text:
# Magdalena Andersson
Eva Magdalena Andersson (phát âm tiếng Thụy Điển: [eːva maɡdalena andɛʂɔn]) (sinh ngày 23 tháng 1 năm 1967) là một chính trị gia người Thụy Điển, đảng viên Dân chủ Xã hội, người đã giữ cương vị lãnh đạo của Đảng Dân chủ Xã hội kể từ ngày 4 tháng 11 năm 2021.
Vào ngày 24 tháng 11 năm 2021, Riksdag (Quốc hội) Thụy Điển đã bỏ phiếu bầu chọn bà vào chức vụ thủ tướng, với 117 phiếu thuận, 174 phiếu chống, 57 phiếu trắng và một nghị sĩ vắng mặt trên tổng số 349 nghị sĩ của Riksdag. Bà là người phụ nữ đầu tiên của Thụy Điển đảm nhiệm chức vụ Thủ tướng, qua đó chấm dứt tình trạng của Thụy Điển là quốc gia Bắc Âu duy nhất chưa từng có người đứng đầu chính phủ là phụ nữ. Vài giờ sau, bà từ chức do Đảng Xanh thuộc liên minh cầm quyền rút lui vì quốc hội bác dự luật ngân sách mà chính phủ đệ trình.
Andersson được Riksdag bầu làm thủ tướng Thụy Điển vào ngày 29 tháng 11 năm 2021. Bà sẽ đảm nhận chức vụ này vào ngày 30 tháng 11, khi bà sẽ trở thành người đứng đầu chính phủ nữ được bầu đầu tiên của Thụy Điển.
Bà có bằng thạc sĩ kinh tế tại Trường Kinh tế Stockholm và từng được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Tài chính Thụy Điển vào năm 2014.

title: Magdalena Andersson

wikitext:
{{Infobox Officeholder
| name           = Magdalena Andersson
| image          = Budgetpropositionen för 2022 (1 av 8) (cropped) (1).jpg
| caption        = Andersson năm 2021
| office              = [[Thủ tướng Thụy Điển]]
| monarch             = [[Carl XVI Gustaf]]
| deputy              = [[Morgan Johansson]]
| term_start          = [[30 tháng 11]] năm [[2021]]
| term_end            = [[18 tháng 10]] năm [[2022]]<br/>{{số năm theo năm và ngày|2021|11|30|2022|10|18}}
| predecessor         = [[Stefan Löfven]]
| successor           = [[Ulf Kristersson]]
| office1        = Lãnh đạo của [[Đảng Dân chủ Xã hội Thụy Điển|Đảng Dân chủ Xã hội]]
| 1blankname1    = {{nowrap|Tổng thư ký}}
| 1namedata1     = [[Tobias Baudin]]
| status1        =
| term_start1    = 4 tháng 11 năm 2021
| term_end1      =
| predecessor1   = [[Stefan Löfven]]
| office2        = [[Bộ trưởng Bộ Tài chính (Thụy Điển)|Bộ trưởng Bộ Tài chính]]
| primeminister2 = [[Stefan Löfven]]
| term_start2    = 3 tháng 10 năm 2014
| term_end2      =
| predecessor2   = [[Anders Borg]]
| successor2     =
| office5        = Nghị sĩ [[Riksdag]]
| term_start5    = 29 tháng 11 năm 2014
| term_end5      =
| predecessor5   =
| successor5     =
| constituency5  = [[Hạt Stockholm]]
| birth_name     = Eva Magdalena Andersson
| birth_date     = {{birth date and age|1967|1|23|df=y}}
| birth_place    = [[Uppsala]], Thụy Điển
| death_date     =
| death_place    =
| party          = [[Đảng Dân chủ Xã hội Thụy Điển|Đảng Dân chủ Xã hội]]
| spouse         = {{marriage|Richard Friberg|1997}}
| children       = 2
| education      = [[Trường Kinh tế Stockholm]]
}}

'''Eva Magdalena Andersson''' ({{IPA|sv|eːva maɡdalena andɛʂɔn}}) (sinh ngày 23 tháng 1 năm 1967) là một chính trị gia [[người Thụy Điển]], đảng viên [[Đảng Dân chủ Xã hội Thụy Điển|Dân chủ Xã hội]], người đã giữ cương vị lãnh đạo của [[Đảng Dân chủ Xã hội Thụy Điển|Đảng Dân chủ Xã hội]] kể từ ngày 4 tháng 11 năm 2021.<ref name="dutt">{{cite news |last=Dutt |first=Sujay |title=Magdalena Andersson elected as new Social Democrat leader |url=https://sverigesradio.se/artikel/magdalena-andersson-elected-as-new-social-democrat-leader |newspaper=[[Sveriges Radio]] |date=4 November 2021 |access-date=23 November 2021}}</ref>

Vào ngày 24 tháng 11 năm 2021, [[Riksdag]] (Quốc hội) Thụy Điển đã bỏ phiếu bầu chọn bà vào chức vụ thủ tướng, với 117 phiếu thuận, 174 phiếu chống, 57 phiếu trắng và một nghị sĩ vắng mặt trên tổng số 349 nghị sĩ của Riksdag. Bà là người phụ nữ đầu tiên của Thụy Điển đảm nhiệm chức vụ [[thủ tướng Thụy Điển|Thủ tướng]], qua đó chấm dứt tình trạng của Thụy Điển là [[các nước Bắc Âu|quốc gia Bắc Âu]] duy nhất chưa từng có người đứng đầu chính phủ là phụ nữ.<ref name="twp1">{{cite web |last1=Associated Press |title=Finance chief Andersson tapped to be Sweden's 1st female PM |url=https://www.washingtonpost.com/politics/finance-chief-andersson-tapped-to-be-swedens-1st-female-pm/2021/11/04/926437ca-3d8b-11ec-bd6f-da376f47304e_story.html |website=[[The Washington Post]] |date=4 November 2021 |access-date=8 November 2021 |archive-date=2021-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211104221327/https://www.washingtonpost.com/politics/finance-chief-andersson-tapped-to-be-swedens-1st-female-pm/2021/11/04/926437ca-3d8b-11ec-bd6f-da376f47304e_story.html |url-status=dead }}</ref><ref name="bbc24">{{cite web |title=Sweden's first female PM resigns hours after appointment |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-59400539 |publisher=[[BBC News]] |date=24 November 2021 |access-date=24 November 2021}}</ref> Vài giờ sau, bà từ chức do [[Đảng Xanh (Thụy Điển)|Đảng Xanh]] thuộc liên minh cầm quyền rút lui vì quốc hội bác dự luật ngân sách mà chính phủ đệ trình.<ref>{{cite web |title=Omröstning om ny statsminister |url=https://www.svt.se/nyheter/inrikes/talmansrundor |website=SVT Nyheter |date=11 November 2021 |access-date=24 November 2021 |language=sv}}</ref>
Andersson được Riksdag bầu làm thủ tướng Thụy Điển vào ngày 29 tháng 11 năm 2021.<ref>{{Cite web|date=2021-11-29|title=Magdalena Andersson chosen as Sweden’s first female PM... again|url=https://www.euronews.com/2021/11/29/magdalena-andersson-set-to-be-chosen-as-sweden-s-first-female-pm-again|access-date=2021-11-29|website=euronews|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Magdalena Andersson Elected As Sweden's First Woman Prime Minister Again|url=https://www.ndtv.com/world-news/magdalena-andersson-elected-as-first-woman-swedish-prime-minister-again-2629501|access-date=2021-11-29|website=NDTV.com}}</ref> Bà sẽ đảm nhận chức vụ này vào ngày 30 tháng 11, khi bà sẽ trở thành người đứng đầu chính phủ nữ được bầu đầu tiên của Thụy Điển.
Bà có bằng thạc sĩ kinh tế tại [[Trường Kinh tế Stockholm]] và từng được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Tài chính Thụy Điển vào năm 2014.
==Tham khảo==
{{tham khảo}}
{{Hội đồng châu Âu}}

{{thời gian sống|1967}}
{{Sơ khai nhân vật}}

[[Thể loại:Thủ tướng Thụy Điển]]

title: Thủ tướng Thụy Điển

Thủ tướng Thụy Điển: Nhiệm kỳ · 30 tháng 11 năm 2021 – 18 tháng 10 năm 2022 · 322 ngày

Quân chủ: Carl XVI Gustaf

Cấp phó: Morgan Johansson

Tiền nhiệm: Stefan Löfven

Kế nhiệm: Ulf Kristersson

title: Lãnh đạo của Đảng Dân chủ Xã hội

Lãnh đạo của Đảng Dân chủ Xã hội:
Đương nhiệm
Nhậm chức · 4 tháng 11 năm 2021

Tổng thư ký: Tobias Baudin

title: Bộ trưởng Bộ Tài chính

Bộ trưởng Bộ Tài chính:
Đương nhiệm
Nhậm chức · 3 tháng 10 năm 2014

Thủ tướng: Stefan Löfven

Tiền nhiệm: Anders Borg

title: Nghị sĩ Riksdag

Nghị sĩ Riksdag:
Đương nhiệm
Nhậm chức · 29 tháng 11 năm 2014

Khu vực bầu cử: Hạt Stockholm

title: Thông tin cá nhân

Sinh: Eva Magdalena Andersson · 23 tháng 1, 1967 · Uppsala, Thụy Điển

Đảng chính trị: Đảng Dân chủ Xã hội

Phối ngẫu: Richard Friberg (cưới 1997)

Giáo dục: Trường Kinh tế Stockholm


text:
# Melanthera hastata
Melanthera hastata là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (Walt.) Rich. mô tả khoa học đầu tiên.

wikiname: viwiki

title: Melanthera hastata

in_language: vi

wikitext:
{{tiêu đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name =''Melanthera hastata''
| status =
| status_system =
| status_ref =
| image =
| image_caption=
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| unranked_divisio = [[Thực vật có hoa|Angiospermae]]
| unranked_classis = [[Thực vật hai lá mầm thật sự|Eudicots]]
| ordo = [[Bộ Cúc|Asterales]]
| familia = [[Họ Cúc|Asteraceae]]
| genus = ''[[Melanthera]]''
| species = '''''M. hastata'''''
| binomial = ''Melanthera hastata''
| binomial_authority = (Walt.) Rich.,
}}
'''''Melanthera hastata''''' là một loài [[thực vật có hoa]] trong [[họ Cúc]]. Loài này được (Walt.) Rich. mô tả khoa học đầu tiên.<ref>{{Chú thích web|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/gcc-118914| tiêu đề=''Melanthera hastata''|ngày truy cập=ngày 4 tháng 6 năm 2013| tác giả 1=The Plant List | năm =2010}}</ref>

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

==Liên kết ngoài==
{{commonscat|Melanthera hastata}}
{{Wikispecies|Melanthera hastata}}

[[Thể loại:Melanthera]]

{{Heliantheae-stub}}

[[en:Melanthera hastata]]

title: Phân loại khoa học

Giới (regnum): Plantae

(không phân hạng): Angiospermae Eudicots

Bộ (ordo): Asterales

Họ (familia): Asteraceae

Chi (genus): Melanthera

Loài (species): M. hastata

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Melanthera hastata · (Walt.) Rich.,


text:
# Viso del Marqués
Viso del Marqués là một đô thị thuộc Ciudad Real, Castile-La Mancha, Tây Ban Nha. Đô thị này có dân số là 3.002.

