text:
# Chi Nở ngày
Chi Nở ngày hay Chi Bách nhật (danh pháp khoa học: Gomphrena) là chi thực vật có hoa trong họ Amaranthaceae.

## Các loài
- Gomphrena affinis F.Muell. ex Benth.
  - G. affinis subsp. pilbarensis Kanis ex J.Palmer
- Gomphrena agrestis Mart.
- Gomphrena albiflora Moq.
- Gomphrena anti-lethargica Silveira
- Gomphrena arborescens L.f.
- Gomphrena arida J.Palmer
- Gomphrena atrorubra J.Palmer
- Gomphrena basilanata Suess.
- Gomphrena bicolor Mart.
- Gomphrena boliviana Moq.
- Gomphrena brachystylis F.Muell.
- Gomphrena breviflora F.Muell.
- Gomphrena caespitosa Torr.
- Gomphrena caleyi Briq.
- Gomphrena canescens R.Br.
  - G. canescens subsp. erythrina J.Palmer
- Gomphrena cardenasii Standl. ex E.Holzh.
- Gomphrena celosioides Mart.
  - G. celosioides var. fallax (Seub.) Pedersen
  - G. celosioides var. hygrophila (Mart.) Pedersen
  - G. celosioides f. roseiflora (Chodat) Pedersen
- Gomphrena centrota E.Holzh.
- Gomphrena chrestoides C.C.Towns.
- Gomphrena cinnabarina Suess.
- Gomphrena cladotrichoides Suess.
- Gomphrena claussenii Moq.
- Gomphrena colosacana Hunz. & Subils
- Gomphrena conferta Benth.
- Gomphrena conica (R.Br.) Spreng.
- Gomphrena connata J.Palmer
- Gomphrena cucullata J.Palmer
- Gomphrena debilis Mart.
- Gomphrena decipiens Seub.
- Gomphrena demissa Mart.
- Gomphrena desertorum Mart.
  - G. desertorum var. mucronata (Moq.) Stuchlík
  - G. desertorum var. rodantha (Moq.) Stuchlík
- Gomphrena diffusa (R.Br.) Spreng.
- Gomphrena discolor R.E.Fr.
- Gomphrena duriuscula Moq.
- Gomphrena eichleri J.Palmer
- Gomphrena elegans Mart.
- Gomphrena equisetiformis R.E.Fr.
- Gomphrena eriophylla Mart.
- Gomphrena ferruginea Pedersen
- Gomphrena filaginoides M.Martens & Galeotti
- Gomphrena flaccida R.Br.
- Gomphrena floribunda J.Palmer
- Gomphrena fuscipellita T.Ortuño & Borsch
- Gomphrena gardneri Moq.
- Gomphrena glabratoides (Suess.) J.C.Siqueira
- Gomphrena globosa L.
- Gomphrena graminea Moq.
- Gomphrena guaranitica Chodat
- Gomphrena haageana Klotzsch
- Gomphrena haenkeana Mart.
- Gomphrena hatschbachiana Pedersen
- Gomphrena hermogenesii J.C.Siqueira
- Gomphrena hilariana Moq.
- Gomphrena hillii Suess.
- Gomphrena humifusa J.Palmer
- Gomphrena humilis R.Br.
- Gomphrena incana Mart.
- Gomphrena insignis Briq.
- Gomphrena involucrata Ewart
- Gomphrena kanisii J.Palmer
- Gomphrena lacinulata J.Palmer
- Gomphrena lanata R.Br.
- Gomphrena lanigera Pohl ex Moq
- Gomphrena leontopodioides Domin
- Gomphrena leptoclada Benth.
- Gomphrena leptophylla (Benth.) J.Palmer
- Gomphrena leucocephala Mart.
- Gomphrena macrocephala A.St.-Hil.
- Gomphrena macrorhiza Mart.
- Gomphrena magentitepala J.Palmer
- Gomphrena mandonii R.E.Fr.
- Gomphrena marginata Seub.
- Gomphrena martiana Gillies ex Moq.
  - G. martiana f. austrina Pedersen
  - G. martiana var. glutinosa (R.E.Fr.) Pedersen
- Gomphrena matogrossensis Suess.
- Gomphrena mendocina (Phil.) R.E.Fr.
  - G. mendocina subsp. australis Pedersen
- Gomphrena meyeniana Walp.
  - G. meyeniana var. acaulis (Remy) Suess.
  - G. meyeniana var. conwayi (Rusby) Suess.
  - G. meyeniana var. tucumanensis Pedersen
- Gomphrena microcephala Moq.
- Gomphrena mizqueensis T.Ortuño & Borsch
- Gomphrena mollis Mart.
- Gomphrena moquinii Seub.
- Gomphrena nealleyi J.M.Coult. & Fisher
- Gomphrena nigricans Mart.
- Gomphrena nitida Rothr.
- Gomphrena obovata L.
- Gomphrena occulta J.Palmer
- Gomphrena oroyana Standl.
- Gomphrena pallida (Stuchlík) Pedersen
- Gomphrena paraguayensis Chodat
  - G. paraguayensis subsp. chacoensis Pedersen
- Gomphrena paranensis R.E.Fr.
- Gomphrena parviceps Standl.
- Gomphrena parviflora Benth.
- Gomphrena perennis L.
  - G. perennis var. silenoides (Chodat) Suess. ex Holzh.
  - G. perennis var. subalpina (Herzog) Suess.
  - G. perennis var. suffruticosa (Griseb.) R.E.Fr.
- Gomphrena phaeotricha Pedersen
- Gomphrena pilosa (M.Martens & Galeotti) Moq.
- Gomphrena platycephala R.E.Fr.
- Gomphrena pohlii Moq.
  - G. pohlii var. hassleri (Chodat) Pedersen
  - G. pohlii var. hispidula Seub.
- Gomphrena potosiana Suess. & Benl
- Gomphrena pringlei J.M.Coult. & Fisher
- Gomphrena procumbens Jacq.
- Gomphrena prostrata Mart.
- Gomphrena pulchella Mart.
  - G. pulchella subsp. albisericea (E.Holzh.) Pedersen
  - G. pulchella subsp. rosea (Griseb.) Pedersen
- Gomphrena pulvinata Suess.
- Gomphrena pumila Gillies ex Moq.
- Gomphrena pungens Seub.
- Gomphrena pusilla Benth.
- Gomphrena radiata Pedersen
- Gomphrena regeliana Seub.
- Gomphrena riedelii Seub.
- Gomphrena riparia Pedersen
- Gomphrena rosula J.Palmer
- Gomphrena rudis Moq.
- Gomphrena rupestris Nees
- Gomphrena scandens (R.E.Fr.) J.C.Siqueira
- Gomphrena scapigera Mart.
- Gomphrena schinziana Stuchlík
- Gomphrena schlechtendaliana Mart.
- Gomphrena sellowiana Mart.
- Gomphrena serrata L.
- Gomphrena serturneroides Suess.
- Gomphrena sonorae Torr.
- Gomphrena sordida Farmar
- Gomphrena spissa Pedersen
- Gomphrena stellata T.Ortuño & Borsch
- Gomphrena tenella (Moq.) Benth.
- Gomphrena tomentosa (Griseb.) R.E.Fr.
- Gomphrena triceps Pedersen
- Gomphrena trinervosa C.C.Towns.
- Gomphrena trollii Suess.
- Gomphrena umbellata Remy
- Gomphrena uruguayensis Suess.
- Gomphrena vaga Mart.
- Gomphrena virgata Mart.
- Gomphrena vitellina Pedersen

## Hình ảnh
- Gomphrena haageana Klotzsch, Bảo tàng Khoa học Tự nhiên Quốc gia, Đài Trung, Đài Loan.
- Gomphrena haageana Klotzsch, Bảo tàng Khoa học Tự nhiên Quốc gia, Đài Trung, Đài Loan.

title: Chi Nở ngày

wikitext:
{{Bảng phân loại
| name = ''Gomphrena''
| image = Starr 020304-9001 Gomphrena globosa.jpg
| image_caption =
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| unranked_divisio = [[Thực vật có hoa|Angiospermae]]
| unranked_classis = [[Thực vật hai lá mầm thật sự|Eudicots]]
| ordo = [[Bộ Cẩm chướng|Caryophyllales]]
| familia = [[Họ Dền|Amaranthaceae]]
| subfamilia = [[Gomphrenoideae]]
| genus = '''''Gomphrena'''''
| genus_authority = [[Carl Linnaeus|L.]], 1753
| subdivision_ranks = [[Loài|Các loài]]
| subdivision = Khoảng 130. Xem trong bài.
}}
'''Chi Nở ngày''' hay '''Chi Bách nhật''' (danh pháp khoa học: '''''Gomphrena''''') là chi [[thực vật có hoa]] trong họ [[Họ Dền|Amaranthaceae]].<ref>{{Chú thích web| url=http://www.theplantlist.org/browse/A/Amaranthaceae/Gomphrena/ |tiêu đề=''Gomphrena''| work=The Plant List |ngày truy cập=ngày 16 tháng 6 năm 2013}}</ref>

==Các loài==
* ''[[Gomphrena affinis]]'' F.Muell. ex Benth.
** ''G. affinis'' subsp. ''pilbarensis'' Kanis ex J.Palmer
* ''[[Gomphrena agrestis]]'' Mart.
* ''[[Gomphrena albiflora]]'' Moq.
* ''[[Gomphrena anti-lethargica]]'' Silveira
* ''[[Gomphrena arborescens]]'' L.f.
* ''[[Gomphrena arida]]'' J.Palmer
* ''[[Gomphrena atrorubra]]'' J.Palmer
* ''[[Gomphrena basilanata]]'' Suess.
* ''[[Gomphrena bicolor]]'' Mart.
* ''[[Gomphrena boliviana]]'' Moq.
* ''[[Gomphrena brachystylis]]'' F.Muell.
* ''[[Gomphrena breviflora]]'' F.Muell.
* ''[[Gomphrena caespitosa]]'' Torr.
* ''[[Gomphrena caleyi]]'' Briq.
* ''[[Gomphrena canescens]]'' R.Br.
** ''G. canescens'' subsp. ''erythrina'' J.Palmer
* ''[[Gomphrena cardenasii]]'' Standl. ex E.Holzh.
* ''[[Gomphrena celosioides]]'' Mart.
** ''G. celosioides'' var. ''fallax'' (Seub.) Pedersen
** ''G. celosioides'' var. ''hygrophila'' (Mart.) Pedersen
** ''G. celosioides'' f. ''roseiflora'' (Chodat) Pedersen
* ''[[Gomphrena centrota]]'' E.Holzh.
* ''[[Gomphrena chrestoides]]'' C.C.Towns.
* ''[[Gomphrena cinnabarina]]'' Suess.
* ''[[Gomphrena cladotrichoides]]'' Suess.
* ''[[Gomphrena claussenii]]'' Moq.
* ''[[Gomphrena colosacana]]'' Hunz. & Subils
* ''[[Gomphrena conferta]]'' Benth.
* ''[[Gomphrena conica]]'' (R.Br.) Spreng.
* ''[[Gomphrena connata]]'' J.Palmer
* ''[[Gomphrena cucullata]]'' J.Palmer
* ''[[Gomphrena debilis]]'' Mart.
* ''[[Gomphrena decipiens]]'' Seub.
* ''[[Gomphrena demissa]]'' Mart.
* ''[[Gomphrena desertorum]]'' Mart.
** ''G. desertorum'' var. ''mucronata'' (Moq.) Stuchlík
** ''G. desertorum var. ''rodantha'' (Moq.) Stuchlík
* ''[[Gomphrena diffusa]]'' (R.Br.) Spreng.
* ''[[Gomphrena discolor]]'' R.E.Fr.
* ''[[Gomphrena duriuscula]]'' Moq.
* ''[[Gomphrena eichleri]]'' J.Palmer
* ''[[Gomphrena elegans]]'' Mart.
* ''[[Gomphrena equisetiformis]]'' R.E.Fr.
* ''[[Gomphrena eriophylla]]'' Mart.
* ''[[Gomphrena ferruginea]]'' Pedersen
* ''[[Gomphrena filaginoides]]'' M.Martens & Galeotti
* ''[[Gomphrena flaccida]]'' R.Br.
* ''[[Gomphrena floribunda]]'' J.Palmer
* ''[[Gomphrena fuscipellita]]'' T.Ortuño & Borsch
* ''[[Gomphrena gardneri]]'' Moq.
* ''[[Gomphrena glabratoides]]'' (Suess.) J.C.Siqueira
* ''[[Gomphrena globosa]]'' L.
* ''[[Gomphrena graminea]]'' Moq.
* ''[[Gomphrena guaranitica]]'' Chodat
* ''[[Gomphrena haageana]]'' Klotzsch
* ''[[Gomphrena haenkeana]]'' Mart.
* ''[[Gomphrena hatschbachiana]]'' Pedersen
* ''[[Gomphrena hermogenesii]]'' J.C.Siqueira
* ''[[Gomphrena hilariana]]'' Moq.
* ''[[Gomphrena hillii]]'' Suess.
* ''[[Gomphrena humifusa]]'' J.Palmer
* ''[[Gomphrena humilis]]'' R.Br.
* ''[[Gomphrena incana]]'' Mart.
* ''[[Gomphrena insignis]]'' Briq.
* ''[[Gomphrena involucrata]]'' Ewart
* ''[[Gomphrena kanisii]]'' J.Palmer
* ''[[Gomphrena lacinulata]]'' J.Palmer
* ''[[Gomphrena lanata]]'' R.Br.
* ''[[Gomphrena lanigera]]'' Pohl ex Moq
* ''[[Gomphrena leontopodioides]]'' Domin
* ''[[Gomphrena leptoclada]]'' Benth.
* ''[[Gomphrena leptophylla]]'' (Benth.) J.Palmer
* ''[[Gomphrena leucocephala]]'' Mart.
* ''[[Gomphrena macrocephala]]'' A.St.-Hil.
* ''[[Gomphrena macrorhiza]]'' Mart.
* ''[[Gomphrena magentitepala]]'' J.Palmer
* ''[[Gomphrena mandonii]]'' R.E.Fr.
* ''[[Gomphrena marginata]]'' Seub.
* ''[[Gomphrena martiana]]'' Gillies ex Moq.
** ''G. martiana'' f. ''austrina'' Pedersen
** ''G. martiana var. ''glutinosa'' (R.E.Fr.) Pedersen
* ''[[Gomphrena matogrossensis]]'' Suess.
* ''[[Gomphrena mendocina]]'' (Phil.) R.E.Fr.
** ''G. mendocina'' subsp. ''australis'' Pedersen
* ''[[Gomphrena meyeniana]]'' Walp.
** ''G. meyeniana'' var. ''acaulis'' (Remy) Suess.
** ''G. meyeniana'' var. ''conwayi'' (Rusby) Suess.
** ''G. meyeniana'' var. ''tucumanensis'' Pedersen
* ''[[Gomphrena microcephala]]'' Moq.
* ''[[Gomphrena mizqueensis]]'' T.Ortuño & Borsch
* ''[[Gomphrena mollis]]'' Mart.
* ''[[Gomphrena moquinii]]'' Seub.
* ''[[Gomphrena nealleyi]]'' J.M.Coult. & Fisher
* ''[[Gomphrena nigricans]]'' Mart.
* ''[[Gomphrena nitida]]'' Rothr.
* ''[[Gomphrena obovata]]'' L.
* ''[[Gomphrena occulta]]'' J.Palmer
* ''[[Gomphrena oroyana]]'' Standl.
* ''[[Gomphrena pallida]]'' (Stuchlík) Pedersen
* ''[[Gomphrena paraguayensis]]'' Chodat
** ''G. paraguayensis'' subsp. ''chacoensis'' Pedersen
* ''[[Gomphrena paranensis]]'' R.E.Fr.
* ''[[Gomphrena parviceps]]'' Standl.
* ''[[Gomphrena parviflora]]'' Benth.
* ''[[Gomphrena perennis]]'' L.
** ''G. perennis'' var. ''silenoides'' (Chodat) Suess. ex Holzh.
** ''G. perennis'' var. ''subalpina'' (Herzog) Suess.
** ''G. perennis'' var. ''suffruticosa'' (Griseb.) R.E.Fr.
* ''[[Gomphrena phaeotricha]]'' Pedersen
* ''[[Gomphrena pilosa]]'' (M.Martens & Galeotti) Moq.
* ''[[Gomphrena platycephala]]'' R.E.Fr.
* ''[[Gomphrena pohlii]]'' Moq.
** ''G. pohlii'' var. ''hassleri'' (Chodat) Pedersen
** ''G. pohlii'' var. ''hispidula'' Seub.
* ''[[Gomphrena potosiana]]'' Suess. & Benl
* ''[[Gomphrena pringlei]]'' J.M.Coult. & Fisher
* ''[[Gomphrena procumbens]]'' Jacq.
* ''[[Gomphrena prostrata]]'' Mart.
* ''[[Gomphrena pulchella]]'' Mart.
** ''G. pulchella'' subsp. ''albisericea'' (E.Holzh.) Pedersen
** ''G. pulchella'' subsp. ''rosea'' (Griseb.) Pedersen
* ''[[Gomphrena pulvinata]]'' Suess.
* ''[[Gomphrena pumila]]'' Gillies ex Moq.
* ''[[Gomphrena pungens]]'' Seub.
* ''[[Gomphrena pusilla]]'' Benth.
* ''[[Gomphrena radiata]]'' Pedersen
* ''[[Gomphrena regeliana]]'' Seub.
* ''[[Gomphrena riedelii]]'' Seub.
* ''[[Gomphrena riparia]]'' Pedersen
* ''[[Gomphrena rosula]]'' J.Palmer
* ''[[Gomphrena rudis]]'' Moq.
* ''[[Gomphrena rupestris]]'' Nees
* ''[[Gomphrena scandens]]'' (R.E.Fr.) J.C.Siqueira
* ''[[Gomphrena scapigera]]'' Mart.
* ''[[Gomphrena schinziana]]'' Stuchlík
* ''[[Gomphrena schlechtendaliana]]'' Mart.
* ''[[Gomphrena sellowiana]]'' Mart.
* ''[[Gomphrena serrata]]'' L.
* ''[[Gomphrena serturneroides]]'' Suess.
* ''[[Gomphrena sonorae]]'' Torr.
* ''[[Gomphrena sordida]]'' Farmar
* ''[[Gomphrena spissa]]'' Pedersen
* ''[[Gomphrena stellata]]'' T.Ortuño & Borsch
* ''[[Gomphrena tenella]]'' (Moq.) Benth.
* ''[[Gomphrena tomentosa]]'' (Griseb.) R.E.Fr.
* ''[[Gomphrena triceps]]'' Pedersen
* ''[[Gomphrena trinervosa]]'' C.C.Towns.
* ''[[Gomphrena trollii]]'' Suess.
* ''[[Gomphrena umbellata]]'' Remy
* ''[[Gomphrena uruguayensis]]'' Suess.
* ''[[Gomphrena vaga]]'' Mart.
* ''[[Gomphrena virgata]]'' Mart.
* ''[[Gomphrena vitellina]]'' Pedersen

