text:
# Arnhem
Arnhem là một đô thị thuộc tỉnh Gelderland, Hà Lan. Đô thị này nằm ở phía đông của Hà Lan. Đây là tỉnh lỵ tỉnh Geldeland và tọa lạc gần sông Nederrijn cũng như gần St. Jansbeek. Đô thị này có diện tích km², dân số là 146.095 người (thời điểm 30/6/2009). Đô thị này là một phần của vùng đô thị Arnhem-Nijmegen với dân số 728.500 người.

## Lịch sử

### Thuở sơ khai
Những di tích khảo cổ lâu đời nhất về sự hiện diện của con người ở Arnhem là hai hòn đá lửa có niên đại khoảng 70,000 năm về trước. Những hòn đá này có từ thời kỳ đồ đá, khi người Neanderthal sống tại khu vực này ở châu Âu. Ở Schuytgraaf, những tàn tích của một trại săn bán có từ khoảng 5000 năm trước Công Nguyên đã được khám phá. Tại Schaarsbergen, mười hai nấm mồ đá được tìm thấy có niên đại từ 2400 năm trước công nguyên, đánh dấu sự kiện gọi là Cách mạng Neolithic tại vùng Arnhem, cho ra đời những nông dân đầu tiên.
Những khu định cư sớm nhất ở Arnhem có từ năm 1500 Trước Công Nguyên, với những dấu tích phát hiện tại Hoogkamp, nơi Van Goyenstraat hiện đang nằm tại vị trí này. Ở khu nội đô, quanh Sint-Jansbeek, các dấu tích khu định cư đã được tìm thấy có niên đại khoảng 700 năm trước công nguyên, trong khi những dấu tích phía nam Rhine có niên đại 500 năm trước công nguyên, tại Schuytgraaf.
Mặc dầu những dấu tích những khu định cư đầu tiên không cho thấy những cư dân Arnhem không có nguồn gốc từ những khu rừng ở vùng núi, Arnhem đã không được xây dựng trên bờ của sông Rhine, mà được xây dựng tại khu vực cao hơn ở Sint-Jansbeek. Arnhem nổi lên nhưng là một địa điểm trên đường nối giữa Nijmegen và Utrecht/Zutphen. Bảy dòng nước cung cấp cho thành phố ngườn nước, và chỉ khi dòng sông Rhine đổi hướng vào năm 1530, thành phố mới được tái vị trí trên bờ sông.

### Thời kỳ Trung cổ
Arnhem được đề cập đầu tiên vào năm 893 với cái tên Arneym hay Arentheym. Năm 1233, Bá tước Otto II của Guelders từ Zutphen, đã ban tước quyền thành đô cho Arnhem, vốn thuộc về abbey of Prüm, đặt thủ phủ và củng cố thành lũy tại đây. Arnhem tham gia vào Liên minh Hanseatic vào năm 1443. Năm 1473, thành phố bị Charles I xứ Bourgogne chiếm đóng.

### Thế kỷ 16 và 17
Năm 1514, Charles xứ Egmond, Công tước Guelders, chiếm nơi này từ tay Burgundy; năm 1543, thành phố rơi vào tay hoàng đế Karl V. Với vị trí là thủ phủ của "Kwartier van Veluwe" thành phố gia nhập Liên minh Utrecht trong Chiến tranh tám mươi năm vào năm 1579. Sau trận bao vây IJsseloord thực hiện bởi lính Hà Lan và Anh vào năm 1585 thành phố trở thành một phần của Cộng Hòa Hà Lan.
Người Pháp chiếm thành phố trong khoảng thời gian 1672–74.

### Thế kỷ 18 và 19
Từ năm 1795 đến 1813, thành phố bị chiếm bởi người Pháp, bởi cả lực lượng cách mạng và bảo hoàng.
Vào đầu thế kỷ 19, các thành lũy trước đây gần như bị hư hỏng, nhờ đó thành phố có khoảng không gian mở rộng ra ngoài. Sabelspoort (Sabresgate) là tàn tích duy nhất còn sót lại của tường thành cũ.
Vào thế kỷ 19, Arnhem là khu nghỉ mát quý phái với vẻ ngoài như tranh vẻ. Nơi này được biết đến với cái tên "het Haagje van het oosten" (Tiểu Hague phương Đông), chủ yếu vì vô số nhà trồng mía đường đến Indies đến sinh sống ở đây, như họ đã làm điều tương tự ở The Hague. Vẻ đẹp của thành phố vẫn tồn tại đến ngày nay nhờ và các khu công viên và khoảng không gian xanh. Việc đô thị ở vùng phía bắc cao của thành phố là điều thường thấy ở Hà Lan.

### Trận Arnhem
Trong Thế chiến II (1939–1945), và trong Chiến dịch Market Garden (tháng 9 năm 1944), Sư đoàn 1 Không kỵ (United Kingdom), dưới sự chỉ huy của Thiếu tướng Roy Urquhart, và Tiểu đoàn 1 Dù Độc lập Ba Lan được giao nhiệm vụ bảo toàn cây cầu tại Arnhem. Các đơn vị Glider infantry và lính dù đáp xuống khu vực vào ngày 17 tháng 9 và thời gian sau đó. Nơi thả các đơn vị này năm khá xa cây cầu và khiến cho họ không đến được mục tiêu. Một phần nhỏ của đơn vị Không kỵ 1 Anh, Tiểu đoàn Dù 2 dưới quyền Lieutenant Colonel John D. Frost, đã xoay xở đến tiến gần đến cây cầu, nhưng không thể làm chủ được cả hai phía cây cầu. Lính Anh vấp phải sự kháng cự quyết liệt từ Sư đoàn 9 SS Panzer Hohenstaufen và Sư đoàn 10 SS Panzer Frundsberg của Đức đóng trong và quanh thành phố.
Cuối cùng, các lực lượng Anh tại cầu hết đạn dược và bị bắt vào ngày 21 tháng 9, và các lực lượng còn lại phải tổng rút lui vào ngày 26 tháng 9. Những sự kiện này đã được chuyển thể thành bộ phim 1977 A Bridge Too Far. (Cảnh cây cầu không được quay ở Deventer, và một cây cầu tượng tự ở IJssel được quay, vì lý do khu vực quanh cầu Arnhem đã thay đổi nhanh chóng sau thời kỳ Thế chiến II). Để tưởng nhớ sự kiện này, cây cầu xây sau này được đổi tên 'Cầu John Frost' vốn là chỉ huy của đơn vị lính dù. Ngày tưởng niệm chính thức là 17 tháng 9.
Cây cầu hiện tại là cây cầu thứ ba được xây dựng trên cùng một vị trí của những cây cầu cũ. Lục quân Hà Lan đã phá hủy cây cầu đầu tiên khi German Army xâm chiếm Hà Lan vào năm 1940. Cây cầu thứ hai bị phá huy bởi United States Army Air Forces một thời gian ngăn sau trận đánh 1944.

### Giải phóng
Trận đánh thứ hai tại Arnhem diễn ra vào tháng 4 năm 1945 khi thành phố được Sư đoàn 49 Bộ binh (West Riding) Anh quốc tiến vào dưới quyền Quân đoàn Canada thứ nhất.
Ngay phía ngoài Arnhem, ở thị trấn Oosterbeek Commonwealth War Graves Commission đã xây dựng Nghĩa tranh chiến tranh Arnhem Oosterbeek chôn cất nhiều binh sĩ trong sự kiện nhảy dù tháng 9, và nhiều binh sĩ hi sinh khi chiến đấu trong khu vực.

## Địa lý

### Các khu vực lân cận
Khu vực đô thị Arnhem bao gồm thành phố Arnhem và khụ vực ngoại ô và các ngôi làng trước đây:
- Elden, Netherlands (trước kia là ngôi làng, hiện tại là khu vực ngoại ô Arnhem)
- Schaarsbergen

Arnhem có ba quận (stadsdelen) và 24 khu vực ngoại ô (wijken). Mỗi khu vực ngoại ông có một con số tương ứng với Mã bưu điện.
1. Arnhem Centrum (Binnenstad)
2. Arnhem-North (Spijkerkwartier, Arnhemse Broek, Presikhaaf-West, Presikhaaf-East, St. Marten/Sonsbeek-Zuid, Klarendal, Velperweg, Alteveer en Cranevelt, Geitenkamp, Monnikenhuizen, Burgemeesterswijk/Hoogkamp, Heijenoord/Lombok, Klingelbeek)
3. Arnhem-South (Malburgen-West, Malburgen-East (North), Malburgen-East (South), De Laar, Vredenburg/Kronenburg, Elderveld, Rijkerswoerd, Schuytgraaf)

### Các ngôi làng lân cận
Các ngôi làng trực thuộc nằm kế cận đô thị Arnhem, nghĩa là cư dân ở nơi này cũng được tính có nguồn gốc từ Arnhem.
- Velp
- Oosterbeek
- Driel
- Elst
- Huissen
- Wolfheze
- Rozendaal
- Westervoort

### Khí hậu
Arnhem mang đặc điểm khí hậu (Cfb, khí hậu đại dương) tương tự các vùng khác của Hà Lan, tuy nhiên, do vị trí ở chân vùng núi Veluwe, khu rừng lớn nhất ở Hà Lan, giúp nơi này có nhiều sự khác biệt khí hậu trong năm.
| Dữ liệu khí hậu của Arnhem, Netherlands                                                                                | Dữ liệu khí hậu của Arnhem, Netherlands | Dữ liệu khí hậu của Arnhem, Netherlands | Dữ liệu khí hậu của Arnhem, Netherlands | Dữ liệu khí hậu của Arnhem, Netherlands | Dữ liệu khí hậu của Arnhem, Netherlands | Dữ liệu khí hậu của Arnhem, Netherlands | Dữ liệu khí hậu của Arnhem, Netherlands | Dữ liệu khí hậu của Arnhem, Netherlands | Dữ liệu khí hậu của Arnhem, Netherlands | Dữ liệu khí hậu của Arnhem, Netherlands | Dữ liệu khí hậu của Arnhem, Netherlands | Dữ liệu khí hậu của Arnhem, Netherlands | Dữ liệu khí hậu của Arnhem, Netherlands |
| Tháng                                                                                | 1                                       | 2                                       | 3                                       | 4                                       | 5                                       | 6                                       | 7                                       | 8                                       | 9                                       | 10                                      | 11                                      | 12                                      | Năm                                     |
| ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | --------------------------------------- | --------------------------------------- | --------------------------------------- | --------------------------------------- | --------------------------------------- | --------------------------------------- | --------------------------------------- | --------------------------------------- | --------------------------------------- | --------------------------------------- | --------------------------------------- | --------------------------------------- | --------------------------------------- |
| Cao kỉ lục °C (°F)                                                                                | 14.5 (58.1)                             | 17.0 (62.6)                             | 24.6 (76.3)                             | 29.4 (84.9)                             | 31.6 (88.9)                             | 33.9 (93.0)                             | 36.3 (97.3)                             | 37.2 (99.0)                             | 32.7 (90.9)                             | 26.4 (79.5)                             | 18.5 (65.3)                             | 15.2 (59.4)                             | 37.2 (99.0)                             |
| Trung bình ngày tối đa °C (°F)                                                                                | 5.0 (41.0)                              | 5.9 (42.6)                              | 9.7 (49.5)                              | 14.0 (57.2)                             | 18.1 (64.6)                             | 20.5 (68.9)                             | 22.9 (73.2)                             | 22.5 (72.5)                             | 18.9 (66.0)                             | 14.2 (57.6)                             | 9.0 (48.2)                              | 5.4 (41.7)                              | 13.8 (56.8)                             |
| Trung bình ngày °C (°F)                                                                                | 2.4 (36.3)                              | 2.7 (36.9)                              | 5.6 (42.1)                              | 8.9 (48.0)                              | 13.0 (55.4)                             | 15.5 (59.9)                             | 17.8 (64.0)                             | 17.3 (63.1)                             | 14.2 (57.6)                             | 10.3 (50.5)                             | 6.1 (43.0)                              | 3.0 (37.4)                              | 9.7 (49.5)                              |
| Tối thiểu trung bình ngày °C (°F)                                                                                | −0.4 (31.3)                             | −0.5 (31.1)                             | 1.6 (34.9)                              | 3.6 (38.5)                              | 7.5 (45.5)                              | 10.0 (50.0)                             | 12.4 (54.3)                             | 12.0 (53.6)                             | 9.7 (49.5)                              | 6.5 (43.7)                              | 3.1 (37.6)                              | 0.3 (32.5)                              | 5.5 (41.9)                              |
| Thấp kỉ lục °C (°F)                                                                                | −24.2 (−11.6)                           | −23.2 (−9.8)                            | −17.0 (1.4)                             | −9.4 (15.1)                             | −4.5 (23.9)                             | −0.9 (30.4)                             | 2.0 (35.6)                              | 2.4 (36.3)                              | −0.9 (30.4)                             | −6.5 (20.3)                             | −9.9 (14.2)                             | −18.4 (−1.1)                            | −24.2 (−11.6)                           |
| Lượng Giáng thủy trung bình mm (inches)                                                                                | 88.8 (3.50)                             | 65.3 (2.57)                             | 81.6 (3.21)                             | 50.5 (1.99)                             | 69.3 (2.73)                             | 73.3 (2.89)                             | 80.3 (3.16)                             | 73.8 (2.91)                             | 78.8 (3.10)                             | 82.7 (3.26)                             | 90.7 (3.57)                             | 93.1 (3.67)                             | 928.2 (36.54)                           |
| Số giờ nắng trung bình tháng                                                                                | 56.9                                    | 81.7                                    | 115.9                                   | 166.3                                   | 196.7                                   | 181.9                                   | 193.8                                   | 178.1                                   | 134.3                                   | 110.1                                   | 60.8                                    | 45.7                                    | 1.522,2                                 |
| Nguồn: knmi.nl (Klimaatatlas van Nederland, normaalperiode 1981–2010, http://www.klimaatatlas.nl/tabel/stationsdata/klimtab_8110_275.pdf) |                                         |                                         |                                         |                                         |                                         |                                         |                                         |                                         |                                         |                                         |                                         |                                         |                                         |

## Các thắng cảnh
Grote Kerk (St. Eusebius), được xây trong khoảng thời gian 1452–1560, bị mất phần lớn cấu trúc tháp chuông trong Thế chiến II, và sau đó đã được phục hồi với thiết kế hiện đại để tái mở cửa vào năm 1964. Chính thức thì tháp chuông thuộc về thành phố mà không thuộc về nhà thờ.
Ngôi nhà Maarten van Rossum, một vị tướng phụng sự Công tước Charles van Gelre, đã trở thành tòa nhà thị chính kể từ năm 1830: Các satyr và họa tiết Phục Hưng làm nên tên tuổi tòa nhà với biệt danh Duivelshuis ("nhà của quỷ").
Bảo tàng Không gian mở Hà Lan nằm ở ngoại ô thành phố. Các vật trưng bày bao gồm nhà, nông trại và cối xay gió đến từ nhiều vùng khác nhau của Hà Lan. Hai cuối xay gió có sẵn của Arnhem bao gồm De Hoop và De Kroon.
Vườn thú Royal Burgers ở Arnhem là một trong những vườn thú lớn nhất và được tham quan nhiều nhất ở Hà Lan, có những tiểu cảnh thiết kế đặc trưng như lối đi dưới nước, sa mạc, rừng ngập mặn, và rừng mưa.
GelreDome là sân nhà của đội bóng Vitesse Arnhem. Đây là đội bóng đại diện của thành phố tại giải bóng đá Eredivisie quốc gia Hà Lan. Sân này có cấu trúc mái che có thể gấp vào và sân cỏ dạng trượt. Các cấu trúc này tương tự như sân bóng Veltins-Arena ở Gelsenkirchen, Đức, và University of Phoenix Stadium ở Glendale, Arizona, Hoa Kỳ, giống một phần sân Sapporo Dome ở Nhật Bản (vốn có sân cỏ trượt nhưng mái vòm cố định).
KEMA Toren (trước đây có tên là SEP Control Tower) là cấu trúc cao nhất thành phố. Đây là tháp truyền hình cao 140-m.

