kê

Độ cao: · (bình quân )

Diện tích đất1: 7,23 km2 (2,79 dặm vuông Anh)


text:
# Alseis smithii
Alseis smithii là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được Standl. mô tả khoa học đầu tiên năm 1939.

title: Alseis smithii

wikitext:
{{tiêu đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Alseis smithii''
| status =
| status_system =
| status_ref =
| image =
| image_caption =
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| unranked_divisio = [[Thực vật có hoa|Angiospermae]]
| unranked_classis = [[Thực vật hai lá mầm thật sự|Eudicots]]
| ordo = [[Bộ Long đởm|Gentianales]]
| familia = [[Họ Thiến thảo|Rubiaceae]]
| genus = ''[[Alseis]]''
| species = '''''A. smithii'''''
| binomial = ''Alseis smithii''
| binomial_authority = [[Paul Carpenter Standley|Standl.]]
}}
'''''Alseis smithii''''' là một loài [[thực vật có hoa]] trong [[họ Thiến thảo]]. Loài này được Standl. mô tả khoa học đầu tiên năm 1939.<ref>{{chú thích web|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-6986| title=''Alseis smithii''|access-date =ngày 3 tháng 6 năm 2013| author=The Plant List | year =2010}}</ref>

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

==Liên kết ngoài==
*{{Thể loại Commons-inline|Alseis smithii}}
*{{wikispecies nội dòng|Alseis smithii}}
*{{IPNI2|Alseis smithii|9732-2|access-date =ngày 5 tháng 6 năm 2013}}

[[Thể loại:Alseis]]
[[Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1939]]

{{Ixoroideae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Họ (familia): Rubiaceae

Chi (genus): Alseis

Loài (species): A. smithii

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Alseis smithii · Standl.


text:
# USA for Africa
USA for Africa (United Support of Artists for Africa, tạm dịch Liên hiệp các nghệ sĩ ủng hộ châu Phi) là danh xưng mà 44 ca sĩ nổi tiếng của Hoa Kỳ do Michael Jackson và Lionel Richie đứng đầu sử dụng để thu âm đĩa đơn hit "We Are the World" vào năm 1985. Ca khúc mang về vị trí dẫn đầu các bảng xếp hạng ở Hoa Kỳ và Vương quốc Anh cho nhóm vào tháng 4 năm đó. Siêu nhóm nhạc này lấy cảm hứng từ siêu nhóm nhạc Band Aid của Bob Geldof.
Phần lớn lợi nhuận từ tổ chức này được chuyển tới Quỹ USA for Africa, và chúng được sử dụng cho mục đích giảm thiểu đói nghèo và bệnh tật ở châu Phi và đặc biệt là sau nạn đói 1983–1985 ở Ethiopia.
USA for Africa ngoài ra còn tổ chức một sự kiện gây quỹ với tên gọi Hands Across America, thu hút gần bảy triệu người cùng nắm tay nhau trong vòng mười lăm phút dọc một tuyến đường ngang qua lục địa Hoa Kỳ. Những người tham gia trả mười đô-la để có chỗ đứng trong hàng và số tiền thu được dùng để hỗ trợ cho những người thiếu đói và vô gia cư ở châu Phi.
Tổng số tiền quyên được từ việc bán đĩa "We Are the World" và sự kiện Hands Across America vào khoảng gần 100 triệu USD.

## AlbumWe Are The World
1. "We Are the World" (USA for Africa)
2. "If Only for the Moment, Girl" (Steve Perry)
3. "Just a Little Closer" (The Pointer Sisters)
4. "Trapped" (Bruce Springsteen & Ban nhạc The E Street)
5. "Tears Are Not Enough" (Northern Lights)
6. "4 the Tears in Your Eyes" (Prince & The Revolution)
7. "Good for Nothing" (Chicago)
8. "Total Control" (Tina Turner)
9. "A Little More Love" (Kenny Rogers)
10. "Trouble in Paradise" (Huey Lewis and the News)

