text:
# Phong tỏa Nagorno-Karabakh
Sự phong tỏa Cộng hòa Artsakh là một sự kiện diễn ra trong xung đột Nagorno-Karabakh. Khu vực bị tranh chấp giữa Azerbaijan và Cộng hòa Artsakh ly khai, nơi có dân số người Armenia bản địa và được hỗ trợ bởi Armenia láng giềng.
Vào ngày 12 tháng 12 năm 2022, dưới chiêu bài "biểu tình vì môi trường", Chính phủ Azerbaijan đã phát động một phong tỏa bất hợp pháp đối với Cộng hòa Artsakh, cử công dân tự xưng là "nhà hoạt động sinh thái" đến chặn hành lang Lachin, một hành lang nhân đạo kết nối Artsakh với Armenia và thế giới bên ngoài. Quân nhân cải trang, công chức, thành viên của các tổ chức phi chính phủ ủng hộ chính phủ và các tổ chức thanh niên nằm trong số những người được gọi là "nhà hoạt động". Chính phủ Azerbaijan kể từ đó đã củng cố lệnh phong tỏa bằng chiếm giữ lãnh thổ xung quanh hành lang Lachin cả trong Artsakh và Armenia, chặn các tuyến đường vòng thay thế và lắp đặt quân đội trạm kiểm soát. Azerbaijan cũng đã phá hoại cơ sở hạ tầng dân sự quan trọng của Artsakh, làm tê liệt khả năng tiếp cận khí đốt, điện và internet.
Cuộc phong tỏa đã dẫn đến một cuộc khủng hoảng nhân đạo cho người dân ở Artsakh; việc nhập khẩu hàng hóa thiết yếu đã bị chặn, cũng như các đoàn xe nhân đạo của Hội Chữ thập đỏ và lực lượng gìn giữ hòa bình Nga, khiến 120.000 cư dân trong khu vực mắc kẹt. Tình trạng thiếu hụt hàng hóa thiết yếu bao gồm điện, nhiên liệu và dự trữ nước đang lan rộng và nguồn dự trữ khẩn cấp đang được phân bổ theo khẩu phần, cùng với tình trạng thất nghiệp hàng loạt và việc đóng cửa trường học cũng như phương tiện giao thông công cộng.
Nhiều quốc gia, tổ chức quốc tế và các nhà quan sát nhân quyền đã lên án hành động phong tỏa của Azerbaijan và coi đây là một hình thức chiến tranh lai, thanh trừng sắc tộc, và diệt chủng. Nhiều nhà quan sát quốc tế cũng coi việc phong tỏa và không hành động Lực lượng gìn giữ hòa bình Nga là vi phạm thỏa thuận ngừng bắn ba bên được ký giữa Armenia, Azerbaijan, và Nga, nước đã kết thúc Chiến tranh Nagorno-Karabakh lần thứ hai và đảm bảo việc đi lại an toàn qua hành lang Lachin. Azerbaijan và Nga đã phớt lờ lời kêu gọi từ nhiều quốc gia và tổ chức quốc tế nhằm khôi phục quyền tự do đi lại qua hành lang.

title: Phong tỏa Nagorno-Karabakh

wikitext:
{{Infobox civil conflict
| title = Sự phong tỏa Nagorno-Karabakh
| partof = [[Xung đột Nagorno-Karabakh]] và [[Bài Armenia ở Azerbaijan|tình bài Armenia ở Azerbaijan]]
| image = {{multiple image
| border = infobox
| total_width = 310
| image_style = border:1;1/6
| perrow = 1/2
| image1 =
| image2 = Azerbaijani Checkpoint at the Lachin Corridor, as viewed from Kornidzor, Republic of Armenia.jpg
| image3 = EUMA monitors within Armenia looking at the Azerbaijani military checkpoint and the humanitarian convoy of trucks is blocked on the Lachin corridor into Artsakh (Nagorno-Karabakh).jpg
}}
| caption =Trạm kiểm soát quân sự của Azerbaijan trên hành lang Lachin (trên và dưới bên trái), là con đường duy nhất nối Artsakh với thế giới bên ngoài. Màn hình [[EUMA]] cho thấy trạm kiểm soát quân sự từ xa và đoàn xe tải viện trợ khẩn cấp mà Azerbaijan đã chặn không cho vào (phía dưới bên phải)
| date = 12 tháng 12 năm 2022 đến 30 tháng 9 năm 2023
| time-begin =
| time-end =
| timezone =
| place = Nagorno-Karabakh
| coordinates =
| causes =
| goals = {{blist
|Làm vô hiệu hóa tính pháp lý và làm suy yếu chính phủ của [[Cộng hòa Artsakh]]<ref name="ReferenceA">{{chú thích báo |date=2023-05-30 |title=Azerbaijani president gives ultimatum to Karabakh authorities |work=Eurasianet |url=https://eurasianet.org/azerbaijani-president-gives-ultimatum-to-karabakh-authorities |quote=The president of Azerbaijan has delivered an ultimatum to de facto authorities in Nagorno Karabakh: disband your government or prepare for the consequences. He suggested Baku could easily end Armenian administration of the region through military action. |ref=test}}</ref><ref name="Oltramonti">{{chú thích web |last=Oltramonti |first=Giulia Prelz |title=Nagorno-Karabakh: slowly but surely, Baku is weaponising the green movement to cut off the region's supplies |url=http://theconversation.com/nagorno-karabakh-slowly-but-surely-baku-is-weaponising-the-green-movement-to-cut-off-the-regions-supplies-200495 |access-date=2023-03-13 |website=The Conversation |date=13 March 2023 |language=en |quote="Azerbaijan's approach has morphed into a strategy to render Nagorno-Karabakh unviable as a de facto state. This tactic is meant to bring about an outflow of the Armenian population of Nagorno-Karabakh through the creation of a humanitarian crisis and to delegitimise the project of de facto statehood and the authorities of Nagorno-Karabakh."}}</ref>
|Sáp nhập khu vực vào Azerbaijan<ref>{{chú thích tạp chí |last=Avedissian |first=Karena |date=2023-08-01 |title=The Failure of the European Union to Address the Threat of Ethnic Cleansing of Armenians in Nagorno-Karabakh |url=https://utpjournals.press/doi/10.3138/GSI-2023-0012 |journal=Genocide Studies International |language=en |volume=15 |issue=1 |pages=34–44 |doi=10.3138/GSI-2023-0012 |issn=2291-1847 |quote=Every military escalation since the 2020 War has resulted in Azerbaijani forces gaining ground, and never the other way around. This resembles creeping annexation of Nagorno-Karabakh and Armenia...The EU's limited involvement in the conflict, especially inside Nagorno-Karabakh, has led to it being perceived as a reluctant partner, and has undermined its normative credentials. By not addressing the Nagorno-Karabakh conflict, which would have entailed some restraining of Aliyev's aggressive policies against Armenians, the ethnic cleansing of Armenians is now imminent.}}</ref><ref>{{chú thích web |date=2023-09-05 |title=Risk Factors and Indicators of the Crime of Genocide in the Republic of Artsakh: Applying the UN Framework of Analysis for Atrocity Crimes to the Nagorno-Karabakh Conflict |url=https://www.lemkininstitute.com/_files/ugd/9bc553_2e3babd9d7834d7fbcfa262f88c9fa74.pdf |website=The Lemkin Institute for Genocide Prevention |publisher=The Lemkin Institute for Genocide Prevention |quote=Azerbaijan's ceasefire violations [including its blockade of Artsakh] are a component of its larger goal of fully conquering and annexing the territory of the Republic of Artsakh and—according to repeated threats made by Aliyev—sovereign territory within the Republic of Armenia as well... President Aliyev has made "total victory" in Artsakh a cornerstone of his domestic and foreign policy objectives. He has made it clear that the annexation of Artsakh is an "historic mission" and the badge of "a victorious nation and a victorious state"...}}</ref><ref>{{chú thích web |last=Saya |first=Bapak |date=2023-01-20 |title=Will Turkey profit from a 2023 war between Armenia and Azerbaijan? |url=https://medyanews.net/will-turkey-profit-from-a-2023-war-between-armenia-and-azerbaijan/ |access-date=2023-09-15 |website=Medya News |language=en-US |quote=Azerbaijan knows the time is ripe for another push to seize territory currently home to ethnic Armenians and de facto annex it to full Azerbaijani control, framing its actions as countering Russian influence in order to win Western acquiescence, if not open support}}</ref>
|Thanh trừng sắc tộc vùng của người Armenia bản địa<ref name="Oltramonti"/><ref>{{Chú thích tạp chí |date=2023-01-12 |title=The Crisis in Nagorno-Karabakh Is Textbook Ethnic Cleansing |url=https://time.com/6246850/armenia-azerbaijan-nagorno-karabakh-lachin-corridor/ |access-date=2023-08-04 |magazine=Time |language=en}}</ref><ref>{{chú thích web |last=Korah |first=Susan |date=2023-05-18 |title=Time for Canada to step up in the South Caucasus |url=https://opencanada.org/time-for-canada-to-step-up-in-the-south-caucasus/ |access-date=2023-08-04 |website=Open Canada |language=en}}</ref><ref>{{chú thích web |first=Alberto M. |last=Fernandez |date=2023-03-17 |title=Artsakh: Obsessions and Distractions in the Wake of the War in Ukraine - Providence |url=https://providencemag.com/2023/03/artsakh-obsessions-and-distractions-in-the-wake-of-the-ukraine-war/ |access-date=2023-08-04 |website=providencemag.com |language=en-US}}</ref><ref>{{chú thích web |date=2023-06-07 |title=A Serious Risk of Genocide: Recent Developments in Nagorno-Karabakh {{!}} City, University of London |url=https://www.city.ac.uk/news-and-events/news/2023/06/a-serious-risk-of-genocide-recent-developments-in-nagorno-karabakh |access-date=2023-08-04 |website=www.city.ac.uk |language=en-GB}}</ref><ref>{{chú thích web |last=Castro |first=Elijah de |date=2023-04-24 |title=Dispatch from Artsakh: 'A Continuous Effort to Ethnically Cleanse Armenians' |url=https://progressive.org/api/content/f912b9c0-e2c5-11ed-86d2-12163087a831/ |access-date=2023-08-04 |website=Progressive.org |language=en-us}}</ref><ref>{{chú thích web |last=Johnson |first=Josiah |date=2023-05-01 |title=Are US-Brokered Armenia-Azerbaijan Peace Talks Dead on Arrival? |url=https://www.aei.org/foreign-and-defense-policy/are-us-brokered-armenia-azerbaijan-peace-talks-dead-on-arrival/ |access-date=2023-08-04 |website=American Enterprise Institute - AEI |language=en-US}}</ref><ref>{{chú thích web |last=Cook |first=Rhian |date=2023-03-13 |title=In Artsakh, Virtue Signalling but No Action |url=https://www.iwa.wales/agenda/2023/03/humanitarian-crisis-in-artsakh-virtue-signalling-but-no-action/ |access-date=2023-08-04 |website=Institute of Welsh Affairs |language=en-US}}</ref><ref>{{chú thích web |title=California Assembly Joint Resolution 1 {{!}} 2023-2024 {{!}} Regular Session CA AJR1 {{!}} 2023-2024 |url=https://legiscan.com/CA/text/AJR1/id/2834484 |access-date=2023-08-04 |website=LegiScan |language=en}}</ref><ref>{{chú thích web |date=2023-02-15 |title=No Sanctions Against Azerbaijan, Blockade of Lachin Corridor Continues |url=https://europeanconservative.com/articles/news/no-sanctions-against-azerbaijan-blockade-of-lachin-corridor-continues/ |access-date=2023-07-17 |website=europeanconservative.com |language=en-US}}</ref>
|Nhận nhượng bộ từ Armenia
}}
| methods = {{blist
|Phong tỏa nhiều tuyến đường<ref name=":128">{{chú thích web |title=Rep. Schiff Introduces Resolution to Recognize Artsakh's Independence and Condemn Azerbaijan's Aggression |url=https://schiff.house.gov/imo/media/doc/recognizing_the_republic_of_artsakhs_independence_and_condemning_azerbaijans_continued_aggression_against_armenia_and_artsakh.pdf |access-date=2023-05-03 |website=schiff.house.gov |language=en |quote=...on March 26, 2023, Azerbaijani troops crossed the line of contact to launch an operation to cut off a dirt road that was providing some relief from the blockade of the Lachin Corridor, in violation of the 2020 cease-fire statement |ngày lưu trữ=2023-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230504131130/https://schiff.house.gov/imo/media/doc/recognizing_the_republic_of_artsakhs_independence_and_condemning_azerbaijans_continued_aggression_against_armenia_and_artsakh.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name=":60" /><ref name=":67" /><ref name=":68" />
|Cấm xuất nhập thực phẩm, vật tư và người
|Phá hoại hoặc cắt các dịch vụ tiện ích công cộng (mạng nternet, gas, điện) và ngăn chặn việc sửa chữa chúngr<ref name="vaticannews.va">{{chú thích web |date=2023-01-13 |title=Nagorno-Karabakh: 120,000 isolated Armenians risk humanitarian catastrophe – Vatican News |url=https://www.vaticannews.va/en/world/news/2023-01/nagorno-karabakh-humanitarian-crisis-war-armenia-azerbaijan.html |access-date=2023-03-05 |website=www.vaticannews.va |language=en |quote="Since 12 January, the cable for the internet connection has been sabotaged at the Azerbaijani blockade along the Lachin corridor."}}</ref><ref name=":6">{{chú thích tạp chí |date=1 February 2023 |title=Statement Condemning the Azerbaijani Blockade of the Artsakh (Nagorno-Karabakh) |url=https://genocidescholars.org/wp-content/uploads/2023/02/IAGS-EB-AB-Statement-on-Azeri-Blockade-of-Artsakh.pdf |journal=International Association of Genocide Scholars |quote="The blockade and deliberate attacks on the critical infrastructure of Artsakh are a violation of Article 11.1, Right to Adequate Standard of Living and Article 12, The Right to Healthcare of International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights"}}</ref><ref name="CuttingOff" /><ref name="H. RES. 108">{{chú thích web |date=2023-02-08 |title=Armenia Caucus Leaders Introduce Resolution Condemning Azerbaijan's Blockade of Artsakh |url=http://pallone.house.gov/media/press-releases/armenia-caucus-leaders-introduce-resolution-condemning-azerbaijan-s-blockade |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230209232608/http://pallone.house.gov/media/press-releases/armenia-caucus-leaders-introduce-resolution-condemning-azerbaijan-s-blockade |archive-date=2023-02-09 |id=[https://www.congress.gov/118/bills/hres108/BILLS-118hres108ih.pdf H. RES. 108] |access-date=2023-03-11 |website=Congressman Frank Pallone |language=en |quote="Whereas Azerbaijan has taken dangerous, escalatory steps that have severely worsened the quality of life for the people living in Artsakh...through the sabotage of civilian infrastructure such as a critical natural gas pipeline, power transmission lines, and fixed-line internet."}}</ref><ref name="lemkininstitute.com">{{chú thích web |title=Red Flag Alert for Genocide - Azerbaijan - Update 5 |url=https://www.lemkininstitute.com/red-flag-alerts-1/red-flag-alert-for-genocide----azerbaijan---update-5 |access-date=2023-05-04 |website=Lemkin Institute |language=en |quote=By cutting access to necessary utilities, more than 120,000 civilians (including children and the elderly), hospitals, schools, universities, and kindergartens have been, deliberately, deprived of gas, heating, and hot water. |archive-date=22 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221222104640/https://www.lemkininstitute.com/red-flag-alerts-1/red-flag-alert-for-genocide----azerbaijan---update-5 |url-status=dead }}</ref><ref name="Hill">{{chú thích web |last=Hill |first=Nathaniel |date=2023-02-24 |title=Genocide Emergency: Azerbaijan's Blockade of Artsakh |url=https://www.genocidewatch.com/single-post/genocide-emergency-azerbaijan-s-blockade-of-artsakh |access-date=2023-05-08 |website=genocidewatch |language=en |quote=Azerbaijan has repeatedly turned off the supply of natural gas and electricity to Artsakh, subjecting its people to freezing temperatures.}}</ref><ref name=":36" />
|Xây dựng trạm kiểm soát quân sự
|Chủ nghĩa bảo vệ môi trường giả<ref name=":77" /><ref name=":0"/>
}}
| result = {{blist
|Sự khan hiếm và khẩu phần thực phẩm, vật tư y tế và điện<ref name=":55">{{chú thích web |last1=Avetisyan |first1=Ani |last2=Aghayev |first2=Ismi |date=2023-01-04 |title=Food and festivities in short supply as Nagorno-Karabakh enters new year under blockade |url=https://oc-media.org/food-and-festivities-in-short-supply-as-nagorno-karabakh-enters-new-year-under-blockade/ |access-date=2023-01-27 |website=OC Media |language=en-US}}</ref><ref name=":322">{{chú thích web |date=2023-01-09 |title="Azerbaijan is playing with fire" – Armenian political scientist |url=https://jam-news.net/analysis-of-the-nagorno-karabakh-blockade/ |access-date=2023-01-09 |website=English Jamnews |language=en-US}}</ref>
|Sự chia ly của gia đìnhs<ref name="ReferenceB">{{chú thích web |title=Children and families affected by Nagorno-Karabakh conflict |url=https://www.unicef.org/armenia/en/children-and-families-affected-nagorno-karabakh-conflict |access-date=2023-01-25 |website=www.unicef.org |language=en}}</ref><ref name=":52" />
|Hàng trăm người không thể phẫu thuật<ref name="jam-news.net">{{chú thích web |last= |date=2023-02-06 |title=Corridor blockade continues; more than 5,000 in NK have lost their jobs |url=https://jam-news.net/nagorno-karabkh-blokade/ |access-date=2023-02-08 |website=English Jamnews |language=en-US |quote=The information headquarters of the NK reports that 580 people have lost the opportunity to be operated on.}}</ref><ref name="auto1">{{chú thích web |date=2023-02-22 |title=Lachin Corridor standoff between Azerbaijan and Armenia enters third month |url=https://globalvoices.org/2023/02/22/lachin-corridor-standoff-between-azerbaijan-and-armenia-enters-third-month/ |access-date=2023-06-12 |website=Global Voices |language=en |quote=Hospitals in the region have also reported shortages of medical supplies and equipment, putting a hold on around 600 non-essential surgeries so they could tend to more urgent cases in operating rooms.}}</ref><ref name="auto5">{{chú thích web |last=Slaveva |first=Bilyana |date=2023-01-21 |title=Lachin Corridor Protests Threaten To Reignite Conflict In Nagorno-Karabakh |url=https://theowp.org/lachin-corridor-protests-threaten-to-reignite-conflict-in-nagorno-karabakh/ |access-date=2023-06-12 |website=The Organization for World Peace |language=en-US |quote=Pharmacies do not have the necessary medication, and all scheduled surgeries are postponed.}}</ref>
|Sự khan hiếm điện và gas
|Cạn kiệt hồ chứa nước<ref name=":101" /><ref name="Shahverdyan">{{chú thích báo |last=Shahverdyan |first=Lilit |date=2023-05-26 |title=Six months into blockade, Nagorno-Karabakh faces energy crisis as key reservoir dries up |work=Eurasianet |url=https://eurasianet.org/six-months-into-blockade-nagorno-karabakh-faces-energy-crisis-as-key-reservoir-dries-up |quote=The Sarsang Reservoir in Armenian-administered Nagorno-Karabakh is reaching critically low levels...On January 9, the Nagorno-Karabakh government began implementing rolling blackouts since the region was now entirely dependent on its own generation capacity...}}</ref><ref name="ReferenceC">{{chú thích web |date=2023-06-02 |title=Nagorno-Karabakh's newest battle is over water |url=https://www.politico.eu/article/nagorno-karabakh-new-battle-water-azerbaijan-armenia/ |access-date=2023-06-12 |website=POLITICO |language=en |quote=Water levels at the Sarsang Hydro Power Plant have dropped by 33 meters to just 15 percent of their maximum, operators say, claiming they could "quickly run out" altogether and spark a catastrophe for the tens of thousands of people living in the isolated territory, as well as the environment around them.}}</ref>
|Bắt giữ nhân viên truyền thông độc lập<ref name=":59" />
|Phớt lờ các phán quyết pháp lý quốc tế<ref name="ReferenceD">{{chú thích web |title=Statement on Azerbaijan s Noncompliance with February 22nd ICJ Order to Unblock Lachin Corridor |url=https://www.lemkininstitute.com/statements-new-page/statement-on-azerbaijan-s-noncompliance-with-february-22nd-icj-order-to-unblock-lachin-corridor |access-date=2023-04-13 |website=Lemkin Institute |language=en}}</ref><ref name=":104">{{chú thích web |date=2022-12-22 |title=HUDOC - European Court of Human Rights - European Court decides to indicate interim measures in the "Lachin Corridor" |url=https://hudoc.echr.coe.int/app/conversion/pdf/?library=ECHR&id=003-7528728-10337270&filename=Interim%20measures%20in%20the%20case%20Armenia%20v.%20Azerbaijan%20(no.%204).pdf |access-date=2023-06-12 |website=hudoc.echr.coe.int}}</ref>
|Đóng cửa tất cả trường học
}}
| side1 = {{flag|Azerbaijan}}
| side2 = {{flagicon|Russia}} [[Hoạt động gìn giữ hòa bình ở Nagorno-Karabakh|Lực lượng gìn giữ hòa bình Nga]]
| side3 = {{flag|Artsakh}}
| leadfigures1 = {{flagicon|Azerbaijan}} [[Ilham Aliyev]]{{Efn|Bộ trưởng Ngoại giao Azerbaijan [[Jeyhun Bayramov]] cũng nêu rõ điều kiện để dỡ bỏ lệnh phong tỏa do "những người biểu tình sinh thái" khởi xướng".<ref name="euronews.com">{{chú thích web |date=2022-12-28 |title=Azerbaijan demands Karabakh mine access as condition to end protests blocking road |url=https://www.euronews.com/2022/12/28/armenia-azerbaijan |access-date=2022-12-28 |website=euronews |language=en}}</ref>}}
| leadfigures2 = {{flagicon|Russia}} [[Kirill Kulakov]] (4 tháng 9 năm 2023)<ref>{{chú thích web | url = https://www.vedomosti.ru/society/news/2023/09/04/993419-kulakov-stal-komanduyuschim-mirotvortsami | tiêu đề = Кирилл Кулаков стал командующим миротворцами в Нагорном Карабахе  | author =  | ngày =  | ngày truy cập =  | nơi xuất bản =  | ngôn ngữ = }}</ref>
{{flagicon|Russia}} [[Alexander Lentsov]] (25 tháng 4-4 tháng 9 năm 2023)
| leadfigures3 = {{flagicon|Artsakh}} [[Samvel Shahramanyan]] (từ ngày 10 tháng 9 năm 2023)
{{flagicon|Artsakh}} [[Arayik Harutyunyan]]<ref>{{chú thích web | url=https://www.newsweek.com/vasily-anisimov-putin-judo-flees-russia-croatia-switzerland-1764209| title=Putin's Former Judo Sparring Partner Flees Russia | website=[[Newsweek]] | date=2 December 2022 }}</ref><ref>{{chú thích báo | url=https://www.france24.com/en/live-news/20221225-thousands-rally-in-nagorno-karabakh-to-protest-land-blockade-1 | title=Thousands rally in Nagorno-Karabakh to protest land blockade | publisher=France 24 | date=25 December 2022 | access-date=29 March 2023}}</ref> (đến ngày 1 tháng 9 năm 2023)
| injuries =
| fatalities =
4 thường dân (một bệnh nhân không thể chuyển đến Armenia để chăm sóc y tế, hai trẻ em và một người đàn ông) <ref>{{chú thích báo |title=Արցախում բուժօգնության կարիք ունեցող ծանր հիվանդներից մեկը մահացել է |url=https://www.azatutyun.am/a/32183196.html |access-date=2023-01-23 |website=«Ազատ Եվրոպա/Ազատություն» ռադիոկայան |date=21 December 2022 |language=hy|last1=Բադալյան |first1=Սուսան }}[https://www.azatutyun.am/a/32183196.html Արցախում բուժօգնության կարիք ունեցող ծանր հիվանդներից մեկը մահացել է]</ref><ref>{{chú thích web|url=https://armenpress.am/eng/news/1100099.html|title="Every minute counts in an emergency" – Healthcare Minister on death of patient in Azeri blockade of Nagorno Karabakh|website=armenpress.am}}</ref><ref>{{chú thích web|url= https://news.am/eng/news/770358.html|title= Armenia FM: Karabakh children Leo, 3, and Gita, 6, died as consequence of serious humanitarian situation|website=news.am|date= 28 August 2023}}</ref><ref>{{chú thích web|url= https://oc-media.org/first-death-from-starvation-reported-in-blockade-struck-nagorno-karabakh/|title= First death from starvation reported in blockade-struck Nagorno-Karabakh|website=oc-media.org|date= 15 August 2023}}</ref>
| arrests =
| detentions = 2 nhà báo độc lập,<ref name=":59" /> 5 thường dân <ref>{{chú thích web|url= https://www.civilnet.am/en/news/746016/azerbaijan-kidnaps-nagorno-karabakh-civilian-being-evacuated-by-red-cross/|title= Azerbaijan kidnaps Nagorno-Karabakh civilian being evacuated by Red Cross|website=civilnet.am}}</ref><ref>{{chú thích web|url= https://oc-media.org/azerbaijan-arrests-nagorno-karabakh-resident-for-illegal-border-crossing/|title= Azerbaijan arrests Nagorno-Karabakh resident for 'illegal border crossing'|website=oc-media.org|date= 2 August 2023}}</ref><ref name=":c3"/><ref name=":c4"/>
| charged =
| fined =
| effect = 11.000, trong đó có hơn 50% lao động khu vực tư nhân <ref>{{chú thích web|url= https://www.1lurer.am/en/2023/07/14/According-to-Nagorno-Karabakh-Government-bulletin-215th-day-of-blockade/962520|title= During blockade, economy of Nagorno-Karabakh damaged by around $409 million|website=1lurer.am|date= 14 July 2023}}</ref>
| effect_label = Công nhân nghỉ việc
| casualties_label = Hậu quả vật chất đối với cá nhân
| notes =
| buildings =
| sidebox = {{Campaignbox Nagorno-Karabakh conflict}}
}}
'''Sự phong tỏa Cộng hòa Artsakh''' là một sự kiện diễn ra trong [[xung đột Nagorno-Karabakh]]. [[Nagorno-Karabakh|Khu vực]] bị tranh chấp giữa [[Azerbaijan]] và [[Cộng hòa Artsakh]] [[ly khai]], nơi có dân số [[Người Armenia|người Armenia bản địa]] và được hỗ trợ bởi [[Armenia]] láng giềng.

