text:
# Bút bi
Bút bi (tiếng Pháp: bille), hay còn gọi là bút Bic (theo tên một công ty của Pháp, chuyên sản xuất bút là Société Bic), là một công cụ dùng để viết rất phổ biến ngày nay. Bút bi có chứa một ống mực đặc, khi viết, mực được in lên giấy nhờ chuyển động lăn của một viên bi nhỏ, với đường kính khoảng từ 0.3 đến 1.2mm gắn nơi đầu ống chứa mực. Kim loại dùng cho đầu bi thường là thép, đồng thau, hoặc tungsten carbide. Nó được hình thành và phát triển như là một giải pháp dùng để viết  một cách sạch sẽ hơn bút chấm mực và bút máy, và bây giờ nó đang là dụng cụ dùng để viết phổ biến nhất thế giới với hàng triệu sản phẩm được bán ra mỗi ngày. Kết quả là bút bi đã ảnh hưởng đến nghệ thuật và thiết kế đồ hoạ và sinh ra một thể loại nghệ thuật vẽ bằng bút bi.
Bic Cristal là loại bút bi dùng một lần phổ biến, có thiết kế được công nhận trong bộ sưu tập vĩnh viễn của Bảo tàng Nghệ thuật Hiện đại, New York.

## Lịch sử

### Khởi đầu
Khái niệm sử dụng một hòn bi trong một dụng cụ viết như một phương pháp áp dụng mực in vào giấy đã tồn tại từ cuối thế kỷ XIX. Trong những phát minh này, mực được đặt trong một ống mỏng, ở đầu bị chặn bởi một bi nhỏ, được đặt để nó không thể trượt vào trong ống hoặc rơi ra khỏi bút.
Bằng sáng chế đầu tiên cho một cây bút bi được công nhận vào ngày 30 tháng 10 năm 1888 với tác giả là John J. Loud, người đã tạo ra một công cụ viết có thể viết "trên bề mặt thô, chẳng hạn như gỗ, giấy gói thô và các sản phẩm khác " mà những chiếc bút thông thường không thể làm được. Bút của Loud có một bi thép nhỏ, được giữ chặt bằng khung thép. Mặc dù nó có thể được sử dụng để đánh dấu trên các bề mặt thô như da, nhưng nó quá thô để có thể viết chữ. Do không được thương mại hóa, tiềm năng bút của Loud đã không được khai thác và bằng sáng chế cuối cùng đã hết thời hạn bản quyền.
Việc sản xuất các bút bi rẻ tiền, đáng tin cậy như bây giờ đã xuất phát từ các thử nghiệm, phát triển của hóa học hiện đại và khả năng sản xuất chính xác vào đầu thế kỷ 20. Các bằng sáng chế được đăng ký trên toàn thế giới trong quá trình phát triển sơ khai của bút bi là những bằng chứng cho những nỗ lực thành công trong việc làm cho những chiếc bút bi trở nên hiệu quả về mặt thương mại và được dùng phổ biến. Các bút bi ban đầu cung cấp mực không đều; tràn mực và tắc mực là một trong những trở ngại mà các nhà phát minh phải xử lý để phát triển bút bi. Nếu khe bi quá chặt, hoặc mực quá đặc, mực sẽ không chạm tới giấy. Nếu khe bi quá lỏng, hoặc mực quá loãng, bút sẽ bị rỉ mực hoặc mực sẽ nhòe. Các ống chứa mực nén đã trải qua các phương pháp dùng áp lực bằng piston, lò xo, mao dẫn, và lực hấp dẫn như là những giải pháp cho các vấn đề phân phối và điều chỉnh lưu lượng mực.
László Bíró, một biên tập viên tờ báo người Hungary (sau này nhập quốc tịch Argentina) thất vọng vì thời gian lãng phí đổ đầy bút máy và làm sạch các trang bị nhòe, đã để ý rằng, loại mực dùng để in báo rất nhanh khô, nhờ đó giấy không bị mực làm bẩn và ông quyết định tạo ra một loại bút sử dụng loại mực giống như vậy. Bíró đã tranh thủ sự giúp đỡ của anh trai Győrgy, một nha sĩ có kiến thức hữu ích về hóa học, để phát triển công thức mực nhớt cho các thiết kế bút bi mới.
Cải tiến của Bíró đã kết hợp thành công độ nhớt của mực với cơ chế hốc bi hoạt động tương thích để ngăn mực khô bên trong bình chứa đồng thời cho phép dòng chảy mực có thể kiểm soát được.  Bíró đã nộp bằng sáng chế này tại Anh vào ngày 15 tháng 6 năm 1938.
Năm 1941, anh em nhà Bíró và một người bạn, Juan Jorge Meyne, trốn khỏi Đức và chuyển đến Argentina, nơi họ thành lập "Bíró Pens of Argentina" và nộp bằng sáng chế mới vào năm 1943.  Cây bút của họ đã được bán ở Argentina với tên gọi "Birome" từ tên Bíró và Meyne, đó là cách mà bút bi vẫn được biết đến ở quốc gia đó.  Thiết kế mới này đã được cấp phép bởi người Anh, mà đã sản xuất bút bi cho phi hành đoàn RAF với tên gọi "Biro". Bút bi này được cho là linh hoạt hơn bút máy, đặc biệt là ở độ cao trên máy bay, nơi bút máy dễ bị chảy mực.
Bằng sáng chế của Bíró, và các bằng sáng chế ban đầu khác về bút bi, thường sử dụng thuật ngữ "bút máy bi" -  "ball-point fountain pen".

### Phát triển sau chiến tranh
Sau Thế chiến II, nhiều công ty đã cố gắng để sản xuất ra thiết kế bút bi của mình. Trong thời kỳ hậu chiến tranh Argentina, thành công của bút Birome rất hạn chế, nhưng vào giữa năm 1945, Công ty Eversharp, nhà sản xuất bút chì cơ khí, đã hợp tác với Eberhard Faber Co. để cấp phép cho Birome bán hàng tại Hoa Kỳ.
Vào khoảng thời gian này, một nhà kinh doanh người Mỹ tên là Milton Reynolds thấy một chiếc bút bi Bíró được trưng bày tại Buenos Aires. Ông mua vài mẫu bút rồi quay về Hoa Kỳ rồi thành lập Công ty Reynolds International Pen để sản xuất bút với nhãn hiệu là Reynolds Rocket. Reynolds bỏ qua bằng phát minh bút Biro với hàng loạt cải tiến về thiết kế để có được bằng phát minh cho riêng ông tại Mỹ. Cuối năm 1945, công ty này chiếm lĩnh thị trường Hoa Kỳ trước Eversharp và các công ty cạnh tranh khác. Ngày 29 tháng 10 năm 1945, chiếc bút bi đầu tiên được bán tại khu trưng bày Gimbel, New York với giá mỗi chiếc là 12,50 đôla Mỹ thời đó (bằng khoảng 130 đôla Mỹ ngày nay). Reynolds Rocket trở thành loại bút bi thành công đầu tiên về mặt thương mại. Reynolds đã nỗ lực rất nhiều để bán bút bi, với thành công lớn; Gimbel đã bán được hàng ngàn chiếc bút bi trong vòng một tuần. Tại Anh, công ty bút Miles Martin đã sản xuất bút bi thành công thương mại đầu tiên vào cuối năm 1945.
Bút bi của Reynolds và của Eversharp đã không đáp ứng được kỳ vọng của người tiêu dùng ở Mỹ. Doanh số bán bút đạt đỉnh điểm vào năm 1946, và sự quan tâm của người tiêu dùng sau đó đã giảm xuống do thị trường đã bão hòa. Vào đầu những năm 1950, cơn bão bút bi đã giảm sút và công ty của Reynolds phải đóng cửa.
Bút bi Paper Mate, một trong số những thương hiệu nổi tiếng của những năm 1950, đã mua bản quyền phân phối bút bi của mình ở Canada. Đối mặt với sự lo lắng về độ tin cậy của mực, Paper Mate đã đi tiên phong trong công thức mực in mới và quảng cáo chúng như là "sản phẩm được các chủ ngân hàng chấp thuận". Năm 1954, Parker Pens tung ra sản phẩm The Jotter— sản phẩm bút bi đầu tiên của công ty với các tính năng phụ trội và công nghệ hiện đại như sử dụng tungsten carbide làm vật liệu chế tạo khung bi. Trong chưa đầy một năm, Parker đã bán được vài triệu cây bút bi với giá từ ba đến chín đô la Mỹ. Vào thập niên 1960 công ty thua lỗ Eversharp đã phải bán mảng bút bi cho Parker và cuối cùng đóng cửa.
Marcel Bich cũng giới thiệu một loại bút bi vào thị trường Mỹ vào những năm 1950, được cấp phép từ Bíró và dựa trên mẫu thiết kế của Argentina. Bích rút gọn tên của chính ông thành thương hiệu Bic năm 1953, và đây trở thành thương hiệu bút bi được biết đến trên toàn cầu hiện nay. Bút Bic vật lộn trên thị trường cho đến khi công ty đưa ra chiến dịch quảng cáo "Viết lần đầu tiên, cũng như mọi lần!" trong những năm 1960. Sự cạnh tranh trong giai đoạn này khiến cho giá bút bi giảm đáng kể.

## Phân loại
Có hai loại bút bi chính: loại dùng một lần và loại có thể nạp lại mực.
Loại dùng một lần chủ yếu được làm từ  nhựa dẻo hay nhựa cứng và bỏ đi khi dùng hết mực. Có thể có nắp bút để bọc đầu bi lại khi không dùng, hoặc dùng cơ chế lò xo để đẩy đầu bi ra.
Loại có thể nạp lại mực thường được làm bằng kim loại hoặc nhựa có chất lượng cao và có giá thành cao hơn. Ống mực và đầu bi của loại nạp lại được gắn liền với nhau. Khi dùng hết mực thì cần phải thay đổi cả ống mực và đầu bi này.
Bút rollerball sử dụng cùng một cấu tạo cơ học như bút bi, nhưng sử dụng các loại mực nước thay vì mực có nguồn gốc từ dầu. So với các bút bi mực dầu, bút rollerball được cho là cung cấp lượng mực chảy nhiều hơn, nhưng mực nước sẽ bị thấm nước nếu giữ nguyên đầu bi không đổi trên bề mặt viết. Các loại mực nước cũng được giữ ẩm lâu hơn khi mới sử dụng và do đó có xu hướng "bôi bẩn" - gây phiền toái cho người thuận tay trái (hoặc người thuận tay phải viết từ phải sang trái - và bị nhòe chữ nếu bề mặt giấy bị ướt).
Do bút bi phụ thuộc vào trọng lực để làm ướt bi bằng mực, hầu hết bút bi không thể dùng để viết ngược chiều trọng lực. Tuy nhiên, công nghệ được Fisher phát triển ở Hoa Kỳ cho phép sản xuất loại bút được gọi là "Bút không gian Fisher]]". Bút không gian kết hợp một loại mực in có độ nhớt cao hơn với một hộp chứa mực in được nén lại đẩy mực tiến về đầu bi. Không giống như các bút bi tiêu chuẩn, phần đuôi cuối của bút này có một bình chứa khí nén được niêm phong, loại bỏ sự bay hơi và rò rỉ khí, do đó cho phép bút viết ngược với trọng lực, trong môi trường không trọng lực, và cả dưới nước. Các phi hành gia đã sử dụng những chiếc bút này trong không gian vũ trụ.
Bút bi với mực in có thể xóa được do công ty bút viết Paper Mate làm ra đầu tiên. Các công thức mực của các bút bi có khả năng xóa được có các tính chất tương tự như xi măng cao su, cho phép mực được lau sạch sẽ khỏi bề mặt giấy trước khi sấy và cuối cùng trở thành vĩnh viễn. Mực có thể xóa đặc hơn nhiều so với các loại mực tiêu chuẩn, đòi hỏi hộp mực phải được nén lại - nghĩa là các loại bút bi này cũng có thể viết ngược với trọng lực. Mặc dù những chiếc bút này có tẩy đi kèm, bất kỳ loại tẩy nào cũng có thể dùng để xóa chữ nó viết ra.
Bút bi rẻ tiền dùng một lần "Bic Cristal" (tên khác bút Bic hoặc Biro) là loại bút bi được bán nhiều nhất trên thế giới. Loại bút bi này là sản phẩm đầu tiên của công ty "Bic" và đến nay vẫn đồng nghĩa với tên công ty. Bút bi "Bic Crystal" là một phần của kho sưu tập bút vĩnh viễn tại Bảo tàng Nghệ thuật Hiện đại ở Thành phố New York, được ghi nhận do kiểu dáng công nghiệp.

## Cấu tạo

### Cấu tạo
Bút bi có cấu tạo 3 phần cơ bản là vỏ, ruột và bộ phận điều chỉnh bút. Vỏ thường được làm bằng chất liệu nhựa tổng hợp, nhẹ và cứng để bảo vệ phần ruột bút bên trong. Vỏ bút có hình trụ thuôn dài thường  từ 14–15 cm; trên thân của vỏ bút có thể đơn giản là in tên nhà sản xuất hoặc cầu kì hơn là in những họa tiết bắt mắt từ dễ thương đến sang trọng để phù hợp với nhiều đối tượng sử dụng khác nhau. Ruột bút bao gồm phần ống mực và đầu bi. Phần ống mực thuôn dài, nhỏ hơn vỏ bút và nằm trọn trong vỏ bút; được làm bằng nhựa dẻo, rỗng bên trong, là nơi để chứa mực. Đầu bi hay ngòi bút được làm bằng kim loại không gỉ.Trên đỉnh của nó là một viên bi cũng làm bằng kim loại. Viên bi này khi viết sẽ giúp cho mực được ra đều hơn. Độ thanh hay đậm của nét bút là do kích thước của viên bi này. Kích thước của viên bi thường từ 0.5 đến 1.0 mm .Bộ phận điều chỉnh của bút để hoàn thiện cây bút có thể là phần bấm và lò xo, ngoài ra còn có thể có nắp, v.v…

### Mực
Mực bút bi thường là một loại bột nhão chứa khoảng 25-40% thuốc nhuộm. Các thuốc nhuộm được đình chỉ trong một dung môi "dầu". Các loại dầu phổ biến nhất là rượu benzyl hoặc phenoxyethanol, trộn với thuốc nhuộm để tạo ra một hỗn hợp mịn có khả năng khô nhanh chóng. Thuốc nhuộm được sử dụng trong bút bi màu xanh và đen là thuốc nhuộm cơ bản dựa trên thuốc nhuộm triarylmethane và axit có nguồn gốc từ các hợp chất diazo hoặc phthalocyanine. Thuốc nhuộm phổ biến trong mực xanh lam (và đen) là xanh Phổ, xanh Victoria, tím methyl, tím pha lê và xanh phthalocyanine. Thuốc nhuộm eosin thường được sử dụng cho mực đỏ.
Các loại mực trên có khả năng chống nước sau khi sấy khô nhưng có thể bị mất màu vì một số dung môi bao gồm acetone và các loại rượu khác nhau.

