text:
# Đường cỏ ngọt
Đường cỏ ngọt (tiếng Anh: stevia, /ˈstiːviə, ˈstɛviə/) là một loại đường chiết xuất từ loài cây Stevia rebaudiana (cỏ ngọt) có nguồn gốc ở Brazil và Paraguay. Loại đường này ngọt hơn đường thông thường 30 - 150 lần, có độ cháy cố định, pH cố định và không lên men được.
Những stevioside trong cỏ ngọt không ảnh hưởng lên nồng độ glucose máu, cho nên cỏ ngọt có thể dùng làm phụ gia thực phẩm cho người ăn kiêng, ăn ít ngọt như người bị đái tháo đường.
Ở Mỹ, cơ quan Quản lý Thuốc và Thực phẩm FDA đã cho phép sử dụng đường cỏ ngọt từ 2008 và sản phẩm đường cỏ ngọt SweetLeaf là thương hiệu đầu tiên được FDA công nhận là an toàn. Bên cạnh đó, Liên minh Châu Âu EU đã cho phép năm 2011.

## Định tính
Đường cỏ ngọt được chiết xuất từ cây cỏ ngọt. Cỏ được đặt theo tên của người bác sĩ, nhà thực vật người Tây Ban Nha, Petrus Jacobus Stevus (1500–1556) một giáo sư thực vật tại Đại học Valencia. Năm 1899, Moises Santiago Bertoni, nhà thực vật học người Thụy Sĩ, khi nghiên cứu ở Paraguay đã mô tả kỹ lưỡng cỏ ngọt này. Phải đến năm 1931, hai nhà hóa học Pháp đã chiết tách được các glycosides tạo vị ngọt của cỏ stevia và cấu trúc chính xác được công bố vào năm 1955.
Trong những năm 1990, Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) đã nhận được hai đơn yêu cầu rằng cỏ ngọt được phân loại là được công nhận chung là an toàn (GRAS), nhưng FDA "không đồng ý với [các] kết luận [được nêu chi tiết trong các kiến nghị]". Stevia vẫn bị cấm sử dụng cho đến khi Đạo luật Y tế và Giáo dục Bổ sung Chế độ ăn uống năm 1994, sau đó FDA đã sửa đổi lập trường của mình và cho phép stevia được sử dụng như một chất bổ sung chế độ ăn uống, mặc dù vẫn không phải là một chất phụ gia thực phẩm.Năm 1999, được thúc đẩy bởi các nghiên cứu ban đầu, Ủy ban Châu Âu đã cấm sử dụng cỏ ngọt trong các sản phẩm thực phẩm trong Liên minh Châu Âu trong khi chờ nghiên cứu thêmNăm 2006, dữ liệu nghiên cứu được tổng hợp trong đánh giá an toàn do Tổ chức Y tế Thế giới công bố không tìm thấy tác dụng phụ nào.
Vào tháng 12 năm 2008, FDA đã phê duyệt "không phản đối" quy chế GRAS cho Truviavà PureVia,cả hai đều sử dụng rebaudioside A có nguồn gốc từ cây Stevia. Tuy nhiên, FDA cho biết những sản phẩm này không phải là cây cỏ ngọt mà là một sản phẩm chiết xuất từ cây cỏ ngọt có độ tinh khiết cao. Vào năm 2015, FDA vẫn coi cỏ ngọt "không phải là một phụ gia thực phẩm được chấp thuận", và tuyên bố rằng nó "chưa được xác nhận là GRAS ở Hoa Kỳ do không có đầy đủ thông tin về độc tính". Vào tháng 6 năm 2016, Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Hoa Kỳ đã ban hành lệnh tạm giữ đối với các sản phẩm stevia sản xuất tại Trung Quốc dựa trên thông tin rằng các sản phẩm này được sản xuất bằng cách sử dụng lao động trong tù. Tính đến năm 2017, Stevia glycoside có độ tinh khiết cao được coi là an toàn và được phép làm thành phần trong các sản phẩm thực phẩm được bán ở Hoa Kỳ.
Từ 30 năm nay, các nhà khoa học Nhật Bản đã nghiên cứu rất kỹ các hoạt chất của cỏ ngọt, nhưng chưa thấy báo cáo độc hại hoặc gây ung thư. Vì vậy ở Nhật Bản đường cỏ ngọt đã được sử dụng rộng rãi nhiều thập niên. Nhật Bản là quốc gia sử dụng cây cỏ ngọt nhiều nhất trên thế giới.
Ngoài ra, các quốc gia Châu Á khác như Trung Quốc, Hàn Quốc, Malaysia, Singapore…và Nam Mỹ đều công nhận và cho phép sử dụng đường cỏ ngọt như một chất phụ gia thay thế đường. Người dân Guarani, Nam Mỹ dùng hơn 1.500 năm. Người Brasil và Paraguay đã dùng để pha trà, thuốc và làm gia vị. Trung Quốc xem cỏ ngọt như một dược liệu thiên nhiên rất tốt để giúp làm giảm cân, ăn ngon và trợ tiêu hóa.

## Thương mại
Vào đầu những năm 1970, các chất tạo ngọt như cyclamate và saccharin đã dần dần bị giảm bớt hoặc bị loại bỏ khỏi một công thức biến thể của Coca-Cola. Do đó, việc sử dụng đường cỏ ngọt như một chất thay thế đã bắt đầu ở Nhật Bản, với chiết xuất nước của lá tạo ra stevioside tinh khiết được phát triển như chất tạo ngọt. Đường cỏ ngọt thương mại đầu tiên ở Nhật Bản được sản xuất bởi công ty Morita Kagaku Kogyo Co., Ltd. của Nhật Bản vào năm 1971. Người Nhật đã sử dụng stevia trong các sản phẩm thực phẩm và nước giải khát, (bao gồm cả Coca-Cola), và để sử dụng trên bàn ăn. Năm 2006, Nhật Bản tiêu thụ cỏ ngọt nhiều hơn bất kỳ quốc gia nào khác, với cỏ ngọt chiếm 40% thị trường chất làm ngọt.
Vào giữa những năm 1980, cỏ ngọt đã trở nên phổ biến trong các ngành công nghiệp thực phẩm tự nhiên và thực phẩm tốt cho sức khỏe của Hoa Kỳ, như một chất làm ngọt tự nhiên không chứa calo cho các loại trà và hỗn hợp giảm cân. Các nhà sản xuất chất tạo ngọt tổng hợp NutraSweet (vào thời điểm đó là Monsanto) đã yêu cầu FDA yêu cầu thử nghiệm loại thảo mộc này.
Tính đến năm 2006, Trung Quốc là nước xuất khẩu các sản phẩm stevioside lớn nhất thế giới. Vào năm 2007, Công ty Coca-Cola đã công bố kế hoạch xin phê duyệt chất làm ngọt có nguồn gốc từ cỏ ngọt, Rebiana, để sử dụng như một chất phụ gia thực phẩm tại Hoa Kỳ vào năm 2009, cũng như kế hoạch tiếp thị các sản phẩm làm ngọt Rebiana ở 12 quốc gia cho phép stevia được sử dụng như một chất phụ gia thực phẩm.
Vào tháng 5 năm 2008, Coca-Cola và Cargill đã thông báo về sự sẵn có của Truvia, một chất làm ngọt Stevia thương hiệu dành cho người tiêu dùng có chứa erythritol và Rebiana, được FDA cho phép làm phụ gia thực phẩm vào tháng 12 năm 2008. Coca-Cola đã công bố ý định phát hành đồ uống có đường từ cỏ ngọt vào cuối tháng 12 năm 2008. Từ năm 2013 trở đi, Coca-Cola Life, có chứa stevia làm chất tạo ngọt, đã được tung ra tại nhiều quốc gia trên thế giới.
Ngay sau đó, PepsiCo và Pure Circle đã công bố PureVia, nhãn hiệu chất làm ngọt dựa trên đường cỏ ngọt, nhưng từ chối phát hành đồ uống được làm ngọt bằng rebaudioside A cho đến khi nhận được xác nhận của FDA. Kể từ khi FDA cho phép Truvia và PureVia, cả Coca-Cola và PepsiCo đều đã giới thiệu các sản phẩm có chứa chất làm ngọt mới của họ.

## Chiết xuất công nghiệp
Rebaudioside A có vị đắng ít nhất trong tất cả các steviol glycoside trong cây Stevia rebaudiana. Để sản xuất rebaudioside A thương mại, cây Stevia được làm khô và trải qua quá trình chiết xuất nước. Chiết xuất thô này chứa khoảng 50% rebaudioside A. Các glycoside khác nhau được tách và tinh chế thông qua kỹ thuật kết tinh, thường sử dụng etanol hoặc metanol làm dung môi.
Các chất chiết xuất và dẫn xuất từ cây cỏ ngọt được sản xuất công nghiệp và bán trên thị trường dưới các tên thương mại khác nhau.
- Rebiana là tên viết tắt của chiết xuất Stevia, rebaudioside A.[23]
- Truvia là thương hiệu pha chế chất tạo ngọt erythritol và rebiana do Cargill sản xuất và được phát triển cùng với Công ty Coca-Cola.[24]
- PureVia là thương hiệu rebiana của PepsiCo.[21]
- EverSweet, được phát hiện và phát triển bởi Evolva,[25] và do Cargill và DSM hợp tác sản xuất.[26][27]

## Cơ chế hoạt động
Hoạt chất gây ngọt là những steviol glycoside, chủ yếu là stevioside và rebauside, có độ ngọt gấp 250–300 lần đường mía, chất ngọt này không bị nhiệt phân, có độ pH ổn định và không lên men được, nghĩa là không bị vi khuẩn, nấm men sử dụng.
Glycoside là các phân tử chứa gốc glucose liên kết với các chất không phải đường khác được gọi là aglycone (các phân tử có đường khác là polysaccharide). Các thí nghiệm sơ bộ suy ra rằng các thụ thể vị giác của lưỡi phản ứng với glycoside và truyền cảm giác vị ngọt và dư vị đắng kéo dài bằng cách kích hoạt trực tiếp các thụ thể ngọt và đắng.
Theo nghiên cứu cơ bản, steviol glycoside và steviol tương tác với một kênh protein gọi là TRPM5, tăng cường tín hiệu từ các thụ thể ngọt hoặc đắng, khuếch đại hương vị của các vị ngọt, đắng và umami khác. Tác dụng tổng hợp của các glycoside trên cơ quan cảm nhận vị ngọt và TRPM5 giải thích cảm giác ngọt ngào. Một số glycoside steviol (rebaudioside A) được cho là ngọt hơn những chất khác (stevioside).
Steviol không thể được tiêu hóa thêm trong đường tiêu hóa và được đưa vào máu, được gan chuyển hóa thành steviol glucuronid và bài tiết qua nước tiểu.
Bản đồ ba chiều của các protein được tạo ra bởi cây cỏ ngọt, cho thấy các cấu trúc tinh thể tạo ra cả cảm giác ngọt ngào và dư vị đắng trong chất tạo ngọt, đã được báo cáo vào năm 2019.

## An toàn và quy định
Một đánh giá năm 2011 cho thấy rằng việc sử dụng đường cỏ ngọt thay thế cho đường có thể có lợi cho trẻ em, những người mắc bệnh tiểu đường và những người muốn giảm lượng calo nạp vào cơ thể.
Mặc dù cả steviol và rebaudioside A đều được phát hiện là gây đột biến trong thử nghiệm in vitro trong phòng thí nghiệm, những tác dụng này chưa được chứng minh đối với liều lượng và đường dùng mà con người tiếp xúc.. Hai nghiên cứu đánh giá năm 2010 không tìm thấy mối lo ngại nào về sức khỏe với Stevia hoặc các chất chiết xuất làm ngọt của nó.
Ủy ban chuyên gia hỗn hợp về phụ gia thực phẩm của WHO đã phê duyệt, dựa trên các nghiên cứu dài hạn, một lượng steviol glycoside hàng ngày có thể chấp nhận được lên đến 4 mg/kg trọng lượng cơ thể. Vào năm 2010, Cơ quan An toàn Thực phẩm Châu Âu đã thiết lập mức tiêu thụ hàng ngày có thể chấp nhận được là 4 mg/kg/ngày steviol, ở dạng steviol glycoside. Trong khi đó, Trung tâm Ung thư Memorial Sloan Kettering cảnh báo rằng "steviol ở liều lượng cao có thể có hoạt tính gây đột biến yếu"." và một đánh giá "được thực hiện cho" Trung tâm Khoa học vì Lợi ích Công cộng lưu ý rằng không có kết quả về khả năng gây ung thư được công bố cho rebaudioside A (hay stevioside).
Vào tháng 8 năm 2019, FDA Hoa Kỳ đã đặt cảnh báo nhập khẩu đối với lá cỏ ngọt và chiết xuất thô - không có trạng thái GRAS - và trên thực phẩm hoặc chất bổ sung chế độ ăn uống có chứa chúng do lo ngại về tính an toàn và khả năng gây độc.