== Hình ảnh ==
<gallery>
Tập tin:Starr 080117-1688 Gomphrena globosa.jpg
Tập tin:Gomphrena arborescens-1.jpg
Tập tin:Globe amaranth.jpg
Tập tin:Gomphrena "Bicolor Rose" (7883995450).jpg
Tập tin:橙花千日紅 20190608191116.jpg|''Gomphrena haageana'' Klotzsch, Bảo tàng Khoa học Tự nhiên Quốc gia, Đài Trung, Đài Loan.
Tập tin: 橙花千日紅 20190606210011.jpg |''Gomphrena haageana'' Klotzsch, Bảo tàng Khoa học Tự nhiên Quốc gia, Đài Trung, Đài Loan.
</gallery>

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

==Tham khảo==
*{{Thể loại Commons nội dòng|Gomphrena}}
*{{Wikispecies nội dòng|Gomphrena}}
{{Taxonbar|from=Q1446121}}

[[Thể loại:Chi Nở ngày| ]]
[[Thể loại:Họ Dền|G]]
[[Thể loại:Sơ khai Họ Dền]]
[[Thể loại:Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên]]

{{Gomphrenoideae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Bộ (ordo): Caryophyllales

Họ (familia): Amaranthaceae

Phân họ (subfamilia): Gomphrenoideae

Chi (genus): Gomphrena · L., 1753

title: Các loài

Các loài: Khoảng 130. Xem trong bài.


text:
# BASF
BASF (FWB: BAS, LSE:BFA) là một công ty Đức đồng thời là hãng hóa chất lớn nhất thế giới. BASF nguyên là viết tắt của cụm từ tiếng Đức Badische Anilin- und Soda-Fabrik (tiếng Việt: Xí nghiệp Anilin và Sôđa Baden). Ngày nay cụm từ BASF là nhãn hiệu thương mại của công ty, còn bản thân công ty đã niêm yết trên các sàn giao dịch chứng khoán như Frankfurt, London, và Zurich.
Tập đoàn BASF, bao gồm các công ty con và liên doanh tại hơn 80 quốc gia, vận hành 6 khu liên hợp sản xuất cùng 390 nhà máy khác tại châu Âu, Á, Úc, Mỹ và châu Phi. Trụ sở chính của hãng đặt tại Ludwigshafen am Rhein (Rhineland-Palatinate, Đức). Khách hàng của BASF ở hơn 200 quốc gia, được công ty cung ứng rất nhiều sản phẩm cho đủ mọi ngành nghề. Dù là một hãng khổng lồ và hiện diện khắp toàn cầu nhưng BASF ít được công chúng chú ý do chính sách không sản xuất hàng hóa trực tiếp đến người tiêu dùng trong thập niên 1990 của hãng.
Vào thời điểm cuối năm 2010, hãng có khoảng 109.000 nhân viên, riêng tại Đức là 50.800 nhân viên. BASF có doanh thu 63,87 tỉ € Euro, lợi nhuận trước thuế là 8,1 tỉ € Euro trong năm tài khóa 2010. Hãng đang tiếp tục mở rộng các hoạt động kinh doanh tại ngoại quốc, tập trung chủ yếu vào châu Á. Từ năm 1990 đến 2005 hãng đã đầu tư 5,6 tỉ € Euro ở châu Á, chẳng hạn cho các nhà máy tại Nam Kinh hay Thượng Hải ở Trung Quốc, Katipalla ở Ấn Độ.

## Lịch sử
Ông Friedrich Engelhorn thành lập hãng BASF năm 1865 ở Mannheim, nước Đức để sản xuất thuốc nhuộm. Chính quyền thành phố Mannheim lo ngại nhà máy hóa chất của BASF sẽ gây ô nhiễm làm ảnh hưởng đến đời sống của người dân nên đã dời nó qua bờ bên kia sông Rhine thuộc Ludwigshafen.
Năm 1867 phương pháp tổng hợp bột nhuộm chàm giá rẻ ra đời và rất thành công do trước kia màu nhuộm này rất đắt vì phải chiết xuất từ cây chàm, từ đó quá trình sản xuất dựa trên quy mô giúp hạ giá thành tăng trưởng nhanh chóng. Quy trình Haber được phát triển từ năm 1908 đến 1912 đã tổng hợp thành công amonia (dùng sản xuất phân bón và vũ khí hóa học) nên năm 1913 hãng mở thêm nhà máy tại Oppau và bắt đầu sản xuất phân bón. Hãng cũng mua lại một mỏ anhydrite ở Kohnstein năm 1917 để khai thác thạch cao. Do được độc quyền nên năm 1916 hãng đã mở thêm nhà máy ở Leuna sản xuất chất nổ dùng trong thế chiến thứ nhất. Tháng 9 năm 1921 xảy ra một tai nạn lớn nhất trong lịch sử công nghiệp Đức là vụ nổ tại nhà máy của hãng ở Oppau làm chết 565 người. Năm 1925, BASF cùng Bayer, Hoescht và ba hãng khác bị sáp nhập thành một công ty lấy tên là IG Farben nên cái tên BASF chỉ còn tồn tại trên danh nghĩa. Cổ phần của hãng được luân chuyển giữa các hãng cùng sáp nhập, nhiều sản phẩm mới như cao su, xăng, sơn được thêm vào. Từ khi Adolf Hitler làm quốc trưởng năm 1933 thì hãng IG Farben gắn liền với chính quyền Đức quốc xã nên thu được nhiều lợi nhuận từ các hợp đồng được chính quyền bảo đảm và từ việc sử dụng nô lệ trong các trại tập trung của chế độ này. Đặc biệt, chính hãng này đã sản xuất Zyklon-B là loại hơi độc đã tàn sát rất nhiều người trong các trại tập trung của Đức quốc xã.
Nhà máy Ludwigshafen bị phá hủy hoàn toàn trong thế chiến thứ hai, sau chiến tranh được xây lại từng phần. Tháng 11 năm 1945 phe đồng minh chia tách IG Farben, rồi đến năm 1952 BASF được lấy lại tên cũ của mình. Trong thời phát triển kinh tế thần kì của nước Đức hậu chiến hãng có vai trò quan trọng, đã tham gia sản xuất chất tổng hợp như nylon, phát triển sản phẩm polystyrene và Styropor.
Trong thập niên 1960, hãng mở rộng sản xuất ở nước ngoài, xây nhà máy ở Argentina, Úc, Bỉ, Brasil, Pháp, Vương quốc Anh, Ấn Độ, Ý, Nhật Bản, México, Tây Ban Nha, Hoa Kỳ. Năm 1965 hãng thay đổi chiến lược kinh doanh bằng cách tập trung nhiều hơn vào các mặt hàng giá trị cao như sơn, dược phẩm, thuốc bảo vệ nông sản, phân bón. Năm 1990, nhân sự kiện hai miền nước Đức thống nhất hãng đã mua lại một nhà máy ở Schwarzheide, Đông Đức.
Tháng 5 năm 2006, hãng thực hiện vụ mua lại lớn nhất lịch sử khi nắm công ty Engelhard với giá 4,8 tỉ USD. Cũng năm này BASF mua thêm nhánh xây dựng nhà máy hóa chất từ hãng Degussa AG và công ty Johnson Polymer. Việc mua lại Johson giúp hãng có thêm dòng sản phẩm sơn phủ chất lượng cao và nhờ đó tăng thêm thị phần nhất là tại thị trường Bắc Mỹ. Tháng 9 năm 2008 hãng đồng ý mua lại Công ty hóa chất chuyên dụng Ciba (trước đó do Norvatis sở hữu).. Thương vụ này được Ủy ban cạnh tranh châu Âu giám sát, được kết luận ngày 12 tháng 3 năm 2009.

## Lĩnh vực kinh doanh
BASF hoạt động trong nhiều lĩnh vực và thị trường khác nhau. Tính đến năm 2020, BASF phân  mảng kinh doanh như: hóa chất, vật liệu dẻo, sản phẩm hiệu suất, giải pháp chức năng, giải pháp nông nghiệp và dầu khí. Tuyên ngôn của thương hiệu là "Tại BASF, chúng tôi không làm ra sản phẩm để bạn mua. Chúng tôi khiến các sản phẩm bạn mua có chất lượng tốt hơn." Khẩu hiệu được đi kèm logo thương hiệu là "BASF - Chúng tôi kiến tạo hoá chất".

### Hóa chất
BASF sản xuất nhiều loại hóa chất, từ dung môi, nhựa nguyên liệu, keo, đến hóa chất ngành điện tử, khí công nghiệp, sản phẩm hóa dầu và hóa chất vô cơ căn bản. Khách hàng chủ yếu của mảng kinh doanh này là các hãng trong ngành dược, xây dựng, dệt, ô tô.

### Chất dẻo
Hãng cung cấp nhiều sản phẩm chất dẻo đa dạng cho thị trường hàng tiêu dùng, hàng kĩ thuật, vật liệu công nghệ cao.

### Sản phẩm chuyên dụng
Hãng sản xuất nhiều sản phẩm chuyên dụng như sơn phủ, polymer đặc hiệu, vật liệu cho các ngành dệt, chất tẩy rửa, keo dán, ô tô, dầu khí, giấy, xây dựng...

### Hóa chất chức năng
Nhánh Hóa chất chức năng của tập đoàn BASF chuyên cung cấp hóa chất cho rất nhiều nhãn hiệu mỹ phẩm hàng đầu thế giới chế tạo sản phẩm, chẳng hạn chất hoạt động bề mặt, polymer, dung môi, màu...

### Giải pháp nông nghiệp
Hãng cung ứng hóa chất cho ngành nông nghiệp, chăn nuôi cũng như cho ngành dược phẩm, thực phẩm. Tập đoàn sản xuất thuốc trừ nấm bệnh, thuốc trừ cỏ và thuốc trừ sâu như hoạt chất F500 (pyraclostrobin), epoxiconzole, pendimethalin, boscalid, fipronil, phương pháp xử lý hạt giống và Hệ thống Sản xuất Clearfield. Công ty cũng sản xuất hệ thống gen cây trồng giúp cải thiện chất lượng dinh dưỡng.

### Dầu và khí đốt
Chi nhánh Wintershall chuyên thăm dò và khai thác dầu khí, có hợp tác với hãng Gazprom của Nga tại Trung Âu và Đông Âu.

## Nhà đầu tư
75% cổ phần hãng do các tổ chức đầu tư tài chính nắm (Black Rock hơn 5%); 36% cổ phần do người Đức giữ, người Anh giữ 11% còn người Hoa Kỳ giữ 17%.

## Sản xuất
Thành công gần đây của hãng định hình bởi chiến lược tập trung vào dây chuyền sản xuất hiệu quả sau khi rút khỏi ngành sản xuất cho thị trường tiêu dùng, kết quả là nhiều nhà máy được cải tạo lại theo hướng tích hợp trong đó lớn nhất là nhà máy tại Ludwigshafen với quy mô 33.000 nhân viên. Nhà máy tích hợp giúp sản xuất nhiều loại hóa chất khác nhau dựa trên cùng loại nguyên liệu, đồng thời chất thải của quy trình này lại được dùng trong quy trình sản xuất chất khác. Lợi ích kinh tế của cách làm này là tiết kiệm nguyên liệu và năng lượng tiêu hao trong toàn bộ quá trình sản xuất, giảm thiểu chi phí vận chuyển nguyên liệu cũng như tránh rủi ro. Vì chi phí xây dựng một nhà máy tích hợp như vậy rất lớn nên hãng đã tạo được rào cản với các đối thủ muốn gia nhập thị trường.

## Hoạt động môi trường
Năm 2006 hãng được Climate Leadership Index khen ngợi vì nỗ lực ứng phó với biến đổi khí hậu và hiệu ứng nhà kính trên thế giới. Gần đây hãng dành một phần khá lớn ngân sách nghiên cứu cho hoạt động bảo vệ tài nguyên, như là việc chế tạo màng lọc nước thải cho nhà máy xử lý nước giúp giảm ô nhiễm. Dù lượng chất thải của hãng hàng năm (năm 2006 là 1,5 triệu tấn) vẫn còn rất lớn nhưng BASF đã có nhiều cố gắng giảm thiểu lượng chất thải trong những năm vừa qua.

## Hợp tác với hãng Monsanto
BASF đang hợp tác với hãng Monsanto cùng nghiên cứu và kinh doanh lĩnh vực công nghệ sinh học.

wikiname: viwiki

title: BASF

in_language: vi

wikitext:
{{otheruses4|Bài này viết về công ty hóa chất của Đức|về công ty của Pháp tách ra từ bộ phận băng từ của BASF|EMTEC}}
{{Infobox Company
| company_name = Tập đoàn BASF
| company_logo = BASF-Logo bw.svg
| company_type = Đại chúng ({{FWB|BAS}}, {{lse|BFA}})
| foundation = 1865
| location = [[Ludwigshafen am Rhein|Ludwigshafen]], [[Đức]]
| key_people = [[Eggert Voscherau]] (Chủ tịch Ủy ban giám sát), Kurt Bock (Tổng giám đốc kiêm Chủ tịch Hội đồng quản trị)
| industry = [[Hóa chất]], [[sản xuất]], [[công nghiệp năng lượng|năng lượng]]
| products = Hóa chất, [[chất dẻo|nhựa]], hóa chất cơ bản, [[chất xúc tác]], [[hóa chất sơn phủ]], [[Khoa học nông nghiệp|công nghệ chế biến nông sản]], khai thác và sản xuất [[dầu mỏ|dầu khí]]
| revenue = [[Euro|€]]78,729 tỉ (2012)<ref name="AR2011">{{chú thích web|url=http://www.basf.com/group/corporate/en/function/conversions:/publishdownload/content/about-basf/facts-reports/reports/2012/BASF_Report_2012.pdf|title=Annual Results 2012|access-date =ngày 26 tháng 2 năm 2012|publisher=BASF}}{{Liên kết hỏng|date = ngày 25 tháng 1 năm 2021 |bot=InternetArchiveBot }}</ref>
| operating_income = €8,976 tỉ (2012)<ref name="AR2011" />
| net_income = €4,879 tỉ (2012)<ref name="AR2011" />
| equity = €25,804 tỉ (cuối 2012)<ref name="AR2011" />
| assets = €64,327 tỉ (cuối 2012)<ref name="AR2011" />
| num_employees = 113.262 (cuối 2012)<ref name="AR2011" />
| homepage = [http://www.basf.com www.basf.com]
| intl = yes
}}
'''BASF''' ({{FWB|BAS}}, {{lse|BFA}}) là một công ty [[Đức]] đồng thời là hãng hóa chất lớn nhất thế giới.<ref>[http://www.hoovers.com/basf-ag/--ID__41755--/freeuk-co-factsheet.xhtml BASF SE information and related industry information from Hoover's United Kingdom (UK)]</ref> ''BASF'' nguyên là viết tắt của cụm từ tiếng Đức '''Badische Anilin- und Soda-Fabrik''' (tiếng Việt: '''Xí nghiệp [[Anilin]] và Sôđa Baden'''). Ngày nay cụm từ '''BASF''' là nhãn hiệu thương mại của công ty, còn bản thân công ty đã niêm yết trên các sàn giao dịch chứng khoán như [[sàn giao dịch chứng khoán Frankfurt|Frankfurt]], [[sàn giao dịch chứng khoán London|London]], và [[sàn giao dịch chứng khoán Zurich|Zurich]].