## Phương tiện nghệ thuật
Bút bi đã được chứng minh là một phương tiện nghệ thuật linh hoạt cho các nghệ sĩ chuyên nghiệp cũng như những người vẽ nguệch ngoạc nghiệp dư.  Chi phí thấp, tính sẵn có và tính di động được các học viên coi là những phẩm chất làm cho công cụ viết thông thường này trở thành một nguồn cung cấp nghệ thuật thay thế, tiện lợi.  Một số nghệ sĩ sử dụng chúng trong các tác phẩm đa phương tiện, trong khi những nghệ sĩ khác chỉ sử dụng chúng như một phương tiện mà họ lựa chọn.
Các hiệu ứng thường không liên quan đến bút bi có thể vẽ được bằng bút bi. Các kỹ thuật dùng bút mực truyền thống như chấm làm dày nét và gạch chéo có thể được sử dụng để tạo ra nửa tông màu hoặc ảo giác về hình thức và khối lượng.  Đối với những nghệ sĩ có sở thích đòi hỏi sự chính xác của đường nét, bút bi là một điểm thu hút hiển nhiên; bút bi cho phép các đường nét không được vẽ hiệu quả nếu sử dụng bút lông. Được áp dụng một cách khéo léo, hình ảnh bút bi vẽ ra đã bị nhầm với tác phẩm nghệ thuật được vẽ bằng bút lông hoặc tác phẩm nhiếp ảnh,  gây ra phản ứng không thể tin nổi mà nghệ sĩ bút bi Lennie Mace gọi là "Yếu tố Wow".
Các nghệ sĩ nổi tiếng của thế kỷ 20 như Andy Warhol, và những người khác, đã sử dụng bút bi ở một mức độ nào đó trong sự nghiệp của họ. Tác phẩm nghệ thuật bằng bút bi tiếp tục thu hút sự quan tâm trong thế kỷ 21, với việc các nghệ sĩ đương đại được công nhận về cách sử dụng bút bi cụ thể của họ; về trình độ kỹ thuật, trí tưởng tượng và sự đổi mới của họ. Nghệ sĩ người Mĩ gốc Hàn Il Lee đã tạo ra các tác phẩm nghệ thuật trừu tượng quy mô lớn, chỉ bằng bút bi từ cuối những năm 1970.  Từ những năm 1980, Lennie Mace tạo ra các tác phẩm nghệ thuật chỉ bằng bút bi, giàu trí tưởng tượng với nhiều nội dung và độ phức tạp khác nhau, được áp dụng cho các bề mặt độc đáo bao gồm gỗ và denim. Nghệ sĩ này đã đặt ra các thuật ngữ như "PENtings" và "Media Graffiti" để mô tả các tác phẩm đa dạng của mình. Gần đây hơn, nghệ sĩ người Anh James Mylne đã tạo ra các tác phẩm nghệ thuật như ảnh thực tế bằng cách sử dụng chủ yếu là bút bi màu đen, đôi khi với màu sắc hỗn hợp tối thiểu.
Sử dụng bút bi để tạo ra các tác phẩm nghệ thuật không phải là không có giới hạn. Tính khả dụng của màu sắc và độ nhạy của mực với ánh sáng là một trong những mối quan tâm của các nghệ sĩ bút bi. Sai lầm gây ra rủi ro lớn hơn cho các nghệ sĩ dùng bút bi; một khi một dòng được vẽ, nó thường không thể bị xóa. Ngoài ra, việc "loang lổ" mực trên bề mặt bản vẽ và "chảy" mực cần phải cân nhắc khi sử dụng bút bi cho mục đích nghệ thuật. Mặc dù cơ chế của bút bi vẫn tương đối thay đổi, nhưng thành phần mực đã phát triển để giải quyết một số vấn đề nhất định trong những năm qua, dẫn đến độ nhạy sáng không thể đoán trước và một số mức độ phai màu.
Ngoài ra, bút bi còn có thể quay nhờ việc thao tác nó bằng ngón tay hay cả bàn tay. Hình thức giải trí này phổ biến từ ít nhất là những năm 1970 cho đến nay, từ trường học, công sở cho đến cả hội nghị, từ thế giới cho đến Việt Nam. Tuy nhiên, thao tác quay bằng bút bi chỉ có thể tạo ra được những kĩ thuật cơ bản, trong bộ môn Quay Bút Nghệ Thuật, bút bi còn được chỉnh sửa, lắp ráp lại từ những cây bút bi ( hoặc bút chì và cả bút lông ) khác để thuận tiện cho thao tác quay hơn.

## Sản xuất
Mặc dù thiết kế và cấu tạo khác nhau giữa các thương hiệu, nhưng các thành phần cơ bản của tất cả các loại bút bi là giống nhau. Các thành phần tiêu chuẩn của đầu bút bi bao gồm bản thân "viên bi" quay tự do (phân phối mực trên bề mặt viết), "ổ bi" giữ bi tại chỗ, "kênh mực" nhỏ cung cấp mực cho bi qua ổ bi, và một "bể chứa mực" khép kín cung cấp mực cho viên bi. Trong các loại bút dùng một lần hiện đại, các ống nhựa hẹp chứa mực, và mực bị trọng lực ép xuống viên bi. Đồng thau, thép hoặc carbide wolfram được sử dụng để sản xuất các điểm giống như ổ bi, sau đó được đặt trong một ổ bi bằng đồng.
Chức năng của các thành phần này có thể được so sánh với đầu bôi bóng của lọ bôi chống côn trùng; cùng một công nghệ nhưng lọ bôi chống côn trùng có quy mô lớn hơn. Đầu bút bi đưa mực đến bề mặt viết đồng thời hoạt động như một "bộ đệm" giữa mực trong ngăn chứa và không khí bên ngoài, ngăn mực nhanh khô bên trong ngăn chứa. Các bút bi hiện đại được cho là có thời hạn sử dụng trung bình trong hai năm.
Đầu bút bi có thể viết thoải mái trong thời gian dài không dễ sản xuất vì nó đòi hỏi máy móc có độ chính xác cao và các tấm hợp kim thép cao cấp mỏng. Tính đến  năm 2017 Trung Quốc sản xuất khoảng 80% số bút bi trên thế giới, dựa vào số lượng đầu bút bi và hợp kim kim loại nhập khẩu trước năm 2017.
Bút bi thông thường là sản phẩm được sản xuất hàng loạt, với các linh kiện rời được sản xuất riêng biệt trên dây chuyền lắp ráp. Các bước cơ bản trong quy trình sản xuất bao gồm sản xuất mực, đúc các thành phần kim loại và nhựa, và lắp ráp thành bút bi. Marcel Bich đã tham gia vào việc phát triển sản xuất bút bi rẻ tiền.

title: Bút bi

wikitext:
{{Infobox product
| title = Bút bi
| image = [[Tập tin:Ballpoint-pen-parts.jpg|250px|Các phần của một bút bi]]
| caption = Lắp ráp bút bi
| inventor = {{hlist|class=nowrap |[[John J. Loud]] |[[László Bíró]] {{smaller|(patents)}}}}
| launch year = 1938
| company = Nhiều hãng
| available = [[Phương pháp tổ chức thực hiện công việc theo dây chuyền]] thế giới
| notes = Công cụ viết phổ biến
}}

[[Tập tin:Ballpoint of common ballpoint pen.jpg|nhỏ|phải|200px|Đầu bút bi với viên bi lăn dẫn mực]]
'''Bút bi''' ([[tiếng Pháp]]: ''bille''), hay còn gọi là '''bút Bic''' (theo tên một công ty của [[Pháp]], chuyên sản xuất bút là ''[[Société Bic]]''), là một công cụ dùng để [[viết]] rất phổ biến ngày nay. Bút bi có chứa một ống [[Mực (in viết)|mực]] đặc, khi viết, mực được in lên giấy nhờ chuyển động lăn của một viên bi nhỏ, với [[đường kính]] khoảng từ 0.3 đến 1.2[[Milimét|mm]] gắn nơi đầu ống chứa mực. Kim loại dùng cho đầu bi thường là [[thép]], [[đồng thau]], hoặc [[Wolfram(IV) carbide|tungsten carbide]].<ref>{{Chú thích web|tiêu đề=How does a ballpoint pen work?|url=http://science.howstuffworks.com/question683.htm|work=Engineering|nhà xuất bản=HowStuffWorks|year=1998–2007|ngày truy cập=ngày 16 tháng 11 năm 2007}}</ref> Nó được hình thành và phát triển như là một giải pháp dùng để viết  một cách sạch sẽ hơn bút chấm mực và bút máy, và bây giờ nó đang là dụng cụ dùng để viết phổ biến nhất thế giới với hàng triệu sản phẩm được bán ra mỗi ngày<ref name="How ballpoints work">
{{Chú thích web
 | url = http://home.howstuffworks.com/pen.htm
 | tiêu đề = How Ballpoint Pens Work
 | first = Melissa
 | last = Russell-Ausley
 | ngày =
 | work =
 | nhà xuất bản = Howstuffworks, Inc.
 | ngày truy cập = ngày 30 tháng 3 năm 2017
}}
</ref>. Kết quả là bút bi đã ảnh hưởng đến nghệ thuật và [[thiết kế đồ hoạ]] và sinh ra một thể loại nghệ thuật vẽ bằng bút bi.

[[Bic Cristal]] là loại bút bi dùng một lần phổ biến, có thiết kế được công nhận trong bộ sưu tập vĩnh viễn của [[Bảo tàng Nghệ thuật Hiện đại]], New York.<ref name="Bic Cristal in MoMA collection">{{Chú thích web|url=http://www.moma.org/collection/browse_results.php?object_id=82141|tiêu đề=Décolletage Plastique Design Team. Bic Cristal® Ballpoint pen. 1950 - MoMA|nhà xuất bản=|ngày truy cập=ngày 30 tháng 3 năm 2017}}</ref>

== Lịch sử ==
===Khởi đầu===
{{multiple image
| align = right
| image1 = Bolígrafo birome II edit.jpg
| width1 = 60
| alt1 =
| caption1 =
| image2 = Bolígrafo marca birome I.jpg
| width2 = 150
| alt2 =
| caption2 =
| footer =bên trái, một bút bi Birome được Bíró & Meyne sản xuất tại Argentina. Bên phải, quảng cáo Birome trên tạp chí Argentina ''Leoplán'', 1945.
}}
Khái niệm sử dụng một hòn bi trong một dụng cụ viết như một phương pháp áp dụng mực in vào giấy đã tồn tại từ cuối thế kỷ XIX. Trong những phát minh này, mực được đặt trong một ống mỏng, ở đầu bị chặn bởi một bi nhỏ, được đặt để nó không thể trượt vào trong ống hoặc rơi ra khỏi bút.

Bằng sáng chế đầu tiên cho một cây bút bi<ref>Collingridge, M. R. ''et al.'' (2007) "Ink Reservoir Writing Instruments 1905–20" ''Transactions of the Newcomen Society'' 77(1): pp. 69–100, p. 69</ref><ref>[Japes P. Mannings, "Reservoir, Fountain, and Stylographic Pens"], ''Journal of the Society of Arts'', ngày 27 tháng 10 năm 1905, [https://books.google.com/books?id=_7pJAAAAYAAJ&pg=PA1150 p. 1150]</ref> được công nhận vào ngày 30 tháng 10 năm 1888 với tác giả là [[John J. Loud]],<ref>Great Britain Patent No. 15630, ngày 30 tháng 10 năm 2008</ref> người đã tạo ra một công cụ viết có thể viết "trên bề mặt thô, chẳng hạn như [[gỗ]], giấy gói thô và các sản phẩm khác "<ref>{{Chú thích web|url=http://www.google.com/patents/US392046 |tiêu đề=Patent US392046 - op weym - Google Patents |nhà xuất bản=Google.com |ngày= |ngày truy cập = ngày 8 tháng 3 năm 2014}}</ref> mà những chiếc bút thông thường không thể làm được. Bút của Loud có một bi [[thép]] nhỏ, được giữ chặt bằng khung thép. Mặc dù nó có thể được sử dụng để đánh dấu trên các bề mặt thô như [[da]], nhưng nó quá thô để có thể viết chữ. Do không được thương mại hóa, tiềm năng bút của Loud đã không được khai thác<ref name="About">{{Chú thích web
 | url = http://inventors.about.com/library/weekly/aa101697.htm
 | tiêu đề = About ballpoint pens
 | first = Mary
 | last = Bellis
 | ngày =
 | work =
 | nhà xuất bản = About.com
 | ngày truy cập = ngày 30 tháng 3 năm 2017
 | archive-date = 2013-04-07
 | archive-url = https://archive.today/20130407153822/http://inventors.about.com/library/weekly/aa101697.htm
 | url-status = dead
 }}</ref> và bằng sáng chế cuối cùng đã hết thời hạn bản quyền.<ref name="1940s">
{{chú thích sách
 | last1 = Ryan
 | first1 = James Gilbert
 | last2 = Schlup
 | first2 = Leonard C.
 | title = Historical Dictionary of The 1940s
 | url = https://books.google.com/books?id=-t3Hx4ASLKUC&pg=PA40&lpg=PA40&dq=ballpoint+pen#v=onepage&q=ballpoint%20pen&f=false
 | access-date = ngày 30 tháng 3 năm 2017
 | edition =
 | year = 2006
 | publisher = M.E. Sharpe, Inc.
 | location =
 | isbn = 0-7656-0440-X
 | oclc =
 | page = 40
}}
</ref>

Việc sản xuất các bút bi rẻ tiền, đáng tin cậy như bây giờ đã xuất phát từ các thử nghiệm, phát triển của hóa học hiện đại và khả năng sản xuất chính xác vào đầu thế kỷ 20.<ref name="bpp encyc">
{{Chú thích web|url=http://www.encyclopedia.com/doc/1G2-2896700021.html|tiêu đề=How products are made|last=Perry|first=Romanowsky|ngày=January 1998|work=Ballpoint pen|nhà xuất bản=High Beam Research, Inc.|ngày truy cập=ngày 30 tháng 3 năm 2017}}
</ref> Các bằng sáng chế được đăng ký trên toàn thế giới trong quá trình phát triển sơ khai của bút bi là những bằng chứng cho những nỗ lực thành công trong việc làm cho những chiếc bút bi trở nên hiệu quả về mặt thương mại và được dùng phổ biến.<ref name="web">{{Chú thích web
 | url = https://www.asme.org/about-asme/history/landmarks/topics-m-z/manufacturing---2/-236-birome-ballpoint-pen-collection-(1938-1948)
 | tiêu đề = Birome Ballpoint Pen Collection
 | ngày = 1996–2013
 | work = Bios, Landmarks, Patents – ASME
 | nhà xuất bản = ASME (American Society of Mechanical Engineers)
 | ngày truy cập = 2017-11-07
 | archive-date = ngày 26 tháng 5 năm 2013 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130526230309/http://www.asme.org/about-asme/history/landmarks/topics-m-z/manufacturing---2/-236-birome-ballpoint-pen-collection-(1938-1948)
 |url-status=dead
 }}</ref> Các bút bi ban đầu cung cấp mực không đều; tràn mực và tắc mực là một trong những trở ngại mà các nhà phát minh phải xử lý để phát triển bút bi.<ref name="How ballpoints work"/> Nếu khe bi quá chặt, hoặc mực quá đặc, mực sẽ không chạm tới giấy. Nếu khe bi quá lỏng, hoặc mực quá loãng, bút sẽ bị rỉ mực hoặc mực sẽ nhòe.<ref name="How ballpoints work"/> Các ống chứa mực nén đã trải qua các phương pháp dùng áp lực bằng piston, lò xo, mao dẫn, và lực hấp dẫn như là những giải pháp cho các vấn đề phân phối và điều chỉnh lưu lượng mực.<ref>Collingridge, M. R. ''et al.'' (2007) "Ink Reservoir Writing Instruments 1905–20" ''Transactions of the Newcomen Society'' 77(1): pp. 69–100, page 80</ref><ref>{{Chú thích web |author=Webshark Ltd. – www.webshark.hu |url=http://www.herend.com/herald/012/eng/eletmod.htm |tiêu đề=A porcelán-arany csoda |nhà xuất bản=Herend |ngày= |ngày truy cập=ngày 11 tháng 9 năm 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071012134119/http://herend.com/herald/012/eng/eletmod.htm |archive-date=ngày 12 tháng 10 năm 2007 |df=dmy-all }}</ref>