Vào ngày 12 tháng 12 năm 2022, dưới chiêu bài "biểu tình vì môi trường", [[Chính trị Azerbaijan|Chính phủ Azerbaijan]] đã phát động một [[phong tỏa]] bất hợp pháp đối với Cộng hòa Artsakh,<ref name="BBC2">{{chú thích báo |title=Азербайджанские "активисты" блокируют дорогу из Карабаха в Армению. Одновременно в Карабахе пропал газ |language=ru |trans-title=Azerbaijani "activists" are blocking the road from Karabakh to Armenia. At the same time, gas disappeared in Karabakh |work=BBC News Русская Служба |url=https://www.bbc.com/russian/news-63975080}}</ref><ref name=":121">{{chú thích web |last=Smeltzer |first=Mike |date=2023-05-24 |title=War Deepens a Regional Divide |url=https://freedomhouse.org/report/nations-transit/2023/war-deepens-regional-divide |access-date=2023-05-25 |website=Freedom House |language=en |quote=[Azerbaijan] launched a major incursion into the Republic of Armenia in 2022, and in early 2023 it [Azerbaijan] further isolated the ethnic Armenians who remained in Nagorno-Karabakh by blocking a crucial road link under the guise of "environmental protests".}}</ref><ref name=":122">{{chú thích web |title=Red Flag Alert for Genocide - Azerbaijan Update 6 |url=https://www.lemkininstitute.com/red-flag-alerts-1/red-flag-alert-for-genocide---azerbaijan-update-6 |access-date=2023-05-26 |website=Lemkin Institute |language=en |quote=The so-called "environmentalists" who have blocked the Lachin corridor have shown themselves to be little interested in environmentalism. They chant "Karabakh is Azerbaijan" and carry signs supporting Aliyev and the Azerbaijani military....This is all a far cry from what one would see at an environmental protest. |archive-date=2023-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331164920/https://www.lemkininstitute.com/red-flag-alerts-1/red-flag-alert-for-genocide---azerbaijan-update-6 |url-status=dead }}</ref><ref name=":2222">{{chú thích web |last=Gavin |first=Gabriel |date=2022-12-13 |title=Nagorno-Karabakh: protestors cause crisis in Russia's backyard |url=https://reaction.life/nagorno-karabakh-protestors-cause-crisis-in-russias-backyard/ |access-date=2022-12-27 |website=Reaction |language=en-GB |quote=Tom de Waal, a senior fellow at Carnegie Europe and author of several books about the conflict, has claimed that the environmental protestors are akin to the "Little Green Men" used by Russia to occupy Crimea in 2014 while denying it was invading.}}</ref><ref name=":123">{{chú thích web |last1=Górecki |first1=Wojciech |last2=Strachota |first2=Krzysztof |date=2023-03-06 |title=The undeclared war. A new phase of the Azerbaijani-Armenian conflict |url=https://www.osw.waw.pl/en/publikacje/osw-commentary/2023-03-06/undeclared-war-a-new-phase-azerbaijani-armenian-conflict |access-date=2023-06-14 |website=OSW Centre for Eastern Studies |language=en |quote=Although this venture is being spearheaded by alleged environmental activists demanding permission to monitor Karabakh's rare metal deposits...it would be impossible to carry out such an action in Azerbaijan without the cooperation of the authorities.}}</ref><ref name=":124">{{chú thích web |date=2023-01-11 |title=Implementation of the common foreign and security policy – annual report 2022: Motion for a resolution Paragraph 80 a (new) |url=https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/A-9-2022-0292-AM-047-054_EN.pdf |website=European Parliament |quote=The European Parliament adopted the Implementation of the common foreign and security policy – annual report 2022 resolution on January 18.  The plenary session also adopted an amendment, saying the European parliament "strongly denounces Azerbaijan's illegal blockade of the Lachin corridor, in violation of the trilateral statement of 9 November 2020, as it threatens to precipitate an intentional humanitarian crisis for the people of NagornoKarabakh; demands that the Azerbaijani authorities restore freedom of movement through the Lachin corridor with immediate effect."}}</ref> cử công dân tự xưng là "[[Chủ nghĩa môi trường|nhà hoạt động sinh thái]]" đến chặn [[hành lang Lachin]], một [[hành lang nhân đạo]] kết nối Artsakh với Armenia và thế giới bên ngoài.<ref name="BBC2" /><ref name=":125">{{chú thích báo |last1=Badalian |first1=Susan |last2=Sahakian |first2=Nane |date=2023-06-16 |title=Relief Supplies To Karabakh Blocked By Baku |language=hy |work=«Ազատ Եվրոպա/Ազատություն» ռադիոկայան |url=https://www.azatutyun.am/a/32462417.html |access-date=2023-06-17 |quote=Azerbaijan did not allow relief supplies to and medical evacuations from Nagorno-Karabakh [Artsakh] for the second consecutive day on Friday, aggravating a humanitarian crisis in the Armenian-populated region effectively cut off from the outside world since December [2022].}}</ref><ref name="politico.eu">{{chú thích web |date=7 January 2023 |title=Europe watches on as humanitarian crisis unfolds in Nagorno-Karabakh |url=https://www.politico.eu/article/europe-stalemate-humanitarian-crisis-nagorno-karabakh/ |quote=According to Tom de Waal, a senior fellow at Carnegie Europe and author of several books on the conflict, the demonstrators had 'evidently been sent there by the government in Baku,' likening them to the 'little green men' Russia dispatched to occupy Crimea in 2014, all the while denying it had invaded.}}</ref><ref name=":98">{{chú thích web |date=15 December 2022 |title=Armenia, Azerbaijan tensions rise over blocked road |url=https://news.yahoo.com/armenia-azerbaijan-tensions-rise-over-180523552.html |website=news.yahoo.com |language=en-US |quote=A group of Azerbaijanis claiming to be environmental activists blocked the Lachin corridor.}}</ref><ref name="Azerbaijani">{{chú thích web |title=Lachin Corridor and Nagorno-Karabakh - Hansard - UK Parliament |url=https://hansard.parliament.uk/commons/2023-01-24/debates/B6665EA2-0487-4DD5-8FAD-52C81A74FC4D/LachinCorridorAndNagorno-Karabakh |quote=The report shows that they are clearly 'representatives of Azerbaijani non-governmental organizations, which are directly and exclusively financed by the Azerbaijani government, or the Heydar Aliyev Foundation headed by the first vice president and first lady of Azerbaijan. Furthermore, evidence has been registered that representatives of the Azerbaijani special services are also amongst the alleged "environmental activists" who are currently blocking the only lifeline' for Nagorno-Karabakh.}}</ref><ref name="auto3">{{chú thích web |date=2023-04-28 |title=France calls on Azerbaijan to reopen humanitarian corridor with Armenia |url=https://www.france24.com/en/asia-pacific/20230428-france-calls-on-azerbaijan-to-reopen-humanitarian-corridor-with-armenia |access-date=2023-08-10 |website=France 24 |language=en}}</ref> Quân nhân cải trang, công chức, thành viên của các tổ chức phi chính phủ ủng hộ chính phủ và các tổ chức thanh niên nằm trong số những người được gọi là "nhà hoạt động".<ref name=":126">{{chú thích web |date=2022-12-14 |title=Who really are Azerbaijan's 'environmental activists' blockading Karabakh? |url=https://www.civilnet.am/en/news/686152/who-really-are-azerbaijans-environmental-activists-blockading-karabakh/ |access-date=2023-06-20 |website=CIVILNET |language=en-US |quote=The "activists" who have been keeping Karabakh under blockade for three consecutive days now have "interesting" identities, but not for any environmental protection activities. In fact, they represent organizations that have very clear connections with the Azerbaijani government and are financed, at least in part, by the state.}}</ref> Chính phủ Azerbaijan kể từ đó đã củng cố lệnh phong tỏa bằng [[Cuộc khủng hoảng biên giới Armenia–Azerbaijan (2021–nay)#Lãnh thổ Armenia bị Azerbaijan chiếm đóng|chiếm giữ lãnh thổ xung quanh hành lang Lachin cả trong Artsakh và Armenia]], chặn các tuyến đường vòng thay thế và lắp đặt quân đội trạm kiểm soát.<ref name=":128" /><ref name=":67" /><ref name=":68" /><ref name=":103">{{chú thích web |date=2023-04-25 |title=Treading a Tightrope on the Armenian Border: Reviewing the First Two Months of the EU's New Mission in the South Caucasus |url=https://caucasuswatch.de/en/insights/treading-a-tightrope-on-the-armenian-border-reviewing-the-first-two-months-of-the-eus-new-mission-in-the-south-caucasus.html |access-date=2023-06-12 |website=Caucasus Watch |language=en |quote=The following week saw a reconfiguration of road links and military positions in the Lachin Corridor, with Azerbaijani forces constructing a new military post, taking control of strategic heights, ignoring Russian calls to return to their original locations, and seizing land in Armenia around the new road leading from the villages of Tegh and Kornidzor towards Karabakh.}}</ref><ref name="Khulian">{{chú thích báo |last1=Khulian |first1=Artak |last2=Stepanian |first2=Ruzanna |date=2023-03-31 |title=Armenian Government Blamed For Fresh Azeri Territorial Gains |language=hy |work=«Ազատ Եվրոպա/Ազատություն» ռադիոկայան |url=https://www.azatutyun.am/a/32343733.html |access-date=2023-06-14 |quote=Azerbaijani troops redeployed on Thursday morning to more parts of the Lachin district adjacent to the Armenian border, blocking the old [Lachin] corridor section.}}</ref><ref name=":82" /><ref name=":129">{{chú thích web |last=Loe |first=Catherine |date=2023-04-27 |title=Azerbaijan sets up checkpoints on the Lachin corridor |url=https://www.eiu.com/n/azerbaijan-sets-up-checkpoints-on-the-lachin-corridor/ |access-date=2023-05-03 |website=Economist Intelligence Unit |language=en-GB |quote=The move [installation of a checkpoint] has increased the blockade of Nagorny Karabakh...A checkpoint on the border would give Azerbaijan the ability to stop any cars travelling between Armenia and Nagorny Karabakh.}}</ref> Azerbaijan cũng đã phá hoại cơ sở hạ tầng dân sự quan trọng của Artsakh, làm tê liệt khả năng tiếp cận khí đốt, điện và internet.<ref name=":6" /><ref name="lemkininstitute.com" /><ref name="Hill" /><ref name=":107">{{chú thích web |date=2023-06-20 |title=Ensuring free and safe access through the Lachin Corridor |url=https://pace.coe.int/en/files/32878#trace-1 |website=Council of Europe - Parliamentary Assembly |page=Committee on Migration, Refugees and Displaced Persons |id=[https://pace.coe.int/pdf/551cb5fac5d1cae7ab2a869060d3c0b59bc4adb056a35fe0d0e670f62cd78694/doc.%2015796.pdf PDF] |quote=[the Parliamentary Assembly of the Council of Europe]...is extremely worried by events...which culminated on 12 December 2022 with the interruption of the free and safe passage through the Lachin corridor and the subsequent deliberate cutting of electricity and gas supplies to the region... [The Assembly]...urges Azerbaijan to restore electricity and gas supplies without delay or impediment.}}</ref><ref name=":108">{{chú thích web |first1=Pedro|last1=Marques|first2=Marina|last2=Kaljurand|first3=Isabel|last3=Santos|first4=Robert|last4=Hajšel|first5=Evin|last5=Incir|first6=Nathalie|last6=Loiseau|first7=Petras|last7=Auštrevičius|first8=Izaskun|last8=Bilbao Barandica|first9=Dita|last9=Charanzová|first10=Olivier|last10=Chastel|first11=Katalin|last11=Cseh|first12=Vlad|last12=Gheorghe|first13=Klemen|last13=Grošelj|first14=Bernard|last14=Guetta|first15=Svenja|last15=Hahn|first16=Karin|last16=Karlsbro|first17=Karen|last17=Melchior|first18=Javier|last18=Nart|first19=Urmas|last19=Paet|first20=Frédérique|last20=Ries|first21=Michal|last21=Šimečka|first22=Nicolae|last22=Ştefănuță|first23=Ramona|last23=Strugariu|first24=Hilde|last24=Vautmans|first25=Viola|last25=von Cramon‑Taubadel|first26=Charlie|last26=Weimers|first27=Emmanouil|last27=Fragkos|first28=Elżbieta|last28=Kruk|first29=Angel|last29=Dzhambazki|first30=Anna|last30=Zalewska|first31=Joachim Stanisław|last31=Brudziński|first32=Assita|last32=Kanko|first33=Eugen|last33=Jurzyca|first34=Adam|last34=Bielan|first35=Carlo|last35=Fidanza|first36=Bert‑Jan|last36=Ruissen|first37=Stelios|last37=Kouloglou|first38=Fabio Massimo|last38=Castaldo|title=JOINT MOTION FOR A RESOLUTION on the humanitarian consequences of the blockade in Nagorno-Karabakh {{!}} RC-B9-0075/2023 {{!}} European Parliament |url=https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/RC-9-2023-0075_EN.html |access-date=2023-06-22 |website=www.europarl.europa.eu |language=en |quote=whereas this humanitarian crisis was further aggravated by Azerbaijan's disruption of the natural gas supply to Nagorno-Karabakh, which left houses, hospitals and schools without heating...[the European Parliament]...urges Azerbaijan to refrain from undermining the functioning of transport, energy and communication connections between Armenia and Nagorno-Karabakh in future.}}</ref><ref name=":41">{{chú thích web |date=2023-01-17 |title=Nagorno-Karabakh reports gas cut for second time since start of blockade |url=https://oc-media.org/nagorno-karabakh-reports-gas-cut-for-second-time-since-start-of-blockade/ |access-date=2023-01-18 |website=OC Media |language=en-US}}</ref><ref>{{chú thích web |date=2023-08-02 |title=Atrocity Alert No. 358: El Salvador, Nagorno-Karabakh and UN peacekeeping - El Salvador {{!}} ReliefWeb |url=https://reliefweb.int/report/el-salvador/atrocity-alert-no-358-el-salvador-nagorno-karabakh-and-un-peacekeeping |access-date=2023-08-03 |website=reliefweb.int |language=en |quote=The blockade has deprived over 120,000 ethnic Armenians living in Nagorno-Karabakh, including 30,000 children, of life-saving resources such as food, medicine, electricity and fuel.}}</ref>