### Tính khả dụng và tình trạng pháp lý theo quốc gia hoặc khu vực
Loại cây này có thể được trồng hợp pháp ở hầu hết các quốc gia, mặc dù một số quốc gia hạn chế việc sử dụng nó như một chất tạo ngọt. Việc sử dụng được phép hợp pháp và liều lượng tối đa của các chất chiết xuất và các sản phẩm có nguồn gốc rất khác nhau giữa các quốc gia.
- Argentina: cho phép từ năm 2008, tình trạng quy định không chắc chắn[41]
- Úc: Tất cả các chiết xuất steviol glycoside đã được phê duyệt vào năm 2008.[42]
- Brazil: chiết xuất stevioside được phê duyệt làm phụ gia thực phẩm từ năm 2005.[43]
- Canada (tính đến tháng 11 năm 2012)
  - Steviol glycoside trở nên có sẵn như một chất phụ gia thực phẩm vào ngày 30 tháng 11 năm 2012.[44]
  - Lá Stevia rebaudiana và chiết xuất có sẵn dưới dạng thực phẩm chức năng.
- Chile: cho phép từ năm 2008, tình trạng quy định không chắc chắn[41]
- Trung Quốc: cho phép từ năm 1984, tình trạng quy định không chắc chắn
- Colombia: cho phép từ năm 2008, tình trạng quy định không chắc chắn[41]
- European Union: Steviol glycoside đã được Ủy ban Châu Âu phê duyệt và quản lý như phụ gia thực phẩm vào ngày 11 tháng 11 năm 2011.[45][46]
- Hồng Kông: steviol glycoside được phê duyệt làm phụ gia thực phẩm kể từ tháng 1 năm 2010
- Ấn Độ: Trong một thông báo ngày 13 tháng 11 năm 2015, FSSAI đã cho phép sử dụng nó trong một loạt sản phẩm bao gồm nước có ga, món tráng miệng làm từ sữa và đồ uống có hương vị, sữa chua, ngũ cốc ăn liền, mật hoa quả và mứt.[c][47]
- Indonesia: (2012)
  - Steviol glycoside dùng dưới dạng phụ gia thực phẩm từ năm 2012.[48]
  - Lá cỏ ngọt cho phép dùng như một chất bổ sung chế độ ăn uống.
- Israel: được phê duyệt như một chất phụ gia thực phẩm từ tháng 1 năm 2012.[49]
- Nhật Bản: phổ biến rộng rãi từ những năm 1970 và được quy định như một chất phụ gia hiện có từ năm 1995.[50]
- Hàn Quốc: cho phép từ năm 2008, tình trạng quy định không chắc chắn.
- Malaysia: cho phép từ năm 2008, tình trạng quy định không chắc chắn.[41]
- Mexico: chiết xuất glycoside steviol hỗn hợp (không phải chiết xuất riêng biệt) đã được phê duyệt từ năm 2009.
- New Zealand:
  - Tất cả các chiết xuất steviol glycoside đã được phê duyệt vào năm 2008.[42]
- Na Uy:
  - Steviol glycoside được phê duyệt làm phụ gia thực phẩm (E 960) kể từ tháng 6 năm 2012.[51]
  - Bản thân nhà máy vẫn chưa được phê duyệt vào tháng 9 năm 2012.
- Paraguay: có sẵn từ năm 2008, tình trạng quy định không chắc chắn.[41]
- Peru: có sẵn từ năm 2008, tình trạng quy định không chắc chắn.[41]
- Philippines: có sẵn từ năm 2008, tình trạng quy định không chắc chắn.[41]
- Liên bang Nga: stevioside được phê duyệt làm phụ gia thực phẩm từ năm 2008, với "liều lượng tối thiểu cần thiết" để đạt được mục tiêu. [52]
- Ả Rập Saudi: có sẵn từ năm 2008, tình trạng quy định không chắc chắn[41]
- Singapore: steviol glycoside được phê duyệt làm phụ gia thực phẩm trong một số loại thực phẩm, kể từ năm 2005 [53] Trước đây nó đã bị cấm.[54]
- Nam Mỹ: được phê duyệt từ tháng 9 năm 2012 và phổ biến rộng rãi. [55]
- Đài Loan: có sẵn từ năm 2008, tình trạng quy định không chắc chắn..[41]
- Thái Lan: có sẵn từ năm 2008, tình trạng quy định không chắc chắn.[41]
- Thổ Nhĩ Kỳ: có sẵn từ năm 2008, tình trạng quy định không chắc chắn.[41]
- các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất: có sẵn từ năm 2008, tình trạng quy định không chắc chắn.[41]
- Uruguay: có sẵn từ năm 2008, tình trạng quy định không chắc chắn.[41]
- Hoa Kỳ (tính đến tháng 4 năm 2017):
  - Rebaudioside A tinh khiết đã được phép sử dụng từ tháng 12 năm 2008 như một chất phụ gia thực phẩm (chất tạo ngọt), được bán dưới nhiều tên thương mại khác nhau và được phân loại là "thường được công nhận là an toàn" ("GRAS").[56]
  - Stevia rebaudiana lá và chiết xuất thô đã có sẵn dưới dạng thực phẩm bổ sung từ năm 1995, nhưng sự cho phép của FDA năm 2008 không mở rộng cho chúng, và chúng không có trạng thái GRAS. Vào năm 2019, lá và chiết xuất thô đã được đưa vào cảnh báo nhập khẩu của FDA với những lo ngại về tính an toàn của chúng để sử dụng trong thực phẩm hoặc chất bổ sung và khả năng gây độc.[40]
- Việt Nam: có sẵn từ năm 2008, tình trạng quy định không chắc chắn.[41]

title: Đường cỏ ngọt

wikitext:
[[Tập tin:Steviol_structure.svg|phải|nhỏ|Cấu trúc phân tử của đường cỏ ngọt]]
[[Tập tin:Stevia_plant.jpg|230px|thumb|Loài cây [[Cỏ ngọt|Stevia rebaudiana]]]]
'''Đường cỏ ngọt''' (tiếng Anh: '''stevia''', {{IPAc-en|ˈ|s|t|iː|v|i|ə|,_|ˈ|s|t|ɛ|v|i|ə}}) là một loại đường chiết xuất từ loài cây ''[[Cỏ ngọt|Stevia rebaudiana]]'' (cỏ ngọt) có nguồn gốc ở [[Brazil]] và [[Paraguay]].<ref>{{Chú thích web|url=http://oxforddictionaries.com/definition/english/stevia|title=Stevia|date=ngày 7 tháng 2 năm 2013|website=British & World English|publisher=Oxforddictionaries.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20130212042301/http://oxforddictionaries.com/definition/english/stevia|archive-date=ngày 12 tháng 2 năm 2013|url-status=live|access-date =ngày 13 tháng 2 năm 2013}}</ref><ref>{{Chú thích web|url=http://oxforddictionaries.com/definition/american_english/stevia|title=Stevia|date=ngày 7 tháng 2 năm 2013|website=US English|publisher=Oxforddictionaries.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20130509020123/http://oxforddictionaries.com/definition/american_english/stevia|archive-date=ngày 9 tháng 5 năm 2013|url-status=live|access-date =ngày 13 tháng 2 năm 2013}}</ref> Loại đường này ngọt hơn đường thông thường 30 - 150 lần,<ref>{{Chú thích tạp chí|last=H.M.A.B. Cardello, M.A.P.A. Da Silva, M.H. Damasio|year=1999|title=Measurement of the relative sweetness of stevia extract, aspartame and cyclamate/saccharin blend as compared to sucrose at different concentrations|url=https://link.springer.com/article/10.1023/A:1008134420339|url-status=live|journal=Plant Foods for Human Nutrition|volume=54|pages=119–129|doi=10.1023/A:1008134420339|archive-url=https://web.archive.org/web/20180101232701/https://link.springer.com/article/10.1023/A:1008134420339|archive-date=ngày 1 tháng 1 năm 2018|access-date =ngày 15 tháng 9 năm 2017}}</ref> có độ cháy cố định, [[pH]] cố định và không lên men được.<ref>Brandle, Jim (Aug. 19, 2004). "FAQ—Stevia, Nature's Natural Low Calorie Sweetener". Agriculture and Agri-Food Canada. Truy cập Aug. 11, 2006.</ref>

Những stevioside trong cỏ ngọt không ảnh hưởng lên nồng độ [[glucose]] [[máu]], cho nên cỏ ngọt có thể dùng làm [[phụ gia thực phẩm]] cho người ăn kiêng, ăn ít ngọt như người bị [[Tiểu đường|đái tháo đường]].

Ở Mỹ, cơ quan Quản lý Thuốc và Thực phẩm [[Cục quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ|FDA]] đã cho phép sử dụng đường cỏ ngọt từ 2008 và sản phẩm đường cỏ ngọt SweetLeaf là thương hiệu đầu tiên được FDA công nhận là an toàn. Bên cạnh đó, [[Liên minh châu Âu|Liên minh Châu Âu]] EU đã cho phép năm 2011.

== Định tính==
Đường cỏ ngọt được chiết xuất từ cây cỏ ngọt. Cỏ được đặt theo tên của người [[bác sĩ]], nhà thực vật người [[Tây Ban Nha]], [[Petrus Jacobus Stevus]] (1500–1556) một giáo sư thực vật tại [[Đại học Valencia]]. Năm 1899, Moises Santiago Bertoni, nhà thực vật học người [[Thụy Sĩ]], khi nghiên cứu ở Paraguay đã mô tả kỹ lưỡng cỏ ngọt này. Phải đến năm 1931, hai nhà hóa học Pháp đã chiết tách được các glycosides tạo vị ngọt của cỏ stevia và cấu trúc chính xác được công bố vào năm 1955.

Trong những năm 1990, [[Cục quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ|Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ]] (FDA) đã nhận được hai đơn yêu cầu rằng cỏ ngọt được phân loại là được công nhận chung là an toàn (GRAS), nhưng FDA "không đồng ý với [các] kết luận [được nêu chi tiết trong các kiến nghị]".<ref>{{chú thích báo |url=https://www.nytimes.com/2001/03/07/dining/so-sweet-so-natural-so-la.html |title=So sweet, so natural, so L.A. |access-date=15 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170906184459/http://www.nytimes.com/2001/03/07/dining/so-sweet-so-natural-so-la.html |archive-date=6 September 2017 |url-status=live|newspaper=[[The New York Times]] |date=2001-03-07 |last1=Drake |first1=Laurie }}</ref> Stevia vẫn bị cấm sử dụng cho đến khi Đạo luật Y tế và Giáo dục Bổ sung Chế độ ăn uống năm 1994, sau đó FDA đã sửa đổi lập trường của mình và cho phép stevia được sử dụng như một chất bổ sung chế độ ăn uống, mặc dù vẫn không phải là một chất phụ gia thực phẩm.<ref name="McCaleb_1997_1">{{chú thích web |last=McCaleb |first=Rob |title=Controversial Products in the Natural Foods Market |publisher=Herb Research Foundation |year=1997 |url=http://herbs.org/greenpapers/controv.html#stevia |access-date=8 November 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061018132214/http://www.herbs.org/greenpapers/controv.html#stevia |archive-date=18 October 2006 |url-status=live}}</ref>Năm 1999, được thúc đẩy bởi các nghiên cứu ban đầu, Ủy ban Châu Âu đã cấm sử dụng cỏ ngọt trong các sản phẩm thực phẩm trong Liên minh Châu Âu trong khi chờ nghiên cứu thêm<ref name="EC">{{cite report |publisher=[[European Commission]] |department=Scientific Committee on Food |date=June 1999 |url=http://ec.europa.eu/food/fs/sc/scf/out34_en.pdf |title=Opinion on stevioside as a sweetener |archive-url=https://web.archive.org/web/20061023103749/http://ec.europa.eu/food/fs/sc/scf/out34_en.pdf |archive-date=23 October 2006}}</ref>Năm 2006, dữ liệu nghiên cứu được tổng hợp trong đánh giá an toàn do Tổ chức Y tế Thế giới công bố không tìm thấy tác dụng phụ nào.<ref name="WHO" />

Vào tháng 12 năm 2008, FDA đã phê duyệt "không phản đối" quy chế GRAS cho [[Truvia]]{{efn|[[Truvia]] là [[tên thương hiệu]] của một chất làm ngọt được phát triển bởi [[Cargill]] và [[Công ty Coca-Cola]].}}và [[PureVia]],{{efn|[[PureVia]] là tên thương hiệu của một chất tạo ngọt được phát triển bởi [[PepsiCo]] và [[Whole Earth Sweetener Company]], một công ty con của [[Merisant]].}}cả hai đều sử dụng rebaudioside A có nguồn gốc từ cây Stevia.<ref>{{chú thích báo |last=Newmarker |first=Chris |title=Federal regulators give OK for Cargill's Truvia sweetener |newspaper=Minneapolis / St. Paul Business Journal |url=http://www.bizjournals.com/twincities/stories/2008/12/15/daily38.html |access-date=18 December 2008 |date=18 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090101145358/http://www.bizjournals.com/twincities/stories/2008/12/15/daily38.html |archive-date=1 January 2009 |url-status=live}}</ref> Tuy nhiên, FDA cho biết những sản phẩm này không phải là cây cỏ ngọt mà là một sản phẩm chiết xuất từ cây cỏ ngọt có độ tinh khiết cao.<ref>{{chú thích web |title=What refined ''Stevia'' preparations have been evaluated by FDA to be used as a sweetener? |url=https://www.fda.gov/AboutFDA/Transparency/Basics/ucm214865.htm |website=fda.gov |publisher=U.S. Food and Drug Administration |access-date=22 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140423015313/https://www.fda.gov/aboutfda/transparency/basics/ucm214865.htm |archive-date=23 April 2014|url-status=live}}</ref> Vào năm 2015, FDA vẫn coi cỏ ngọt "không phải là một phụ gia thực phẩm được chấp thuận", và tuyên bố rằng nó "chưa được xác nhận là GRAS ở Hoa Kỳ do không có đầy đủ thông tin về độc tính".<ref>{{cite report |publisher=[[Food and Drug Administration]] |edition=1995, rev 1996, 2005 |url=http://www.accessdata.fda.gov/cms_ia/importalert_119.html |series=Import Alert |id=Import Alert 45-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151030052453/http://www.accessdata.fda.gov/cms_ia/importalert_119.html |archive-date=30 October 2015 |title=Automatic detention of ''Stevia'' leaves, extract of ''Stevia'' leaves, and food containing stevia}}</ref> Vào tháng 6 năm 2016, Cơ quan [[Hải quan]] và Bảo vệ [[Biên giới]] [[Hoa Kỳ]] đã ban hành lệnh tạm giữ đối với các sản phẩm stevia sản xuất tại Trung Quốc dựa trên thông tin rằng các sản phẩm này được sản xuất bằng cách sử dụng lao động trong tù.<ref>{{chú thích web |url=https://www.cbp.gov/newsroom/national-media-release/cbp-commissioner-issues-detention-order-stevia-produced-china-forced |title=CBP Commissioner issues detention order on stevia produced in China with forced labor |date=1 June 2016 |access-date=14 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170508040816/https://www.cbp.gov/newsroom/national-media-release/cbp-commissioner-issues-detention-order-stevia-produced-china-forced |archive-date=8 May 2017 |url-status=live}}</ref> Tính đến năm 2017, Stevia glycoside có độ tinh khiết cao được coi là an toàn và được phép làm thành phần trong các sản phẩm thực phẩm được bán ở Hoa Kỳ.

Từ 30 năm nay, các nhà khoa học Nhật Bản đã nghiên cứu rất kỹ các hoạt chất của cỏ ngọt, nhưng chưa thấy báo cáo độc hại hoặc gây [[ung thư]]. Vì vậy ở Nhật Bản đường cỏ ngọt đã được sử dụng rộng rãi nhiều thập niên. Nhật Bản là quốc gia sử dụng cây cỏ ngọt nhiều nhất trên thế giới.

Ngoài ra, các quốc gia Châu Á khác như [[Trung Quốc]], [[Hàn Quốc]], [[Malaysia]], [[Singapore]]…và [[Nam Mỹ]] đều công nhận và cho phép sử dụng đường cỏ ngọt như một chất phụ gia thay thế đường. Người dân [[Guarani]], Nam Mỹ dùng hơn 1.500 năm. Người [[Brasil]] và [[Paraguay]] đã dùng để pha trà, thuốc và làm gia vị. Trung Quốc xem cỏ ngọt như một [[Dược liệu học|dược liệu]] thiên nhiên rất tốt để giúp làm [[giảm cân]], ăn ngon và trợ [[tiêu hóa]].