[[László Bíró]], một biên tập viên [[Báo viết|tờ báo]] người Hungary (sau này nhập quốc tịch Argentina) thất vọng vì thời gian lãng phí đổ đầy bút máy và làm sạch các trang bị nhòe, đã để ý rằng, loại mực dùng để in báo rất nhanh khô, nhờ đó giấy không bị mực làm bẩn và ông quyết định tạo ra một loại bút sử dụng loại mực giống như vậy. Bíró đã tranh thủ sự giúp đỡ của anh trai Győrgy, một nha sĩ có kiến thức hữu ích về hóa học,<ref>Collingridge, M. R. et al. (2007) "Ink Reservoir Writing Instruments 1905–2005". ''Transactions of the Newcomen Society'' 77(1): pp. 69–100, page 81</ref> để phát triển công thức mực nhớt cho các thiết kế bút bi mới.

Cải tiến của Bíró đã kết hợp thành công độ nhớt của mực với cơ chế hốc bi hoạt động tương thích để ngăn mực khô bên trong bình chứa đồng thời cho phép dòng chảy mực có thể kiểm soát được.  Bíró đã nộp bằng sáng chế này tại Anh vào ngày 15 tháng 6 năm 1938.<ref>"The first complete specifications appear to be UK 498997, June 1938 and UK 512218, December 1938; his rather basic Hungarian patent 120037 was dated April 1938." Collingridge, M. R. et al. (2007). "Ink Reservoir Writing Instruments 1905–2005". ''Transactions of the Newcomen Society'' 77(1): pp. 69–100, p. 80</ref>

Năm 1941, anh em nhà Bíró và một người bạn, Juan Jorge Meyne, trốn khỏi Đức và chuyển đến Argentina, nơi họ thành lập "Bíró Pens of Argentina" và nộp bằng sáng chế mới vào năm 1943.  Cây bút của họ đã được bán ở Argentina với tên gọi "Birome" từ tên Bíró và Meyne, đó là cách mà bút bi vẫn được biết đến ở quốc gia đó.  Thiết kế mới này đã được cấp phép bởi người Anh, mà đã sản xuất bút bi cho phi hành đoàn [[Không quân Hoàng gia Anh|RAF]] với tên gọi "Biro". Bút bi này được cho là linh hoạt hơn bút máy, đặc biệt là ở độ cao trên máy bay, nơi bút máy dễ bị chảy mực.

Bằng sáng chế của Bíró, và các bằng sáng chế ban đầu khác về bút bi, thường sử dụng thuật ngữ "bút máy bi" -  "ball-point fountain pen".<ref>{{Chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=vYr8AwAAQBAJ&pg=PA570|title=Patent Log: Innovative Patents that Advanced the United States Navy|last=Campbell|first=Douglas E.|last2=Chant|first2=Stephen J.|date=ngày 30 tháng 3 năm 2017|publisher=Lulu.com|isbn=9781105625626|access-date=ngày 30 tháng 3 năm 2017|via=[[Google Books]]}}{{Nguồn tự xuất bản}}</ref>  ] <ref>{{Chú thích web|url=http://www.google.com/patents/US2474300|tựa đề=Ball point fountain pen|nhà xuất bản=[[United States Patent Office]]|via=[[Google Patents]]|ngày truy cập=ngày 30 tháng 3 năm 2017}}</ref><ref>{{Chú thích web|url=http://www.google.com/patents/US2966417|tựa đề=Red ball point fountain pen inks and colorants therefor|nhà xuất bản=[[United States Patent Office]]|via=[[Google Patents]]|ngày truy cập=ngày 30 tháng 3 năm 2017}}</ref><ref>{{Chú thích web|url=http://www.google.com.ar/patents/US2592406|tựa đề=Fountain pen of the ball point type|nhà xuất bản=[[United States Patent Office]]|via=[[Google Patents]]|ngày truy cập=ngày 30 tháng 3 năm 2017}}</ref><ref>{{Chú thích web|url=http://www.google.com/patents/US2486869|tựa đề=Ball-point fountain pen|nhà xuất bản=[[United States Patent Office]]|via=[[Google Patents]]|ngày truy cập=ngày 30 tháng 3 năm 2017}}</ref><ref>{{Chú thích web|url=http://www.google.com/patents/US2390636|tựa đề=Writing instrument|nhà xuất bản=[[United States Patent Office]]|via=[[Google Patents]]|ngày truy cập=ngày 30 tháng 3 năm 2017}}</ref>

===Phát triển sau chiến tranh===
[[Tập tin:The_New_Redesigned_Jotter.jpg|nhỏ|Parker Jotters 2018 tương tự như phiên bản lần đầu tiên ra mắt vào năm 1954]]
Sau Thế chiến II, nhiều công ty đã cố gắng để sản xuất ra thiết kế bút bi của mình. Trong thời kỳ hậu chiến tranh Argentina, thành công của bút Birome rất hạn chế, nhưng vào giữa năm 1945, Công ty Eversharp, nhà sản xuất bút chì cơ khí, đã hợp tác với Eberhard Faber Co. để cấp phép cho Birome bán hàng tại Hoa Kỳ.<ref name="About" /><ref name="1940s" />

Vào khoảng thời gian này, một nhà kinh doanh [[người Mỹ]] tên là Milton Reynolds thấy một chiếc bút bi Bíró được trưng bày tại [[Buenos Aires]]<ref name="About"/><ref name="1940s"/>. Ông mua vài mẫu bút rồi quay về Hoa Kỳ rồi thành lập Công ty Reynolds International Pen để sản xuất bút với [[nhãn hiệu]] là ''Reynolds Rocket''. Reynolds bỏ qua bằng phát minh bút Biro với hàng loạt cải tiến về thiết kế để có được bằng phát minh cho riêng ông tại Mỹ. Cuối năm 1945, công ty này chiếm lĩnh thị trường Hoa Kỳ trước Eversharp và các công ty cạnh tranh khác<ref name="About"/><ref name="1940s"/>. Ngày [[29 tháng 10]] năm 1945, chiếc bút bi đầu tiên được bán tại khu trưng bày Gimbel, [[Thành phố New York|New York]]<ref name="1940s"/> với giá mỗi chiếc là 12,50 [[đô la Mỹ|đôla Mỹ]] thời đó (bằng khoảng 130 đôla Mỹ ngày nay)<ref name="1940s"/>. ''Reynolds Rocket'' trở thành loại bút bi thành công đầu tiên về mặt thương mại.<ref name="How ballpoints work"/><ref name="About"/><ref>{{chú thích sách|title=Inventing the 20th century: 100 inventions that shaped the world|url=https://archive.org/details/inventing19thcen00vand|year=2002|publisher=NYU Press|author=Stephen Van Dulken|author2=Andrew Phillips|page=[https://archive.org/details/inventing19thcen00vand/page/106 106]}}</ref> Reynolds đã nỗ lực rất nhiều để bán bút bi, với thành công lớn; Gimbel đã bán được hàng ngàn chiếc bút bi trong vòng một tuần. Tại Anh, công ty bút Miles Martin đã sản xuất bút bi thành công thương mại đầu tiên vào cuối năm 1945.<ref name="About"/>

Bút bi của Reynolds và của Eversharp đã không đáp ứng được kỳ vọng của người tiêu dùng ở Mỹ. Doanh số bán bút đạt đỉnh điểm vào năm 1946, và sự quan tâm của người tiêu dùng sau đó đã giảm xuống do thị trường đã bão hòa.<ref name="1940s"/> Vào đầu những năm 1950, cơn bão bút bi đã giảm sút và công ty của Reynolds phải đóng cửa.<ref name="About"/>

Bút bi [[Paper Mate]], một trong số những thương hiệu nổi tiếng của những năm 1950, đã mua bản quyền phân phối bút bi của mình ở Canada.<ref name="intrigue">
{{Chú thích web
 | url = http://www.winnipegfreepress.com/opinion/fyi/politics-human-intrigue-flow-through-ballpoint-pens-history-ink-stained-story-165829326.html
 | tiêu đề = book review, "Politics, human intrigue flow through ballpoint pen's history"
 | first = Greg
 | last = Cresce
 | ngày =
 | work = Gyorgy Moldova; Ballpoint: A tale of Genius and Grit, Perilous Times, and the Invention that Changed the Way We Write; Winnipeg Free Press
 | nhà xuất bản =
 | ngày truy cập = ngày 30 tháng 3 năm 2017
}}
</ref> Đối mặt với sự lo lắng về độ tin cậy của mực, Paper Mate đã đi tiên phong trong công thức mực in mới và quảng cáo chúng như là "sản phẩm được các chủ ngân hàng chấp thuận".<ref name="1940s"/> Năm 1954, [[Parker Pens]] tung ra sản phẩm ''[[Jotter|The Jotter]]''— sản phẩm bút bi đầu tiên của công ty với các tính năng phụ trội và công nghệ hiện đại như sử dụng tungsten carbide làm vật liệu chế tạo khung bi.<ref name="About"/> Trong chưa đầy một năm, Parker đã bán được vài triệu cây bút bi với giá từ ba đến chín đô la Mỹ.<ref name="About"/> Vào thập niên 1960 công ty thua lỗ [[Eversharp]] đã phải bán mảng bút bi cho Parker và cuối cùng đóng cửa.<ref name="About"/>

[[Marcel Bich]] cũng giới thiệu một loại bút bi vào thị trường Mỹ vào những năm 1950, được cấp phép từ Bíró và dựa trên mẫu thiết kế của Argentina.<ref name="bpp encyc"/><ref name="Phaidon">''Phaidon Design Classics- Volume 2'', 2006 Phaidon Press Ltd. {{ISBN|0-7148-4399-7}}</ref> Bích rút gọn tên của chính ông thành thương hiệu Bic năm 1953, và đây trở thành thương hiệu bút bi được biết đến trên toàn cầu hiện nay.<ref name="How ballpoints work"/> Bút Bic vật lộn trên thị trường cho đến khi công ty đưa ra chiến dịch quảng cáo "Viết lần đầu tiên, cũng như mọi lần!" trong những năm 1960.<ref name="How ballpoints work"/> Sự cạnh tranh trong giai đoạn này khiến cho giá bút bi giảm đáng kể.<ref name="How ballpoints work"/>

== Phân loại ==
[[Hình:4 Bic Cristal pens and caps.jpg|thumb|right|Bút bi [[Bic Cristal]] với 4 màu cơ bản.]]
[[Tập tin:Ball point pen refills en.png|thumb|right|các loại bút bi có thể nạp mực.]]
Có hai loại bút bi chính: loại dùng một lần và loại có thể nạp lại mực.

Loại dùng một lần chủ yếu được làm từ  nhựa dẻo hay nhựa cứng và bỏ đi khi dùng hết mực. Có thể có nắp bút để bọc đầu bi lại khi không dùng, hoặc dùng cơ chế lò xo để đẩy đầu bi ra.<ref name="bpp encyc"/>

Loại có thể nạp lại mực thường được làm bằng kim loại hoặc nhựa có chất lượng cao và có giá thành cao hơn. Ống mực và đầu bi của loại nạp lại được gắn liền với nhau. Khi dùng hết mực thì cần phải thay đổi cả ống mực và đầu bi này.

[[Bút rollerball]] sử dụng cùng một cấu tạo cơ học như bút bi, nhưng sử dụng các loại mực nước thay vì mực có nguồn gốc từ dầu. So với các bút bi mực dầu, bút rollerball được cho là cung cấp lượng mực chảy nhiều hơn, nhưng mực nước sẽ bị thấm nước nếu giữ nguyên đầu bi không đổi trên bề mặt viết. Các loại mực nước cũng được giữ ẩm lâu hơn khi mới sử dụng và do đó có xu hướng "bôi bẩn" - gây phiền toái cho người thuận tay trái (hoặc người thuận tay phải viết từ phải sang trái - và bị nhòe chữ nếu bề mặt giấy bị ướt).