title: Viso del Marqués

wikitext:
{{Infobox settlement
 | name =
 | motto = {{#if:  | ''''
}}{{#if:  | <br />([[Latinh]] của “”)
}}
 | image_skyline =
 | imagesize =
 | image_flag = {{#ifeq:  | no ||  }}
 | flag_size =
 | image_seal = {{#ifeq:  | no ||  }}
 | seal_size =
 | image_map =
 | mapsize =
 | map_caption = Vị trí của Viso del Marqués
 | pushpin_map =
 | pushpin_mapsize =
 | pushpin_label_position =
 | native_name =
 | native_name_lang =
 | official_name =
 | other_name = Viso del Marqués
 | nickname =
 | subdivision_type = [[Danh sách quốc gia|Quốc gia]]
 | subdivision_type1 = {{#if: Vùng hành chính | [[Vùng hành chính (Tây Ban Nha)|Vùng]] }}
 | subdivision_type2 = {{#if:
 [[Ciudad Real (tỉnh)|Ciudad Real]] |
 [[Vùng hành chính (Tây Ban Nha)|{{#if:
   |
  Vùng |
  Tỉnh
 }}]]
}}
 | subdivision_type3 = {{#if:
  |
 [[Quận]] (''comarca'') |
 {{#if:
   |
  [[Danh sách đảo Tây Ban Nha|Đảo]]
 }}
}}
 | subdivision_type4 = {{#if:  | [[Đô thị của Tây Ban Nha|Đô thị]] (''municipio'')}}
 | subdivision_name = {{flag|Tây Ban Nha}}
 | subdivision_name1 = {{#if:  | [[{{{community}}}|{{{community}}}]] | Vùng }}
 | subdivision_name2 = {{#if:
  |
 [[{{{province}}}|{{{province}}}]] |
 {{#if:
  [[Ciudad Real (tỉnh)|Ciudad Real]] |
  [[Ciudad Real (tỉnh)|Ciudad Real]] |

 }}
}}
 | subdivision_name3 = {{#if:  | [[{{{comarca}}}|{{{comarca}}}]] |  }}
 | subdivision_name4 =
 | established_title = {{#if:  | Thành lập}}
 | established_date =
 | leader_title = {{#if: Luis Julián Camacho de Campos | [[Thị trưởng]] }}
 | leader_name = {{#if:  | {{{mayor}}} | Luis Julián Camacho de Campos
}} {{#if:  |
 ([[{{{đảng thị trưởng}}}|{{{đảng thị trưởng}}}]])
}}
 | area_land_km2 = 533.20
 | area_water_km2 =
 | population_as_of = [[Viện Thống kê Quốc gia Tây Ban Nha|INE]] [[2007]]
 | population_blank1_title = Thứ tự ở Tây Ban Nha
 | population_blank1 =
 | population_footnotes = {{#if:  | <ref name="Dân số">{{{ctdso}}}</ref>}}
 | population_total = 2879
 | population_density_km2 = 5.4
 | timezone = {{#if:  | {{{múi giờ}}} | [[UTC+1|CET]]<!-- Giờ chuẩn Tây Âu -->}}
 | utc_offset = +1
 | timezone_DST = {{#if:  | {{{múi giờ DST}}} | [[UTC+2|CEST]]<!-- Giờ mùa hè Trung Âu -->}}
 | utc_offset_DST = +2
 | elevation_footnotes ={{#if:  | <ref name="Độ cao">{{{ct độ cao}}}</ref>}}
 | elevation_m =
 | postal_code_type = {{#if: 13770 | [[Danh sách mã bưu chính của Tây Ban Nha|Mã bưu chính]]}}
 | postal_code = 13770
 | area_code = {{#if:
  |
 [[+34]] (Tây Ban Nha) +  {{#if:
  [[Ciudad Real (tỉnh)|Ciudad Real]] |
  ([[Ciudad Real (tỉnh)|Ciudad Real]])
 }}
}}
 | website =
 | blank_name = {{#if:  | Ngôn ngữ bản xứ}}
 | blank_info = {{#if:  | [[Tiếng {{{native_language}}}]] | }}
 | blank1_name_sec1 = {{#if:  | Số xứ (''parroquia'')}}
 | blank1_info_sec1 =
 | blank2_name_sec1 = {{#if:  | Số khu dân cư}}
 | blank2_info_sec1 =
 | blank3_name_sec1 = {{#if:  | Tọa độ}}
 | blank3_info_sec1 =
 | blank4_name_sec1 = {{#if:  | [[Tên gọi dân cư]]}}
 | blank4_info_sec1 =
 | blank5_name_sec1 = {{#if:  | [[Thánh (Kitô giáo)|Thánh]] bảo trợ}}
 | blank5_info_sec1 =  {{#if:  | và {{{patrona}}} }}
 | blank6_name_sec1 = {{#if:  | Năm mật độ dân số}}
 | blank6_info_sec1 =
}}

'''Viso del Marqués''' là một đô thị thuộc [[Ciudad Real]], [[Castile-La Mancha]], [[Tây Ban Nha]]. Đô thị này có dân số là 3.002.

==Tham khảo==
{{tham khảo}}
{{Sơ khai Tây Ban Nha}}

{{coor title dm|38|31|N|3|34|W|region:ES_type:city_source:GNS-enwiki}}

{{Municipalities in Ciudad Real}}

[[Thể loại:Đô thị ở Ciudad Real]]

title: Viso del Marqués · Viso del Marqués

Quốc gia: Tây Ban Nha

Vùng: Vùng

Tỉnh: Ciudad Real

Thủ phủ: Viso del Marqués

title: Chính quyền

• Thị trưởng: Luis Julián Camacho de Campos

title: Diện tích

title: Dân số (INE 2007)

• Mùa hè (DST): CEST (UTC+2)


text:
# Hydropsyche orduensis
Hydropsyche orduensis là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

title: Hydropsyche orduensis

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Hydropsyche orduensis''
| image =
| image caption =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| classis = [[Côn trùng|Insecta]]
| ordo = [[Bộ Cánh lông|Trichoptera]]
| familia = [[Hydropsychidae]]
| genus = ''[[Hydropsyche]]''
| species = '''''H. orduensis'''''
| binomial = ''Hydropsyche orduensis''
| binomial_authority = [[Füsun Sipahiler|Sipahiler]], 1987
}}
'''''Hydropsyche orduensis'''''<ref name = "COL"/> là một loài [[Bộ Cánh lông|Trichoptera]] trong họ [[Hydropsychidae]]. Chúng phân bố ở [[miền Cổ bắc]].

==Tham khảo==
<references>
<ref name = "COL">{{chú thích web|url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2011/search/all/key/Hydropsyche+orduensis/match/1|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.|access-date = 5 tháng 6 năm 2012 |author= Bisby |first = F.A. |last2 = Roskov |first2 = Y.R. |last3 = Orrell |first3 = T.M. |last4 = Nicolson |first4 = D. |last5 = Paglinawan |first5 = L.E. |last6 = Bailly |first6 = N. |last7 = Kirk |first7 = P.M. |last8 = Bourgoin |first8 = T. |last9 = Baillargeon |first9= G. |last10 = Ouvrard |first10 = D.|year= 2011|publisher=Species 2000: Reading, UK.}}</ref>
</references>

[[Thể loại:Trichoptera miền Cổ bắc]]
[[Thể loại:Hydropsyche]]

{{Hydropsychidae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Giới (regnum): Animalia

Ngành (phylum): Arthropoda

Lớp (class): Insecta

Bộ (ordo): Trichoptera

Họ (familia): Hydropsychidae

Chi (genus): Hydropsyche

Loài (species): H. orduensis

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Hydropsyche orduensis · Sipahiler, 1987


text:
# Gonomyia pleurolineola
Gonomyia pleurolineola là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

title: Gonomyia pleurolineola

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Gonomyia pleurolineola''
| image =
| image caption =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| classis = [[Côn trùng|Insecta]]
| ordo = [[Ruồi|Diptera]]
| familia = [[Limoniidae]]
| genus = ''[[Gonomyia]]''
| binomial = ''Gonomyia pleurolineola''
| binomial_authority = [[Charles Paul Alexander|Alexander]], 1957
}}
'''''Gonomyia pleurolineola''''' là một loài [[ruồi]] trong họ [[Limoniidae]].<ref name = "COL"/> Chúng phân bố ở [[miền Ấn Độ - Mã Lai]].

==Liên kết ngoài==
* {{wikispecies nội dòng}}

==Tham khảo==
<references>
<ref name = "COL">{{chú thích web|url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2011/search/all/key/Gonomyia+pleurolineola/match/1|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.|access-date = 5 tháng 6 năm 2012 |author= Bisby |first = F.A. |last2 = Roskov |first2 = Y.R. |last3 = Orrell |first3 = T.M. |last4 = Nicolson |first4 = D. |last5 = Paglinawan |first5 = L.E. |last6 = Bailly |first6 = N. |last7 = Kirk |first7 = P.M. |last8 = Bourgoin |first8 = T. |last9 = Baillargeon |first9= G. |last10 = Ouvrard |first10 = D.|year= 2011|publisher=Species 2000: Reading, UK.}}</ref>
</references>

[[Thể loại:Gonomyia]]
[[Thể loại:Limoniidae ở vùng Indomalaya]]

{{Chioneinae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Bộ (ordo): Diptera

Họ (familia): Limoniidae

Chi (genus): Gonomyia

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Gonomyia pleurolineola · Alexander, 1957


text:
# Leon, Iowa
Leon là một thành phố thuộc quận Decatur, tiểu bang Iowa, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của thành phố này là 1977 người.

## Dân số
Dân số qua các năm:
- Năm 2000: 1983 người.
- Năm 2010: 1977 người.

title: Leon, Iowa

wikitext:
{{Thông tin khu dân cư
 | tên chính thức = Leon, Iowa
 | tên =Thành phố Leon
 | tên hiệu =
 | khẩu hiệu =
 | hình nền trời =
 | hình cờ =
 | hình con dấu =
 | bản đồ = Decatur County Iowa Incorporated and Unincorporated areas Leon Highlighted.svg
 | ctbd = Vị trí trong [[Quận Decatur, Iowa|Quận Decatur]], [[Iowa]]
 | bản đồ 1 =Map of USA IA.svg
 | ctbd1   =Vị trí bang Iowa, Hoa Kỳ
 | subdivision_type = [[Quốc gia]]
 | subdivision_type1 = [[Tiểu bang Hoa Kỳ|Tiểu bang]]
 | subdivision_type2 = [[Danh dách các quận ở Iowa|Quận]]
 | subdivision_name = [[Hoa Kỳ]]
 | subdivision_name1 = [[Iowa]]
 | subdivision_name2 = [[Quận Decatur, Iowa|Quận Decatur]]
 | established_title =
 | established_date =
 | established_title2 =
 | established_date2 =
 | government_type =
 | leader_title =
 | leader_tên =
 | area_magnitude =
 | area_total_sq_mi =
 | area_total_km2 =
 | area_land_sq_mi =
 | area_land_km2 =
 | area_water_sq_mi =
 | area_water_km2 =
 | area_urban_sq_mi =
 | area_urban_km2 =
 | area_metro_km2 =
 | area_metro_sq_mi =
 | population_as_of=2010
 | population_footnotes =
 | population_total = 1977
 | population_urban =
 | population_metro =
 | population_density_sq_mi =
 | population_density_km2 =
 | timezone = [[Múi giờ miền Trung (Bắc Mỹ)|CST]]
 | utc_offset = -6
 | timezone_DST = '''CDT'''
 | utc_offset_DST = -5
 | latd = | latm =  | lats =  | latNS = N
 | longd =  | longm = | longs =  | longEW = W
 | elevation_footnotes=
 | elevation_ft =
 | elevation_m =
 | website =
 | footnotes =
}}
'''Leon''' là một [[thành phố]] thuộc [[Quận Decatur, Iowa|quận Decatur]], tiểu bang [[Iowa]], [[Hoa Kỳ]]. Năm 2010, dân số của thành phố này là 1977 người.<ref>{{chú thích web|url=http://www.census.gov/geo/www/gazetteer/gazetteer2010.html|title=2010 Census Gazetteer Files|publisher=[[Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ]]|access-date = ngày 7 tháng 10 năm 2012}}</ref>

== Dân số ==
Dân số qua các năm:<ref>{{chú thích web|url=http://data.iowadatacenter.org/datatables/PlacesAll/plpopulation18502000.pdf|title=Total Population for Iowa's Incorporated Places: 1850-2000|access-date = ngày 7 tháng 10 năm 2012}}</ref>
* Năm 2000: 1983 người.
* Năm 2010: 1977 người.