== Thương mại ==
Vào đầu những năm 1970, các chất tạo ngọt như [[cyclamate]] và [[saccharin]] đã dần dần bị giảm bớt hoặc bị loại bỏ khỏi một công thức biến thể của [[Coca-Cola]]. Do đó, việc sử dụng đường cỏ ngọt như một chất thay thế đã bắt đầu ở Nhật Bản, với chiết xuất nước của lá tạo ra stevioside tinh khiết được phát triển như chất tạo ngọt. Đường cỏ ngọt thương mại đầu tiên ở Nhật Bản được sản xuất bởi công ty Morita Kagaku Kogyo Co., Ltd. của Nhật Bản vào năm 1971.<ref>{{chú thích web |title=Stevia |publisher=Morita Kagaku Kogyuo Co. |year=2004 |url=http://www.morita-kagaku-kogyo.co.jp/e/index.htm |access-date=6 November 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071026103948/http://www.morita-kagaku-kogyo.co.jp/e/index.htm |archive-date=26 October 2007}}</ref> Người Nhật đã sử dụng stevia trong các sản phẩm thực phẩm và nước giải khát, (bao gồm cả Coca-Cola), và để sử dụng trên bàn ăn. Năm 2006, Nhật Bản tiêu thụ cỏ ngọt nhiều hơn bất kỳ quốc gia nào khác, với cỏ ngọt chiếm 40% thị trường chất làm ngọt.<ref name="NebGuide">{{chú thích web |last=Jones |first=Georgia |title=Stevia |series=NebGuide |publisher=[[University of Nebraska–Lincoln]] |department=Institute of Agriculture and Natural Resources |date=Feb 2014 |url=http://extensionpubs.unl.edu/publication/9000016363609/stevia/ |access-date=12 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170113155742/http://extensionpubs.unl.edu/publication/9000016363609/stevia/ |archive-date=13 January 2017 |url-status=live}}</ref>

Vào giữa những năm 1980, cỏ ngọt đã trở nên phổ biến trong các ngành công nghiệp thực phẩm tự nhiên và thực phẩm tốt cho sức khỏe của Hoa Kỳ, như một chất làm ngọt tự nhiên không chứa calo cho các loại trà và hỗn hợp giảm cân.<ref>{{cite magazine |last=Zeavin |first=Edna |via=Google Books |url=https://books.google.com/books?id=LLMXAQAAIAAJ&q=Stevia,+also+called+sweet+leaf+or+sweet+herb,+is+making+inroads+into+the+health+food+and+natural+foods+markets. |title=The outlaw herbal sweetener |magazine=East West Journal |date=February 1988 |page=28 |quote=''Stevia'', also called sweet leaf or sweet herb, is making inroads into the health food and natural foods markets.}}</ref><ref name=keville/> Các nhà sản xuất chất tạo ngọt tổng hợp NutraSweet (vào thời điểm đó là Monsanto) đã yêu cầu FDA yêu cầu thử nghiệm loại thảo mộc này.<ref name=keville>{{cite magazine |last=Keville |first=Kathi |url=https://books.google.com/books?id=oQgAAAAAMBAJ&pg=PA47 |via=Google Books |title=Exploring South America's medicinal plants |magazine=[[Vegetarian Times]] |date=April 1987 |page=47}}</ref> <!-- DO NOT ADD ARBITRARY STEVIA PRODUCTS TO THIS SECTION - IS ABOUT SIGNIFICANT EVENTS, NOT A LIST OF PRODUCTS AND MANUFACTURERS -->
Tính đến năm 2006, Trung Quốc là nước xuất khẩu các sản phẩm stevioside lớn nhất thế giới.<ref name="NebGuide"/> Vào năm 2007, Công ty Coca-Cola đã công bố kế hoạch xin phê duyệt chất làm ngọt có nguồn gốc từ cỏ ngọt, Rebiana, để sử dụng như một chất phụ gia [[thực phẩm]] tại Hoa Kỳ vào năm 2009, cũng như kế hoạch tiếp thị các sản phẩm làm ngọt Rebiana ở 12 quốc gia cho phép stevia được sử dụng như một chất phụ gia thực phẩm.<ref>{{chú thích báo |title=Coke, Cargill aim for a shake-up in sweeteners |last1=Etter |first1=Lauren |last2=McKay |first2=Betsy |name-list-style=amp |work=The Wall Street Journal|date=31 May 2007 |access-date=1 June 2007 |url=https://www.wsj.com/articles/SB118058140982419717?mod=rss_whats_news_us |archive-url=https://web.archive.org/web/20180124195624/https://www.wsj.com/articles/SB118058140982419717?mod=rss_whats_news_us |archive-date=24 January 2018 |url-status=live}}</ref>

Vào tháng 5 năm 2008, Coca-Cola và Cargill đã thông báo về sự sẵn có của Truvia, một chất làm ngọt Stevia thương hiệu dành cho người tiêu dùng có chứa [[erythritol]] và Rebiana,<ref>{{chú thích web |url=http://www.truvia.com/about/ingredients/default.aspx |title=Truvia ingredients |access-date=15 May 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090807113856/http://www.truvia.com/about/ingredients/default.aspx |archive-date=7 August 2009}}</ref> được FDA cho phép làm phụ gia thực phẩm vào tháng 12 năm 2008. Coca-Cola đã công bố ý định phát hành đồ uống có đường từ cỏ ngọt vào cuối tháng 12 năm 2008.<ref name="preapproval">{{chú thích báo |title=Coke to sell drinks with stevia; Pepsi holds off |agency=Associated Press |newspaper=The Seattle Times |date=15 December 2008 |access-date=16 December 2008 |url=http://seattletimes.nwsource.com/html/businesstechnology/2008522412_apdrinkssweetener.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20081219112723/http://seattletimes.nwsource.com/html/businesstechnology/2008522412_apdrinkssweetener.html |archive-date=19 December 2008 |url-status=live}}</ref> Từ năm 2013 trở đi, Coca-Cola Life, có chứa stevia làm chất tạo ngọt, đã được tung ra tại nhiều quốc gia trên thế giới.<ref name=Geller>{{chú thích báo |last=Geller |first=Martinne |title=Coke to sell 'natural' mid-calorie cola in Argentina |url=https://www.reuters.com/article/cocacola-argentina-idUSL2N0F21Z020130626 |access-date=27 June 2013 |newspaper=[[Reuters]] |date=26 June 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130627122534/http://www.reuters.com/article/2013/06/26/cocacola-argentina-idUSL2N0F21Z020130626 |archive-date=27 June 2013 |url-status=live}}</ref>

Ngay sau đó, PepsiCo và Pure Circle đã công bố PureVia, nhãn hiệu chất làm ngọt dựa trên đường cỏ ngọt, nhưng từ chối phát hành đồ uống được làm ngọt bằng rebaudioside A cho đến khi nhận được xác nhận của FDA. Kể từ khi FDA cho phép Truvia và PureVia, cả Coca-Cola và PepsiCo đều đã giới thiệu các sản phẩm có chứa chất làm ngọt mới của họ.<ref name="nyt">{{chú thích báo |title=FDA approves 2 new sweeteners |url=https://www.nytimes.com/2008/12/18/business/18sweet.html |date=17 December 2008 |access-date=11 May 2009 |newspaper=[[The New York Times]] |agency=Associated Press}}</ref>

== Chiết xuất công nghiệp ==
Rebaudioside A có vị đắng ít nhất trong tất cả các steviol glycoside trong cây [[Cỏ ngọt|Stevia rebaudiana]]. Để sản xuất rebaudioside A thương mại, cây Stevia được làm khô và trải qua quá trình chiết xuất nước. Chiết xuất thô này chứa khoảng 50% rebaudioside A. Các glycoside khác nhau được tách và tinh chế thông qua kỹ thuật kết tinh, thường sử dụng [[etanol]] hoặc [[Methanol|metanol]] làm [[dung môi]].<ref>{{chú thích web|url=http://www.foodproductdesign.com/articles/guide-to-reb-a.html|title=A Guide to Reb-A|last=Purkayastha|first=S.|website=Food Product Design|archive-url=https://web.archive.org/web/20090326123009/http://www.foodproductdesign.com/articles/guide-to-reb-a.html|archive-date=26 March 2009|url-status=dead|access-date=28 March 2009}}</ref>

Các chất chiết xuất và dẫn xuất từ cây cỏ ngọt được sản xuất công nghiệp và bán trên thị trường dưới các tên thương mại khác nhau.

* Rebiana là tên viết tắt của chiết xuất Stevia, rebaudioside A.<ref name="pmid18554769">{{chú thích tạp chí|vauthors=Prakash I, Dubois GE, Clos JF, Wilkens KL, Fosdick LE|date=July 2008|title=Development of rebiana, a natural, non-caloric sweetener|journal=Food Chem. Toxicol.|volume=46 Suppl 7|issue=7|pages=S75–82|doi=10.1016/j.fct.2008.05.004|pmid=18554769}}</ref>
* Truvia là thương hiệu pha chế chất tạo ngọt erythritol và rebiana do Cargill sản xuất và được phát triển cùng với Công ty Coca-Cola.<ref>{{chú thích báo|author=Mike Hughlett|date=10 August 2013|title=New Cargill sweetener aims at the giant worldwide cola market|newspaper=Star Tribune|place=Minneapolis, MN|url=http://www.startribune.com/new-cargill-sweetener-aims-at-the-giant-worldwide-cola-market/219040011/|url-status=live|access-date=5 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170306134458/http://www.startribune.com/new-cargill-sweetener-aims-at-the-giant-worldwide-cola-market/219040011/|archive-date=6 March 2017}}</ref>
* PureVia là thương hiệu rebiana của PepsiCo.<ref name="nyt" />
* EverSweet, được phát hiện và phát triển bởi Evolva,<ref>{{chú thích web|url=https://www.foodbev.com/news/evolva-signs-major-agreement-with-cargill-for-eversweet-sweetener/|title=Evolva signs major agreement with Cargill for EverSweet sweetener|website=Foodbev Media|access-date=13 June 2021}}</ref> và do Cargill và DSM hợp tác sản xuất.<ref>{{chú thích web|url=https://www.foodingredientsfirst.com/news/cargill-dsm-joint-venture-starts-commercial-scale-production-of-eversweet.html|title=Cargill-DSM joint venture starts commercial-scale production of EverSweet|website=Food Ingredients First|access-date=13 June 2021}}</ref><ref>{{chú thích web|url=https://www.confectioneryproduction.com/news/35211/cargill-and-dsms-eversweet-stevia-series-delivers-key-taste-and-sustainability-results/|title=Cargill and DSM's Eversweet stevia series delivers key taste and sustainability results|website=Confectionery Production|access-date=13 June 2021}}</ref>

== Cơ chế hoạt động ==
Hoạt chất gây ngọt là những steviol glycoside, chủ yếu là [[stevioside]] và [[rebauside]], có độ ngọt gấp 250–300 lần [[Saccarose|đường mía]], chất ngọt này không bị nhiệt phân, có độ pH ổn định và không lên men được, nghĩa là không bị [[vi khuẩn]], nấm men sử dụng.

Glycoside là các phân tử chứa gốc glucose liên kết với các chất không phải đường khác được gọi là [[aglycone]] (các phân tử có đường khác là polysaccharide). Các thí nghiệm sơ bộ suy ra rằng các thụ thể vị giác của lưỡi phản ứng với [[glycoside]] và truyền cảm giác vị ngọt và dư vị đắng kéo dài bằng cách kích hoạt trực tiếp các thụ thể ngọt và đắng.<ref>{{chú thích tạp chí |last1=Hellfritsch |first1=C. |last2=Brockhoff |first2=A. |last3=Stähler |first3=F. |last4=Meyerhof |first4=W. |last5=Hofmann |first5=T. |title=Human psychometric and taste receptor responses to steviol glycosides |journal=Journal of Agricultural and Food Chemistry |date=11 July 2012 |volume=60 |issue=27 |pages=6782–6793 |pmid=22616809 |doi=10.1021/jf301297n}}</ref>

Theo nghiên cứu cơ bản, steviol glycoside và steviol tương tác với một kênh protein gọi là TRPM5, tăng cường tín hiệu từ các thụ thể ngọt hoặc đắng, khuếch đại hương vị của các vị ngọt, đắng và umami khác.<ref>{{chú thích tạp chí |last1=Philippaert |first1=K. |last2=Pironet |first2=A. |last3=Mesuere |first3=M. |last4=Sones |first4=W. |last5=Vermeiren |first5=L. |last6=Kerselaers |first6=S. |last7=Pinto |first7=S. |last8=Segal |first8=A. |last9=Antoine |first9=N. |last10=Gysemans |first10=C. |last11=Laureys |first11=J. |last12=Lemaire |first12=K. |last13=Gilon |first13=P. |last14=Cuypers |first14=E. |last15=Tytgat |first15=J. |last16=Mathieu |first16=C. |last17=Schuit |first17=F. |last18=Rorsman |first18=P. |last19=Talavera |first19=K. |last20=Voets |first20=T. |last21=Vennekens |first21=R. |display-authors=6 |date=31 March 2017 |title=Steviol glycosides enhance pancreatic beta-cell function and taste sensation by potentiation of TRPM5 channel activity |journal=Nature Communications |volume=8 |pages=14733 |pmid=28361903 |doi=10.1038/ncomms14733 |pmc=5380970|bibcode=2017NatCo...814733P }}</ref> Tác dụng tổng hợp của các glycoside trên cơ quan cảm nhận vị ngọt và TRPM5 giải thích cảm giác ngọt ngào. Một số glycoside steviol (rebaudioside A) được cho là ngọt hơn những chất khác (stevioside).<ref>{{chú thích tạp chí |pmid=24206531 |year=2013 |last1=Well |first1=C. |last2=Frank |first2=O. |last3=Hofmann |first3=T. |title=Quantitation of sweet steviol glycosides by means of a HILIC-MS/MS-SIDA approach|journal=Journal of Agricultural and Food Chemistry |volume=61 |issue=47 |pages=11312–11320 |doi=10.1021/jf404018g}}</ref>

Steviol không thể được tiêu hóa thêm trong đường tiêu hóa và được đưa vào máu, được gan chuyển hóa thành steviol glucuronid và bài tiết qua nước tiểu.<ref>{{chú thích tạp chí |last1=Geuns |first1=J.M. |last2=Buyse |first2=J. |last3=Vankeirsbilck |first3=A. |last4=Temme |first4=E.H. |last5=Compernolle |first5=F. |last6=Toppet |first6=S. |title=Identification of steviol glucuronide in human urine |journal=Journal of Agricultural and Food Chemistry |date=5 April 2006 |volume=54 |issue=7 |pages=2794–2798 |pmid=16569078 |doi=10.1021/jf052693e}}</ref>

Bản đồ ba chiều của các [[protein]] được tạo ra bởi cây cỏ ngọt, cho thấy các [[cấu trúc]] [[tinh thể]] tạo ra cả cảm giác ngọt ngào và dư vị đắng trong chất tạo ngọt, đã được báo cáo vào năm 2019.<ref>{{chú thích web |url=https://cen.acs.org/biological-chemistry/natural-products/enzyme-makes-stevia-sweet/97/i24 |title=This enzyme is what makes stevia so sweet |website=Chemical & Engineering News |language=en |access-date=2019-08-22}}</ref>

== An toàn và quy định ==
Một đánh giá năm 2011 cho thấy rằng việc sử dụng đường cỏ ngọt thay thế cho đường có thể có lợi cho trẻ em, những người mắc [[Tiểu đường|bệnh tiểu đường]] và những người muốn giảm lượng [[Ca-lo|calo]] nạp vào cơ thể.<ref name="Goyal-2010"/>