Do bút bi phụ thuộc vào trọng lực để làm ướt bi bằng mực, hầu hết bút bi không thể dùng để viết ngược chiều trọng lực. Tuy nhiên, công nghệ được Fisher phát triển ở Hoa Kỳ cho phép sản xuất loại bút được gọi là "[[Bút không gian]] Fisher]]". Bút không gian kết hợp một loại mực in có độ nhớt cao hơn với một hộp chứa mực in được nén lại<ref name="How ballpoints work"/> đẩy mực tiến về đầu bi. Không giống như các bút bi tiêu chuẩn, phần đuôi cuối của bút này có một bình chứa khí nén được niêm phong, loại bỏ sự bay hơi và rò rỉ khí,<ref name="How ballpoints work"/> do đó cho phép bút viết ngược với trọng lực, trong môi trường không trọng lực, và cả dưới nước<ref>{{Chú thích web|url=http://www.spacepen.com/about-us.aspx|tiêu đề=Fisher Space Pen – About Us|ngày truy cập=ngày 5 tháng 11 năm 2011|archive-date=2015-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20150428143620/http://www.spacepen.com/about-us.aspx|url-status=dead}}</ref>. Các phi hành gia đã sử dụng những chiếc bút này trong [[không gian vũ trụ]].<ref name="How ballpoints work"/>

Bút bi với mực in có thể xóa được do công ty bút viết [[Paper Mate]] làm ra đầu tiên.<ref name="Erasable"/> Các công thức mực của các bút bi có khả năng xóa được có các tính chất tương tự như [[xi măng cao su]], cho phép mực được lau sạch sẽ khỏi bề mặt giấy trước khi sấy và cuối cùng trở thành vĩnh viễn.<ref name="Erasable"/> [[Mực muối sắt|Mực]] có thể xóa đặc hơn nhiều so với các loại mực tiêu chuẩn, đòi hỏi hộp mực phải được nén lại - nghĩa là các loại bút bi này cũng có thể viết ngược với trọng lực. Mặc dù những chiếc bút này có tẩy đi kèm, bất kỳ loại [[tẩy]] nào cũng có thể dùng để xóa chữ nó viết ra.<ref name="Erasable">
{{chú thích tạp chí
 | author = V. Elaine Smay
 | year = 1979
 | title = New Designs; Ball-point pen uses erasable ink
 | journal = Popular Science
 | volume =
 | issue = July 1979; pg. 20
 | location =
 | publisher =
 | issn =
 | oclc =
 | access-date = ngày 30 tháng 3 năm 2017
 | url = https://books.google.com/books?id=NQEAAAAAMBAJ&pg=PA20&lpg=PA20&dq=ballpoint+pen#v=onepage&q=ballpoint%20pen&f=false
}}
</ref>

Bút bi rẻ tiền dùng một lần "[["Bic Cristal"|Bic Cristal]]" (tên khác ''bút Bic'' hoặc ''Biro'') là loại bút bi được bán nhiều nhất trên thế giới.<ref name="Phaidon"/><ref name="Humble">[http://www.moma.org/exhibitions/2004/pdfs/humble_checklist.pdf ''Humble Masterpieces''] – [[The Museum of Modern Art]] New York, 8 April – ngày 27 tháng 9 năm 2004.</ref> Loại bút bi này là sản phẩm đầu tiên của công ty "Bic" và đến nay vẫn đồng nghĩa với tên công ty.<ref>{{Chú thích web|url=http://www.fundinguniverse.com/company-histories/BIC-Corporation-Company-History.html|tiêu đề=BIC Corporation – Company History |nhà xuất bản=Fundinguniverse.com|ngày= |ngày truy cập=ngày 17 tháng 8 năm 2011}}</ref><ref>{{Chú thích web|url=http://www.bicworld.com/en/bic-group/history/ |tiêu đề=History |nhà xuất bản=Bicworld.com|ngày= |ngày truy cập=ngày 17 tháng 8 năm 2011}}</ref> Bút bi "Bic Crystal" là một phần của kho sưu tập bút vĩnh viễn tại [[Bảo tàng Nghệ thuật Hiện đại]] ở [[Thành phố New York]], được ghi nhận do [[kiểu dáng công nghiệp]].

==Cấu tạo==
===Cấu tạo===
Bút bi có cấu tạo 3 phần cơ bản là vỏ, ruột và bộ phận điều chỉnh bút. Vỏ thường được làm bằng chất liệu nhựa tổng hợp, nhẹ và cứng để bảo vệ phần ruột bút bên trong. Vỏ bút có hình trụ thuôn dài thường  từ 14–15 cm; trên thân của vỏ bút có thể đơn giản là in tên nhà sản xuất hoặc cầu kì hơn là in những họa tiết bắt mắt từ dễ thương đến sang trọng để phù hợp với nhiều đối tượng sử dụng khác nhau. Ruột bút bao gồm phần ống mực và đầu bi. Phần ống mực thuôn dài, nhỏ hơn vỏ bút và nằm trọn trong vỏ bút; được làm bằng nhựa dẻo, rỗng bên trong, là nơi để chứa mực. Đầu bi hay ngòi bút được làm bằng kim loại không gỉ.Trên đỉnh của nó là một viên bi cũng làm bằng kim loại. Viên bi này khi viết sẽ giúp cho mực được ra đều hơn. Độ thanh hay đậm của nét bút là do kích thước của viên bi này. Kích thước của viên bi thường từ 0.5 đến 1.0 mm .Bộ phận điều chỉnh của bút để hoàn thiện cây bút có thể là phần bấm và lò xo, ngoài ra còn có thể có nắp, v.v…

===Mực===
Mực bút bi thường là một loại bột nhão chứa khoảng 25-40% thuốc nhuộm. Các thuốc nhuộm được đình chỉ trong một dung môi "dầu". Các loại dầu phổ biến nhất là [[rượu benzyl]] hoặc [[phenoxyethanol]], trộn với thuốc nhuộm để tạo ra một hỗn hợp mịn có khả năng khô nhanh chóng. Thuốc nhuộm được sử dụng trong bút bi màu xanh và đen là thuốc nhuộm cơ bản dựa trên thuốc nhuộm triarylmethane và axit có nguồn gốc từ các hợp chất diazo hoặc [[phthalocyanine]]. Thuốc nhuộm phổ biến trong mực xanh lam (và đen) là xanh Phổ, xanh Victoria, tím methyl, tím pha lê và xanh phthalocyanine. Thuốc nhuộm eosin thường được sử dụng cho mực đỏ.

Các loại mực trên có khả năng chống nước sau khi sấy khô nhưng có thể bị mất màu vì một số dung môi bao gồm acetone và các loại rượu khác nhau.

== Phương tiện nghệ thuật ==
[[Tập tin:McQueen_ballpoint_biro_drawing_art.jpg|nhỏ|Ví dụ về một hình ảnh vẽ bằng bút bi đang vẽ dở - do nghệ sĩ James Mylne vẽ diễn viên [[Steve McQueen]]]]
[[Tập tin:Lennie_Mace_"Uchuu_Neko_Parade"_2005_Tokyo,_ballpoint_"Penting"_130x92cm.jpg|liên_kết=https://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BA%ADp tin:Lennie_Mace_%22Uchuu_Neko_Parade%22_2005_Tokyo,_ballpoint_%22Penting%22_130x92cm.jpg|nhỏ|Tranh vẽ bằng bút bi "''PENting'' " của [[Lennie Mace]], Uchuu Neko Parade (2005) làm từ bút bi và phần cứng trên giấy]]
Bút bi đã được chứng minh là một [[phương tiện nghệ thuật]] linh hoạt cho các nghệ sĩ chuyên nghiệp cũng như những người vẽ [[Tranh vẽ nguệch ngoạc|nguệch ngoạc]] nghiệp dư.<ref name="NYT" />  Chi phí thấp, tính sẵn có và tính di động được các học viên coi là những phẩm chất làm cho công cụ viết thông thường này trở thành một nguồn cung cấp nghệ thuật thay thế, tiện lợi<ref name="Oddity" />.  Một số nghệ sĩ sử dụng chúng trong [[Phương tiện hỗn hợp|các]] tác phẩm [[Phương tiện hỗn hợp|đa phương tiện]], trong khi những nghệ sĩ khác chỉ sử dụng chúng như một phương tiện mà họ lựa chọn.<ref name="Tricks" />

Các hiệu ứng thường không liên quan đến bút bi có thể vẽ được bằng bút bi.<ref name="Weekender" /> Các kỹ thuật [[Bút|dùng bút mực]] truyền thống như chấm làm dày nét và [[gạch chéo]] có thể được sử dụng để tạo ra nửa tông màu<ref name="Mylne" /> hoặc ảo giác về hình thức và khối lượng.<ref name="Art of Sketching" />  Đối với những nghệ sĩ có sở thích đòi hỏi sự chính xác của đường nét, bút bi là một điểm thu hút hiển nhiên; bút bi cho phép các đường nét không được vẽ hiệu quả nếu sử dụng bút lông.<ref name="Japan Times" /> Được áp dụng một cách khéo léo, hình ảnh bút bi vẽ ra đã bị nhầm với tác phẩm nghệ thuật được vẽ bằng bút lông<ref name="Tokyo Journal" /> hoặc tác phẩm nhiếp ảnh<ref name="Telegraph" />,  gây ra phản ứng không thể tin nổi mà nghệ sĩ bút bi [[Lennie Mace]] gọi là "Yếu tố Wow".<ref name="Japan Times" /><ref name="Tokyo Journal" />

Các nghệ sĩ nổi tiếng của thế kỷ 20 như [[Andy Warhol]], và những người khác, đã sử dụng bút bi ở một mức độ nào đó trong sự nghiệp của họ.<ref name="Warhol BPP" /> Tác phẩm nghệ thuật bằng bút bi tiếp tục thu hút sự quan tâm trong thế kỷ 21, với việc [[Lịch sử đương đại|các]] nghệ sĩ [[Lịch sử đương đại|đương đại]] được công nhận về cách sử dụng bút bi cụ thể của họ; về trình độ kỹ thuật, trí tưởng tượng và sự đổi mới của họ. Nghệ sĩ người Mĩ gốc Hàn [[Il Lee]] đã tạo ra các tác phẩm nghệ thuật trừu tượng quy mô lớn, chỉ bằng bút bi từ cuối những năm 1970.<ref name="NYT" />  Từ những năm 1980, [[Lennie Mace]] tạo ra các tác phẩm nghệ thuật chỉ bằng bút bi, giàu trí tưởng tượng với nhiều nội dung và độ phức tạp khác nhau, được áp dụng cho các bề mặt độc đáo bao gồm gỗ và denim.<ref name="Gekkan" /> Nghệ sĩ này đã đặt ra các thuật ngữ như "PENtings" và "Media Graffiti" để mô tả các tác phẩm đa dạng của mình.<ref name="Japan Times" /> Gần đây hơn, nghệ sĩ người Anh [[James Mylne (nghệ sĩ)|James Mylne]] đã tạo ra các tác phẩm nghệ thuật như ảnh thực tế bằng cách sử dụng chủ yếu là bút bi màu đen, đôi khi với màu sắc hỗn hợp tối thiểu.<ref name="Telegraph" />

Sử dụng bút bi để tạo ra các tác phẩm nghệ thuật không phải là không có giới hạn. Tính khả dụng của màu sắc và độ nhạy của mực với ánh sáng là một trong những mối quan tâm của các nghệ sĩ bút bi.<ref name="Care"/> Sai lầm gây ra rủi ro lớn hơn cho các nghệ sĩ dùng bút bi; một khi một dòng được vẽ, nó thường không thể bị xóa.<ref name="Japan Times"/> Ngoài ra, việc "loang lổ" mực trên bề mặt bản vẽ và "chảy" mực cần phải cân nhắc khi sử dụng bút bi cho mục đích nghệ thuật.<ref name="Tricks"/> Mặc dù cơ chế của bút bi vẫn tương đối thay đổi, nhưng thành phần mực đã phát triển để giải quyết một số vấn đề nhất định trong những năm qua, dẫn đến độ nhạy sáng không thể đoán trước và một số mức độ phai màu.<ref name="Care"/>

Ngoài ra, bút bi còn có thể quay nhờ việc thao tác nó bằng ngón tay hay cả bàn tay. Hình thức giải trí này phổ biến từ ít nhất là những năm 1970 cho đến nay, từ trường học, công sở cho đến cả hội nghị, từ thế giới cho đến [[Việt Nam]]. Tuy nhiên, thao tác quay bằng bút bi chỉ có thể tạo ra được những kĩ thuật cơ bản, trong bộ môn [[Quay Bút Nghệ Thuật]], bút bi còn được chỉnh sửa, lắp ráp lại từ những cây bút bi ( hoặc bút chì và cả bút lông ) khác để thuận tiện cho thao tác quay hơn.

== Sản xuất ==
[[Tập tin:Ink_holder_of_a_ballpen.jpg|nhỏ|Hộp đựng mực của bút bi dùng một lần]]
Mặc dù thiết kế và cấu tạo khác nhau giữa các thương hiệu, nhưng các thành phần cơ bản của tất cả các loại bút bi là giống nhau.<ref name="bpp encyc"/> Các thành phần tiêu chuẩn của đầu bút bi bao gồm bản thân "viên bi" quay tự do (phân phối mực trên bề mặt viết), "ổ bi" giữ bi tại chỗ, "kênh mực" nhỏ cung cấp mực cho bi qua ổ bi, và một "bể chứa mực" khép kín cung cấp mực cho viên bi.<ref name="How ballpoints work"/> Trong các loại bút dùng một lần hiện đại, các ống nhựa hẹp chứa mực, và mực bị trọng lực ép xuống viên bi.<ref name="How ballpoints work"/> Đồng thau, thép hoặc carbide wolfram được sử dụng để sản xuất các điểm giống như ổ bi,<ref name="How ballpoints work"/> sau đó được đặt trong một ổ bi bằng đồng.<ref name="Incredible Pen"/>

Chức năng của các thành phần này có thể được so sánh với đầu bôi bóng của lọ bôi chống côn trùng; cùng một công nghệ nhưng lọ bôi chống côn trùng có quy mô lớn hơn. Đầu bút bi đưa mực đến bề mặt viết đồng thời hoạt động như một "bộ đệm" giữa mực trong ngăn chứa và không khí bên ngoài, ngăn mực nhanh khô bên trong ngăn chứa. Các bút bi hiện đại được cho là có thời hạn sử dụng trung bình trong hai năm.<ref name="How ballpoints work"/>

Đầu bút bi có thể viết thoải mái trong thời gian dài không dễ sản xuất vì nó đòi hỏi máy móc có độ chính xác cao và các tấm hợp kim thép cao cấp mỏng. {{Tính đến|2017}} Trung Quốc sản xuất khoảng 80% số bút bi trên thế giới, dựa vào số lượng đầu bút bi và hợp kim kim loại nhập khẩu trước năm 2017.<ref>{{Chú thích web|url=https://www.washingtonpost.com/news/worldviews/wp/2017/01/18/finally-china-manufactures-a-ballpoint-pen-all-by-itself/|tựa đề=Finally, China manufactures a ballpoint pen all by itself|ngày=ngày 18 tháng 1 năm 2017|website=washingtonpost.com|ngày truy cập=ngày 21 tháng 10 năm 2017}}</ref>

Bút bi thông thường là sản phẩm được [[sản xuất hàng loạt]], với các linh kiện rời được sản xuất riêng biệt trên dây chuyền lắp ráp.<ref name="Incredible Pen"/> Các bước cơ bản trong quy trình sản xuất bao gồm sản xuất mực, đúc các thành phần kim loại và nhựa, và lắp ráp thành bút bi.<ref name="bpp encyc" /> [[Marcel Bich]] đã tham gia vào việc phát triển sản xuất bút bi rẻ tiền.<ref name="How ballpoints work" />
== Xem thêm ==

* [[Bút máy]]
* [[Bút chì]]
* [[Bút dạ]]
* [[Bút kim]]
* [[Bút lông]]
* [[Bút nước]]
* [[Bút không gian]]

==Tham khảo==
{{tham khảo|30em |refs=
<ref name="NYT">
{{chú thích báo
 | title = To See the World in Ballpoint Pen
 | first = Benjamin
 | last = Genocchio
 | url = https://www.nytimes.com/2007/08/10/arts/design/10lee.html
 | newspaper = [[The New York Times]]
 | issn = 0362-4331
 | oclc = 1645522
 | date = ngày 10 tháng 8 năm 2007
 | access-date = ngày 30 tháng 3 năm 2017
}}
</ref>