### Công viên
|  |  |  |  |

### Các bảo tàng ở Arnhem
|  |  |  |  |

### Các tòa nhà và địa điểm
|  |  |  |  |

## Các ngày lễ
- Airborne Commemoration (17-26 tháng 9)
- World Statues Festival (Giải vô địch thế giới Living Statues)
- Sonsbeek Theater Avenue
- Free Your Mind Festival
- Dancetour
- 8Bahn
- De Rabo Bridge to Bridge (Marathon)
- UITboulevard (Lễ hội Văn hóa)
- Sprookjesfestival (Lễ hội Truyện cổ tích)
- Ngày Đức vua
- Sinterklaas

## Thể thao
National Sports Centre Papendal là trung tâm phát triển thể thao quốc gia của Hà Lan, nằm ở Arnhem. Sự kiện đầu tiên được tổ chức tại Papendal là 1980 Summer Paralympics, từ ngày 21 tháng 6 đến 5 tháng 7. Tuy nhiên, khu vực này chính thức được chấp nhận và phát triển từ năm 1993, sau sự sáp nhập của hai cơ quan Hội đồng Olympic Quốc gia Hà Lan (NOC) và Nederlandse Sport Federatie (NSF). NOC*NSF có 90 tổ chức thể thao hoạt động, đại diện cho 2700 vận động viên. Papendal đồng thời là địa điểm huấn luyện của câu lạc bộ bóng đá Vitesse Arnhem, và hệ thống đội trẻ của họ. Các cơ sở phụ trợ bao gồm một trung tâm hội nghị và khách sạn.
Để chuẩn bị cho 2012 Summer Olympics, vào năm 2011, nơi này đã cho xây dựng bản sao đề xuất trường đua BMX racing tại đại lộ London Velopark. Đường đua này sẽ tổ chức sự kiện thứ hai tại giải 2011 UCI BMX World Championships, vào ngày 27/28 tháng 5 năm 2011.
Kể từ tháng 1 năm 2013 Sports Centre Papendal chính thức tách ra từ NOC * NSF và có tổ chức riêng. Việc này giúp cho Sports Centre Papendal thu được nhiều dịch vụ thương mại. Trong đó, họ tổ chức nhiều sự kiện thể thao, thể dục, chạy xe đạp và nhiều môn khác.
Các sự kiện thể thao chính của thành phố là của câu lạc bộ bóng đá Vitesse Arnhem và sân nhà GelreDome được xây phục vụ cho UEFA Euro 2000. Câu lạc bộ này đang thi đấu thành công ở giải Eredivisie và có mặt ở sân chơi UEFA Cup. Thành tích tốt nhất của họ ở Eredivisie là vị trí thứ 3 ở mùa bóng 1997–98. Câu lạc bộ vô địch KNVB Cup mùa bóng 2016–17.
Introdans là một công ty múa đặt trụ sở tại Arnhem. Năm 2009 Bộ trưởng Giáo dục, Văn hóa, và Khoa học chỉ định Introdans là một phần của cơ sở hạ tầng thể thao quốc gia. Năm 2016 diễn ra Giro d'Italia tại Arnhem.

## Giao thông
Arnhem có một trạm xe lửa vào năm 1845 – Arnhem Centraal railway station, trung chuyển trên tuyến ICE đến Düsseldorf và sau là đến Frankfurt. Hiện nay, đã có những chuyến tàu NS Hispeed đi đến những thành phố ngoại quốc ở nhà như Moskva. Trạm này giúp thành phố kết nối trực tiếp với Utrecht, Nijmegen, và Zutphen. Đây cũng là nơi bắt đầu các tuyến tàu điện ở địa phương. Ngoài ra Arnhem có ba nhà ga khác, bao gồm Arnhem Velperpoort (từ năm 1953), Arnhem Presikhaaf (từ năm 1969), và Arnhem Zuid (từ năm 2005).
KLM Royal Dutch Airlines có tuyến xe bus chuyên chở từ Sân bay Schiphol đến trạm xe điện tại đây phục vụ cho các hành khác của KLM.
Arnhem là nơi duy nhất ở Hà Lan có hệ thống trolleybus.

## Cư dân nổi tiếng
Xem thêm Người Arnhem
Những người nổi tiếng sinh ra tại Arnhem:
- Herman Koch (1953), nhà văn và diễn viên
- Hendrik Lorentz (1853–1928), nhà vật lý học đoạt Giải Nobel
- Leo Peelen (1968–2017), track cyclist
- Estavana Polman (1992), handballer
- Mart Smeets (1947), radio and television personality, writer, and columnist
- Joran van der Sloot (1987), convicted murderer
- Linda Wagenmakers (1975), ca sĩ và diễn viên truyền thanh
- Marion Bloem (1952), nhà văn và nhà viết kịch bản phim
- Hetty Blok (1920–2012), nghệ sĩ cabaret, ca sĩ và diễn viên
- Edmond Classen (1938–2014), diễn viên
- Ien Dales (1931–1994), chính khách đảng Lao động (PvdA)
- Esmée Denters (1988), ca sĩ và YouTube celebrity
- Kenny van Hummel (1982), vận động viên đua xe đạp
- Jan van Hooff (1936), nhà sinh học
- Rudolf Jansen (1940), nghệ sĩ dương cầm
- Antonie Kamerling (1966–2010), television and film actor, and musician
- Blaudzun (1974), singer-songwriter
- Rik Toonen (1954), water polo player, winner of Olympic bronze in 1976
- Goos Meeuwsen (1982), nghệ sĩ xiếc
- Truus van Aalten (1910–1999), diễn viên

## Các sự kiện liên quan
- Arnhem là tên một bản hành khúc soạn bởi A.E. Kelly.
- Arnhem Land là một nơi ở Australia được đặt bởi VOC-ship Arnhem.
- Theirs is the Glory (a.k.a. Men of Arnhem), is a 1946 British war film about the British 1st Airborne Division's involvement in the Battle of Arnhem (17 September to 25 September 1944) during Operation Market Garden in the Second World War. A Bridge Too Far tells the story of the failure of Operation Market Garden in Arnhem.

## Quan hệ quốc tế

### Thành phố – Thị trấn kết nghĩa
Arnhem kết nghĩa với cách thành phố sau:
| - Airdrie, North Lanarkshire, Scotland, UK - Coventry, West Midlands, nước Anh, UK - Croydon, Greater London, nước Anh, UK - Gera, Thuringia, Đức | - Hradec Králové, Hradec Králové, Cộng hòa Czech - Kimberley, Northern Cape, Nam Phi - Villa El Salvador, Lima Region, Peru - Vũ Hán, Hồ Bắc, Trung Quốc |

title: Arnhem

wikitext:
{{Thông tin khu dân cư
<!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->
| name  = Arnhem
| native_name  = ''Èrnem''
| native_name_lang = <!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead -->
| settlement_type = Municipality
| image_skyline  = Arnhem river 2003 01.jpg
| imagesize  = 250px
| image_alt  = City view
| image_caption  = City view
| image_flag  = VlagArnhem.svg
| flag_size  = 120px
| flag_alt  = Flag of Arnhem
| image_seal  =
| seal_size  =
| seal_alt  =
| image_shield = Coat of arms of Arnhem.svg
| shield_size  = 120px
| shield_alt  = Coat of arms of Arnhem
| image_blank_emblem =
| blank_emblem_type =
| blank_emblem_size =
| blank_emblem_alt =
| nickname  =
| motto  =
| image_map  = LocatieArnhem.png
| mapsize  = 250px
| map_alt  =
| map_caption  =
| image_map1  =
| mapsize1  =
| map_alt1  =
| map_caption1 =
| image_dot_map  =
| dot_mapsize  =
| dot_map_base_alt =
| dot_map_alt  =
| dot_map_caption =
| dot_x = |dot_y =
| pushpin_map  =
| pushpin_label_position =
| pushpin_map_alt =
| pushpin_mapsize =
| pushpin_map_caption =
| latd = 51 |latm = 59 |lats = |latNS = N
| longd = 5 |longm = 55 |longs = |longEW = E
| coor_pinpoint  =
| coordinates_type =
| coordinates_display = inline,title
| coordinates_footnotes =
| coordinates_region = NL
| subdivision_type = [[Quốc gia]]
| subdivision_name = [[Hà Lan]]
| subdivision_type1 = [[Tỉnh]]
| subdivision_name1 = [[Gelderland]]
| subdivision_type2 =
| subdivision_name2 =
| established_title =
| established_date = 893
| founder  =
| named_for  =
| seat_type  =
| seat  =
| government_footnotes =
| government_type =
| leader_party = [[PvdA]]
| leader_title = [[Thị trưởng]]
| leader_name  = [[Ahmed Marcouch]]
| leader_title1  = [[Alderman|Aldermen]]
| leader_name1 =
| leader_title2  = [[Bí thư]]
| leader_name2 = S. Gerritsen
| total_type  =
| unit_pref  =
| area_magnitude =
| area_footnotes =
| area_total_km2 = 101.53
| area_total_sq_mi =
| area_total_dunam =
| area_land_km2  = 98.14
| area_land_sq_mi =
| area_water_km2 = 3.39
| area_water_sq_mi =
| area_water_percent =
| elevation_footnotes =
| elevation_m  =
| elevation_ft =
| population_footnotes =
| population_total = 146095
| population_as_of = ngày 1 tháng 5 năm 2009
| population_density_km2 = 1489
| population_density_sq_mi=
| population_est =
| pop_est_as_of  =
| population_demonym =
| population_note = Source: [[Statistics Netherlands|CBS]], [http://statline.cbs.nl/ Statline]
| timezone1  = [[Central European Time|CET]]
| utc_offset1  = +1
| timezone1_DST  = [[Central European Summer Time|CEST]]
| utc_offset1_DST = +2
| postal_code_type = [[List of postal codes in the Netherlands|Postal code]]s
| postal_code  = 6811–6846
| area_code_type =
| area_code  = 026
| website  = [http://www.arnhem.nl www.arnhem.nl]
| footnotes  =
}}

'''Arnhem''' là một đô thị thuộc [[tỉnh của Hà Lan|tỉnh]] [[Gelderland]], [[Hà Lan]]. Đô thị này nằm ở phía đông của Hà Lan. Đây là tỉnh lỵ tỉnh [[Geldeland]] và tọa lạc gần sông [[Nederrijn]] cũng như gần [[St. Jansbeek]]. Đô thị này có diện tích km², dân số là 146.095 người (thời điểm 30/6/2009). Đô thị này là một phần của vùng đô thị [[Knooppunt Arnhem-Nijmegen|Arnhem-Nijmegen]] với dân số 728.500 người.

==Lịch sử==
[[Tập tin:Springer-Arnhem.png|thumb|left|Tòa thị chánh cũ]]
[[Tập tin:Bundesarchiv Bild 183-S73820, Arnheim, britische Gefangene.jpg|thumb|left|Trận Arnhem]]
[[Tập tin:John Frostbrug 2017.jpg|thumb|left|[[Cầu John Frost]], nhìn từ đài tưởng niệm Không kỵ]]
[[Tập tin:Arnhem, straatzicht de Vijzelstraat voor Giro d'Italia positie2 foto5 2016-04-17 19.13.jpg|thumb|left|Trung tâm thành phố Arnhem]]
[[Tập tin:Arnhem, de Scheepsschroef bij het centrale treinstation positie1 foto3 2016-06-25 21.23.jpg|thumb|left|Ga đường sắt Arnhem Centraal]]
===Thuở sơ khai===
Những di tích khảo cổ lâu đời nhất về sự hiện diện của con người ở Arnhem là hai hòn đá lửa có niên đại khoảng 70,000 năm về trước. Những hòn đá này có từ [[thời kỳ đồ đá]], khi người [[Neanderthal]] sống tại khu vực này ở châu Âu. Ở Schuytgraaf, những tàn tích của một trại săn bán có từ khoảng 5000 năm trước Công Nguyên đã được khám phá. Tại Schaarsbergen, mười hai nấm mồ đá được tìm thấy có niên đại từ 2400 năm trước công nguyên, đánh dấu sự kiện gọi là [[Cách mạng Neolithic]] tại vùng Arnhem, cho ra đời những nông dân đầu tiên.

Những khu định cư sớm nhất ở Arnhem có từ năm 1500 Trước Công Nguyên, với những dấu tích phát hiện tại Hoogkamp, nơi Van Goyenstraat hiện đang nằm tại vị trí này. Ở khu nội đô, quanh [[Sint-Jansbeek]], các dấu tích khu định cư đã được tìm thấy có niên đại khoảng 700 năm trước công nguyên, trong khi những dấu tích phía nam [[Rhine]] có niên đại 500 năm trước công nguyên, tại ''Schuytgraaf''.

Mặc dầu những dấu tích những khu định cư đầu tiên không cho thấy những cư dân Arnhem không có nguồn gốc từ những khu rừng ở vùng núi, Arnhem đã không được xây dựng trên bờ của sông Rhine, mà được xây dựng tại khu vực cao hơn ở Sint-Jansbeek. Arnhem nổi lên nhưng là một địa điểm trên đường nối giữa [[Nijmegen]] và [[Utrecht (thành phố)|Utrecht]]/[[Zutphen]]. Bảy dòng nước cung cấp cho thành phố ngườn nước, và chỉ khi dòng sông Rhine đổi hướng vào năm 1530, thành phố mới được tái vị trí trên bờ sông.

=== Thời kỳ Trung cổ ===
Arnhem được đề cập đầu tiên vào năm 893 với cái tên ''Arneym'' hay ''Arentheym''. Năm 1233, Bá tước [[Otto II, Count of Guelders|Otto II]] của [[County of Guelders|Guelders]] từ [[Zutphen]], đã ban [[City rights in the Netherlands|tước quyền thành đô]] cho Arnhem, vốn thuộc về abbey of Prüm, đặt thủ phủ và củng cố thành lũy tại đây. Arnhem tham gia vào [[Liên minh Hanseatic]] vào năm 1443. Năm 1473, thành phố bị [[Charles I xứ Bourgogne]] chiếm đóng.

===Thế kỷ 16 và 17===
Năm 1514, [[Charles xứ Egmond]], Công tước [[Duchy of Guelders|Guelders]], chiếm nơi này từ tay [[Duchy of Burgundy|Burgundy]]; năm 1543, thành phố rơi vào tay hoàng đế [[Karl V của Thánh chế La Mã|Karl V]]. Với vị trí là thủ phủ của "Kwartier van Veluwe" thành phố gia nhập [[Liên minh Utrecht]] trong [[Chiến tranh tám mươi năm]] vào năm 1579. Sau [[trận bao vây IJsseloord]] thực hiện bởi lính Hà Lan và Anh vào năm 1585 thành phố trở thành một phần của [[Cộng Hòa Hà Lan]].

Người Pháp chiếm thành phố trong khoảng thời gian 1672–74.

===Thế kỷ 18 và 19===
Từ năm 1795 đến 1813, thành phố bị chiếm bởi người Pháp, bởi cả lực lượng cách mạng và bảo hoàng.

Vào đầu thế kỷ 19, các thành lũy trước đây gần như bị hư hỏng, nhờ đó thành phố có khoảng không gian mở rộng ra ngoài. ''Sabelspoort'' (Sabresgate) là tàn tích duy nhất còn sót lại của tường thành cũ.

Vào thế kỷ 19, Arnhem là khu nghỉ mát quý phái với vẻ ngoài như tranh vẻ. Nơi này được biết đến với cái tên "het Haagje van het oosten" (Tiểu Hague phương Đông), chủ yếu vì vô số nhà trồng mía đường đến Indies đến sinh sống ở đây, như họ đã làm điều tương tự ở [[The Hague]]. Vẻ đẹp của thành phố vẫn tồn tại đến ngày nay nhờ và các khu công viên và khoảng không gian xanh. Việc đô thị ở vùng phía bắc cao của thành phố là điều thường thấy ở Hà Lan.