==Tham khảo==
{{Tham khảo}}

== Xem thêm ==
* [http://factfinder2.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=DEC_10_PL_GCTPL2.ST16&prodType=table American Finder]

{{Sơ khai Iowa}}

[[Thể loại:Thành phố của Iowa]]
[[Thể loại:Quận Decatur, Iowa]]

title: Thành phố Leon

Quốc gia: Hoa Kỳ

Tiểu bang: Iowa

Quận: Quận Decatur

title: Dân số (2010)

• Mùa hè (DST): CDT (UTC-5)


text:
# Diplolepis nummulariifolia
Diplolepis nummulariifolia là một loài thực vật có hoa trong họ La bố ma. Loài này được (Hook. & Arn.) Liede & Rapini mô tả khoa học đầu tiên năm 2005.

title: Diplolepis nummulariifolia

wikitext:
{{tiêu đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Diplolepis nummulariifolia''
| status =
| status_system =
| status_ref =
| image =
| image_caption =
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| unranked_divisio = [[Thực vật có hoa|Angiospermae]]
| unranked_classis = [[Thực vật hai lá mầm thật sự|Eudicots]]
| ordo = [[Gentianales]]
| familia = [[họ La bố ma|Apocynaceae]]
| genus = ''[[Diplolepis]]''
| species = '''''D. nummulariifolia'''''
| binomial = ''Diplolepis nummulariifolia''
| binomial_authority = ([[William Jackson Hooker|Hook.]] & Arn.) Liede & Rapini
}}
'''''Diplolepis nummulariifolia''''' là một loài [[thực vật có hoa]] trong [[họ La bố ma]]. Loài này được (Hook. & Arn.) Liede & Rapini mô tả khoa học đầu tiên năm 2005.<ref>{{chú thích web|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2771078| title=''Diplolepis nummulariifolia''|access-date =ngày 10 tháng 6 năm 2013| author=The Plant List | year =2010}}</ref>

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

==Liên kết ngoài==
*{{Thể loại Commons nội dòng|Diplolepis nummulariifolia}}
*{{Wikispecies nội dòng|Diplolepis nummulariifolia}}
*{{IPNI2|Diplolepis nummulariifolia|60438065-2|access-date =ngày 10 tháng 6 năm 2013}}

[[Thể loại:Diplolepis]]
[[Thể loại:Thực vật được mô tả năm 2005]]

{{Asclepiadeae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Bộ (ordo): Gentianales

Họ (familia): Apocynaceae

Chi (genus): Diplolepis

Loài (species): D. nummulariifolia

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Diplolepis nummulariifolia · (Hook. & Arn.) Liede & Rapini


text:
# Aneura crassiretis
Aneura crassiretis là một loài rêu trong họ Aneuraceae. Loài này được Schiffner Stephani mô tả khoa học đầu tiên năm 1899.

title: Aneura crassiretis

wikitext:
{{Mồ côi|date=tháng 8 2020}}

{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name =''Aneura crassiretis''
| status =
| status_system =
| status_ref =
| image =
| image_caption=
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| divisio = [[Bryophyta]]
| classis = [[Jungermanniopsida]]
| ordo = [[Metzgeriales]]
| familia = [[Aneuraceae]]
| genus = ''[[Aneura]]''
| species = '''''A. crassiretis'''''
| binomial = ''Aneura crassiretis''
| binomial_authority = Schiffner Stephani, 1899
}}
'''''Aneura crassiretis''''' là một loài [[rêu]] trong họ [[Aneuraceae]]. Loài này được Schiffner Stephani mô tả khoa học đầu tiên năm 1899.<ref>{{chú thích web|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/tro-35192035| title=''Aneura crassiretis''|accessdate=ngày 31 tháng 5 năm 2014| author=The Plant List | year =2010}}</ref>

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

==Liên kết ngoài==
*{{commonscat-inline|Aneura crassiretis}}
*{{wikispecies-inline|Aneura crassiretis}}
*{{TRO|Aneura crassiretis|35192035|accessdate=ngày 31 tháng 5 năm 2014}}

[[Thể loại:Aneura]]
[[Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1899]]

{{Metzgeriales-stub}}

title: Phân loại khoa học

Ngành (divisio): Bryophyta

Lớp (class): Jungermanniopsida

Bộ (ordo): Metzgeriales

Họ (familia): Aneuraceae

Chi (genus): Aneura

Loài (species): A. crassiretis

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Aneura crassiretis · Schiffner Stephani, 1899


text:
# Bükdere, Harran
Bükdere là một xã thuộc huyện Harran, tỉnh Şanlıurfa, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 1.041 người.

title: Bükdere, Harran

wikitext:
{{Thông tin khu dân cư
|name = Bükdere
|other_name =
|native_name =
|settlement_type = Xã
|image_skyline =
|imagesize =
|image_caption =
|image_map =
|pushpin_map =
|pushpin_label_position =right
|pushpin_map_caption =Vị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
|coordinates_display = inline,title
|coordinates_region =
|subdivision_type = [[Quốc gia]]
|subdivision_name ={{flag|Thổ Nhĩ Kỳ}}
|subdivision_type1 =[[Phân cấp hành chính Thổ Nhĩ Kỳ|Tỉnh]]
|subdivision_name1 = [[Şanlıurfa (tỉnh)|Şanlıurfa]]
|subdivision_type2 = [[Phân cấp hành chính Thổ Nhĩ Kỳ|Huyện]]
|subdivision_name2 = [[Harran]]
|leader_title =
|leader_name =
|established_title =
|established_date =
|area_total_km2 =
|population_as_of = 2011
|population_footnotes =
|population_total =1.041 người
|population_density_km2 =
|timezone=[[Giờ Đông Âu|EET]]
|utc_offset=+2
|timezone_DST=[[Giờ mùa hè Đông Âu|EEST]]
|utc_offset_DST=+3
|latd=|latm=|lats=|latNS=N
|longd=|longm=|longs=|longEW=E
|elevation_footnotes =
|elevation_m =
|elevation_ft =
|website =
|footnotes =
}}

'''Bükdere''' là một [[Phân cấp hành chính Thổ Nhĩ Kỳ|xã]] thuộc huyện [[Harran]], tỉnh [[Şanlıurfa (tỉnh)|Şanlıurfa]], [[Thổ Nhĩ Kỳ]]. Dân số thời điểm năm 2011 là 1.041 người.<ref>{{chú thích web|url=http://rapor.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?adnksdb2&ENVID=adnksdb2Env&report=wa_idari_yapi_10sonrasi.RDF&p_il1=63&p_yil=2011&p_dil=1&desformat=html|publisher=Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ|title=Cities, towns and villages in Şanlıurfa|accessdate=ngày 23 tháng 9 năm 2012|archive-date=2012-07-14|archive-url=https://archive.today/20120714050628/http://rapor.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?adnksdb2&ENVID=adnksdb2Env&report=wa_idari_yapi_10sonrasi.RDF&p_il1=63&p_yil=2011&p_dil=1&desformat=html|url-status=bot: unknown}}</ref>

==Chú thích==
{{Tham khảo}}

==Tham khảo==

[[Thể loại:Làng thuộc tỉnh Şanlıurfa]]

{{Şanlıurfa-geo-stub}}

title: Bükdere

Quốc gia: Thổ Nhĩ Kỳ

Tỉnh: Şanlıurfa

Huyện: Harran

title: Dân số (2011)

• Tổng cộng: 1,041 người

Múi giờ: UTC+3, Giờ ở Thổ Nhĩ Kỳ

• Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)


text:
# Gastrocentrum unicolor
Gastrocentrum unicolor là một loài bọ cánh cứng trong họ Cleridae. Loài này được White miêu tả khoa học đầu tiên năm 1849.

title: Gastrocentrum unicolor

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Gastrocentrum unicolor''
| image =
| image caption =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| classis = [[Côn trùng|Insecta]]
| ordo = [[Bọ cánh cứng|Coleoptera]]
| familia = [[Cleridae]]
| genus = ''[[Gastrocentrum]]''
| species = '''''G. unicolor'''''
| binomial = ''Gastrocentrum unicolor''
| binomial_authority = White, 1849
}}
'''''Gastrocentrum unicolor''''' là một loài [[bọ cánh cứng]] trong họ [[Cleridae]]. Loài này được White miêu tả khoa học đầu tiên năm 1849.<ref>{{Reftabel|2010-Hallan|Dier}}</ref>
==Chú thích==
{{Tham khảo}}

==Tham khảo==

[[Thể loại:Gastrocentrum]]

{{Coleoptera-stub}}

title: Phân loại khoa học

Bộ (ordo): Coleoptera

Họ (familia): Cleridae

Chi (genus): Gastrocentrum

Loài (species): G. unicolor

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Gastrocentrum unicolor · White, 1849


text:
# Luis Alberto Lacalle Pou
Luis Alberto Alejandro Aparermo Lacalle Pou (sinh ngày 11 tháng 8 năm 1973) là một luật sư, chính trị gia và tổng thống đương nhiệm của Uruguay sau khi giành chiến thắng trong cuộc tổng tuyển cử năm 2019 của Uruguay với tỷ lệ phiếu bầu 48,8% trên tổng số phiếu so với đối thủ Martínez với 47,3% phiếu bầu.
Ông là Chủ tịch Hạ viện Uruguay giai đoạn 2011-2012. Ông đã là Thượng nghị sĩ Uruguay từ 15 tháng 2 năm 2015 đến 12 tháng 8 năm 2019.