<ref name="Oddity">
{{chú thích báo
 | title = Artist wins £6,000 art prize after using 3p ballpoint pens from Tesco
 | first = Fred
 | last = Attewill
 | url = http://www.metro.co.uk/news/877097-artist-wins-6-000-art-prize-after-using-3p-ballpoint-pens-from-tesco
 | newspaper = [[Metro (British newspaper)|Metro]]
 | publisher = [[Associated Newspapers Ltd]]
 | location = Kensington, London, England
 | issn = 1469-6215
 | oclc = 225917520
 | date = ngày 29 tháng 9 năm 2011
 | access-date = ngày 30 tháng 3 năm 2017
}}
</ref>

<ref name="Tricks">{{chú thích sách
 | last = Johnson
 | first = Cathy
 | title = Watercolor tricks & techniques: 75 new and classic painting secrets
 | url = https://books.google.com/books?id=M2Vik1EPOnAC&q=ballpoint+pen+artwork&pg=PA123
 | access-date = ngày 30 tháng 3 năm 2017
 | edition = illustrated, revised
 | year = 2010
 | publisher = [[North Light Books]]
 | location = Cincinnati, Ohio, USA
 | isbn = 978-1-60061-308-1
 | oclc = 299713330
 | page = 123
 }}{{Liên kết hỏng|date=2023-07-18 |bot=InternetArchiveBot }}</ref>

<ref name="Weekender">{{chú thích tạp chí
 | last = Small
 | first = Suzy
 | date = ngày 19 tháng 8 năm 2005
 | title = Ai Candy; exhibition preview
 | journal = [[Tokyo Weekender]]
 | volume = 2
 | issue = 15
 | page = 16
 | location = Tokyo, Japan
 | publisher = BC Media Group
 | access-date = ngày 3 tháng 5 năm 2012
 | url = http://www.tokyoweekender.com/archives/index.php?vol=2005&issue=15
 | archive-date = ngày 12 tháng 12 năm 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20191212121700/http://www.tokyoweekender.com/archives/index.php?vol=2005&issue=15
 |url-status=dead
 }}</ref>

<ref name="Mylne">
{{chú thích web
 |url=http://www.birodrawing.co.uk/ballpoint_drawing_tips.html
 |title=About Ballpoints, & Using Them in Art
 |last=Mylne
 |first=James
 |year=2010
 |work=Biro Drawing.co.uk
 |publisher=James R. Mylne
 |access-date=ngày 3 tháng 6 năm 2012
 |url-status=dead
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121128044653/http://www.birodrawing.co.uk/
 |archive-date=ngày 28 tháng 11 năm 2012
}}
</ref>

<ref name="Art of Sketching">
{{chú thích sách
 | last = Tizon
 | first = Natalia
 | title = Art of Sketching
 | url = https://books.google.com/books?id=MeyF9BFQKZEC&q=ballpoint+pen+artwork&pg=PA84
 | access-date = ngày 30 tháng 3 năm 2017
 | edition = illustrated
 | year = 2007
 | publisher = [[Sterling Publishing]]
 | location = New York City, New York, USA
 | isbn = 9781402744235
 | oclc = 76951111
 | page = 84
}}
</ref>

<ref name="Japan Times">
{{chú thích báo
 | title = The hair-raising art of Lennie Mace; Lennie Mace Museum
 | first = C.B.
 | last = Liddell
 | url = http://www.japantimes.co.jp/text/fa20020403a1.html
 | newspaper = [[The Japan Times]]
 | publisher = Toshiaki Ogasawara
 | location = Tokyo, Japan
 | issn = 0447-5763
 | oclc = 21225620
 | date = ngày 3 tháng 4 năm 2002
 | access-date = ngày 30 tháng 3 năm 2017
}}
</ref>

<ref name="Tokyo Journal">
{{chú thích tạp chí
 | last = Liddell
 | first = C.B.
 |date=Jan 2002
 | title = Getting the ball rolling in harajuku
 | journal = [[Tokyo Journal]]
 | volume = 21
 | issue = 241
 | pages = 36–37
 | location = Tokyo, Japan
 | publisher = Nexxus Communications K.K.
 | issn = 0289-811X
 | oclc = 13995159
}}
</ref>

<ref name="Telegraph">
{{chú thích báo
 | title = Biro artist recreates Girl With A Pearl Earring masterpiece
 | first = Emily
 | last = Garnham
 | url = http://www.express.co.uk/posts/view/169690/Biro-artist-recreates-Girl-With-A-Pearl-Earring-masterpiece
 | newspaper = [[Daily Express]]
 | publisher = [[Northern and Shell Media]]
 | location = London, England
 | oclc = 173337077
 | date = ngày 16 tháng 4 năm 2010
 | access-date = ngày 30 tháng 3 năm 2017
}}
</ref>

<ref name="Warhol BPP">
{{chú thích sách
 | last1 = Warhol
 | first1 = Andy
 | last2 = Slovak
 | first2 = Richard
 | last3 = Hunt
 | first3 = Timothy
 | title = Warhol Polaroid Portraits
 | url = https://books.google.com/books?id=MB1MGlION0MC&q=ballpoint+pen+artwork&pg=PP8
 | access-date = ngày 30 tháng 3 năm 2017
 | year = 2007
 | publisher = McCaffrey Fine Art
 | location = New York City, New York, USA
 | isbn = 9780979048418
 | oclc = 420821909
 | pages = intro
}}
</ref>

<ref name="Gekkan">
{{chú thích tạp chí
 | last = Honda
 | first = Takahiko
 |date=April 2011
 | title = New York's Playful Ballpoint Picasso
 | journal = 「月刊ギャラリー」(Gekkan Gallery Guide)
 | volume = 4
 | page = 27
 | location = Tokyo, Japan
 | publisher = Gallery Station Co., Ltd.
}}
</ref>

<ref name="Care">
{{chú thích sách
 | last = Holben Ellis
 | first = Margaret
 | title = The care of prints and drawings
 | url = https://books.google.com/books?id=RMevB4KjDRkC&pg=PA103
 | access-date = ngày 30 tháng 3 năm 2017
 | edition = reprint, illustrated
 | year = 1995
 | publisher = [[Rowman Altamira]]
 | location = Lanham, Maryland, USA
 | isbn = 9780761991366
 | oclc = 33404294
 | pages = 101–103
}}
</ref>

<ref name="Incredible Pen">
{{chú thích sách
 | last1 = Dransfield
 | first1 = Rob
 | last2 = Needham
 | first2 = Dave
 | title = GCE AS Level Applied Business Double Award for OCR
 | url = https://books.google.com/books?id=-rEqVZvAGz4C&q=ballpoint+pen&pg=PT125
 | access-date = ngày 30 tháng 3 năm 2017
 | year = 2005
 | publisher = Heinemann Educational Publishers
 | isbn = 978-0-435401-16-0
 | page = 329
}}
</ref>

}}

==Liên kết ngoài==
{{thể loại Commons|Ballpens}}
;Tiếng Anh
* [http://www.ideafinder.com/history/inventions/story055.htm A history of the ballpoint pen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110806083114/http://www.ideafinder.com/history/inventions/story055.htm |date=2011-08-06 }}.
* [http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/magazine/6173154.stm ''Did Biros really revolutionise writing?''] BBC News 24 tháng 10 năm 2006

{{Các loại bút}}

[[Thể loại:Bút]]
[[Thể loại:Từ gốc Pháp]]
[[Thể loại:Văn phòng phẩm]]
[[Thể loại:Văn hóa Argentina]]
[[Thể loại:Phát minh của Hungary]]
[[Thể loại:Phát minh của Hoa Kỳ]]

title: Bút bi

Phát minh bởi: John J. Loud László Bíró (patents)

Công ty: Nhiều hãng

Tính sẵn có: Phương pháp tổ chức thực hiện công việc theo dây chuyền thế giới


text:
# Stilbus convergens
Stilbus convergens là một loài bọ cánh cứng trong họ Phalacridae. Loài này được Casey miêu tả khoa học năm 1890.

wikiname: viwiki

title: Stilbus convergens

in_language: vi

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Stilbus convergens''
| image =
| image caption =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| classis = [[Côn trùng|Insecta]]
| ordo = [[Bọ cánh cứng|Coleoptera]]
| familia = [[Phalacridae]]
| genus = ''[[Stilbus]]''
| species = '''''S. convergens'''''
| binomial = ''Stilbus convergens''
| binomial_authority = [[Thomas Lincoln Casey (con)|Casey]], 1890
}}
'''''Stilbus convergens''''' là một loài [[bọ cánh cứng]] trong họ [[Phalacridae]]. Loài này được Casey miêu tả khoa học năm 1890.<ref>{{Reftabel|2010-Hallan|Dier}}</ref>
==Chú thích==
{{Tham khảo}}

==Tham khảo==

[[Thể loại:Stilbus]]

{{Phalacridae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Giới (regnum): Animalia

Ngành (phylum): Arthropoda

Lớp (class): Insecta

Bộ (ordo): Coleoptera

Họ (familia): Phalacridae

Chi (genus): Stilbus

Loài (species): S. convergens

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Stilbus convergens · Casey, 1890


text:
# Solidago ulmifolia
Solidago ulmifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được Muhl. ex Willd. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1803.

title: Solidago ulmifolia

wikitext:
{{tiêu đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Solidago ulmifolia''
| status =
| status_system =
| status_ref =
| image = Solidago ulmifolia.jpg
| image_caption =
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| unranked_divisio = [[Thực vật có hoa|Angiospermae]]
| unranked_classis = [[Thực vật hai lá mầm thật sự|Eudicots]]
| ordo = [[Bộ Cúc|Asterales]]
| familia = [[Họ Cúc|Asteraceae]]
| genus = ''[[Solidago]]''
| species = '''''S. ulmifolia'''''
| binomial = ''Solidago ulmifolia''
| binomial_authority = Muhl. ex Willd., 1803
}}
'''''Solidago ulmifolia''''' là một loài [[thực vật có hoa]] trong [[họ Cúc]]. Loài này được Muhl. ex Willd. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1803.<ref>{{chú thích web|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/gcc-1754| title=''Solidago ulmifolia''|access-date =ngày 4 tháng 6 năm 2013| author=The Plant List | year =2010}}</ref>

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

==Liên kết ngoài==
{{commonscat|Solidago ulmifolia}}
{{Wikispecies|Solidago ulmifolia}}

[[Thể loại:Solidago]]
[[Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1803]]

{{Astereae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Giới (regnum): Plantae

(không phân hạng): Angiospermae Eudicots

Bộ (ordo): Asterales

Họ (familia): Asteraceae

Chi (genus): Solidago

Loài (species): S. ulmifolia

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Solidago ulmifolia · Muhl. ex Willd., 1803


text:
# Calliostoma pellucidum
Calliostoma pellucidum  là một loài ốc biển, kích thước trung bình, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Calliostomatidae.

## Phân loài
- Calliostoma pellucidum haurakiensis
- Calliostoma pellucidum morioria
- Calliostoma pellucidum spirata

title: Calliostoma pellucidum

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Calliostoma pellucidum ''
| image = Calliostoma pellucidum pellucidum.JPG
| image_caption = '' Calliostoma pellucidum''
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Mollusca]]
| classis = [[Gastropoda]]
| unranked_superfamilia = nhánh [[Vetigastropoda]]
| superfamilia = [[Trochoidea (liên họ)|Trochoidea]]
| familia = [[Calliostomatidae]]
| subfamilia = [[Calliostomatinae]]
| tribus = [[Calliostomatini]]
| genus = ''[[Calliostoma]]''
| species = '''''C. pellucidum'''''
| binomial = ''Calliostoma pellucidum ''
| binomial_authority = ([[Achille Valenciennes|Valenciennes]], 1846) <ref>Valenciennes, Voyage de la Venus, Moll, t. 4, f. 2, 1846</ref>
| synonyms =
{{collapsible list| bullets = true
| ''Calliostoma pellucidum spirata'' (Oliver, 1926)
| ''Calliostoma undulatum''  Finlay, 1923
| ''Calliostoma (Maurea) spirata'' Valenciennes, A, 1846
| ''Trochus pellucidus'' [[Achille Valenciennes|Valenciennes]], 1846
| ''Trochus torquatus''  Anton in Philippi, 1848
| ''Ziziphinus granatus'' Chemn.
}}
}}
'''''Calliostoma pellucidum ''''' là một [[loài]] [[ốc biển|ốc]] biển, kích thước trung bình, là [[động vật thân mềm]] [[động vật chân bụng|chân bụng]] sống ở biển trong họ [[Calliostomatidae]].

==Phân loài==
* ''[[Calliostoma waikanae|Calliostoma pellucidum haurakiensis]]''
* ''[[Calliostoma waikanae|Calliostoma pellucidum morioria]]''
* ''Calliostoma pellucidum spirata''
==Chú thích==
{{Tham khảo|30em}}

==Tham khảo==
* {{wikispecies-inline|Calliostoma pellucidum}}
* {{commonscat-inline|Calliostoma pellucidum}}
* [[Arthur William Baden Powell|Powell A. W. B.]], ''New Zealand Mollusca'', William Collins Publishers Ltd, Auckland, New Zealand 1979 ISBN 0-00-216906-1

[[Thể loại:Calliostoma|P]]
[[Thể loại:Động vật chân bụng New Zealand]]

{{Trochoidea-stub}}

title: Phân loại khoa học

Ngành (phylum): Mollusca

Lớp (class): Gastropoda

(không phân hạng): nhánh Vetigastropoda

Liên họ (superfamilia): Trochoidea

Họ (familia): Calliostomatidae

Phân họ (subfamilia): Calliostomatinae

Tông (tribus): Calliostomatini

Chi (genus): Calliostoma

Loài (species): C. pellucidum

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Calliostoma pellucidum · (Valenciennes, 1846)

title: Danh pháp đồng nghĩa

Danh pháp đồng nghĩa: Danh sách - Calliostoma pellucidum spirata (Oliver, 1926) - Calliostoma undulatum Finlay, 1923 - Calliostoma (Maurea) spirata Valenciennes, A, 1846 - Trochus pellucidus Valenciennes, 1846 - Trochus torquatus Anton in Philippi, 1848 - Ziziphinus granatus Chemn.


text:
# Camissonia graciliflora
Camissonia graciliflora là một loài thực vật có hoa trong họ Anh thảo chiều. Loài này được (Hook. & Arn.) P.H.Raven mô tả khoa học đầu tiên năm 1964.

title: Camissonia graciliflora

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Camissonia graciliflora''
| status =
| status_system =
| status_ref =
| image =
| image_caption =
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| unranked_divisio = [[Thực vật có hoa|Angiospermae]]
| unranked_classis = [[Thực vật hai lá mầm thật sự|Eudicots]]
| unranked_ordo = [[Nhánh hoa Hồng|Rosids]]
| ordo = [[Bộ Đào kim nương|Myrtales]]
| familia = [[Họ Anh thảo chiều|Onagraceae]]
| genus = ''[[Camissonia]]''
| species = '''''C. graciliflora'''''
| binomial = ''Camissonia graciliflora''
| binomial_authority = (Hook. & Arn.) P.H.Raven, 1964
}}
'''''Camissonia graciliflora''''' là một loài [[thực vật có hoa]] trong [[họ Anh thảo chiều]]. Loài này được (Hook. & Arn.) P.H.Raven mô tả khoa học đầu tiên năm 1964.<ref>{{chú thích web|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2695048| title=''Camissonia graciliflora''|access-date =ngày 27 tháng 8 năm 2013| author=The Plant List | year =2010}}</ref>

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}
==Liên kết ngoài==
*{{Thể loại Commons nội dòng|Camissonia graciliflora}}
*{{Wikispecies nội dòng|Camissonia graciliflora}}
*{{IPNI2|Camissonia graciliflora|43859-2|access-date =ngày 27 tháng 8 năm 2013}}

[[Thể loại:Camissonia]]
[[Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1964]]

{{Onagraceae-stub}}

title: Phân loại khoa học

(không phân hạng): Angiospermae Eudicots Rosids

Bộ (ordo): Myrtales

Họ (familia): Onagraceae

Chi (genus): Camissonia

Loài (species): C. graciliflora

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Camissonia graciliflora · (Hook. & Arn.) P.H.Raven, 1964


text:
# Susana Ruiz Cerutti
Susana Myrta Ruiz Cerutti (sinh ngày 18 tháng 11 năm 1940) là một luật sư một nhà ngoại giao và chính khách người Argentina. Bà giữ chức vụ Bộ trưởng Ngoại giao (canciller) trong suốt nhiệm kỳ của tổng thống của Raúl Alfonsín, điều này khiến bà trở thành người phụ nữ đầu tiên trong lịch sử của Argentina giữ chức vụ Bộ trưởng Bộ ngoại giao. Trước đây bà từng là phó bộ trưởng Bộ ngoại giao từ năm 1987 đến năm 1989 cho đến khi bà trở thành bộ trưởng ngoại giao và sau đó giữ chức vụ khác trong Bộ ngoại giao. Trong sự nghiệp ngoại giao của mình, bà cũng là đại sứ của Argentina tại Thụy Sĩ, Liechtenstein và Canada.