Tập đoàn BASF, bao gồm các công ty con và liên doanh tại hơn 80 quốc gia, vận hành 6 khu liên hợp sản xuất cùng 390 nhà máy khác tại châu Âu, Á, Úc, Mỹ và châu Phi. Trụ sở chính của hãng đặt tại [[Ludwigshafen am Rhein|Ludwigshafen]] am Rhein ([[Rheinland-Pfalz|Rhineland-Palatinate]], Đức). Khách hàng của BASF ở hơn 200 quốc gia, được công ty cung ứng rất nhiều sản phẩm cho đủ mọi ngành nghề. Dù là một hãng khổng lồ và hiện diện khắp toàn cầu nhưng BASF ít được công chúng chú ý do chính sách không sản xuất hàng hóa trực tiếp đến người tiêu dùng trong thập niên 1990 của hãng.

Vào thời điểm cuối năm 2010, hãng có khoảng 109.000 nhân viên, riêng tại Đức là 50.800 nhân viên. BASF có doanh thu 63,87 tỉ € Euro, lợi nhuận trước thuế là 8,1 tỉ € Euro trong năm tài khóa 2010. Hãng đang tiếp tục mở rộng các hoạt động kinh doanh tại ngoại quốc, tập trung chủ yếu vào [[châu Á]]. Từ năm 1990 đến 2005 hãng đã đầu tư 5,6 tỉ € Euro ở châu Á, chẳng hạn cho các nhà máy tại [[Nam Kinh]] hay [[Thượng Hải]] ở [[Trung Quốc]], [[Katipalla]] ở [[Ấn Độ]].

== Lịch sử ==
[[Tập tin:Basf-ludwigshafen-ww-1.jpg|nhỏ|Nhà máy BASF tại Ludwigshafen, nước [[Đức]]]]
Ông Friedrich Engelhorn thành lập hãng BASF năm 1865 ở [[Mannheim]], nước Đức để sản xuất thuốc nhuộm. Chính quyền thành phố Mannheim lo ngại nhà máy hóa chất của BASF sẽ gây ô nhiễm làm ảnh hưởng đến đời sống của người dân nên đã dời nó qua bờ bên kia [[rhine|sông Rhine]] thuộc [[Ludwigshafen am Rhein|Ludwigshafen]].

Năm 1867 phương pháp tổng hợp bột nhuộm chàm giá rẻ ra đời và rất thành công do trước kia màu nhuộm này rất đắt vì phải chiết xuất từ cây chàm, từ đó quá trình sản xuất dựa trên quy mô giúp hạ giá thành tăng trưởng nhanh chóng. [[Quy trình Haber]] được phát triển từ năm 1908 đến 1912 đã tổng hợp thành công [[amonia]] (dùng sản xuất phân bón và vũ khí hóa học) nên năm 1913 hãng mở thêm nhà máy tại Oppau và bắt đầu sản xuất phân bón. Hãng cũng mua lại một mỏ anhydrite ở [[Kohnstein]] năm 1917 để khai thác thạch cao.<ref name=Ordway>{{chú thích sách |authors=Frederick I, III Ordway & Sharpe, Mitchell R|title=The Rocket Team|series= Apogee Books Space Series 36|year=1979|pages=75,76,79,88}}</ref> Do được độc quyền nên năm 1916 hãng đã mở thêm nhà máy ở Leuna sản xuất chất nổ dùng trong thế chiến thứ nhất. Tháng 9 năm 1921 xảy ra một tai nạn lớn nhất trong lịch sử công nghiệp Đức là vụ nổ tại nhà máy của hãng ở Oppau làm chết 565 người. Năm 1925, BASF cùng [[Bayer AG|Bayer]], [[Hoescht]] và ba hãng khác bị sáp nhập thành một công ty lấy tên là [[IG Farben]] nên cái tên BASF chỉ còn tồn tại trên danh nghĩa. Cổ phần của hãng được luân chuyển giữa các hãng cùng sáp nhập, nhiều sản phẩm mới như cao su, xăng, sơn được thêm vào. Từ khi [[Adolf Hitler]] làm quốc trưởng năm 1933 thì hãng IG Farben gắn liền với chính quyền [[Đức Quốc xã|Đức quốc xã]] nên thu được nhiều lợi nhuận từ các hợp đồng được chính quyền bảo đảm và từ việc sử dụng nô lệ trong các trại tập trung của chế độ này. Đặc biệt, chính hãng này đã sản xuất [[Zyklon-B]] là loại hơi độc đã tàn sát rất nhiều người trong các trại tập trung của Đức quốc xã.<ref>Emil Proester, Vraždeni čs. cikanu v Buchenwaldu (The murder of Czech Gypsies in Buchenwald). Document No. UV CSPB K-135 on deposit in the Archives of the Museum of the Fighters Against Nazism, Prague. 1940. (Quoted in: Miriam Novitch, Le génocide des Tziganes sous le régime nazi (Genocide of Gypsies by the Nazi Regime), Paris, AMIF, 1968)</ref>

Nhà máy Ludwigshafen bị phá hủy hoàn toàn trong [[chiến tranh thế giới thứ hai|thế chiến thứ hai]], sau chiến tranh được xây lại từng phần. Tháng 11 năm 1945 phe đồng minh chia tách IG Farben, rồi đến năm 1952 BASF được lấy lại tên cũ của mình. Trong thời phát triển kinh tế thần kì của nước Đức hậu chiến hãng có vai trò quan trọng, đã tham gia sản xuất chất tổng hợp như nylon, phát triển sản phẩm polystyrene và Styropor.

Trong thập niên 1960, hãng mở rộng sản xuất ở nước ngoài, xây nhà máy ở [[Argentina]], [[Úc]], [[Bỉ]], [[Brasil]], [[Pháp]], [[Vương quốc Anh]], [[Ấn Độ]], [[Ý]], [[Nhật Bản]], [[México]], [[Tây Ban Nha]], [[Hoa Kỳ]]. Năm 1965 hãng thay đổi chiến lược kinh doanh bằng cách tập trung nhiều hơn vào các mặt hàng giá trị cao như sơn, dược phẩm, thuốc bảo vệ nông sản, phân bón. Năm 1990, nhân sự kiện hai miền nước Đức thống nhất hãng đã mua lại một nhà máy ở Schwarzheide, [[Cộng hòa Dân chủ Đức|Đông Đức]].

Tháng 5 năm 2006, hãng thực hiện vụ mua lại lớn nhất lịch sử khi nắm công ty [[Engelhard]] với giá 4,8 tỉ USD. Cũng năm này BASF mua thêm nhánh xây dựng nhà máy hóa chất từ hãng [[Degussa]] AG và công ty Johnson Polymer. Việc mua lại Johson giúp hãng có thêm dòng sản phẩm sơn phủ chất lượng cao và nhờ đó tăng thêm thị phần nhất là tại thị trường Bắc Mỹ. Tháng 9 năm 2008 hãng đồng ý mua lại Công ty hóa chất chuyên dụng Ciba (trước đó do [[Norvatis]] sở hữu)..<ref>{{chú thích báo|url=http://uk.reuters.com/article/innovationNews/idUKLF63993220080915|title=BASF bids $3 bln for Switzerland's Ciba|last=Kuehnen|first=Eva|date=15 tháng 9 năm 2008|work=[[Reuters]]|access-date=ngày 15 tháng 9 năm 2008|archive-date=2012-07-17|archive-url=https://archive.today/20120717213752/http://uk.reuters.com/article/innovationNews/idUKLF63993220080915|url-status=dead}}</ref> Thương vụ này được Ủy ban cạnh tranh châu Âu giám sát, được kết luận ngày 12 tháng 3 năm 2009.<ref>{{chú thích báo|url=http://www.reuters.com/article/rbssIndustryMaterialsUtilitiesNews/idUSPRWP1420090306?sp=true|title=EU mergers and takeovers (March 6)|date=ngày 6 tháng 3 năm 2009|work=[[Reuters]]|access-date = ngày 6 tháng 3 năm 2009}}</ref>

== Lĩnh vực kinh doanh ==
[[Tập tin:BASF Hochhaus.jpg|nhỏ|Trụ sở hãng BASF]]
[[Tập tin:Lage der kreisfreien Stadt Ludwigshafen am Rhein in Deutschland.PNG|nhỏ|Ludwigshafen, nước [[Đức]] nơi BASF đặt trụ sở]]
BASF hoạt động trong nhiều lĩnh vực và thị trường khác nhau. Tính đến năm 2020, BASF phân  mảng kinh doanh như: hóa chất, vật liệu dẻo, sản phẩm hiệu suất, giải pháp chức năng, giải pháp nông nghiệp và dầu khí. Tuyên ngôn của thương hiệu là "Tại BASF, chúng tôi không làm ra sản phẩm để bạn mua. Chúng tôi khiến các sản phẩm bạn mua có chất lượng tốt hơn." Khẩu hiệu được đi kèm logo thương hiệu là "BASF - Chúng tôi kiến tạo hoá chất".

=== Hóa chất ===
BASF sản xuất nhiều loại hóa chất, từ [[dung môi]], nhựa nguyên liệu, keo, đến hóa chất ngành điện tử, khí công nghiệp, sản phẩm hóa dầu và hóa chất vô cơ căn bản. Khách hàng chủ yếu của mảng kinh doanh này là các hãng trong ngành dược, xây dựng, dệt, ô tô.

=== Chất dẻo ===
Hãng cung cấp nhiều sản phẩm chất dẻo đa dạng cho thị trường hàng tiêu dùng, hàng kĩ thuật, vật liệu công nghệ cao.

=== Sản phẩm chuyên dụng ===
Hãng sản xuất nhiều sản phẩm chuyên dụng như sơn phủ, polymer đặc hiệu, vật liệu cho các ngành dệt, chất tẩy rửa, keo dán, ô tô, dầu khí, giấy, xây dựng...

=== Hóa chất chức năng ===
Nhánh Hóa chất chức năng của tập đoàn BASF chuyên cung cấp hóa chất cho rất nhiều nhãn hiệu mỹ phẩm hàng đầu thế giới chế tạo sản phẩm, chẳng hạn [[chất hoạt động bề mặt]], polymer, dung môi, màu...

=== Giải pháp nông nghiệp ===
Hãng cung ứng hóa chất cho ngành nông nghiệp, chăn nuôi cũng như cho ngành dược phẩm, thực phẩm. Tập đoàn sản xuất thuốc trừ nấm bệnh, thuốc trừ cỏ và thuốc trừ sâu như hoạt chất F500 (pyraclostrobin), epoxiconzole, pendimethalin, boscalid, fipronil, phương pháp xử lý hạt giống và Hệ thống Sản xuất Clearfield. Công ty cũng sản xuất hệ thống gen cây trồng giúp cải thiện chất lượng dinh dưỡng.
<ref>{{chú thích web
| title = Major Products: Welcome to BASF Crop Protection
| url = http://www.agro.basf.com
}}</ref>

=== Dầu và khí đốt ===
Chi nhánh Wintershall chuyên thăm dò và khai thác dầu khí, có hợp tác với hãng [[Gazprom]] của Nga tại Trung Âu và Đông Âu.

== Nhà đầu tư ==
75% cổ phần hãng do các tổ chức đầu tư tài chính nắm (Black Rock hơn 5%); 36% cổ phần do người Đức giữ, người Anh giữ 11% còn người Hoa Kỳ giữ 17%.

== Sản xuất ==
Thành công gần đây của hãng định hình bởi chiến lược tập trung vào dây chuyền sản xuất hiệu quả sau khi rút khỏi ngành sản xuất cho thị trường tiêu dùng, kết quả là nhiều nhà máy được cải tạo lại theo hướng tích hợp trong đó lớn nhất là nhà máy tại [[Ludwigshafen am Rhein|Ludwigshafen]] với quy mô 33.000 nhân viên. Nhà máy tích hợp giúp sản xuất nhiều loại hóa chất khác nhau dựa trên cùng loại nguyên liệu, đồng thời chất thải của quy trình này lại được dùng trong quy trình sản xuất chất khác. Lợi ích kinh tế của cách làm này là tiết kiệm nguyên liệu và năng lượng tiêu hao trong toàn bộ quá trình sản xuất, giảm thiểu chi phí vận chuyển nguyên liệu cũng như tránh rủi ro. Vì chi phí xây dựng một nhà máy tích hợp như vậy rất lớn nên hãng đã tạo được rào cản với các đối thủ muốn gia nhập thị trường.

== Hoạt động môi trường ==
Năm 2006 hãng được Climate Leadership Index khen ngợi vì nỗ lực ứng phó với biến đổi khí hậu và hiệu ứng nhà kính trên thế giới. Gần đây hãng dành một phần khá lớn ngân sách nghiên cứu cho hoạt động bảo vệ tài nguyên,<ref>{{Chú thích web |url=http://www.evertiq.com/news/read.do?news=5235&cat=9 |ngày truy cập=2009-03-29 |tựa đề=BASF's environmental efforts recognized:: evertiq.com |archive-date = ngày 15 tháng 3 năm 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160315030159/http://evertiq.com/news/5235 |url-status=dead }}</ref> như là việc chế tạo màng lọc nước thải cho nhà máy xử lý nước giúp giảm ô nhiễm.<ref name="autogenerated1">{{Chú thích web |url=http://www.corporate.basf.com/en/sustainability/oekologie/umweltschutz.htm?id=jR4XpCAD-bcp*lP |ngày truy cập=2009-03-29 |tựa đề=BASF Group: Efficient processes for Companies and the environment |archive-date = ngày 7 tháng 7 năm 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110707213241/http://www.corporate.basf.com/en/sustainability/oekologie/umweltschutz.htm?id=jR4XpCAD-bcp*lP |url-status=dead }}</ref> Dù lượng chất thải của hãng hàng năm (năm 2006 là 1,5 triệu tấn) vẫn còn rất lớn nhưng BASF đã có nhiều cố gắng giảm thiểu lượng chất thải trong những năm vừa qua.<ref name="autogenerated1" />

== Hợp tác với hãng Monsanto ==
BASF đang hợp tác với hãng [[Monsanto]] cùng nghiên cứu và kinh doanh lĩnh vực công nghệ sinh học.<ref>{{Chú thích web |url=http://www.corporate.basf.com/de/investor/veranstaltungen/termine/070321_interview.htm?id=V00-Eq3z_CNjlbcp.*0 |ngày truy cập=2009-03-29 |tựa đề=BASF-Gruppe: Interview Dr. Jürgen Hambrecht zur Zusammenarbeit mit Monsanto |archive-date = ngày 24 tháng 11 năm 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121124043448/http://www.corporate.basf.com/de/investor/veranstaltungen/termine/070321_interview.htm?id=V00-Eq3z_CNjlbcp.*0 |url-status=dead }}</ref>

== Chú thích ==
{{Tham khảo}}

== Liên kết ngoài ==
* [http://www.basf.com BASF]

{{thể loại Commons|BASF}}
{{DAX}}

[[Thể loại:Công ty hóa chất]]
[[Thể loại:Công ty Đức]]
[[Thể loại:Công ty thành lập năm 1865]]
[[Thể loại:Tọa độ không có sẵn trên Wikidata]]
[[Thể loại:Nhãn hiệu Đức]]
[[Thể loại:Công ty đa quốc gia có trụ sở tại Đức]]

title: Tập đoàn BASF

Loại hình: Đại chúng (FWB: BAS, LSE:BFA)

Ngành nghề: Hóa chất, sản xuất, năng lượng

Trụ sở chính: Ludwigshafen, Đức

Thành viên chủ chốt: Eggert Voscherau (Chủ tịch Ủy ban giám sát), Kurt Bock (Tổng giám đốc kiêm Chủ tịch Hội đồng quản trị)

Sản phẩm: Hóa chất, nhựa, hóa chất cơ bản, chất xúc tác, hóa chất sơn phủ, công nghệ chế biến nông sản, khai thác và sản xuất dầu khí


text:
# Discoloma germaini
Discoloma germaini là một loài bọ cánh cứng trong họ Discolomatidae. Loài này được John miêu tả khoa học năm 1944.

title: Discoloma germaini

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Discoloma germaini''
| image =
| image caption =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| classis = [[Côn trùng|Insecta]]
| ordo = [[Bọ cánh cứng|Coleoptera]]
| familia = [[Discolomatidae]]
| genus = ''[[Discoloma]]''
| species = '''''D. germaini'''''
| binomial = ''Discoloma germaini''
| binomial_authority = John, 1944
}}
'''''Discoloma germaini''''' là một loài [[bọ cánh cứng]] trong họ [[Discolomatidae]]. Loài này được John miêu tả khoa học năm 1944.<ref>{{Reftabel|2010-Hallan|Dier}}</ref>
==Chú thích==
{{Tham khảo|30em}}

==Tham khảo==
* {{wikispecies nội dòng}}

[[Thể loại:Discoloma]]