===Trận Arnhem===
{{Main|Trận Arnhem}}
Trong [[Thế chiến II]] (1939–1945), và trong [[Chiến dịch Market Garden]] (tháng 9 năm 1944), [[Sư đoàn 1 Không kỵ (United Kingdom)]], dưới sự chỉ huy của [[Thiếu tướng (United Kingdom)|Thiếu tướng]] [[Roy Urquhart]], và [[1st Independent Parachute Brigade (Poland)|Tiểu đoàn 1 Dù Độc lập Ba Lan]] được giao nhiệm vụ bảo toàn cây cầu tại Arnhem. Các đơn vị [[Glider infantry]] và [[lính dù]] đáp xuống khu vực vào ngày 17 tháng 9 và thời gian sau đó. Nơi thả các đơn vị này năm khá xa cây cầu và khiến cho họ không đến được mục tiêu. Một phần nhỏ của đơn vị Không kỵ 1 Anh, [[2nd Battalion, Parachute Regiment|Tiểu đoàn Dù 2]] dưới quyền [[Lieutenant colonel (United Kingdom)|Lieutenant Colonel]] [[John Frost (British Army officer)|John D. Frost]], đã xoay xở đến tiến gần đến cây cầu, nhưng không thể làm chủ được cả hai phía cây cầu. Lính Anh vấp phải sự kháng cự quyết liệt từ [[Sư đoàn 9 SS Panzer Hohenstaufen]] và [[Sư đoàn 10 SS Panzer Frundsberg]] của Đức đóng trong và quanh thành phố.

Cuối cùng, các lực lượng Anh tại cầu hết đạn dược và bị bắt vào ngày 21 tháng 9, và các lực lượng còn lại phải tổng rút lui vào ngày 26 tháng 9. Những sự kiện này đã được chuyển thể thành bộ phim 1977 ''[[A Bridge Too Far (1977 film)|A Bridge Too Far]]''. (Cảnh cây cầu không được quay ở [[Deventer]], và một cây cầu tượng tự ở [[IJssel]] được quay, vì lý do khu vực quanh cầu Arnhem đã thay đổi nhanh chóng sau thời kỳ Thế chiến II). Để tưởng nhớ sự kiện này, cây cầu xây sau này được đổi tên 'Cầu John Frost' vốn là chỉ huy của đơn vị lính dù. Ngày tưởng niệm chính thức là 17 tháng 9.

Cây cầu hiện tại là cây cầu thứ ba được xây dựng trên cùng một vị trí của những cây cầu cũ. [[Lục quân Hà Lan]] đã phá hủy cây cầu đầu tiên khi [[German Army (Wehrmacht)|German Army]] [[Battle of the Netherlands|xâm chiếm Hà Lan]] vào năm 1940. Cây cầu thứ hai bị phá huy bởi [[United States Army Air Forces]] một thời gian ngăn sau trận đánh 1944.

===Giải phóng===
{{Main|Giải phóng Arnhem}}
Trận đánh thứ hai tại Arnhem diễn ra vào tháng 4 năm 1945 khi thành phố được [[Sư đoàn 49 Bộ binh (West Riding)]] Anh quốc tiến vào dưới quyền [[Quân đoàn Canada thứ nhất]].

Ngay phía ngoài Arnhem, ở thị trấn Oosterbeek [[Commonwealth War Graves Commission]] đã xây dựng [[Nghĩa tranh chiến tranh Arnhem Oosterbeek]] chôn cất nhiều binh sĩ trong sự kiện nhảy dù tháng 9, và nhiều binh sĩ hi sinh khi chiến đấu trong khu vực.

==Địa lý==
[[Tập tin:Gem-Arnhem-OpenTopo.jpg|thumb|260px|Topographic map of Arnhem, September 2014]]
===Các khu vực lân cận===
Khu vực đô thị Arnhem bao gồm thành phố Arnhem và khụ vực ngoại ô và các ngôi làng trước đây:
* [[Elden, Netherlands]] (trước kia là ngôi làng, hiện tại là khu vực ngoại ô Arnhem)
* [[Schaarsbergen]]

Arnhem có ba quận (''stadsdelen'') và 24 khu vực ngoại ô (''wijken''). Mỗi khu vực ngoại ông có một con số tương ứng với [[Postal codes in the Netherlands|Mã bưu điện]].

# Arnhem Centrum ''(Binnenstad)''
# Arnhem-North ''(Spijkerkwartier, Arnhemse Broek, Presikhaaf-West, Presikhaaf-East, St. Marten/Sonsbeek-Zuid, Klarendal, Velperweg, Alteveer en Cranevelt, Geitenkamp, Monnikenhuizen, Burgemeesterswijk/Hoogkamp, Heijenoord/Lombok, Klingelbeek)''
# Arnhem-South ''(Malburgen-West, Malburgen-East (North), Malburgen-East (South), De Laar, Vredenburg/Kronenburg, Elderveld, Rijkerswoerd, Schuytgraaf)''

===Các ngôi làng lân cận===
Các ngôi làng trực thuộc nằm kế cận đô thị Arnhem, nghĩa là cư dân ở nơi này cũng được tính có nguồn gốc từ Arnhem.

{{div col}}
* [[Velp, Gelderland|Velp]]
* [[Oosterbeek]]
* [[Driel]]
* [[Elst, Gelderland|Elst]]
* [[Huissen]]
* [[Wolfheze]]
* [[Rozendaal]]
* [[Westervoort]]
{{div col end}}

===Khí hậu===
Arnhem mang đặc điểm khí hậu (Cfb, khí hậu đại dương) tương tự các vùng khác của Hà Lan, tuy nhiên, do vị trí ở chân vùng núi Veluwe, khu rừng lớn nhất ở Hà Lan, giúp nơi này có nhiều sự khác biệt khí hậu trong năm.
{{Weather box
|location = Arnhem, Netherlands
|metric first = Yes
|single line = Yes
|Jan record high C = 14.5
|Feb record high C = 17.0
|Mar record high C = 24.6
|Apr record high C = 29.4
|May record high C = 31.6
|Jun record high C = 33.9
|Jul record high C = 36.3
|Aug record high C = 37.2
|Sep record high C = 32.7
|Oct record high C = 26.4
|Nov record high C = 18.5
|Dec record high C = 15.2
|year record high C = 37.2
|Jan high C = 5.0
|Feb high C = 5.9
|Mar high C = 9.7
|Apr high C = 14.0
|May high C = 18.1
|Jun high C = 20.5
|Jul high C = 22.9
|Aug high C = 22.5
|Sep high C = 18.9
|Oct high C = 14.2
|Nov high C = 9.0
|Dec high C = 5.4
|year high C = 13.8
|Jan mean C = 2.4
|Feb mean C = 2.7
|Mar mean C = 5.6
|Apr mean C = 8.9
|May mean C = 13.0
|Jun mean C = 15.5
|Jul mean C = 17.8
|Aug mean C = 17.3
|Sep mean C = 14.2
|Oct mean C = 10.3
|Nov mean C = 6.1
|Dec mean C = 3.0
|year mean C = 9.7
|Jan low C = -0.4
|Feb low C = -0.5
|Mar low C = 1.6
|Apr low C = 3.6
|May low C = 7.5
|Jun low C = 10.0
|Jul low C = 12.4
|Aug low C = 12.0
|Sep low C = 9.7
|Oct low C = 6.5
|Nov low C = 3.1
|Dec low C = 0.3
|year low C = 5.5
|Jan record low C = -24.2
|Feb record low C = -23.2
|Mar record low C = -17.0
|Apr record low C = -9.4
|May record low C = -4.5
|Jun record low C = -0.9
|Jul record low C = 2.0
|Aug record low C = 2.4
|Sep record low C = -0.9
|Oct record low C = -6.5
|Nov record low C = -9.9
|Dec record low C = -18.4
|year record low C = -24.2
|Jan precipitation mm = 88.8
|Feb precipitation mm = 65.3
|Mar precipitation mm = 81.6
|Apr precipitation mm = 50.5
|May precipitation mm = 69.3
|Jun precipitation mm = 73.3
|Jul precipitation mm = 80.3
|Aug precipitation mm = 73.8
|Sep precipitation mm = 78.8
|Oct precipitation mm = 82.7
|Nov precipitation mm = 90.7
|Dec precipitation mm = 93.1
|year precipitation mm = 928.2
|Jan sun = 56.9
|Feb sun = 81.7
|Mar sun = 115.9
|Apr sun = 166.3
|May sun = 196.7
|Jun sun = 181.9
|Jul sun = 193.8
|Aug sun = 178.1
|Sep sun = 134.3
|Oct sun = 110.1
|Nov sun = 60.8
|Dec sun = 45.7
|year sun = 1522.2
|source 1 = knmi.nl (Klimaatatlas van Nederland, normaalperiode 1981–2010, http://www.klimaatatlas.nl/tabel/stationsdata/klimtab_8110_275.pdf)<ref name=knmi.nl>(Temperature: 270 DEELEN, Precipitation: 541 ARNHEM)
| access-date = December 2012</ref>
|date=February 2011
}}

==Các thắng cảnh==
''[[St Eusebius' Church, Arnhem|Grote Kerk]]'' (St. Eusebius), được xây trong khoảng thời gian 1452–1560, bị mất phần lớn cấu trúc tháp chuông trong Thế chiến II, và sau đó đã được phục hồi với thiết kế hiện đại để tái mở cửa vào năm 1964. Chính thức thì tháp chuông thuộc về thành phố mà không thuộc về nhà thờ.

Ngôi nhà Maarten van Rossum, một vị tướng phụng sự Công tước Charles van Gelre, đã trở thành tòa nhà thị chính kể từ năm 1830: Các [[satyr]] và họa tiết [[Phục Hưng]] làm nên tên tuổi tòa nhà với biệt danh ''Duivelshuis'' ("nhà của quỷ").

[[Bảo tàng Không gian mở Hà Lan]] nằm ở ngoại ô thành phố. Các vật trưng bày bao gồm nhà, nông trại và [[cối xay gió]] đến từ nhiều vùng khác nhau của Hà Lan. Hai cuối xay gió có sẵn của Arnhem bao gồm [[De Hoop, Arnhem|De Hoop]] và [[De Kroon, Arnhem|De Kroon]].

[[Vườn thú Royal Burgers]] ở Arnhem là một trong những vườn thú lớn nhất và được tham quan nhiều nhất ở Hà Lan, có những tiểu cảnh thiết kế đặc trưng như lối đi dưới nước, sa mạc, rừng ngập mặn, và rừng mưa.

[[GelreDome]] là sân nhà của đội bóng [[Vitesse Arnhem]]. Đây là đội bóng đại diện của thành phố tại giải bóng đá [[Eredivisie]] quốc gia Hà Lan. Sân này có cấu trúc mái che có thể gấp vào và sân cỏ dạng trượt. Các cấu trúc này tương tự như sân bóng [[Veltins-Arena]] ở [[Gelsenkirchen]], Đức, và [[University of Phoenix Stadium]] ở [[Glendale, Arizona]], Hoa Kỳ, giống một phần sân [[Sapporo Dome]] ở Nhật Bản (vốn có sân cỏ trượt nhưng mái vòm cố định).

[[KEMA Toren]] (trước đây có tên là ''SEP Control Tower'') là cấu trúc cao nhất thành phố. Đây là tháp truyền hình cao 140-m.

===Công viên===
{|
| [[Tập tin:Park sonsbeek.jpg|thumb|193px|upright|Sonsbeek Park (Urban park)]]
| [[Tập tin:20140822 Beuken bij Huis Zypendaal Arnhem.jpg|thumb|193px|upright|Zypendaal Park]]
| [[Tập tin:Nationaal Park Veluwezoom near Posbank.jpg|thumb|193px|upright|Veluwezoom National Park]]
| [[Tập tin:Sand Area Hoge Veluwe.jpg|thumb|193px|upright|Hoge Veluwe National Park]]
|}

===Các bảo tàng ở Arnhem===
{|
| [[Tập tin:Openma04.JPG|thumb|193px|upright|Netherlands Open Air Museum]]
| [[Tập tin:Airborne Museum Hartenstein.jpg|thumb|193px|upright|Airborne Museum 'Hartenstein']]
| [[Tập tin:Arnhem - Utrechtseweg 87 - 3.jpg|thumb|193px|upright|Museum]]
| [[Tập tin:Bronbeek Arnhem 5.JPG|thumb|193px|upright|Museum Bronbeek]]
|}

===Các tòa nhà và địa điểm===
{|
| [[Tập tin:Musis Sacrum - panoramio.jpg|thumb|193px|upright|Musis Sacrum]]
| [[Tập tin:Arnhem - Voormalig postkantoor 2.JPG|thumb|193px|upright|Arnhem Centrum]]
| [[Tập tin:23 april 2016 CS Arnhem.jpg|thumb|193px|upright|Station Square]]
| [[Tập tin:Springtime at the entrance of Burgers Zoo Arnhem-Schaarsbergen at 19 March 2015 - panoramio.jpg|thumb|193px|upright|Burgers Zoo]]
|}

==Các ngày lễ==
[[Tập tin:Arnhem Airborneplein Gemeentearchief Ede GA55141.jpg|Airborne Commemoration (1994)|thumb|right|240px]]
*Airborne Commemoration (17-26 tháng 9)
*World Statues Festival (Giải vô địch thế giới [[Living Statue]]s)
*Sonsbeek Theater Avenue
*Free Your Mind Festival
*Dancetour
*8Bahn
*De Rabo Bridge to Bridge (Marathon)
*UITboulevard (Lễ hội Văn hóa)
*Sprookjesfestival (Lễ hội Truyện cổ tích)
*[[Ngày Đức vua]]
*[[Sinterklaas]]

==Thể thao==
[[Tập tin:Vooraanzicht Hotel Papendal.jpg|thumb|left|National Sports Centre Papendal]]
[[Tập tin:GelreDomeVitessein2014.jpg|thumb|right|[[GelreDome]] Stadium]]
[[National Sports Centre Papendal]] là trung tâm phát triển thể thao quốc gia của [[Hà Lan]], nằm ở Arnhem. Sự kiện đầu tiên được tổ chức tại Papendal là [[1980 Summer Paralympics]], từ ngày 21 tháng 6 đến 5 tháng 7. Tuy nhiên, khu vực này chính thức được chấp nhận và phát triển từ năm 1993, sau sự sáp nhập của hai cơ quan Hội đồng Olympic Quốc gia Hà Lan (NOC) và Nederlandse Sport Federatie (NSF). [[NOC*NSF]] có 90 tổ chức thể thao hoạt động, đại diện cho 2700 vận động viên.<ref name=About>{{Chú thích web|nhà xuất bản=NOC*NSF|tiêu đề=Over ons (About us)|ngôn ngữ=nl|url=http://www.nocnsf.nl/over-nocnsf/|ngày truy cập=4 December 2010}}</ref> Papendal đồng thời là địa điểm huấn luyện của câu lạc bộ [[bóng đá]] [[Vitesse Arnhem]], và hệ thống đội trẻ của họ. Các cơ sở phụ trợ bao gồm một trung tâm hội nghị và khách sạn.

Để chuẩn bị cho [[2012 Summer Olympics]], vào năm 2011, nơi này đã cho xây dựng bản sao đề xuất trường đua [[BMX racing]] tại đại lộ [[London Velopark]].<ref>{{Chú thích web|url=http://www.bbc.co.uk/blogs/olliewilliams/2011/03/building_a_london_2012_venue_-.shtml|tiêu đề=Building a London 2012 venue - in a Dutch forest|author=Ollie Williams|nhà xuất bản=BBC Sport|ngày=25 March 2011|ngày truy cập=25 March 2011}}</ref> Đường đua này sẽ tổ chức sự kiện thứ hai tại giải 2011 [[UCI BMX World Championships]], vào ngày 27/28 tháng 5 năm 2011.

Kể từ tháng 1 năm 2013 Sports Centre Papendal chính thức tách ra từ NOC * NSF và có tổ chức riêng. Việc này giúp cho Sports Centre Papendal thu được nhiều dịch vụ thương mại. Trong đó, họ tổ chức nhiều sự kiện thể thao, thể dục, chạy xe đạp và nhiều môn khác.

Các sự kiện thể thao chính của thành phố là của câu lạc bộ bóng đá [[Vitesse Arnhem]] và sân nhà [[GelreDome]] được xây phục vụ cho [[UEFA Euro 2000]]. Câu lạc bộ này đang thi đấu thành công ở giải [[Eredivisie]] và có mặt ở sân chơi [[UEFA Europa League|UEFA Cup]]. Thành tích tốt nhất của họ ở [[Eredivisie]] là vị trí thứ 3 ở mùa bóng 1997[[2014–15 KNVB Cup|–]]98. Câu lạc bộ vô địch [[KNVB Cup]] mùa bóng [[2016–17 KNVB Cup|2016–17]].