## Ca sĩ biểu diễn
| - Dan Aykroyd (Ca sĩ người Canada duy nhất và là một trong hai ca sĩ không phải người Mỹ) - Harry Belafonte - Lindsey Buckingham (của Fleetwood Mac) - Kim Carnes - Ray Charles - Bob Dylan - Sheila E. - Bob Geldof (thành viên duy nhất của Band Aid, người Ireland duy nhất và là một trong hai ca sĩ không phải người Mỹ) - Hall & Oates (Daryl Hall và John Oates) - James Ingram - Jackie Jackson - La Toya Jackson - Marlon Jackson - Michael Jackson - Randy Jackson - Tito Jackson - Al Jarreau - Waylon Jennings | - Billy Joel - Cyndi Lauper - Huey Lewis và the News (Sean Hopper, Bill Gibson, Johnny Colla, Mario Cipollina, và Chris Hayes) - Kenny Loggins - Bette Midler - Willie Nelson - Jeffrey Osborne - Steve Perry (sau này là ca sĩ hát chính của ban nhạc Journey) - The Pointer Sisters (Anita Pointer, Bonnie Pointer và Ruth Pointer) - Lionel Richie - Smokey Robinson - Kenny Rogers - Diana Ross - Paul Simon - Bruce Springsteen - Tina Turner - Dionne Warwick - Stevie Wonder |

title: USA for Africa

wikitext:
{{Unreferenced}}
{{Infobox musical artist
| name = USA for Africa
| image = USA For AFRICA Logo.svg
| caption =
| image_size = 140px
| background = temporary
| alias = Liên hiệp các nghệ sĩ ủng hộ châu Phi
| origin = [[Hoa Kỳ]]
| years_active = 1985-nay
| website = [http://www.usaforafrica.org USAforAfrica.org]
| past_members = Xem [[USA for Africa#Ca sĩ biểu diễn|Danh sách ca sĩ biểu diễn]]
}}
'''USA for Africa''' ('''United Support of Artists for Africa''', tạm dịch ''Liên hiệp các nghệ sĩ ủng hộ châu Phi'') là danh xưng mà 44 ca sĩ nổi tiếng của [[Hoa Kỳ]] do [[Michael Jackson]] và [[Lionel Richie]] đứng đầu sử dụng để thu âm đĩa đơn hit "[[We Are the World]]" vào năm 1985. Ca khúc mang về vị trí dẫn đầu các bảng xếp hạng ở Hoa Kỳ và Vương quốc Anh cho nhóm vào tháng 4 năm đó. [[Siêu nhóm nhạc]] này lấy cảm hứng từ siêu nhóm nhạc [[Band Aid (ban nhạc)|Band Aid]] của [[Bob Geldof]].

Phần lớn lợi nhuận từ tổ chức này được chuyển tới Quỹ USA for Africa, và chúng được sử dụng cho mục đích giảm thiểu đói nghèo và bệnh tật ở [[châu Phi]] và đặc biệt là sau [[nạn đói 1983–1985 ở Ethiopia]].

USA for Africa ngoài ra còn tổ chức một sự kiện gây quỹ với tên gọi [[Hands Across America]], thu hút gần bảy triệu người cùng nắm tay nhau trong vòng mười lăm phút dọc một tuyến đường ngang qua lục địa Hoa Kỳ. Những người tham gia trả mười đô-la để có chỗ đứng trong hàng và số tiền thu được dùng để hỗ trợ cho những người thiếu đói và vô gia cư ở châu Phi.

Tổng số tiền quyên được từ việc bán đĩa "We Are the World" và sự kiện Hands Across America vào khoảng gần 100 triệu USD.

== Album ''[[We Are the World (album)|We Are The World]]'' ==

# "[[We Are the World]]" (USA for Africa)
# "If Only for the Moment, Girl" ([[Steve Perry (ca sĩ)|Steve Perry]])
# "Just a Little Closer" ([[The Pointer Sisters]])
# "Trapped" ([[Bruce Springsteen]] & Ban nhạc The E Street)
# "[[Tears Are Not Enough]]" ([[Northern Lights (ban nhạc Canada)|Northern Lights]])
# "4 the Tears in Your Eyes" ([[Prince (ca sĩ)|Prince]] & The Revolution)
# "Good for Nothing" ([[Chicago (ban nhạc)|Chicago]])
# "Total Control" ([[Tina Turner]])
# "A Little More Love" ([[Kenny Rogers]])
# "Trouble in Paradise" ([[Huey Lewis and the News]])