## Lý lịch
Sinh ra ở Montevideo, ông là con trai của cựu tổng thống của Uruguay, Luis Alberto Lacalle và Julia Pou, cựu thượng nghị sĩ và đệ nhất phu nhân Uruguay.. Ông kết hôn với Lorena Ponce de León và họ cùng nhau có ba đứa con: Luis Alberto, Violeta và Manuel.
Ông học tiểu học và trung học tại Trường Anh ở Montevideo, và vào năm 1998, anh đã nhận được bằng luật từ Đại học Công giáo Uruguay.

title: Luis Alberto Lacalle Pou

wikitext:
{{Lỗi thời|date=tháng 5/2022}}
{{Spanish name|Lacalle|Pou}}
{{Infobox officeholder
| name = Luis Lacalle Pou
| image = Foto Oficial Presidente Luis Lacalle Pou (cropped).jpg
| office = [[Tổng thống Uruguay]]
| term_start = 1 tháng 3 năm 2020
| term_end =
| vicepresident = [[Beatriz Argimón]]
| predecessor = [[Tabaré Vázquez]]
| successor =
| phó chức vụ = Phó Tổng thống
| office1 = [[Thượng viện Uruguay|Thượng nghị sĩ Uruguay]]
| term_start1 = 15 tháng 2 năm 2015
| term_end1 = 12 tháng 8 năm 2019
| phó viên chức = [[Beatriz Argimón]]
| office2 = Chủ tịch Hạ viện Uruguay
| term_start2 = 1 tháng 3 năm 2011
| term_end2 = 1 tháng 3 năm 2012
| predecessor2 = [[Ivonne Passada]]
| successor2 = [[Jorge Orrico]]
| office3 = Hạ nghị sĩ Uruguay
| term_start3 = 15 tháng 2 năm 2000
| term_end3 = 15 tháng 2 năm 2015
| birth_date = {{birth date and age|1973|8|11|df=y}}
| birth_place = [[Montevideo]], [[Uruguay]]
| death_date =
| death_place =
| party = [[Đảng Dân tộc (Uruguay)|Đảng Dân tộc]]
| spouse = {{marriage |[[Lorena Ponce de León]] |2000 }}
| children = {{hlist |Luis Alberto |Violeta |Manuel }}
| parents = [[Luis Alberto Lacalle]]<br />Julia Pou
| education = [[Trường Montevideo Anh|Trường Anh]]
| alma_mater = [[Đại học Công giáo Uruguay]]
}}
'''Luis Alberto Alejandro Aparermo Lacalle Pou''' (sinh ngày 11 tháng 8 năm 1973) là một luật sư, chính trị gia và [[tổng thống Uruguay|tổng thống]] đương nhiệm của [[Uruguay]] sau khi giành chiến thắng trong cuộc tổng tuyển cử năm 2019 của Uruguay với tỷ lệ phiếu bầu 48,8% trên tổng số phiếu so với đối thủ Martínez với 47,3% phiếu bầu.<ref>{{chú thích báo|title=Lacalle won with 48.8% and Martínez obtained 47.3% in the 2019 ballot: look at the results|date=ngày 30 tháng 11 năm 2019|newspaper=El Pais|url=https://www.elpais.com.uy/informacion/politica/elecciones-resultado-balotaje-analisis-todos-datos-escrutinio.html|access-date=ngày 1 tháng 12 năm 2019}}</ref>
Ông là Chủ tịch Hạ viện Uruguay giai đoạn 2011-2012.<ref name="presidira">{{chú thích web|url=https://www.elobservador.com.uy/nota/lacalle-pou-presidira-la-camara-de-diputados-20114111940|title=Lacalle Pou presidirá la Cámara de Diputados|date=11 tháng 4 năm 2011|site=[[El Observador (Uruguay)|El Observador]] }}</ref> Ông đã là [[Thượng viện Uruguay|Thượng nghị sĩ Uruguay]] từ 15 tháng 2 năm 2015 đến 12 tháng 8 năm 2019.<ref>{{chú thích web|url=https://www.elpais.com.uy/informacion/politica/lacalle-pou-renuncia-senado-lunes-iniciar-gira-electoral.html|title=Lacalle Pou renuncia al Senado el lunes 12 antes de iniciar la gira electoral |date=9 tháng 8 năm 2019 |apellido=Fernández |nombre=Pablo S.|siteweb=Diario EL País Uruguay}}</ref><ref>{{chú thích web|url=https://www.elobservador.com.uy/nota/lacalle-pou-renunciara-al-senado-y-no-cobrara-subsidio--20198983347|title=Lacalle Pou renunciará al Senado y no cobrará subsidio|fecha=9 tháng 8 năm 2019 |siteweb=[[El Observador (Uruguay)|El Observador]] }}</ref>
==Lý lịch==
Sinh ra ở Montevideo, ông là con trai của cựu tổng thống của Uruguay, [[Luis Alberto Lacalle]] và [[Julia Pou]], cựu [[Thượng viện Uruguay|thượng nghị sĩ]] và [[đệ nhất phu nhân]] Uruguay.<ref name=elpais>{{chú thích báo |first=|last=|title=El segundo integrante de la familia en convertirse en jefe de Estado |url=https://www.elpais.com.uy/informacion/politica/tercer-integrante-familia-convertirse-jefe.html |work=[[El País (Uruguay)]] |date = ngày 28 tháng 11 năm 2019 |access-date = ngày 2 tháng 12 năm 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191202015713/https://www.elpais.com.uy/informacion/politica/tercer-integrante-familia-convertirse-jefe.html |archive-date = ngày 2 tháng 12 năm 2019 |url-status=dead}}</ref>. Ông kết hôn với Lorena Ponce de León và họ cùng nhau có ba đứa con: Luis Alberto, Violeta và Manuel.
Ông học tiểu học và trung học tại Trường Anh ở Montevideo, và vào năm 1998, anh đã nhận được bằng luật từ Đại học Công giáo Uruguay.

==Tham khảo==
{{tham khảo}}
{{thời gian sống|1973}}

[[Thể loại:Tổng thống Uruguay]]
[[Thể loại:Người Montevideo]]
[[Thể loại:Người Uruguay gốc Tây Ban Nha]]

title: Tổng thống Uruguay

Nhiệm kỳ: 1 tháng 3 năm 2020 –

Phó Tổng thống: Beatriz Argimón

Tiền nhiệm: Tabaré Vázquez

title: Thượng nghị sĩ Uruguay

Nhiệm kỳ: 15 tháng 2 năm 2015 – 12 tháng 8 năm 2019

title: Chủ tịch Hạ viện Uruguay

Nhiệm kỳ: 1 tháng 3 năm 2011 – 1 tháng 3 năm 2012

Tiền nhiệm: Ivonne Passada

Kế nhiệm: Jorge Orrico

title: Hạ nghị sĩ Uruguay

Nhiệm kỳ: 15 tháng 2 năm 2000 – 15 tháng 2 năm 2015

title: Thông tin cá nhân

Sinh: 11 tháng 8, 1973 · Montevideo, Uruguay

Đảng chính trị: Đảng Dân tộc

Cha mẹ: Luis Alberto Lacalle · Julia Pou

Con cái: Luis Alberto Violeta Manuel

Học vấn: Trường Anh

Alma mater: Đại học Công giáo Uruguay


text:
# Nāga
Nāga hay Na-gia (tiếng Hindi: नाग) là một sinh vật dạng rắn hổ mang có nguồn gốc từ Ấn Độ giáo. Trong tiếng Phạn nó có nghĩa là rắn hổ mang, rắn lớn, hay con rồng, và cũng có thể nói là rắn lai người trong truyền thuyết nhiều nước châu Á, một con Naga giống cái được gọi là Nāgī hay Nāgiṇī. Naga là rắn hổ mang có cái đầu bạnh lớn, là chúa tể của loài rắn, chúng là loài rắn lớn nhất, nọc độc khủng khiếp nhất, có khả năng giết 20 người hoặc một con voi lớn trưởng thành Trong tiếng Phạn Naga còn có nghĩa là hủy bỏ mọi tội ác. Naga được tìm thấy đầu tiên trong truyền thống văn hóa Hindu và phổ biến hầu hết các quốc gia châu Á đặc biệt là ở Đông Nam Á.

## Mô tả
Naga chỉ một vị thần hay một sinh vật có hình dạng là rắn hổ mang Ấn Độ hư cấu hóa được thấy trước hết trong truyền thống văn hóa Hindu và sau đó rất phổ biến trong Phật thoại và trong nghệ thuật tạo hình Phật giáo ở hầu hết các quốc gia châu Á. Trong ngữ cảnh văn hóa Hán, Naga được phiên âm là Na Già, được đồng nhất với rồng/long và nó lại tích hợp với những tín niệm bản xứ để trở thành những linh vật/linh thần hàm chứa nhiều đặc điểm và tính chất phồn tạp khó có thể nói cho cùng.
Về hình tướng, Naga thường được thể hiện dưới dạng nửa người (từ hông trở lên) và nửa còn lại là dạng rắn cuộn. Hầu hết Naga có màu trắng, một mặt hai tay, hai bàn tay chắp lại thành kính hoặc làm cử chỉ dâng hiến châu báu. Chúng có một, ba, năm, bảy cái mào đầu hay bảy con rắn nhỏ ngóc lên như một cái mào trên đầu Naga và những con rắn này có màu sắc tương ứng với năm đẳng cấp của Naga theo năm đẳng cấp trong xã hội Ấn Độ truyền thống.

## Quan niệm
Người Ấn Độ quan niệm Nagar là linh hồn thiên nhiên, bảo vệ các con suối, giếng nước và các con sông, rắn Naga là biểu trưng cho sự thịnh vượng, thần bảo vệ mùa màng, mang nước tưới cho ruộng vườn. Rắn Naga còn là biểu tượng cho sự kết nối giữa cõi nhân gian và niết bàn. Trong truyền thuyết của người Khmer, rắn Naga tượng trưng cho vị thần Siva. Rắn Naga cuộn tròn lấy cái gốc của trục thế gian, biểu trưng cho sự sinh thành, phát triển và hủy diệt, nâng đỡ và ổn định thế giới. Rắn Naga có nhiều thần thông hành sự theo nghiệp ác, nhưng nhờ ảnh hưởng của Phật thì Naga hoàn toàn được thiện hóa.
Phật giáo Kim cương thừa Tây Tạng thừa hưởng biểu trưng Naga từ di sản cổ của Ấn Độ được tích hợp vào Phật giáo thời sơ kỳ. Chúng là những linh vật hạ giới, dưới đất và dưới biển, đặc biệt là thủy giới của sông hồ, ao giếng và biển cả. Trong vũ trụ luận Phật giáo, chúng trú xứ là ở tầng cuối cùng của núi Meru/Tudi, là lực lượng canh giữ các kho báu và kinh tạng ở cõi dưới. Bồ-tát Long Thọ (Nagarjuna) có lẽ là người đầu tiên nhận được tạng kinh được loài Naga bảo quản dưới thủy giới, đó là kinh Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Tám vua Naga (Nagaraja; Tạng ngữ: klu’i rgyal-po) là danh sách phổ biến trong truyền thống Phật giáo.

## Truyền thuyết

### Cừu thù
Mối thù truyền kiếp của Naga và Garuda, gốc từ thiên sử thi Mahabharata. Naga là một linh vật á thần, gốc Hindu giáo có hình tướng mặt người thân rắn, với cổ bành của loài rắn hổ mang. Theo truyền thống Hindu giáo, Naga là con của Kadru, vợ của ẩn sĩ Kasyapa. Kadru đã sinh ra 1.000 quả trứng và nở ra 1.000 con rắn, nhằm mục đích tạo nên cộng đồng dân cư cho cõi Patala, tức cõi âm, dưới mặt đất gọi là Naga-loka đặt dưới sự thống trị của các Naga Chúa (Nagaraja).
Kẻ thù truyền kiếp của loài Naga là loài chim Garuda (thường được gọi là chim cánh vàng/ kim sí điểu trong kinh văn Phật giáo). Qua một cuộc đánh cược dại dột, Vinata trở thành nô lệ cho chị của mình là Kadru, Garuda buộc phải tuân theo mệnh lệnh của các Naga. Mặc dù phục tùng loài Naga nhưng Garuda luôn nuôi mối thù hận và những đố kỵ đã tích tụ lại khiến Garuda không thể buông bỏ. Garuda đã cầu xin đám Naga cách thoát khỏi kiếp nô lệ cho mẹ mình. Đám Naga đã buộc Garuda đem thuốc trường sinh amrita cho chúng để đổi lấy sự tự do.
Garuda đánh cắp thuốc trường sinh của chư thần mang về để đáp ứng điều kiện do các Naga đưa ra. Thần Vishnu đã đuổi theo Garuda để đoạt lại thuốc trường sinh và Garuda trong lúc chạy trốn đã làm rơi một số giọt amrita trên đám cỏ kusha. Các Naga liền đổ xô ra liếm lấy thuốc trường sinh dính trên lá cỏ. Do đó, lưỡi chúng bị cạnh sắc của cỏ kusha chẻ làm đôi, dấu vết còn đến ngày nay, từ đó, Garuda vẫn coi loài Naga là kẻ thù và luôn tìm cách bắt chúng để ăn.