{{Coleoptera-stub}}

title: Phân loại khoa học

Giới (regnum): Animalia

Ngành (phylum): Arthropoda

Lớp (class): Insecta

Bộ (ordo): Coleoptera

Họ (familia): Discolomatidae

Chi (genus): Discoloma

Loài (species): D. germaini

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Discoloma germaini · John, 1944


text:
# 514 Armida
514 Armida
514 Armida là một tiểu hành tinh ở vành đai chính. Nó được Max Wolf phát hiện ngày 24.8.1903 ở Heidelberg, và được đặt theo tên nhân vật trong vở opera Armide của Gluck, dựa trên sử thi La Gerusalemme liberata của Torquato Tasso.

title: 514 Armida

wikitext:
'''514 Armida'''
{| width="280" style="border-color: #999999; border-style: solid; border-width: 1px;"
! bgcolor="#ffffcc" colspan="2" | Tên
|-
| '''Tên'''
| Armida
|-
| '''Tên chỉ định'''
| 1903 MB
|-
! bgcolor="#ffffcc" colspan="2" | Phát hiện
|-
| width="140" | '''Người phát hiện'''
| [[Max Wolf]]
|-
| '''Ngày phát hiện'''
| 24 tháng 8 năm 1903
|-
| '''Nơi phát hiện'''
| [[Heidelberg]]
|-
! bgcolor="#ffffcc" colspan="2" | Thông số quỹ đạo
|-
| colspan="2" align="center" | [[Kỷ nguyên (thiên văn học)|KNTV]] 18 tháng 8 năm 2005 ([[Ngày Julius|ngJ]] 2453600.5)
|-
| '''[[Độ lệch tâm quỹ đạo|Độ lệch tâm]] ''(e)'''''
| 0.046
|-
| '''[[Bán trục lớn]] ''(a)'''''
| 3.046 [[Đơn vị thiên văn|ĐVTV]]
|-
| '''[[Củng điểm quỹ đạo#Cận điểm quỹ đạo|Cận điểm quỹ đạo]] ''(q)'''''
| 2.905 [[Đơn vị thiên văn|ĐVTV]]
|-
| '''[[Củng điểm quỹ đạo#Viễn điểm quỹ đạo|Viễn điểm quỹ đạo]] ''(Q)'''''
| 3.187 [[Đơn vị thiên văn|ĐVTV]]
|-
| '''[[Chu kỳ quỹ đạo]] ''(P)'''''
| 5.316 [[Năm Julius (thiên văn)|NJ]]
|-
| '''[[Độ nghiêng quỹ đạo]] ''(i)'''''
| 3.885°
|-
| '''[[Kinh độ của điểm nút lên|Kinh độ]] ''(Ω)'''''
| 268.988°
|-
| '''[[Acgumen của cận điểm|Acgumen]] ''(ω)'''''
| 112.548°
|-
| '''[[Độ bất thường trung bình]] ''(M)'''''
| 25.561°
|}

'''514 Armida''' là một [[tiểu hành tinh]] ở [[vành đai tiểu hành tinh|vành đai chính]]. Nó được [[Max Wolf]] phát hiện ngày 24.8.1903 ở [[Heidelberg]], và được đặt theo tên nhân vật trong vở opera ''Armide'' của ''Gluck'', dựa trên sử thi ''La Gerusalemme liberata'' của [[Torquato Tasso]]<ref>[http://en.wikipedia.org/wiki/Meanings_of_minor_planet_names:_1%E2%80%93500 Ý nghĩa của tên tiểu hành tinh từ 1-1500 trên Wikipedia tiếng Anh]</ref>.

==Tham khảo==
{{tham khảo|30em}}

==Liên kết ngoài==
*[http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=514;orb=1 Orbital simulation] from JPL (Java) / [http://ssd.jpl.nasa.gov/horizons.cgi?find_body=1&body_group=sb&sstr=514 Ephemeris]

{{MinorPlanets Navigator|513 Centesima|515 Athalia}}
{{MinorPlanets_Footer}}

{{Sơ khai vành đai chính}}

{{DEFAULTSORT:Armida}}
[[Thể loại:Tiểu hành tinh vành đai chính]]
[[Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 1903]]
[[Thể loại:Được phát hiện bởi Max Wolf]]
[[Thể loại:Tiểu hành tinh được đánh số]]
[[Thể loại:Tiểu hành tinh được đặt tên]]
[[Thể loại:Tiểu hành tinh kiểu XC (Tholen)]]

title: Tên

Tên: Armida

title: Phát hiện

Người phát hiện: Max Wolf

Ngày phát hiện: 24 tháng 8 năm 1903

Nơi phát hiện: Heidelberg

title: Thông số quỹ đạo


text:
# Stekene
Stekene là một đô thị ở tỉnh Oost-Vlaanderen. Đô thị này bao gồm các thị xã Kemzeke, Klein-Sinaai và Stekene proper. Tại thời điểm ngày 1 tháng 1 năm  2006 Stekene có tổng dân số 16.856 người. Tổng diện tích là 44,80 km² với mật độ dân số là 376 người trên mỗi km².
Stekene là một ốc đảo xanh bên trong vùng Flanders công nghiệp hóa do ở đây có rừng và đất nông nghiệp. Tuyến xa lộ E34 từ Antwerpen đến bờ biển chạy qua đô thị này.
Stekene giáp Sint-Gillis-Waas về phía đông, Sint-Niklaas về phía nam, Moerbeke về phía tây and the Dutch thị xã Hulst

title: Stekene

wikitext:
{{Infobox Belgium Municipality
|name=Stekene
|picture=
|picture-width=260px
|picture-legend=
|map=StekeneLocatie.png
|map-legend=Vị trí của Stekene ở [[Oost-Vlaanderen]]
|arms=Blason ville be Stekene.svg
|flag=
|region={{BE-REG-FLE}}
|community={{BE-NL}}
|province={{BE-PROV-OV}}
|arrondissement=[[Sint-Niklaas (huyện)|Sint-Niklaas]]
|nis=46024
|pyramid-date=01/01/2006
|0-19=22.55
|20-64=61.29
|65=16.16
|foreigners=3.73
|foreigners-date=01/07/2005
|mayor=Stany De Rechter (GE.BE)
|majority=GE.BE, [[CD&V]]
|postal-codes=9190
|telephone-area=03
|web=[http://www.stekene.be/ www.stekene.be]
|lat_deg=51
|lat_min=12
|lon_deg=04
|lon_min=02
}}

'''Stekene''' là một [[đô thị của Bỉ|đô thị]] ở [[tỉnh của Bỉ|tỉnh]] [[Oost-Vlaanderen]]. Đô thị này bao gồm các thị xã [[Kemzeke]], [[Klein-Sinaai]] và Stekene proper. Tại thời điểm ngày [[1 tháng 1]] năm  2006 Stekene có tổng dân số 16.856 người. Tổng diện tích là 44,80 [[kilômét vuông|km²]] với [[mật độ dân số]] là 376 người trên mỗi km².

Stekene là một ốc đảo xanh bên trong vùng [[Flanders]] công nghiệp hóa do ở đây có rừng và đất nông nghiệp. Tuyến xa lộ E34 từ [[Antwerpen]] đến bờ biển chạy qua đô thị này.
[[Tập tin:StekeneGemeentehuis.JPG|nhỏ|trái|250px|[[Tòa thị chính]] Stekene.]]

Stekene giáp [[Sint-Gillis-Waas]] về phía đông, [[Sint-Niklaas]] về phía nam, [[Moerbeke]] về phía tây and the Dutch thị xã [[Hulst]]
==Tham khảo==
{{tham khảo}}
== Liên kết ngoài ==
*[http://www.stekene.be Trang mạng chính thức ] - Chỉ bằng [[tiếng Hà Lan]]

{{East_Flanders}}
{{thể loại Commons|Stekene}}

{{sơ khai}}

[[Thể loại:Đô thị của Oost-Vlaanderen]]

title: Stekene

Quốc gia: Bỉ

Cộng đồng: Cộng đồng Vlaanderen

Vùng: Flemish Region

Tỉnh: East Flanders

Quận hành chính: Sint-Niklaas

Thủ phủ: Stekene

title: Chính quyền

• Thị trưởng: Stany De Rechter (GE.BE)

• Đảng chính phủ: GE.BE, CD&V

title: Dân số (2018-01-01)


text:
# Cusset-Nord (tổng)
Tổng Cusset-Nord là một tổng ở tỉnh Allier trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes.

## Hành chính
| Giai đoạn | Ủy viên     | Đảng | Tư cách                                                                    |
| --------- | ----------- | ---- | -------------------------------------------------------------------------- |
| 1979      | René Bardet |      |                                                                            |
| 1985      | René Bardet |      |                                                                            |
| 1992      | René Bardet |      |                                                                            |
| 1998      | René Bardet |      |                                                                            |
| 2004      | René Bardet | PCF  | thị trưởng của Cusset, président de la Communauté d'agglomération de Vichy |

## Các đơn vị cấp dưới
Tổng Cusset-Nord gồm 4 xã với dân số là 13 196 người (điều tra năm 1999, dân số không tính trùng)
| Xã                | Dân số    | Mã bưu chính | Mã insee |
| ----------------- | --------- | ------------ | -------- |
| Bost              | 147       | 03300        | 03033    |
| Creuzier-le-Neuf  | 959       | 03300        | 03093    |
| Creuzier-le-Vieux | 2 960     | 03300        | 03094    |
| Cusset            | 9 130 (1) | 03300        | 03095    |

(1) fraction de commune.

## Biến động dân số
| 1962                                                     | 1968 | 1975 | 1982 | 1990   | 1999   |
| -------------------------------------------------------- | ---- | ---- | ---- | ------ | ------ |
| -                                                        | -    | -    | -    | 13 322 | 13 196 |
| Nombre retenu à partir de 1962 : dân số không tính trùng |      |      |      |        |        |

title: Cusset-Nord (tổng)

wikitext:
{{Mồ côi|date=tháng 8 2020}}
{{Infobox Canton de France
|nom=Tổng Cusset-Nord
|rég=[[Auvergne-Rhône-Alpes]]
|dépt=[[Allier (tỉnh)|Allier]]
|arrt=[[Vichy (quận)|Quận Vichy]]
|ville=[[Cusset]]
|nbcomm=[[#Các đơn vị cấp dưới|4]]
|insee=03 06
|sans=13 196
|date-sans=1999
|hect=
|km²=
|dens=
|cons=[[René Bardet]]
|dates=[[2004]]-[[2010]]
|}}
'''Tổng Cusset-Nord''' là một [[tổng của Pháp|tổng]] ở [[tỉnh (Pháp)|tỉnh]] [[Allier (tỉnh)|Allier]] trong [[vùng của Pháp|vùng]] [[Auvergne-Rhône-Alpes]].

==Hành chính==
{{Tab conseiller général début}}
{{Tab conseiller général|[[1979]]|[[René Bardet]]||}}
{{Tab conseiller général|[[1985]]|René Bardet||}}
{{Tab conseiller général|[[1992]]|René Bardet||}}
{{Tab conseiller général|[[1998]]|René Bardet||}}
{{Tab conseiller général|[[2004]]|René Bardet|[[Đảng cộng sản Pháp|PCF]]| thị trưởng của [[Cusset]], président de la<br />[[Communauté d'agglomération de Vichy]]}}
{{Tab conseiller général fin}}

==Các đơn vị cấp dưới==
Tổng Cusset-Nord gồm 4 [[xã của Pháp|xã]] với dân số là 13 196 người (điều tra năm 1999, dân số không tính trùng)

{{Début tableau des communes d'un canton français}}
|-
| [[Bost (Allier)|Bost]] || align="right" | 147 || align="right" | 03300 || align="right" | 03033
|-
| [[Creuzier-le-Neuf]] || align="right" | 959 || align="right" | 03300 || align="right" | 03093
|-
| [[Creuzier-le-Vieux]] || align="right" | 2 960 || align="right" | 03300 || align="right" | 03094
|-
| [[Cusset]] || align="right" | 9 130 (1) || align="right" | 03300 || align="right" | 03095
|}
(1) fraction de commune.

==Biến động dân số==
{{Démographie canton|-|-|-|-|13 322|13 196}}

==Tham khảo==
{{tham khảo}}
==Liên kết ngoài==
* [http://www.recensement.insee.fr/RP99/rp99/co_navigation.co_page?nivgeo=P&theme=ALL&typeprod=ALL&codgeo=0306&quelcas=LISTE&lang=FR Tổng Cusset-Nord trên trang mạng của Insee] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060504021323/http://www.recensement.insee.fr/RP99/rp99/co_navigation.co_page?nivgeo=P |date=2006-05-04 }}
<!--* [http://www.mapquest.com/maps/map.adp?latlongtype=decimal&latitude=0.000000&longitude=0.000000&zoom=6 plan du canton de Cusset-Nord sur Mapquest]-->
* [http://www.lion1906.com/Pages/ResultatLocalisation.php?InseeVille=030095 Vị trí của tổng Cusset-Nord trên một bưu thiếp của Pháp]{{Liên kết hỏng|date=2021-02-13 |bot=InternetArchiveBot }}

{{portail Allier}}

[[Thể loại:Tổng của Allier]]

{{Allier-stub}}

title: Tổng Cusset-Nord

Quốc gia: Pháp

Vùng: Auvergne-Rhône-Alpes

Tỉnh: Allier

Quận: Quận Vichy

Thủ phủ: Cusset

Tổng ủy viên hội đồng · –Nhiệm kỳ: René Bardet · 2004-2010

Diện tích: ha = km²


text:
# Alexandros Balas
Alexandros Balas (Tiếng Hy Lạp: Ἀλέξανδρoς Bάλας), là một vị vua Hy Lạp hóa của đế chế Seleukos, ông xuất thân từ vùng đất Smyrna và có nguồn gốc khiêm tốn, nhưng đã tự nhận mình là con trai của Antiochus IV Epiphanes và là người thừa kế ngai vàng của nhà Seleukos. Cùng với người em gái, Laodice, chàng trai trẻ Alexandros đã được"phát hiện"bởi Heracleides, một quan chức cũ của Antiochos IV và là em trai của Timarchus, một kẻ nổi loạn ở Media, người đã bị hành hình dưới Triều đại của vua Demetrius I Soter.
Sự khiếu nại của Alexandros đã được viện nguyên lão La Mã, Ptolemaios Philometor của Ai Cập và những người khác chấp thuận. Ông đã cưới Cleopatra Thea, một công chúa của Triều đại Ptolemaios. Sau nỗ lực lần đầu không thành công, cuối cùng Alexandros đã đánh bại Demetrios Soter vào năm 150 TCN. Tới lúc này, bằng việc làm chủ đế quốc, ông được yêu cầu phải tự mình từ bỏ cuộc sống ăn chơi trụy lạc. Dù sự thật đằng sau việc này đó là do vị vua trẻ buộc phải phụ thuộc vào sự trợ giúp rất nhiều từ Triều đại Ptolemaios.
Con trai của Demetrios Soter, Demetrios II đã tận dụng cơ hội này để đoạt lại ngai vàng. Ptolemaios Philometor, cha vợ của Alexandros đã bỏ rơi ông, và Alexandros đã bị đánh bại trong trận Antioch (145 TCN) còn được biết đến là trận Oenoparus.
Ông chạy tới ẩn náu ở chỗ một ông vua người Nabataea - vị vua này đã giết chết ông và gửi đầu ông tới chỗ Ptolemaios Philometor, người đã bị thương nặng khi tham chiến.

title: Alexandros Balas

wikitext:
{{Thông tin nhân vật hoàng gia
| tên =Alexandros Balas
| tước vị =Vua của vương quốc Seleukos
| hình= AlexanderI.jpg
| ghi chú hình =tiền bằng bạc của Alexander I"Balas". Dòng chữ Hy Lạp đọc là ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΑΛΕΧΑΝΔΡΟΥ (Vua Alexandros). Niên đại ΓΞΡ là năm 163 của [[Vương quốc Seleukos|Kỷ nguyên Seleukos]], tương ứng từ năm 150–149 TCN.
| tại vị = 150TCN - 146TCN
| đăng quang =
| othertitles =
| tên đầy đủ =
| tiền nhiệm =[[Demetrios I Soter|Demetrius I Soter]]
| kế nhiệm =[[Demetrios II Nikator|Demetrius II Nicator]]
| kiểu kế nhiệm =
| heir =
| vợ =[[Cleopatra Thea]]
| consort =
| phối ngẫu =
| phối ngẫu 2 =
| spouse 3 =
| spouse 4 =
| spouse 5 =
| spouse 6 =
| con cái =[[Antiochos VI Dionysos]]
| hoàng tộc =
| hoàng tộc =
| ca khúc hoàng gia =
| cha =
| mẹ =
| sinh =
| nơi sinh =
| mất =145 TCN
| nơi mất =
| ngày an táng =
| nơi an táng =
|}}
[[Tập tin:AlexanderIBalasAndCleopatraThea.jpg|nhỏ|Alexander Balas và Cleopatra Thea.]]
'''Alexandros Balas '''([[Tiếng Hy Lạp]]: ''Ἀλέξανδρoς Bάλας''), là một vị vua [[Hy Lạp hóa]] của [[vương quốc Seleukos|đế chế Seleukos]], ông xuất thân từ vùng đất [[Smyrna]] và có nguồn gốc khiêm tốn, nhưng đã tự nhận mình là con trai của [[Antiochos IV Epiphanes|Antiochus IV Epiphanes]] và là người thừa kế ngai vàng của nhà Seleukos. Cùng với người em gái, Laodice, chàng trai trẻ Alexandros đã được"phát hiện"bởi Heracleides, một quan chức cũ của Antiochos IV và là em trai của [[Timarchus]], một kẻ nổi loạn ở Media, người đã bị hành hình dưới Triều đại của vua [[Demetrios I Soter|Demetrius I Soter]].<ref name="DGRBM">{{cite encyclopedia | last = Smith | first = Philip Peter | title = Alexander Balas | editor = [[William Smith (lexicographer)|William Smith]] | encyclopedia = [[Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology]] | volume = 1 | pages = 114–115 | publisher = [[Little, Brown and Company]] | location = Boston | year = 1867 | url = http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/0123.html | access-date = ngày 24 tháng 8 năm 2011 | archive-date = ngày 6 tháng 6 năm 2011 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110606005906/http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/0123.html | url-status = dead }}</ref>

Sự khiếu nại của Alexandros đã được [[viện nguyên lão La Mã]], Ptolemaios Philometor của Ai Cập và những người khác chấp thuận. Ông đã cưới [[Cleopatra Thea]], một công chúa của [[Triều đại Ptolemaios]]. Sau nỗ lực lần đầu không thành công, cuối cùng Alexandros đã đánh bại Demetrios Soter vào năm 150 TCN. Tới lúc này, bằng việc làm chủ đế quốc, ông được yêu cầu phải tự mình từ bỏ cuộc sống ăn chơi trụy lạc. Dù sự thật đằng sau việc này đó là do vị vua trẻ buộc phải phụ thuộc vào sự trợ giúp rất nhiều từ Triều đại Ptolemaios.