[[Introdans]] là một công ty múa đặt trụ sở tại Arnhem. Năm 2009 [[Bộ trưởng Giáo dục, Văn hóa, và Khoa học]] chỉ định Introdans là một phần của cơ sở hạ tầng thể thao quốc gia. Năm 2016 diễn ra [[2016 Giro d'Italia|Giro d'Italia]] tại Arnhem.

==Giao thông==
[[Tập tin:Arnhem-Trolleybus-4-wheel-steering.jpg|right|thumb|Trolleybus ở Arnhem]]
Arnhem có một trạm xe lửa vào năm 1845 – [[Arnhem Centraal railway station]], trung chuyển trên tuyến [[InterCityExpress|ICE]] đến [[Düsseldorf]] và sau là đến [[Frankfurt]]. Hiện nay, đã có những chuyến tàu NS Hispeed đi đến những thành phố ngoại quốc ở nhà như [[Moskva]]. Trạm này giúp thành phố kết nối trực tiếp với [[Utrecht (thành phố)|Utrecht]], [[Nijmegen]], và [[Zutphen]]. Đây cũng là nơi bắt đầu các tuyến tàu điện ở địa phương. Ngoài ra Arnhem có ba nhà ga khác, bao gồm [[Arnhem Velperpoort railway station|Arnhem Velperpoort]] (từ năm 1953), [[Arnhem Presikhaaf railway station|Arnhem Presikhaaf]] (từ năm 1969), và [[Arnhem Zuid railway station|Arnhem Zuid]] (từ năm 2005).

[[KLM Royal Dutch Airlines]] có tuyến xe bus chuyên chở từ [[Sân bay Schiphol]] đến trạm xe điện tại đây phục vụ cho các hành khác của KLM.<ref>"[https://www.klm.com/travel/us_en/plan_and_book/ticket_information/travel_by_train_on_a_klm_ticket/index.htm Travel by bus or rail with a KLM ticket] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161029112125/https://www.klm.com/travel/us_en/plan_and_book/ticket_information/travel_by_train_on_a_klm_ticket/index.htm |date=2016-10-29 }}." [[KLM]]. Truy cập 29 October 2016.</ref>

Arnhem là nơi duy nhất ở Hà Lan có [[Arnhem trolleybus|hệ thống trolleybus]].

==Cư dân nổi tiếng==
[[Tập tin:Hendrik Antoon Lorentz.jpg|right|thumb|Hendrik Antoon Lorentz]]
:''Xem thêm [[:Category:Người Arnhem|Người Arnhem]]''
Những người nổi tiếng sinh ra tại Arnhem:
* [[Herman Koch]] (1953), nhà văn và diễn viên
* [[Hendrik Lorentz]] (1853–1928), nhà vật lý học đoạt [[Giải Nobel]]
* [[Leo Peelen]] (1968–2017), track cyclist
* [[Estavana Polman]] (1992), handballer
* [[Mart Smeets]] (1947), radio and television personality, writer, and columnist
* [[Joran van der Sloot]] (1987), convicted murderer
* [[Linda Wagenmakers]] (1975), ca sĩ và diễn viên truyền thanh
* [[Marion Bloem]] (1952), nhà văn và nhà viết kịch bản phim
* [[Hetty Blok]] (1920–2012), nghệ sĩ cabaret, ca sĩ và diễn viên
* [[Edmond Classen]] (1938–2014), diễn viên
* [[Ien Dales]] (1931–1994), chính khách đảng Lao động (PvdA)
* [[Esmée Denters]] (1988), ca sĩ và YouTube celebrity
* [[Kenny van Hummel]] (1982), vận động viên đua xe đạp
* [[Jan van Hooff]] (1936), nhà sinh học
* [[Rudolf Jansen]] (1940), nghệ sĩ dương cầm
* [[Antonie Kamerling]] (1966–2010), television and film actor, and musician
* [[Blaudzun]] (1974), singer-songwriter
* [[Rik Toonen]] (1954), water polo player, winner of Olympic bronze in 1976
* [[Goos Meeuwsen]] (1982), nghệ sĩ xiếc
* [[Truus van Aalten]] (1910–1999), diễn viên

==Các sự kiện liên quan==
* ''Arnhem'' là tên một bản hành khúc soạn bởi A.E. Kelly.
* [[Arnhem Land]] là một nơi ở Australia được đặt bởi [[Dutch East India Company|VOC]]-ship ''Arnhem''.
* [[Theirs is the Glory]] (a.k.a. Men of Arnhem), is a 1946 British war film about the British 1st Airborne Division's involvement in the [[Battle of Arnhem]] (17 September to 25 September 1944) during [[Operation Market Garden]] in the Second World War. [[A Bridge Too Far (film)|A Bridge Too Far]] tells the story of the failure of Operation Market Garden in Arnhem.

==Quan hệ quốc tế==
{{See also|Danh sách thị trấn và thành phố kết nghĩa ở Hà Lan}}

===Thành phố – Thị trấn kết nghĩa===
Arnhem [[Twin towns and sister cities|kết nghĩa]] với cách thành phố sau:
{|class="wikitable"
|- valign="top"
|
*{{flagicon|SCO}} [[Airdrie, North Lanarkshire|Airdrie]], [[North Lanarkshire]], Scotland, [[UK]]
*{{flagicon|England}} [[Coventry]], [[West Midlands (county)|West Midlands]], nước Anh, [[UK]]<ref name="Coventry twinnings">{{Chú thích web|url=http://www.coventrytelegraph.net/news/local-news/what-point-coventrys-twin-towns-3038605 |tiêu đề=Coventry's twin towns |ngày truy cập=2013-08-06 |last=Griffin |first=Mary |ngày=2011-08-02 |work=Coventry Telegraph |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130806032050/http://www.coventrytelegraph.net/news/local-news/what-point-coventrys-twin-towns-3038605 |archive-date=6 August 2013 }}</ref><ref name="Coventry twins">{{Chú thích web|url=http://www.coventry.gov.uk/directory/25/twin_towns_and_cities|tiêu đề=Coventry - Twin towns and cities|ngày truy cập = 2013-08-06|work=Coventry City Council.|archive-url=https://web.archive.org/web/20130412062545/http://www.coventry.gov.uk/directory/25/twin_towns_and_cities|archive-date = ngày 12 tháng 4 năm 2013}}</ref>
*{{flagicon|England}} [[London Borough of Croydon|Croydon]], [[Greater London]], nước Anh, [[United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland|UK]]
*{{flagicon|GER}} [[Gera]], [[Thuringia]], Đức
||
*{{flagicon|CZE}} [[Hradec Králové]], [[Hradec Králové Region|Hradec Králové]], Cộng hòa Czech
*{{flagicon|RSA}} [[Kimberley, Northern Cape|Kimberley]], [[Northern Cape]], Nam Phi
*{{flagicon|PER}} [[Villa El Salvador]], [[Lima Region]], Peru
*{{flagicon|PRC}} [[Vũ Hán]], [[Hồ Bắc]], Trung Quốc
|}

==Xem thêm==
* [[Arnhem Metal Meeting]]
* Carruthers, B. 2013. (ed) ''Arnhem 1944 A Bridge Too Far''. Pen & Sword {{ISBN|978-1-78159-237-3}}

==Tham khảo==
{{tham khảo}}

== Liên kết ngoài ==
* [http://www.Arnhem.nl Trang mạng chính thức]

{{Province Gelderland}}

[[Thể loại:Đô thị Gelderland]]
[[Thể loại:Liên minh Hanse]]
[[Thể loại:Thành phố của Hà Lan]]
[[Thể loại:Khu dân cư ở Gelderland]]
[[Thể loại:Khu dân cư trên sông Rhein]]

title: Arnhem · Èrnem

Quốc gia: Hà Lan

Tỉnh: Gelderland

title: Chính quyền

• Thị trưởng: Ahmed Marcouch (PvdA)

• Bí thư: S. Gerritsen

title: Diện tích

title: Dân số (ngày 1 tháng 5 năm 2009)

• Mùa hè (DST): CEST (UTC+2)

Thành phố kết nghĩa: Vũ Hán, Croydon, Gera, Hradec Králové, Coventry


text:
# Aloe bulbicaulis
Aloe bulbicaulis là một loài thực vật có hoa trong họ Măng tây. Loài này được Christian mô tả khoa học đầu tiên năm 1936.

wikiname: viwiki

title: Aloe bulbicaulis

in_language: vi

wikitext:
{{Mồ côi|date=tháng 8 2020}}
{{tiêu đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Aloe bulbicaulis''
| status =
| status_system =
| status_ref =
| image =
| image_caption =
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| unranked_divisio = [[Thực vật có hoa|Angiospermae]]
| unranked_classis = [[Thực vật một lá mầm|Monocot]]
| ordo = [[Bộ Măng tây|Asparagales]]
| familia = [[Họ Măng tây|Asparagaceae]]
| genus = ''[[Aloe]]''
| species = '''''A. bulbicaulis'''''
| binomial = ''Aloe bulbicaulis''
| binomial_authority = [[Hugh Basil Christian|Christian]]
| range_map =
| range_map_caption =
| synonyms =
}}
'''''Aloe bulbicaulis''''' là một loài [[thực vật có hoa]] trong [[họ Măng tây]]. Loài này được Christian mô tả khoa học đầu tiên năm 1936.<ref>{{chú thích web|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-297171| title=''Aloe bulbicaulis''|access-date=ngày 16 tháng 7 năm 2013| author=The Plant List | year =2010}}</ref>

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

==Liên kết ngoài==
*{{commonscat-inline|Aloe bulbicaulis}}
*{{wikispecies-inline|Aloe bulbicaulis}}
*{{IPNI2|Aloe bulbicaulis|529288-1|access-date=ngày 16 tháng 7 năm 2013}}

[[Thể loại:Chi Lô hội|B]]
[[Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1936]]

{{Xanthorrhoeaceae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Giới (regnum): Plantae

(không phân hạng): Angiospermae Monocot

Bộ (ordo): Asparagales

Họ (familia): Asparagaceae

Chi (genus): Aloe

Loài (species): A. bulbicaulis

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Aloe bulbicaulis · Christian


text:
# Allium notabile
Allium notabile là một loài thực vật có hoa trong họ Amaryllidaceae. Loài này được Feinbrun mô tả khoa học đầu tiên năm 1943.

title: Allium notabile

wikitext:
{{tiêu đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Allium notabile''
| status =
| status_system =
| status_ref =
| image =
| image_caption =
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| unranked_divisio = [[Thực vật có hoa|Angiospermae]]
| unranked_classis = [[Thực vật một lá mầm|Monocot]]
| ordo = [[Bộ Măng tây|Asparagales]]
| familia = [[Họ Loa kèn đỏ|Amaryllidaceae]]
| genus = ''[[Chi Hành|Allium]]''
| species = '''''A. notabile'''''
| binomial = ''Allium notabile''
| binomial_authority = [[Naomi Feinbrun|Feinbrun]]
| range_map =
| range_map_caption =
| synonyms =
}}
'''''Allium notabile''''' là một loài [[thực vật có hoa]] trong họ [[Họ Loa kèn đỏ|Amaryllidaceae]]. Loài này được Feinbrun mô tả khoa học đầu tiên năm 1943.<ref>{{chú thích web|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-296118| title=''Allium notabile''|access-date=ngày 16 tháng 7 năm 2013| author=The Plant List | year =2010}}</ref>

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

==Liên kết ngoài==
*{{Thể loại Commons nội dòng|Allium notabile}}
*{{wikispecies-inline|Allium notabile}}
*{{IPNI2|Allium notabile|528498-1|access-date=ngày 16 tháng 7 năm 2013}}

[[Thể loại:Chi Hành|N]]
[[Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1943]]

{{Allioideae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Họ (familia): Amaryllidaceae

Chi (genus): Allium

Loài (species): A. notabile

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Allium notabile · Feinbrun


text:
# Mallenahalli, Tiptur
Mallenahalli là một làng thuộc tehsil Tiptur, huyện Tumkur, bang Karnataka, Ấn Độ.

title: Mallenahalli, Tiptur

wikitext:
{{Mồ côi|date=tháng 7 2018}}
{{Thông tin khu dân cư
 | tên = Mallenahalli
 | settlement_type=[[Làng]]
 | tên hiệu =
 | khẩu hiệu =
 | hình nền trời =
 | hình cờ =
 | hình con dấu =
 | bản đồ =
 | ctbd =
 | subdivision_type = [[Danh sách quốc gia|Quốc gia]]
 | subdivision_type1 = [[Phân cấp hành chính ở Ấn Độ|Bang]]
 | subdivision_type2 = [[Phân cấp hành chính ở Ấn Độ|Huyện]]
 | subdivision_name = {{flag|Ấn Độ}}
 | subdivision_name1 = [[Karnataka]]
 | subdivision_name2 = [[Tumkur (huyện)|Tumkur]]
 | subdivision_type3 = [[Tehsil|Thành phố/thị trấn]]
| subdivision_name3 = [[Tiptur]]
 | established_title =
 | established_date =
 | established_title2 =
 | established_date2 =
 | government_type =
 | leader_title =
 | leader_tên =
 | area_magnitude =
 | area_total_sq_mi =
 | area_total_km2 =
 | area_land_sq_mi =
 | area_land_km2 =
 | area_water_sq_mi =
 | area_water_km2 =
 | area_urban_sq_mi =
 | area_urban_km2 =
 | area_metro_km2 =
 | area_metro_sq_mi =
 | population_as_of=
 | population_footnotes =
 | population_total =
 | population_urban =
 | population_metro =
 | population_density_sq_mi =
 | population_density_km2 =
 | timezone = [[Giờ chuẩn Ấn Độ|IST]]
 | utc_offset = +5:30
 | timezone_DST =
 | utc_offset_DST =
 | latd = | latm = | lats = | latNS = N
 | longd = | longm = | longs =| longEW = W
 | elevation_footnotes=
 | elevation_ft =
 | elevation_m =
 | website =
 | footnotes =
}}
'''Mallenahalli''' là một [[làng]] thuộc [[tehsil]] [[Tiptur]], huyện [[Tumkur (huyện)|Tumkur]], bang [[Karnataka]], [[Ấn Độ]].<ref>{{Chú thích web|url=http://censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/List_of_Villages/List_of_Villages_Alphabetical.aspx?cki=&ComboState_Code=29|nhà xuất bản=[[Bộ Nhà ở Ấn Độ]]|tiêu đề=Danh sách làng thuộc bang Karnataka|ngày truy cập = ngày 27 tháng 10 năm 2012}}</ref><ref>{{Chú thích web| url=http://www.onefivenine.com/india/villages/Tumkur/Tiptur/Mallenahalli|nhà xuất bản=Onefivenine.com |tiêu đề= Làng Mallenahalli|ngày truy cập = ngày 27 tháng 10 năm 2012}}</ref>

== Tham khảo ==
{{Tham khảo|30em}}

{{Tumkur}}

[[Thể loại:Tumkur (huyện)]]

{{Karnataka-stub}}

title: Mallenahalli

Quốc gia: Ấn Độ

Bang: Karnataka

Huyện: Tumkur

Thành phố/thị trấn: Tiptur


text:
# Ngòi Phát
Ngòi Phát là phụ lưu cấp 1 của sông Hồng chảy ở huyện Bát Xát tỉnh Lào Cai, Việt Nam .
Ngòi Phát hiện có các tên gọi khác nhau. Trong văn liệu về thủy điện được viết là sông Ngòi Phát. Theo Bản đồ tỷ lệ 1:50.000 của Cục Đo đạc và Bản đồ (2004) thì ngòi Phát có tên tại đoạn ở xã Mường Hum là sông Mường Hum, đoạn ở xã Bản Vược là sông Sinh Quyền . Tuy nhiên tên sông Sinh Quyền không thấy hiện trong các văn liệu trên mạng.
Bản "Danh mục địa danh... tỉnh Lào Cai" gọi tất cả các đoạn trên là suối .