### Về Phật
Trong sự tích kể về cuộc đời của đức Phật Thích Ca Mâu Ni cũng có liên quan đến hình tượng rắn Naga. Lúc hoàng hậu Maya hạ sinh ngài tại vườn Lâm Tì Ni, Thái tử Tất Đạt Đa được một vua rắn Naga chín đầu phun nước tắm, điển tích này được người Trung Hoa mô tả bằng đề tài điêu khắc là hình tượng chín con rồng bao quanh Đức Phật sơ sinh, mà người ta quen gọi là "Tượng Cửu Long".
Theo phật giáo Khmer, rắn thần Naga là loài vật linh thiêng và gắn liền với phật giáo Khmer. Sự tích về cuộc đời đức phật cũng có rất nhiều chi tiết liên quan đến loài vật này. Khi thái tử Tất Đạt Đa thành đạo ngồi thiền gần bờ sông Much Cha Linh, khi ấy trời nổi cơn giông gió, mưa to nước dâng cao, một chúa rắn Naga bảy đầu xuất hiện đến gần đức thế tôn và cuộn thân mình lại làm vách ngăn nước và lấy đầu mình làm mái che mưa cho đức phật.
Trong kinh Maha sát đầu, lúc Phật hạ thế, có con rắn 9 đầu phun nước thơm tắm cho Đức Phật.Vào tuần thứ 6, sau khi thành đạo, bỗng nhiên có trận mưa to, gió lớn, trời tối sầm sập, mây đen kéo đến, mãng xà vương Mucakinda từ ổ chui ra, uốn mình quấn quanh Phật để bảo vệ cho Ngài. Đầu rắn bạnh ra che mưa cho. Vì thế, mưa gió không ảnh hưởng đến quá hình tu luyện. Ngày thứ 7, khi trời quang, mây tạnh, rắn thần rời bỏ Đức Phật, hóa thân thành một thanh niên tuấn tú, khai sáng cho.
Một câu chuyện khác lại kể rằng, rắn Nagar chính là vị thần Hộ pháp canh giữ viên ngọc của mọi điều ước và câu chuyện kể về sự tích Bảy ngày tu đầu tiên của Phật. Trong thời gian tu khổ hạnh dưới cội Bồ Đề thì mưa gió nổi lên, nước dâng cao ngập cả chỗ ngồi thiền và có một vị vua rắn Nagar liền bò ra khỏi nơi trú ẩn của mình, lấy thân cuốn lại thành bảy vòng tròn như bảo tọa cho Phật ngồi nhập định khỏi bị ngập nước và vươn cao 7 chiếc đầu phình to ra tạo thành cái táng che chở cho Phật.
Theo phật thoại khác thì có một chúa rắn Naga vì sùng bái phật giáo nên hóa thân thành một vị Sa Di và sinh hoạt tôn giáo như các vị Sa Di khác. Đức phật biết và mời vị chúa rắn Naga lại bảo việc tu hành ngoài loài người ra, không có loại động vật nào tu thành chính quả cả, vì thế nhà ngươi không nên bỏ công phí sức. Naga mới thỉnh cầu nếu sau này có người nào xuất gia xin hãy gắn tên cho họ trước khi làm lễ xuất gia. Đức thế tôn đồng ý và từ đó những người chuẩn bị xuất gia được gọi là Naga.

### Người Khmer
Có rất nhiều truyền thuyết nói về nguồn gốc ra đời của rắn Nagar ở Đông Nam Á. Trong đó, có truyền thuyết lập quốc của người Khmer. Quốc vương Kampu và Hoàng hậu Nagar, con gái của vua rắn Nagar cùng nhau sáng lập và xây dựng nên đất nước Campuchia. Từ đó, hình tượng rắn Nagar được xây dựng khắp nơi tại các ngôi chùa, cổng chùa và đền thờ, với ý nghĩa là vị thần canh giữ chốn thiêng liêng và là loài có khả năng bảo vệ nguồn nước Các vị vua Khmer thì tin mình đã giao phối với một Nagini xinh đẹp để duy trì dòng dõi hoàng gia. Trong Chân Lạp phong thổ kí, Châu Đạt Quan viết rằng: hàng đêm quốc vương đều có đến ngủ với một nàng tiên rắn.
Hồi còn trai trẻ vị vua đầu tiên vương quốc Chân Lạp là Kampu rất tài giỏi, trong lần vượt biển sang đất nước của những hòn đảo, đã gặp con gái vua rắn Naga, một cô gái như nàng tiên giáng thế. Khi đó, vua rắn Naga tổ chức lễ kén rể. Kampu đã vượt qua tất cả các chàng trai trong các cuộc thi văn võ để làm chồng công chúa Naga. Vợ chồng Kampu đã kết nối các bộ lạc, lập nên vương quốc Chân Lạp. Công chúa Naga đã trở thành Hoàng hậu, các vị vua thế hệ sau khi xây dựng các cung điện, chùa chiền, các công trình tâm linh đều đắp tượng rắn Naga để thờ, xem đó là vị thần canh giữ chốn linh thiêng.

## Kiến trúc
Trong Phật giáo Naga có hình dáng của một con rắn mang bành lớn, thường xuất hiện với một cái đầu hay nhiều đầu. Trong nghệ thuật Phật giáo, Naga thỉnh thoảng được miêu tả dưới dạng một con rắn ngóc những cái đầu lên cao phủ che Phật và thường thấy ở tranh, tượng mô tả Phật thiền định ngồi trên những cuộn quấn của vua Naga. Đây là một phổ biến trong nghệ thuật Phật giáo, đặc biệt xuất sắc là các pho tượng sa thạch của mỹ thuật Campuchia thế kỷ XI, XII. Trong những ngôi chùa, rắn thần Naga xuất hiện khắp nơi, từ cổng chùa, đến nóc chùa, đầu đao, trên những cánh cửa tủ đựng kinh sách với ý nghĩa bảo vệ Phật khỏi tà ma ngoại đạo.
Trong kiến trúc nhiều ngôi chùa cổ của người Khmer Nam bộ, hình ảnh cầu vồng và rắn Naga tượng trưng cho cầu nối giữa trần gian và cõi Niết bàn. Các phù điêu Naga nơi mái cuốn của ngôi chùa người Khmer có ý nghĩa trong việc trừ tà, tránh hoả hoạn và bảo vệ đạo Phật. Hình dạng uốn lượn của rắn Naga tạo nên những cung vòm quanh các tiền cột, những lan can quanh các hồ nước và lối đi. Những lối đi đó thường được gọi là "cầu Naga", nhưng trong mọi trường hợp thân hình dài tượng trưng cho cầu vồng nối liền thiên giới và hạ giới.
Rắn Naga là mô típ trang trí quan trọng và phổ biến trong nghệ thuật điêu khắc Phật giáo Khmer phù hợp với những kiến trúc quanh co, uốn lượn của các công trình phật giáo Khmer. Các mô típ trang trí hình đầu rắn Naga rất hung dữ nhưng bao giờ và ở đâu cũng thấy quay đầu xuống để tỏa vẻ thuần phục trước oai lực của phật giáo. Điều đó còn có nghĩa, phật giáo có những điều đặc biệt trong quá trình độ thế và cảm hóa thế gian. Trong các ngôi chùa Khmer ở vùng Tây Nam Bộ đều có rắn Naga ngự trên các mái chùa, các đầu đao để xua đuổi tà ma và bảo vệ đạo Phật.
Ngoài ra cũng có hình tượng rắn Naga được chạm trổ bằng xà cừ uốn lượn quấn quanh những cánh cửa chùa, trên những chiếc tủ đựng kinh sách, trên những chiếc xe tang đưa người chết đến nơi hỏa thiêu tượng trưng cho vị thần đưa linh hồn người tốt lên cõi Niết Bàn. Mang một thông điệp về ý nghĩa trong phật giáo nam Tông Khmer hình tượng rắn một đầu là biểu tượng cho đức toàn giác, nghĩa là trên thế gian chỉ một đức phật duy nhất là đấng toàn giác và cũng chính điều đó nên người Khmer họ chỉ thờ một vị phật Thích Ca duy nhất mà không thờ thêm một vị phật hay một vị thần nào khác; hình tượng rắn ba đầu là tượng trưng cho tam bảo, gồm Phật bảo, Pháp bảo và Tăng bảo.
Ở miền Bắc Thái Lan, Naga là một quy ước kiến trúc phổ biến. Trong vai trò bảo hộ chánh điện thờ Phật, Naga được thể hiện dưới dạng Naga trượt trên diềm mái chùa; cuộn/quấn dưới mái hiên gie ra đến từ những rầm mái; bao quanh khung/cửa tò vò; trượt trên mặt tiền cột/trụ; và lượn sóng dọc theo lan can chánh điện phức hợp. Trong mỗi trường hợp, đầu Naga hay những cái đầu dựng đứng như che chở, miệng chúng mở to, thè lưỡi và những hàng răng sắc nhọn. Ngọn lửa bùng lên từ đầu, cách điệu hóa cao. Từ cổ thân hình Naga thường hay rũ xuống thành dải uốn cong đều đặn làm dịu bớt tính dữ tợn của con mắt tròn rực cháy và dãy vây lưng tua tủa.
Naga có thể xuất hiện đơn lẻ hay trong dạng nhiều đầu. Những cái đầu, thường là số lẻ, những cái đầu hai bên hay nhỏ hơn cái đầu chính giữa vươn cao. Trong dạng nhiều đầu, những cái đầu thường đội mũ miện, tạo nền cho bố cục ba mặt. Thi thoảng Naga xuất hiện riêng lẻ, nhưng phổ biến hơn thường được miêu tả là đầu nó mọc ra từ miệng thủy quái Makara, như biểu thị sự kết hợp của hai loài bò sát huyền thoại nhằm tăng cường sự dũng mãnh để bảo hộ/ ngăn ngừa sự thâm nhập của các thế lực xấu ác vào chùa qua các khe hở, những lỗ trống.
Những đồ án kiến trúc nói trên không chỉ phổ biến ở Bắc Thái mà còn thể hiện rộng rãi trong các chùa tháp Phật giáo Nam tông ở các quốc gia khác. Trong các công trình cổ, có các hình tượng rắn 3 đầu, 5 đầu, 6 đầu, 7 đầu và 9 đầu. Rắn 3 đầu tượng trưng cho thiên – địa – nhân; 5 đầu là kim–mộc–thủy–hỏa–thổ; 6 đầu biểu trưng cho nữ giới, trái đất, thể xác và sự chết chóc, 7 đầu tượng trưng cho sự đắc đạo trong tu hành và 9 đầu chính là con đường dẫn lên thiên đàng.
Rắn Naga trong tiếng Khmer gọi là Niệk là hình tượng hiện diện trong văn hóa Khmer có lẽ từ trước khi văn hóa Ấn Độ ảnh hưởng đến vùng đất này vì người Khmer vốn có tín ngưỡng bản địa là tục thờ rắn. Theo tiếng Khmer rồng được gọi là Neak. Đây là một hình tượng có vị trí đặc biệt trong văn hóa, tín ngưỡng của Phật giáo Khmer. Trong kiến trúc có mô típ Rồng một đầu, chính là rồng Sê-să Là loài rồng được hình thành từ những hạt bụi của vũ trụ, trường tồn, Rồng ba đầu Neak Kol-lă-pă, Rồng năm đầu Neak Ă-non-tă, Rồng bảy đầu có tên gọi là Neak Meach-chă-linh, Rồng chín đầu Neak Va-so-ky, là loài rồng của cõi trên, của thần linh.
Trong các công trình kiến trúc chùa Khmer nói riêng, nghệ thuật tạo hình nói chung đều xuất hiện hình tượng rồng. Phần lớn rồng thường xuất hiện trên các bờ nóc, vách tường, cột. Rồng cũng là biểu tượng cho Phật, nên đem rồng đặt lên nóc Chánh điện (đất Phật) hoặc các công trình khác trong chùa chiền, còn những con rồng được trang trí tại các dãy lan can ở bậc cầu thang lên xuống hoặc các tay cầm trên những chiếc cầu hoặc dọc các trục đường vừa có ý nghĩa bảo vệ, vừa là cầu nối giúp cho con người tới được cõi trời, cõi hạnh phúc, là niềm mong ước chung của người Khmer từ đó, chùa Khmer có nhiều tượng điêu khắc rắn Nagaraja ngự trên các mái chùa, các đầu đao để xua đuổi tà ma và bảo vệ đạo Phật, Nagaraja được chạm trổ bằng xà cừ uốn lượn quấn quanh những cánh cửa chùa, cột cờ, hay trên những chiếc tủ đựng kinh sách, trên những chiếc xe tang.