## Học vấn và sự nghiệp ban đầu
Sau khi tốt nghiệp khoa luật tại Đại học Buenos Aires (UBA), Ruiz Cerutti đã thực tập cho đến khi nhập học vào Học viện Ngoại giao Argentina (Instituto del Servicio Exterior de la Nacion). Ở đó bà tốt nghiệp với huy chương vàng và bằng danh dự vào năm 1968.

## Sự nghiệp ngoại giao
Trong khoảng từ năm 1972 đến 1985, Ruiz Cerutti đã lãnh đạo hoặc tham gia vào một số nhiệm vụ ngoại giao nhằm giải quyết tranh chấp Beagle Channel thông qua hòa giải giáo hoàng. Bà là đại diện thường trú của Argentina tại Liên Hợp Quốc và Tổ chức các quốc gia châu Mỹ (OAS), và đại diện cho Argentina trong các tổ chức khác. Bà cũng đứng đầu phái đoàn Argentina trong các cuộc đàm phán với Chile về các vấn đề biên giới xuất phát từ vụ việc Laguna del Desierto.

title: Susana Ruiz Cerutti

wikitext:
[[Tập tin:Susana_Ruiz_Cerrutti.jpg|nhỏ|Susana Ruiz Cerutti]]
'''Susana Myrta Ruiz Cerutti''' (sinh ngày 18 tháng 11 năm 1940)<ref name="konex">[http://www.fundacionkonex.com.ar/b280-susana__ruiz_cerutti Biography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110915102706/http://www.fundacionkonex.com.ar/b280-susana__ruiz_cerutti |date = ngày 15 tháng 9 năm 2011}}, Fundación Konex.</ref> là một [[luật sư]] một nhà [[ngoại giao]] và [[chính khách]] người [[Argentina]]. Bà giữ chức vụ Bộ trưởng Ngoại giao (canciller) trong suốt nhiệm kỳ của tổng thống của [[Raúl Alfonsín]], điều này khiến bà trở thành người phụ nữ đầu tiên trong lịch sử của Argentina giữ chức vụ Bộ trưởng Bộ ngoại giao.<ref name="konex"/> Trước đây bà từng là phó bộ trưởng Bộ ngoại giao từ năm 1987 đến năm 1989 cho đến khi bà trở thành bộ trưởng ngoại giao và sau đó giữ chức vụ khác trong Bộ ngoại giao. Trong sự nghiệp ngoại giao của mình, bà cũng là đại sứ của Argentina tại [[Thụy Sĩ]], [[Liechtenstein]] và [[Canada]].<ref name="ascenso">[http://edant.clarin.com/diario/2000/11/10/p-02401.htm ''Un ascenso para la ex canciller'' ("Promotion for the ex-Chancellor")] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304050305/http://edant.clarin.com/diario/2000/11/10/p-02401.htm |date=2016-03-04 }}, ''Clarín'', ngày 10 tháng 11 năm 2000.</ref>

== Học vấn và sự nghiệp ban đầu ==
Sau khi tốt nghiệp khoa luật tại [[Đại học Buenos Aires]] (UBA), Ruiz Cerutti đã thực tập cho đến khi nhập học vào Học viện Ngoại giao Argentina (''Instituto del Servicio Exterior de la Nacion''). Ở đó bà tốt nghiệp với huy chương vàng và bằng danh dự vào năm 1968.<ref name="konex"/>

== Sự nghiệp ngoại giao ==
Trong khoảng từ năm 1972 đến 1985, Ruiz Cerutti đã lãnh đạo hoặc tham gia vào một số nhiệm vụ ngoại giao nhằm giải quyết tranh chấp Beagle Channel thông qua hòa giải giáo hoàng. Bà là đại diện thường trú của Argentina tại [[Liên Hợp Quốc]] và [[Tổ chức các quốc gia châu Mỹ]] (OAS), và đại diện cho Argentina trong các tổ chức khác.<ref name="exterior">[http://old.clarin.com/diario/2005/10/04/elpais/p-01003.htm ''La diplomacia, también con mirada femenina'' ("Diplomacy, with a feminine outlook too")], ''Clarín'', ngày 4 tháng 11 năm 2005.</ref> Bà cũng đứng đầu phái đoàn Argentina trong các cuộc đàm phán với Chile về các vấn đề biên giới xuất phát từ vụ việc Laguna del Desierto.<ref>[http://untreaty.un.org/cod/riaa/cases/vol_XXII/3-149.pdf "Boundary dispute between Argentina and Chile concerning the frontier line between boundary post 62 and Mount Fitzroy"], United Nations. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101227192546/http://untreaty.un.org/cod/riaa/cases/vol_XXII/3-149.pdf |date = ngày 27 tháng 12 năm 2010}}</ref>

== Tham khảo ==
{{tham khảo}}

{{DEFAULTSORT:Ruiz Cerutti, Susana}}
[[Thể loại:Sinh năm 1940]]
[[Thể loại:Luật sư Argentina]]
[[Thể loại:Nữ luật sư Argentina]]
[[Thể loại:Nhân vật còn sống]]


text:
# Phrynobatrachus congicus
Phrynobatrachus congicus là một loài ếch trong họ Petropedetidae. Chúng là loài đặc hữu của Cộng hòa Dân chủ Congo.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là đầm nước ngọt và đầm nước ngọt có nước theo mùa.

title: Phrynobatrachus congicus

wikitext:
{{Bảng phân loại
| status = DD
| status_system = IUCN3.1
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật có dây sống|Chordata]]
| classis = [[Động vật lưỡng cư|Amphibia]]
| ordo = [[Bộ Không đuôi|Anura]]
| familia = [[Petropedetidae]]
| genus = ''[[Phrynobatrachus]]''
| species = '''''P. congicus'''''
| binomial = ''Phrynobatrachus congicus''
| binomial_authority = ([[Ernst Ahl|Ahl]], [[1925]])
| synonyms =
| image =
| name = ''Phrynobatrachus congicus''
}}
'''''Phrynobatrachus congicus''''' là một loài [[bộ Không đuôi|ếch]] trong họ [[Petropedetidae]]. Chúng là loài [[đặc hữu]] của [[Cộng hòa Dân chủ Congo]].
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là [[đầm nước]] ngọt và đầm nước ngọt có nước theo mùa.
== Nguồn ==
* Channing, A. 2004. [http://www.iucnredlist.org/search/details.php/58101/all Phrynobatrachus congicus]{{Liên kết hỏng|date=2021-10-20 |bot=InternetArchiveBot }}. [http://www.iucnredlist.org 2006 IUCN Red List of Threatened Species. ] Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

==Chú thích==
{{Tham khảo|30em}}

==Tham khảo==
* {{wikispecies nội dòng}}

[[Thể loại:Phrynobatrachus]]
[[Thể loại:Động vật đặc hữu Cộng hòa Dân chủ Congo]]

{{Anura-stub}}

title: Tình trạng bảo tồn

Tình trạng bảo tồn: · Thiếu dữ liệu (IUCN 3.1)

title: Phân loại khoa học

Ngành (phylum): Chordata

Lớp (class): Amphibia

Bộ (ordo): Anura

Họ (familia): Petropedetidae

Chi (genus): Phrynobatrachus

Loài (species): P. congicus

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Phrynobatrachus congicus · (Ahl, 1925)


text:
# Dictenidia bimaculata
Dictenidia bimaculata là một loài ruồi hạc phân bố ở miền Cổ bắc.

title: Dictenidia bimaculata

wikitext:
{{Mồ côi|date=tháng 8 năm 2020}}
{{nhan đề nghiêng}}{{Bảng phân loại
| name = ''Dictenidia bimaculata''
| image = Dictenidia.bimaculata.male.jpg
| image_caption = ''Dictenidia bimaculata'' male
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| classis = [[Côn trùng|Insecta]]
| ordo = [[Ruồi|Diptera]]
| familia = [[Họ Ruồi hạc|Tipulidae]]
| genus = ''[[Dictenidia]]''
| species = '''''D. bimaculata'''''
| binomial = ''Dictenidia bimaculata''
| binomial_authority = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], 1761)
| synonyms =
*''Tipula bimaculata'' <small>[[Carl Linnaeus|Linnaeus]], 1758</small><ref name="Chandler">{{chú thích sách | last = Chandler | first = Peter J. | year = 1998 | title = Checklists of Insects of the British Isles (New Series) Part 1: Diptera | journal = [[R.E.S Handbooks#Vol: 11.26 12 - Check Lists of British Insects|Handbooks for the Identification of British Insects]] | volume = 12 | issue = 1 | series = New Series | pages= 1–234 | isbn = 0-901546-82-8 | publisher = [[Royal Entomological Society of London]] | location = London }}</ref>
*''Tipula maculata''
}}
'''''Dictenidia bimaculata''''' là một loài ruồi hạc phân bố ở [[miền Cổ bắc]].

== Hình ảnh ==
<gallery>
Tập tin:Dictenidia.bimaculata.wing.detail.jpg
Tập tin:Dictenidia.bimaculata3.-.lindsey.jpg
</gallery>

==Chú thích==

==Tham khảo==
* [http://ip30.eti.uva.nl/ccw/index.php Catalogue of the crane flies of the world] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100425044209/http://ip30.eti.uva.nl/ccw/index.php |date = ngày 25 tháng 4 năm 2010}}
* {{commonscat-inline|Dictenidia bimaculata}}

==Tham khảo==
<references>
<ref name ="COL">{{chú thích web|url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2011/search/all/key/Dictenidia+bimaculata/match/1|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.|access-date = 5 tháng 6 năm 2012 |author= Bisby |first = F.A. |last2 = Roskov |first2 = Y.R. |last3 = Orrell |first3 = T.M. |last4 = Nicolson |first4 = D. |last5 = Paglinawan |first5 = L.E. |last6 = Bailly |first6 = N. |last7 = Kirk |first7 = P.M. |last8 = Bourgoin |first8 = T. |last9 = Baillargeon |first9= G. |last10 = Ouvrard |first10 = D.|year= 2011|publisher=Species 2000: Reading, UK.}}</ref>
</references>

[[Thể loại:Động vật được mô tả năm 1761]]
[[Thể loại:Dictenidia]]
[[Thể loại:Bộ Ruồi châu Âu]]
[[Thể loại:Côn trùng hai cánh châu Á]]
[[Thể loại:Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên]]

{{Tipulidae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Bộ (ordo): Diptera

Họ (familia): Tipulidae

Chi (genus): Dictenidia

Loài (species): D. bimaculata

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Dictenidia bimaculata · (Linnaeus, 1761)

title: Danh pháp đồng nghĩa

Danh pháp đồng nghĩa: - Tipula bimaculata Linnaeus, 1758 - Tipula maculata


text:
# Staszowski
Staszowski là một huyện thuộc tỉnh Świętokrzyskie của Ba Lan. Huyện có diện tích 925 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của huyện là 73125 người và mật độ 79 người/km².

title: Staszowski

wikitext:
{{Thông tin khu dân cư
| name = Huyện Staszowski
| native_name=Powiat staszowski
| settlement_type=[[Phân cấp hành chính Ba Lan|Huyện]]
| image_flag = POL powiat staszowski flag.svg
| image_shield = POL powiat staszowski COA.svg
| image_map = POL powiat staszowski map.svg
| map_caption=Vị trí trong tỉnh
| pushpin_map = Poland
| pushpin_label_position = bottom
| coordinates_region = PL
| subdivision_type = Quốc gia
| subdivision_name = {{POL}}
| subdivision_type1 = [[Phân cấp hành chính Ba Lan|Tỉnh]]
| subdivision_name1 = [[Świętokrzyskie]]
| leader_title =
| leader_name =
| elevation_m =
| area_total_km2 = 925
| population_as_of = 2011
| population_total = 73125
| population_density_km2 = 79
| timezone = [[Giờ chuẩn Trung Âu|CET]]
| utc_offset = +1
| timezone_DST = [[Giờ Mùa hè Trung Âu|CEST]]
| utc_offset_DST = +2
| latd =
| latm =
| lats =
| latNS =
| longd =
| longm =
| longs =
| longEW =
| postal_code_type =
| postal_code =
| blank_name =
| blank_info =
| website = }}

'''Staszowski''' là một huyện thuộc tỉnh [[Świętokrzyskie]] của [[Ba Lan]]. Huyện có diện tích 925 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của huyện là 73125 người và mật độ 79 người/km².<ref>{{chú thích sách|url=http://www.stat.gov.pl/gus/5840_908_ENG_HTML.htm|title=Area and Population in the Territorial Profile in 2011|ISSN=1505-5507|date = ngày 10 tháng 8 năm 2011 |accessdate = ngày 11 tháng 5 năm 2012}}</ref>

== Tham khảo ==
{{Tham khảo}}

{{sơ khai Ba Lan}}

[[Thể loại:Huyện của Świętokrzyskie]]

title: Huyện Staszowski · Powiat staszowski

Quốc gia: Ba Lan

Tỉnh: Świętokrzyskie

Thủ phủ: Staszów

title: Diện tích

title: Dân số (2011)

• Mùa hè (DST): CEST (UTC+2)


text:
# McCracken, Kansas
McCracken là một thành phố thuộc quận Rush, tiểu bang Kansas, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 190 người.