Mặc dù cả steviol và rebaudioside A đều được phát hiện là gây đột biến trong thử nghiệm in vitro trong phòng thí nghiệm,<ref name=kobylewski>{{chú thích web |last1=Kobylewski |first1=Sarah |last2=Eckhert |first2=Curtis |title=Toxicology of rebaudioside A: A review |date=14 August 2008 |url=http://www.cspinet.org/new/pdf/stevia-report_final-8-14-08.pdf |access-date=19 August 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150910035854/http://www.cspinet.org/new/pdf/stevia-report_final-8-14-08.pdf |archive-date=10 September 2015 |url-status=live}}</ref> những tác dụng này chưa được chứng minh đối với liều lượng và đường dùng mà con người tiếp xúc..<ref name="WHO">{{chú thích tạp chí |last1=Benford |first1=D.J. |last2=di Novi |first2=M. |last3=Schlatter |first3=J. |title=Safety evaluation of certain food additives: Steviol glycosides |journal=WHO Food Additives Series |volume=54 |page=140 |year=2006 |url=http://apps.who.int/iris/bitstream/10665/43265/1/9241660546_eng.pdf |access-date=12 July 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080910124154/http://whqlibdoc.who.int/publications/2006/9241660546_eng.pdf |archive-date= 10 September 2008 |url-status=live}}</ref><ref name="pmid14561506">{{chú thích tạp chí |last=Geuns |first=J.M. |title=Stevioside |url=https://archive.org/details/sim_phytochemistry_2003-11_64_5/page/913 |journal=[[Phytochemistry (journal)|Phytochemistry]] |volume=64 |issue=5 |pages=913–921 |year=2003 |pmid=14561506 |doi=10.1016/S0031-9422(03)00426-6}}</ref><ref name="pmid18556105">{{chú thích tạp chí |last=Brusick |first=D.J. |title=A critical review of the genetic toxicity of steviol and steviol glycosides |journal=Food Chem Toxicol |volume=46 |issue=7 |pages=S83–S91 |year=2008 |pmid=18556105 |doi=10.1016/j.fct.2008.05.002}}</ref> Hai nghiên cứu đánh giá năm 2010 không tìm thấy mối lo ngại nào về sức khỏe với Stevia hoặc các chất chiết xuất làm ngọt của nó.<ref name="Goyal-2010">{{chú thích tạp chí |last1=Goyal |first1=S.K. |last2=Samsher |last3=Goyal |first3=R.K. |title=Stevia (''Stevia rebaudiana'') a bio-sweetener: A review |url=https://archive.org/details/sim_international-journal-of-food-sciences-and-nutrition_2010-02_61_1/page/n4 |journal=Int J Food Sci Nutr |volume=61 |issue=1 |pages=1–10 |date=February 2010 |doi=10.3109/09637480903193049 |pmid=19961353|s2cid=24564964 }}</ref><ref name="Ulbricht-2010">{{chú thích tạp chí |last1=Ulbricht |first1=C. |last2=Isaac |first2=R. |last3=Milkin |first3=T. |last4=Poole |first4=E.A. |last5=Rusie |first5=E. |title=An evidence-based systematic review of stevia by the Natural Standard Research Collaboration |journal=Cardiovasc Hematol Agents Med Chem |volume=8 |issue=2 |pages=113–127 |date=April 2010 |doi=10.2174/187152510791170960 |pmid=20370653 |display-authors=etal |collaboration=Natural Standard Research Collaboration}}</ref>

Ủy ban chuyên gia hỗn hợp về phụ gia thực phẩm của WHO đã phê duyệt, dựa trên các nghiên cứu dài hạn, một lượng steviol glycoside hàng ngày có thể chấp nhận được lên đến 4 mg/kg trọng lượng cơ thể.<ref>{{chú thích tạp chí |title=Joint FAO/WHO Expert Committee on food additives, Sixty-ninth Meeting |url=https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:_rH0bHkojQgJ:www.fao.org/ag/agn/agns/files/jecfa69_final.pdf+joint+experts+committee+world+health+organization+stevia&hl=en&gl=us&pid=bl&srcid=ADGEESj3s7eUmz81uTaMK5NKAENjR44MfBCLy_K-jkgDvg6NqNmyGPgUdLlMRGCXZhKafMVhs6zSX7H9VBIlTohniAZ_myM6RSeJjxifE11XT4h4F0AzK01AfvFDwVif9D9dThiv8lr3&sig=AHIEtbS4d201ZOfQ2jIHtWg3G2VtoM9jng |date=4 July 2008 |publisher=World Health Organization |access-date=23 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304103315/http://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache%3A_rH0bHkojQgJ%3Awww.fao.org%2Fag%2Fagn%2Fagns%2Ffiles%2Fjecfa69_final.pdf+joint+experts+committee+world+health+organization+stevia&hl=en&gl=us&pid=bl&srcid=ADGEESj3s7eUmz81uTaMK5NKAENjR44MfBCLy_K-jkgDvg6NqNmyGPgUdLlMRGCXZhKafMVhs6zSX7H9VBIlTohniAZ_myM6RSeJjxifE11XT4h4F0AzK01AfvFDwVif9D9dThiv8lr3&sig=AHIEtbS4d201ZOfQ2jIHtWg3G2VtoM9jng |archive-date=4 March 2016 |url-status=live}}</ref> Vào năm 2010, Cơ quan An toàn Thực phẩm Châu Âu đã thiết lập mức tiêu thụ hàng ngày có thể chấp nhận được là 4 mg/kg/ngày steviol, ở dạng steviol glycoside. Trong khi đó, Trung tâm Ung thư Memorial Sloan Kettering cảnh báo rằng "steviol ở liều lượng cao có thể có hoạt tính gây đột biến yếu"."<ref name=mskcc>{{chú thích web |title=Stevia |url=https://www.mskcc.org/cancer-care/integrative-medicine/herbs/stevia |website=Memorial Sloan Kettering Cancer Center |access-date=19 August 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150912085756/https://www.mskcc.org/cancer-care/integrative-medicine/herbs/stevia |archive-date=12 September 2015 |url-status=live}}</ref> và một đánh giá "được thực hiện cho" Trung tâm Khoa học vì Lợi ích Công cộng lưu ý rằng không có kết quả về khả năng gây ung thư được công bố cho rebaudioside A (hay stevioside).<ref name=kobylewski/>

Vào tháng 8 năm 2019, FDA Hoa Kỳ đã đặt cảnh báo nhập khẩu đối với lá cỏ ngọt và chiết xuất thô - không có trạng thái GRAS - và trên thực phẩm hoặc chất bổ sung chế độ ăn uống có chứa chúng do lo ngại về tính an toàn và khả năng gây [[Chất độc|độc]].<ref name="fda19">{{chú thích web|url=https://www.accessdata.fda.gov/cms_ia/importalert_119.html|title=Detention without physical examination of ''Stevia'' leaves, crude extracts of ''Stevia'' leaves and foods containing ''Stevia'' leaves and/or ''Stevia'' extracts|date=16 August 2019|publisher=US Food and Drug Administration|id=Import Alert 45-06|access-date=23 November 2019}}</ref>

=== Tính khả dụng và tình trạng pháp lý theo quốc gia hoặc khu vực ===
Loại cây này có thể được trồng hợp pháp ở hầu hết các quốc gia, mặc dù một số quốc gia hạn chế việc sử dụng nó như một chất tạo ngọt. Việc sử dụng được phép hợp pháp và liều lượng tối đa của các chất chiết xuất và các sản phẩm có nguồn gốc rất khác nhau giữa các quốc gia.
* [[Argentina]]: cho phép từ năm 2008, tình trạng quy định không chắc chắn<ref name="flexnews2008-07-01">{{chú thích web |title=Olam and Wilmar in 50:50 j.v. to acquire 20% stake in PureCircle, a leading producer of natural high-intensity sweeteners for USD 106.2 Mln |website=flex-news-food.com |date=1 July 2008 |url=http://www.flex-news-food.com/console/PageViewer.aspx?page=17487 |access-date=5 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120313225449/http://www.flex-news-food.com/console/PageViewer.aspx?page=17487 |archive-date=13 March 2012 |url-status=live}}</ref>
* [[Úc]]: Tất cả các chiết xuất steviol glycoside đã được phê duyệt vào năm 2008.<ref name="Aus-n-NZ-approval">{{chú thích web |url=http://www.foodnavigator.com/Legislation/Stevia-gets-Australian-approval-for-food-and-beverages/?c=cx5s4%252FyMnL6tPysyNYz6zg%253D%253D |title=Stevia gets Australian approval for food and beverages |website=Foodnavigator.com |access-date=13 February 2013}}</ref>
* [[Brasil|Brazil]]: chiết xuất stevioside được phê duyệt làm phụ gia thực phẩm từ năm 2005.<ref>{{chú thích web |url=http://www4.anvisa.gov.br/base/visadoc/CP/CP%5B12925-1-0%5D.PDF |title=Consulta Pública nº 86, de 7 de dezembro de 2005. D.O.U de 08/12/2005 |publisher=Agência Nacional de Vigilância Sanitária (ANVISA) |trans-title=Public Consultation nº 86, 7 December 2005 |access-date=2 February 2019 |archive-date=2017-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170918145110/http://www4.anvisa.gov.br/base/visadoc/CP/CP[12925-1-0].PDF |url-status=dead }}</ref>
* [[Canada]] (tính đến tháng 11 năm 2012)
** Steviol glycoside trở nên có sẵn như một chất phụ gia thực phẩm vào ngày 30 tháng 11 năm 2012.<ref>{{cite report |title=Notice of modification to the list of permitted sweeteners to enable the use of steviol glycosides as a table-top sweetener and as a sweetener in certain food categories |id=Document Reference Number NOM/ADM-0002 |url=http://www.hc-sc.gc.ca/fn-an/consult/nom-adm-0002/document-consultation-eng.php |publisher=Health Canada |year=2012 |access-date=26 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131002113208/http://www.hc-sc.gc.ca/fn-an/consult/nom-adm-0002/document-consultation-eng.php |archive-date=2 October 2013 |url-status=live}}</ref>
** Lá ''[[Stevia rebaudiana]]'' và chiết xuất có sẵn dưới dạng thực phẩm chức năng.
* [[Chile]]: cho phép từ năm 2008, tình trạng quy định không chắc chắn<ref name="flexnews2008-07-01"/>
* [[Trung Quốc]]: cho phép từ năm 1984, tình trạng quy định không chắc chắn
* [[Colombia]]: cho phép từ năm 2008, tình trạng quy định không chắc chắn<ref name="flexnews2008-07-01"/>
* [[European Union]]: Steviol glycoside đã được [[Ủy ban châu Âu|Ủy ban Châu Âu]] phê duyệt và quản lý như phụ gia thực phẩm vào ngày 11 tháng 11 năm 2011.<ref name="ce1131">{{cite report |url=http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2011:295:0205:0211:EN:PDF |title=Commission Regulation (EU) No 1131/2011 |journal=Official Journal of the European Union |date=11 November 2011 |page=205|access-date= 15 November 2011 |quote=The CE regulation establishes steviol glycosides as food additive, and establishes maximum content levels in foodstuff and beverages. |archive-url=https://web.archive.org/web/20111120004818/http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2011:295:0205:0211:EN:PDF |archive-date=20 November 2011 |url-status=live}}</ref><ref>{{chú thích web |last=Halliday |first=Jess |title=France approves high Reb A ''Stevia'' sweeteners |website=foodnavigator.com |date=8 September 2009 |url=http://www.foodnavigator.com/On-your-radar/Healthier-products/France-approves-high-Reb-A-stevia-sweeteners |access-date=23 January 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100227220901/http://www.foodnavigator.com/On-your-radar/Healthier-products/France-approves-high-Reb-A-stevia-sweeteners |archive-date=27 February 2010 |url-status=live}}</ref>
* [[Hồng Kông]]: steviol glycoside được phê duyệt làm phụ gia thực phẩm kể từ tháng 1 năm 2010
* [[Ấn Độ]]: Trong một thông báo ngày 13 tháng 11 năm 2015, FSSAI đã cho phép sử dụng nó trong một loạt sản phẩm bao gồm nước có ga, món tráng miệng làm từ sữa và đồ uống có hương vị, sữa chua, ngũ cốc ăn liền, mật hoa quả và mứt.{{efn|Madhu-Tulsi (Chất tạo ngọt trong Quy định Thực phẩm; Y tế Công cộng và Pháp lệnh Dịch vụ Thành phố)}}<ref>{{chú thích báo |url=http://www.business-standard.com/article/companies/sweetener-stevia-clears-fssai-hurdle-115112300973_1.html |title=Sweetener stevia clears FSSAI hurdle <!-- |series=Business Standard News |website=Business-standard.com --> |date=2015-11-24 |access-date=2016-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151125040602/http://www.business-standard.com/article/companies/sweetener-stevia-clears-fssai-hurdle-115112300973_1.html |archive-date=25 November 2015 |url-status=live|newspaper=Business Standard |place=India |last1=Pinto |first1=Viveat Susan}}</ref>
* [[Indonesia]]: (2012)
** Steviol glycoside dùng dưới dạng phụ gia thực phẩm từ năm 2012.<ref>{{cite report |place=Indonesia |publisher=Ministry of Health |date=2012 |url=http://usdaindonesia.org/wp-content/uploads/2012/08/permenkes-033-2012-translation.pdf |title=Regulation of No. 033 on Food Additives |archive-url=https://web.archive.org/web/20130530205509/http://usdaindonesia.org/wp-content/uploads/2012/08/permenkes-033-2012-translation.pdf |archive-date=30 May 2013}}</ref>
** Lá cỏ ngọt cho phép dùng như một chất bổ sung chế độ ăn uống.
* [[Israel]]: được phê duyệt như một chất phụ gia thực phẩm từ tháng 1 năm 2012.<ref>{{chú thích web |url=http://www.greenprophet.com/2012/01/stevia-sweeteners-approved-in-israel/ |title=''Stevia'' sweeteners now approved in Israel |website=greenprophet.com |year=2012 |access-date=5 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120506105136/http://www.greenprophet.com/2012/01/stevia-sweeteners-approved-in-israel/ |archive-date=6 May 2012 |url-status=live}}</ref>
* [[Nhật Bản]]: phổ biến rộng rãi từ những năm 1970 và được quy định như một chất phụ gia hiện có từ năm 1995.<ref>{{chú thích web |url=http://www.houko.com/00/01/H07/101.HTM |series=The Act for Partial Provisions of the Food Sanitation Act and the Nutrition Improvement Act |title=Supplementary Provisions Article 2 |website=houko.com |year=1995 |access-date=11 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160606011304/http://www.houko.com/00/01/H07/101.HTM |archive-date=6 June 2016 |url-status=live}}</ref>
* [[Hàn Quốc]]: cho phép từ năm 2008, tình trạng quy định không chắc chắn.
* [[Malaysia]]: cho phép từ năm 2008, tình trạng quy định không chắc chắn.<ref name="flexnews2008-07-01"/>
* [[México|Mexico]]: chiết xuất glycoside steviol hỗn hợp (không phải chiết xuất riêng biệt) đã được phê duyệt từ năm 2009.
* [[New Zealand]]:
** Tất cả các chiết xuất steviol glycoside đã được phê duyệt vào năm 2008.<ref name=Aus-n-NZ-approval/>
* [[Na Uy]]:
** Steviol glycoside được phê duyệt làm phụ gia thực phẩm (E 960) kể từ tháng 6 năm 2012.<ref name="Norwegian Institute of Public Health">{{chú thích tạp chí |title=Norwegian stevia fact sheet, Norwegian Institute of Public Health |journal=EFSA Journal |volume=8 |issue=4 |pages=1537 |date=17 June 1999 |doi=10.2903/j.efsa.2010.1537 |doi-access=free}}</ref>
** Bản thân nhà máy vẫn chưa được phê duyệt vào tháng 9 năm 2012.
* [[Paraguay]]: có sẵn từ năm 2008, tình trạng quy định không chắc chắn.<ref name="flexnews2008-07-01"/>
* [[Peru]]: có sẵn từ năm 2008, tình trạng quy định không chắc chắn.<ref name="flexnews2008-07-01"/>
* [[Philippines]]: có sẵn từ năm 2008, tình trạng quy định không chắc chắn.<ref name="flexnews2008-07-01"/>
* [[Nga|Liên bang Nga]]: stevioside được phê duyệt làm phụ gia thực phẩm từ năm 2008, với "liều lượng tối thiểu cần thiết" để đạt được mục tiêu. <ref name="russian">{{chú thích web |url=http://ec.europa.eu/food/international/trade/docs/allfood_05_en.pdf |at=Table 5 |title=Technical regulations for juice products from fruits and vegetables |series=Russian Federation Federal Law |website=ec.europa.eu |date=27 October 2008 |access-date=15 April 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121103180148/http://ec.europa.eu/food/international/trade/docs/allfood_05_en.pdf |archive-date=3 November 2012 |url-status=live}}</ref>
* [[Ả Rập Xê Út|Ả Rập Saudi]]: có sẵn từ năm 2008, tình trạng quy định không chắc chắn<ref name="flexnews2008-07-01"/>
* [[Singapore]]: steviol glycoside được phê duyệt làm phụ gia thực phẩm trong một số loại thực phẩm, kể từ năm 2005 <ref>{{chú thích web |series=Sale of Food Act |at=Chapter 283, Section 56(1) |title=Food Regulations |url=http://www.ava.gov.sg/NR/rdonlyres/0CA18578-7610-4917-BB67-C7DF4B96504B/19280/2web_SOF_FoodRegulations15April2011.pdf |publisher=Agri-Food & Veterinary Authority |place=Singapore |year=2005 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120308150612/http://www.ava.gov.sg/NR/rdonlyres/0CA18578-7610-4917-BB67-C7DF4B96504B/19280/2web_SOF_FoodRegulations15April2011.pdf |archive-date=8 March 2012}}</ref> Trước đây nó đã bị cấm.<ref name="sing">{{cite report |last=Li |first=Simon |publisher=Hong Kong Legislative Council Secretariat |department=Research and Library Services Division |date=27 March 2002 |title=Fact Sheet: Stevioside |url=http://www.legco.gov.hk/yr01-02/english/sec/library/0102fs04e.pdf |access-date=8 September 2003|archive-url=https://web.archive.org/web/20041210103724/http://www.legco.gov.hk/yr01-02/english/sec/library/0102fs04e.pdf |archive-date=10 December 2004 |url-status=live}}</ref>
* [[Nam Mỹ]]: được phê duyệt từ tháng 9 năm 2012 và phổ biến rộng rãi. <ref>{{chú thích web |url=http://www.foodstuffsa.co.za/news-stuff/latest-sa-news/2403-stevia-approved-for-use-in-south-africa |title=Stevia approved for use in South Africa |website=Foodstuffsa.co.za |date=2012-09-10 |access-date=2016-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160923043151/http://www.foodstuffsa.co.za/news-stuff/latest-sa-news/2403-stevia-approved-for-use-in-south-africa |archive-date=23 September 2016 |url-status=live}}</ref>
* [[Đài Loan]]: có sẵn từ năm 2008, tình trạng quy định không chắc chắn..<ref name="flexnews2008-07-01"/>
* [[Thái Lan]]: có sẵn từ năm 2008, tình trạng quy định không chắc chắn.<ref name="flexnews2008-07-01"/>
* [[Thổ Nhĩ Kỳ]]: có sẵn từ năm 2008, tình trạng quy định không chắc chắn.<ref name="flexnews2008-07-01"/>
* [[Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất|các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất]]: có sẵn từ năm 2008, tình trạng quy định không chắc chắn.<ref name="flexnews2008-07-01"/>
* [[Uruguay]]: có sẵn từ năm 2008, tình trạng quy định không chắc chắn.<ref name="flexnews2008-07-01"/>
* [[Hoa Kỳ]] (tính đến tháng 4 năm 2017):
** Rebaudioside A tinh khiết đã được phép sử dụng từ tháng 12 năm 2008 như một chất phụ gia thực phẩm (chất tạo ngọt), được bán dưới nhiều tên thương mại khác nhau và được phân loại là "thường được công nhận là an toàn" ("GRAS").<ref name="FDA GRAS Notice">{{cite report |last=Curry |first=Leslie Lake |series=Agency Response Letter |title=GRAS Notice No. GRN 000287 |date=28 August 2009 |publisher=U.S. Food and Drug Administration |url=http://www.accessdata.fda.gov/scripts/fcn/fcnDetailNavigation.cfm?rpt=grasListing&id=287 |access-date=17 July 2020 <!-- 28 August 2010 --> |archive-url=https://web.archive.org/web/20110329092815/http://www.accessdata.fda.gov/scripts/fcn/fcnDetailNavigation.cfm?rpt=grasListing&id=287 |archive-date=29 March 2011 |url-status=dead}}</ref>
** Stevia rebaudiana lá và chiết xuất thô đã có sẵn dưới dạng thực phẩm bổ sung từ năm 1995, nhưng sự cho phép của FDA năm 2008 không mở rộng cho chúng, và chúng không có trạng thái GRAS. Vào năm 2019, lá và chiết xuất thô đã được đưa vào cảnh báo nhập khẩu của FDA với những lo ngại về tính an toàn của chúng để sử dụng trong thực phẩm hoặc chất bổ sung và khả năng gây độc.<ref name=fda19/>
* [[Việt Nam]]: có sẵn từ năm 2008, tình trạng quy định không chắc chắn.<ref name="flexnews2008-07-01"/>
==Chú thích==
{{notelist|1}}