==Ca sĩ biểu diễn==
{{col-begin}}
{{col-break|width=50%}}
* [[Dan Aykroyd]] (Ca sĩ người [[Canada]] duy nhất và là một trong hai ca sĩ không phải người Mỹ)
* [[Harry Belafonte]]
* [[Lindsey Buckingham]] (của [[Fleetwood Mac]])
* [[Kim Carnes]]
* [[Ray Charles]]
* [[Bob Dylan]]
* [[Sheila E.]]
* [[Bob Geldof]] (thành viên duy nhất của [[Band Aid (ban nhạc)|Band Aid]], người [[Cộng hòa Ireland|Ireland]] duy nhất và là một trong hai ca sĩ không phải người Mỹ)
* [[Hall & Oates]] ([[Daryl Hall]] và [[John Oates]])
* [[James Ingram]]
* [[Jackie Jackson]]
* [[La Toya Jackson]]
* [[Marlon Jackson]]
* [[Michael Jackson]]
* [[Randy Jackson (The Jacksons)|Randy Jackson]]
* [[Tito Jackson]]
* [[Al Jarreau]]
* [[Waylon Jennings]]
{{col-break}}
* [[Billy Joel]]
* [[Cyndi Lauper]]
* [[Huey Lewis]] [[Huey Lewis và the News|và the News]] ([[Sean Hopper]], [[Bill Gibson (nghệ sĩ trống)|Bill Gibson]], [[Johnny Colla]], [[Mario Cipollina]], và [[Chris Hayes (ca sĩ)|Chris Hayes]])
* [[Kenny Loggins]]
* [[Bette Midler]]
* [[Willie Nelson]]
* [[Jeffrey Osborne]]
* [[Steve Perry (ca sĩ)|Steve Perry]] (sau này là ca sĩ hát chính của ban nhạc [[Journey (ban nhạc)|Journey]])
* [[The Pointer Sisters]] ([[Anita Pointer]], [[Bonnie Pointer]] và [[Ruth Pointer]])
* [[Lionel Richie]]
* [[Smokey Robinson]]
* [[Kenny Rogers]]
* [[Diana Ross]]
* [[Paul Simon]]
* [[Bruce Springsteen]]
* [[Tina Turner]]
* [[Dionne Warwick]]
* [[Stevie Wonder]]
{{col-end}}

==Xem thêm==
* [[Band Aid (ban nhạc)|Band Aid]]
* [[Bản thu âm từ thiện]]
* [[Siêu nhóm nhạc từ thiện]]
* [[Northern Lights (ban nhạc Canada)|Northern Lights]]

==Tham khảo==
{{tham khảo}}

==Liên kết ngoài==
* [http://www.usaforafrica.org Trang web chính thức của USA for Africa]
* [http://www.usaforafrica.org/pdf/USA-For-Africa-Memories-and-Reflections.pdf Memories and Reflections: USA for Africa's Experiences and Practices: The First 20 Years] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140819082722/http://www.usaforafrica.org/pdf/USA-For-Africa-Memories-and-Reflections.pdf |date = ngày 19 tháng 8 năm 2014}}

[[Thể loại:Hoa Kỳ năm 1985]]
[[Thể loại:Siêu nhóm nhạc]]
[[Thể loại:Quan hệ quốc tế năm 1985]]
[[Thể loại:Ban nhạc thành lập năm 1985]]
[[Thể loại:Ban nhạc pop Mỹ]]
[[Thể loại:Michael Jackson]]
[[Thể loại:Lionel Richie]]

title: Thông tin nghệ sĩ

Tên gọi khác: Liên hiệp các nghệ sĩ ủng hộ châu Phi

Nguyên quán: Hoa Kỳ

title: USA for Africa

Cựu thành viên: Xem Danh sách ca sĩ biểu diễn


text:
# Tulebras
Tulebras là một đô thị trong tỉnh và cộng đồng tự trị Navarre, Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là 3,82 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2007 là 105 người với mật độ người/km². Đô thị này có cự ly 107 km so với tỉnh lỵ Pamplona.