## Dân số
Dân số các năm:
- Năm 2000: 211 người
- Năm 2010: 190 người

title: McCracken, Kansas

wikitext:
{{Thông tin khu dân cư
 | tên chính thức =
 | tên =McCracken, Kansas
 | settlement_type = [[Thành phố tại Hoa Kỳ|Thành phố]]
 | tên hiệu =
 | khẩu hiệu =
 | hình nền trời =
 | hình cờ =
 | hình con dấu =
 | bản đồ =Rush County Kansas Incorporated and Unincorporated areas McCracken Highlighted.svg
 | ctbd = Vị trí trong [[Quận Rush, Kansas|Quận Rush]], [[Kansas]]
 | bản đồ 1=Map of USA KS.svg |ctbd1=Vị trí tiểu bang Kansas ở Hoa Kỳ | subdivision_type = [[Quốc gia]]
| subdivision_type1 = [[Tiểu bang Hoa Kỳ|Tiểu bang]]
 | subdivision_type2 = [[Danh sách các quận ở Kansas|Quận]]
 | subdivision_name = [[Hoa Kỳ]]
 | subdivision_name1 = [[Kansas]]
 | subdivision_name2 = [[Quận Rush, Kansas|Quận Rush]]
 | established_title =
 | established_date =
 | established_title2 =
 | established_date2 =
 | government_type =
 | leader_title =
 | leader_tên =
 | area_magnitude =
 | area_total_sq_mi =
 | area_total_km2 =
 | area_land_sq_mi =
 | area_land_km2 =
 | area_water_sq_mi =
 | area_water_km2 =
 | area_urban_sq_mi =
 | area_urban_km2 =
 | area_metro_km2 =
 | area_metro_sq_mi =
 | population_as_of=2010
 | population_footnotes =
 | population_total = 190
 | population_urban =
 | population_metro =
 | population_density_sq_mi =
 | population_density_km2 =
 | timezone = [[Múi giờ miền Trung (Bắc Mỹ)|CST]]
 | utc_offset = -6
 | timezone_DST = '''CDT'''
 | utc_offset_DST = -5
 | latd = | latm = | lats = | latNS = N
 | longd = | longm = | longs = | longEW = W
 | elevation_footnotes=
 | elevation_ft =
 | elevation_m =
 | website =
 | footnotes =
}}
'''McCracken''' là một [[thành phố tại Hoa Kỳ|thành phố]] thuộc [[Quận Rush, Kansas|quận Rush]], tiểu bang [[Kansas]], [[Hoa Kỳ]]. Năm 2010, dân số của xã này là 190 người.<ref>{{chú thích web|url=http://www.census.gov/geo/www/gazetteer/gazetteer2010.html|title=2010 Census Gazetteer Files|publisher=[[Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ]]|access-date=2012-10-14}}</ref>

== Dân số ==
Dân số các năm:
*Năm 2000: 211 người
*Năm 2010: 190 người
==Tham khảo==
{{Tham khảo}}

== Xem thêm ==
* [http://factfinder2.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=DEC_10_PL_GCTPL2.ST16&prodType=table American Finder]

{{Sơ khai Kansas}}

{{DEFAULTSORT:McCracken}}
[[Thể loại:Thành phố của Kansas]]
[[Thể loại:Quận Rush, Kansas]]

title: McCracken, Kansas

Quốc gia: Hoa Kỳ

Tiểu bang: Kansas

Quận: Quận Rush

title: Dân số (2010)

• Mùa hè (DST): CDT (UTC-5)


text:
# Alyssum cypricum
Alyssum cypricum là một loài thực vật có hoa trong họ Cải. Loài này được Nyár. mô tả khoa học đầu tiên năm 1927 publ. 1928.

title: Alyssum cypricum

wikitext:
{{tiêu đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name =''Alyssum cypricum''
| status =
| status_system =
| status_ref =
| image = Alyssum cypricum kz1.jpg
| image_caption=
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| unranked_divisio = [[Thực vật có hoa|Angiospermae]]
| unranked_classis = [[Thực vật hai lá mầm thật sự|Eudicots]]
| ordo = [[Bộ Cải|Brassicales]]
| familia = [[Họ Cải|Brassicaceae]]
| genus = ''[[Alyssum]]''
| species = '''''A. cypricum'''''
| binomial = ''Alyssum cypricum''
| binomial_authority = Nyár., 1927 publ. 1928
}}
'''''Alyssum cypricum''''' là một loài [[thực vật có hoa]] trong [[họ Cải]]. Loài này được Nyár. mô tả khoa học đầu tiên năm 1927 publ. 1928.<ref>{{chú thích web|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2632050| title=''Alyssum cypricum''|access-date =ngày 9 tháng 6 năm 2013| author=The Plant List | year =2010}}</ref>

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

==Liên kết ngoài==
*{{Thể loại Commons nội dòng|Alyssum cypricum}}
*{{Wikispecies nội dòng|Alyssum cypricum}}
*{{IPNI2|Alyssum cypricum|277438-1|access-date =ngày 9 tháng 6 năm 2013}}

[[Thể loại:Alyssum]]
[[Thể loại:Thực vật được miêu tả năm 1927 publ. 1928]]

{{Brassicaceae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Bộ (ordo): Brassicales

Họ (familia): Brassicaceae

Chi (genus): Alyssum

Loài (species): A. cypricum

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Alyssum cypricum · Nyár., 1927 publ. 1928


text:
# Rinorea guianensis
Rinorea guianensis là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa tím. Loài này được Aubl. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1775.

title: Rinorea guianensis

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Rinorea guianensis''
| status =
| status_system =
| status_ref =
| image = 14910-Rinorea melanodonta-Tabaro.jpg
| image_caption =
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| unranked_divisio = [[Thực vật có hoa|Angiospermae]]
| unranked_classis = [[Thực vật hai lá mầm thật sự|Eudicots]]
| unranked_ordo = [[Nhánh hoa Hồng|Rosids]]
| ordo = [[Bộ Sơ ri|Malpighiales]]
| familia = [[Họ Hoa tím|Violaceae]]
| genus = ''[[Rinorea]]''
| species = '''''R. guianensis'''''
| binomial = ''Rinorea guianensis''
| binomial_authority = [[Jean Baptiste Christophe Fusée Aublet|Aubl.]], [[1775]]{{Bioref|Tropicos|15 août 2014|ref}}
}}
'''''Rinorea guianensis''''' là một loài [[thực vật có hoa]] trong [[họ Hoa tím]]. Loài này được Aubl. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1775.<ref>{{chú thích web|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2528324| title=''Rinorea guianensis''|accessdate=ngày 2 tháng 9 năm 2013| author=The Plant List | year =2010}}</ref>

== Hình ảnh ==
<gallery>
Tập tin:Flickr - BioDivLibrary - n19 w1150 (1).jpg
Tập tin:Flickr - BioDivLibrary - n20 w1150 (2).jpg
Tập tin:Flickr - BioDivLibrary - n21 w1150.jpg
</gallery>

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}
==Liên kết ngoài==
*{{commonscat-inline|Rinorea}}
*{{wikispecies-inline|Rinorea guianensis}}
*{{IPNI2|Rinorea guianensis|867224-1|accessdate=ngày 2 tháng 9 năm 2013}}

[[Thể loại:Rinorea]]
[[Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1775]]

{{Violaceae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Bộ (ordo): Malpighiales

Họ (familia): Violaceae

Chi (genus): Rinorea

Loài (species): R. guianensis

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Rinorea guianensis · Aubl., 1775Requires id and title parameters


text:
# Trận Ain Jalut
Trận Ain Jalut (một địa danh ở Syria) diễn ra vào ngày 3 tháng 9 năm 1260 giữa nhà Mamluk của Ai Cập với đạo quân Mông Cổ xâm lược. Trong trận này, quân Mamluk do Sultan Qutuz chỉ huy đã đập tan đạo quân Mông Cổ và giết chết đại tướng Mông Cổ Kit-buqa, đánh dấu chiến thắng đầu tiên của người Ả Rập trước quân xâm lược Mông Cổ. Mặc dù chiến thắng này không lớn về tầm vóc do những lực lượng viễn chinh Mông Cổ chủ yếu đã rút đi trước đó, tuy nhiên nó có ý nghĩa tâm lý to lớn với người Ả Rập, cho thấy đạo quân Mông Cổ vô địch vẫn có thể bị đánh bại.

## Bối cảnh
Mông Kha lên ngôi Đại Hãn Mông Cổ năm 1251 và ngay lập tức chỉ định Húc Liệt Ngột (Hulegu), người anh em của mình đi cai trị Ba Tư, làm thống lĩnh quân đội viễn chinh các nước Hồi giáo. Hulegu đã giành được một loạt chiến công, diệt triều ismaili ở Ba Tư, Abbas ở Baghda rồi tiến về Ai Cập. Tuy nhiên, cái chết của Mông Kha năm 1258 đã khiến Hulegu rút quân, có thể vì, để tham dự cuộc bầu đại hãn mới theo truyền thống Mông Cổ. Vì vậy, chỉ còn một đội quân nhỏ của Mông Cổ ở lại Syria.
Lợi dụng tình trạng này, quân Mamluk sau khi đạt được thỏa thuận ngừng chiến với Thập tự quân Công giáo đã tấn công đội quân Mông Cổ ở bắc Galilee và tiêu diệt lực lượng này cùng với viên chỉ huy Kit-buqa.

title: Trận Ain Jalut

wikitext:
{{Thông tin chiến tranh
|image=
|caption=
|conflict=Trận Ain Jalut
|partof=[[Mông Cổ đột kích vào Palestine]]
|date=[[3 tháng 9]], [[1260]]
|place=Ain Jalut, [[Palestine]]
|result= [[Nhà Mamluk]] của [[Ai Cập]] chiến thắng
|combatant1=[[Nhà Mamluk]] của [[Ai Cập]]
|combatant2=[[Mông Cổ]]
[[Gruzia]]
[[Cilicia Armenia]]
|commander1=[[Qutuz|Saif ad-Din Qutuz]],
[[Baybars I|Baybars]]
|commander2=[[Kitbuqa|Khiếp Đích Bất Hoa]] {{KIA}}
|strength1=Khoảng 20.000<ref name="companion">{{chú thích sách|author=Robert Cowley|others=Geoffrey Parker|title=The Reader's Companion to Military History|publisher=[[Houghton Mifflin]]|year=2001|language=tiếng Anh|isbn=978-0618127429| url=http://books.google.com/books?id=qOEu4ALwR-IC&pg=PA44&dq=%22Ayn+Jalut,+Battle+of%22&hl=en&sig=x-RU3-JbU6AYVFwH_zaLbLcQBuM| pages= 44|access-date = ngày 26 tháng 3 năm 2008}}</ref>
|strength2=Từ 8,000<ref>Encyclopdeia of Mongolia and Mongol Empire</ref> đến 20.000<ref name="companion" />
|casualties1=Không rõ
|casualties2=Thưong vong lớn
}}
'''Trận Ain Jalut''' (một địa danh ở [[Syria]]) diễn ra vào ngày [[3 tháng 9]] năm [[1260]] giữa [[nhà Mamluk]] của [[Ai Cập]] với [[Đế quốc Mông Cổ|đạo quân Mông Cổ xâm lược]]. Trong trận này, quân Mamluk do [[Sultan]] [[Qutuz]] chỉ huy đã đập tan đạo quân Mông Cổ và giết chết đại tướng Mông Cổ [[Kit-buqa]], đánh dấu chiến thắng đầu tiên của người [[Ả Rập]] trước quân xâm lược Mông Cổ. Mặc dù chiến thắng này không lớn về tầm vóc do những lực lượng viễn chinh Mông Cổ chủ yếu đã rút đi trước đó, tuy nhiên nó có ý nghĩa tâm lý to lớn với người Ả Rập, cho thấy đạo quân Mông Cổ vô địch vẫn có thể bị đánh bại.

== Bối cảnh ==
[[Mông Kha]] lên ngôi Đại Hãn Mông Cổ năm 1251 và ngay lập tức chỉ định [[Húc Liệt Ngột]] (Hulegu), người anh em của mình đi cai trị Ba Tư, làm thống lĩnh quân đội viễn chinh các nước Hồi giáo. Hulegu đã giành được một loạt chiến công, diệt triều ismaili ở Ba Tư, Abbas ở Baghda rồi tiến về Ai Cập. Tuy nhiên, cái chết của Mông Kha năm 1258 đã khiến Hulegu rút quân, có thể vì, để tham dự cuộc bầu đại hãn mới theo truyền thống Mông Cổ. Vì vậy, chỉ còn một đội quân nhỏ của Mông Cổ ở lại Syria.

Lợi dụng tình trạng này, quân Mamluk sau khi đạt được thỏa thuận ngừng chiến với Thập tự quân Công giáo đã tấn công đội quân Mông Cổ ở bắc Galilee và tiêu diệt lực lượng này cùng với viên chỉ huy Kit-buqa.

== Chú thích ==
{{Tham khảo}}

{{DEFAULTSORT:Ain Jalut}}
[[Thể loại:Lịch sử Palestine]]
[[Thể loại:Lịch sử Israel]]
[[Thể loại:Xung đột năm 1260]]
[[Thể loại:Lịch sử Hồi giáo]]

title: Trận Ain Jalut

Địa điểm: Ain Jalut, Palestine

Kết quả: Nhà Mamluk của Ai Cập chiến thắng

title: Tham chiến

Nhà Mamluk của Ai Cập: Mông Cổ · Gruzia · Cilicia Armenia

title: Chỉ huy và lãnh đạo

Saif ad-Din Qutuz, · Baybars: Khiếp Đích Bất Hoa †

title: Lực lượng

title: Thương vong và tổn thất

Không rõ: Thưong vong lớn


text:
# Howa Type 89
Howa Shiki 89 hay còn gọi là Howa Type 89 (89式5.56mm小銃, はちきゅうしき5.56ミリしょうじゅう, hachi-kyūshiki-go-ten-go-roku-miri-syōjū) là một loại súng trường tấn công sử dụng đạn tiêu chuẩn 5.56×45mm NATO do Mỹ phát triển. Súng này do Nhật Bản chế tạo (ủy thác cho HOWA Machiner) để trang bị cho Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản và các Đội An ninh Đặc biệt của Lực lượng Tuần Duyên Nhật Bản. Loại súng này không bao giờ được xuất khẩu ra khỏi Nhật Bản theo luật cấm xuất khẩu vũ khí tối tân của Nhật Bản để bảo vệ các thông số bí mật quân sự. Shiki 89 đã thay thế các khẩu súng trường tự động Shiki 64 trước đó trong việc chiến đấu ngoài chiến tuyến.