Con trai của Demetrios Soter, [[Demetrios II Nikator|Demetrios II]] đã tận dụng cơ hội này để đoạt lại ngai vàng. Ptolemaios Philometor, cha vợ của Alexandros đã bỏ rơi ông, và Alexandros đã bị đánh bại trong [[trận Antioch]] (145 TCN) còn được biết đến là trận Oenoparus.

Ông chạy tới ẩn náu ở chỗ một ông vua [[người Nabataea]] - vị vua này đã giết chết ông và gửi đầu ông tới chỗ Ptolemaios Philometor, người đã bị thương nặng khi tham chiến.

== Tham khảo ==
*[[1 Maccabees]] 10 ff.
*[[Junianus Justinus|Justin]] xxxv. 1 and 2
*[[Josephus]],
*''Antiq.'' xiii. 2
*[[Appian]],
*''Sir.'' 67
*[[Polybius]] xxxiii. 14.
==Chú thích==
{{Tham khảo}}
== Liên kết ngoài ==
*[http://virtualreligion.net/iho/a_balas.html Alexander Balas], article in historical sourcebook by Mahlon H. Smith

{{s-start}}
{{s-hou|[[Vương quốc Seleukos|Triều đại Seleucid]] ||Không rõ||146 TCN}}
{{s-bef|before=[[Demetrios I Soter|Demetrius I Soter]]}}
{{s-ttl|title=[[Vương quốc Seleukos|Vua Seleucid]] |years=150–146 TCN}}
{{s-aft|after=[[Demetrios II Nikator|Demetrius II Nicator]] hoặc [[Antiochos VI Dionysos|Antiochus VI Dionysus]]}}
{{end}}
<br>
{{Hellenistic rulers}}
{{1911}}
{{Vua Ba Tư}}

[[Thể loại:Mất năm 146 TCN]]
[[Thể loại:Vua Seleucid]]
[[Thể loại:Vua thế kỉ 2 TCN]]
[[Thể loại:Vua nhà Seleukos]]
[[Thể loại:Năm sinh không rõ]]
[[Thể loại:Mất thập niên 140 TCN]]
[[Thể loại:Năm 146 TCN]]
[[Thể loại:Vương triều Ptolemaios]]

title: Alexandros Balas

Tiền nhiệm: Demetrius I Soter

title: Thông tin chung

Mất: 145 TCN

Thê thiếp: Cleopatra Thea

Hậu duệ: Antiochos VI Dionysos


text:
# Turbo haynesi
Turbo haynesi là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turbinidae.

title: Turbo haynesi

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Turbo haynesi''
| image =
| image_caption =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật thân mềm|Mollusca]]
| classis = [[Lớp Chân bụng|Gastropoda]]
| unranked_superfamilia = clade [[Vetigastropoda]]
| superfamilia = [[Trochoidea (superfamily)|Trochoidea]]
| familia = [[Ốc xà cừ|Turbinidae]]
| subfamilia = [[Turbininae]]
| genus = ''[[Turbo (động vật chân bụng)|Turbo]]''
| subgenus = ''[[Euninella]]''
| species = '''''T. haynesi'''''
| binomial = ''Turbo haynesi''
| binomial_authority = Preston, 1914
| synonyms_ref = <ref name="WoRMS" />
| synonyms =
{{collapsible list| bullets = true
| ''Senectus necnivosus'' Iredale, 1929 (replacement name of ''Turbo nivosus'' Montagu, 1803)
| ''Turbo foliaceus haynesi'' Preston, 1914
| ''Turbo menkei'' Thiele, 1930
| ''Turbo nivosus'' Reeve, 1848 (preoccupied name of ''Turbo nivosus'' Montagu, 1803)
| ''Turbo (Carswellena) haynesi'' (Preston, 1914)
| ''Turbo (Marmarostoma) haynesi'' (Preston, 1914)
| ''Turbo (Marmarostoma) menkei'' Thiele, 1930
}}
}}
'''''Turbo haynesi''''' là một loài [[ốc biển]], là [[động vật thân mềm]] [[động vật chân bụng|chân bụng]] sống ở biển trong họ [[Ốc xà cừ|Turbinidae]].<ref name="WoRMS">{{WRMS species|413424|''Turbo haynesi'' Preston, 1914||21 tháng 4 năm 2010}}</ref>

== Miêu tả ==

== Phân bố ==

==Chú thích==
{{Tham khảo|30em}}

==Tham khảo==
* {{Wikispecies-inline}}
*

{{DEFAULTSORT:Turbo Haynesi}}
[[Thể loại:Turbo]]
[[Thể loại:Động vật chân bụng Úc]]

{{Turbinidae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Ngành (phylum): Mollusca

Lớp (class): Gastropoda

(không phân hạng): clade Vetigastropoda

Liên họ (superfamilia): Trochoidea

Họ (familia): Turbinidae

Phân họ (subfamilia): Turbininae

Chi (genus): Turbo

Phân chi (subgenus): Euninella

Loài (species): T. haynesi

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Turbo haynesi · Preston, 1914

title: Danh pháp đồng nghĩa

Danh pháp đồng nghĩa: Danh sách - Senectus necnivosus Iredale, 1929 (replacement name of Turbo nivosus Montagu, 1803) - Turbo foliaceus haynesi Preston, 1914 - Turbo menkei Thiele, 1930 - Turbo nivosus Reeve, 1848 (preoccupied name of Turbo nivosus Montagu, 1803) - Turbo (Carswellena) haynesi (Preston, 1914) - Turbo (Marmarostoma) haynesi (Preston, 1914) - Turbo (Marmarostoma) menkei Thiele, 1930


text:
# Drepanosticta magna
Drepanosticta magna là loài chuồn chuồn trong họ Platystictidae. Loài này được Wilson & Reels mô tả khoa học đầu tiên năm 2003.

title: Drepanosticta magna

wikitext:
{{tiêu đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| status =
| status_system =
| status_ref =
| image =
| image_caption =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| classis = [[Côn trùng|Insecta]]
| ordo = [[Chuồn chuồn|Odonata]]
| familia = [[Platystictidae]]
| genus = ''[[Drepanosticta]]''
| species = '''''D. magna'''''
| binomial = ''Drepanosticta magna''
| binomial_authority = Wilson & Reels, 2003
| name = ''Drepanosticta magna''
}}
'''''Drepanosticta magna''''' là loài [[chuồn chuồn]] trong họ [[Platystictidae]]. Loài này được Wilson & Reels mô tả khoa học đầu tiên năm 2003.<ref>{{chú thích web| url=http://www.pugetsound.edu/academics/academic-resources/slater-museum/biodiversity-resources/dragonflies/world-odonata-list/| title=magna| work=World Odonata List| access-date=ngày 17 tháng 6 năm 2013| archive-date=2010-08-28| archive-url=https://web.archive.org/web/20100828091754/http://www.pugetsound.edu/academics/academic-resources/slater-museum/biodiversity-resources/dragonflies/world-odonata-list/| url-status=dead}}</ref>

==Chú thích==
{{tham khảo}}

==Tham khảo==

*{{Thể loại Commons nội dòng|Drepanosticta magna}}
*{{Wikispecies nội dòng|Drepanosticta magna}}

[[Thể loại:Drepanosticta]]
[[Thể loại:Động vật được mô tả năm 2003]]

{{Odonata-stub}}

title: Phân loại khoa học

Bộ (ordo): Odonata

Họ (familia): Platystictidae

Chi (genus): Drepanosticta

Loài (species): D. magna

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Drepanosticta magna · Wilson & Reels, 2003


text:
# Ozodicera gracilirama
Ozodicera gracilirama là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

title: Ozodicera gracilirama

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| species = ''Ozodicera gracilirama''
| naam = ''Ozodicera gracilirama''
| image =
| image caption =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| classis = [[Côn trùng|Insecta]]
| ordo = [[Ruồi|Diptera]]
| familia = [[Họ Ruồi hạc|Tipulidae]]
| genus = ''[[Ozodicera]]''
| binomial = ''Ozodicera gracilirama''
| binomial_authority = Alexander, 1941
| commons =
| species =
}}
'''''Ozodicera gracilirama''''' là một loài [[ruồi]] trong [[họ Ruồi hạc]] (Tipulidae).<ref name = "COL"/> Chúng phân bố ở [[vùng Tân nhiệt đới]].

==Tham khảo==
<references>
<ref name = "COL">{{chú thích web|url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2011/search/all/key/Ozodicera+gracilirama/match/1|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.|access-date = 5 tháng 6 năm 2012 |author= Bisby |first = F.A. |last2 = Roskov |first2 = Y.R. |last3 = Orrell |first3 = T.M. |last4 = Nicolson |first4 = D. |last5 = Paglinawan |first5 = L.E. |last6 = Bailly |first6 = N. |last7 = Kirk |first7 = P.M. |last8 = Bourgoin |first8 = T. |last9 = Baillargeon |first9= G. |last10 = Ouvrard |first10 = D.|year= 2011|publisher=Species 2000: Reading, UK.}}</ref>
</references>

[[Thể loại:Ozodicera]]

{{Tipulinae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Bộ (ordo): Diptera

Họ (familia): Tipulidae

Chi (genus): Ozodicera

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Ozodicera gracilirama · Alexander, 1941


text:
# Lasianthus sikkimensis
Lasianthus sikkimensis là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được Hook.f. mô tả khoa học đầu tiên năm 1880.

title: Lasianthus sikkimensis

wikitext:
{{tiêu đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Lasianthus sikkimensis''
| status =
| status_system =
| status_ref =
| image =
| image_caption =
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| unranked_divisio = [[Thực vật có hoa|Angiospermae]]
| unranked_classis = [[Thực vật hai lá mầm thật sự|Eudicots]]
| ordo = [[Bộ Long đởm|Gentianales]]
| familia = [[Họ Thiến thảo|Rubiaceae]]
| genus = ''[[Lasianthus]]''
| species = '''''L. sikkimensis'''''
| binomial = ''Lasianthus sikkimensis''
| binomial_authority = [[Joseph Dalton Hooker|Hook.f.]]
}}
'''''Lasianthus sikkimensis''''' là một loài [[thực vật có hoa]] trong [[họ Thiến thảo]]. Loài này được Hook.f. mô tả khoa học đầu tiên năm 1880.<ref>{{chú thích web|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-108763| title=''Lasianthus sikkimensis''|access-date = ngày 3 tháng 6 năm 2013 | author=The Plant List | year =2010}}</ref>

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

==Liên kết ngoài==
*{{commonscat-inline|Lasianthus sikkimensis}}
*{{wikispecies-inline|Lasianthus sikkimensis}}
*{{IPNI2|Lasianthus sikkimensis|755128-1|access-date = ngày 5 tháng 6 năm 2013}}

[[Thể loại:Lasianthus]]
[[Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1880]]

{{Rubioideae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Giới (regnum): Plantae

(không phân hạng): Angiospermae Eudicots

Bộ (ordo): Gentianales

Họ (familia): Rubiaceae

Chi (genus): Lasianthus

Loài (species): L. sikkimensis

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Lasianthus sikkimensis · Hook.f.


text:
# Aphantaulax flavida
Aphantaulax flavida là một loài nhện trong họ Gnaphosidae. Loài này săn mồi ban đêm trong khi ban ngày thì ẩn mình dưới các tảng đá và lá cây. Cơ thể chúng có hình oval, hẹp và chỉa về phia sau.
Loài này thuộc chi Aphantaulax. Aphantaulax flavida được Ludovico di Caporiacco miêu tả năm 1940.

title: Aphantaulax flavida

wikitext:
{{italictitle}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Aphantaulax flavida''
| image =
| image caption =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| classis = [[Lớp Hình nhện|Arachnida]]
| ordo = [[Nhện|Araneae]]
| familia = [[Gnaphosidae]]
| genus = ''[[Aphantaulax]]''
| species = '''''A. flavida'''''
| binomial = ''Aphantaulax flavida''
| binomial_authority = [[Lodovico di Caporiacco|Caporiacco]], 1940
}}
'''''Aphantaulax flavida''''' là một loài [[nhện]] trong họ [[Gnaphosidae]].<ref>{{aut|Platnick, Norman I.}} (2010): [http://research.amnh.org/entomology/spiders/catalog/ The world spider catalog], version 11.0. ''American Museum of Natural History''.</ref> Loài này săn mồi ban đêm trong khi ban ngày thì ẩn mình dưới các tảng đá và lá cây. Cơ thể chúng có hình oval, hẹp và chỉa về phia sau.

Loài này thuộc chi ''[[Aphantaulax]]''. ''Aphantaulax flavida'' được [[Ludovico di Caporiacco]] miêu tả năm 1940.

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

==Tham khảo==
* {{Wikispecies nội dòng|Aphantaulax flavida}}

[[Thể loại:Aphantaulax]]

{{Gnaphosidae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Lớp (class): Arachnida

Bộ (ordo): Araneae

Họ (familia): Gnaphosidae

Chi (genus): Aphantaulax

Loài (species): A. flavida

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Aphantaulax flavida · Caporiacco, 1940


text:
# Variabilichromis moorii
Variabilichromis moorii là một loài cá nước ngọt đặc hữu của vùng Đông Phi.

## Hình ảnh
- Vị trí vùng hồ Tanganyika ở châu Phi
- Cá V. moorii trưởng thành, có thể nhìn thấy màu xanh cạnh trên các vây
- Cá con V. moorii
- Các noãn trứng cá V. moorii

title: Variabilichromis moorii

wikitext:
{{italictitle}}
{{Bảng phân loại
| name =
| image = Variabilichromis_moorii.jpg
| image_width = 240px
| status = LC
| status_system = iucn3.1
| status_ref = <ref>{{chú thích IUCN |author=Bigirimana, C. |date=2006 |title=''Neolamprologus moorii'' |volume=2006 |page=e.T60613A12384127 |doi=10.2305/IUCN.UK.2006.RLTS.T60613A12384127.en |access-date=20 December 2021}}</ref>
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Actinopterygii]]
| ordo = [[Perciformes]]
| familia = [[Cichlidae]]
| subfamilia = [[Pseudocrenilabrinae]]
| tribus = [[Lamprologini]]
| genus = '''''Variabilichromis'''''
| genus_authority = [[Jean Colombé|Colombé]] & [[Robert Allgayer|Allgayer]], 1985
| species = '''''V. moorii'''''
| binomial = ''Variabilichromis moorii''
| binomial_authority = ([[George Albert Boulenger|Boulenger]], 1898)
| synonyms = * ''Lamprologus moorii'' (Boulenger, 1898)
* ''Neolamprologus moorii'' (Boulenger, 1898)
}}
'''''Variabilichromis moorii''''' là một loài cá nước ngọt [[đặc hữu]] của vùng [[Đông Phi]]. <ref name="Konings">{{Chú thích sách|last=Konings|first=Ad|title=Back to Nature: Guide to Tanganyika Cichlids|year=1996|publisher=Back to Nature|location=Jonsered, Sweden|isbn=3-928457-37-3|pages=77, 78}}</ref>

==Hình ảnh==
<gallery>
Shows_Lake_Tanganyika_in_African_continent.jpg|Vị trí vùng hồ Tanganyika ở châu Phi
Variabilichromis_moorii_en_aquarium..jpg|Cá ''V. moorii'' trưởng thành, có thể nhìn thấy màu xanh cạnh trên các vây
Variabilichromis_moorii_juvénile..jpg|Cá con ''V. moorii''
Variabilichromis_oeufs_380.jpg|phải|nhỏ|Các noãn trứng cá ''V. moorii''
</gallery>
==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

==Tham khảo==
* {{wikispecies-inline}}

[[Thể loại:Variabilichromis]]
[[Thể loại:Động vật được mô tả năm 1898]]
[[Thể loại:Lamprologini]]

title: Tình trạng bảo tồn

Tình trạng bảo tồn: · Ít quan tâm (IUCN 3.1)

title: Phân loại khoa học

Ngành (phylum): Chordata

Lớp (class): Actinopterygii

Bộ (ordo): Perciformes

Họ (familia): Cichlidae

Phân họ (subfamilia): Pseudocrenilabrinae

Tông (tribus): Lamprologini

Chi (genus): Variabilichromis · Colombé & Allgayer, 1985

Loài (species): V. moorii

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Variabilichromis moorii · (Boulenger, 1898)

title: Danh pháp đồng nghĩa

Danh pháp đồng nghĩa: - Lamprologus moorii (Boulenger, 1898) - Neolamprologus moorii (Boulenger, 1898)


text:
# Saint-Étienne-de-Boulogne
 Saint-Étienne-de-Boulogne  là một xã ở tỉnh Ardèche, vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp.

title: Saint-Étienne-de-Boulogne

wikitext:
{{Bảng thông tin thành phố Pháp
|name=Saint-Étienne-de-Boulogne
|région=[[Auvergne-Rhône-Alpes]]
|département=Ardèche
|arrondissement=Privas
|canton=Vals-les-Bains
|insee=07230
|cp=07200
|maire=Franck Brechon
|mandat=2001-2008
|intercomm=Roche de Gourdon
|longitude=4.45972222222
|latitude=44.7016666667
|alt moy=510
|alt mini=387
|alt maxi=1019
|hectares=1497
|km²=14.97
|sans=297
|date-sans=1999
|dens=19|}}

''' Saint-Étienne-de-Boulogne ''' là một [[Xã của tỉnh Ardèche|xã]] ở [[tỉnh (Pháp)|tỉnh]] [[Ardèche]], vùng [[Auvergne-Rhône-Alpes]] ở đông nam nước [[Pháp]].