title: Tulebras

wikitext:
{{Infobox settlement
 | name =
 | motto = {{#if:  | ''''
}}{{#if:  | <br />([[Latinh]] của “”)
}}
 | image_skyline =
 | imagesize =
 | image_flag = {{#ifeq:  | no ||  }}
 | flag_size =
 | image_seal = {{#ifeq: Escudo de Navarra (sin esmeralda).svg | no || Escudo de Navarra (sin esmeralda).svg }}
 | seal_size =
 | image_map =
 | mapsize =
 | map_caption = Vị trí của Tulebras
 | pushpin_map =
 | pushpin_mapsize =
 | pushpin_label_position =
 | native_name = Tulebras
 | native_name_lang =
 | official_name =
 | other_name = Tulebras
 | nickname =
 | subdivision_type = [[Danh sách quốc gia|Quốc gia]]
 | subdivision_type1 = {{#if: Vùng hành chính | [[Vùng hành chính (Tây Ban Nha)|Vùng]] }}
 | subdivision_type2 = {{#if:
 [[Hình:Bandera de Navarra.svg|20px]] [[Navarra]] |
 [[Vùng hành chính (Tây Ban Nha)|{{#if:
  [[Hình:Bandera de Navarra.svg|20px]] [[Navarra]] |
  Vùng |
  Tỉnh
 }}]]
}}
 | subdivision_type3 = {{#if:
 [[Comarca de Tudela]] |
 [[Quận]] (''comarca'') |
 {{#if:
   |
  [[Danh sách đảo Tây Ban Nha|Đảo]]
 }}
}}
 | subdivision_type4 = {{#if:  | [[Đô thị của Tây Ban Nha|Đô thị]] (''municipio'')}}
 | subdivision_name = {{flag|Tây Ban Nha}}
 | subdivision_name1 = {{#if:  | [[{{{community}}}|{{{community}}}]] | Vùng }}
 | subdivision_name2 = {{#if:
  |
 [[{{{province}}}|{{{province}}}]] |
 {{#if:
   |
  {{{tỉnh}}} |
  [[Hình:Bandera de Navarra.svg|20px]] [[Navarra]]
 }}
}}
 | subdivision_name3 = {{#if:  | [[{{{comarca}}}|{{{comarca}}}]] | [[Comarca de Tudela]] }}
 | subdivision_name4 =
 | established_title = {{#if:  | Thành lập}}
 | established_date =
 | leader_title = {{#if: Rafael Ayensa Pascual ([[Agrupación de electores|A.E]]) | [[Thị trưởng]] }}
 | leader_name = {{#if:  | {{{mayor}}} | Rafael Ayensa Pascual ([[Agrupación de electores|A.E]])
}} {{#if:  |
 ([[{{{đảng thị trưởng}}}|{{{đảng thị trưởng}}}]])
}}
 | area_land_km2 = 3.82
 | area_water_km2 =
 | population_as_of =
 | population_blank1_title = Thứ tự ở Tây Ban Nha
 | population_blank1 =
 | population_footnotes = {{#if:  | <ref name="Dân số">{{{ctdso}}}</ref>}}
 | population_total =
 | population_density_km2 = 0
 | timezone = {{#if:  | {{{múi giờ}}} | [[UTC+1|CET]]<!-- Giờ chuẩn Tây Âu -->}}
 | utc_offset = +1
 | timezone_DST = {{#if:  | {{{múi giờ DST}}} | [[UTC+2|CEST]]<!-- Giờ mùa hè Trung Âu -->}}
 | utc_offset_DST = +2
 | elevation_footnotes ={{#if:  | <ref name="Độ cao">{{{ct độ cao}}}</ref>}}
 | elevation_m = 371
 | postal_code_type = {{#if: 31 | [[Danh sách mã bưu chính của Tây Ban Nha|Mã bưu chính]]}}
 | postal_code = 31
 | area_code = {{#if:
 948 |
 [[+34]] (Tây Ban Nha) + 948 {{#if:
   |
  ({{{tỉnh}}})
 }}
}}
 | website =
 | blank_name = {{#if:  | Ngôn ngữ bản xứ}}
 | blank_info = {{#if:  | [[Tiếng {{{native_language}}}]] | }}
 | blank1_name_sec1 = {{#if:  | Số xứ (''parroquia'')}}
 | blank1_info_sec1 =
 | blank2_name_sec1 = {{#if:  | Số khu dân cư}}
 | blank2_info_sec1 =
 | blank3_name_sec1 = {{#if: {{coord|41|58|36|N|1|40|35|W|type:city|display=inline,title}} | Tọa độ}}
 | blank3_info_sec1 = {{coord|41|58|36|N|1|40|35|W|type:city|display=inline,title}}
 | blank4_name_sec1 = {{#if:  | [[Tên gọi dân cư]]}}
 | blank4_info_sec1 =
 | blank5_name_sec1 = {{#if:  | [[Thánh (Kitô giáo)|Thánh]] bảo trợ}}
 | blank5_info_sec1 =  {{#if:  | và {{{patrona}}} }}
 | blank6_name_sec1 = {{#if:  | Năm mật độ dân số}}
 | blank6_info_sec1 =
}}