Cuộc phong tỏa đã dẫn đến một cuộc khủng hoảng nhân đạo cho người dân ở Artsakh; việc nhập khẩu hàng hóa thiết yếu đã bị chặn, cũng như các đoàn xe nhân đạo của Hội Chữ thập đỏ và lực lượng gìn giữ hòa bình Nga, khiến 120.000 cư dân trong khu vực mắc kẹt.<ref>{{chú thích web |last=Hauer |first=Neil |date=2023-07-31 |title=Karabakh blockade reaches critical point as food supplies run low |url=https://www.intellinews.com/karabakh-blockade-reaches-critical-point-as-food-supplies-run-low-286173/ |access-date=2023-08-01 |website=www.intellinews.com |language=en |quote=Occasional ICRC and Russian traffic continued to pass until June 15, at which point Azerbaijan halted all humanitarian deliveries. No food, medicine or fuel has entered Nagorno-Karabakh since.}}</ref><ref name=":135">{{chú thích web |last=POSTON |first=ALEXIS |date=2023-06-07 |title=State Fragility and the Shadow of Genocide in Nagorno Karabakh and Armenia (the South Caucasus) {{!}} The Fund for Peace |url=https://fundforpeace.org/2023/06/07/STATE-FRAGILITY-AND-THE-SHADOW-OF-GENOCIDE-IN-NAGORNO-KARABAKH-AND-ARMENIA-THE-SOUTH-CAUCASUS/#_ftn20 |access-date=2023-06-08 |website=fundforpeace.org |quote=Armenian civilians of Nagorno Karabakh and surrounding regions along the Armenian-Azerbaijani border are threatened by Azerbaijan's military and face violence if they try to leave Armenian territory within disputed areas.}}</ref><ref name=":62">{{chú thích web |last=Gavin |first=Gabriel |date=19 December 2022 |title=Supplies begin to run low as Nagorno-Karabakh blockade continues |url=https://eurasianet.org/supplies-begin-to-run-low-as-nagorno-karabakh-blockade-continues |access-date=2022-12-22 |website=eurasianet.org |language=en}}</ref><ref name=":310">{{chú thích web |last=Kitachayev |first=Bashir |date=16 December 2022 |title=Azerbaijani roadblock cuts tens of thousands off from food, fuel and medicine |url=https://www.opendemocracy.net/en/odr/nagorno-karabakh-azerbaijan-armenia-roadblock/ |access-date=21 December 2022 |website=[[openDemocracy]]}}</ref><ref name=":97">{{chú thích web |date=2023-05-22 |title=New Troubles in Nagorno-Karabakh: Understanding the Lachin Corridor Crisis |url=https://www.crisisgroup.org/europe-central-asia/caucasus/nagorno-karabakh-conflict/new-troubles-nagorno-karabakh-understanding-lachin-corridor-crisis |access-date=2023-05-23 |website=www.crisisgroup.org |language=en |quote=While travellers were already few due to the blockade, the ICRC reports that its ability to get people across has been curtailed [since the installation of the checkpoint], leaving only the Russian peacekeepers to facilitate trips to Armenia for medical care.}}</ref><ref name=":134">{{chú thích web |date=2023-05-31 |title=June Alerts and May Trends 2023 |url=https://www.crisisgroup.org/crisiswatch/june-alerts-and-may-trends-2023 |access-date=2023-06-19 |website=www.crisisgroup.org |language=en |quote=Checkpoint on Lachin corridor faced fierce opposition amid humanitarian crisis....Azerbaijani military consolidated [the] blockade, however, leading to even fewer crossings and reduced transportation of goods.}}</ref> Tình trạng thiếu hụt hàng hóa thiết yếu bao gồm điện, nhiên liệu và dự trữ nước đang lan rộng và nguồn dự trữ khẩn cấp đang được phân bổ theo khẩu phần, cùng với tình trạng thất nghiệp hàng loạt và việc đóng cửa trường học cũng như phương tiện giao thông công cộng.<ref name=":55" /><ref name=":322" /><ref name=":162">{{chú thích web |last=Gray |first=Sébastien |date=2023-01-09 |title=Artsakh Blockade Nearing 1 Month, Shortages Widespread |url=https://theatlasnews.co/conflict/2023/01/09/artsakh-blockade-nearing-1-month-shortages-widespread/ |access-date=2023-01-10 |website=Atlas News |language=en-US |ngày lưu trữ=2023-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230227225402/https://theatlasnews.co/conflict/2023/01/09/artsakh-blockade-nearing-1-month-shortages-widespread/ |url-status=dead }}</ref><ref name=":302">{{chú thích web |last=Avetisyan |first=Ani |date=2023-01-17 |title=Nagorno-Karabakh reports gas cut for second time since start of blockade |url=https://oc-media.org/nagorno-karabakh-reports-gas-cut-for-second-time-since-start-of-blockade/ |access-date=2023-01-18 |website=OC Media |language=en-US |quote="Daily two-hour power cuts instituted on 9 January were replaced with four-hour daily power cuts on 17 January."}}</ref><ref name="intellinews.com">{{chú thích web |last=Hauer |first=Neil |date=2023-02-20 |title=Hopelessness grows as Azerbaijan's blockade of Nagorno-Karabakh enters third month |url=https://www.intellinews.com/hopelessness-grows-as-azerbaijan-s-blockade-of-nagorno-karabakh-enters-third-month-270518/ |access-date=2023-02-20 |website=www.intellinews.com |language=en}}</ref><ref name=":46">{{chú thích báo |last=Khulian |first=Artak |date=2023-01-31 |title=Azeri Blockade Leaves Thousands Of Karabakh Armenians Jobless |language=hy |work=«Ազատ Եվրոպա/Ազատություն» ռադիոկայան |url=https://www.azatutyun.am/a/32247853.html |access-date=2023-02-20}}</ref><ref name=":136">{{chú thích web |date=2023-06-20 |title=Uncertainty plagues Nagorno-Karabakh students pursuing higher education |url=https://www.civilnet.am/en/news/742289/uncertainty-plagues-nagorno-karabakh-students-pursuing-higher-education/ |access-date=2023-06-20 |website=CIVILNET |language=en-US |quote=When Azerbaijan's blockade began, kindergartens and schools were among the first institutions to be shut down due to gas supply cuts and shortages, depriving students across dozens of schools of the right to education. Since then, the operations of nearly every educational institution in Nagorno-Karabakh, including NGOs with branches in Stepanakert and across the region, have been deeply disturbed by the blockade.}}</ref>