==Tham khảo==
{{tham khảo|30em}}

==Liên kết ngoài==
*{{Thể loại Commonsinline|Stevia sugar}}
{{Kiểm soát tính nhất quán}}

[[Thể loại:Chất ngọt]]
[[Thể loại:Thảo mộc]]
[[Thể loại:Đường (thực phẩm)]]


text:
# Euphorbia borenensis
Euphorbia borenensis là một loài thực vật có hoa trong họ Đại kích. Loài này được M.G.Gilbert mô tả khoa học đầu tiên năm 1987.

wikiname: viwiki

title: Euphorbia borenensis

in_language: vi

wikitext:
{{tiêu đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Euphorbia borenensis''
| status =
| status_system =
| status_ref =
| image = Euphorbia borenensis.jpg
| image_caption =
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| unranked_divisio = [[Thực vật có hoa|Angiospermae]]
| unranked_classis = [[Thực vật hai lá mầm thật sự|Eudicots]]
| ordo = [[Bộ Sơ ri|Malpighiales]]
| familia = [[Họ Đại kích|Euphorbiaceae]]
| genus = ''[[Chi Đại kích|Euphorbia]]''
| species = '''''E. borenensis'''''
| binomial = ''Euphorbia borenensis''
| binomial_authority = [[Michael George Gilbert|M.G.Gilbert]]
}}
'''''Euphorbia borenensis''''' là một loài [[thực vật có hoa]] trong [[họ Đại kích]]. Loài này được M.G.Gilbert mô tả khoa học đầu tiên năm 1987.<ref>{{chú thích web|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-78683| title=''Euphorbia borenensis''|access-date =ngày 3 tháng 6 năm 2013| author=The Plant List | year =2010}}</ref>

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

== Liên kết ngoài ==
{{Thể loại Commons nội dòng|Euphorbia borenensis}}

[[Thể loại:Chi Đại kích|B]]
[[Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1987]]

{{Euphorbieae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Giới (regnum): Plantae

(không phân hạng): Angiospermae Eudicots

Bộ (ordo): Malpighiales

Họ (familia): Euphorbiaceae

Chi (genus): Euphorbia

Loài (species): E. borenensis

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Euphorbia borenensis · M.G.Gilbert


text:
# Chrysso barrosmachadoi
Chrysso barrosmachadoi là một loài nhện trong họ Theridiidae.
Loài này thuộc chi Chrysso. Chrysso barrosmachadoi được Lodovico di Caporiacco miêu tả năm 1955.

title: Chrysso barrosmachadoi

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Chrysso barrosmachadoi''
| image =
| image_caption =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| unranked_classis = [[Arachnomorpha]]
| subphylum = [[Động vật Chân kìm|Chelicerata]]
| classis = [[Lớp Hình nhện|Arachnida]]
| ordo = [[Nhện|Araneae]]
| familia = [[Theridiidae]]
| genus = ''[[Chrysso]]''
| species = '''''C. barrosmachadoi'''''
| binomial = ''Chrysso barrosmachadoi''
| binomial_authority = [[Lodovico di Caporiacco|Caporiacco]], 1955
}}
'''''Chrysso barrosmachadoi''''' là một loài [[nhện]] trong họ [[Theridiidae]].<ref>{{aut|Platnick, Norman I.}} (2010): [http://research.amnh.org/entomology/spiders/catalog/ The world spider catalog], version 10.5. ''American Museum of Natural History''.</ref>

Loài này thuộc chi ''[[Chrysso]]''. ''Chrysso barrosmachadoi'' được [[Lodovico di Caporiacco]] miêu tả năm 1955.

==Chú thích==
{{Tham khảo|30em}}

==Tham khảo==
* {{wikispecies-inline|Chrysso barrosmachadoi}}

[[Thể loại:Chrysso]]

{{Theridiinae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Giới (regnum): Animalia

Ngành (phylum): Arthropoda

Phân ngành (subphylum): Chelicerata

(không phân hạng): Arachnomorpha

Lớp (class): Arachnida

Bộ (ordo): Araneae

Họ (familia): Theridiidae

Chi (genus): Chrysso

Loài (species): C. barrosmachadoi

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Chrysso barrosmachadoi · Caporiacco, 1955


text:
# Naso maculatus
Naso maculatus là một loài cá biển thuộc chi Naso trong họ Cá đuôi gai. Loài cá này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1981.

## Từ nguyên
Từ định danh của loài cá này, maculatus, trong tiếng Latinh có nghĩa là "lốm đốm", ám chỉ các đốm đen dày đặc trên cơ thể cá con và cá trưởng thành.

## Phạm vi phân bố và môi trường sống
N. maculatus có phạm vi phân bố thưa thớt ở Thái Bình Dương. Loài cá này được tìm thấy ở ngoài khơi tỉnh Wakayama, Nhật Bản, trải dài xuống phía nam đến đảo Đài Loan, bao gồm quần đảo Ryukyu và quần đảo Ogasawara; quần đảo Hawaii ở phạm vi phía bắc; đảo Lord Howe, quần đảo Chesterfield và New Caledonia ở phía nam.
N. maculatus sống gần những rạn san hô và đá ngầm ở độ sâu khoảng từ 20 đến 220 m.

## Mô tả
Chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận ở N. maculatus là 60 cm. Cơ thể hình bầu dục thuôn dài, có màu xanh lam xám, phần bụng nhạt màu hơn. N. maculatus có màu xanh sẫm hơn so với Naso lopezi. Thân trên và đuôi có nhiều đốm màu xám sẫm. Đầu có ít đốm hơn, và các đốm này cũng không hiện rõ như trên thân. Một đường sọc màu xám sẫm nhưng bị đứt nét dọc theo đường bên ở hai bên thân.
N. maculatus không có sừng hay bướu ở trước trán. Có 2 phiến xương nhọn chĩa ra ở mỗi bên cuống đuôi, tạo thành ngạnh sắc. Vây đuôi hơi lõm.
Số gai ở vây lưng: 6 - 7; Số tia vây ở vây lưng: 26 - 28; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 26 - 28; Số tia vây ở vây ngực: 16 - 18; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 3.

## Sinh thái
Ở Nhật, loài cá này được quan sát thấy là sống thành đàn, thỉnh thoảng chúng được nhìn thấy trong đàn của Naso hexacanthus.

title: Naso maculatus

wikitext:
{{tiêu đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Naso maculatus''
| image =
| image_size =
| image_caption =
| status = LC
| status_system = IUCN3.1
| status_ref = <ref name="IUCN" />
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Actinopterygii]]
| ordo = [[Acanthuriformes]]
| familia = [[Acanthuridae]]
| genus = ''[[Naso (chi cá)|Naso]]''
| species = '''''N. maculatus'''''
| binomial = ''Naso maculatus''
| binomial_authority = Randall & Struhsaker, 1981
}}
'''''Naso maculatus''''' là một loài [[cá biển]] thuộc chi ''[[Naso (chi cá)|Naso]]'' trong [[họ Cá đuôi gai]]. Loài cá này được mô tả lần đầu tiên vào năm [[1981]].

== Từ nguyên ==
Từ định danh của loài cá này, ''maculatus'', trong [[tiếng Latinh]] có nghĩa là "lốm đốm", ám chỉ các đốm đen dày đặc trên cơ thể cá con và cá trưởng thành<ref>{{Chú thích web|url=http://www.etyfish.org/acanthuriformes2|tựa đề=Order ACANTHURIFORMES (part 2)|tác giả 1=C. Scharpf|tác giả 2=K. J. Lazara|năm=2020|website=The ETYFish Project Fish Name Etymology Database|ngày truy cập=2020-11-29}}</ref>.

== Phạm vi phân bố và môi trường sống ==
''N. maculatus'' có phạm vi phân bố thưa thớt ở [[Thái Bình Dương]]. Loài cá này được tìm thấy ở ngoài khơi tỉnh [[Wakayama]], [[Nhật Bản]], trải dài xuống phía nam đến [[đảo Đài Loan]], bao gồm [[quần đảo Ryukyu]] và [[quần đảo Ogasawara]]; [[quần đảo Hawaii]] ở phạm vi phía bắc; [[đảo Lord Howe]], [[quần đảo Chesterfield]] và [[New Caledonia]] ở phía nam<ref name="IUCN">{{Chú thích tạp chí|author1=B. Russell|author2=R. Abesamis|author3=K. D. Clements|author4=J. H. Choat|author5=J. McIlwain|author6=R. Myers|author7=C. Nanola|author8=L. A. Rocha|author9=B. Stockwell|date=2012|title=''Naso maculatus''|url=https://www.iucnredlist.org/species/178020/1523627|journal=[[Sách đỏ IUCN]]|volume=2012|page=e.T178020A1523627|doi=10.2305/IUCN.UK.2012.RLTS.T178020A1523627.en|access-date =ngày 29 tháng 11 năm 2020}}</ref>.

''N. maculatus'' sống gần những [[rạn san hô]] và [[đá ngầm]] ở độ sâu khoảng từ 20 đến 220 m<ref name="IUCN" />.

== Mô tả ==
Chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận ở ''N. maculatus'' là 60 cm<ref name="FishBase">{{FishBase|genus=Naso|species=maculatus|year=2020}}</ref>. Cơ thể hình bầu dục thuôn dài, có màu [[xanh lam]] [[xám]], phần bụng nhạt màu hơn. ''N. maculatus'' có màu xanh sẫm hơn so với ''[[Naso lopezi]]''<ref name="FishBase" />. Thân trên và đuôi có nhiều đốm màu xám sẫm. Đầu có ít đốm hơn, và các đốm này cũng không hiện rõ như trên thân. Một đường sọc màu xám sẫm nhưng bị đứt nét dọc theo [[đường bên]] ở hai bên thân<ref name=":0">{{Chú thích web|url=https://fishesofaustralia.net.au/home/species/1042|tiêu đề=Scribbled Unicorn, ''Naso maculatus'' Randall & Struhsaker 1981|website=Fishes of Australia|access-date = ngày 29 tháng 11 năm 2020}}</ref>.