'''Tulebras''' là một đô thị trong [[tỉnh (Tây Ban Nha)|tỉnh]] và [[vùng hành chính (Tây Ban Nha)|cộng đồng tự trị]] [[Navarra|Navarre]], [[Tây Ban Nha]]. Đô thị này có diện tích là 3,82 [[kilômét vuông|ki-lô-mét vuông]], dân số năm 2007 là 105 người với mật độ người/km². Đô thị này có cự ly 107 km so với tỉnh lỵ [[Pamplona]].

{{Municipalities in Navarre}}

==Tham khảo==
{{tham khảo}}
{{Sơ khai Tây Ban Nha}}

[[Thể loại:Đô thị ở Navarra]]

title: Tulebras · Tulebras · Tulebras

Quốc gia: Tây Ban Nha

Vùng: Vùng Navarra

Quận (comarca): Comarca de Tudela

Thủ phủ: Tulebras

title: Chính quyền

• Thị trưởng: Rafael Ayensa Pascual (A.E)

title: Diện tích

• Mùa hè (DST): CEST (UTC+2)

Tọa độ: 41°58′36″B 1°40′35″T / 41,97667°B 1,67639°T{{#coordinates:}}: một trang không thể chứa nhiều hơn một thẻ chính


text:
# Pterolophia andamana
Pterolophia andamana là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

title: Pterolophia andamana

wikitext:
{{tiêu đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Pterolophia andamana''
| image =
| image_caption =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| classis = [[Côn trùng|Insecta]]
| ordo = [[Bọ cánh cứng|Coleoptera]]
| subordo = [[Polyphaga]]
| superfamilia = [[Cerambycoidea]]
| familia = [[Cerambycidae]]
| genus = ''[[Pterolophia]]''
| species = '''''P. andamana'''''
| binomial = ''Pterolophia andamana''
| binomial_authority = [[Stefan von Breuning|Breuning]], 1974
| synonyms =
}}
'''''Pterolophia andamana''''' là một loài [[bọ cánh cứng]] trong họ [[Cerambycidae]].<ref name = "COL">{{chú thích web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2011/search/all/key/Pterolophia+andamana/match/1|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.|accessdate= ngày 24 tháng 9 năm 2012 |author= Bisby |first = F.A. |last2 = Roskov |first2 = Y.R. |last3 = Orrell |first3 = T.M. |last4 = Nicolson |first4 = D. |last5 = Paglinawan |first5 = L.E. |last6 = Bailly |first6 = N. |last7 = Kirk |first7 = P.M. |last8 = Bourgoin |first8 = T. |last9 = Baillargeon |first9= G. |last10 = Ouvrard |first10 = D.|year= 2011|publisher=Species 2000: Reading, UK.}}</ref>

==Chú thích==
{{Tham khảo|30em}}

==Tham khảo==
* {{wikispecies-inline}}
{{commonscat|Pterolophia andamana}}

[[Thể loại:Pterolophia]]