Nhiều quốc gia, tổ chức quốc tế và các nhà quan sát nhân quyền đã lên án hành động phong tỏa của Azerbaijan và coi đây là một hình thức [[chiến tranh lai]],<ref name="Oltramonti" /><ref name=":138">{{chú thích web |title=Azerbaijan Blockades Nagorno-Karabakh Region, Angering Armenia & Raising Specter of a New War |url=https://www.democracynow.org/2023/1/19/nagorno_karabakh_tensions_rise |access-date=2023-08-11 |website=Democracy Now! |language=en |quote=... Russia is not opposed to allowing Azerbaijan use a hybrid warfare strategy such as this one, which is blockading the only corridor that's a lifeline to, quite basically, eventually pressure Armenia into an actual peace deal, into concessions ...}}</ref><ref name=":189">{{chú thích web |last=Green |first=Anna |date=2022-12-20 |title=Weaponizing Blockade With the Intent to Ethnically Cleanse |url=https://evnreport.com/spotlight-karabakh/weaponizing-blockade-with-the-intent-to-ethnically-cleanse/ |access-date=2023-08-11 |website=EVN Report |language=en-US |quote=By utilizing pseudo eco-protesters instead of military movements by Azerbaijani forces, as was the previous strategy, and causing a humanitarian crisis accompanied with false narratives and disinformation, Azerbaijan is employing hybrid warfare tactics against the Armenians. This operation is pursuing short-, mid- and long-term objectives.}}</ref> [[thanh trừng sắc tộc]],<ref name=":94" /><ref name="Bulut" /><ref name=":191">{{chú thích web |last=Johnson |first=Josiah |date=2023-08-10 |title=Is Nagorno-Karabakh the New Darfur? |url=https://www.aei.org/foreign-and-defense-policy/is-nagorno-karabakh-the-new-darfur/ |access-date=2023-08-11 |website=American Enterprise Institute - AEI |language=en-US}}</ref> và [[diệt chủng]].<ref>{{chú thích web |last=Ochab |first=Dr Ewelina U. |title=Lachin Corridor Blockade Starves Nagorno-Karabakh |url=https://www.forbes.com/sites/ewelinaochab/2023/08/08/lachin-corridor-blockade-starves-nagorno-karabakh/ |access-date=2023-08-09 |website=Forbes |language=en |quote=Luis Moreno Ocampo, the founding Prosecutor of the International Criminal Court,  argues that "there is a reasonable basis to believe that a genocide is being committed against Armenians living in Nagorno-Karabakh in 2023," adding that it "should be considered a genocide under Article II (c) of the [UN Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide] (Genocide Convention): 'Deliberately inflicting on the group conditions of life calculated to bring about its physical destruction.'" Ocampo further added that "There are no crematories, and there are no machete attacks. Starvation is the invisible genocide weapon. Without immediate dramatic change, this group of Armenians will be destroyed in a few weeks."}}</ref><ref name=":192">{{chú thích báo |last=Ռ/Կ |first=«Ազատություն» |date=2023-08-09 |title=Top International Lawyer Calls Azerbaijani Blockade Of Nagorno-Karabakh Genocide |language=hy |work=«Ազատ Եվրոպա/Ազատություն» ռադիոկայան |url=https://www.azatutyun.am/a/32540730.html |access-date=2023-08-11}}</ref><ref name=":91" /><ref name=":193" /><ref name="Genocide Warning: Nagorno Karabakh" /><ref name=":6" /> Nhiều nhà quan sát quốc tế cũng coi việc phong tỏa và không hành động [[hoạt động gìn giữ hòa bình ở Nagorno-Karabakh|Lực lượng gìn giữ hòa bình Nga]] là vi phạm [[thỏa thuận ngừng bắn Nagorno-Karabakh năm 2020|thỏa thuận ngừng bắn ba bên]] được ký giữa Armenia, Azerbaijan, và Nga, nước đã kết thúc [[Chiến tranh Nagorno-Karabakh lần thứ hai]] và đảm bảo việc đi lại an toàn qua hành lang Lachin.<ref name="Bulut" /><ref name=":143">{{chú thích web |date=2023-02-09 |title=Azerbaijan: Blockade of Lachin corridor putting thousands of lives in peril must be immediately lifted |url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2023/02/azerbaijan-blockade-of-lachin-corridor-putting-thousands-of-lives-in-peril-must-be-immediately-lifted/ |access-date=2023-07-17 |website=Amnesty International |language=en}}</ref><ref name=":142">{{chú thích web |last=Douglas |first=Nadja |date=2023-05-17 |title=The Significance of the Lachin Corridor in the Nagorno-Karabakh Conflict |url=https://www.zois-berlin.de/en/publications/zois-spotlight/the-significance-of-the-lachin-corridor-in-the-nagorno-karabakh-conflict |website=The Centre for East European and International Studies}}</ref><ref name=":144">{{chú thích web |last1=Avetisyan and |first1=Ani |last2=Aghayev |first2=Ismi |date=2023-04-24 |title=Azerbaijan closes Lachin Corridor to install checkpoint |url=https://oc-media.org/azerbaijan-closes-lachin-corridor-to-install-checkpoint/ |access-date=2023-05-19 |website=OC Media |language=en-US |quote=The move is a violation of the November 2020 ceasefire agreement, which states that the Lachin Corridor falls under the control of the Russian peacekeeping mission in Nagorno-Karabakh.}}</ref><ref name="GHEORGHE">{{chú thích web |last1=von Cramon-Taubadel |first1=Viola |last2=Kouloglou |first2=Stelios |last3=Castaldo |first3=Fabio Massimo |last4=Hajšel |first4=Robert |last5=Incir |first5=Evin |last6=Kaljurand |first6=Marina |last7=Marques |first7=Pedro |last8=Santos |first8=Isabel |last9=Bielan |first9=Adam |title=Joint Motion for a Resolution on the humanitarian consequences of the blockade in Nagorno-Karabakh |url=https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/RC-9-2023-0075_EN.html |access-date=2023-01-19 |website=European Parliament |language=en |id=RC-B9-0075/2023 |first10=Carlo |last10=Fidanza |first11=Charlie |last11=Weimers |first12=Angel |last12=Dzhambazki |first13=Assita |last13=Kanko |first14=Joachim Stanisław |last14=Brudzinski |first15=Elżbieta |last15=Kruk |first16=Anna |last16=Zalewska |first17=Eugen |last17=Jurzyca |first18=Bert-Jan |last18=Ruissen |first19=Emmanouil |last19=Fragkos |first20=Frédérique |last20=Ries |first21=Nicolae |last21=Ştefănuță |first22=Izaskun |last22=Bilbao Barandica |first23=Michal |last23=Šimečka |first24=Dita |last24=Charanzová |first25=Petras |last25=Auštrevičius |first26=Javier |last26=Hart |first27=Urmas |last27=Paet |first28=Hilde |last28=Vautmans |first29=Ramona |last29=Strugariu |first30=Karin |last30=Karlsbro |first31=Svenja |last31=Hahn |first32=Klemen |last32=Grošelj |first33=Olivier |last33=Chastel |first34=Nathalie |last34=Loiseau |first35=Bernard |last35=Guetta |first36=Karen |last36=Melchior |first37=Katalin |last37=Cseh |first38=Vlad |last38=Gheorghe}}</ref><ref name=":145">{{chú thích web |last1=Von Joeden-Forgey and |first1=Elisa |last2=Victoria Massimino |first2=Irene |date=6 May 2023 |title=Country Visit |url=https://www.lemkininstitute.com/armeniaproject/country-visit |access-date=2023-05-19 |website=Lemkin Institute for Genocide Prevention |language=en |quote=The Azerbaijani government erected this illegal checkpoint on April 23, 2023 to formalize the illegal blockade of Armenians in Artsakh...}}</ref> Azerbaijan và Nga đã phớt lờ lời kêu gọi từ nhiều quốc gia và tổ chức quốc tế nhằm khôi phục quyền tự do đi lại qua hành lang.<ref name=":163">{{chú thích web |date=2023-05-04 |title=Statement by the Committee on Legal Affairs and Human Rights on the obstruction of the Lachin Corridor |url=https://pace.coe.int/en/news/9025/statement-by-the-committee-on-legal-affairs-on-the-obstruction-of-the-lachin-corridor |website=Parliamentary Assembly of the Council of Europe}}</ref><ref>{{chú thích web |title=Statement on Azerbaijan s Noncompliance with February 22nd ICJ Order to Unblock Lachin Corridor |url=https://www.lemkininstitute.com/statements-new-page/statement-on-azerbaijan-s-noncompliance-with-february-22nd-icj-order-to-unblock-lachin-corridor |access-date=2023-08-16 |website=Lemkin Institute |language=en}}</ref>
==Chú thích==
{{Notelist}}
==Tham khảo==
{{tham khảo}}

[[Thể loại:Xung đột Nagorno-Karabakh]]
[[Thể loại:2022 trong quan hệ quốc tế]]
[[Thể loại:2023 trong quan hệ quốc tế]]
[[Thể loại:Azerbaijan 2022]]
[[Thể loại:2023 ở Azerbaijan]]
[[Thể loại:Cộng hòa Artsakh 2022]]
[[Thể loại:Cộng hòa Artsakh 2023]]
[[Thể loại:Sự kiện tháng 12 năm 2022 ở Armenia]]
[[Thể loại:Sự kiện tháng 1 năm 2023 ở Armenia]]
[[Thể loại:Shusha thập niên 2020]]
[[Thể loại:Xung đột năm 2022]]
[[Thể loại:Xung đột năm 2023]]
[[Thể loại:Hậu quả của cuộc chiến tranh Nagorno-Karabakh 2020]]
[[Thể loại:Chủ nghĩa bài Armenia ở Azerbaijan]]
[[Thể loại:Ilham Aliyev]]
[[Thể loại:Nikol Pashinyan]]
[[Thể loại:Quan hệ quốc tế năm 2022]]
[[Thể loại:Quan hệ quốc tế năm 2023]]
[[Thể loại:Phong tỏa]]

title: Sự phong tỏa Nagorno-Karabakh

Địa điểm: Nagorno-Karabakh

Mục tiêu: - Làm vô hiệu hóa tính pháp lý và làm suy yếu chính phủ của Cộng hòa Artsakh - Sáp nhập khu vực vào Azerbaijan - Thanh trừng sắc tộc vùng của người Armenia bản địa - Nhận nhượng bộ từ Armenia

Hình thức: - Phong tỏa nhiều tuyến đường - Cấm xuất nhập thực phẩm, vật tư và người - Phá hoại hoặc cắt các dịch vụ tiện ích công cộng (mạng nternet, gas, điện) và ngăn chặn việc sửa chữa chúngr - Xây dựng trạm kiểm soát quân sự - Chủ nghĩa bảo vệ môi trường giả

Kết quả: - Sự khan hiếm và khẩu phần thực phẩm, vật tư y tế và điện - Sự chia ly của gia đìnhs - Hàng trăm người không thể phẫu thuật - Sự khan hiếm điện và gas - Cạn kiệt hồ chứa nước - Bắt giữ nhân viên truyền thông độc lập - Phớt lờ các phán quyết pháp lý quốc tế - Đóng cửa tất cả trường học

title: Các phe trong cuộc xung đột dân sự

Azerbaijan: Lực lượng gìn giữ hòa bình Nga · Artsakh

title: Nhân vật thủ lĩnh

Ilham Aliyev: Kirill Kulakov (4 tháng 9 năm 2023) · Alexander Lentsov (25 tháng 4-4 tháng 9 năm 2023) · Samvel Shahramanyan (từ ngày 10 tháng 9 năm 2023) · Arayik Harutyunyan (đến ngày 1 tháng 9 năm 2023)

title: Hậu quả vật chất đối với cá nhân

Cầm tù: 2 nhà báo độc lập, 5 thường dân


text:
# Sporobolus minarum
Sporobolus minarum là một loài thực vật có hoa trong họ Hòa thảo. Loài này được Boechat & Longhi-Wagner miêu tả khoa học đầu tiên năm 1994.

wikiname: viwiki

title: Sporobolus minarum

in_language: vi

wikitext:
{{tiêu đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Sporobolus minarum''
| status =
| status_system =
| status_ref =
| image =
| image_caption =
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| unranked_divisio = [[Thực vật có hoa|Angiospermae]]
| unranked_classis = [[Thực vật một lá mầm|Monocots]]
| ordo = [[Bộ Hòa thảo|Poales]]
| familia = [[Họ Hòa thảo|Poaceae]]
| genus = ''[[Sporobolus]]''
| species = '''''S. minarum'''''
| binomial = ''Sporobolus minarum''
| binomial_authority = Boechat & Longhi-Wagner, 1994
}}
'''''Sporobolus minarum''''' là một loài [[thực vật có hoa]] trong [[họ Hòa thảo]]. Loài này được Boechat & Longhi-Wagner miêu tả khoa học đầu tiên năm 1994.<ref>{{chú thích web|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-444338| title=''Sporobolus minarum''|access-date = ngày 9 tháng 6 năm 2013 | author=The Plant List | year =2010}}</ref>
==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