## Dòng chảy
Ngòi Phát khởi nguồn từ hợp lưu các suối Pờ Hồ, ngòi Tà Lơi, Nậm Pung và nậm Ho ở thung lũng xã Mường Hum. Trong số các suối đó thì dòng dài nhất là suối Pờ Hồ bắt nguồn từ dãy núi cao 22°24′35″B 103°36′50″Đ / 22,40972°B 103,61389°Đ là ranh giới tỉnh Lào Cai và Lai Châu, chảy hướng bắc-đông bắc.
Từ thung lũng xã Mường Hum 22°31′35″B 103°41′56″Đ / 22,52639°B 103,69889°Đ sông có tên là sông Mường Hum, chảy hướng đông bắc.
Sông chảy qua các xã Bản Xèo, Dền Thàng, rồi là ranh giới hai xã Bản Vược và Cốc Mỳ, và đổ vào sông Hồng bên bờ phải 22°37′14″B 103°49′11″Đ / 22,62056°B 103,81972°Đ.
Cách cửa sông 2 km là mỏ đồng Sin Quyền nằm hai bên sông, là mỏ đồng lớn nhất Việt Nam.

## Các thủy điện
Thủy điện Ngòi Phát công suất 72 MW với 3 tổ máy, xây dựng trên dòng chính ngòi Phát tại vùng đất các xã Bản Vược, Cốc Mỳ và Bản Xèo huyện Bát Xát, khởi công năm 2004, tái khởi động tháng 6/2013, khánh thành tháng 11/2014 .
Thủy điện Mường Hum công suất 32 MW xây dựng trên sông Mường Hum (ngòi Phát) tại xã Bản Xèo và Dền Thàng, khởi công tháng 5/2008 hoàn thành tháng 3/2011 .
Thủy điện Nậm Pung công suất lắp máy 9,3 MW với 3 tổ máy, xây dựng trên phụ lưu là Nậm Pung tại xã Nậm Pung và xã Mường Hum, huyện Bát Xát, khởi công tháng 12/2007 và dự kiến nhà máy phát điện vào cuối năm 2009, tuy nhiên đến tháng 5/2014 mới chính thức phát điện .

## Chỉ dẫn
1. ↑  Trong tiếng Việt ngòi đồng nghĩa với sông, nên chỉ dùng ngòi Phát là đủ. Một số văn liệu viết dư là sông Ngòi Phát

title: Ngòi Phát

wikitext:
{{Location map | Vietnam
| width = 220
| float = right
| relief = yes
| label = ''Ngòi Phát''
| position = right
| lat_deg = 22| lat_min = 36| lat_sec= 18| lat_dir = N
| lon_deg = 103| lon_min = 47| lon_sec= 40| lon_dir = E
}}
{{coord| 22| 36| 18| N| 103| 47| 40| E| format=dms| display=title}}
'''Ngòi Phát''' là phụ lưu cấp 1 của [[sông Hồng]] chảy ở huyện [[Bát Xát]] tỉnh [[Lào Cai]], Việt Nam <ref name =BandoHc >Tập bản đồ hành chính Việt Nam. Nhà xuất bản Tài nguyên – Môi trường và Bản đồ Việt Nam. Hà Nội, 2013.</ref><ref name= Bd50-fa28 >Bản đồ tỷ lệ 1:50.000 tờ F-48- 28C & 28D. Cục Đo đạc và Bản đồ, 2004.</ref><ref name =LaoKai-tt36 >[https://thukyluat.vn/vb/thong-tu-36-2013-tt-btnmt-danh-muc-dia-danh-dan-cu-son-van-thuy-van-kinh-te-xa-hoi-lao-cai-33e10.html Thông tư 36/2013/TT-BTNMT ngày 30/10/2013] của Bộ Tài nguyên và Môi trường về Ban hành Danh mục địa danh dân cư, sơn văn, thủy văn, kinh tế - xã hội phục vụ công tác thành lập bản đồ phần đất liền tỉnh Lào Cai. Thuky Luat Online, 2016. Truy cập 25/11/2018.</ref><ref name= name1 group= note>Trong tiếng Việt ''ngòi'' đồng nghĩa với ''sông'', nên chỉ dùng ''ngòi Phát'' là đủ. Một số văn liệu viết dư là ''sông Ngòi Phát''</ref>.

Ngòi Phát hiện có các tên gọi khác nhau. Trong văn liệu về thủy điện được viết là ''sông Ngòi Phát''. Theo Bản đồ tỷ lệ 1:50.000 của Cục Đo đạc và Bản đồ (2004) thì ngòi Phát có tên tại đoạn ở xã [[Mường Hum]] là ''[[sông Mường Hum]]'', đoạn ở xã [[Bản Vược]] là ''sông Sinh Quyền'' <ref name= Bd50-fa28 />. Tuy nhiên tên ''sông Sinh Quyền'' không thấy hiện trong các văn liệu trên mạng.

Bản "Danh mục địa danh... tỉnh Lào Cai" gọi tất cả các đoạn trên là ''suối'' <ref name =LaoKai-tt36 />.

== Dòng chảy ==
Ngòi Phát khởi nguồn từ hợp lưu các suối Pờ Hồ, ngòi Tà Lơi, [[Nậm Pung (Bát Xát)|Nậm Pung]] và nậm Ho ở thung lũng xã [[Mường Hum]]. Trong số các suối đó thì dòng dài nhất là ''suối Pờ Hồ'' bắt nguồn từ dãy núi cao {{coord| 22| 24| 35| N| 103| 36| 50| E| type:waterbody_region:VN| name=suối Pờ Hồ}} là ranh giới tỉnh [[Lào Cai]] và [[Lai Châu]], chảy hướng bắc-đông bắc.

Từ thung lũng xã [[Mường Hum]] {{coord| 22| 31| 35| N| 103| 41| 56| E| type:waterbody_region:VN| name=Ngòi Phát}} sông có tên là ''[[sông Mường Hum]]'', chảy hướng đông bắc.

Sông chảy qua các xã [[Bản Xèo]], [[Dền Thàng]], rồi là ranh giới hai xã [[Bản Vược]] và [[Cốc Mỳ]], và đổ vào [[sông Hồng]] bên bờ phải {{coord| 22| 37| 14| N| 103| 49| 11| E| type:waterbody_region:VN| name=Ngòi Phát}}.

Cách cửa sông 2 km là ''mỏ đồng Sin Quyền'' nằm hai bên sông, là mỏ đồng lớn nhất Việt Nam.

== Các thủy điện ==
'''[[Thủy điện Ngòi Phát]]''' công suất 72 MW với 3 tổ máy, xây dựng trên dòng chính ngòi Phát tại vùng đất các xã [[Bản Vược]], [[Cốc Mỳ]] và [[Bản Xèo]] huyện [[Bát Xát]], khởi công năm 2004, tái khởi động tháng 6/2013, khánh thành tháng 11/2014 <ref name=nf-dantri>[http://dantri.com.vn/xa-hoi/dua-nha-may-thuy-dien-co-duong-ham-nang-luong-dai-nhat-viet-nam-vao-hoat-dong-1420380415.htm Đưa nhà máy thủy điện có đường hầm năng lượng dài nhất Việt Nam vào hoạt động]. Dantri Online, 28/12/2014. Truy cập 11/12/2016.</ref>.

'''[[Thủy điện Mường Hum]]''' công suất 32 MW xây dựng trên ''sông Mường Hum'' (ngòi Phát) tại xã [[Bản Xèo]] và [[Dền Thàng]], khởi công tháng 5/2008 hoàn thành tháng 3/2011 <ref name=thmh-sonvu>[http://www.sonvu.vn/2014/01/nha-may-thuy-dien-muong-hum-duoc-gan-bien-cong-trinh-chao-mung-dai-hoi-dang-cac-cap/ Nhà máy thủy điện Mường Hum được gắn biển "Công trình chào mừng Đại lễ 1000 năm Thăng Long-Hà Nội"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161220083340/http://www.sonvu.vn/2014/01/nha-may-thuy-dien-muong-hum-duoc-gan-bien-cong-trinh-chao-mung-dai-hoi-dang-cac-cap/ |date = ngày 20 tháng 12 năm 2016}}. Cty Son Vu, 24/01/2014. Truy cập 11/12/2016.</ref>.

'''[[Thủy điện Nậm Pung]]''' công suất lắp máy 9,3 MW với 3 tổ máy, xây dựng trên phụ lưu là [[Nậm Pung (Bát Xát)|Nậm Pung]] tại xã [[Nậm Pung]] và xã [[Mường Hum]], huyện [[Bát Xát]], khởi công tháng 12/2007 và dự kiến nhà máy phát điện vào cuối năm 2009<ref>[http://www.nhandan.com.vn/kinhte/item/7481802-.html Lào Cai xây nhà máy thủy điện Nậm Pung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180115190015/http://www.nhandan.com.vn/kinhte/item/7481802-.html |date = ngày 15 tháng 1 năm 2018}}. Nhân Dân Online, 19/12/2007. Truy cập 10/01/2018.</ref>, tuy nhiên đến tháng 5/2014 mới chính thức phát điện <ref name = tdnp-intracom >[http://intracom.com.vn/intracom-chinh-thuc-phat-dien-nha-may-thuy-dien-nam-pung-02052014/ Intracom chính thức phát điện Nhà máy thủy điện Nậm Pung (02/05/2014)]. Intracom, 13/07/2017. Truy cập 10/01/2018.</ref>.

== Chỉ dẫn ==
{{tham khảo |group= note}}

== Tham khảo ==
{{tham khảo |colwidth=25em}}

== Xem thêm ==
* [https://www.google.com/maps/@22.6031486,103.8001054,15z/data=!3m1!1e3 Vị trí trên Google Maps]
* [[Thủy điện Ngòi Phát]]
* [[Thủy điện Mường Hum]]
* [[Thủy điện Nậm Pung]]

{{Commonscat|Rivers}}
== Liên kết ngoài ==
{{sơ khai Lào Cai}}

{{Hệ thống sông Hồng}}

[[Thể loại:Sông tại Lào Cai|Ngòi Phát]]
[[Thể loại:Hệ thống sông Hồng]]


text:
# Ageratina jucunda
Ageratina jucunda là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (Greene) Clewell & Wooten mô tả khoa học đầu tiên năm 1971.

title: Ageratina jucunda

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name =''Ageratina jucunda''
| status =
| status_system =
| status_ref =
| image =
| image_caption=
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| unranked_divisio = [[Thực vật có hoa|Angiospermae]]
| unranked_classis = [[Thực vật hai lá mầm thật sự|Eudicots]]
| ordo = [[Bộ Cúc|Asterales]]
| familia = [[Họ Cúc|Asteraceae]]
| genus = ''[[Ageratina]]''
| species = '''''A. jucunda'''''
| binomial = ''Ageratina jucunda''
| binomial_authority = ([[Edward Lee Greene|Greene]]) Clewell & Wooten, 1971
}}
'''''Ageratina jucunda''''' là một loài [[thực vật có hoa]] trong [[họ Cúc]]. Loài này được (Greene) Clewell & Wooten mô tả khoa học đầu tiên năm 1971.<ref>{{chú thích web|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/gcc-103856| title=''Ageratina jucunda''|access-date =ngày 4 tháng 6 năm 2013| author=The Plant List | year =2010}}</ref>

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

==Liên kết ngoài==
{{Commonscat|Ageratina jucunda}}
{{Wikispecies|Ageratina jucunda}}

[[Thể loại:Ageratina]]
[[Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1971]]

{{Eupatorieae-stub}}

title: Phân loại khoa học

(không phân hạng): Angiospermae Eudicots

Bộ (ordo): Asterales

Họ (familia): Asteraceae

Chi (genus): Ageratina

Loài (species): A. jucunda

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Ageratina jucunda · (Greene) Clewell & Wooten, 1971


text:
# Çukurca, Domaniç
Çukurca là một xã thuộc huyện Domaniç, tỉnh Kütahya, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2008 là 2.512 người.

title: Çukurca, Domaniç

wikitext:
{{Thông tin khu dân cư
|name = Çukurca
|other_name =
|native_name =
|settlement_type = Xã
|image_skyline =
|imagesize =
|image_caption =
|image_map =
|pushpin_map =
|pushpin_label_position =right
|pushpin_map_caption =Vị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
|coordinates_display = inline,title
|coordinates_region =
|subdivision_type = [[Quốc gia]]
|subdivision_name ={{flag|Thổ Nhĩ Kỳ}}
|subdivision_type1 =[[Phân cấp hành chính Thổ Nhĩ Kỳ|Tỉnh]]
|subdivision_name1 = [[Kütahya (tỉnh)|Kütahya]]
|subdivision_type2 = [[Phân cấp hành chính Thổ Nhĩ Kỳ|Huyện]]
|subdivision_name2 = [[Domaniç]]
|leader_title =
|leader_name =
|established_title =
|established_date =
|area_total_km2 =
|population_as_of = 2008
|population_footnotes =
|population_total =2.512 người
|population_density_km2 =
|timezone=[[Giờ Đông Âu|EET]]
|utc_offset=+2
|timezone_DST=[[Giờ mùa hè Đông Âu|EEST]]
|utc_offset_DST=+3
|latd=|latm=|lats=|latNS=N
|longd=|longm=|longs=|longEW=E
|elevation_footnotes =
|elevation_m =
|elevation_ft =
|website =
|footnotes =
}}

'''Çukurca''' là một [[Phân cấp hành chính Thổ Nhĩ Kỳ|xã]] thuộc huyện [[Domaniç]], tỉnh [[Kütahya (tỉnh)|Kütahya]], [[Thổ Nhĩ Kỳ]]. Dân số thời điểm năm 2008 là 2.512 người.<ref>{{chú thích web|url=http://rapor.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?adnksdb2=&report=idari_yapi_2008.RDF&p_il1=43&p_yil=2008&p_dil=1&desformat=html&ENVID=adnksdb2Env|publisher=Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ|title=Cities, towns and villages in Kütahya|access-date=ngày 16 tháng 9 năm 2012}}{{Liên kết hỏng|date=2021-04-04 |bot=InternetArchiveBot }}</ref>

==Chú thích==
{{Tham khảo}}

==Tham khảo==

[[Thể loại:Xã thuộc tỉnh Kütahya]]

{{Kütahya-geo-stub}}

title: Çukurca

Quốc gia: Thổ Nhĩ Kỳ

Tỉnh: Kütahya

Huyện: Domaniç

title: Dân số (2008)

• Tổng cộng: 2,512 người

• Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)


text:
# Thốc Phát Ô Cô
Thốc Phát Ô Cô (giản thể: 秃发乌孤; phồn thể: 禿髮烏孤; bính âm: Tūfà Wūgū) (?-399), gọi theo thụy hiệu là Vũ Uy Vũ Vương (武威武王), là vua khai quốc của nước Nam Lương trong lịch sử Trung Quốc. Ông ban đầu là một chư hầu của hoàng đế Lã Quang nước Hậu Lương, song khi thấy Lã Quang cai trị người dân một cách tồi tệ, ông đã tuyên bố độc lập vào năm 397. Ông chỉ trị vì hai năm trước khi qua đời vì vết thương trong một tai nạn khi cưỡi ngựa.