{{Pteropliini-stub}}

title: Phân loại khoa học

Bộ (ordo): Coleoptera

Phân bộ (subordo): Polyphaga

Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea

Họ (familia): Cerambycidae

Chi (genus): Pterolophia

Loài (species): P. andamana

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Pterolophia andamana · Breuning, 1974


text:
# Pithocarpa pulchella
Pithocarpa pulchella là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Lindl. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1839.

title: Pithocarpa pulchella

wikitext:
{{Mồ côi|date=tháng 7 2018}}
{{tiêu đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Pithocarpa pulchella''
| status =
| status_system =
| status_ref =
| image = Pithocarpa pulchella - Flickr - Kevin Thiele.jpg
| image_caption =
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| unranked_divisio = [[Thực vật có hoa|Angiospermae]]
| unranked_classis = [[Thực vật hai lá mầm thật sự|Eudicots]]
| ordo = [[Bộ Cúc|Asterales]]
| familia = [[Họ Cúc|Asteraceae]]
| genus = ''[[Pithocarpa]]''
| species = '''''P. pulchella'''''
| binomial = ''Pithocarpa pulchella''
| binomial_authority = Lindl., 1839
}}
'''''Pithocarpa pulchella''''' là một loài [[thực vật có hoa]] trong [[họ Cúc]]. Loài này được Lindl. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1839.<ref>{{Chú thích web|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/gcc-24231| tiêu đề=''Pithocarpa pulchella''|ngày truy cập=ngày 4 tháng 6 năm 2013| tác giả 1=The Plant List | năm =2010}}</ref>

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

==Liên kết ngoài==
{{commonscat|Pithocarpa pulchella}}
{{Wikispecies|Pithocarpa pulchella}}

[[Thể loại:Pithocarpa]]
[[Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1839]]

{{Gnaphalieae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Bộ (ordo): Asterales

Họ (familia): Asteraceae

Chi (genus): Pithocarpa

Loài (species): P. pulchella

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Pithocarpa pulchella · Lindl., 1839


text:
# Saro Shrimp
Saunders Roe A.37 Shrimp là một loại tàu bay thử nghiệm 4 động cơ của Anh trong thập niên 1930, do hãng Saunders-Roe Limited ("Saro") ở Cowes chế tạo.

## Quốc gia sử dụng
Anh Quốc
- Bộ Không quân
- Saunders Roe

## Tính năng kỹ chiến thuật
Dữ liệu lấy từ Warplanes of the Second World War, Volume 5: Flying Boats
Đặc điểm tổng quát
- Kíp lái: 2
- Chiều dài: 42 ft 3¼ in (12.88 m)
- Sải cánh: 50 ft (15.24 m)
- Chiều cao: 12 ft 8¾ in (3.88 m)
- Diện tích cánh: 340 ft² (31.6 m²)
- Trọng lượng rỗng: 4.362 lb (1.979 kg)
- Trọng lượng có tải: 5.700 lb (2.586 kg)
- Trọng lượng cất cánh tối đa: 6.200 lb (2.812 kg)
- Động cơ: 4 × Pobjoy Niagara III, 95 hp (71 kW)  mỗi chiếc

 Hiệu suất bay
- Vận tốc cực đại: 113 knot (130 mph, 209 km/h)
- Vận tốc lên cao: 635 ft/phút (3,23 m/s)
- Tải trên cánh: 16,8 lb/ft² (82 kg/m²)
- Công suất/trọng lượng: 0,067 hp/lb (0,11 kW/kg)

title: Saro Shrimp

wikitext:
{|{{Infobox Aircraft Begin
 |name = A.37 Shrimp
 |image = File:Saro Shrimp.jpg
 |caption =
}}{{Infobox Aircraft Type
 |type = Máy bay nghiên cứu
 |manufacturer = [[Saunders-Roe|Saunders-Roe Limited]]
 |designer = H Knowler
 |first flight = Tháng 10, 1939
 |introduced = 1939
 |retired = 1949
 |produced =
 |number built = 1
 |status =
 |unit cost =
 |primary user = Saunders Roe
 |more users = Bộ Không quân
 |developed from =
 |variants with their own articles =
}}
|}
'''Saunders Roe A.37 Shrimp''' là một loại tàu bay thử nghiệm 4 động cơ của Anh trong thập niên 1930, do hãng [[Saunders-Roe|Saunders-Roe Limited]] ("Saro") ở [[Cowes]] chế tạo.