''N. maculatus'' không có [[sừng]] hay [[bướu]] ở trước trán. Có 2 phiến xương nhọn chĩa ra ở mỗi bên cuống đuôi, tạo thành ngạnh sắc<ref name="FishBase" />. Vây đuôi hơi lõm<ref name=":0" />.

Số gai ở vây lưng: 6 - 7; Số tia vây ở vây lưng: 26 - 28; Số gai ở vây hậu môn: 2; Số tia vây ở vây hậu môn: 26 - 28; Số tia vây ở vây ngực: 16 - 18; Số gai ở vây bụng: 1; Số tia vây ở vây bụng: 3<ref name=":0" />.

== Sinh thái ==
Ở [[Nhật]], loài cá này được quan sát thấy là sống thành đàn, thỉnh thoảng chúng được nhìn thấy trong đàn của ''[[Naso hexacanthus]]''<ref name="IUCN" />.

== Tham khảo ==
{{Tham khảo}}

{{Taxonbar|from=Q2800031}}

[[Thể loại:Naso|M]]
[[Thể loại:Cá Thái Bình Dương]]
[[Thể loại:Cá Nhật Bản]]
[[Thể loại:Cá Đài Loan]]
[[Thể loại:Cá Hawaii]]
[[Thể loại:Cá Úc]]
[[Thể loại:Cá Nouvelle-Calédonie]]
[[Thể loại:Động vật được mô tả năm 1981]]

title: Tình trạng bảo tồn

Tình trạng bảo tồn: · Ít quan tâm (IUCN 3.1)

title: Phân loại khoa học

Ngành (phylum): Chordata

Lớp (class): Actinopterygii

Bộ (ordo): Acanthuriformes

Họ (familia): Acanthuridae

Chi (genus): Naso

Loài (species): N. maculatus

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Naso maculatus · Randall & Struhsaker, 1981


text:
# Cryptolabis phallostena
Cryptolabis phallostena là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

title: Cryptolabis phallostena

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Cryptolabis phallostena''
| image =
| image caption =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| classis = [[Côn trùng|Insecta]]
| ordo = [[Ruồi|Diptera]]
| familia = [[Limoniidae]]
| genus = ''[[Cryptolabis]]''
| binomial = ''Cryptolabis phallostena''
| binomial_authority = [[Charles Paul Alexander|Alexander]], 1968
}}
'''''Cryptolabis phallostena''''' là một loài [[ruồi]] trong họ [[Limoniidae]].<ref name = "COL"/> Chúng phân bố ở [[vùng Tân nhiệt đới]].

==Liên kết ngoài==
* {{wikispecies nội dòng}}

==Tham khảo==
<references>
<ref name = "COL">{{chú thích web|url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2011/search/all/key/Cryptolabis+phallostena/match/1|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.|access-date = 5 tháng 6 năm 2012 |author= Bisby |first = F.A. |last2 = Roskov |first2 = Y.R. |last3 = Orrell |first3 = T.M. |last4 = Nicolson |first4 = D. |last5 = Paglinawan |first5 = L.E. |last6 = Bailly |first6 = N. |last7 = Kirk |first7 = P.M. |last8 = Bourgoin |first8 = T. |last9 = Baillargeon |first9= G. |last10 = Ouvrard |first10 = D.|year= 2011|publisher=Species 2000: Reading, UK.}}</ref>
</references>

[[Thể loại:Cryptolabis]]
[[Thể loại:Limoniidae ở vùng Neotropic]]

{{Chioneinae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Lớp (class): Insecta

Bộ (ordo): Diptera

Họ (familia): Limoniidae

Chi (genus): Cryptolabis

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Cryptolabis phallostena · Alexander, 1968


text:
# Hohenbergia salzmannii
Hohenbergia salzmannii là một loài thực vật có hoa trong họ Bromeliaceae. Loài này được (Baker) E.Morren ex Baker mô tả khoa học đầu tiên năm 1889.

title: Hohenbergia salzmannii

wikitext:
{{tiêu đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Hohenbergia salzmannii''
| status =
| status_system =
| status_ref =
| image =
| image_caption =
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| unranked_divisio = [[Thực vật có hoa|Angiospermae]]
| unranked_classis = [[Thực vật một lá mầm|Monocots]]
| unranked_ordo = [[Nhánh Thài lài|Commelinids]]
| ordo = [[Poales]]
| familia = [[Bromeliaceae]]
| genus = ''[[Hohenbergia]]''
| species = '''''H. salzmannii'''''
| binomial = ''Hohenbergia salzmannii''
| binomial_authority = ([[John Gilbert Baker|Baker]]) [[Charles Jacques Édouard Morren|E.Morren]] ex [[John Gilbert Baker|Baker]]
| range_map =
| range_map_caption =
| synonyms =
}}
'''''Hohenbergia salzmannii''''' là một loài [[thực vật có hoa]] trong họ [[Bromeliaceae]]. Loài này được (Baker) E.Morren ex Baker mô tả khoa học đầu tiên năm 1889.<ref>{{chú thích web|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-249166| title=''Hohenbergia salzmannii''|access-date=ngày 16 tháng 7 năm 2013| author=The Plant List | year =2010}}</ref>

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

==Liên kết ngoài==
*{{commonscat-inline|Hohenbergia salzmannii}}
*{{wikispecies-inline|Hohenbergia salzmannii}}
*{{IPNI2|Hohenbergia salzmannii|123269-1|access-date=ngày 16 tháng 7 năm 2013}}

[[Thể loại:Hohenbergia]]
[[Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1889]]
[[Thể loại:Thực vật Brasil]]

{{Bromelioideae-stub}}

title: Phân loại khoa học

(không phân hạng): Angiospermae Monocots Commelinids

Bộ (ordo): Poales

Họ (familia): Bromeliaceae

Chi (genus): Hohenbergia

Loài (species): H. salzmannii

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Hohenbergia salzmannii · (Baker) E.Morren ex Baker


text:
# Peperomia pereskiifolia
Peperomia pereskiifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Hồ tiêu. Loài này được Nikolaus Joseph von Jacquin miêu tả khoa học đầu tiên năm 1791.

title: Peperomia pereskiifolia

wikitext:
{{Speciesbox
|image = Peperomia pereskiifolia - Copenhagen Botanical Garden - DSC07420.JPG
|genus = Peperomia
|species = pereskiifolia
|authority = ([[Nikolaus Joseph von Jacquin|Jacq.]]) [[Carl Sigismund Kunth|Kunth]]
|synonyms =
{{collapsible list|
  {{Species list
  | Piper pereskiifolium | Jacq.
  | Troxirum pereskia | Raf.
  }}
}}
}}

'''''Peperomia pereskiifolia''''' là một loài [[thực vật có hoa]] trong [[họ Hồ tiêu]]. Loài này được [[Nikolaus Joseph von Jacquin]] miêu tả khoa học đầu tiên năm 1791.<ref>{{Chú thích web|url=https://www.gbif.org/species/3086394|tiêu đề=''Peperomia pereskiifolia'' (Jacq.) Kunth|website=www.gbif.org|ngôn ngữ=en|ngày truy cập=2025-01-11}}</ref>

==Tham khảo==
{{Reflist}}

{{Commons category-inline}}

{{Taxonbar|from=Q3375024}}

[[Thể loại:Peperomia|pereskiifolia]]
[[Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1791]]

{{Piperaceae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Giới: Plantae

nhánh: Tracheophyta Angiospermae Magnoliids

Bộ: Piperales

Họ: Piperaceae

Chi: Peperomia

Loài: P. pereskiifolia

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Peperomia pereskiifolia · (Jacq.) Kunth

title: Các đồng nghĩa

Các đồng nghĩa: Danh sách - - Piper pereskiifolium Jacq. - Troxirum pereskia Raf.


text:
# Harpophyllum
Harpophyllum là một chi rêu trong họ Hookeriaceae.

title: Harpophyllum

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Harpophyllum''
| status =
| status_system =
| status_ref =
| image =
| image_caption =
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| divisio = [[Bryophyta]]
| classis = [[Bryopsida]]
| ordo = [[Hookeriales]]
| familia = [[Hookeriaceae]]
| genus = '''''Harpophyllum'''''
| genus_authority =
}}
'''''Harpophyllum''''' là một chi [[rêu]] trong họ [[Hookeriaceae]].<ref>{{chú thích web|url=http://www.theplantlist.org/1.1/browse/B/Hookeriaceae/Harpophyllum/| title=''Harpophyllum''|access-date=ngày 10 tháng 6 năm 2014| author=The Plant List | year =2010}}</ref>

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

==Liên kết ngoài==
*{{Thể loại Commons nội dòng|Harpophyllum}}
*{{wikispecies-inline|Harpophyllum}}

[[Thể loại:Harpophyllum| ]]

{{Hookeriaceae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Ngành (divisio): Bryophyta

Lớp (class): Bryopsida

Bộ (ordo): Hookeriales

Họ (familia): Hookeriaceae

Chi (genus): Harpophyllum


text:
# Dobříč, Plzeň-sever
Dobříč là một làng thuộc huyện Plzeň-Bắc (huyện), vùng Plzeňský, Cộng hòa Séc.

title: Dobříč, Plzeň-sever

wikitext:
{{Thông tin khu dân cư
|name  = Dobříč
|other_name  =
|native_name = <!-- for cities whose native name is not in English -->
|nickname =
|settlement_type =[[Làng của Cộng hòa Séc|Làng]]<!--For Town or Village (Leave blank for the default City)-->
|motto  =
<!-- images and maps  ----------->
|image_skyline  =
|imagesize  =
|image_caption  =
|image_flag  =
|flag_size  =
|image_seal  =
|seal_size  =
|image_shield =
|shield_size =
|image_map  =
|pushpin_map =
|mapsize =
|map_caption =
|image_map1  =
|mapsize1 =
<!-- Location ------------------>
|subdivision_type = Quốc gia
|subdivision_name = {{Lá cờ|Cộng hòa Séc}}
|subdivision_type1 = [[Vùng của Cộng hòa Séc|Vùng]]
|subdivision_name1 = [[Plzeň (vùng)|Plzeňský]]
|subdivision_type2 = [[Huyện của Cộng hòa Séc|Huyện]]
|subdivision_name2 =[[Plzeň-Bắc (huyện)|Plzeň-Bắc (huyện)]]
|subdivision_type3 =
|subdivision_name3 =
<!-- Politics ----------------->
|government_footnotes =
|government_type =
|leader_title =
|leader_name =
|established_title = <!-- Settled -->
|established_date =
<!-- Area    --------------------->
|area_magnitude  =
|unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired-->
|area_footnotes =
|area_total_km2 =<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion-->
|area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion-->
|area_metro_km2 =
<!-- Population   ----------------------->
|population_as_of =
|population_footnotes =
|population_note =
|population_total =
|population_density_km2  =
<!-- General information  --------------->
|timezone = [[Giờ chuẩn Trung Âu|CET]]
|utc_offset  =+1
|timezone_DST  = [[Giờ Mùa hè Trung Âu|CEST]]
|utc_offset_DST  =+2
|latd=|latm=|lats=|latNS=N
|longd=|longm=|longs=|longEW=E
|elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags-->
|elevation_m =
|elevation_ft =
<!-- Area/postal codes & others -------->
|postal_code_type = [[Các vùng của Liên minh châu Âu|NUTS 5]] <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... -->
|postal_code = CZ0325 558770
|area_code  =
|blank_name  =
|blank_info  =
|blank1_name =
|blank1_info =
|website =
|footnotes  =
}}

'''Dobříč''' là một [[Làng của Cộng hòa Séc|làng]] thuộc huyện [[Plzeň-Bắc (huyện)|Plzeň-Bắc (huyện)]], vùng [[Plzeň (vùng)|Plzeňský]], [[Cộng hòa Séc]].<ref>{{chú thích web|url=http://www.czso.cz/csu/klasifik.nsf/i/ii_struktura_uzemi_ceske_republiky/|title=Struktura území ČR od 1.1.2008 do 1.1.2012 - xls|access-date=ngày 8 tháng 8 năm 2012|archive-date=2012-06-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20120628044327/http://www.czso.cz/csu/klasifik.nsf/i/ii_struktura_uzemi_ceske_republiky/|url-status=dead}}</ref>

== Tham khảo ==
{{tham khảo}}
{{Sơ khai địa lý Cộng hòa Séc}}

[[Thể loại:Huyện Plzeň-Bắc]]
[[Thể loại:Làng của Cộng hòa Séc]]

title: Dobříč

Quốc gia: Cộng hòa Séc

Vùng: Plzeňský

Huyện: Plzeň-Bắc (huyện)

• Mùa hè ( DST ): CEST ( UTC+2 )


text:
# Megapenthes angustus
Megapenthes angustus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1932.

title: Megapenthes angustus

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Megapenthes angustus''
| image =
| image caption =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| classis = [[Côn trùng|Insecta]]
| ordo = [[Bọ cánh cứng|Coleoptera]]
| familia = [[Họ Bổ củi|Elateridae]]
| genus = ''[[Megapenthes]]''
| species = '''''M. angustus'''''
| binomial = ''Megapenthes angustus''
| binomial_authority = [[Edmond Jean-Baptiste Fleutiaux|Fleutiaux]], 1932
}}
'''''Megapenthes angustus''''' là một loài [[bọ cánh cứng]] trong họ [[Họ Bổ củi|Elateridae]]. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1932.<ref>[http://insects.tamu.edu/research/collection/hallan/test/Arthropoda/Insects/Coleoptera/Family/Elateridae.txt Elateridae] in [http://insects.tamu.edu/research/collection/hallan/test/Arthropoda/Insects/Coleoptera/Family/Coleoptera1.htm Synopsis of the described Coleoptera of the World 6 juni 2010]</ref>
==Chú thích==
{{Tham khảo|30em}}

==Tham khảo==
* {{wikispecies nội dòng}}

[[Thể loại:Megapenthes|angustus]]
[[Thể loại:Bọ cánh cứng được mô tả năm 1932]]

{{Megapenthini-stub}}

title: Phân loại khoa học

Bộ (ordo): Coleoptera

Họ (familia): Elateridae

Chi (genus): Megapenthes

Loài (species): M. angustus

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Megapenthes angustus · Fleutiaux, 1932


text:
# Doeringiella baeri
Doeringiella baeri là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Vachal mô tả khoa học năm 1904.

title: Doeringiella baeri

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Doeringiella baeri''
| image =
| image caption =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| classis = [[Côn trùng|Insecta]]
| ordo = [[Bộ Cánh màng|Hymenoptera]]
| familia = [[Họ Ong mật|Apidae]]
| subfamilia = [[Nomadinae]]
| tribus = [[Epeolini]]
| genus = ''[[Doeringiella]]''
| species = '''''D. baeri'''''
| binomial = ''Doeringiella baeri''
| binomial_authority = ([[Joseph Vachal|Vachal]], 1904)
}}
'''''Doeringiella baeri''''' là một loài [[Bộ Cánh màng|Hymenoptera]] trong họ [[Họ Ong mật|Apidae]]. Loài này được Vachal mô tả khoa học năm 1904.<ref>{{Reftabel|2008-ITIS|Dier}}</ref>
==Chú thích==
{{Tham khảo|30em}}

==Tham khảo==
* {{wikispecies-inline}}

[[Thể loại:Doeringiella]]
[[Thể loại:Động vật được mô tả năm 1904]]

{{Nomadinae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Bộ (ordo): Hymenoptera

Họ (familia): Apidae

Phân họ (subfamilia): Nomadinae

Tông (tribus): Epeolini

Chi (genus): Doeringiella

Loài (species): D. baeri

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Doeringiella baeri · (Vachal, 1904)


text:
# Eurema alitha
Eurema alitha là một loài bướm ngày thuộc chi Eurema. Nó được C. & R. Felder miêu tả đầu tiên năm 1862 là Terias alitha. Nó được tìm thấy ở Đông Nam Á.