==Xem thêm==
*[[Xã của tỉnh Ardèche]]

==Tham khảo==
{{tham khảo|30em}}

{{Xã của Ardèche}}

[[Thể loại:Xã của Ardèche|Saintetiennedeboulogne]]

{{Ardeche-stub}}

title: Hành chính

Tỉnh: Ardèche

Quận: Privas

Tổng: Vals-les-Bains

Liên xã: Roche de Gourdon

Xã (thị) trưởng: Franck Brechon · (2001-2008)

title: Thống kê

Diện tích đất1: 14,97 km2 (5,78 dặm vuông Anh)


text:
# Barylypa orestes
Barylypa orestes là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

title: Barylypa orestes

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Barylypa orestes''
| image =
| image_caption =
| status =
| status_system =
| status_ref =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| classis = [[Côn trùng|Insecta]]
| ordo = [[Bộ Cánh màng|Hymenoptera]]
| familia = [[Ichneumonidae]]
| genus = ''[[Barylypa]]''
| species = '''''B. orestes'''''
| binomial = ''Barylypa orestes''
| binomial_authority = Dasch, 1984
| synonyms =
}}
'''''Barylypa orestes''''' là một loài [[tò vò]] trong họ [[Ichneumonidae]].<ref name = "COL">{{chú thích web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2011/search/all/key/Barylypa+orestes/match/1|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.|accessdate= ngày 22 tháng 6 năm 2014 |author= Bisby |first = F.A. |last2 = Roskov |first2 = Y.R. |last3 = Orrell |first3 = T.M. |last4 = Nicolson |first4 = D. |last5 = Paglinawan |first5 = L.E. |last6 = Bailly |first6 = N. |last7 = Kirk |first7 = P.M. |last8 = Bourgoin |first8 = T. |last9 = Baillargeon |first9= G. |last10 = Ouvrard |first10 = D.|year= 2011|publisher=Species 2000: Reading, UK.}}</ref>

==Chú thích==
{{Tham khảo}}

==Liên kết ngoài==
*{{wikispecies-inline|Barylypa orestes|''Barylypa orestes''}}
*{{commonscat-inline|Barylypa orestes|''Barylypa orestes''}}

[[Thể loại:Barylypa]]

{{Gravenhorstiini-stub}}

title: Phân loại khoa học

Bộ (ordo): Hymenoptera

Họ (familia): Ichneumonidae

Chi (genus): Barylypa

Loài (species): B. orestes

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Barylypa orestes · Dasch, 1984


text:
# Sideroxylon
Sideroxylon là một chi cây gỗ trong họ Sapotaceae, được Carl Linnaeus mô tả năm 1753. Trong tiếng Việt, chúng được gọi là mai lai, sến đất, mạy lai. Tên khoa học của chi có nguồn gốc từ các từ trong tiếng Hy Lạp σιδηρος (sideros) – nghĩa là "sắt", và ξύλον (xylon) – nghĩa là "gỗ".

## Phân bố
Chi này có sự phân bố chủ yếu tại Bắc Mỹ và Nam Mỹ, nhưng cũng có tại châu Phi, Madagascar, miền nam châu Á và một số đảo trên đại dương. Một số loài, như S. lanuginosum, S. tenax và S. lycioides, được tìm thấy trong các khu vực cận nhiệt đới ở Bắc Mỹ. Loài duy nhất ở Nam Phi là S. inerme gắn với 3 di tích lịch sử và vì thế 3 cây này cũng được tuyên bố là vật kỷ niệm quốc gia do tuổi thọ cao bất thường của chúng.

## Sinh thái học
Một vài loài đã trở thành hiếm thấy do đốn hạ cũng như do các dạng phá hủy môi trường sống khác. S. grandiflorum (đồng nghĩa: Calvaria major) ở Mauritius chịu ảnh hưởng của sự tuyệt chủng của các loài chim phát tán hạt của nó; người ta từng cho rằng loài này phụ thuộc hoàn toàn vào dodo (Raphus cucullatus) trong phát tán hạt và gần như đã trở thành nạn nhân của sự cùng tuyệt chủng, nhưng điều này là không chính xác. Các loài của chi này cung cấp nguồn thức ăn cho ấu trùng của một số loài cánh vẩy (Lepidoptera), như Urodus parvula cũng như một vài loài bọ cánh cứng (Coleoptera) thuộc chi Plinthocoelium.

## Các loài
Được công nhận
1. Sideroxylon acunae (Borhidi) T.D.Penn., 1990 - Cuba
2. Sideroxylon alachuense L.C.Anderson, 1997 - Florida
3. Sideroxylon altamiranoi (Rose & Standl.) T.D.Penn., 1990 - Hidalgo, Querétaro
4. Sideroxylon americanum (Mill.) T.D.Penn., 1990 - Yucatan, Tây Ấn
5. Sideroxylon anomalum (Urb.) T.D.Penn., 1990 - Barahona
6. Sideroxylon beguei Capuron ex Aubrév., 1974 - Madagascar
7. Sideroxylon bequaertii De Wild., 1926 - Cộng hòa Dân chủ Congo
8. Sideroxylon betsimisarakum Lecomte, 1920 - Madagascar
9. Sideroxylon borbonicum A.DC., 1844 - Réunion
10. Sideroxylon boutonianum A.DC., 1844 - Mauritius
11. Sideroxylon bullatum (R.A.Howard & Proctor) T.D.Penn., 1990 - Jamaica
12. Sideroxylon canariense Leyens, Lobin & A.Santos, 2005 - Quần đảo Canary
13. Sideroxylon cantoniense Lour., 1790 - Đông nam Trung Quốc
14. Sideroxylon capiri (A.DC.) Pittier, 1912 - Trung Mỹ, Tây Ấn
15. Sideroxylon capuronii Aubrév., 1974 - Madagascar
16. Sideroxylon cartilagineum (Cronquist) T.D.Penn., 1990 - Sinaloa, Jalisco, Guerrero
17. Sideroxylon celastrinum (Kunth) T.D.Penn., 1990 - Texas, Trung Mỹ, Colombia, Venezuela, Cuba, Bahamas
18. Sideroxylon cinereum Lam., 1783 - Mauritius
19. Sideroxylon contrerasii (Lundell) T.D.Penn., 1990 - Trung Mỹ
20. Sideroxylon cubense (Griseb.) T.D.Penn., 1990 - Tây Ấn
21. Sideroxylon dominicanum (Whetstone & T.A.Atk.) T.D.Penn., 1990 - Cộng hòa Dominica
22. Sideroxylon durifolium (Standl.) T.D.Penn., 1990 - Chiapas, Belize
23. Sideroxylon ekmanianum (Urb.) Bisse, J.E.Gut. & Iglesias, 2000 - Cuba
24. Sideroxylon eriocarpum (Greenm. & Conz.) T.D.Penn., 1990 - Oaxaca
25. Sideroxylon eucoriaceum (Lundell) T.D.Penn., 1990 - Veracruz, Guatemala
26. Sideroxylon eucuneifolium (Lundell) T.D.Penn., 1990 - Guatemala
27. Sideroxylon excavatum T.D.Penn., 1990 - Guerrero, Oaxaca
28. Sideroxylon fimbriatum Balf.f., 1884 - Socotra
29. Sideroxylon floribundum Griseb., 1861 - Belize, Guatemala, Jamaica
30. Sideroxylon foetidissimum Jacq., 1760 - Tây Ấn, nam Mexico, Guatemala, Belize, Florida
31. Sideroxylon galeatum (A.W.Hill) Baehni, 1965 - Rodrigues
32. Sideroxylon gerrardianum (Hook.f.) Aubrév., 1963 - Madagascar
33. Sideroxylon grandiflorum A.DC., 1844 - Mauritius
34. Sideroxylon hirtiantherum T.D.Penn., 1990 - Guatemala, Honduras
35. Sideroxylon horridum (Griseb.) T.D.Penn., 1990 - Cuba, Quần đảo Cayman
36. Sideroxylon ibarrae (Lundell) T.D.Penn., 1990 - Baja Verapaz
37. Sideroxylon inerme L., 1753 - Châu Phi (từ Somalia đến tỉnh Cape), Aldabra, Juan de Nova
38. Sideroxylon jubilla (Ekman ex Urb.) T.D.Penn., 1990 - Cuba
39. Sideroxylon lanuginosum Michx., 1803 - Hoa Kỳ (Arizona đến South Carolina + Kentucky),[11] đông bắc Mexico
40. Sideroxylon leucophyllum S.Wats., 1889 - Baja California, Sonora
41. Sideroxylon lycioides L., 1762 - Hoa Kỳ (Texas đến Delaware)[12]
42. Sideroxylon macrocarpum (Nutt.) J.R.Allison, 2006 - Georgia
43. Sideroxylon majus (Gaertn.f.) Baehni, 1965 Réunion
44. Sideroxylon marginatum (Decne. ex Webb) Cout., 1915 - Cape Verde
45. Sideroxylon mascatense (A. DC.) T.D. Penn., 1985 - Từ Ethiopia đến Pakistan
46. Sideroxylon mirmulans R.Br., 1825 - Madeira
47. Sideroxylon moaense (Bisse & J.E.Gut.) J.E.Gut., 2002 - Cuba
48. Sideroxylon montanum (Sw.) T.D.Penn., 1990 - Jamaica
49. Sideroxylon nadeaudii (Drake) Smedmark & Anderb., 2007 - Tahiti
50. Sideroxylon nervosum Wall. ex G.Don, 1837 - Myanmar
51. Sideroxylon obovatum Lam., 1794 - Tây Ấn, Venezuela
52. Sideroxylon obtusifolium (Roem. & Schult.) T.D.Penn., 1990 - Từ Veracruz đến Paraguay
53. Sideroxylon occidentale (Hemsl.) T.D.Penn., 1990 - Baja California, Sonora
54. Sideroxylon octosepalum (Urb.) T.D.Penn., 1990 - Clarendon
55. Sideroxylon palmeri (Rose) T.D.Penn., 1990 - Mexico
56. Sideroxylon peninsulare (Brandegee) T.D.Penn., 1990 - Baja California
57. Sideroxylon persimile (Hemsl.) T.D.Penn., 1990 - Trung Mỹ, Colombia, Venezuela, Trinidad
58. Sideroxylon picardae (Urb.) T.D.Penn., 1990 - Hispaniola
59. Sideroxylon polynesicum (Hillebr.) Smedmark & Anderb., 2007 - Hawaii, Rapa-Iti
60. Sideroxylon portoricense Urb., 1904 - Trung Mỹ, Đại Antilles
61. Sideroxylon puberulum A.DC., 1844 - Mauritius
62. Sideroxylon reclinatum Michx., 1803 - Hoa Kỳ (Louisiana, Mississippi, Alabama, Georgia, Florida, South Carolina)[13]
63. Sideroxylon repens (Urb. & Ekman) T.D.Penn., 1990 - Hispaniola
64. Sideroxylon retinerve T.D.Penn., 1990 - Honduras
65. Sideroxylon rotundifolium (Sw.) T.D.Penn., 1990 - Jamaica
66. Sideroxylon rubiginosum T.D.Penn., 1990 - Cộng hòa Dominica
67. Sideroxylon rufohirtum Herring & Judd, 1996 - Florida.
68. Sideroxylon salicifolium (L.) Lam., 1794 - Tây Ấn, Trung Mỹ, Florida
69. Sideroxylon saxorum Lecomte, 1919 - Madagascar
70. Sideroxylon sessiliflorum (Poir.) Capuron ex Aubrév., 1973 - Mauritius
71. Sideroxylon socorrense (Brandegee) T.D.Penn., 1990 - Socorro
72. Sideroxylon spinosum L., 1753 - Nam Morocco, tây Algeria, bắc Tây Sahara, bắc Mauritania.
73. Sideroxylon st-johnianum (H.J.Lam & B.Meeuse) Smedmark & Anderb., 2007 - Đảo Henderson
74. Sideroxylon stenospermum (Standl.) T.D.Penn., 1990 - Trung Mỹ
75. Sideroxylon stevensonii (Standl.) Standl. & Steyerm., 1990 - Chiapas, Belize, Guatemala
76. Sideroxylon tambolokoko Aubrév., 1974 - Madagascar
77. Sideroxylon tenax L., 1767 - Hoa Kỳ (Florida, Georgia, South Carolina, North Carolina)[14]
78. Sideroxylon tepicense (Standl.) T.D.Penn., 1990 - Trung Mỹ
79. Sideroxylon thornei (Cronquist) T.D.Penn., 1990 – Hoa Kỳ (Florida, Georgia, Alabama)[15]
80. Sideroxylon verruculosum (Cronquist) T.D.Penn., 1990 - Mexico
81. Sideroxylon wightianum Hook. & Arn., 1837 - Trung Quốc (Quý Châu, Vân Nam, Quảng Đông), Việt Nam

title: Sideroxylon

wikitext:
{{tiêu đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| image = Starr_010330-0568_Sideroxylon_persimile.jpg
| image_caption = ''[[Sideroxylon persimile]]''
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| unranked_divisio = [[Thực vật có hoa|Angiospermae]]
| unranked_classis = [[Thực vật hai lá mầm thật sự|Eudicots]]
| unranked_ordo = [[Nhánh Cúc|Asterids]]
| ordo = [[Bộ Thạch nam|Ericales]]
| familia = [[Sapotaceae]]
| subfamilia = [[Sapotoideae]]
| tribus = [[Sideroxyleae]]
| genus = '''''Sideroxylon'''''
| genus_authority = [[Carl Linnaeus|L.]], 1753<ref>Carl Linnaeus, 1753. [https://www.biodiversitylibrary.org/page/358211#page/204/mode/1up ''Sideroxylon''] Genera Plantarum, ấn bản 1, tr. 192.</ref><ref name="GRIN">{{chú thích web | url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?11147 | title=Genus: ''Sideroxylon'' L. | work=Germplasm Resources Information Network | publisher=United States Department of Agriculture | date=ngày 30 tháng 9 năm 2009 | access-date =ngày 1 tháng 11 năm 2010 | archive-date = ngày 4 tháng 10 năm 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20121004064404/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?11147 }}</ref>
| subdivision_ranks = Các loài
| subdivision = Khoảng 81. Xem bài
| type_species = ''[[Sideroxylon inerme]]''
| type_species_authority = L., 1753<ref>lectotype designated by Baillon, Bull. Mens. Soc. Linn. Paris 908 (1891)</ref><ref name=m/>
| synonyms_ref = <ref name=q>[http://apps.kew.org/wcsp/synonomy.do?name_id=191745 Kew World Checklist of Selected Plant Families]</ref>
| synonyms = *''Apterygia'' Baehni, 1964
*''Argan'' Dryand., 1794
*''Argania'' Roem. & Schult., 1819 nom. cons.
*''Bumelia'' [[Olof Swartz|Sw.]], 1788 nom. cons.
*''Calvaria'' Comm. ex C.F.Gaertn., 1806
*''Cryptogyne'' Hook.f., 1876 nom. cons.
*''Decateles'' Raf., 1838
*''Dipholis'' A.DC., 1844 nom. cons.
*''Edgeworthia'' Falc. 1842, nom. illeg., không [[Carl Meissner|Meisn.]], 1841 ([[Thymelaeaceae]])
*''Lyciodes'' Kuntze, 1891
*''Mastichodendron'' (Engl.) H.J.Lam, 1939
*''Monotheca'' A.DC., 1844
*''Nesoluma'' Baill., 1891
*''Reptonia'' A.DC., 1844
*''Robertia'' Scop., 1777 nom. rej.
*''Robertsia'' Endl., 1839
*''Rostellaria'' C.F.Gaertn., 1807
*''Sclerocladus'' Raf., 1838
*''Sideroxylum'' Salisb., 1796
*''Sinosideroxylon'' (Engl.) Aubrév., 1963
*''Spondogona'' Raf., 1838 nom. rej.
*''Tatina'' Raf., 1840
*''Verlangia'' Neck. ex Raf., 1838
|
}}
[[Tập tin:Sideroxylon mirmulano leaves.jpg|nhỏ|200px|phải|Lá của ''[[Sideroxylon mirmulans]]''.]]
'''''Sideroxylon''''' là một chi cây gỗ trong họ [[Sapotaceae]], được [[Carl Linnaeus]] mô tả năm 1753.<ref name=m>[http://www.tropicos.org/Name/40000075 Tropicos, ''Sideroxylon'' L.]</ref><ref>[https://www.biodiversitylibrary.org/page/358211#page/204/mode/1up Linnaeus, Carl von. 1753. Species Plantarum 1: 192-193] tiếng Latinh.</ref> Trong tiếng Việt, chúng được gọi là '''mai lai''', '''sến đất''', '''mạy lai'''. Tên khoa học của chi có nguồn gốc từ các từ trong [[tiếng Hy Lạp]] σιδηρος (''sideros'') – nghĩa là "[[sắt]]", và ξύλον (''xylon'') – nghĩa là "gỗ".<ref>{{chú thích sách | url=https://books.google.com/books?id=NJ6PyhVuecwC | title=The Names of Plants | first=D. | last=Gledhill | edition=4 | publisher=Cambridge University Press | isbn=978-0-521-86645-3 | year=2008 | page=352}}</ref>