title: Nāga

wikitext:
[[Tập tin:IMG 8636 Royal Crematorium King Rama9 Photographed by Trisorn Triboon.jpg|300px|nhỏ|phải|Tượng rắn Naga]]
{{Infobox mythical creature
|name = ''Nāga'' <br> नाग
|AKA = ''Nāgī'' hoặc ''Nāginī''
|image =
|image_size = 300px
|caption =
|Mythology = [[Thần thoại Hindu]] và [[Thần thoại Phật giáo]]
|Grouping = [[Sinh vật huyền thoại]]
|Sub_Grouping = [[Thần nước]], [[Hộ thần]], [[tục thờ rắn]]
|Parents =
|Country = [[Ấn Độ]], [[Nepal]]
|Region = [[Nam Á]] và [[Đông Nam Á]]
|Habitat = [[Patala|Thế giới ngầm]], [[hồ]], [[sông]], [[ao]], [[cây thiêng]] và [[hang động]]
|Similar_creatures = [[Rồng]] (liên quan đến [[rồng Trung Hoa]], [[rồng trong thần thoại Manipuri|rồng Manipuri]], [[rồng Nhật Bản]], [[rồng Hàn Quốc]], [[rồng Việt Nam]] và [[Druk]]) và [[Bakunawa]]
}}
[[Tập tin:Yogyakarta Indonesia Kraton-the-Sultans-Palace-03.jpg|nhỏ|phải|300px|Tượng Naga ở [[Indonesia]]]]
'''Nāga''' hay '''Na-gia''' ([[tiếng Hindi]]: नाग) là một [[sinh vật]] dạng [[rắn hổ mang]] có nguồn gốc từ [[Ấn Độ giáo]]. Trong [[tiếng Phạn]] nó có nghĩa là [[rắn hổ mang]], [[rắn]] lớn, hay con [[rồng]], và cũng có thể nói là rắn lai người trong truyền thuyết nhiều nước châu Á, một con Naga giống cái được gọi là ''Nāgī'' hay ''Nāgiṇī''. Naga là rắn hổ mang có cái đầu bạnh lớn, là chúa tể của loài rắn, chúng là loài rắn lớn nhất, nọc độc khủng khiếp nhất, có khả năng giết 20 người hoặc một con [[voi]] lớn trưởng thành<ref name="btgcp.gov.vn">[http://btgcp.gov.vn/Plus.aspx/vi/News/38/0/255/0/6688/Hinh_tuong_than_ran_Naga_trong_chua_Khmer_Nam_bo Hình tượng thần rắn Naga trong chùa Khmer Nam bộ]</ref> Trong tiếng Phạn Naga còn có nghĩa là hủy bỏ mọi tội ác<ref name="bandantoc.hochiminhcity.gov.vn">[http://bandantoc.hochiminhcity.gov.vn/vh/-/asset_publisher/xulFWNZZp2uV/content/id/390286 Biểu tượng rắn Naga trong ngôi chùa Khmer]</ref>. Naga được tìm thấy đầu tiên trong truyền thống [[văn hóa Hindu]] và phổ biến hầu hết các quốc gia [[châu Á]] đặc biệt là ở [[Đông Nam Á]].

==Mô tả==
[[Tập tin:Vat That Phun2010-1.jpg|300px|nhỏ|phải|Naga được mô tả trong kiến trúc ở [[Lào]]]]
Naga chỉ một vị thần hay một sinh vật có hình dạng là [[rắn hổ mang Ấn Độ]] hư cấu hóa được thấy trước hết trong truyền thống văn hóa Hindu và sau đó rất phổ biến trong Phật thoại và trong nghệ thuật tạo hình Phật giáo ở hầu hết các quốc gia châu Á. Trong ngữ cảnh văn hóa Hán, Naga được phiên âm là Na Già, được đồng nhất với rồng/long và nó lại tích hợp với những tín niệm bản xứ để trở thành những linh vật/linh thần hàm chứa nhiều đặc điểm và tính chất phồn tạp khó có thể nói cho cùng.

Về hình tướng, Naga thường được thể hiện dưới dạng nửa người (từ hông trở lên) và nửa còn lại là dạng rắn cuộn. Hầu hết Naga có màu trắng, một mặt hai tay, hai bàn tay chắp lại thành kính hoặc làm cử chỉ dâng hiến [[châu báu]]. Chúng có một, ba, năm, bảy cái mào đầu hay bảy con rắn nhỏ ngóc lên như một cái mào trên đầu Naga và những con rắn này có màu sắc tương ứng với năm đẳng cấp của Naga theo năm đẳng cấp trong xã hội Ấn Độ truyền thống.<ref>{{Chú thích web |url=http://giacngo.vn/nguyetsan/chuyende/2013/01/14/1B4252/ |ngày truy cập=2017-06-05 |tựa đề=Rắn thần Naga trong văn hóa Phật giáo |archive-date=2017-05-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170520195515/http://giacngo.vn/nguyetsan/chuyende/2013/01/14/1B4252 |url-status=dead }}</ref>

==Quan niệm==
Người Ấn Độ quan niệm Nagar là [[linh hồn]] thiên nhiên, bảo vệ các con [[suối]], [[giếng nước]] và các con [[sông]], rắn Naga là biểu trưng cho sự thịnh vượng, thần bảo vệ mùa màng, mang nước tưới cho ruộng vườn. Rắn Naga còn là biểu tượng cho sự kết nối giữa cõi nhân gian và niết bàn. Trong truyền thuyết của người Khmer, rắn Naga tượng trưng cho vị thần [[Siva]]<ref name="btgcp.gov.vn"/>. Rắn Naga cuộn tròn lấy cái gốc của trục thế gian, biểu trưng cho sự sinh thành, phát triển và hủy diệt, nâng đỡ và ổn định thế giới. Rắn Naga có nhiều thần thông hành sự theo nghiệp ác, nhưng nhờ ảnh hưởng của Phật thì Naga hoàn toàn được thiện hóa<ref>[http://baotintuc.vn/dan-toc/tuc-tho-ran-naga-cua-nguoi-khmer-nam-bo-20150119094630248.htm Tục thờ rắn Naga của người Khmer Nam Bộ]</ref>.

Phật giáo [[Kim cương thừa Tây Tạng]] thừa hưởng biểu trưng Naga từ di sản cổ của Ấn Độ được tích hợp vào Phật giáo thời sơ kỳ. Chúng là những linh vật hạ giới, dưới đất và dưới biển, đặc biệt là thủy giới của sông hồ, ao giếng và biển cả. Trong vũ trụ luận Phật giáo, chúng trú xứ là ở tầng cuối cùng của núi Meru/Tudi, là lực lượng canh giữ các [[kho báu]] và kinh tạng ở cõi dưới. Bồ-tát Long Thọ (Nagarjuna) có lẽ là người đầu tiên nhận được tạng kinh được loài Naga bảo quản dưới thủy giới, đó là kinh Bát-nhã Ba-la-mật-đa. Tám vua Naga (Nagaraja; Tạng ngữ: klu’i rgyal-po) là danh sách phổ biến trong truyền thống Phật giáo.

==Truyền thuyết==
===Cừu thù===
[[Tập tin:Sandstone pediment with Garuda and nāga (10th century), Museum of Vietnamese History, Ho Chi Minh City - 20121014.JPG|300px|nhỏ|phải|Tượng Naga và Kim Sí Điểu của [[người Chăm]] ở [[Việt Nam]] thế kỷ thứ X]]
Mối thù truyền kiếp của Naga và [[Garuda]], gốc từ thiên sử thi [[Mahabharata]]. Naga là một linh vật á thần, gốc Hindu giáo có hình tướng mặt người thân rắn, với cổ bành của loài rắn hổ mang. Theo truyền thống Hindu giáo, Naga là con của Kadru, vợ của ẩn sĩ Kasyapa. Kadru đã sinh ra 1.000 quả trứng và nở ra 1.000 con rắn, nhằm mục đích tạo nên cộng đồng dân cư cho cõi Patala, tức cõi âm, dưới mặt đất gọi là Naga-loka đặt dưới sự thống trị của các Naga Chúa (Nagaraja).

Kẻ thù truyền kiếp của loài Naga là loài chim Garuda (thường được gọi là chim cánh vàng/ kim sí điểu trong kinh văn Phật giáo). Qua một cuộc đánh cược dại dột, Vinata trở thành nô lệ cho chị của mình là Kadru, Garuda buộc phải tuân theo mệnh lệnh của các Naga. Mặc dù phục tùng loài Naga nhưng Garuda luôn nuôi mối thù hận và những đố kỵ đã tích tụ lại khiến Garuda không thể buông bỏ. Garuda đã cầu xin đám Naga cách thoát khỏi kiếp [[nô lệ]] cho mẹ mình. Đám Naga đã buộc Garuda đem thuốc trường sinh amrita cho chúng để đổi lấy sự tự do.

Garuda đánh cắp thuốc trường sinh của chư thần mang về để đáp ứng điều kiện do các Naga đưa ra. Thần Vishnu đã đuổi theo Garuda để đoạt lại thuốc trường sinh và Garuda trong lúc chạy trốn đã làm rơi một số giọt amrita trên đám cỏ kusha. Các Naga liền đổ xô ra liếm lấy thuốc trường sinh dính trên lá cỏ. Do đó, lưỡi chúng bị cạnh sắc của cỏ kusha chẻ làm đôi, dấu vết còn đến ngày nay, từ đó, Garuda vẫn coi loài Naga là kẻ thù và luôn tìm cách bắt chúng để ăn.

===Về Phật===
[[Tập tin:Man painting in gold a statue of the Buddha.jpg|300px|nhỏ|phải|Tượng đức Phật được Naga 7 đầu che mưa là một mô típ phổ biến trong kiến trúc chùa chiền Khmer]]
Trong sự tích kể về cuộc đời của đức [[Phật Thích Ca Mâu Ni]] cũng có liên quan đến hình tượng rắn Naga. Lúc hoàng hậu [[Maya]] hạ sinh ngài tại vườn [[Lâm Tì Ni]], Thái tử Tất Đạt Đa được một vua rắn Naga chín đầu phun nước tắm, điển tích này được người Trung Hoa mô tả bằng đề tài điêu khắc là hình tượng chín con rồng bao quanh Đức Phật sơ sinh, mà người ta quen gọi là "Tượng Cửu Long".