## Phân loài
- E. alitha alitha (Mindanao)
- E. alitha basilana (Basilan)
- E. alitha djampeana (Tanahdjampea)
- E. alitha garama (Sulu Islands)
- E. alitha gradiens (miền bắc Borneo)
- E. alitha jalendra (Palawan)
- E. alitha novaguineensis (Papua)[cần định hướng]
- E. alitha samarana (Samar)
- E. alitha sanama (Sulu Islands)
- E. alitha sangira (Sangi)
- E. alitha zita (Sulawesi)

title: Eurema alitha

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Eurema alitha''
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| classis = [[Côn trùng|Insecta]]
| ordo = [[Bộ Cánh vẩy|Lepidoptera]]
| familia = [[Pieridae]]
| genus = ''[[Eurema]]''
| species = '''''E. alitha'''''
| binomial = ''Eurema alitha''
| binomial_authority = (C. & [[Rudolf Felder|R. Felder]], 1862)
| synonyms =
*''Terias invida'' <small>Butler, 1883</small>
*''Eurema zita''
| image = NovaraExpZoologischeTheilLepidopteraAtlasTaf24.jpg
}}
'''''Eurema alitha''''' là một loài [[bướm ngày]] thuộc chi ''[[Eurema]]''. Nó được C. & R. Felder miêu tả đầu tiên năm 1862 là ''Terias alitha''.<ref>{{chú thích tạp chí |author=C. & R. Felder |year=1862 |title=Lepidoptera nova |journal=Wiener entomologische monatschrift |volume=6 |pages=282–294 |url=http://www.archive.org/stream/wienerentomologi06wien#page/289/mode/1up}}</ref><ref>{{Chú thích web | url = http://www.funet.fi/pub/sci/bio/life/insecta/lepidoptera/ditrysia/papilionoidea/pieridae/coliadinae/eurema/ | tiêu đề = Eurema | tác giả 1 = | ngày = | ngày truy cập = 31 tháng 10 năm 2015 | nơi xuất bản = | ngôn ngữ = }}</ref> Nó được tìm thấy ở [[Đông Nam Á]].

== Phân loài ==
*''E. alitha alitha'' ([[Mindanao]])
*''E. alitha basilana'' ([[Basilan]])
*''E. alitha djampeana'' ([[Tanahdjampea]])
*''E. alitha garama'' ([[Sulu Archipelago|Sulu Islands]])
*''E. alitha gradiens'' (miền bắc [[Borneo]])
*''E. alitha jalendra'' ([[Palawan]])
*''E. alitha novaguineensis'' ([[Papua]]){{dn}}
*''E. alitha samarana'' ([[Samar]])
*''E. alitha sanama'' ([[Sulu Islands]])
*''E. alitha sangira'' ([[Sangir Island|Sangi]])
*''E. alitha zita'' ([[Sulawesi]])

==Chú thích==
{{Tham khảo|30em}}

==Tham khảo==
* {{wikispecies nội dòng}}
* {{commonscat-inline|Eurema alitha}}

[[Thể loại:Eurema|A]]
[[Thể loại:Terias|I]]
[[Thể loại:Động vật được mô tả năm 1862]]

{{pieridae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Bộ (ordo): Lepidoptera

Họ (familia): Pieridae

Chi (genus): Eurema

Loài (species): E. alitha

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Eurema alitha · (C. & R. Felder, 1862)

title: Danh pháp đồng nghĩa

Danh pháp đồng nghĩa: - Terias invida Butler, 1883 - Eurema zita


text:
# Platycypha rufitibia
Platycypha rufitibia là loài chuồn chuồn trong họ Chlorocyphidae. Loài này được Pinhey mô tả khoa học đầu tiên năm 1961.

title: Platycypha rufitibia

wikitext:
{{tiêu đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| status =
| status_system =
| status_ref =
| image =
| image_caption =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| classis = [[Côn trùng|Insecta]]
| ordo = [[Chuồn chuồn|Odonata]]
| familia = [[Chlorocyphidae]]
| genus = ''[[Platycypha]]''
| species = '''''P. rufitibia'''''
| binomial = ''Platycypha rufitibia''
| binomial_authority = Pinhey, 1961
| name = ''Platycypha rufitibia''
}}
'''''Platycypha rufitibia''''' là loài [[chuồn chuồn]] trong họ [[Chlorocyphidae]]. Loài này được Pinhey mô tả khoa học đầu tiên năm 1961.<ref>{{chú thích web| url=http://www.pugetsound.edu/academics/academic-resources/slater-museum/biodiversity-resources/dragonflies/world-odonata-list/| title=rufitibia| work=World Odonata List| accessdate=ngày 17 tháng 6 năm 2013| archive-date=2010-08-28| archive-url=https://web.archive.org/web/20100828091754/http://www.pugetsound.edu/academics/academic-resources/slater-museum/biodiversity-resources/dragonflies/world-odonata-list/| url-status=dead}}</ref>

==Chú thích==
{{tham khảo}}

==Tham khảo==

*{{commonscat-inline|Platycypha rufitibia}}
*{{wikispecies-inline|Platycypha rufitibia}}

[[Thể loại:Platycypha]]
[[Thể loại:Động vật được mô tả năm 1961]]

{{Odonata-stub}}

title: Phân loại khoa học

Bộ (ordo): Odonata

Họ (familia): Chlorocyphidae

Chi (genus): Platycypha

Loài (species): P. rufitibia

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Platycypha rufitibia · Pinhey, 1961


text:
# Xã Pepin, Quận Wabasha, Minnesota
Xã Pepin (tiếng Anh: Pepin Township) là một xã thuộc quận Wabasha, tiểu bang Minnesota, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 378 người.

title: Xã Pepin, Quận Wabasha, Minnesota

wikitext:
{{Thông tin khu dân cư
 | tên bản địa = Pepin Township
 | ngôn ngữ tên bản địa = en
| tên = Xã Pepin
| settlement_type = [[Xã của Hoa Kỳ|Xã]]
 | tên hiệu =
 | khẩu hiệu =
 | hình nền trời =
 | hình cờ =
 | hình con dấu =
 | bản đồ = | ctbd = Vị trí trong [[Quận Wabasha, Minnesota|Quận Wabasha]], [[Minnesota]]
| bản đồ 1 = Map of Minnesota highlighting Wabasha County.svg
| ctbd1 = Vị trí quận Wabasha trong tiểu bang Minnesota ở Hoa Kỷ
 | subdivision_type = [[Quốc gia]]
 | subdivision_type1 = [[Tiểu bang Hoa Kỳ|Tiểu bang]]
 | subdivision_type2 = [[Danh dách các quận ở Minnesota|Quận]]
 | subdivision_name = [[Hoa Kỳ]]
 | subdivision_name1 = [[Minnesota]]
 | subdivision_name2 = [[Quận Wabasha, Minnesota|Quận Wabasha]]
 | established_title =
 | established_date =
 | established_title2 =
 | established_date2 =
 | government_type =
 | leader_title =
 | leader_tên =
 | area_magnitude =
 | area_total_sq_mi =
 | area_total_km2 =
 | area_land_sq_mi =
 | area_land_km2 =
 | area_water_sq_mi =
 | area_water_km2 =
 | area_urban_sq_mi =
 | area_urban_km2 =
 | area_metro_km2 =
 | area_metro_sq_mi =
 | population_as_of=2010
 | population_footnotes =
 | population_total = 378
 | population_urban =
 | population_metro =
 | population_density_sq_mi =
 | population_density_km2 =
 | timezone = [[Múi giờ miền Trung (Bắc Mỹ)|CST]]
 | utc_offset = -6
 | timezone_DST = '''CDT'''
 | utc_offset_DST = -5
 | latd = | latm = | lats = | latNS = N
 | longd = | longm = | longs = | longEW = W
 | elevation_footnotes=
 | elevation_ft =
 | elevation_m =
 | website =
 | footnotes =
}}
'''Xã Pepin''' ({{langx|en|Pepin Township}}) là một [[Xã của Hoa Kỳ|xã]] thuộc [[Quận Wabasha, Minnesota|quận Wabasha]], tiểu bang [[Minnesota]], [[Hoa Kỳ]]. Năm 2010, dân số của xã này là 378 người.<ref>{{chú thích web|url=http://www.census.gov/geo/www/gazetteer/gazetteer2010.html|title=2010 Census Gazetteer Files|publisher=[[Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ]]|access-date = ngày 11 tháng 10 năm 2012}}</ref>

==Tham khảo==
{{Tham khảo}}

== Xem thêm ==
* [http://factfinder2.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=DEC_10_PL_GCTPL2.ST16&prodType=table American FactFinder]

{{Sơ khai Minnesota}}

{{DEFAULTSORT:Pepin, Wabasha, Minnesota}}
[[Thể loại:Xã của Minnesota]]
[[Thể loại:Quận Wabasha, Minnesota]]

title: Xã Pepin · Pepin Township

Quốc gia: Hoa Kỳ

Tiểu bang: Minnesota

Quận: Quận Wabasha

title: Dân số (2010)

• Mùa hè (DST): CDT (UTC-5)


text:
# Hymenophyllum sericeum
Hymenophyllum sericeum là một loài thực vật có mạch trong họ Hymenophyllaceae. Loài này được (Sw.) Sw. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1802.

title: Hymenophyllum sericeum

wikitext:
{{tiêu đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Hymenophyllum sericeum''
| status =
| status_system =
| status_ref =
| image = Hymenophyllum sericeum Plumier.jpg
| image_caption =
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| divisio = [[Pteridophyta]]
| classis = [[Polypodiopsida]] /<br> Pteridopsida {{au|(disputed)}}
| ordo = '''Hymenophyllales'''
| familia = [[Hymenophyllaceae]]
| genus = ''[[Hymenophyllum]]''
| species = '''''H. sericeum'''''
| binomial = ''Hymenophyllum sericeum''
| binomial_authority = ([[Olof Peter Swartz|Sw.]]) [[Olof Peter Swartz|Sw.]], [[1800]]
}}
'''''Hymenophyllum sericeum''''' là một loài [[thực vật có mạch]] trong họ [[Hymenophyllaceae]]. Loài này được (Sw.) Sw. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1802.<ref>{{chú thích web|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/tro-26625735| title=''Hymenophyllum sericeum''|access-date = ngày 13 tháng 8 năm 2013 | author=The Plant List | year =2010}}</ref>
==Chú thích==
{{tham khảo}}
==Liên kết ngoài==
*{{Thể loại Commons nội dòng|Hymenophyllum sericeum}}
*{{Wikispecies nội dòng|Hymenophyllum sericeum}}
*{{IPNI2|Hymenophyllum sericeum|1202439-2|access-date = ngày 13 tháng 8 năm 2013}}

[[Thể loại:Hymenophyllum]]
[[Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1802]]

{{Hymenophyllales-stub}}

title: Phân loại khoa học

Ngành (divisio): Pteridophyta

Lớp (class): Polypodiopsida / · Pteridopsida (disputed)

Bộ (ordo): Hymenophyllales

Họ (familia): Hymenophyllaceae

Chi (genus): Hymenophyllum

Loài (species): H. sericeum

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Hymenophyllum sericeum · (Sw.) Sw., 1800


text:
# Pseudomicrodes negrita
Pseudomicrodes negrita là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

title: Pseudomicrodes negrita

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Pseudomicrodes negrita''
| image =
| image_caption =
| status =
| status_system =
| status_ref =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| classis = [[Côn trùng|Insecta]]
| ordo = [[Bộ Cánh vẩy|Lepidoptera]]
| familia = [[Noctuidae]]
| genus = ''[[Pseudomicrodes]]''
| species = '''''P. negrita'''''
| binomial = ''Pseudomicrodes negrita''
| binomial_authority = [[George Francis Hampson|Hampson]]
| synonyms =
}}
'''''Pseudomicrodes negrita''''' là một loài [[bướm đêm]] trong họ [[Noctuidae]].<ref name = "COL">{{chú thích web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2011/search/all/key/Pseudomicrodes+negrita/match/1|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.|accessdate= ngày 28 tháng 6 năm 2014 |author= Bisby |first = F.A. |last2 = Roskov |first2 = Y.R. |last3 = Orrell |first3 = T.M. |last4 = Nicolson |first4 = D. |last5 = Paglinawan |first5 = L.E. |last6 = Bailly |first6 = N. |last7 = Kirk |first7 = P.M. |last8 = Bourgoin |first8 = T. |last9 = Baillargeon |first9= G. |last10 = Ouvrard |first10 = D.|year= 2011|publisher=Species 2000: Reading, UK.}}</ref><ref>{{Brontabel|9999-Lepindex}}</ref>

==Chú thích==
{{Tham khảo}}

==Liên kết ngoài==
*{{wikispecies-inline|Pseudomicrodes negrita|''Pseudomicrodes negrita''}}
*{{commonscat-inline|Pseudomicrodes negrita|''Pseudomicrodes negrita''}}

[[Thể loại:Pseudomicrodes]]

{{Acontiinae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Họ (familia): Noctuidae

Chi (genus): Pseudomicrodes

Loài (species): P. negrita

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Pseudomicrodes negrita · Hampson


text:
# Mistretta
Mistretta (or Mistritta in tiếng Sicilia) là một đô thị ở tỉnh Messina trong vùng Sicilia của Italia, có vị trí cách khoảng 90 km về phía đông của Palermo và vào khoảng 110 km về phía tây của Messina. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 5.374 người và diện tích là 126,8 km².
Mistretta giáp các đô thị: Capizzi, Caronia, Castel di Lucio, Cerami, Motta d'Affermo, Nicosia, Pettineo, Reitano, Santo Stefano di Camastra.

title: Mistretta

wikitext:
{{Infobox settlement
| name                    = Mistretta
| official_name           = Mistretta
| native_name             =
| native_name_lang        =
| settlement_type         = Thành phố
| image_skyline           =
| imagesize               =
| image_alt               =
| image_caption           =
| image_flag              =
| image_seal              =
| seal_size               = {{#if:|100px|140px}}
| pushpin_map             = Italy
| pushpin_map_caption     = Vị trí của Mistretta tại Ý
| pushpin_label_position  = right
| coordinates             = {{coor dm|37|56|N|14|22|E|type:city(5.374)_region:IT}}
| subdivision_type        = Quốc gia
| subdivision_name        = {{flagicon|Ý}} [[Ý]]
| subdivision_type1       = [[Vùng hành chính (Ý)|Vùng]]
| subdivision_name1       = [[Sicilia]]
| subdivision_type2       = [[Tỉnh (Ý)|Tỉnh]]
| subdivision_name2       = [[messina (tỉnh)|tỉnh Messina]] (ME)
| established_title       =
| established_date        =
| government_type         =
| leader_title            = Thị trưởng
| leader_name             =
| leader_party            =
| area_total_km2          = 126,8
| elevation_m             = 950
| population_as_of        = Tháng 12 năm 2004
| population_total        = 5374
| population_density_km2  = 42
| population_demonym      = mistrettesi
| timezone1               = [[Giờ Trung Âu|CET]]
| utc_offset1             = +1
| timezone1_DST           = [[Giờ mùa hè Trung Âu|CEST]]
| utc_offset1_DST         = +2
| postal_code_type        = Mã bưu điện
| postal_code             = 98073
| area_code_type          = [[Mã khu vực ở Ý|Mã điện thoại]]
| area_code               = 0921
| parts_type              = [[Frazione|Frazioni]]
| parts                   =
| blank_name_sec1         = Thánh bảo trợ
| blank_info_sec1         =
| blank1_name_sec1        = Ngày lễ
| blank1_info_sec1        =
| website                 = [http://www.comune.mistretta.me.it www.comune.mistretta.me.it]
}}
'''Mistretta''' (or '''Mistritta''' in [[tiếng Sicilia]]) là một đô thị ở [[messina (tỉnh)|tỉnh Messina]] trong vùng [[Sicilia]] của [[Ý|Italia]], có vị trí cách khoảng 90 km về phía đông của [[Palermo]] và vào khoảng 110 km về phía tây của [[Messina]]. Tại thời điểm ngày [[31 tháng 12]] năm [[2004]], đô thị này có dân số 5.374 người và diện tích là 126,8 km².<ref name="istat">Tất cả số liệu thống kê căn cứ vào số liệu của Viện thống kê quốc gia Italia [[Viện Thống kê Quốc gia (Ý)|Istat]].</ref>

Mistretta giáp các đô thị: [[Capizzi]], [[Caronia]], [[Castel di Lucio]], [[Cerami]], [[Motta d'Affermo]], [[Nicosia (EN)|Nicosia]], [[Pettineo]], [[Reitano]], [[Santo Stefano di Camastra]].