==Phân bố==
Chi này có sự phân bố chủ yếu tại [[Bắc Mỹ]] và [[Nam Mỹ]], nhưng cũng có tại [[châu Phi]], [[Madagascar]], miền nam [[châu Á]] và một số đảo trên đại dương.<ref name=q/> Một số loài, như ''[[Sideroxylon lanuginosum|S. lanuginosum]]'', ''[[Sideroxylon tenax|S. tenax]]'' và ''[[Sideroxylon lycioides|S. lycioides]]'', được tìm thấy trong các khu vực [[cận nhiệt đới]] ở Bắc Mỹ. Loài duy nhất ở [[Nam Phi]] là ''[[Sideroxylon inerme|S. inerme]]'' gắn với 3 di tích lịch sử và vì thế 3 cây này cũng được tuyên bố là vật kỷ niệm quốc gia do tuổi thọ cao bất thường của chúng.<ref>{{chú thích web|url=http://pza.sanbi.org/sideroxylon-inerme|title=Sideroxylon inerme
|publisher=South African National Biodiversity Institute|access-date = ngày 29 tháng 11 năm 2020 |date=2006-06|author=Freddie Bosman}}</ref>

==Sinh thái học==
Một vài loài đã trở thành hiếm thấy do đốn hạ cũng như do các dạng phá hủy môi trường sống khác. ''[[Sideroxylon grandiflorum|S. grandiflorum]]'' (đồng nghĩa: ''Calvaria major'') ở [[Mauritius]] chịu ảnh hưởng của sự [[tuyệt chủng]] của các loài [[chim]] phát tán hạt của nó; người ta từng cho rằng loài này phụ thuộc hoàn toàn vào [[dodo]] (''Raphus cucullatus'') trong phát tán hạt và gần như đã trở thành nạn nhân của sự cùng tuyệt chủng, nhưng điều này là không chính xác.<ref>{{chú thích tạp chí | first=M. C. | last=Witmer | author2=A. S. Cheke  | year=1991 | title=The dodo and the tambalacoque tree: an obligate mutualism reconsidered | journal=Oikos | volume=61 | issue=1 | pages=133–137 | url=http://cat.inist.fr/?aModele=afficheN&cpsidt=5082004 | doi=10.2307/3545415}}</ref><ref>{{chú thích tạp chí | first=D. R. | last=Hershey | year=2004 | url=http://www.botany.org/PlantScienceBulletin/psb-2004-50-4.php#Dodo | title=The widespread misconception that the tambalacoque absolutely required the dodo for its seeds to germinate | journal=Plant Science Bulletin | volume=50 | pages=105–108}}</ref> Các loài của chi này cung cấp nguồn thức ăn cho [[ấu trùng]] của một số loài cánh vẩy ([[Lepidoptera]]), như ''[[Urodus parvula]]'' cũng như một vài loài bọ cánh cứng ([[Coleoptera]]) thuộc chi ''[[Plinthocoelium]]''.

==Các loài==
;Được công nhận<ref name=q/>
# ''[[Sideroxylon acunae]]'' (Borhidi) [[Terence Dale Pennington|T.D.Penn.]], 1990 - Cuba
# ''[[Sideroxylon alachuense]]'' L.C.Anderson, 1997 - Florida
# ''[[Sideroxylon altamiranoi]]'' (Rose & Standl.) T.D.Penn., 1990 - [[Hidalgo (bang)|Hidalgo]], [[Querétaro]]
# ''[[Sideroxylon americanum]]'' (Mill.) T.D.Penn., 1990 - [[Bán đảo Yucatán|Yucatan]], [[Tây Ấn]]
# ''[[Sideroxylon anomalum]]'' (Urb.) T.D.Penn., 1990 - [[Barahona (tỉnh)|Barahona]]
# ''[[Sideroxylon beguei]]'' Capuron ex Aubrév., 1974 - Madagascar
# ''[[Sideroxylon bequaertii]]'' De Wild., 1926 - [[Cộng hòa Dân chủ Congo]]
# ''[[Sideroxylon betsimisarakum]]'' Lecomte, 1920 - [[Madagascar]]
# ''[[Sideroxylon borbonicum]]'' A.DC., 1844 - [[Réunion]]
# ''[[Sideroxylon boutonianum]]'' A.DC., 1844 - [[Mauritius]]
# ''[[Sideroxylon bullatum]]'' (R.A.Howard & Proctor) T.D.Penn., 1990 - [[Jamaica]]
# ''[[Sideroxylon canariense]]'' Leyens, Lobin & A.Santos, 2005 - [[Quần đảo Canary]]
# ''[[Sideroxylon cantoniense]]'' Lour., 1790 - Đông nam Trung Quốc
# ''[[Sideroxylon capiri]]'' (A.DC.) Pittier, 1912 - [[Trung Mỹ]], [[Tây Ấn]]
# ''[[Sideroxylon capuronii]]'' Aubrév., 1974 - Madagascar
# ''[[Sideroxylon cartilagineum]]'' (Cronquist) T.D.Penn., 1990 - [[Sinaloa]], [[Jalisco]], [[Guerrero]]
# ''[[Sideroxylon celastrinum]]'' (Kunth) T.D.Penn., 1990 - [[Texas]], [[Trung Mỹ]], [[Colombia]], [[Venezuela]], [[Cuba]], [[Bahamas]]
# ''[[Sideroxylon cinereum]]'' Lam., 1783 - [[Mauritius]]
# ''[[Sideroxylon contrerasii]]'' (Lundell) T.D.Penn., 1990 - [[Trung Mỹ]]
# ''[[Sideroxylon cubense]]'' (Griseb.) T.D.Penn., 1990 - Tây Ấn
# ''[[Sideroxylon dominicanum]]'' (Whetstone & T.A.Atk.) T.D.Penn., 1990 - [[Cộng hòa Dominica]]
# ''[[Sideroxylon durifolium]]'' (Standl.) T.D.Penn., 1990 - [[Chiapas]], [[Belize]]
# ''[[Sideroxylon ekmanianum]]''  (Urb.) Bisse, J.E.Gut. & Iglesias, 2000 - Cuba
# ''[[Sideroxylon eriocarpum]]''  (Greenm. & Conz.) T.D.Penn., 1990 - [[Oaxaca]]
# ''[[Sideroxylon eucoriaceum]]'' (Lundell) T.D.Penn., 1990 - [[Veracruz]], [[Guatemala]]
# ''[[Sideroxylon eucuneifolium]]'' (Lundell) T.D.Penn., 1990 - [[Guatemala]]
# ''[[Sideroxylon excavatum]]'' T.D.Penn., 1990 - [[Guerrero]], [[Oaxaca]]
# ''[[Sideroxylon fimbriatum]]'' Balf.f., 1884 - [[Socotra]]
# ''[[Sideroxylon floribundum]]'' Griseb., 1861 - Belize, Guatemala, Jamaica
# ''[[Sideroxylon foetidissimum]]'' Jacq., 1760 - Tây Ấn, nam Mexico, Guatemala, Belize, [[Florida]]
# ''[[Sideroxylon galeatum]]'' (A.W.Hill) Baehni, 1965 - [[Rodrigues (đảo)|Rodrigues]]
# ''[[Sideroxylon gerrardianum]]'' (Hook.f.) Aubrév., 1963 - Madagascar
# ''[[Sideroxylon grandiflorum]]'' A.DC., 1844 - [[Mauritius]]
# ''[[Sideroxylon hirtiantherum]]'' T.D.Penn., 1990 - [[Guatemala]], [[Honduras]]
# ''[[Sideroxylon horridum]]'' (Griseb.) T.D.Penn., 1990 - [[Cuba]], [[Quần đảo Cayman]]
# ''[[Sideroxylon ibarrae]]'' (Lundell) T.D.Penn., 1990 - [[Baja Verapaz (tỉnh)|Baja Verapaz]]
# ''[[Sideroxylon inerme]]'' L., 1753 - Châu Phi (từ Somalia đến tỉnh Cape), [[Aldabra]], [[Juan de Nova]]
# ''[[Sideroxylon jubilla]]'' (Ekman ex Urb.) T.D.Penn., 1990 - Cuba
# ''[[Sideroxylon lanuginosum]]'' Michx., 1803 - Hoa Kỳ ([[Arizona]] đến [[South Carolina]] + [[Kentucky]]),<ref>[http://bonap.net/MapGallery/County/Sideroxylon%20lanuginosum.png Biota of North America Program 2013 county distribution map, ''Sideroxylon lanuginosum'']</ref> đông bắc [[Mexico]]
# ''[[Sideroxylon leucophyllum]]'' S.Wats., 1889 - [[Baja California (bang)|Baja California]], [[Sonora]]
# ''[[Sideroxylon lycioides]]'' L., 1762 - Hoa Kỳ ([[Texas]] đến [[Delaware]])<ref>[http://bonap.net/MapGallery/County/Sideroxylon%20lycioides.png Biota of North America Program 2013 county distribution map, ''Sideroxylon lycioides'']</ref>
# ''[[Sideroxylon macrocarpum]]'' (Nutt.) J.R.Allison, 2006 - [[Georgia (bang)|Georgia]]
# ''[[Sideroxylon majus]]'' (Gaertn.f.) Baehni, 1965 [[Réunion]]
# ''[[Sideroxylon marginatum]]'' (Decne. ex Webb) Cout., 1915 - [[Cape Verde]]
# ''[[Sideroxylon mascatense]]'' (A. DC.) T.D. Penn., 1985 - Từ [[Ethiopia]] đến [[Pakistan]]
# ''[[Sideroxylon mirmulans]]'' R.Br., 1825 - [[Madeira]]
# ''[[Sideroxylon moaense]]'' (Bisse & J.E.Gut.) J.E.Gut., 2002 - [[Cuba]]
# ''[[Sideroxylon montanum]]'' (Sw.) T.D.Penn., 1990 - Jamaica
# ''[[Sideroxylon nadeaudii]]'' (Drake) Smedmark & Anderb., 2007 - [[Tahiti]]
# ''[[Sideroxylon nervosum]]'' Wall. ex G.Don, 1837 - [[Myanmar]]
# ''[[Sideroxylon obovatum]]'' Lam., 1794 - [[Tây Ấn]], [[Venezuela]]
# ''[[Sideroxylon obtusifolium]]'' (Roem. & Schult.) T.D.Penn., 1990 - Từ [[Veracruz]] đến [[Paraguay]]
# ''[[Sideroxylon occidentale]]'' (Hemsl.) T.D.Penn., 1990 - [[Baja California (bang)|Baja California]], [[Sonora]]
# ''[[Sideroxylon octosepalum]]''  (Urb.) T.D.Penn., 1990 - [[Clarendon (công xã Jamaica)|Clarendon]]
# ''[[Sideroxylon palmeri]]''  (Rose) T.D.Penn., 1990 - Mexico
# ''[[Sideroxylon peninsulare]]'' (Brandegee) T.D.Penn., 1990 - [[Baja California (bang)|Baja California]]
# ''[[Sideroxylon persimile]]'' (Hemsl.) T.D.Penn., 1990 - [[Trung Mỹ]], [[Colombia]], [[Venezuela]], [[Trinidad]]
# ''[[Sideroxylon picardae]]'' (Urb.) T.D.Penn., 1990 - [[Hispaniola]]
# ''[[Sideroxylon polynesicum]]'' (Hillebr.) Smedmark & Anderb., 2007 - [[Hawaii]], [[Rapa-Iti]]
# ''[[Sideroxylon portoricense]]'' Urb., 1904 - [[Trung Mỹ]], [[Đại Antilles]]
# ''[[Sideroxylon puberulum]]'' A.DC., 1844 - [[Mauritius]]
# ''[[Sideroxylon reclinatum]]'' Michx., 1803 - Hoa Kỳ ([[Louisiana]], [[Mississippi]], [[Alabama]], [[Georgia (bang)|Georgia]], [[Florida]], [[South Carolina]])<ref>[http://bonap.net/MapGallery/County/Sideroxylon%20reclinatum.png Biota of North America Program 2013 county distribution map, ''Sideroxylon reclinatum'']</ref>
# ''[[Sideroxylon repens]]'' (Urb. & Ekman) T.D.Penn., 1990 - [[Hispaniola]]
# ''[[Sideroxylon retinerve]]'' T.D.Penn., 1990 - [[Honduras]]
# ''[[Sideroxylon rotundifolium]]'' (Sw.) T.D.Penn., 1990 - [[Jamaica]]
# ''[[Sideroxylon rubiginosum]]'' T.D.Penn., 1990 - [[Cộng hòa Dominica]]
# ''[[Sideroxylon rufohirtum]]'' Herring & Judd, 1996 - Florida.
# ''[[Sideroxylon salicifolium]]'' (L.) Lam., 1794 - [[Tây Ấn]], [[Trung Mỹ]], [[Florida]]
# ''[[Sideroxylon saxorum]]'' Lecomte, 1919 - [[Madagascar]]
# ''[[Sideroxylon sessiliflorum]]'' (Poir.) Capuron ex Aubrév., 1973 - Mauritius
# ''[[Sideroxylon socorrense]]'' (Brandegee) T.D.Penn., 1990 - [[Socorro (đảo)|Socorro]]
# ''[[Sideroxylon spinosum]]'' L., 1753 - Nam Morocco, tây Algeria, bắc Tây Sahara, bắc Mauritania.
# ''[[Sideroxylon st-johnianum]]'' (H.J.Lam & B.Meeuse) Smedmark & Anderb., 2007 - [[Đảo Henderson (quần đảo Pitcairn)|Đảo Henderson]]
# ''[[Sideroxylon stenospermum]]'' (Standl.) T.D.Penn., 1990 - [[Trung Mỹ]]
# ''[[Sideroxylon stevensonii]]'' (Standl.) Standl. & Steyerm., 1990 - [[Chiapas]], [[Belize]], [[Guatemala]]
# ''[[Sideroxylon tambolokoko]]'' Aubrév., 1974 - [[Madagascar]]
# ''[[Sideroxylon tenax]]'' L., 1767 - Hoa Kỳ ([[Florida]], [[Georgia (bang)|Georgia]], [[South Carolina]], [[North Carolina]])<ref>[http://bonap.net/MapGallery/County/Sideroxylon%20tenax.png Biota of North America Program 2013 county distribution map, ''Sideroxylon tenax'']</ref>
# ''[[Sideroxylon tepicense]]'' (Standl.) T.D.Penn., 1990 - [[Trung Mỹ]]
# ''[[Sideroxylon thornei]]'' (Cronquist) T.D.Penn., 1990 – Hoa Kỳ ([[Florida]], [[Georgia (bang)|Georgia]], [[Alabama]])<ref>[http://bonap.net/MapGallery/County/Sideroxylon%20thornei.png Biota of North America Program 2013 county distribution map, ''Sideroxylon thornei'']</ref>
# ''[[Sideroxylon verruculosum]]'' (Cronquist) T.D.Penn., 1990 - Mexico
# ''[[Sideroxylon wightianum]]'' Hook. & Arn., 1837 - Trung Quốc ([[Quý Châu]], [[Vân Nam]], [[Quảng Đông]]), [[Việt Nam]]

== Tham khảo ==
* {{Wikispecies-inline|Sideroxylon}}
* {{Commonscat-inline|Sideroxylon}}
{{tham khảo|30em}}