Theo phật giáo Khmer, rắn thần Naga là loài vật linh thiêng và gắn liền với phật giáo Khmer. Sự tích về cuộc đời đức phật cũng có rất nhiều chi tiết liên quan đến loài vật này. Khi thái tử Tất Đạt Đa thành đạo ngồi thiền gần bờ sông Much Cha Linh, khi ấy trời nổi cơn giông gió, mưa to nước dâng cao, một chúa rắn Naga bảy đầu xuất hiện đến gần đức thế tôn và cuộn thân mình lại làm vách ngăn nước và lấy đầu mình làm mái che mưa cho đức phật.

Trong kinh Maha sát đầu, lúc Phật hạ thế, có con rắn 9 đầu phun nước thơm tắm cho Đức Phật.Vào tuần thứ 6, sau khi thành đạo, bỗng nhiên có trận mưa to, gió lớn, trời tối sầm sập, mây đen kéo đến, mãng xà vương Mucakinda từ ổ chui ra, uốn mình quấn quanh Phật để bảo vệ cho Ngài. Đầu rắn bạnh ra che mưa cho. Vì thế, mưa gió không ảnh hưởng đến quá hình tu luyện. Ngày thứ 7, khi trời quang, mây tạnh, rắn thần rời bỏ Đức Phật, hóa thân thành một thanh niên tuấn tú, khai sáng cho<ref>[http://vtc.vn/phong-su-kham-pha/bi-an-it-biet-ve-ran-than-9-dau-khong-lo-o-chua-khmer-d107064.html Bí ẩn ít biết về rắn thần 9 đầu khổng lồ ở chùa Khmer]</ref>.

Một câu chuyện khác lại kể rằng, rắn Nagar chính là vị thần Hộ pháp canh giữ viên ngọc của mọi điều ước và câu chuyện kể về sự tích Bảy ngày tu đầu tiên của Phật. Trong thời gian tu khổ hạnh dưới cội Bồ Đề thì mưa gió nổi lên, nước dâng cao ngập cả chỗ ngồi thiền và có một vị vua rắn Nagar liền bò ra khỏi nơi trú ẩn của mình, lấy thân cuốn lại thành bảy vòng tròn như bảo tọa cho Phật ngồi nhập định khỏi bị ngập nước và vươn cao 7 chiếc đầu phình to ra tạo thành cái táng che chở cho Phật<ref name="dulichsoctrang.org">[http://dulichsoctrang.org/bai-viet/530/truyen-thuyet-va-hinh-tuong-ran-than-nagar-trong-van-hoa-nguoi-khmer.kvn TRUYỀN THUYẾT VÀ HÌNH TƯỢNG RẮN THẦN NAGAR TRONG VĂN HÓA NGƯỜI KHMER]{{Liên kết hỏng|date=2024-09-08 |bot=InternetArchiveBot }}</ref>.

Theo phật thoại khác thì có một chúa rắn Naga vì sùng bái phật giáo nên hóa thân thành một vị Sa Di và sinh hoạt tôn giáo như các vị Sa Di khác. Đức phật biết và mời vị chúa rắn Naga lại bảo việc tu hành ngoài loài người ra, không có loại động vật nào tu thành chính quả cả, vì thế nhà ngươi không nên bỏ công phí sức. Naga mới thỉnh cầu nếu sau này có người nào xuất gia xin hãy gắn tên cho họ trước khi làm lễ xuất gia. Đức thế tôn đồng ý và từ đó những người chuẩn bị xuất gia được gọi là Naga.

===Người Khmer===
[[Tập tin:Ran than naga cau kampong kdai.jpg|nhỏ|200px|Rắn thần Naga ở 2 đầu [[cầu cổ Kampong Kdei]]]]
[[Tập tin:CambodgeBengMeleaNaga.JPG|200px|nhỏ|phải|Tượng Naga ở [[Siem Reap]], [[Campuchia]]]]
Có rất nhiều truyền thuyết nói về nguồn gốc ra đời của rắn Nagar ở [[Đông Nam Á]]. Trong đó, có truyền thuyết lập quốc của người Khmer. [[Preah Thong|Quốc vương Kampu]] và [[Soma|Hoàng hậu Nagar]], con gái của vua rắn Nagar cùng nhau sáng lập và xây dựng nên đất nước Campuchia. Từ đó, hình tượng rắn Nagar được xây dựng khắp nơi tại các ngôi chùa, cổng chùa và đền thờ, với ý nghĩa là vị thần canh giữ chốn thiêng liêng và là loài có khả năng bảo vệ nguồn nước<ref name="dulichsoctrang.org"/> Các vị vua Khmer thì tin mình đã giao phối với một Nagini xinh đẹp để duy trì dòng dõi hoàng gia. Trong [[Chân Lạp phong thổ kí]], [[Châu Đạt Quan]] viết rằng: ''hàng đêm quốc vương đều có đến ngủ với một nàng tiên rắn''.

Hồi còn trai trẻ vị vua đầu tiên [[Chân Lạp|vương quốc Chân Lạp]] là Kampu rất tài giỏi, trong lần vượt biển sang đất nước của những hòn đảo, đã gặp con gái vua rắn Naga, một cô gái như nàng tiên giáng thế. Khi đó, vua rắn Naga tổ chức lễ kén rể. Kampu đã vượt qua tất cả các chàng trai trong các cuộc thi văn võ để làm chồng công chúa Naga. Vợ chồng Kampu đã kết nối các [[bộ lạc]], lập nên vương quốc Chân Lạp. Công chúa Naga đã trở thành Hoàng hậu, các vị vua thế hệ sau khi xây dựng các cung điện, chùa chiền, các công trình tâm linh đều đắp tượng rắn Naga để thờ, xem đó là vị thần canh giữ chốn linh thiêng<ref name="btgcp.gov.vn"/>.

==Kiến trúc==
Trong Phật giáo Naga có hình dáng của một con rắn mang bành lớn, thường xuất hiện với một cái đầu hay nhiều đầu. Trong nghệ thuật Phật giáo, Naga thỉnh thoảng được miêu tả dưới dạng một con rắn ngóc những cái đầu lên cao phủ che Phật và thường thấy ở tranh, tượng mô tả Phật thiền định ngồi trên những cuộn quấn của vua Naga. Đây là một phổ biến trong nghệ thuật Phật giáo, đặc biệt xuất sắc là các pho tượng sa thạch của mỹ thuật Campuchia thế kỷ XI, XII. Trong những ngôi chùa, rắn thần Naga xuất hiện khắp nơi, từ cổng chùa, đến nóc chùa, đầu đao, trên những cánh cửa tủ đựng kinh sách với ý nghĩa bảo vệ Phật khỏi tà ma ngoại đạo.

Trong kiến trúc nhiều ngôi chùa cổ của người Khmer Nam bộ, hình ảnh cầu vồng và rắn Naga tượng trưng cho cầu nối giữa trần gian và cõi [[Niết bàn]]. Các phù điêu Naga nơi mái cuốn của ngôi chùa người Khmer có ý nghĩa trong việc trừ tà, tránh hoả hoạn và bảo vệ đạo Phật. Hình dạng uốn lượn của rắn Naga tạo nên những cung vòm quanh các tiền cột, những lan can quanh các hồ nước và lối đi. Những lối đi đó thường được gọi là "cầu Naga", nhưng trong mọi trường hợp thân hình dài tượng trưng cho cầu vồng nối liền thiên giới và hạ giới<ref name="btgcp.gov.vn"/>.

Rắn Naga là mô típ trang trí quan trọng và phổ biến trong nghệ thuật điêu khắc Phật giáo Khmer phù hợp với những kiến trúc quanh co, uốn lượn của các công trình phật giáo Khmer. Các mô típ trang trí hình đầu rắn Naga rất hung dữ nhưng bao giờ và ở đâu cũng thấy quay đầu xuống để tỏa vẻ thuần phục trước oai lực của phật giáo. Điều đó còn có nghĩa, phật giáo có những điều đặc biệt trong quá trình độ thế và cảm hóa thế gian. Trong các ngôi chùa Khmer ở vùng Tây Nam Bộ đều có rắn Naga ngự trên các mái chùa, các đầu đao để xua đuổi tà ma và bảo vệ đạo Phật.

Ngoài ra cũng có hình tượng rắn Naga được chạm trổ bằng xà cừ uốn lượn quấn quanh những cánh cửa chùa, trên những chiếc tủ đựng kinh sách, trên những chiếc xe tang đưa người chết đến nơi hỏa thiêu tượng trưng cho vị thần đưa linh hồn người tốt lên cõi Niết Bàn. Mang một thông điệp về ý nghĩa trong phật giáo nam Tông Khmer hình tượng rắn một đầu là biểu tượng cho đức toàn giác, nghĩa là trên thế gian chỉ một đức phật duy nhất là đấng toàn giác và cũng chính điều đó nên người Khmer họ chỉ thờ một vị phật Thích Ca duy nhất mà không thờ thêm một vị phật hay một vị thần nào khác; hình tượng rắn ba đầu là tượng trưng cho tam bảo, gồm Phật bảo, Pháp bảo và Tăng bảo<ref name="bandantoc.hochiminhcity.gov.vn"/>.
[[Tập tin:Bokeo HuayXai VatChomKhaoManilat1 tango7174.jpg|300px|nhỏ|trái|Tượng Naga ở [[Lào]]]]
Ở miền Bắc [[Thái Lan]], Naga là một quy ước kiến trúc phổ biến. Trong vai trò bảo hộ chánh điện thờ Phật, Naga được thể hiện dưới dạng Naga trượt trên diềm mái chùa; cuộn/quấn dưới mái hiên gie ra đến từ những rầm mái; bao quanh khung/cửa tò vò; trượt trên mặt tiền cột/trụ; và lượn sóng dọc theo lan can chánh điện phức hợp. Trong mỗi trường hợp, đầu Naga hay những cái đầu dựng đứng như che chở, miệng chúng mở to, thè lưỡi và những hàng răng sắc nhọn. Ngọn lửa bùng lên từ đầu, cách điệu hóa cao. Từ cổ thân hình Naga thường hay rũ xuống thành dải uốn cong đều đặn làm dịu bớt tính dữ tợn của con mắt tròn rực cháy và dãy vây lưng tua tủa.

Naga có thể xuất hiện đơn lẻ hay trong dạng nhiều đầu. Những cái đầu, thường là số lẻ, những cái đầu hai bên hay nhỏ hơn cái đầu chính giữa vươn cao. Trong dạng nhiều đầu, những cái đầu thường đội mũ miện, tạo nền cho bố cục ba mặt. Thi thoảng Naga xuất hiện riêng lẻ, nhưng phổ biến hơn thường được miêu tả là đầu nó mọc ra từ miệng thủy quái Makara, như biểu thị sự kết hợp của hai loài bò sát huyền thoại nhằm tăng cường sự dũng mãnh để bảo hộ/ ngăn ngừa sự thâm nhập của các thế lực xấu ác vào chùa qua các khe hở, những lỗ trống.

Những đồ án kiến trúc nói trên không chỉ phổ biến ở Bắc Thái mà còn thể hiện rộng rãi trong các chùa tháp Phật giáo Nam tông ở các quốc gia khác. Trong các công trình cổ, có các hình tượng rắn 3 đầu, 5 đầu, 6 đầu, 7 đầu và 9 đầu. Rắn 3 đầu tượng trưng cho thiên – địa – nhân; 5 đầu là kim–mộc–thủy–hỏa–thổ; 6 đầu biểu trưng cho nữ giới, trái đất, thể xác và sự chết chóc, 7 đầu tượng trưng cho sự đắc đạo trong tu hành và 9 đầu chính là con đường dẫn lên thiên đàng.