==Lịch sử biến động dân số==
<timeline>
Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.8)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:455 height:303
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:15000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:2000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:500 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001

PlotData=
 color:barra width:20 align:left

 bar:1861 from: 0 till:11632
 bar:1871 from: 0 till:11929
 bar:1881 from: 0 till:13132
 bar:1901 from: 0 till:14041
 bar:1911 from: 0 till:13939
 bar:1921 from: 0 till:14762
 bar:1931 from: 0 till:11558
 bar:1936 from: 0 till:11546
 bar:1951 from: 0 till:11670
 bar:1961 from: 0 till:9979
 bar:1971 from: 0 till:6631
 bar:1981 from: 0 till:6289
 bar:1991 from: 0 till:6195
 bar:2001 from: 0 till:5541

PlotData=

 bar:1861 at:11632 fontsize:XS text: 11632 shift:(-8,5)
 bar:1871 at:11929 fontsize:XS text: 11929 shift:(-8,5)
 bar:1881 at:13132 fontsize:XS text: 13132 shift:(-8,5)
 bar:1901 at:14041 fontsize:XS text: 14041 shift:(-8,5)
 bar:1911 at:13939 fontsize:XS text: 13939 shift:(-8,5)
 bar:1921 at:14762 fontsize:XS text: 14762 shift:(-8,5)
 bar:1931 at:11558 fontsize:XS text: 11558 shift:(-8,5)
 bar:1936 at:11546 fontsize:XS text: 11546 shift:(-8,5)
 bar:1951 at:11670 fontsize:XS text: 11670 shift:(-8,5)
 bar:1961 at:9979 fontsize:XS text: 9979 shift:(-8,5)
 bar:1971 at:6631 fontsize:XS text: 6631 shift:(-8,5)
 bar:1981 at:6289 fontsize:XS text: 6289 shift:(-8,5)
 bar:1991 at:6195 fontsize:XS text: 6195 shift:(-8,5)
 bar:2001 at:5541 fontsize:XS text: 5541 shift:(-8,5)

TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Data from ISTAT

</timeline>

==Tham khảo==
{{tham khảo}}

==Liên kết ngoài==
* [http://www.comune.mistretta.me.it www.comune.mistretta.me.it]
{{clear}}
{{Tỉnh Messina}}

{{Sơ khai Ý}}
{{thể loại Commons|Mistretta}}

[[Thể loại:Đô thị tỉnh Messina]]
[[Thể loại:Đô thị Thành phố trung tâm Messina]]

title: Mistretta

Quốc gia: Ý

Vùng: Sicilia

Tỉnh: tỉnh Messina (ME)

Thủ phủ: Mistretta

title: Diện tích

title: Dân số (Tháng 12 năm 2004)

Tên cư dân: mistrettesi

Múi giờ: UTC+1, UTC+2

• Mùa hè (DST): CEST (UTC+2)


text:
# Ugnouas
Ugnouas là một xã thuộc tỉnh Hautes-Pyrénées trong vùng Occitanie khu vực tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 240 mét trên mực nước biển.

title: Ugnouas

wikitext:
{{Bảng thông tin thành phố Pháp
|name = Ugnouas
|region = [[Occitanie]]
|department = [[Hautes-Pyrénées]]
|arrondissement = [[Tarbes (quận)|Quận Tarbes]]
|canton = [[Tổng Rabastens-de-Bigorre]]
|INSEE = 65457
|postal code = 65140
|mayor =
|term =
|intercommunality = [[Liên xã Adour-Rustan-Arros]]
|longitude = 0.1
|latitude = 43.3416666667
|elevation m = 240
|elevation min m = 235
|elevation max m = 243
|area km2 = 1.59
|population = 73
|population date = 1999
}}

'''Ugnouas''' là một [[Xã của Pháp|xã]] thuộc [[tỉnh (Pháp)|tỉnh]] [[Hautes-Pyrénées]] trong [[vùng của Pháp|vùng]] [[Occitanie]] khu vực tây nam nước [[Pháp]]. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 240 [[mét]] trên [[mực nước biển]].

==Tham khảo==
*[http://www.insee.fr/en/home/home_page.asp INSEE]
{{Tham khảo}}

{{Xã của Hautes-Pyrénées}}

[[Thể loại:Xã của Hautes-Pyrénées]]

{{HautesPyrenees-stub}}

title: Hành chính

Quốc gia: Pháp

Vùng: Occitanie

Tỉnh: Hautes-Pyrénées

Quận: Quận Tarbes

Tổng: Tổng Rabastens-de-Bigorre

title: Thống kê

Diện tích đất1: 1,59 km2 (0,61 dặm vuông Anh)

Thống kê: 1 Dữ liệu địa chính Pháp loại trừ các hồ và ao lớn hơn 1 km² (0.386 dặm vuông hoặc 247 acre) cũng như các cửa sông.

Thống kê: 2 Dân số không tính hai lần: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần.


text:
# Yeleğen, Eşme
Yeleğen là một xã thuộc huyện Eşme, tỉnh Uşak, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 2498 người.

title: Yeleğen, Eşme

wikitext:
{{Thông tin khu dân cư
|name = Yeleğen
|other_name =
|native_name =
|settlement_type = Xã
|image_skyline =
|imagesize =
|image_caption =
|image_map =
|pushpin_map =
|pushpin_label_position =right
|pushpin_map_caption =Vị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
|coordinates_display = inline,title
|coordinates_region =
|subdivision_type = [[Quốc gia]]
|subdivision_name ={{flag|Thổ Nhĩ Kỳ}}
|subdivision_type1 =[[Phân cấp hành chính Thổ Nhĩ Kỳ|Tỉnh]]
|subdivision_name1 = [[Uşak (tỉnh)|Uşak]]
|subdivision_type2 = [[Phân cấp hành chính Thổ Nhĩ Kỳ|Huyện]]
|subdivision_name2 = [[Eşme]]
|leader_title =
|leader_name =
|established_title =
|established_date =
|area_total_km2 =
|population_as_of = 2010
|population_footnotes =
|population_total =2498 người
|population_density_km2 =
|timezone=[[Giờ Đông Âu|EET]]
|utc_offset=+2
|timezone_DST=[[Giờ mùa hè Đông Âu|EEST]]
|utc_offset_DST=+3
|latd=|latm=|lats=|latNS=N
|longd=|longm=|longs=|longEW=E
|elevation_footnotes =
|elevation_m =
|elevation_ft =
|website =
|footnotes =
}}

'''Yeleğen''' là một [[Phân cấp hành chính Thổ Nhĩ Kỳ|xã]] thuộc huyện [[Eşme]], tỉnh [[Uşak (tỉnh)|Uşak]], [[Thổ Nhĩ Kỳ]]. Dân số thời điểm năm 2010 là 2498 người.<ref>{{chú thích web|url=http://rapor.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?adnksdb2=&ENVID=adnksdb2Env&report=idari_yapi_09sonrasi.RDF&p_il1=64&p_yil=2010&p_dil=2&desformat=html|publisher=Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ|title=Cities, towns and villages in Uşak|accessdate=ngày 5 tháng 9 năm 2012|archive-date=2012-07-15|archive-url=https://archive.today/20120715105332/http://rapor.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?adnksdb2=&ENVID=adnksdb2Env&report=idari_yapi_09sonrasi.RDF&p_il1=64&p_yil=2010&p_dil=2&desformat=html|url-status=bot: unknown}}</ref>

==Chú thích==
{{Tham khảo}}

==Tham khảo==

{{Sơ khai Thổ Nhĩ Kỳ}}

[[Thể loại:Xã thuộc tỉnh Uşak]]

title: Yeleğen

Quốc gia: Thổ Nhĩ Kỳ

Tỉnh: Uşak

Huyện: Eşme

title: Dân số (2010)

• Tổng cộng: 2.498 người

• Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)


text:
# Giovanni Battista Amici
Giovanni Battista Amici (1786-1863) là nhà thiên văn học, nhà vật lý người Ý. Ông phát minh ra kỹ thuật dầu nhũ tương dành cho kính hiển vi vào năm 1840. Kỹ thuật đó chỉ đơn giản là nhúng vật đang nghiên cứu vào một màng dầu, nhưng kỹ thuật này rất quan trọng vì nó làm giảm độ quang sai. Năm 1855, ông trình diễn các thấu kính dìm trong nước dùng cho kính hiển vi.

title: Giovanni Battista Amici

wikitext:
{{Infobox scientist
|name = Giovanni Battista Amici
|image = Amici Giovanni Battista 1786-1863.png
|image_size = 220px
|caption =
|birth_date = [[25 tháng 3]] năm [[1786]]
|birth_place = [[Modena]], [[Ý]]
|death_date = {{dda|1863|4|10|1786|3|25}}
|death_place = [[Firenze]], Ý
|residence =
|citizenship =
|nationality = Ý
|ethnicity =
|field =
* [[Thiên văn học]]
* [[Vật lý]]
|work_institutions = [[Đài quan sát Firenze]]
|alma_mater =
|thesis_title =
|doctoral_advisor =
|doctoral_students =
|known_for = [[Kỹ thuật dầu nhũ tương]]
|author_abbrev_bot =
|author_abbrev_zoo =
|influences =
|influenced =
|prizes =
|religion =
|footnotes =
|signature =
}}
'''Giovanni Battista Amici''' (1786-1863) là [[nhà thiên văn học]], [[nhà vật lý]] [[người Ý]]. Ông [[phát minh]] ra [[kỹ thuật]] [[dầu nhũ tương]] dành cho [[kính hiển vi]] vào [[năm]] [[1840]]. Kỹ thuật đó chỉ đơn giản là nhúng vật đang [[nghiên cứu]] vào một màng [[dầu]], nhưng kỹ thuật này rất quan trọng vì nó làm giảm độ [[quang sai]]. Năm [[1855]], ông trình diễn các [[thấu kính]] dìm trong [[nước]] dùng cho kính hiển vi.<ref>[[Lịch sử]] [[quang học]], [[Trần Nghiêm]]</ref>

==Chú thích==
{{tham khảo}}

{{DEFAULTSORT:Amici, Giovanni Battista}}
[[Thể loại:Sinh năm 1786]]
[[Thể loại:Mất năm 1863]]
[[Thể loại:Nhà thiên văn học Ý]]
[[Thể loại:Nhà vật lý Ý]]
[[Thể loại:Nhà phát minh Ý]]
[[Thể loại:Nhà thực vật học với tên viết tắt]]

title: Giovanni Battista Amici

Sinh: 25 tháng 3 năm 1786 · Modena, Ý

Mất: 10 tháng 4, 1863 (77 tuổi) · Firenze, Ý

Quốc tịch: Ý

Nổi tiếng vì: Kỹ thuật dầu nhũ tương

Ngành: - Thiên văn học - Vật lý

Nơi công tác: Đài quan sát Firenze


text:
# Phoeniculidae
Phoeniculidae là một họ chim trong bộ Bucerotiformes.

## Phân loại học
- Chi Phoeniculus
  - Phoeniculus castaneiceps
  - Phoeniculus bollei
  - Phoeniculus purpureus
  - Phoeniculus somaliensis
  - Phoeniculus damarensis
  - Phoeniculus granti
- Chi Rhinopomastus
  - Rhinopomastus aterrimus
  - Rhinopomastus cyanomelas
  - Rhinopomastus minor

title: Phoeniculidae

wikitext:
{{Bảng phân loại
| image = Green wood-hoopoe (Phoeniculus purpureus).jpg
| image_caption = ''[[Phoeniculus purpureus]]'', ở [[Nam Phi]]
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật có dây sống|Chordata]]
| classis = [[Chim|Aves]]
| ordo = [[Bộ Hồng hoàng|Bucerotiformes]]
| familia = '''Phoeniculidae'''
| familia_authority = [[Charles Lucien Bonaparte|Bonaparte]], 1831
| subdivision_ranks = Chi
| subdivision =
*''[[Phoeniculus]]''
*''[[Rhinopomastus]]''
| range_map=
| synonyms=
|name=Phoeniculidae}}
'''Phoeniculidae''' là một [[họ (sinh học)|họ]] [[chim]] trong bộ Bucerotiformes.<ref>{{cite journal|last=Mayr|first=Gerald|year=2000|title=Tiny Hoopoe-Like Birds from the Middle Eocene of Messel (Germany)|journal=Auk|volume=117|issue=4|pages=964–970|doi=10.1642/0004-8038(2000)117[0964:THLBFT]2.0.CO;2}}</ref>

==Phân loại học==
* '''''Chi [[Phoeniculus]]'''''
** ''[[Phoeniculus castaneiceps]]''
** ''[[Phoeniculus bollei]]''
** ''[[Phoeniculus purpureus]]''
** ''[[Phoeniculus somaliensis]]''
** ''[[Phoeniculus damarensis]]''
** ''[[Phoeniculus granti]]''
* '''''Chi [[Rhinopomastus]]'''''
** ''[[Rhinopomastus aterrimus]]''
** ''[[Rhinopomastus cyanomelas]]''
** ''[[Rhinopomastus minor]]''

==Chú thích==
{{Tham khảo}}

==Tham khảo==
{{Wikispecies|Phoeniculidae}}
{{thể loại Commons|Phoeniculidae}}

[[Thể loại:Danh sách các họ chim]]
[[Thể loại:Bucerotiformes]]
[[Thể loại:Chim châu Phi Hạ Sahara]]

{{Coraciiformes-stub}}

title: Phân loại khoa học

Lớp (class): Aves

Bộ (ordo): Bucerotiformes

Họ (familia): Phoeniculidae · Bonaparte, 1831

title: Chi

Chi: - Phoeniculus - Rhinopomastus