==Liên kết ngoài==
*{{commonscat-inline|Sporobolus minarum}}
*{{Wikispecies-inline|Sporobolus minarum}}

[[Thể loại:Chi Xạ tử]]
[[Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1994]]

{{Chloridoideae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Giới (regnum): Plantae

(không phân hạng): Angiospermae Monocots

Bộ (ordo): Poales

Họ (familia): Poaceae

Chi (genus): Sporobolus

Loài (species): S. minarum

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Sporobolus minarum · Boechat & Longhi-Wagner, 1994


text:
# Hedychium hasseltii
Hedychium hasseltii là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Blume mô tả khoa học đầu tiên năm 1827.

title: Hedychium hasseltii

wikitext:
{{tiêu đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Hedychium hasseltii''
| status =
| status_system =
| status_ref =
| image =
| image_caption =
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| unranked_divisio = [[Thực vật có hoa|Angiospermae]]
| unranked_classis = [[Thực vật một lá mầm|Monocots]]
| unranked_ordo = [[Nhánh Thài lài|Commelinids]]
| ordo = [[Bộ Gừng|Zingiberales]]
| familia = [[Họ Gừng|Zingiberaceae]]
| genus = ''[[Hedychium]]''
| species = '''''H. hasseltii'''''
| binomial = ''Hedychium hasseltii''
| binomial_authority = [[Carl Ludwig Blume|Blume]]
| range_map =
| range_map_caption =
| synonyms =
}}
'''''Hedychium hasseltii''''' là một loài [[thực vật có hoa]] trong [[họ Gừng]]. Loài này được Blume mô tả khoa học đầu tiên năm 1827.<ref>{{chú thích web|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-248156| title=''Hedychium hasseltii''|access-date=ngày 16 tháng 7 năm 2013| author=The Plant List | year =2010}}</ref>

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

==Liên kết ngoài==
*{{Thể loại Commons nội dòng|Hedychium hasseltii}}
*{{wikispecies-inline|Hedychium hasseltii}}
*{{IPNI2|Hedychium hasseltii|796862-1|access-date=ngày 16 tháng 7 năm 2013}}

[[Thể loại:Hedychium]]
[[Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1827]]

{{Zingibereae-stub}}

title: Phân loại khoa học

(không phân hạng): Angiospermae Monocots Commelinids

Bộ (ordo): Zingiberales

Họ (familia): Zingiberaceae

Chi (genus): Hedychium

Loài (species): H. hasseltii

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Hedychium hasseltii · Blume


text:
# Dialeurodes turpiniae
Dialeurodes turpiniae là một loài côn trùng cánh nửa trong họ Aleyrodidae, phân họ Aleyrodinae.
Dialeurodes turpiniae được Meganathan & David miêu tả khoa học đầu tiên năm 1994.

title: Dialeurodes turpiniae

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Dialeurodes turpiniae''
| image =
| image caption =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| classis = [[Côn trùng|Insecta]]
| ordo = [[Bộ Cánh nửa|Hemiptera]]
| subordo = [[Sternorrhyncha]]
| superfamilia = [[Aleyrodoidea]]
| familia = [[Aleyrodidae]]
| subfamilia = [[Aleyrodinae]]
| genus = ''[[Dialeurodes]]''
| species = '''''D. turpiniae'''''
| binomial = ''Dialeurodes turpiniae''
| binomial_authority = Meganathan & [[Armand David|David]], 1994
}}
'''''Dialeurodes turpiniae''''' là một loài [[côn trùng]] [[bộ Cánh nửa|cánh nửa]] trong họ [[Aleyrodidae]], phân họ [[Aleyrodinae]].

''Dialeurodes turpiniae'' được Meganathan & David miêu tả khoa học đầu tiên năm 1994.<ref>{{Aut|Jon H. Martin & Laurence A. Mound}} (2007) "An annotated check list of the world’s whiteflies (Insecta: Hemiptera: Aleyrodidae)" ''Zootaxa'' 1492: 1-84 [http://hbs.bishopmuseum.org/fiji/pdf/martin-mound2007.pdf Link]</small></ref>

==Chú thích==
{{Tham khảo|30em}}

==Tham khảo==
* {{wikispecies-inline}}

[[Thể loại:Dialeurodes]]

{{Aleyrodidae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Giới (regnum): Animalia

Ngành (phylum): Arthropoda

Lớp (class): Insecta

Bộ (ordo): Hemiptera

Phân bộ (subordo): Sternorrhyncha

Liên họ (superfamilia): Aleyrodoidea

Họ (familia): Aleyrodidae

Phân họ (subfamilia): Aleyrodinae

Chi (genus): Dialeurodes

Loài (species): D. turpiniae

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Dialeurodes turpiniae · Meganathan & David, 1994


text:
# Xã Clay, Quận Jones, Iowa
Xã Clay (tiếng Anh: Clay Township) là một xã thuộc quận Jones, tiểu bang Iowa, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 210 người.

title: Xã Clay, Quận Jones, Iowa

wikitext:
{{Thông tin khu dân cư
 | tên bản địa = Clay Township
 | ngôn ngữ tên bản địa = en
 | tên = Xã Clay
 | settlement_type = [[Xã của Hoa Kỳ|Xã]]
 | tên hiệu =
 | khẩu hiệu =
 | hình nền trời =
 | hình cờ =
 | hình con dấu =
 | bản đồ =
 | ctbd = Vị trí trong [[Quận Jones, Iowa|Quận Jones]], [[Iowa]]
| bản đồ 1 = Map of Iowa highlighting Jones County.svg
| ctbd1 = Vị trí quận Jones trong tiểu bang Iowa ở Hoa Kỷ
 | subdivision_type = [[Quốc gia]]
 | subdivision_type1 = [[Tiểu bang Hoa Kỳ|Tiểu bang]]
 | subdivision_type2 = [[Danh sách các quận ở Iowa|Quận]]
 | subdivision_name = [[Hoa Kỳ]]
 | subdivision_name1 = [[Iowa]]
 | subdivision_name2 = [[Quận Jones, Iowa|Quận Jones]]
 | established_title =
 | established_date =
 | established_title2 =
 | established_date2 =
 | government_type =
 | leader_title =
 | leader_tên =
 | area_magnitude =
 | area_total_sq_mi =
 | area_total_km2 =
 | area_land_sq_mi =
 | area_land_km2 =
 | area_water_sq_mi =
 | area_water_km2 =
 | area_urban_sq_mi =
 | area_urban_km2 =
 | area_metro_km2 =
 | area_metro_sq_mi =
 | population_as_of=2010
 | population_footnotes =
 | population_total = 210
 | population_urban =
 | population_metro =
 | population_density_sq_mi =
 | population_density_km2 =
 | timezone = [[Múi giờ miền Trung (Bắc Mỹ)|CST]]
 | utc_offset = -6
 | timezone_DST = '''CDT'''
 | utc_offset_DST = -5
 | latd = | latm = | lats = | latNS = N
 | longd = | longm = | longs = | longEW = W
 | elevation_footnotes=
 | elevation_ft =
 | elevation_m =
 | website =
 | footnotes =
}}
'''Xã Clay''' ({{langx|en|Clay Township}}) là một [[Xã của Hoa Kỳ|xã]] thuộc [[Quận Jones, Iowa|quận Jones]], tiểu bang [[Iowa]], [[Hoa Kỳ]]. Năm 2010, dân số của xã này là 210 người.<ref>{{chú thích web|url=http://www.census.gov/geo/www/gazetteer/gazetteer2010.html|title=2010 Census Gazetteer Files|publisher=[[Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ]]|access-date = ngày 7 tháng 10 năm 2012}}</ref>

==Chú thích==
{{tham khảo}}

==Tham khảo==
* [http://factfinder2.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=DEC_10_PL_GCTPL2.ST16&prodType=table American FactFinder]

{{Sơ khai Iowa}}

{{DEFAULTSORT:Clay, Jones, Iowa}}
[[Thể loại:Xã của Iowa]]
[[Thể loại:Quận Jones, Iowa]]

title: Xã Clay · Clay Township

Quốc gia: Hoa Kỳ

Tiểu bang: Iowa

Quận: Quận Jones

title: Dân số (2010)

• Mùa hè (DST): CDT (UTC-5)


text:
# Sturmgeschütz III
Sturmgeschütz III (StuG III) là tên một loại pháo tự hành trong thế chiến II. StuG III là loại pháo tự hành lắp trên khung xe tăng được sản xuất nhiều nhất trong tất cả các loại, được lắp ráp bằng khung tăng Panzer III. Ban đầu, StuG được phát triển để trở thành một loại pháo tự hành hạng trung để hỗ trợ cho bộ binh, nhưng sau này qua kết quả khả quan thu được trên chiến trường, StuG III được nhân rộng sản xuất và được phát triển thành pháo tự hành chống tăng (tank-destroyer).

## Phát triển
Ý tưởng phát triển Sturmgeschütz III bắt nguồn từ thế chiến I, trong quá trình rút lui - phản công, bộ binh thường vấp phải lô cốt hoặc ổ phòng ngự của địch (khi pháo và súng cối không thể phá được), đa phần pháo thời đó còn rất cồng kềnh và phải kéo bằng xe ngựa - khi pháo đến nơi thì lực lượng của địch đã ập đến. Từ kinh nghiệm trên, tướng lĩnh quân đội Đức Erich von Manstein đã đề xuất phát triển một loại pháo tự hành được lắp trên khung gầm của xe tăng, có khả năng di chuyển linh động và hỗ trợ tốt cho bộ binh. Vào ngày 15/6/1936, Daimler-Benz AG nhận lệnh phát triển một loại pháo tự hành có nòng 75mm, có thể nâng hết cỡ 25 độ. Cùng với đó là yêu cầu có phần đầu kín, chắc nhằm bảo vệ kíp lái, chiều cao xe thấp, làm cho đối phương khó phát hiện hơn so với các xe tăng.
Daimler-Benz AG sử dụng khung gầm và động cơ của Panzer III cho StuG. Năm mẫu thử nghiệm được sản xuất vào năm 1937, có động cơ giống Panzer-III và được trang bị pháo 75mm StuK 37. Về sau, phiên bản này có tên gọi là Sturmgeschütz Ausführung A.
Ban đầu, khi StuG-III còn đang dự kiến phát triển thành pháo tự hành, nó không được tham gia các sư đoàn Panzer - chủ yếu là xe tăng tác chiến trực diện (như Tiger, Panther, Panzer IV…) chuyên dùng để càn quét các khu vực trên diện rộng. Sau một thời gian tranh cãi, cuối cùng StuG-III được xếp vào các sư đoàn pháo binh.
StuG được dàn xếp tham gia trận chiến (thường nói là tham gia các lữ đoàn - nhưng thật ra StuG-III chỉ mai phục từ đằng xa, việc này nhằm đánh lừa quân địch rằng StuG tham gia các lữ đoàn và dễ dàng bị tiêu diệt bởi máy bay. Về sau, các tướng lĩnh Đức đặc biệt nhấn mạnh tầm quan trọng của việc lừa đảo trên. Theo học thuyết quân sự của các tướng lĩnh Đức Quốc xã, đặc biệt là Hitler đều cho rằng việc đánh lừa là một trong những bước khá quan trọng.
Ngoài việc phát triển thành pháo tự hành tầm xa, StuG-III còn được phát triển để trở thành tăng trực diện để yểm trợ bộ binh và có thể tham gia các sư đoàn Panzer. Các phiên bản đầu chỉ trang bị kính ngắm tầm ngắn và pháo 75mm StuK 37 L/24 để phá hủy các công sự và các mục tiêu yếu. Sau khi Liên Xô cho ra tăng T-34 và KV-1, quân đội Đức lập tức nâng cấp StuG-III bằng cách trang bị thêm kính ngắm hiện đại hơn và pháo 75mm StuK 40 L/43 (mùa xuân 1942) và 75mm StuK 40 L/48 (mùa thu 1943) - lúc bấy giờ đang cho kết quả tốt trong thử nghiệm. Các phiên bản này được biết đến với cái tên Sturmgeschütz 40 Ausführung F, Ausf. F/8 và Ausf. G.
Khi StuG-IV được đưa vào sản xuất cuối năm 1943-đầu 1944, số "III" được thêm vào tên để phân biệt nó với các pháo tự hành tấn công mới trên khung gầm Panzer IV. Về sau các phiên bản cũ và mới hơn đều được gọi là Sturmgeschütz III.
Khi StuG-III mới được phát triển, vấn đề đặt súng phụ thật sự là một bài toán khá nan giải cho các kĩ sư Đức vì chỗ bên trong tăng đã hết mà súng máy MG34 7.92mm lại quá cồng kềnh. Về sau, súng máy được đặt ra bên ngoài đã giải quyết vấn đề hết chỗ. Các phiên bản đời sau đều làm như vậy.
StuG-III đã cải thiện được khá nhiều vấn đề mà các tăng tự hành khác mắc phải như phần đầu thân tăng trần, ít đạn. Phần đầu StuG-III được bảo vệ bằng một lớp giáp dày gần 30mm bảo vệ khỏi đa phần các tay súng bắn tỉa, lượng đạn của StuG-III cũng khá nhiều (54 viên).
Gía thành sản xuất StuG-III cũng khá rẻ (82.500 RM, chưa tính giá thành của vũ khí, kính ngắm và điện đài) so với nhiều loại tăng khác như: xe tăng Panzer III (103.163 RM, phiên bản Ausf-N), Panzer IV (103.462 RM, phiên bản Ausf-G), xe tăng Panther (117.100 RM), Tiger I (250.800 RM), Tiger II (321.500 RM).
Mặc dù giá thành rẻ, nhưng StuG-III có chất lượng khá tốt với nòng tăng dài, có độ chính xác cao, xích tăng bền, thân tăng lớn đủ sức chứa nhiều đạn. Vào cuối cuộc chiến, đã có hơn 10.619 chiếc StuG-III và StuH-42 được sản xuất.