## Trước khi độc lập
Cha của Thốc Phát Ô Cô là Thốc Phát Tư Phục Kiền, người này là một chắt trai của tướng người Tiên Ti Thốc Phát Thụ Cơ Năng vào đầu thời nhà Tấn và đã từng là một mỗi đe dọa cho Tấn dưới thời cai trị của Tấn Vũ Đế. Thốc Phát Tư Phục Kiến trở thành tộc trưởng bộ lạc vào năm 356 và là một chư hầu của Tiền Tần, song không rõ thời điểm ông qua đời và Thốc Phát Ô Cô lên kế vị.
Thốc Phát Ô Cô được mô tả là dũng mãnh và đầy tham vọng, và ông đã nghĩ ra nhiều cách để chiếm được Lương Châu (涼州, nay là trung bộ và tây bộ Cam Túc). Tướng Phân Di (紛陁) đã khuyên ông rằng ông cần mẫn cán, khuyến khích nông nghiệp, cai trị hiệu quả và công bằng. Ông đã cố gắng thực hiện theo đề xuất của Phân Di và khả năng của ông đã sớm được biết đến. Năm 394, vua Lã Quang của Hậu Lương, cử sứ thần đến để phong cho Thốc Phát Ô Cô làm một tướng lĩnh, và Thốc Phát Ô Cô đã phải suy tính về việc có nên tiếp nhận tước hiệu này không. Hầu hết các quân sư của ông muốn từ chối việc bổ nhiệm này do họ cảm thấy nhục nhã nếu trở thành chư hầu của Hậu Lương, song chiến lược gia Thạch Chân Nhược Lưu (石真若留) đã chỉ ra rằng Thốc Phát Ô Cô chưa đủ sức để chống lại Lã Quang, và rằng ông nên khuất phục để khiến cho Lã Quang kiêu ngạo. Thốc Phát Ô Cô đồng ý và chấp thuận nhận sự bổ nhiệm của Hậu Lương.
Năm 395, Thốc Phát Ô Cô tấn công một số bộ lạc không chịu thần phục mình ở xung quanh, bao gồm Ất Phất (乙弗) và Chiết Quật (折掘), buộc họ phải khuất phục. Ông cho xây dựng Liêm Xuyên bảo (廉川堡, nay thuộc Hải Đông, Thanh Hải) để làm tổng hành dinh. Cũng trong năm 395, Lã Quang phong cho ông là Quảng Vũ quận công.
Năm 396, khi Lã Quang xưng là "Thiên vương", ông ta đã cố gắng trao các tước hiệu vinh dự hơn cho Thốc Phát Ô Cô, song lúc này Thốc Phát Ô Cô lại từ chối và nói với sứ thần của Lã Quang:
Các con trai của Lã Thiên vương đều tham ô và vô đạo. Các cháu trai của ông ta đặc biệt hung bạo và tàn nhẫn. Người dân gần xa đều giận dữ và sắc sàng nổi dậy. Ta làm sao có thể chống lại người dân và chấp thuận các tước hiệu bất công này? Ta sẽ tự xưng tước vương cho mình.
Thốc Phát Ô Cô mặc dù từ chối nhận các tước hiẹu song lại giữ lại các nhạc sĩ và nghệ sĩ do Lã Quang cử đến như là một phần của việc phong tước.
Năm 397, sau khi Lã Quang thất trận trước vua Khất Phục Càn Quy của Tây Tần, Thốc Phát Ô Cô đã xưng là Tây Bình vương và cải niên hiệu, cũng có nghĩa là lập nên nước Nam Lương. Sau đó ông chiếm Kim Thành (金城, nay thuộc Lan Châu, Cam Túc) của Hậu Lương, thành này vừa được Hậu Lương chiếm từ tay Tây Tần vào đầu năm. Lã Quang cử tướng Đậu Cẩu (竇苟) đi đánh Nam Lương song đã thất bại trước Thốc Phát Ô Cô.

## Trị vì
Mục đích chính của Thốc Phát Ô Cô là khiến cho Hậu Lương suy yếu và cuối cùng chiếm lấy kinh thành Cô Tang (姑臧, nay thuộc Vũ Uy, Cam Túc) của họ. Đến năm 397, khi tướng Quách Nôn (郭黁) của Hậu Lương nổi loạn và bị Lã Toản tấn công, ông ta đã nhờ Nam Lương trợ giúp, Thốc Phát Ô Cô đã cử em trai là Thốc Phát Lợi Lộc Cô đến tiếp việc cho Quách, tuy vậy sau đó Quách lại đầu hàng Tây Tần. Năm 398, hai tướng khác của Hậu Lương là Dương Quỹ (楊軌) và Vương Khất Cơ (王乞基) đã khuất phục Thốc Phát Ô Cô, và đến cuối năm Thốc Phát Ô Cô đã đánh bại tộc trưởng người Khương là Lương Cơ (梁饑), và sau chiến thắng này, các bộ lạc Khương và Hung Nô ở phía nam của Hồng Trì lĩnh (洪池嶺, nay cũng thuộc Vũ Uy) đều khuất phục ông. Cùng năm, ông chuyển tước hiệu từ Tây Bình vương thành Vũ Uy vương, có lẽ ám chỉ việc ông cuối cùng sẽ chiếm Cô Tang.
Vào mùa xuân năm 399, Thốc Phát Ô Cô dời đô đến Lạc Đô (樂都, nay thuộc Hải Đông, Thanh Hải). Sử sách mô tả lại rằng vào khoảng thời gian này, ông đánh giá người tài rất hiệu quả, và bất kể thuộc cấp là người Hán hay người Hồ, ông đều đặt họ vào các vị trí tương ứng với tài trí. Ông cũng tìm kiếm lời khuyên về việc nên đánh nước nào trước trong số các nước Tây Tần, Hậu Lương và Bắc Lương. Dương Thống (楊統) đã chỉ ra rằng Lã Quang không đủ năng lực và rằng các con trai của ông ta không tin tưởng lẫn nhau, và Thốc Phát Ô Cô nên cho quân đến quấy rối vùng biên giới với Hậu Lương và cuối cùng chinh phục nước này. Khi hai con trai Lã Thiệu và Lã Toản của Lã Quang đem quân đi đánh Bắc Lương vào cuối năm, Thốc Phát Ô Cô đã cho quân đến cứu viện theo yêu cầu của vua Đoàn Nghiệp, giúp nước này ngăn chặn được cuộc tấn công của Hậu Lương.
Sau đó, Thốc Phát Ô Cổ đã ngã khỏi ngựa trong lúc say rượu, và ông bị thương nặng ở ngực. Ông nói trong khi vẫn cười: "Ta đang làm cho Lã Quang cùng các con trai của hắn vui sướng!" Khi bệnh tình trở nên tồi tệ hơn, ông lệnh rằng một người nhiều tuổi nên kế vị mình, và do đó các quý tộc đã ủng hộ Thốc Phát Lợi Lộc Cô trở thành vua mới.

title: Thốc Phát Ô Cô

wikitext:
{{Thông tin nhân vật hoàng gia
| tên = Vũ Uy Vũ Vương
| tước vị = Vua Trung Hoa
| thêm = china
| hình =
| cỡ hình =
| ghi chú hình =
| chức vị = Vua [[Nam Lương]]
| tại vị = [[397]] – [[399]]
| kiểu tại vị = Trị vì
| tiền nhiệm = triều đại thành lập
| nhiếp chính =
| kế nhiệm = [[Thốc Phát Lợi Lộc Cô]]
| hoàng tộc = [[Nam Lương]]
| kiểu hoàng tộc = Triều đại
| tên đầy đủ = Thốc Phát Ô Cô (禿髮烏孤)
| kiểu tên đầy đủ = Tên thật
| phối ngẫu
| vợ =
| chồng =
| thông tin con cái =
| con cái = Thốc Phát Phó Đan (禿髮赴單)
Thốc Phát Phiền Nê (禿髮樊泥)
Thốc Phát Khương Nô (禿髮羌奴)
| niên hiệu =Thái Sơ (太初) 397–400
| miếu hiệu = Liệt Tổ (烈祖)
| thụy hiệu = Vũ Vương (武王)
| cha = Thốc Phát Tư Phục Kiền (禿髮思復犍)
| mẹ =
| sinh =
| nơi sinh =
| mất = [[399]]
| nơi mất =
| ngày an táng =
| nơi an táng =
}}
'''Thốc Phát Ô Cô''' ({{zh|t=禿髮烏孤|s=秃发乌孤|p=Tūfà Wūgū}}) (?-399), gọi theo thụy hiệu là '''Vũ Uy Vũ Vương''' (武威武王), là vua khai quốc của nước [[Nam Lương]] trong [[lịch sử Trung Quốc]]. Ông ban đầu là một chư hầu của hoàng đế [[Lã Quang]] nước [[Hậu Lương]], song khi thấy Lã Quang cai trị người dân một cách tồi tệ, ông đã tuyên bố độc lập vào năm 397. Ông chỉ trị vì hai năm trước khi qua đời vì vết thương trong một tai nạn khi cưỡi ngựa.

==Trước khi độc lập==
Cha của Thốc Phát Ô Cô là Thốc Phát Tư Phục Kiền, người này là một chắt trai của tướng người [[Tiên Ti]] [[Thốc Phát Thụ Cơ Năng]] vào đầu thời [[nhà Tấn]] và đã từng là một mỗi đe dọa cho Tấn dưới thời cai trị của [[Tấn Vũ Đế]]. Thốc Phát Tư Phục Kiến trở thành tộc trưởng bộ lạc vào năm 356 và là một chư hầu của [[Tiền Tần]], song không rõ thời điểm ông qua đời và Thốc Phát Ô Cô lên kế vị.

Thốc Phát Ô Cô được mô tả là dũng mãnh và đầy tham vọng, và ông đã nghĩ ra nhiều cách để chiếm được Lương Châu (涼州, nay là trung bộ và tây bộ [[Cam Túc]]). Tướng Phân Di (紛陁) đã khuyên ông rằng ông cần mẫn cán, khuyến khích nông nghiệp, cai trị hiệu quả và công bằng. Ông đã cố gắng thực hiện theo đề xuất của Phân Di và khả năng của ông đã sớm được biết đến. Năm 394, vua Lã Quang của [[Hậu Lương]], cử sứ thần đến để phong cho Thốc Phát Ô Cô làm một tướng lĩnh, và Thốc Phát Ô Cô đã phải suy tính về việc có nên tiếp nhận tước hiệu này không. Hầu hết các quân sư của ông muốn từ chối việc bổ nhiệm này do họ cảm thấy nhục nhã nếu trở thành chư hầu của Hậu Lương, song chiến lược gia Thạch Chân Nhược Lưu (石真若留) đã chỉ ra rằng Thốc Phát Ô Cô chưa đủ sức để chống lại Lã Quang, và rằng ông nên khuất phục để khiến cho Lã Quang kiêu ngạo. Thốc Phát Ô Cô đồng ý và chấp thuận nhận sự bổ nhiệm của Hậu Lương.

Năm 395, Thốc Phát Ô Cô tấn công một số bộ lạc không chịu thần phục mình ở xung quanh, bao gồm Ất Phất (乙弗) và Chiết Quật (折掘), buộc họ phải khuất phục. Ông cho xây dựng Liêm Xuyên bảo (廉川堡, nay thuộc [[Hải Đông, Thanh Hải|Hải Đông]], [[Thanh Hải (Trung Quốc)|Thanh Hải]]) để làm tổng hành dinh. Cũng trong năm 395, Lã Quang phong cho ông là Quảng Vũ quận công.

Năm 396, khi Lã Quang xưng là "[[Thiên vương]]", ông ta đã cố gắng trao các tước hiệu vinh dự hơn cho Thốc Phát Ô Cô, song lúc này Thốc Phát Ô Cô lại từ chối và nói với sứ thần của Lã Quang:

:''Các con trai của Lã Thiên vương đều tham ô và vô đạo. Các cháu trai của ông ta đặc biệt hung bạo và tàn nhẫn. Người dân gần xa đều giận dữ và sắc sàng nổi dậy. Ta làm sao có thể chống lại người dân và chấp thuận các tước hiệu bất công này? Ta sẽ tự xưng tước vương cho mình.''

Thốc Phát Ô Cô mặc dù từ chối nhận các tước hiẹu song lại giữ lại các nhạc sĩ và nghệ sĩ do Lã Quang cử đến như là một phần của việc phong tước.

Năm 397, sau khi Lã Quang thất trận trước vua [[Khất Phục Càn Quy]] của [[Tây Tần]], Thốc Phát Ô Cô đã xưng là Tây Bình vương và cải [[niên hiệu]], cũng có nghĩa là lập nên nước Nam Lương. Sau đó ông chiếm Kim Thành (金城, nay thuộc [[Lan Châu]], [[Cam Túc]]) của Hậu Lương, thành này vừa được Hậu Lương chiếm từ tay Tây Tần vào đầu năm. Lã Quang cử tướng Đậu Cẩu (竇苟) đi đánh Nam Lương song đã thất bại trước Thốc Phát Ô Cô.

==Trị vì==
Mục đích chính của Thốc Phát Ô Cô là khiến cho Hậu Lương suy yếu và cuối cùng chiếm lấy kinh thành Cô Tang (姑臧, nay thuộc [[Vũ Uy]], [[Cam Túc]]) của họ. Đến năm 397, khi tướng Quách Nôn (郭黁) của Hậu Lương nổi loạn và bị [[Lã Toản]] tấn công, ông ta đã nhờ Nam Lương trợ giúp, Thốc Phát Ô Cô đã cử em trai là [[Thốc Phát Lợi Lộc Cô]] đến tiếp việc cho Quách, tuy vậy sau đó Quách lại đầu hàng [[Tây Tần]]. Năm 398, hai tướng khác của Hậu Lương là Dương Quỹ (楊軌) và Vương Khất Cơ (王乞基) đã khuất phục Thốc Phát Ô Cô, và đến cuối năm Thốc Phát Ô Cô đã đánh bại tộc trưởng [[người Khương]] là Lương Cơ (梁饑), và sau chiến thắng này, các bộ lạc Khương và [[Hung Nô]] ở phía nam của Hồng Trì lĩnh (洪池嶺, nay cũng thuộc Vũ Uy) đều khuất phục ông. Cùng năm, ông chuyển tước hiệu từ Tây Bình vương thành Vũ Uy vương, có lẽ ám chỉ việc ông cuối cùng sẽ chiếm Cô Tang.

Vào mùa xuân năm 399, Thốc Phát Ô Cô dời đô đến Lạc Đô (樂都, nay thuộc [[Hải Đông, Thanh Hải|Hải Đông]], [[Thanh Hải (Trung Quốc)|Thanh Hải]]). Sử sách mô tả lại rằng vào khoảng thời gian này, ông đánh giá người tài rất hiệu quả, và bất kể thuộc cấp là [[người Hán]] hay [[người Hồ]], ông đều đặt họ vào các vị trí tương ứng với tài trí. Ông cũng tìm kiếm lời khuyên về việc nên đánh nước nào trước trong số các nước Tây Tần, Hậu Lương và [[Bắc Lương]]. Dương Thống (楊統) đã chỉ ra rằng Lã Quang không đủ năng lực và rằng các con trai của ông ta không tin tưởng lẫn nhau, và Thốc Phát Ô Cô nên cho quân đến quấy rối vùng biên giới với Hậu Lương và cuối cùng chinh phục nước này. Khi hai con trai [[Lã Thiệu]] và Lã Toản của Lã Quang đem quân đi đánh Bắc Lương vào cuối năm, Thốc Phát Ô Cô đã cho quân đến cứu viện theo yêu cầu của vua [[Đoàn Nghiệp]], giúp nước này ngăn chặn được cuộc tấn công của Hậu Lương.

Sau đó, Thốc Phát Ô Cổ đã ngã khỏi ngựa trong lúc say rượu, và ông bị thương nặng ở ngực. Ông nói trong khi vẫn cười: "Ta đang làm cho Lã Quang cùng các con trai của hắn vui sướng!" Khi bệnh tình trở nên tồi tệ hơn, ông lệnh rằng một người nhiều tuổi nên kế vị mình, và do đó các quý tộc đã ủng hộ Thốc Phát Lợi Lộc Cô trở thành vua mới.