== Liên kết ngoài ==
*{{ITIS |id=500559 |taxon=''Sideroxylon''}}
{{Taxonbar|from=Q1067086}}

[[Thể loại:Sideroxylon| ]]

title: Phân loại khoa học

(không phân hạng): Angiospermae Eudicots Asterids

Bộ (ordo): Ericales

Họ (familia): Sapotaceae

Phân họ (subfamilia): Sapotoideae

Tông (tribus): Sideroxyleae

Chi (genus): Sideroxylon · L., 1753

title: Loài điển hình

Loài điển hình: Sideroxylon inerme · L., 1753

title: Các loài

Các loài: Khoảng 81. Xem bài

title: Danh pháp đồng nghĩa

Danh pháp đồng nghĩa: - Apterygia Baehni, 1964 - Argan Dryand., 1794 - Argania Roem. & Schult., 1819 nom. cons. - Bumelia Sw., 1788 nom. cons. - Calvaria Comm. ex C.F.Gaertn., 1806 - Cryptogyne Hook.f., 1876 nom. cons. - Decateles Raf., 1838 - Dipholis A.DC., 1844 nom. cons. - Edgeworthia Falc. 1842, nom. illeg., không Meisn., 1841 (Thymelaeaceae) - Lyciodes Kuntze, 1891 - Mastichodendron (Engl.) H.J.Lam, 1939 - Monotheca A.DC., 1844 - Nesoluma Baill., 1891 - Reptonia A.DC., 1844 - Robertia Scop., 1777 nom. rej. - Robertsia Endl., 1839 - Rostellaria C.F.Gaertn., 1807 - Sclerocladus Raf., 1838 - Sideroxylum Salisb., 1796 - Sinosideroxylon (Engl.) Aubrév., 1963 - Spondogona Raf., 1838 nom. rej. - Tatina Raf., 1840 - Verlangia Neck. ex Raf., 1838


text:
# Chi Li lài
Chi Ly lài hay chi Li lài, còn gọi là chi Lài trâu (danh pháp khoa học: Tabernaemontana) là một chi của khoảng 100-110 loài cây trong họ La bố ma (Apocynaceae), với sự phân bổ rộng khắp vùng nhiệt đới. Chúng là các cây bụi và cây gỗ nhỏ, cao khoảng 1–15 m. Lá thường xanh, mọc đối, dài 3–25 cm, với nhựa màu trắng sữa. Hoa có hương thơm, màu trắng, đường kính 1–5 cm. Các tên gọi trong tiếng Việt cho các loài trong chi này là lài trâu, ly lài, ly, ngọc bút v.v.

## Một số loài
- Tabernaemontana africana: Ly lài châu Phi. Châu Phi.
- Tabernaemontana alba: Ly lài trắng. Trung Mỹ.
- Tabernaemontana amygdalifolia: Ly lài lá đào. Miền nam México, Trung Mỹ, miền bắc Nam Mỹ.
- Tabernaemontana bovina: Lài trâu. Miền nam Trung Quốc tới Thái Lan.
- Tabernaemontana bufalina: Miền nam Trung Quốc tới Thái Lan.
- Tabernaemontana calcarea: Madagascar.
- Tabernaemontana capuronii: Madagascar.
- Tabernaemontana catharinensis: Miền tây Nam Mỹ.
- Tabernaemontana ciliata: Madagascar.
- Tabernaemontana citrifolia: Caribe.
- Tabernaemontana coffeoides: Madagascar.
- Tabernaemontana corymbosa: Đông Nam Á.
- Tabernaemontana crassa: Madagascar.
- Tabernaemontana crassifolia: Madagascar.
- Tabernaemontana cymosa: Miền tây Nam Mỹ.
- Tabernaemontana debrayi: Madagascar.
- Tabernaemontana divaricata: Ngọc bút, lài trâu cánh kép. Miền bắc Ấn Độ tới Thái Lan.
- Tabernaemontana elegans: Nam Phi về phía bắc tới Somalia.
- Tabernaemontana eusepala: Madagascar.
- Tabernaemontana eusepaloides: Madagascar.
- Tabernaemontana heyneana: Ấn Độ.
- Tabernaemontana humblotii: Madagascar.
- Tabernaemontana jasminflora: Ly lài hay ly nhài.
- Tabernaemontana laotica: Ly lài Lào.
- Tabernaemontana microphylla: Ly lài lá nhỏ.
- Tabernaemontana mocquerysii: Madagascar.
- Tabernaemontana pachysiphon: Nhiệt đới Đông Phi.
- Tabernaemontana pandacaqui: Đông Nam Á, miền Australasia, các đảo miền tây Thái Bình Dương.
- Tabernaemontana phymata: Madagascar.
- Tabernaemontana retusa: Madagascar.
- Tabernaemontana rostrata: Đông Nam Á.
- Tabernaemontana sambiranensis: Madagascar.
- Tabernaemontana sananho: Miền bắc Nam Mỹ.
- Tabernaemontana sessilifolia: Madagascar.
- Tabernaemontana siphilitica: Miền bắc Nam Mỹ.
- Tabernaemontana stellata: Madagascar.
- Tabernaemontana ventricosa: Nam Phi.

### Trồng
Giống Plena của loài T. divaricata với hoa cánh kép, là một loại cây cảnh phổ biến.

title: Chi Li lài

wikitext:
{{Bảng phân loại
| image = Planche-Tabernaemontana-persicariaefolia.jpg
| image_width = 220px
| image_caption = ''[[Tabernaemontana persicariaefolia]]''
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| unranked_divisio = [[Thực vật có hoa|Angiospermae]]
| unranked_classis = [[Thực vật hai lá mầm thật sự|Eudicots]]
| unranked_ordo = [[Nhánh Cúc|Asterids]]
| ordo = [[Bộ Long đởm|Gentianales]]
| familia = [[Họ La bố ma|Apocynaceae]]
| subfamilia = [[Phân họ Ba gạc|Rauvolfioideae]]
| tribus = [[Tông Li lài|Tabernaemontaneae]]
| genus = '''''Tabernaemontana'''''
| subdivision_ranks = Các loài
| subdivision = Khoảng 100-110; xem văn bản
}}
'''Chi Ly lài''' hay '''chi Li lài''', còn gọi là '''chi Lài trâu''' ([[danh pháp|danh pháp khoa học]]: '''''Tabernaemontana''''') là một chi của khoảng 100-110 loài cây trong [[họ La bố ma]] (Apocynaceae), với sự phân bổ rộng khắp vùng nhiệt đới. Chúng là các cây bụi và cây gỗ nhỏ, cao khoảng 1–15 m. Lá thường xanh, mọc đối, dài 3–25 cm, với nhựa màu trắng sữa. Hoa có hương thơm, màu trắng, đường kính 1–5 cm. Các tên gọi trong tiếng Việt cho các loài trong chi này là '''lài trâu''', '''ly lài''', '''''ly''''', '''ngọc bút''' v.v.

==Một số loài==
*''Tabernaemontana africana'': Ly lài châu Phi. [[Châu Phi]].
*''Tabernaemontana alba'': Ly lài trắng. [[Trung Mỹ]].
*''Tabernaemontana amygdalifolia'': Ly lài lá đào. Miền nam [[México]], Trung Mỹ, miền bắc [[Nam Mỹ]].
*''Tabernaemontana bovina'': Lài trâu. Miền nam [[Trung Quốc]] tới [[Thái Lan]].
*''Tabernaemontana bufalina'': Miền nam Trung Quốc tới Thái Lan.
*''Tabernaemontana calcarea'': [[Madagascar]].
*''Tabernaemontana capuronii'': Madagascar.
*''Tabernaemontana catharinensis'': Miền tây Nam Mỹ.
*''Tabernaemontana ciliata'': Madagascar.
*''Tabernaemontana citrifolia'': [[Vùng Caribe|Caribe]].
*''Tabernaemontana coffeoides'': Madagascar.
*''Tabernaemontana corymbosa'': [[Đông Nam Á]].
*''Tabernaemontana crassa'': Madagascar.
*''Tabernaemontana crassifolia'': Madagascar.
*''Tabernaemontana cymosa'': Miền tây Nam Mỹ.
*''Tabernaemontana debrayi'': Madagascar.
*''Tabernaemontana divaricata'': Ngọc bút, lài trâu cánh kép. Miền bắc [[Ấn Độ]] tới [[Thái Lan]].
*''[[Tabernaemontana elegans]]'': [[Cộng hòa Nam Phi|Nam Phi]] về phía bắc tới [[Somalia]].
*''Tabernaemontana eusepala'': Madagascar.
*''Tabernaemontana eusepaloides'': Madagascar.
*''Tabernaemontana heyneana'': Ấn Độ.
*''Tabernaemontana humblotii'': Madagascar.
*''Tabernaemontana jasminflora'': Ly lài hay ly nhài.
*''Tabernaemontana laotica'': Ly lài Lào.
*''Tabernaemontana microphylla'': Ly lài lá nhỏ.
*''Tabernaemontana mocquerysii'': Madagascar.
*''Tabernaemontana pachysiphon'': Nhiệt đới Đông Phi.
*''Tabernaemontana pandacaqui'': Đông Nam Á, [[miền Australasia]], các đảo miền tây [[Thái Bình Dương]].
*''Tabernaemontana phymata'': Madagascar.
*''Tabernaemontana retusa'': Madagascar.
*''Tabernaemontana rostrata'': Đông Nam Á.
*''Tabernaemontana sambiranensis'': Madagascar.
*''Tabernaemontana sananho'': Miền bắc Nam Mỹ.
*''Tabernaemontana sessilifolia'': Madagascar.
*''Tabernaemontana siphilitica'': Miền bắc Nam Mỹ.
*''Tabernaemontana stellata'': Madagascar.
*''Tabernaemontana ventricosa'': Nam Phi.

===Trồng===
Giống Plena của loài ''T. divaricata'' với hoa cánh kép, là một loại cây cảnh phổ biến.
{{thể loại Commons|Tabernaemontana}}

==Tham khảo==
{{tham khảo}}
[[Thể loại:Ayahuasca]]
[[Thể loại:Chi Li lài| ]]

title: Phân loại khoa học

Họ (familia): Apocynaceae

Phân họ (subfamilia): Rauvolfioideae

Tông (tribus): Tabernaemontaneae

Chi (genus): Tabernaemontana

title: Các loài

Các loài: Khoảng 100-110; xem văn bản


text:
# Lithocarpus psammophilus
Lithocarpus psammophilus là một loài thực vật có hoa trong họ Cử. Loài này được A.Camus mô tả khoa học đầu tiên năm 1948.

title: Lithocarpus psammophilus

wikitext:
{{tiêu đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Lithocarpus psammophilus''
| status =
| status_sysem =
| status_ref =
| image =
| image_caption =
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| unranked_divisio = [[Thực vật có hoa|Angiospermae]]
| unranked_classis = [[Thực vật hai lá mầm thật sự|Eudicots]]
| ordo = [[Bộ Cử|Fagales]]
| familia = [[Fagaceae]]
| genus = ''[[Lithocarpus]]''
| species = '''''L. psammophilus'''''
| binomial = ''Lithocarpus psammophilus''
| binomial_authority = [[Aimée Antoinette Camus|A.Camus]]
}}
'''''Lithocarpus psammophilus''''' là một loài [[thực vật có hoa]] trong [[họ Cử]]. Loài này được A.Camus mô tả khoa học đầu tiên năm 1948.<ref>{{Chú thích web|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-114716| tiêu đề=''Lithocarpus psammophilus''|ngày truy cập = ngày 4 tháng 6 năm 2013 | tác giả 1=The Plant List | năm =2010}}</ref>

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

[[Thể loại:Lithocarpus]]
[[Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1948]]

{{Fagaceae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Bộ (ordo): Fagales

Họ (familia): Fagaceae

Chi (genus): Lithocarpus

Loài (species): L. psammophilus

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Lithocarpus psammophilus · A.Camus


text:
# Bekshikenjigudde, Tirthahalli
Bekshikenjigudde là một làng thuộc tehsil Tirthahalli, huyện Shimoga, bang Karnataka, Ấn Độ.

title: Bekshikenjigudde, Tirthahalli

wikitext:
{{Thông tin khu dân cư
 | tên = Bekshikenjigudde
 | settlement_type=[[Làng]]
 | tên hiệu =
 | khẩu hiệu =
 | hình nền trời =
 | hình cờ =
 | hình con dấu =
 | bản đồ =
 | ctbd =
 | subdivision_type = [[Danh sách quốc gia|Quốc gia]]
 | subdivision_type1 = [[Phân cấp hành chính ở Ấn Độ|Bang]]
 | subdivision_type2 = [[Phân cấp hành chính ở Ấn Độ|Huyện]]
 | subdivision_name = {{flag|Ấn Độ}}
 | subdivision_name1 = [[Karnataka]]
 | subdivision_name2 = [[Shimoga (huyện)|Shimoga]]
 | subdivision_type3 = [[Tehsil|Thành phố/thị trấn]]
| subdivision_name3 = [[Tirthahalli]]
 | established_title =
 | established_date =
 | established_title2 =
 | established_date2 =
 | government_type =
 | leader_title =
 | leader_tên =
 | area_magnitude =
 | area_total_sq_mi =
 | area_total_km2 =
 | area_land_sq_mi =
 | area_land_km2 =
 | area_water_sq_mi =
 | area_water_km2 =
 | area_urban_sq_mi =
 | area_urban_km2 =
 | area_metro_km2 =
 | area_metro_sq_mi =
 | population_as_of=
 | population_footnotes =
 | population_total =
 | population_urban =
 | population_metro =
 | population_density_sq_mi =
 | population_density_km2 =
 | timezone = [[Giờ chuẩn Ấn Độ|IST]]
 | utc_offset = +5:30
 | timezone_DST =
 | utc_offset_DST =
 | latd = | latm = | lats = | latNS = N
 | longd = | longm = | longs =| longEW = W
 | elevation_footnotes=
 | elevation_ft =
 | elevation_m =
 | website =
 | footnotes =
}}
'''Bekshikenjigudde''' là một [[làng]] thuộc [[tehsil]] [[Tirthahalli]], huyện [[Shimoga (huyện)|Shimoga]], bang [[Karnataka]], [[Ấn Độ]].<ref>{{chú thích web|url=http://censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/List_of_Villages/List_of_Villages_Alphabetical.aspx?cki=&ComboState_Code=29|title=Danh sách làng thuộc bang Karnataka|publisher=[[Bộ Nhà ở Ấn Độ]]|accessdate = ngày 27 tháng 10 năm 2012}}</ref><ref>{{chú thích web| url =http://www.onefivenine.com/india/villages/Shimoga/Tirthahalli/Bekshikenjigudde|publisher=Onefivenine.com|title= Làng Bekshikenjigudde|accessdate = ngày 27 tháng 10 năm 2012}}</ref>

== Tham khảo ==
{{Tham khảo|30em}}

{{Shimoga}}

[[Thể loại:Shimoga (huyện)]]

{{Karnataka-stub}}

title: Bekshikenjigudde

Quốc gia: Ấn Độ

Bang: Karnataka

Huyện: Shimoga

Thành phố/thị trấn: Tirthahalli


text:
# Annamanum sinicum
Annamanum sinicum là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

title: Annamanum sinicum

wikitext:
{{tiêu đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Annamanum sinicum''
| image =
| image_caption =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| classis = [[Côn trùng|Insecta]]
| ordo = [[Bọ cánh cứng|Coleoptera]]
| subordo = [[Polyphaga]]
| superfamilia = [[Cerambycoidea]]
| familia = [[Họ Xén tóc|Cerambycidae]]
| genus = ''[[Annamanum]]''
| species = '''''A. sinicum'''''
| binomial = ''Annamanum sinicum''
| binomial_authority = [[J. Linsley Gressitt|Gressitt]], 1951
| synonyms =
}}
'''''Annamanum sinicum''''' là một loài [[bọ cánh cứng]] trong họ [[Họ Xén tóc|Cerambycidae]].<ref name = "COL">{{Chú thích web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2011/search/all/key/Annamanum+sinicum/match/1|tiêu đề= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.|ngày truy cập= ngày 24 tháng 9 năm 2012 |tác giả 1= Bisby |first = F.A. |last2 = Roskov |first2 = Y.R. |last3 = Orrell |first3 = T.M. |last4 = Nicolson |first4 = D. |last5 = Paglinawan |first5 = L.E. |last6 = Bailly |first6 = N. |last7 = Kirk |first7 = P.M. |last8 = Bourgoin |first8 = T. |last9 = Baillargeon |first9= G. |last10 = Ouvrard |first10 = D.|năm= 2011|nhà xuất bản=Species 2000: Reading, UK.}}</ref>

==Chú thích==
{{Tham khảo}}

==Liên kết ngoài==
{{Thể loại Commons|Annamanum sinicum}}

[[Thể loại:Annamanum]]

{{Lamiini-stub}}

title: Phân loại khoa học

Phân bộ (subordo): Polyphaga

Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea

Họ (familia): Cerambycidae

Chi (genus): Annamanum

Loài (species): A. sinicum

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Annamanum sinicum · Gressitt, 1951