## Lịch sử hoạt động
Nhìn một cách tổng quát thì StuG-III đã thực hiện nhiệm vụ trên chiến trường khá tốt với cả vai trò là pháo tự hành chống tăng và pháo tự hành xung kích. Mặc dù, Tiger và Panther ghi công nhiều hơn và nổi tiếng hơn, nên khi tác chiến quân Đồng Minh và Liên Xô chỉ lo tiêu diệt hai loại tăng này đầu tiên mà bỏ sót StuG-III và nhiều loại xe tăng nguy hiểm của Đức Quốc xã. Chính vì lý do trên nên StuG-III mai phục rất tốt và tiêu diệt một số rất lớn xe tăng của quân thù - gần 20.000 xe tăng, một con số rất ấn tượng. Chỉ trong vòng có 1 năm (1943-1944) số lượng xe tăng của Đồng Minh thiệt hại ngày càng một nhiều, mặc dù họ đã sắp thắng cuộc chiến. StuG-III vẫn tiếp được sản xuất đến tận tháng 2/1945 và tổng cộng có 10.780 chiếc đã được sản xuất - tính đến tháng 3/1945.
Trong số các loại xe chuyên dùng để phòng thủ, có lẽ StuG-III cho kết quả tốt nhất. Với giá thành rẻ, hình dáng khó nhận biết, StuG-III thường gây rắc rối đối với quân Đồng Minh. Nhược điểm duy nhất của StuG-III là các chi tiết đầu tăng khá phức tạp gây khó cho kíp lái khi muốn mở để thoát hiểm. Còn đối với các phiên bản StuG-III dùng để đánh trực diện, thì các xe tăng Đồng Minh muốn tiêu diệt không phải là chuyện dễ - vì nòng pháo của StuG-III có thể xoay hướng khá nhanh, súng máy MG34 có đến hơn 600 viên nên bộ binh không dễ tiếp cận, ống ngắm có độ chính xác cao và tốc độ của StuG-III cũng khá nhanh. Khi muốn tiêu diệt StuG-III, thường thì cả máy bay và thiết giáp Đồng minh phải cùng phối hợp để có thể làm cho StuG-III khó có đường rút lui hoặc đáp trả.
Vào năm 1944, quân đội Phần Lan nhận 59 chiếc StuG-III Ausf.G (phiên bản đánh trực diện) từ Đức (30 chiếc Stu 40 Ausf.G và 29 chiếc StuG-III Ausf.G) và họ đã dùng số tăng này để đánh với Liên Xô. Số tăng này đã tiêu diệt được khoảng 87 tăng của Liên Xô và chỉ mất có 6 chiếc StuG-III (2/3 trong số 8 chiếc tăng này đã tự phá hủy tránh khỏi việc bị bắt). Sau thế chiến II, 51 chiếc còn lại phục vụ quân đội đến tận năm 1960. Số StuG-III có biệt danh là Sturmi.
Vào mùa thu năm 1943, quân đội Đức Quốc xã đã chuyển hơn 100 chiếc Stug-III cho quân đội România. Chúng thường được biết dưới biệt danh TA hoặc TA T3. Vào tháng 2/1945, hơn 13 chiếc vẫn còn lại để tiếp tục cuộc chiến. Sau cuộc chiến, không chiếc nào còn lại. Phần lớn số tăng này là StuG-III và một số lượng nhỏ Panzer IV/70 (thường được dưới biệt danh TA T4). Theo như một số nguồn thông tin thì không phải toàn bộ 100 chiếc đều bị phá hủy mà có đến hơn 31 chiếc được cất giữ trong kho đến tận năm 1947 và khoảng hơn 18 chiếc nữa bị tịch thu bởi lực lượng Xô-Viết.
StuG-III còn được xuất khẩu đến Bulgaria, Hungary, Ý và Tây Ban Nha.
Một số lượng tương đối StuG-III bị bắt giữ bởi Yugoslav Partisans (du kích Nam Tư). Sau thế chiến, họ sử dụng số tăng đó đến tận năm 1950. Một lực lượng khác giữ số StuG-III của Đức nữa là Liên Xô, họ sử dụng StuG-III để thử nghiệm và tham gia trong Chiến tranh Sáu ngày vào năm 1967.
Ngày nay, tất cả số StuG-III còn lại trong bảo tàng đều được giữ trong điều kiện hoạt động được.

## Biến thể
- StuG-III Ausf.0 (5 chiếc được sản xuất): vào tháng 11/1937, 2 chiếc đầu tiên được sản xuất nhằm mục đích thử nghiệm. Phiên bản 0 có 8 xích mỗi bên với chiều rộng vào khoảng 360mm, được trang bị pháo 75mm StuK 37 L/24. Bên trong có rất ít chỗ trống. Tái sản xuất vào năm 1941 cũng nhằm mục đích thử nghiệm.
- StuG-III Ausf.A (từ tháng 2/1940 - tháng 5/1940, 50 chiếc được sản xuất): lần đầu tiên được sử dụng trong trận chiến nước Pháp, phiên bản này sử dụng khung tăng Panzer-III Ausf.F. Giáp trước được cải tiến thành 50mm. Daimler-Benz sản xuất 30 chiếc đầu tiên. Alkett sản xuất 20 chiếc còn lại. Được cải tiến 2 lối thoát hiểm 2 bên, 10 bộ truyền tốc, xích 360mm.
- StuG-III Ausf.B (từ tháng 6/1940 - tháng 5/1941, 300 chiếc được sản xuất): 6 bộ truyền tốc, chiều rộng xích mỗi bên xe (chiều rộng một xích) là 520mm x 79mm và sau này được cải tiến thành 520mm x 95mm. Số xích này có thể thay được một cách dễ dàng (do hai bên xích đều có kích cỡ giống nhau). Số trục lăn được tăng lên.
- StuG-III Ausf.C (tháng 4/1941, 50 chiếc được sản xuất): súng máy được đặt trên nóc xe với lượng đạn nhiều, nắp phía sau che đỡ người điều khiển súng. Khoảng trống trong xe không còn buộc súng máy phải đặt ra ngoài, kính ngắm được cải thiện.
- StuG-III Ausf.D (từ tháng 5-11/1941, 150 chiếc được sản xuất): radio liên lạc được cải thiện.
- StuG-III Ausf.E (từ tháng 9/1941 - tháng 2/1941, 284 chiếc được sản xuất): chỗ trống bên trong được thiết kế thành hình chữ nhật và có một hộp rađiô điện đài - tạo điều kiện để thêm 6 viên đạn pháo nữa (nâng tổng số đạn lên 50 viên). Một khẩu súng máy MG34 được gắn ở bên trên.
- StuG-III Ausf.F (từ tháng 3 - tháng 9/1942, 366 chiếc được sản xuất): phiên bản này sử dụng nòng pháo dài hơn (75mm StuK 40 L/43), khi bắn loại đạn xuyên giáp Panzergranat-Patrone 39, StuK 40 L/43 còn thể xuyên thủng được một lớp giáp dày hơn 91mm với góc nghiêng 30 độ tại cự ly 1000m. Chính điều này khiến Ausf.F trở thành sát thủ đối với các xe tăng Liên Xô ở thời điểm đó.
- StuG-III Ausf.F/8 (từ tháng 9 - tháng 12/1942, 250 chiếc được sản xuất): phiên bản này cải thiện và nâng cấp giáp ở 2 thân tăng và sử dụng khung của tăng Panzer-III Ausf.J/L. Tháng 10/1942, phiên bản F/8 được bổ sung thêm 30mm giáp ở mặt trước và thân tăng, sử dụng pháo 75mm StuK 40 L/48. Pháo L/48 tăng độ chính xác và cho phép pháo thủ có thể bắn từ cự ly khá xa.

- StuG-III Ausf.G (từ tháng 12/1942 - tháng 4/1945, 7.720 chiếc được sản xuất - 173 chiếc trong số đó sử dụng thân tăng Pz.Kpfw.III): phiên bản G là phiên bản thịnh hành nhất, cho kết quả tốt nhất và hữu dụng nhất trong tất cả các phiên bản StuG-III. Ausf.G sử dụng thân tăng PzKpfw III Ausf.M. Chỗ bên trong thân xe được thiết kế lại, tạo thêm khá nhiều chỗ trống: các mối hàn ở hai bên khít nhau, không làm mất diện tích. Thiết kế mới làm phiên bản G có chiều cao hơn 2160mm. Đằng sau có gian ngăn cách riêng biệt giữa buồng hoạt động và buồng chứa đạn. Từ tháng 3/1943, giáp thân loại mới (schurzen) được lắp vào Ausf.G giúp nó tăng thêm khả năng bảo vệ. Loại giáp mới này ngoài lắp ráp vào StuG-III Ausf.G, nó còn được trang bị cho các loại thiết giáp quan trọng khác nhằm chuẩn bị cho chiến dịch Kursk. Từ tháng 3/1944, giáp ở giá đỡ của pháo được tăng lên nhằm mục đích chống lại các đạn súng cối và đạn pháo chống tăng.

Từ tháng 9/1942, giá đỡ súng máy chính thức được lắp đặt vào tất cả các mẫu StuG-III. Việc này giúp tiết kiệm không gian bên trong tăng và có thể phát huy tác dụng của súng máy hạng nặng MG34. Các mẫu đời sau như F/8 có thêm giáp đỡ mặt trước cho súng máy và phần giáp gần đó được tăng lên. Ngoài ra, F/8 còn được thử nghiệm với thiết bị điều khiển súng máy - không cần người cầm. 25 chiếc đã được sản xuất nhằm thử nghiệm. Nhưng khi vừa hoàn thành thì cuộc chiến đã kết thúc.

## Những nước sử dụng
- Đức Quốc xã
- Phần Lan
- Italy
- Syria
- Turkey
- Liên Xô[3]
- Yugoslavia

title: Sturmgeschütz III

wikitext:
{{Infobox Weapon
| name = Sturmgeschütz III Ausf. G
| image = [[Tập tin:StuGIII.jpg|300px]]
| caption = StuG III Ausf. F/8 (Sd.Kfz.142/1) tại bảo tàng chiến tranh Beograd, Serbia
| type = [[Pháo tự hành chống tăng|Pháo tự hành chống tăng]]
| origin = {{flag|Đức Quốc xã}}
| is_vehicle = yes
| service = 1940–1945 (phục vụ Đức Quốc xã và một số nước Đồng Minh)

| used_by = {{flag|Đức Quốc xã}}
| wars = [[Chiến tranh thế giới thứ hai|Thế Chiến II]] ([[Continuation War]])
[[Cuộc chiến 6 ngày]]
| designer =
| design_date =
| manufacturer =
| unit_cost = 82.500 [[Reichsmark|RM]]
| production_date =
| number = 9,408 StuG III
 1,211 StuH 42
| variants =
| length = 6.85 m (22.47 ft)
| width = 2.95 m (9.67 ft)
| height = 2.16 m (7 ft)
| weight = 23.9 tấn (52,690 lbs)
| suspension = [[Torsion beam suspension|thanh xoắn]]
| speed = 40 km/h (25 mph)
| vehicle_range = 155 km
| primary_armament = 1x [[7.5 cm KwK 40|7.5 cm StuK 40 L/48]]
 54 viên
| secondary_armament = 1x [[7.92x57mm Mauser|7.92 mm]] [[MG34|Maschinengewehr 34]]
 600 viên
| armour = 16 - 80 mm (.62 - 3.14 in)
| engine = [[Động cơ xăng]] Maybach HL120TRM V-12
| engine_power = 300 PS (296 hp, 221 kW)
| pw_ratio = 13 hp/tấn
| crew = 4
}}

'''Sturmgeschütz III''' (StuG III) là tên một loại pháo tự hành trong [[chiến tranh thế giới thứ hai|thế chiến II]]. StuG III là loại pháo tự hành lắp trên khung xe tăng được sản xuất nhiều nhất trong tất cả các loại, được lắp ráp bằng khung tăng [[Panzer III]]. Ban đầu, StuG được phát triển để trở thành một loại pháo tự hành hạng trung để hỗ trợ cho bộ binh, nhưng sau này qua kết quả khả quan thu được trên chiến trường, StuG III được nhân rộng sản xuất và được phát triển thành pháo tự hành chống tăng (tank-destroyer<ref>Xe diệt tăng - một vài phiên bản khác dịch là pháo tự hành chống tăng</ref>).

== Phát triển ==
Ý tưởng phát triển Sturmgeschütz III bắt nguồn từ [[chiến tranh thế giới thứ nhất|thế chiến I]], trong quá trình rút lui - phản công, bộ binh thường vấp phải lô cốt hoặc ổ phòng ngự của địch (khi pháo và súng cối không thể phá được), đa phần pháo thời đó còn rất cồng kềnh và phải kéo bằng xe ngựa - khi pháo đến nơi thì lực lượng của địch đã ập đến. Từ kinh nghiệm trên, tướng lĩnh quân đội [[Đức]] [[Erich von Manstein]] đã đề xuất phát triển một loại pháo tự hành được lắp trên khung gầm của xe tăng, có khả năng di chuyển linh động và hỗ trợ tốt cho bộ binh. Vào ngày 15/6/1936, [[Daimler-Benz AG]] nhận lệnh phát triển một loại pháo tự hành có nòng 75mm, có thể nâng hết cỡ 25 độ. Cùng với đó là yêu cầu có phần đầu kín, chắc nhằm bảo vệ kíp lái, [[chiều cao]] xe thấp, làm cho đối phương khó phát hiện hơn so với các xe tăng.

Daimler-Benz AG sử dụng khung gầm và động cơ của [[Panzer III]] cho StuG. Năm mẫu thử nghiệm được sản xuất vào năm 1937, có động cơ giống Panzer-III và được trang bị pháo 75mm StuK 37. Về sau, phiên bản này có tên gọi là [[Sturmgeschütz Ausführung A]].
[[Tập tin:StuG III Ausf A.jpg|nhỏ|trái|StuG III, Ausf. A]]
Ban đầu, khi StuG-III còn đang dự kiến phát triển thành pháo tự hành, nó không được tham gia các [[sư đoàn Panzer]] - chủ yếu là xe tăng tác chiến trực diện (như Tiger, [[Panther]], [[Panzer IV]]…) chuyên dùng để càn quét các khu vực trên diện rộng. Sau một thời gian tranh cãi, cuối cùng StuG-III được xếp vào các sư đoàn [[pháo binh]].

StuG được dàn xếp tham gia trận chiến (thường nói là tham gia các [[lữ đoàn]] - nhưng thật ra StuG-III chỉ mai phục từ đằng xa, việc này nhằm đánh lừa quân địch rằng StuG tham gia các lữ đoàn và dễ dàng bị tiêu diệt bởi máy bay. Về sau, các tướng lĩnh [[Đức]] đặc biệt nhấn mạnh tầm quan trọng của việc lừa đảo trên. Theo học thuyết quân sự của các tướng lĩnh [[Đức Quốc xã]], đặc biệt là [[Adolf Hitler|Hitler]] đều cho rằng việc đánh lừa là một trong những bước khá quan trọng.
[[Tập tin:StuG III Ausf G, Dezember 1942.jpg|nhỏ|trái|StuG III, Ausf. G, tháng 9/1944]]
Ngoài việc phát triển thành pháo tự hành tầm xa, StuG-III còn được phát triển để trở thành tăng trực diện để yểm trợ bộ binh và có thể tham gia các sư đoàn [[Panzer]]. Các phiên bản đầu chỉ trang bị kính ngắm tầm ngắn và pháo 75mm StuK 37 L/24 để phá hủy các công sự và các mục tiêu yếu. Sau khi Liên Xô cho ra [[tăng T-34]] và [[KV-1]], quân đội [[Đức]] lập tức nâng cấp StuG-III bằng cách trang bị thêm kính ngắm hiện đại hơn và pháo 75mm StuK 40 L/43 (mùa xuân 1942) và 75mm StuK 40 L/48 (mùa thu 1943) - lúc bấy giờ đang cho kết quả tốt trong thử nghiệm. Các phiên bản này được biết đến với cái tên Sturmgeschütz 40 Ausführung F, Ausf. F/8 và Ausf. G.