== Quốc gia sử dụng ==
;{{UK}}
*[[Bộ Không quân]]
*[[Saunders Roe]]

==Tính năng kỹ chiến thuật==
{{Thông số kỹ thuật máy bay
|plane or copter?=plane
|jet or prop?=prop
|ref=Warplanes of the Second World War, Volume 5: Flying Boats<ref name="greenv5">Green 1972, p. 90.</ref>
|crew=2
|length main= 42 ft 3¼ in
|length alt= 12.88 m
|span main= 50 ft
|span alt= 15.24 m
|height main= 12 ft 8¾ in
|height alt= 3.88 m
|area main= 340 ft²
|area alt= 31.6 m²
|empty weight main= 4.362 lb
|empty weight alt= 1.979 kg
|loaded weight main= 5.700 lb
|loaded weight alt= 2.586 kg
|max takeoff weight main= 6.200 lb
|max takeoff weight alt= 2.812 kg
|engine (prop)=[[Pobjoy Niagara]] III
|type of prop=
|number of props=4
|power main=95 hp
|power alt= 71 kW
|max speed main= 113 knot
|max speed alt= 130 mph, 209 km/h
|range main=
|range alt=
|ceiling main=
|ceiling alt=
|climb rate main=635 ft/phút
|climb rate alt=3,23 m/s
|loading main=16,8 lb/ft²
|loading alt=82 kg/m²
|power/mass main=0,067 hp/lb
|power/mass alt=0,11 kW/kg
|more performance=
|armament=
}}

==Xem thêm==
{{aircontent
|related=
|similar aircraft=
|sequence=
|lists=
*[[Danh sách thủy phi cơ và tàu bay]]
|see also=
}}

==Tham khảo==
===Ghi chú===
{{tham khảo|30em}}
===Tài liệu===
{{refbegin}}
* Green, William. ''Warplanes of the Second World War, Volume 5: Flying Boats''. London: Macdonald & Company (Publishers) Ltd., 1962 (5th Impression 1972). ISBN 0-356-01449-5.
* Jackson, A.J. ''British Civil Aircraft since 1919''. London: Putnam & Company, 1974. ISBN 0-370-10014-X.
* Jarrett, Philip. "Nothing Ventured...No 12". ''Aeroplane Monthly'', March 1991, Vol 19 No, 3 Issue 215. ISSN 0143-7240. pp. 146–150.
* London, Peter. ''Saunders and Saro Aircraft Since 1917''. London: Putnam (Conway Maritime Press), London, 1988. ISBN 0-85177-814-3.
*{{chú thích sách |last= |first= |authorlink= |title= The Illustrated Encyclopedia of Aircraft (Part Work 1982-1985)|date=1988-01-01|url=https://archive.org/details/illustratedencyc0020jona|publisher= Orbis Publishing|location= |issn=}}
{{refend}}

==Liên kết ngoài==
{{refbegin}}
* [http://www.britishaircraft.co.uk/aircraftpage.php?ID=243 British Aircraft Directory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930180643/http://www.britishaircraft.co.uk/aircraftpage.php?ID=243 |date=2007-09-30 }}
* [http://www.jaapteeuwen.com/ww2aircraft/html%20pages/SARO%20A37.htm British aircraft of WWII]
{{refend}}

{{Saro aircraft}}
{{aviation lists}}

[[Thể loại:Máy bay thử nghiệm Anh 1930–1939]]
[[Thể loại:Thủy phi cơ]]
[[Thể loại:Tàu bay]]
[[Thể loại:Máy bay Saro|Shrimp]]
[[Thể loại:Máy bay thử nghiệm]]
[[Thể loại:Máy bay nhiều động cơ]]
[[Thể loại:Máy bay cánh quạt]]
[[Thể loại:Máy bay cánh trên]]
[[Thể loại:Dự án máy bay hủy bỏ của Anh]]

title: A.37 Shrimp

Kiểu: Máy bay nghiên cứu

Nhà chế tạo: Saunders-Roe Limited

Nhà thiết kế: H Knowler

Sử dụng chính: Saunders Roe · Bộ Không quân