## Lịch sử

### Bối cảnh
Trong chiến tranh Việt Nam, quân đội Hoa Kỳ đã thay thế khẩu M14 bằng khẩu M16 vì nhiều lý do khác nhau trong đó có lý do là để có tốc độ bắn nhanh hơn, nhẹ hơn và độ giật ít hơn. Trên thực tế việc đó đã rút ngắn tầm tác chiến hiệu quả của bộ binh trên chiến trường vì loại đạn 5.56x45mm NATO sát thương khá kém trong khoảng cách xa, dù vậy loại đạn 5,56x45mm vẫn trở thành loại đạn tiêu chuẩn cho tất cả các loại súng trường tấn công của NATO. Khi nhu cầu về một loại súng trường trang bị đại trà cho quân đội sử dụng loại đạn tiêu chuẩn mới tăng lên trong JMSDF, Viện Nghiên cứu và Phát triển Kỹ thuật thuộc Cục Phòng vệ Nhật Bản (nay là Bộ Quốc phòng Nhật Bản) đã đặt hàng HOWA Machinery phát triển một loại súng trường tấn công mới thay thế cho Shiki 64 sử dụng đạn 7,62x51mm NATO đã phục vụ  25 năm trước đó.

### Nguyên lý thiết kế
HOWA Machinery đảm nhiệm hầu hết việc phát triển chính do công ty đã được Công ty Armalite của Liên bang Mỹ bán giấy phép sản xuất súng trường  Armalite AR-18 dùng cho mục đích thương mại. Đáng lưu ý, khẩu AR-18 đã bị Quân đội Liên bang  Mỹ chối bỏ, không chấp nhận sử dụng khi nó được giới thiệu, dù cho sở hữu nhiều ưu điểm lớn so với khẩu M-16 hay M4.
Giống như hầu hết các dòng súng sử dụng cỡ đạn 5.56×45mm, Type 89 có cơ cấu nạp đạn hoạt động theo nguyên tắc trích khí với piston ngắn, bệ khóa nòng hình vuông được cố định bên trong buồng đạn bằng 2 thanh dẫn. Mỗi thanh dẫn có lò xo của riêng mình, cả hai đều được cố định vào một tấm thép nhỏ ở cuối buồng đạn.
Quá trình tháo-lắp thanh dẫn, bệ khóa nòng khá đơn giản, thoi nạp đạn xoay của khẩu súng có 7 mấu tương tự như trên AR-15 nhằm khóa viên đạn cố định vào buồng đạn. Buồng đạn của Type 89 được gia công bằng thép dập tương tự như AKM. Các bộ phận của nó có độ dung sai khá lớn. Nòng súng của Type 89 được thiết kế dưới dạng gắn tự do (không tiếp xúc với bất kì bộ phận nào khác của súng ngoài khoang chứa đạn và bộ phận trích khí) và được mạ crôm để hạn chế việc bị ăn mòn. Type 89 sử dụng hộp đạn 20/30 viên STANAG tiêu chuẩn. Hộp đạn của Type 89 được làm bằng nhựa chịu lực và được thiết kế để có gắn cùng nhau mà không cần dụng cụ hỗ trợ. Ngoài ra một loại hộp đạn tròn kép cũng được chế tạo với sức chứa là 100 viên.
Thiết kế thước ngắm của súng trường Type 89 gần như tương tự AR-18 nhưng được cải tiện lại, thân súng cũng được thu gọn để phù hợp hơn với binh sĩ Nhật Bản. Tay cầm và hầu hết những chi tiết bọc ngoài của khẩu súng được làm bằng bằng vật liệu nhựa tổng hợp cao phân tử và chịu lực cao để giảm trọng lượng, thép được gia cố vào ở những nơi cần thiết. Tay cầm cò súng có sáu rãnh để có thể dễ dàng cầm nắm hơn. Tất cả các chi tiết của khẩu súng đều được gắn với nhau bởi các đinh ghim vì thế có thể tháo rời và ráp lại khẩu súng mà không cần đến công cụ. Giống như nhiều mẫu súng trường tấn công trước đó của Nhật Bản, báng súng của type 89 được làm dạng khung có thể gấp gọn lại để tiết kiệm không gian khi di chuyển, phần cuối báng súng có khoang trống để chứa các dụng cụ làm sạch. Để tăng khả năng hỗ trợ hỏa lực trên chiến trường, Type 89 cũng có thể gắn chân chống chữ V để việc tác chiến được thuận tiện hơn hoặc có thể tích hợp thêm các loại vũ khí khác như súng phóng lựu tiêu chuẩn M203 của Mỹ hay súng phóng lựu Type 06 do Nhật Bản tự phát triển. Súng còn có thể lắp thêm lưỡi lê một cách nhanh chóng để cận chiến.
Để có thể phát triển loại súng phù hợp với binh lính Nhật, một số lượng nhỏ các mẫu thử nghiệm đã được đưa cho lực lượng phòng vệ Nhật Bản để thực nghiệm. Sau khi thu tập thông tin từ giai đoạn thử nghiệm thì khẩu AR-18 được nghiên cứu kỹ hơn, mẫu đầu tiên được lên thiết kế là HR-16 (HR1604). Mẫu HR-15 là mẫu theo dự tính sẽ trở thành Shiki 89 nhưng sau khi phát triển sâu hơn thì có thêm các mẫu HR-10, HR-11 và mẫu HR-13 năm 1989 trở thành Shiki 89.

title: Howa Type 89

wikitext:
{{Infobox Weapon
|name=Howa Shiki 89
|image=[[Hình:Type 89 Assault Rifle JGSDF.jpg|300px]]
|caption=
|origin={{flagcountry|Nhật Bản}}
|type=[[súng trường tấn công]]

|is_ranged=yes
|is_bladed=
|is_explosive=
|is_artillery=
|is_vehicle=

|service= 1989 — Nay
|used_by= [[Lực lượng Tự vệ Nhật Bản|Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản]]
[[Lực lượng Bảo vệ bờ biển Nhật Bản]]
[[Gìn giữ hòa bình Liên Hợp Quốc]]
[[Phái bộ gìn giữ hòa bình Liên Hợp Quốc tại Nam Sudan]]
|wars= [[Chiến tranh Iraq]]

|designer=Viện Nghiên cứu và Phát triển Kỹ thuật, Cục Phòng vệ Nhật Bản
|design_date=
|manufacturer=[[Howa]]
|unit_cost=
|production_date= 1989 — Nay
|number=110.518
|variants=Type 89-F hay Type 89 Para (biến thể báng gập)

|weight=3,5 kg
|length=916 mm, 670 mm với Shiki 89-F
|part_length=420 mm
|crew=

|cartridge=[[5,56×45mm NATO]]
|action=[[Nạp đạn bằng khí nén]]
|rate= 750 viên/phút
|velocity=920 m/s
|range=500 m
|max_range=
|feed=Hộp đạn rời 20 hay 30 viên
|sights=[[Điểm ruồi]] hay [[ống nhắm]] lắp thêm vào trên thanh răng
}}
'''Howa Shiki 89''' hay còn gọi là Howa Type 89 (89式5.56mm小銃, はちきゅうしき5.56ミリしょうじゅう, hachi-kyūshiki-go-ten-go-roku-miri-syōjū) là một loại [[súng trường tấn công]] sử dụng đạn tiêu chuẩn 5.56×45mm NATO do Mỹ phát triển. Súng này do Nhật Bản chế tạo (ủy thác cho HOWA Machiner) để trang bị cho [[Lực lượng Tự vệ Nhật Bản|Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản]] và các [[Đội An ninh Đặc biệt]] của [[Lực lượng Tuần Duyên Nhật Bản]]. Loại súng này không bao giờ được xuất khẩu ra khỏi Nhật Bản theo luật cấm xuất khẩu vũ khí tối tân của Nhật Bản để bảo vệ các thông số bí mật quân sự. Shiki 89 đã thay thế các khẩu súng trường tự động [[Howa Shiki 64|Shiki 64]] trước đó trong việc chiến đấu ngoài chiến tuyến.

== Lịch sử ==

=== Bối cảnh ===
Trong [[chiến tranh Việt Nam]], [[quân đội Hoa Kỳ]] đã thay thế khẩu [[M14]] bằng khẩu [[M16]] vì nhiều lý do khác nhau trong đó có lý do là để có tốc độ bắn nhanh hơn, nhẹ hơn và độ giật ít hơn. Trên thực tế việc đó đã rút ngắn tầm tác chiến hiệu quả của bộ binh trên chiến trường vì loại đạn [[5,56×45mm NATO|5.56x45mm NATO]] sát thương khá kém trong khoảng cách xa, dù vậy loại đạn 5,56x45mm vẫn trở thành loại đạn tiêu chuẩn cho tất cả các loại [[súng trường tấn công]] của [[NATO]]. Khi nhu cầu về một loại súng trường trang bị đại trà cho quân đội sử dụng loại đạn tiêu chuẩn mới tăng lên trong JMSDF, Viện Nghiên cứu và Phát triển Kỹ thuật thuộc [[Bộ Quốc phòng Nhật Bản|Cục Phòng vệ Nhật Bản (nay là Bộ Quốc phòng Nhật Bản)]] đã đặt hàng HOWA Machinery phát triển một loại súng trường tấn công mới thay thế cho Shiki 64 sử dụng đạn [[7.62×51mm NATO|7,62x51mm NATO]] đã phục vụ  25 năm trước đó.

=== Nguyên lý thiết kế ===
HOWA Machinery đảm nhiệm hầu hết việc phát triển chính do công ty đã được Công ty Armalite của Liên bang Mỹ bán giấy phép sản xuất súng trường  [[Armalite AR-18]] dùng cho mục đích thương mại. Đáng lưu ý, khẩu AR-18 đã bị Quân đội Liên bang  Mỹ chối bỏ, không chấp nhận sử dụng khi nó được giới thiệu, dù cho sở hữu nhiều ưu điểm lớn so với khẩu M-16 hay M4.

Giống như hầu hết các dòng súng sử dụng cỡ đạn 5.56×45mm, Type 89 có cơ cấu nạp đạn hoạt động theo nguyên tắc trích khí với piston ngắn, bệ khóa nòng hình vuông được cố định bên trong buồng đạn bằng 2 thanh dẫn. Mỗi thanh dẫn có lò xo của riêng mình, cả hai đều được cố định vào một tấm thép nhỏ ở cuối buồng đạn.

Quá trình tháo-lắp thanh dẫn, bệ khóa nòng khá đơn giản, thoi nạp đạn xoay của khẩu súng có 7 mấu tương tự như trên AR-15 nhằm khóa viên đạn cố định vào buồng đạn. Buồng đạn của Type 89 được gia công bằng thép dập tương tự như AKM. Các bộ phận của nó có độ dung sai khá lớn. Nòng súng của Type 89 được thiết kế dưới dạng gắn tự do (không tiếp xúc với bất kì bộ phận nào khác của súng ngoài khoang chứa đạn và bộ phận trích khí) và được mạ crôm để hạn chế việc bị ăn mòn. Type 89 sử dụng hộp đạn 20/30 viên STANAG tiêu chuẩn. Hộp đạn của Type 89 được làm bằng nhựa chịu lực và được thiết kế để có gắn cùng nhau mà không cần dụng cụ hỗ trợ. Ngoài ra một loại hộp đạn tròn kép cũng được chế tạo với sức chứa là 100 viên.

Thiết kế thước ngắm của súng trường Type 89 gần như tương tự AR-18 nhưng được cải tiện lại, thân súng cũng được thu gọn để phù hợp hơn với binh sĩ Nhật Bản. Tay cầm và hầu hết những chi tiết bọc ngoài của khẩu súng được làm bằng bằng vật liệu nhựa tổng hợp cao phân tử và chịu lực cao để giảm trọng lượng, thép được gia cố vào ở những nơi cần thiết. Tay cầm cò súng có sáu rãnh để có thể dễ dàng cầm nắm hơn. Tất cả các chi tiết của khẩu súng đều được gắn với nhau bởi các đinh ghim vì thế có thể tháo rời và ráp lại khẩu súng mà không cần đến công cụ. Giống như nhiều mẫu súng trường tấn công trước đó của Nhật Bản, báng súng của type 89 được làm dạng khung có thể gấp gọn lại để tiết kiệm không gian khi di chuyển, phần cuối báng súng có khoang trống để chứa các dụng cụ làm sạch. Để tăng khả năng hỗ trợ hỏa lực trên chiến trường, Type 89 cũng có thể gắn chân chống chữ V để việc tác chiến được thuận tiện hơn hoặc có thể tích hợp thêm các loại vũ khí khác như súng phóng lựu tiêu chuẩn M203 của Mỹ hay súng phóng lựu Type 06 do Nhật Bản tự phát triển. Súng còn có thể lắp thêm [[lưỡi lê]] một cách nhanh chóng để cận chiến.

Để có thể phát triển loại súng phù hợp với binh lính Nhật, một số lượng nhỏ các mẫu thử nghiệm đã được đưa cho lực lượng phòng vệ Nhật Bản để thực nghiệm. Sau khi thu tập thông tin từ giai đoạn thử nghiệm thì khẩu AR-18 được nghiên cứu kỹ hơn, mẫu đầu tiên được lên thiết kế là HR-16 (HR1604). Mẫu HR-15 là mẫu theo dự tính sẽ trở thành Shiki 89 nhưng sau khi phát triển sâu hơn thì có thêm các mẫu HR-10, HR-11 và mẫu HR-13 năm 1989 trở thành Shiki 89.

== Tham khảo ==

*Hogg, Ian (2000). Jane's Guns Recognition Guide Second Edition. Glasgow: Janes. ISBN 0-00-472453-4.

== Liên kết ngoài ==
* [http://www.mod.go.jp/gsdf/equipment/index.html#/detail/0/0_25/ Official JGSDF Page]
* [http://www.youtube.com/watch?v=ySWAQHrgs04 Howa Shiki 89 bắn thử]

{{Biến thể AR-16}}

[[Thể loại:Súng trường tấn công]]
[[Thể loại:Súng trường Nhật Bản]]

title: Howa Shiki 89

Loại: súng trường tấn công

Nơi chế tạo: Nhật Bản

title: Lược sử hoạt động

Phục vụ: 1989 — Nay

Sử dụng bởi: Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản · Lực lượng Bảo vệ bờ biển Nhật Bản · Gìn giữ hòa bình Liên Hợp Quốc · Phái bộ gìn giữ hòa bình Liên Hợp Quốc tại Nam Sudan

Trận: Chiến tranh Iraq

title: Lược sử chế tạo

Nhà sản xuất: Howa

Giai đoạn sản xuất: 1989 — Nay

title: Thông số

Chiều dài: 916 mm, 670 mm với Shiki 89-F

Đạn: 5,56×45mm NATO

Cơ cấu hoạt động: Nạp đạn bằng khí nén

Tốc độ bắn: 750 viên/phút

Chế độ nạp: Hộp đạn rời 20 hay 30 viên

Ngắm bắn: Điểm ruồi hay ống nhắm lắp thêm vào trên thanh răng