Khi [[Sturmgeschütz IV|StuG-IV]] được đưa vào sản xuất cuối năm 1943-đầu 1944, số "III" được thêm vào tên để phân biệt nó với các pháo tự hành tấn công mới trên khung gầm Panzer IV. Về sau các phiên bản cũ và mới hơn đều được gọi là Sturmgeschütz III.

Khi StuG-III mới được phát triển, vấn đề đặt súng phụ thật sự là một bài toán khá nan giải cho các kĩ sư Đức vì chỗ bên trong tăng đã hết mà súng máy [[MG34]] 7.92mm lại quá cồng kềnh. Về sau, súng máy được đặt ra bên ngoài đã giải quyết vấn đề hết chỗ. Các phiên bản đời sau đều làm như vậy.

StuG-III đã cải thiện được khá nhiều vấn đề mà các tăng tự hành khác mắc phải như phần đầu thân tăng trần, ít đạn. Phần đầu StuG-III được bảo vệ bằng một lớp giáp dày gần 30mm bảo vệ khỏi đa phần các tay [[súng bắn tỉa]], lượng đạn của StuG-III cũng khá nhiều (54 viên).

Gía thành sản xuất StuG-III cũng khá rẻ (82.500 [[RM]], chưa tính giá thành của vũ khí, kính ngắm và điện đài) so với nhiều loại tăng khác như: xe tăng [[Panzer III]] (103.163 RM, phiên bản Ausf-N), [[Panzer IV]] (103.462 RM<ref>Reichmarks</ref>, phiên bản Ausf-G), [[xe tăng Panther]] (117.100 RM), [[Tiger I]] (250.800 RM), [[Tiger II]] (321.500 RM).

Mặc dù giá thành rẻ, nhưng StuG-III có chất lượng khá tốt với nòng tăng dài, có độ chính xác cao, xích tăng bền, thân tăng lớn đủ sức chứa nhiều đạn. Vào cuối cuộc chiến, đã có hơn 10.619 chiếc StuG-III và StuH-42 được sản xuất.

== Lịch sử hoạt động ==
[[Tập tin:StuG III destroyed Normandy.jpg|nhỏ|phải|Một chiếc StuG-III bị phá hủy trong trận [[Normandy]], 1944]]
Nhìn một cách tổng quát thì StuG-III đã thực hiện nhiệm vụ trên chiến trường khá tốt với cả vai trò là pháo tự hành chống tăng và pháo tự hành xung kích. Mặc dù, Tiger và Panther ghi công nhiều hơn và nổi tiếng hơn, nên khi tác chiến quân [[Khối Đồng Minh thời Chiến tranh thế giới thứ hai|Đồng Minh]] và [[Liên Xô]] chỉ lo tiêu diệt hai loại tăng này đầu tiên mà bỏ sót StuG-III và nhiều loại xe tăng nguy hiểm của [[Đức Quốc xã]]. Chính vì lý do trên nên StuG-III mai phục rất tốt và tiêu diệt một số rất lớn xe tăng của quân thù - gần 20.000 xe tăng, một con số rất ấn tượng. Chỉ trong vòng có 1 năm (1943-1944) số lượng xe tăng của [[Khối Đồng Minh thời Chiến tranh thế giới thứ hai|Đồng Minh]] thiệt hại ngày càng một nhiều, mặc dù họ đã sắp thắng cuộc chiến. StuG-III vẫn tiếp được sản xuất đến tận tháng 2/1945 và tổng cộng có 10.780 chiếc đã được sản xuất - tính đến tháng 3/1945.

Trong số các loại xe chuyên dùng để phòng thủ, có lẽ StuG-III cho kết quả tốt nhất. Với giá thành rẻ, hình dáng khó nhận biết, StuG-III thường gây rắc rối đối với quân Đồng Minh. Nhược điểm duy nhất của StuG-III là các chi tiết đầu tăng khá phức tạp gây khó cho kíp lái khi muốn mở để thoát hiểm. Còn đối với các phiên bản StuG-III dùng để đánh trực diện, thì các xe tăng Đồng Minh muốn tiêu diệt không phải là chuyện dễ - vì nòng pháo của StuG-III có thể xoay hướng khá nhanh, súng máy MG34 có đến hơn 600 viên nên bộ binh không dễ tiếp cận, ống ngắm có độ chính xác cao và tốc độ của StuG-III cũng khá nhanh. Khi muốn tiêu diệt StuG-III, thường thì cả [[máy bay]] và [[thiết giáp]] Đồng minh phải cùng phối hợp để có thể làm cho StuG-III khó có đường rút lui hoặc đáp trả.

Vào năm 1944, quân đội [[Phần Lan]] nhận 59 chiếc StuG-III Ausf.G (phiên bản đánh trực diện) từ Đức (30 chiếc Stu 40 Ausf.G và 29 chiếc StuG-III Ausf.G) và họ đã dùng số tăng này để đánh với Liên Xô. Số tăng này đã tiêu diệt được khoảng 87 tăng của Liên Xô và chỉ mất có 6 chiếc StuG-III (2/3 trong số 8 chiếc tăng này đã tự phá hủy tránh khỏi việc bị bắt). Sau [[chiến tranh thế giới thứ hai|thế chiến II]], 51 chiếc còn lại phục vụ quân đội đến tận năm 1960. Số StuG-III có biệt danh là Sturmi.

Vào mùa thu năm 1943, quân đội [[Đức Quốc xã]] đã chuyển hơn 100 chiếc Stug-III cho quân đội [[România]]. Chúng thường được biết dưới biệt danh TA hoặc TA T3. Vào tháng 2/1945, hơn 13 chiếc vẫn còn lại để tiếp tục cuộc chiến. Sau cuộc chiến, không chiếc nào còn lại. Phần lớn số tăng này là StuG-III và một số lượng nhỏ [[Panzer IV/70]] (thường được dưới biệt danh TA T4). Theo như một số nguồn thông tin thì không phải toàn bộ 100 chiếc đều bị phá hủy mà có đến hơn 31 chiếc được cất giữ trong kho đến tận năm 1947 và khoảng hơn 18 chiếc nữa bị tịch thu bởi lực lượng [[Xô viết|Xô-Viết]].

StuG-III còn được xuất khẩu đến [[Bulgaria]], [[Hungary]], [[Ý]] và [[Tây Ban Nha]].

[[Tập tin:StuG-III-latrun-2.jpg|nhỏ|phải|StuG III Ausf. G tại bảo tàng Yad la-Shiryon, Israel]]

Một số lượng tương đối StuG-III bị bắt giữ bởi Yugoslav Partisans (du kích Nam Tư). Sau thế chiến, họ sử dụng số tăng đó đến tận năm 1950. Một lực lượng khác giữ số StuG-III của Đức nữa là Liên Xô, họ sử dụng StuG-III để thử nghiệm và tham gia trong [[Chiến tranh Sáu ngày]] vào năm 1967.

Ngày nay, tất cả số StuG-III còn lại trong bảo tàng đều được giữ trong điều kiện hoạt động được.

== Biến thể ==
* '''StuG-III Ausf.0''' (5 chiếc được sản xuất): vào tháng 11/1937, 2 chiếc đầu tiên được sản xuất nhằm mục đích thử nghiệm. Phiên bản 0 có 8 xích mỗi bên với [[chiều rộng]] vào khoảng 360mm, được trang bị pháo 75mm StuK 37 L/24. Bên trong có rất ít chỗ trống. Tái sản xuất vào năm 1941 cũng nhằm mục đích thử nghiệm.
* '''StuG-III Ausf.A''' (từ tháng 2/1940 - tháng 5/1940, 50 chiếc được sản xuất): lần đầu tiên được sử dụng trong trận chiến nước Pháp, phiên bản này sử dụng khung tăng [[Panzer-III Ausf.F]]. Giáp trước được cải tiến thành 50mm. Daimler-Benz sản xuất 30 chiếc đầu tiên. Alkett sản xuất 20 chiếc còn lại. Được cải tiến 2 lối thoát hiểm 2 bên, 10 bộ truyền tốc, xích 360mm.
* '''StuG-III Ausf.B''' (từ tháng 6/1940 - tháng 5/1941, 300 chiếc được sản xuất): 6 bộ truyền tốc, [[chiều rộng]] xích mỗi bên xe (chiều rộng một xích) là 520mm x 79mm và sau này được cải tiến thành 520mm x 95mm. Số xích này có thể thay được một cách dễ dàng (do hai bên xích đều có kích cỡ giống nhau). Số trục lăn được tăng lên.
* '''StuG-III Ausf.C''' (tháng 4/1941, 50 chiếc được sản xuất): súng máy được đặt trên nóc xe với lượng đạn nhiều, nắp phía sau che đỡ người điều khiển súng. Khoảng trống trong xe không còn buộc súng máy phải đặt ra ngoài, kính ngắm được cải thiện.
* '''StuG-III Ausf.D''' (từ tháng 5-11/1941, 150 chiếc được sản xuất): radio liên lạc được cải thiện.
* '''StuG-III Ausf.E''' (từ tháng 9/1941 - tháng 2/1941, 284 chiếc được sản xuất): chỗ trống bên trong được thiết kế thành hình chữ nhật và có một hộp rađiô điện đài - tạo điều kiện để thêm 6 viên đạn pháo nữa (nâng tổng số đạn lên 50 viên). Một khẩu súng máy MG34 được gắn ở bên trên.
* '''StuG-III Ausf.F''' (từ tháng 3 - tháng 9/1942, 366 chiếc được sản xuất): phiên bản này sử dụng nòng pháo dài hơn (75mm StuK 40 L/43), khi bắn loại đạn xuyên giáp Panzergranat-Patrone 39, StuK 40 L/43 còn thể xuyên thủng được một lớp giáp dày hơn 91mm với góc nghiêng 30 độ tại cự ly 1000m. Chính điều này khiến Ausf.F trở thành sát thủ đối với các xe tăng Liên Xô ở thời điểm đó.
* '''StuG-III Ausf.F/8''' (từ tháng 9 - tháng 12/1942, 250 chiếc được sản xuất): phiên bản này cải thiện và nâng cấp giáp ở 2 thân tăng và sử dụng khung của tăng Panzer-III Ausf.J/L. Tháng 10/1942, phiên bản F/8 được bổ sung thêm 30mm giáp ở mặt trước và thân tăng, sử dụng pháo 75mm StuK 40 L/48. Pháo L/48 tăng độ chính xác và cho phép pháo thủ có thể bắn từ cự ly khá xa.
[[Tập tin:Sturmhaubitze 42, September 1944.jpg|nhỏ|trái|Sturmhaubitze III, biến thể G]]
* '''StuG-III Ausf.G''' (từ tháng 12/1942 - tháng 4/1945, 7.720 chiếc được sản xuất - 173 chiếc trong số đó sử dụng thân tăng Pz.Kpfw.III): phiên bản G là phiên bản thịnh hành nhất, cho kết quả tốt nhất và hữu dụng nhất trong tất cả các phiên bản StuG-III. Ausf.G sử dụng thân tăng PzKpfw III Ausf.M. Chỗ bên trong thân xe được thiết kế lại, tạo thêm khá nhiều chỗ trống: các mối hàn ở hai bên khít nhau, không làm mất diện tích. Thiết kế mới làm phiên bản G có [[chiều cao]] hơn 2160mm. Đằng sau có gian ngăn cách riêng biệt giữa buồng hoạt động và buồng chứa đạn. Từ tháng 3/1943, giáp thân loại mới (schurzen) được lắp vào Ausf.G giúp nó tăng thêm khả năng bảo vệ. Loại giáp mới này ngoài lắp ráp vào StuG-III Ausf.G, nó còn được trang bị cho các loại thiết giáp quan trọng khác nhằm chuẩn bị cho chiến dịch Kursk. Từ tháng 3/1944, giáp ở giá đỡ của pháo được tăng lên nhằm mục đích chống lại các đạn [[súng cối]] và đạn pháo chống tăng.
[[Tập tin:Stug iii helsinki.jpg|nhỏ|phải|Sturmhaubitze III tại bảo tàng chiến tranh(Sotamuseo), Helsinki]]
Từ tháng 9/1942, giá đỡ súng máy chính thức được lắp đặt vào tất cả các mẫu StuG-III. Việc này giúp tiết kiệm không gian bên trong tăng và có thể phát huy tác dụng của súng máy hạng nặng [[MG34]]. Các mẫu đời sau như F/8 có thêm giáp đỡ mặt trước cho súng máy và phần giáp gần đó được tăng lên. Ngoài ra, F/8 còn được thử nghiệm với thiết bị điều khiển súng máy - không cần người cầm. 25 chiếc đã được sản xuất nhằm thử nghiệm. Nhưng khi vừa hoàn thành thì cuộc chiến đã kết thúc.