==Tham khảo==
{{Tham khảo}}
* [[Tấn thư]], Thốc Phát Ô Cô truyện
* [[Tư trị thông giám]], các quyển 108, 109

{{Vua Ngũ Hồ thập lục quốc}}

[[Thể loại:Vua Nam Lương]]
[[Thể loại:Mất năm 399]]
[[Thể loại:Năm sinh không rõ]]
[[Thể loại:Nhân vật quân sự Ngũ Hồ thập lục quốc]]

title: Vua Nam Lương

Tiền nhiệm: triều đại thành lập

Kế nhiệm: Thốc Phát Lợi Lộc Cô

title: Thông tin chung

Hậu duệ: Thốc Phát Phó Đan (禿髮赴單) · Thốc Phát Phiền Nê (禿髮樊泥) · Thốc Phát Khương Nô (禿髮羌奴)

Triều đại: Nam Lương

Thân phụ: Thốc Phát Tư Phục Kiền (禿髮思復犍)


text:
# Semaeopus vigoraria
Semaeopus vigoraria là một loài bướm đêm trong họ Geometridae.

title: Semaeopus vigoraria

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Semaeopus vigoraria''
| image =
| image_caption =
| status =
| status_system =
| status_ref =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| classis = [[Côn trùng|Insecta]]
| ordo = [[Bộ Cánh vẩy|Lepidoptera]]
| familia = [[Geometridae]]
| genus = ''[[Semaeopus]]''
| species = '''''S. vigoraria'''''
| binomial = ''Semaeopus vigoraria''
| binomial_authority = E.D. Jones, 1921
| synonyms =
}}
'''''Semaeopus vigoraria''''' là một loài [[bướm đêm]] trong họ [[Geometridae]].<ref name = "COL">{{chú thích web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2011/search/all/key/Semaeopus+vigoraria/match/1|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.|accessdate = ngày 17 tháng 6 năm 2014 |author= Bisby |first = F.A. |last2 = Roskov |first2 = Y.R. |last3 = Orrell |first3 = T.M. |last4 = Nicolson |first4 = D. |last5 = Paglinawan |first5 = L.E. |last6 = Bailly |first6 = N. |last7 = Kirk |first7 = P.M. |last8 = Bourgoin |first8 = T. |last9 = Baillargeon |first9= G. |last10 = Ouvrard |first10 = D.|year= 2011|publisher=Species 2000: Reading, UK.}}</ref>

==Chú thích==
{{Tham khảo}}

==Liên kết ngoài==
*{{Wikispecies-inline|Semaeopus vigoraria}}
*{{Commoncats-inline|Semaeopus vigoraria}}

{{wikispecies|Semaeopus vigoraria}}

[[Thể loại:Semaeopus]]

{{Cosymbiini-stub}}

title: Phân loại khoa học

Giới (regnum): Animalia

Ngành (phylum): Arthropoda

Lớp (class): Insecta

Bộ (ordo): Lepidoptera

Họ (familia): Geometridae

Chi (genus): Semaeopus

Loài (species): S. vigoraria

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Semaeopus vigoraria · E.D. Jones, 1921


text:
# Cobanus beebei
Cobanus beebei là một loài nhện trong họ Salticidae.
Loài này thuộc chi Cobanus. Cobanus beebei được Alexander Petrunkevitch miêu tả năm 1914.

title: Cobanus beebei

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Cobanus beebei''
| image =
| image_caption =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| unranked_classis = [[Arachnomorpha]]
| subphylum = [[Động vật Chân kìm|Chelicerata]]
| classis = [[Lớp Hình nhện|Arachnida]]
| ordo = [[Nhện|Araneae]]
| familia = [[Salticidae]]
| genus = ''[[Cobanus]]''
| species = '''''C. beebei'''''
| binomial = ''Cobanus beebei''
| binomial_authority = [[Alexander Petrunkevitch|Petrunkevitch]], 1914
}}
'''''Cobanus beebei''''' là một loài [[nhện]] trong họ [[Salticidae]].<ref>{{Reftabel|2012-Platnick|Spin}}</ref>

Loài này thuộc chi ''[[Cobanus]]''. ''Cobanus beebei'' được [[Alexander Petrunkevitch]] miêu tả năm 1914.

==Chú thích==
{{Tham khảo|30em}}

==Tham khảo==
* {{wikispecies nội dòng|Cobanus beebei}}

[[Thể loại:Cobanus]]

{{Euophryinae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Phân ngành (subphylum): Chelicerata

(không phân hạng): Arachnomorpha

Lớp (class): Arachnida

Bộ (ordo): Araneae

Họ (familia): Salticidae

Chi (genus): Cobanus

Loài (species): C. beebei

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Cobanus beebei · Petrunkevitch, 1914


text:
# Alien Incident
Alien Incident (tiếng Phần Lan: Muukalaisten yö, n.đ. 'Đêm của Người ngoài hành tinh') là tựa game thuộc thể loại phiêu lưu đồ họa theo kiểu trỏ và nhấp liên quan đến hiện tượng người ngoài hành tinh bắt cóc do nhà phát triển game Housemarque của Phần Lan làm ra và được hãng GameTek phát hành cho MS-DOS vào năm 1996. Game có hai tùy chọn ngôn ngữ là tiếng Phần Lan hoặc tiếng Anh.

## Cốt truyện
Nhân ngày lễ Halloween, chàng trai Benjamin "Ben" Richards có mặt tại dinh thự của ông chú Alberto Einstone để làm chứng cho phát minh mới nhất của mình mang tên "Worm Hole Spawner". Bất chợt có tia sét đánh trúng khiến cỗ máy hoạt động theo cách không mong muốn. Một vết nứt xảy ra trên bầu trời, qua đó một con tàu vũ trụ đang đuổi theo một sinh vật năng lượng thần bí tiến vào Hệ Mặt Trời trôi dạt xuống Trái Đất. Sinh vật năng lượng trốn thoát, và nhóm người ngoài hành tinh bèn bắt cóc Alberton đưa lên phi thuyền. Họ tin rằng Alberton sẽ có thể bắt được sinh vật này và đưa chúng trở lại thiên hà của riêng họ. Nhiệm vụ của Ben là tìm đủ mọi cách giải cứu chú mình đồng thời việc ngăn chặn mối đe dọa xâm lược Trái Đất từ những sinh vật ngoài hành tinh này.

## Phát triển
Game lúc đầu được hãng Bloodhouse (trước khi công ty hợp nhất với Terramarque để tạo thành Housemarque) phát triển và trò chơi này được giới game thủ biết đến trong quá trình phát triển với tên gọi Leokadia. Tháng 1 năm 1994, một nhóm sáu người đã góp công phát triển tựa game suốt chín tháng trời và dự kiến phát hành vào mùa thu năm 1994 cho PC và sau đó là hệ máy Amiga 1200. Cuối cùng trò chơi ra mắt vào năm 1996 dành cho PC và phiên bản Amiga 1200 đã bị nhóm phát triển âm thầm hủy bỏ.

## Đón nhận
Khi mới phát hành, game đã bị chỉ trích vì lối chơi dễ dãi và không khí u ám trong game. Theo nhà báo Juho Kuorikoski thì trò chơi này nhằm tôn vinh những hình mẫu, cùng âm thanh và nghệ thuật pixel từ thế giới trong game đã tồn tại từ rất lâu. Ông cho rằng đoạn đối thoại được biên soạn khá tốt nhưng lại mắc phải nhiều lỗi chính tả. Tuy vậy tác giả này cũng khen ngợi phần giải đố của trò chơi. Pelit chấm cho tựa game này 90/100 điểm.

title: Alien Incident

wikitext:
{{For|phim Mỹ năm 1978|The Alpha Incident}}
{{Infobox video game
|title=Alien Incident
|image=Alien Incident cover.jpg
|caption= Hình bìa bản châu Âu
|developer=[[Housemarque]]
|publisher=[[GameTek]]
|designer=
|engine=
|released=1996
|genre=[[Trò chơi phiêu lưu đồ họa|Phiêu lưu đồ họa]]
|modes=[[Chơi đơn]]
|platforms=[[MS-DOS]]
}}
'''''Alien Incident''''' ({{langx|fi|Muukalaisten yö|lit=''Đêm của Người ngoài hành tinh''}}) là tựa game thuộc thể loại [[Trò chơi phiêu lưu đồ họa|phiêu lưu đồ họa]] theo kiểu [[trỏ và nhấp]] liên quan đến hiện tượng [[người ngoài hành tinh bắt cóc]] do [[Nhà phát triển trò chơi điện tử|nhà phát triển game]] [[Housemarque]] của [[Phần Lan]] làm ra và được hãng [[GameTek]] phát hành cho [[MS-DOS]] vào năm 1996. Game có hai tùy chọn ngôn ngữ là [[tiếng Phần Lan]] hoặc [[tiếng Anh]].<ref name=":0">{{chú thích sách|tác giả = Kuorikoski, Juho|tựa đề = Sininvalkoinen pelikirja – Suomen pelialan kronikka 1984–2014|nhà xuất bản = Fobos|năm = 2014|trang = 52–53}}</ref>

==Cốt truyện==
Nhân ngày lễ [[Halloween]], chàng trai Benjamin "Ben" Richards có mặt tại dinh thự của ông chú Alberto Einstone để làm chứng cho phát minh mới nhất của mình mang tên "[[Lỗ sâu|Worm Hole]] Spawner". Bất chợt có tia sét đánh trúng khiến cỗ máy hoạt động theo cách không mong muốn. Một vết nứt xảy ra trên bầu trời, qua đó một con tàu vũ trụ đang đuổi theo một sinh vật năng lượng thần bí tiến vào [[Hệ Mặt Trời]] trôi dạt xuống [[Trái Đất]]. Sinh vật năng lượng trốn thoát, và nhóm [[người ngoài hành tinh]] bèn bắt cóc Alberton đưa lên phi thuyền. Họ tin rằng Alberton sẽ có thể bắt được sinh vật này và đưa chúng trở lại thiên hà của riêng họ. Nhiệm vụ của Ben là tìm đủ mọi cách giải cứu chú mình đồng thời việc ngăn chặn mối đe dọa xâm lược Trái Đất từ những sinh vật ngoài hành tinh này.<ref name=":0" />

==Phát triển==
Game lúc đầu được hãng Bloodhouse (trước khi công ty hợp nhất với Terramarque để tạo thành Housemarque) phát triển và trò chơi này được giới game thủ biết đến trong quá trình phát triển với tên gọi ''Leokadia''. Tháng 1 năm 1994, một nhóm sáu người đã góp công phát triển tựa game suốt chín tháng trời và dự kiến phát hành vào mùa thu năm 1994 cho PC và sau đó là hệ máy [[Amiga 1200]]. Cuối cùng trò chơi ra mắt vào năm 1996 dành cho PC và phiên bản Amiga 1200 đã bị nhóm phát triển âm thầm hủy bỏ.<ref>{{chú thích web|url=http://www.mbnet.fi/artikkeli/blogit/net_nyt/mikrobitti_1994_suomalainen_seikkailupeli_leokadia|title=MikroBitti 1994 – Suomalainen seikkailupeli Leokadia|last=Tumppila|first=Riitta|date=ngày 16 tháng 1 năm 2014|work=[[MikroBitti]]|publisher=[[Sanoma]]|language=fi|access-date=ngày 17 tháng 1 năm 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140117183045/http://www.mbnet.fi/artikkeli/blogit/net_nyt/mikrobitti_1994_suomalainen_seikkailupeli_leokadia|archive-date = ngày 17 tháng 1 năm 2014 |url-status=dead}}</ref>

==Đón nhận==
Khi mới phát hành, game đã bị chỉ trích vì lối chơi dễ dãi và không khí u ám trong game.<ref name=":2">{{chú thích web|url=http://www.pelaajalehti.com/uutiset/klassikot-muistissa-suomi-seikkailu-muukalaisten-yo-alien-incident|tiêu đề=Klassikot muistissa: Suomi-seikkailu Muukalaisten yö - Alien Incident|tác giả=Kauppinen, Jukka O.|publisher=Pelaaja|ngày=1.12.2013|ngày truy cập=2022-02-08|archive-date=2016-04-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20160424170204/http://www.pelaajalehti.com/uutiset/klassikot-muistissa-suomi-seikkailu-muukalaisten-yo-alien-incident|url-status=dead}}</ref> Theo nhà báo Juho Kuorikoski thì trò chơi này nhằm tôn vinh những hình mẫu, cùng âm thanh và nghệ thuật pixel từ thế giới trong game đã tồn tại từ rất lâu. Ông cho rằng đoạn đối thoại được biên soạn khá tốt nhưng lại mắc phải nhiều lỗi chính tả. Tuy vậy tác giả này cũng khen ngợi phần giải đố của trò chơi.<ref name=":0" /> ''[[Pelit]]'' chấm cho tựa game này 90/100 điểm.<ref name="pelit">{{chú thích tạp chí|last=Paananen|first=Tytti|title=Suomalaisia muukalaisia|journal=[[Pelit]]|publisher=[[Sanoma]]|at=27-29|date=August 1996|language=fi}}</ref>

==Tham khảo==
{{tham khảo|30em}}

==Liên kết ngoài==
*{{moby game|id=/dos/alien-incident}}

{{Housemarque}}

[[Thể loại:Trò chơi điện tử năm 1996]]
[[Thể loại:Trò chơi điện tử phiêu lưu]]
[[Thể loại:Trò chơi Amiga bị hủy bỏ]]
[[Thể loại:Trò chơi DOS]]
[[Thể loại:Trò chơi độc quyền DOS]]
[[Thể loại:Trò chơi của GameTek]]
[[Thể loại:Trò chơi của Housemarque]]
[[Thể loại:Trò chơi điện tử về Halloween]]
[[Thể loại:Trò chơi phiêu lưu trỏ và nhấp]]
[[Thể loại:Trò chơi điện tử một người chơi]]
[[Thể loại:Trò chơi điện tử phát triển ở Phần Lan]]
[[Thể loại:Trò chơi điện tử do Jonne Valtonen ghi âm]]
[[Thể loại:Trò chơi điện tử về sự sống ngoài Trái Đất]]
[[Thể loại:Trò chơi điện tử về người ngoài hành tinh bắt cóc]]

title: Alien Incident

Nhà phát triển: Housemarque

Nhà phát hành: GameTek

Âm nhạc: Jonne Valtonen

Nền tảng: MS-DOS

Thể loại: Phiêu lưu đồ họa

Chế độ chơi: Chơi đơn


text:
# Calytrix violacea
Calytrix violacea là một loài thực vật có hoa trong Họ Đào kim nương. Loài này được (Lindl.) Craven mô tả khoa học đầu tiên năm 1987.

title: Calytrix violacea

wikitext:
{{tiêu đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Calytrix violacea''
| status =
| status_system =
| status_ref =
| image =
| image_caption =
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| unranked_divisio = [[Thực vật có hoa|Angiospermae]]
| unranked_classis = [[Thực vật hai lá mầm thật sự|Eudicots]]
| ordo = [[Bộ Đào kim nương|Myrtales]]
| familia = [[Họ Đào kim nương|Myrtaceae]]
| genus = ''[[Calytrix]]''
| species = '''''C. violacea'''''
| binomial = ''Calytrix violacea''
| binomial_authority = (Lindl.) Craven, 1987
}}
'''''Calytrix violacea''''' là một loài [[thực vật có hoa]] trong [[Họ Đào kim nương]]. Loài này được (Lindl.) Craven mô tả khoa học đầu tiên năm 1987.<ref>{{chú thích web|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-32906| title=''Calytrix violacea''|accessdate=ngày 7 tháng 6 năm 2013| author=The Plant List | year =2010}}</ref>

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

==Liên kết ngoài==
*{{commonscat-inline|Calytrix violacea}}
*{{wikispecies-inline|Calytrix violacea}}
*{{IPNI2|Calytrix violacea|944714-1|accessdate=ngày 7 tháng 6 năm 2013}}

[[Thể loại:Calytrix]]
[[Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1987]]

{{Chamelaucieae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Bộ (ordo): Myrtales

Họ (familia): Myrtaceae

Chi (genus): Calytrix

Loài (species): C. violacea

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Calytrix violacea · (Lindl.) Craven, 1987


text:
# Microtus subterraneus
Microtus subterraneus là một loài động vật có vú trong họ Cricetidae, bộ Gặm nhấm. Loài này được de Selys-Longchamps mô tả năm 1836.

title: Microtus subterraneus

wikitext:
{{tiêu đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| image =Microtus_subterraneus_(Cologne,_Germany).jpg
| image_caption =
| status = LC
| status_system = IUCN
| status_ref =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật có dây sống|Chordata]]
| classis = [[Lớp Thú|Mammalia]]
| ordo = [[Bộ Gặm nhấm|Rodentia]]
| familia = [[Cricetidae]]
| genus = ''[[Microtus]]''
| species = '''''M. subterraneus'''''
| binomial = ''Microtus subterraneus''
| binomial_authority = ([[Edmond de Sélys Longchamps|de Selys-Longchamps]], [[1836]])<ref name=msw3>{{MSW3 | id=13000300 |pages=|heading=''Microtus subterraneus''}}</ref>
| subgenus = ''Microtus''
| name = ''Microtus subterraneus''
}}
'''''Microtus subterraneus''''' là một loài [[lớp Thú|động vật có vú]] trong họ [[Cricetidae]], [[bộ Gặm nhấm]]. Loài này được de Selys-Longchamps mô tả năm 1836.<ref name=msw3/>

== Hình ảnh ==
<gallery>
Tập tin:Black vole 2045.JPG
Tập tin:Maus 2023.OGG
Tập tin:Tea-vid 2023k.OGG
</gallery>

==Chú thích==
{{Tham khảo|30em}}

==Tham khảo==
* {{wikispecies-inline}}
* {{Thể loại Commons nội dòng|Microtus subterraneus}}

[[Thể loại:Microtus]]
[[Thể loại:Động vật được mô tả năm 1836]]
[[Thể loại:Động vật được mô tả năm 1936]]