== Những nước sử dụng ==
* {{flag|Đức Quốc xã}}
* {{flag|Phần Lan}}
* {{flagicon|Italy|1861}} [[Vương quốc Ý|Italy]]
* {{flag|Syria|1932}}
* {{flag|Turkey}}
* {{flag|Liên Xô}}<ref>Dùng để thử nghiệm và nghiên cứu</ref>
* {{flag|Yugoslavia}}

== Chú thích ==
{{Tham khảo}}
== Tham khảo ==
*Peter Mueller, Wolfgang Zimmermann: ''Sturmgeschütz III'' - Backbone of the German Infantry'' [http://www.historyfacts.biz/en/04_Publikationen/11_SturmGeschuetzIII.htm History Facts] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081225150520/http://www.historyfacts.biz/en/04_Publikationen/11_SturmGeschuetzIII.htm |date=2008-12-25 }}
*Walter J. Spielberger: ''Sturmgeschütz & Its variants'' - Schiffer Military History - ISBN 0-88740-398-0''
* {{chú thích sách |last1 = Scafes |first1 = Cornel I |last2 = Scafes |first2 = Ioan I |last3 = Serbanescu |first3 = Horia Vl | title = Trupele Blindate din Armata Romana 1919-1947 | publisher = Editura Oscar Print | location = Bucuresti | year = 2005 }}
== Liên kết ngoài ==
{{Portal|Tank}}
{{commons|Sturmgeschütz III}}
* [http://www.panzerworld.net/stugiii.html Information about the Sturmgeschütz III at Panzerworld]
* [http://www.achtungpanzer.com/stug.htm Sturmgeschütz III / IV] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070224152659/http://www.achtungpanzer.com/stug.htm |date=2007-02-24 }} at Achtung Panzer!
* [http://www.williammaloney.com/Aviation/CanadianWarMuseum/Sturmgeschutz/index.htm Sturmgeschutz III] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928031443/http://www.williammaloney.com/Aviation/CanadianWarMuseum/Sturmgeschutz/index.htm |date=2007-09-28 }} Photos of the Sturmgeschutz III at the Canada War Museum in Ottawa, Canada
* [http://afvdb.50megs.com/germany/stug3.html AFV Database] {{Webarchive|url=https://archive.today/20121209142621/http://afvdb.50megs.com/germany/stug3.html |date=2012-12-09 }}
* [http://users.swing.be/tanks.tanks/complet/688.html LemaireSoft] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060723102853/http://users.swing.be/tanks.tanks/complet/688.html |date=2006-07-23 }}
* OnWar model specifications: [http://www.onwar.com/tanks/germany/tfstug3a.htm A] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120204034241/http://www.onwar.com/tanks/germany/tfstug3a.htm |date=2012-02-04 }} [http://www.onwar.com/tanks/germany/tfstug3b.htm B] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120204034246/http://www.onwar.com/tanks/germany/tfstug3b.htm |date=2012-02-04 }} [http://www.onwar.com/tanks/germany/tfstug3d.htm D] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120204034251/http://www.onwar.com/tanks/germany/tfstug3d.htm |date=2012-02-04 }} [http://www.onwar.com/tanks/germany/tfstug3e.htm E] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120204034255/http://www.onwar.com/tanks/germany/tfstug3e.htm |date=2012-02-04 }} [http://www.onwar.com/tanks/germany/tfstug3f.htm F] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120204034300/http://www.onwar.com/tanks/germany/tfstug3f.htm |date=2012-02-04 }} [http://www.onwar.com/tanks/germany/tfstug3g.htm G] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120204034305/http://www.onwar.com/tanks/germany/tfstug3g.htm |date=2012-02-04 }}
* [http://www.wwiivehicles.com/germany/self-propelled/sturmgeschutz.asp Sturmgeschutz - WWII Vehicles]
* [http://www.wargamer.com/Hosted/Panzer/stug.htm WarGamer] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060410180447/http://www.wargamer.com/Hosted/Panzer/stug.htm |date=2006-04-10 }}
* [http://the.shadock.free.fr/Surviving_StuG_StuH.pdf Surviving Sturmgeschütz III and Sturmhaubitze 42 tanks] - A PDF file presenting the Sturmgeschütz III and Sturmhaubitze 42 tanks still existing in the world
*[http://www.StuGIII.com Sturmgeschütze vor!] Info on Sturmgeschütz and Panzerjaeger

{{WWIIGermanAFVs}}

[[Thể loại:Pháo tự hành Đức]]
[[Thể loại:Pháo tự hành thời Thế chiến thứ hai]]
[[Thể loại:Pháo tự hành xung kích]]
[[Thể loại:Xe tăng Phần Lan]]

title: Sturmgeschütz III Ausf. G

Loại: Pháo tự hành chống tăng

Nơi chế tạo: Đức Quốc xã

title: Lược sử hoạt động

Sử dụng bởi: Đức Quốc xã

Trận: Thế Chiến II (Continuation War) · Cuộc chiến 6 ngày

title: Lược sử chế tạo

Số lượng chế tạo: 9,408 StuG III · 1,211 StuH 42

title: Thông số

Vũ khí · chính: 1x 7.5 cm StuK 40 L/48 · 54 viên

Vũ khí · phụ: 1x 7.92 mm Maschinengewehr 34 · 600 viên

Động cơ: Động cơ xăng Maybach HL120TRM V-12 · 300 PS (296 hp, 221 kW)

Công suất/trọng lượng: 13 hp/tấn

Hệ thống treo: thanh xoắn


text:
# Feliniopsis confusa
Feliniopsis confusa là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

title: Feliniopsis confusa

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Feliniopsis confusa''
| image =
| image_caption =
| status =
| status_system =
| status_ref =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| classis = [[Côn trùng|Insecta]]
| ordo = [[Bộ Cánh vẩy|Lepidoptera]]
| familia = [[Noctuidae]]
| genus = ''[[Feliniopsis]]''
| species = '''''F. confusa'''''
| binomial = ''Feliniopsis confusa''
| binomial_authority = [[François Louis Nompar de Caumont de Laporte|Laporte]], 1973
| synonyms =
}}
'''''Feliniopsis confusa''''' là một loài [[bướm đêm]] trong họ [[Noctuidae]].<ref name = "COL">{{chú thích web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2011/search/all/key/Feliniopsis+confusa/match/1|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.|access-date = ngày 28 tháng 6 năm 2014 |author= Bisby |first = F.A. |last2 = Roskov |first2 = Y.R. |last3 = Orrell |first3 = T.M. |last4 = Nicolson |first4 = D. |last5 = Paglinawan |first5 = L.E. |last6 = Bailly |first6 = N. |last7 = Kirk |first7 = P.M. |last8 = Bourgoin |first8 = T. |last9 = Baillargeon |first9= G. |last10 = Ouvrard |first10 = D.|year= 2011|publisher=Species 2000: Reading, UK.}}</ref><ref>{{Brontabel|9999-Lepindex}}</ref>

==Chú thích==
{{Tham khảo}}

==Liên kết ngoài==
*{{Wikispecies-inline|Feliniopsis confusa|''Feliniopsis confusa''}}
*{{Commonscat-inline|Feliniopsis confusa|''Feliniopsis confusa''}}

[[Thể loại:Feliniopsis]]

{{Noctuinae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Bộ (ordo): Lepidoptera

Họ (familia): Noctuidae

Chi (genus): Feliniopsis

Loài (species): F. confusa

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Feliniopsis confusa · Laporte, 1973


text:
# Griffinia hyacinthina
Griffinia hyacinthina là một loài thực vật có hoa trong họ Amaryllidaceae. Loài này được (Ker Gawl.) Ker Gawl. mô tả khoa học đầu tiên năm 1820.

title: Griffinia hyacinthina

wikitext:
{{tiêu đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Griffinia hyacinthina''
| status =
| status_system =
| status_ref =
| image = Flore des serres v16 107a.jpg
| image_caption =
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| unranked_divisio = [[Thực vật có hoa|Angiospermae]]
| unranked_classis = [[Thực vật một lá mầm|Monocot]]
| ordo = [[Asparagales]]
| familia = [[Amaryllidaceae]]
| genus = ''[[Griffinia]]''
| species = '''''G. hyacinthina'''''
| binomial = ''Griffinia hyacinthina''
| binomial_authority = [[Ker Gawl.]]
| range_map =
| range_map_caption =
| synonyms = *'''''Griffinia dryades'''''
}}
'''''Griffinia hyacinthina''''' là một loài [[thực vật có hoa]] trong họ [[Amaryllidaceae]]. Loài này được (Ker Gawl.) Ker Gawl. mô tả khoa học đầu tiên năm 1820.<ref>{{chú thích web|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-308018| title=''Griffinia hyacinthina''|access-date =ngày 16 tháng 7 năm 2013| author=The Plant List | year =2010}}</ref>

== Hình ảnh ==
<gallery>
Tập tin:Griffinia hyacinthina 163.jpg
Tập tin:Griffinia hyacinthina1HGMoon.jpg
</gallery>

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

==Liên kết ngoài==
*{{commonscat-inline|Griffinia hyacinthina}}
*{{wikispecies-inline|Griffinia hyacinthina}}
*{{IPNI2|Griffinia hyacinthina|64573-1|access-date =ngày 16 tháng 7 năm 2013}}

[[Thể loại:Griffinia (Amaryllidaceae)]]
[[Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1820]]

{{Amaryllidoideae-stub}}

title: Phân loại khoa học

(không phân hạng): Angiospermae Monocot

Bộ (ordo): Asparagales

Họ (familia): Amaryllidaceae

Chi (genus): Griffinia

Loài (species): G. hyacinthina

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Griffinia hyacinthina · Ker Gawl.

title: Danh pháp đồng nghĩa

Danh pháp đồng nghĩa: - Griffinia dryades


text:
# Ipomoea angulata
Ipomoea angulata là một loài thực vật có hoa trong họ Bìm bìm. Loài này được Ortega mô tả khoa học đầu tiên năm 1797.

title: Ipomoea angulata

wikitext:
{{Mồ côi|date=tháng 8 2020}}
{{tiêu đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Ipomoea angulata''
| status =
| status_system =
| status_ref =
| image =
| image_caption =
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| unranked_divisio = [[Thực vật có hoa|Angiospermae]]
| unranked_classis = [[Thực vật hai lá mầm thật sự|Eudicots]]
| ordo = [[Bộ Cà|Solanales]]
| familia = [[Họ Bìm bìm|Convolvulaceae]]
| genus = ''[[Ipomoea]]''
| species = '''''I. angulata'''''
| binomial = ''Ipomoea angulata''
| binomial_authority = Ortega, 1797
}}
'''''Ipomoea angulata''''' là một loài [[thực vật có hoa]] trong [[họ Bìm bìm]]. Loài này được Ortega mô tả khoa học đầu tiên năm 1797.<ref>{{chú thích web|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/tro-8500966|title=''Ipomoea angulata''|accessdate=ngày 20 tháng 6 năm 2013|author=The Plant List|year=2010}}{{Liên kết hỏng|date=2023-01-14 |bot=InternetArchiveBot }}</ref>

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

==Liên kết ngoài==
*{{commonscat-inline|Ipomoea angulata}}
*{{wikispecies-inline|Ipomoea angulata}}
*{{IPNI2|Ipomoea angulata|268397-1|accessdate=ngày 20 tháng 6 năm 2013}}

[[Thể loại:Ipomoea|A]]
[[Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1797]]

{{Convolvulaceae-stub}}

title: Phân loại khoa học

(không phân hạng): Angiospermae Eudicots

Bộ (ordo): Solanales

Họ (familia): Convolvulaceae

Chi (genus): Ipomoea

Loài (species): I. angulata

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Ipomoea angulata · Ortega, 1797


text:
# Luperina rotroui
Luperina rotroui là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.

title: Luperina rotroui

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Luperina rotroui''
| image =
| image_caption =
| status =
| status_system =
| status_ref =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| classis = [[Côn trùng|Insecta]]
| ordo = [[Bộ Cánh vẩy|Lepidoptera]]
| familia = [[Noctuidae]]
| genus = ''[[Luperina]]''
| species = '''''L. rotroui'''''
| binomial = ''Luperina rotroui''
| binomial_authority = Rothschild, 1920
| synonyms =
}}
'''''Luperina rotroui''''' là một loài [[bướm đêm]] trong họ [[Noctuidae]].<ref name = "COL">{{chú thích web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2011/search/all/key/Luperina+rotroui/match/1|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.|access-date= ngày 28 tháng 6 năm 2014 |author= Bisby |first = F.A. |last2 = Roskov |first2 = Y.R. |last3 = Orrell |first3 = T.M. |last4 = Nicolson |first4 = D. |last5 = Paglinawan |first5 = L.E. |last6 = Bailly |first6 = N. |last7 = Kirk |first7 = P.M. |last8 = Bourgoin |first8 = T. |last9 = Baillargeon |first9= G. |last10 = Ouvrard |first10 = D.|year= 2011|publisher=Species 2000: Reading, UK.}}</ref><ref>{{Brontabel|9999-Lepindex}}</ref>

==Chú thích==
{{Tham khảo}}

==Liên kết ngoài==
*{{wikispecies-inline|Luperina rotroui|''Luperina rotroui''}}
*{{commonscat-inline|Luperina rotroui|''Luperina rotroui''}}

[[Thể loại:Luperina]]

{{Apameini-stub}}

title: Phân loại khoa học

Chi (genus): Luperina

Loài (species): L. rotroui

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Luperina rotroui · Rothschild, 1920


text:
# Phaea wappesi
Phaea wappesi là một loài bọ cánh cứng trong họ Cerambycidae.

title: Phaea wappesi

wikitext:
{{tiêu đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Phaea wappesi''
| image =
| image_caption =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| classis = [[Côn trùng|Insecta]]
| ordo = [[Bọ cánh cứng|Coleoptera]]
| subordo = [[Polyphaga]]
| superfamilia = [[Cerambycoidea]]
| familia = [[Cerambycidae]]
| genus = ''[[Phaea]]''
| species = '''''P. wappesi'''''
| binomial = ''Phaea wappesi''
| binomial_authority = Chemsak, 2000
| synonyms =
}}
'''''Phaea wappesi''''' là một loài [[bọ cánh cứng]] trong họ [[Cerambycidae]].<ref name = "COL">{{chú thích web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2011/search/all/key/Phaea+wappesi/match/1|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.|accessdate= ngày 24 tháng 9 năm 2012 |author= Bisby |first = F.A. |last2 = Roskov |first2 = Y.R. |last3 = Orrell |first3 = T.M. |last4 = Nicolson |first4 = D. |last5 = Paglinawan |first5 = L.E. |last6 = Bailly |first6 = N. |last7 = Kirk |first7 = P.M. |last8 = Bourgoin |first8 = T. |last9 = Baillargeon |first9= G. |last10 = Ouvrard |first10 = D.|year= 2011|publisher=Species 2000: Reading, UK.}}</ref>

==Chú thích==
{{Tham khảo|30em}}

==Tham khảo==
* {{wikispecies-inline}}
{{commonscat|Phaea wappesi}}

[[Thể loại:Phaea]]

{{Cerambycidae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Bộ (ordo): Coleoptera

Phân bộ (subordo): Polyphaga

Liên họ (superfamilia): Cerambycoidea

Họ (familia): Cerambycidae

Chi (genus): Phaea

Loài (species): P. wappesi

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Phaea wappesi · Chemsak, 2000


text:
# Streblosa polyantha
Streblosa polyantha là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được Korth. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1851.

title: Streblosa polyantha

wikitext:
{{tiêu đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Streblosa polyantha''
| status =
| status_system =
| status_ref =
| image =
| image_caption =
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| unranked_divisio = [[Thực vật có hoa|Angiospermae]]
| unranked_classis = [[Thực vật hai lá mầm thật sự|Eudicots]]
| ordo = [[Bộ Long đởm|Gentianales]]
| familia = [[Họ Thiến thảo|Rubiaceae]]
| genus = ''[[Streblosa]]''
| species = '''''S. polyantha'''''
| binomial = ''Streblosa polyantha''
| binomial_authority = [[Pieter Willem Korthals|Korth.]]
}}
'''''Streblosa polyantha''''' là một loài [[thực vật có hoa]] trong [[họ Thiến thảo]]. Loài này được Korth. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1851.<ref>{{chú thích web|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-198133| title=''Streblosa polyantha''|accessdate = ngày 3 tháng 6 năm 2013 | author=The Plant List | year =2010}}</ref>

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

==Liên kết ngoài==
*{{commonscat-inline|Streblosa polyantha}}
*{{wikispecies-inline|Streblosa polyantha}}
*{{IPNI2|Streblosa polyantha|767210-1|accessdate = ngày 5 tháng 6 năm 2013}}

[[Thể loại:Streblosa]]
[[Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1851]]

{{Psychotrieae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Bộ (ordo): Gentianales

Họ (familia): Rubiaceae

Chi (genus): Streblosa

Loài (species): S. polyantha

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Streblosa polyantha · Korth.