{{Cricetidae-stub}}

title: Tình trạng bảo tồn

Tình trạng bảo tồn: · Ít quan tâm (IUCN 3.1)

title: Phân loại khoa học

Ngành (phylum): Chordata

Lớp (class): Mammalia

Bộ (ordo): Rodentia

Họ (familia): Cricetidae

Chi (genus): Microtus

Phân chi (subgenus): Microtus

Loài (species): M. subterraneus

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Microtus subterraneus · (de Selys-Longchamps, 1836)


text:
# Gyronotus glabrosus
Gyronotus glabrosus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ hung (Scarabaeidae).

title: Gyronotus glabrosus

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Gyronotus glabrosus''
| image =
| image_caption =
| status =
| status_system =
| status_ref =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| classis = [[Côn trùng|Insecta]]
| ordo = [[Bọ cánh cứng|Coleoptera]]
| subordo = [[Polyphaga]]
| infraordo = [[Scarabeiformia]]
| superfamilia = [[Scarabaeoidea]]
| familia = [[Họ Bọ hung|Scarabaeidae]]
| genus = ''[[Gyronotus]]''
| species = '''''G. glabrosus'''''
| binomial = ''Gyronotus glabrosus''
| binomial_authority = [[Clarke H. Scholtz|Scholtz]] & [[Henry Fuller Howden|Howden]], 1987
| synonyms =
}}
'''''Gyronotus glabrosus''''' là một loài [[bọ cánh cứng]] trong [[họ Bọ hung]] (Scarabaeidae).<ref name = "COL">{{chú thích web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2011/search/all/key/Gyronotus+glabrosus/match/1|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.|accessdate= ngày 24 tháng 6 năm 2014 |author= Bisby |first = F.A. |last2 = Roskov |first2 = Y.R. |last3 = Orrell |first3 = T.M. |last4 = Nicolson |first4 = D. |last5 = Paglinawan |first5 = L.E. |last6 = Bailly |first6 = N. |last7 = Kirk |first7 = P.M. |last8 = Bourgoin |first8 = T. |last9 = Baillargeon |first9= G. |last10 = Ouvrard |first10 = D.|year= 2011|publisher=Species 2000: Reading, UK.}}</ref><ref>{{Brontabel|2010-Hallan}}</ref>

==Chú thích==
{{Tham khảo}}

==Liên kết ngoài==
*{{wikispecies-inline|Gyronotus glabrosus|''Gyronotus glabrosus''}}
*{{commonscat-inline|Gyronotus glabrosus|''Gyronotus glabrosus''}}

[[Thể loại:Gyronotus]]

{{Canthonini-stub}}

title: Phân loại khoa học

Bộ (ordo): Coleoptera

Phân bộ (subordo): Polyphaga

Phân thứ bộ (infraordo): Scarabeiformia

Liên họ (superfamilia): Scarabaeoidea

Họ (familia): Scarabaeidae

Chi (genus): Gyronotus

Loài (species): G. glabrosus

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Gyronotus glabrosus · Scholtz & Howden, 1987


text:
# Mimusops sechellarum
Mimusops sechellarum là một loài thực vật thuộc họ Sapotaceae. Đây là loài đặc hữu của Seychelles.

title: Mimusops sechellarum

wikitext:
{{Mồ côi|date=tháng 7 2018}}
{{Bảng phân loại
| status = VU
| status_system = IUCN2.3
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| unranked_divisio = [[Thực vật có hoa|Angiospermae]]
| unranked_classis = [[Thực vật hai lá mầm thật sự|Eudicots]]
| unranked_ordo = [[Nhánh Cúc|Asterids]]
| ordo = [[Bộ Thạch nam|Ericales]]
| familia = [[Họ Hồng xiêm|Sapotaceae]]
| genus = ''[[Mimusops]]''
| species = '''''M. sechellarum'''''
| binomial = ''Mimusops sechellarum''
| binomial_authority = ([[Daniel Oliver|Oliv.]]) [[William Botting Hemsley|Hemsl.]]
| image =
| name = ''Mimusops sechellarum''
}}
'''''Mimusops sechellarum''''' là một loài [[thực vật]] thuộc họ [[Họ Hồng xiêm|Sapotaceae]]. Đây là loài [[đặc hữu]] của [[Seychelles]].

==Chú thích==
{{Tham khảo|30em}}

==Tham khảo==
* {{wikispecies nội dòng}}
* World Conservation Monitoring Centre 1998. [http://www.iucnredlist.org/search/details.php/30514/all ''Mimusops sechellarum'']. [http://www.iucnredlist.org 2006 IUCN Red List of Threatened Species. ] Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

[[Thể loại:Thực vật Seychelles]]
[[Thể loại:Mimusops|sechellarum]]
[[Thể loại:Thực vật đặc hữu]]
[[Thể loại:Thực vật dễ tổn thương]]
[[Thể loại:Thực vật đặc hữu Seychelles]]
[[Thể loại:Loài sắp bị đe dọa theo Sách đỏ IUCN]]
[[Thể loại:Cây Seychelles]]

{{Sapotoideae-stub}}

title: Tình trạng bảo tồn

Tình trạng bảo tồn: · Sắp nguy cấp (IUCN 2.3)

title: Phân loại khoa học

(không phân hạng): Angiospermae Eudicots Asterids

Bộ (ordo): Ericales

Họ (familia): Sapotaceae

Chi (genus): Mimusops

Loài (species): M. sechellarum

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Mimusops sechellarum · (Oliv.) Hemsl.


text:
# Berméricourt
Berméricourt  là một xã thuộc tỉnh Marne trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 85 mét trên mực nước biển.

title: Berméricourt

wikitext:
{{Bảng thông tin thành phố Pháp
|name = Berméricourt
|region = [[Grand Est]]
|department = [[Marne (tỉnh)|Marne]]
|arrondissement = [[Reims (quận)|Reims]]
|canton = [[Tổng Bourgogne|Bourgogne]]
|INSEE = 51051
|postal code = 51220
|mayor = Patrice Chrétien
|term = [[French municipal elections, 2008|2008]]–2014
|intercommunality = [[Liên xã Colline]]
|longitude = 3.99277777778
|latitude = 49.3586111111
|elevation m = 85
|elevation min m = 69
|elevation max m = 93
|area km2 = 8.01
|population = 122
|population date = 2006
}}

'''Berméricourt ''' là một [[Xã của Pháp|xã]] thuộc [[tỉnh (Pháp)|tỉnh]] [[Marne (tỉnh)|Marne]] trong [[vùng của Pháp|vùng]] [[Grand Est]] đông nam nước [[Pháp]]. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 85 [[mét]] trên [[mực nước biển]].

{{Xã của Marne}}

==Tham khảo==
{{tham khảo}}

{{DEFAULTSORT:Bermericourt}}
[[Thể loại:Xã của Marne]]

{{Marne-stub}}

title: Hành chính

Quốc gia: Pháp

Vùng: Grand Est

Tỉnh: Marne

Quận: Reims

Tổng: Bourgogne

Xã (thị) trưởng: Patrice Chrétien · (2008–2014)

title: Thống kê

Diện tích đất1: 8,01 km2 (3,09 dặm vuông Anh)

Thống kê: 1 Dữ liệu địa chính Pháp loại trừ các hồ và ao lớn hơn 1 km² (0.386 dặm vuông hoặc 247 acre) cũng như các cửa sông.

Thống kê: 2 Dân số không tính hai lần: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần.


text:
# Endiandra sankeyana
Endiandra sankeyana là loài thực vật có hoa trong họ Nguyệt quế. Loài này được F.M.Bailey miêu tả khoa học đầu tiên năm 1893.

title: Endiandra sankeyana

wikitext:
{{tiêu đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Endiandra sankeyana''
| status =
| status_system =
| status_ref =
| image =
| image_caption =
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| unranked_divisio = [[Thực vật có hoa|Angiospermae]]
| unranked_classis = [[Phân lớp Mộc lan|Magnoliidae]]
| ordo = [[Bộ Nguyệt quế|Laurales]]
| familia = [[Họ Nguyệt quế|Lauraceae]]
| genus = ''[[Endiandra]]''
| species = '''''E. sankeyana'''''
| binomial = ''Endiandra sankeyana''
| binomial_authority = F.M.Bailey, 1893
}}
'''''Endiandra sankeyana''''' là loài [[thực vật có hoa]] trong [[họ Nguyệt quế]]. Loài này được F.M.Bailey miêu tả khoa học đầu tiên năm 1893.<ref>{{chú thích web|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2788929| title=''Endiandra sankeyana''|access-date =ngày 14 tháng 6 năm 2013| author=The Plant List | year =2010}}</ref>

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

==Liên kết ngoài==
*{{commonscat-inline|Endiandra sankeyana}}
*{{wikispecies-inline|Endiandra sankeyana}}
*{{IPNI2|Endiandra sankeyana|464457-1|access-date =ngày 14 tháng 6 năm 2013}}

[[Thể loại:Endiandra]]
[[Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1893]]

{{Lauraceae-stub}}

title: Phân loại khoa học

(không phân hạng): Angiospermae Magnoliidae

Bộ (ordo): Laurales

Họ (familia): Lauraceae

Chi (genus): Endiandra

Loài (species): E. sankeyana

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Endiandra sankeyana · F.M.Bailey, 1893


text:
# Çiftlikköy, Havza
Çiftlikköy là một xã thuộc huyện Havza, tỉnh Samsun, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 1.308 người.

title: Çiftlikköy, Havza

wikitext:
{{Thông tin khu dân cư
|name = Çiftlikköy
|other_name =
|native_name =
|settlement_type = Xã
|image_skyline =
|imagesize =
|image_caption =
|image_map =
|pushpin_map =
|pushpin_label_position =right
|pushpin_map_caption =Vị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
|coordinates_display = inline,title
|coordinates_region =
|subdivision_type = [[Quốc gia]]
|subdivision_name ={{flag|Thổ Nhĩ Kỳ}}
|subdivision_type1 =[[Phân cấp hành chính Thổ Nhĩ Kỳ|Tỉnh]]
|subdivision_name1 = [[Samsun (tỉnh)|Samsun]]
|subdivision_type2 = [[Phân cấp hành chính Thổ Nhĩ Kỳ|Huyện]]
|subdivision_name2 = [[Havza]]
|leader_title =
|leader_name =
|established_title =
|established_date =
|area_total_km2 =
|population_as_of = 2010
|population_footnotes =
|population_total =1.308 người
|population_density_km2 =
|timezone=[[Giờ Đông Âu|EET]]
|utc_offset=+2
|timezone_DST=[[Giờ mùa hè Đông Âu|EEST]]
|utc_offset_DST=+3
|latd=|latm=|lats=|latNS=N
|longd=|longm=|longs=|longEW=E
|elevation_footnotes =
|elevation_m =
|elevation_ft =
|website =
|footnotes =
}}

'''Çiftlikköy''' là một [[Phân cấp hành chính Thổ Nhĩ Kỳ|xã]] thuộc huyện [[Havza]], tỉnh [[Samsun (tỉnh)|Samsun]], [[Thổ Nhĩ Kỳ]]. Dân số thời điểm năm 2010 là 1.308 người.<ref>{{chú thích web|url=http://rapor.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?adnksdb2=&ENVID=adnksdb2Env&report=idari_yapi_09sonrasi.RDF&p_il1=55&p_yil=2010&p_dil=1&desformat=html|publisher=Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ|title=Cities, towns and villages in Samsun|access-date=ngày 16 tháng 9 năm 2012|archive-date=2014-08-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20140820053658/http://rapor.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?adnksdb2=&ENVID=adnksdb2Env&report=idari_yapi_09sonrasi.RDF&p_il1=55&p_yil=2010&p_dil=1&desformat=html|url-status=dead}}</ref>

==Chú thích==
{{Tham khảo}}

==Tham khảo==

[[Thể loại:Xã thuộc tỉnh Samsun]]

{{Samsun-geo-stub}}

title: Çiftlikköy

Tỉnh: Samsun

Huyện: Havza

title: Dân số (2010)

• Tổng cộng: 1,308 người

Múi giờ: UTC+3, Giờ ở Thổ Nhĩ Kỳ


text:
# Drillia macilenta
Drillia macilenta là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Drilliidae.

title: Drillia macilenta

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| image_caption =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật thân mềm|Mollusca]]
| classis = [[Lớp Chân bụng|Gastropoda]]
| unranked_familia = nhánh [[Caenogastropoda]]
nhánh [[Hypsogastropoda]]
nhánh [[Neogastropoda]]
| superfamilia = [[Conoidea]]
| familia = [[Drilliidae]]
| subfamilia =
| genus = ''[[Drillia]]''
| species = '''''D. macilenta'''''
| binomial = ''Drillia macilenta''
| binomial_authority =
(Melvill J.C., 1923) <ref>Melvill, J.C. (1923a) Descriptions of twenty-one species of Turridae (Pleurotomidae) from various
localities in the collection of Mr. E. R. Sykes. Proceedings of the Malacological Society of London, 15, 162–171, pls. 4–5.</ref>
| synonyms_ref = <ref name="WoRMS" />
| synonyms =
* ''Clionella platysoma'' (E. A. Smith, 1877)
* ''Surcula macilenta'' Melvill, 1923
| name = ''Drillia macilenta''
| image =
}}
'''''Drillia macilenta''''' là một loài [[ốc biển]], là [[động vật thân mềm]] [[động vật chân bụng|chân bụng]] sống ở biển trong họ [[Drilliidae]].<ref name="WoRMS">{{WRMS species|433605|''Drillia macilenta'' (Melvill, 1923)||5 tháng 4 năm 2010}}</ref>

== Miêu tả ==

== Phân bố ==

==Chú thích==
{{Tham khảo|30em}}

==Tham khảo==
* {{wikispecies-inline}}
*

{{DEFAULTSORT:Drillia Macilenta}}
[[Thể loại:Drillia]]

{{drilliidae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Ngành (phylum): Mollusca

Lớp (class): Gastropoda

Liên họ (superfamilia): Conoidea

(không phân hạng): nhánh Caenogastropoda · nhánh Hypsogastropoda · nhánh Neogastropoda

Họ (familia): Drilliidae

Chi (genus): Drillia

Loài (species): D. macilenta

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Drillia macilenta · (Melvill J.C., 1923)

title: Danh pháp đồng nghĩa

Danh pháp đồng nghĩa: - Clionella platysoma (E. A. Smith, 1877) - Surcula macilenta Melvill, 1923


text:
# Moechotypa delicatula
Moechotypa delicatula là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

title: Moechotypa delicatula

wikitext:
{{tiêu đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Moechotypa delicatula''
| image = 2013-02-23-Moechotypa delicatula.jpg
| image_caption =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| classis = [[Côn trùng|Insecta]]
| ordo = [[Bọ cánh cứng|Coleoptera]]
| subordo = [[Polyphaga]]
| superfamilia = [[Cerambycoidea]]
| familia = [[Cerambycidae]]
| genus = ''[[Moechotypa]]''
| species = '''''M. delicatula'''''
| binomial = ''Moechotypa delicatula''
| binomial_authority = (White, 1858)
| synonyms =
}}
'''''Moechotypa delicatula''''' là một loài [[bọ cánh cứng]] trong họ [[Cerambycidae]].<ref name = "COL">{{chú thích web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2011/search/all/key/Moechotypa+delicatula/match/1|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.|accessdate= ngày 24 tháng 9 năm 2012 |author= Bisby |first = F.A. |last2 = Roskov |first2 = Y.R. |last3 = Orrell |first3 = T.M. |last4 = Nicolson |first4 = D. |last5 = Paglinawan |first5 = L.E. |last6 = Bailly |first6 = N. |last7 = Kirk |first7 = P.M. |last8 = Bourgoin |first8 = T. |last9 = Baillargeon |first9= G. |last10 = Ouvrard |first10 = D.|year= 2011|publisher=Species 2000: Reading, UK.}}</ref>

== Hình ảnh ==
<gallery>
Tập tin:2013-02-23-Moechotypa delicatula (2).jpg
</gallery>

==Chú thích==
{{Tham khảo|30em}}

==Tham khảo==
* {{wikispecies-inline}}
{{commonscat|Moechotypa delicatula}}

[[Thể loại:Moechotypa]]

{{Crossotini-stub}}

title: Phân loại khoa học

Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea

Họ (familia): Cerambycidae

Chi (genus): Moechotypa

Loài (species): M. delicatula

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Moechotypa delicatula · (White, 1858)