Rắn Naga trong tiếng Khmer gọi là '''Niệk''' là hình tượng hiện diện trong văn hóa Khmer có lẽ từ trước khi văn hóa Ấn Độ ảnh hưởng đến vùng đất này vì người Khmer vốn có tín ngưỡng bản địa là [[tục thờ rắn]]. Theo tiếng Khmer rồng được gọi là '''Neak'''. Đây là một hình tượng có vị trí đặc biệt trong văn hóa, tín ngưỡng của Phật giáo Khmer. Trong kiến trúc có mô típ Rồng một đầu, chính là ''rồng Sê-să'' Là loài rồng được hình thành từ những hạt bụi của vũ trụ, trường tồn, Rồng ba đầu ''Neak Kol-lă-pă'', Rồng năm đầu ''Neak Ă-non-tă'', Rồng bảy đầu có tên gọi là ''Neak Meach-chă-linh'', Rồng chín đầu ''Neak Va-so-ky'', là loài rồng của cõi trên, của thần linh<ref name="baotintuc.vn">[https://baotintuc.vn/ban-sac-vung-mien/tuong-naga-va-tuong-neak-trong-chua-khmer-20151209202536005.htm Tượng Naga và tượng Neak trong chùa Khmer]</ref>.

Trong các công trình kiến trúc chùa Khmer nói riêng, nghệ thuật tạo hình nói chung đều xuất hiện hình tượng rồng. Phần lớn rồng thường xuất hiện trên các bờ nóc, vách tường, cột. Rồng cũng là biểu tượng cho Phật, nên đem rồng đặt lên nóc Chánh điện (đất Phật) hoặc các công trình khác trong chùa chiền, còn những con rồng được trang trí tại các dãy lan can ở bậc cầu thang lên xuống hoặc các tay cầm trên những chiếc cầu hoặc dọc các trục đường vừa có ý nghĩa bảo vệ, vừa là cầu nối giúp cho con người tới được cõi trời, cõi hạnh phúc, là niềm mong ước chung của người Khmer từ đó, chùa Khmer có nhiều tượng điêu khắc rắn Nagaraja ngự trên các mái chùa, các đầu đao để xua đuổi tà ma và bảo vệ đạo Phật, Nagaraja được chạm trổ bằng xà cừ uốn lượn quấn quanh những cánh cửa chùa, cột cờ, hay trên những chiếc tủ đựng kinh sách, trên những chiếc xe tang<ref name="baotintuc.vn"/>.

==Chú thích==
{{Tham khảo|cột=1}}
==Tham khảo==
{{commonscat|Nāga}}
* {{Citation | last=Béer | first=Robert | year=1999 | url=https://books.google.com/books?id=3IvrAAAAMAAJ&dq=editions:jMCICh42oEAC | title=The Encyclopedia of Tibetan Symbols and Motifs| publisher=Shambhala| isbn=978-1-57062-416-2 }}
* {{Citation |last1=Müller-Ebeling|first1=Claudia|last2= Rätsch|first2=Christian|last3=Shahi|first3=Surendra Bahadur|year=2002|title=Shamanism and Tantra in the Himalayas| publisher=Inner Traditions|isbn= 9780892819133}}
* {{Citation |last=Maehle|first=Gregor|year=2007|title=Ashtanga Yoga: Practice and Philosophy|publisher=New World Library|isbn=978-1-57731-606-0 }}
* {{Citation |last=Norbu|first=Chögyal Namkhai|year=1999|title=The Crystal and The Way of Light: Sutra, Tantra and Dzogchen|publisher=Snow Lion Publications|isbn=1-55939-135-9 }}
* {{Citation |last=Hāṇḍā|first=Omacanda|year=2004|url=https://books.google.com/books?id=Xd50t19YpJEC|title=Naga cults and traditions in the western Himalaya|publisher=Indus Publishing }}
* {{Citation |last=Visser|first=Marinus Willem de|year=1913|url=https://archive.org/details/cu31924021444728|title=The dragon in China and Japan|publisher=Amsterdam:J. Müller}}
* {{Citation |last=Vogel|first=J. Ph.|year=1926|url=https://books.google.com/books?hl=de&lr=&id=caskYEbIQDoC&oi=fnd&pg=PA38&dq=naga+serpent&ots=jLFUFslnE1&sig=T4tZYD5jUbH8M0ZbcKkaqMw4lPg#v=onepage&q=naga%20serpent&f=false|title= Indian serpent-lore; or, The Nāgas in Hindu legend and art|publisher=London, A. Probsthain}}

[[Thể loại:Rồng]]
[[Thể loại:Biến đổi hình dạng]]
[[Thể loại:Quái vật thần thoại]]
[[Thể loại:Thần thánh Ấn Độ]]
[[Thể loại:Rắn trong huyền thoại]]
[[Thể loại:Thần thoại Ấn Độ giáo]]
[[Thể loại:Chư thiên Phật giáo]]

title: Nāga · नाग

Thần thoại: Thần thoại Hindu và Thần thoại Phật giáo

Phân nhóm: Sinh vật huyền thoại

Tiểu nhóm: Thần nước, Hộ thần, tục thờ rắn

Tên gọi khác: Nāgī hoặc Nāginī

Quốc gia: Ấn Độ, Nepal

Vùng miền: Nam Á và Đông Nam Á


text:
# Habronattus leuceres
Habronattus leuceres là một loài nhện trong họ Salticidae.
Loài này thuộc chi Habronattus. Habronattus leuceres được Ralph Vary Chamberlin miêu tả năm 1925.

title: Habronattus leuceres

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Habronattus leuceres''
| image =
| image_caption =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| unranked_classis = [[Arachnomorpha]]
| subphylum = [[Động vật Chân kìm|Chelicerata]]
| classis = [[Lớp Hình nhện|Arachnida]]
| ordo = [[Nhện|Araneae]]
| familia = [[Salticidae]]
| genus = ''[[Habronattus]]''
| species = '''''H. leuceres'''''
| binomial = ''Habronattus leuceres''
| binomial_authority = [[Ralph Vary Chamberlin|Chamberlin]], 1925
}}
'''''Habronattus leuceres''''' là một loài [[nhện]] trong họ [[Salticidae]].<ref>{{Reftabel|2012-Platnick|Spin}}</ref>

Loài này thuộc chi ''[[Habronattus]]''. ''Habronattus leuceres'' được [[Ralph Vary Chamberlin]] miêu tả năm 1925.

==Chú thích==
{{Tham khảo|30em}}

==Tham khảo==
* {{wikispecies nội dòng|Habronattus leuceres}}

[[Thể loại:Habronattus]]

{{Pelleninae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Phân ngành (subphylum): Chelicerata

(không phân hạng): Arachnomorpha

Lớp (class): Arachnida

Bộ (ordo): Araneae

Họ (familia): Salticidae

Chi (genus): Habronattus

Loài (species): H. leuceres

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Habronattus leuceres · Chamberlin, 1925


text:
# Callobius nevadensis
Callobius nevadensis là một loài nhện trong họ Amaurobiidae.
Loài này thuộc chi Callobius. Callobius nevadensis được Eugène Simon miêu tả năm 1884.

title: Callobius nevadensis

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Callobius nevadensis''
| image = Callobius nevadensis (Amaurobiidae), adult female.jpg
| image_caption =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| unranked_classis = [[Arachnomorpha]]
| subphylum = [[Động vật Chân kìm|Chelicerata]]
| classis = [[Lớp Hình nhện|Arachnida]]
| ordo = [[Nhện|Araneae]]
| familia = [[Amaurobiidae]]
| genus = ''[[Callobius]]''
| species = '''''C. nevadensis'''''
| binomial = ''Callobius nevadensis''
| binomial_authority = [[Eugène Simon|Simon]], 1884
}}
'''''Callobius nevadensis''''' là một loài [[nhện]] trong họ [[Amaurobiidae]].<ref>{{aut|Platnick, Norman I.}} (2010): [http://research.amnh.org/entomology/spiders/catalog/ The world spider catalog], version 10.5. ''American Museum of Natural History''.</ref>

Loài này thuộc chi ''[[Callobius]]''. ''Callobius nevadensis'' được [[Eugène Simon]] miêu tả năm 1884.

== Hình ảnh ==
<gallery>
Tập tin:Callobius nevadensis (F Amaurobiidae), adult female.jpg
</gallery>

==Chú thích==
{{Tham khảo|30em}}

==Tham khảo==
* {{wikispecies nội dòng}}
* {{Thể loại Commons nội dòng|Callobius nevadensis}}

{{DEFAULTSORT:Callobius nevadensis}}
[[Thể loại:Callobius]]

{{Amaurobiidae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Họ (familia): Amaurobiidae

Chi (genus): Callobius

Loài (species): C. nevadensis

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Callobius nevadensis · Simon, 1884


text:
# Ouratea lanceolata
Ouratea lanceolata là một loài thực vật có hoa trong họ Ochnaceae. Loài này được (Baker) Baill. mô tả khoa học đầu tiên năm 1886.

title: Ouratea lanceolata

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Ouratea lanceolata''
| status =
| status_system =
| status_ref =
| image =
| image_caption =
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| unranked_divisio = [[Thực vật có hoa|Angiospermae]]
| unranked_classis = [[Thực vật hai lá mầm thật sự|Eudicots]]
| unranked_ordo = [[Nhánh hoa Hồng|Rosids]]
| ordo = [[Bộ Sơ ri|Malpighiales]]
| familia = [[Ochnaceae]]
| genus = ''[[Ouratea]]''
| species = '''''O. lanceolata'''''
| binomial = ''Ouratea lanceolata''
| binomial_authority = ([[Johann Baptist Emanuel Pohl|Pohl]]) [[Adolf Engler|Engl.]]
| range_map =
| range_map_caption =
| synonyms =
}}
'''''Ouratea lanceolata''''' là một loài [[thực vật có hoa]] trong họ [[Ochnaceae]]. Loài này được (Baker) Baill. mô tả khoa học đầu tiên năm 1886.<ref>{{chú thích web|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/tro-22800555|title=''Ouratea lanceolata''|accessdate=ngày 15 tháng 9 năm 2013|author=The Plant List|year=2010}}{{Liên kết hỏng|date=2021-11-20 |bot=InternetArchiveBot }}</ref>

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

==Liên kết ngoài==
*{{Thể loại Commons nội dòng|Ouratea lanceolata}}
*{{wikispecies-inline|Ouratea lanceolata}}
*{{IPNI2|Ouratea lanceolata|607040-1|accessdate = ngày 15 tháng 9 năm 2013}}

[[Thể loại:Ouratea]]
[[Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1886]]

{{Ochnaceae-stub}}

title: Phân loại khoa học

(không phân hạng): Angiospermae Eudicots Rosids

Bộ (ordo): Malpighiales

Họ (familia): Ochnaceae

Chi (genus): Ouratea

Loài (species): O. lanceolata

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Ouratea lanceolata · (Pohl) Engl.


text:
# Kherson (tỉnh của Đế quốc Nga)
Tỉnh Kherson, cho đến năm 1803 gọi là tỉnh Nikolaev, là một tỉnh (guberniya) của Đế quốc Nga, với trung tâm là Kherson. Tỉnh này có diện tích 71.936 km² và có dân số 2.733.612 người tại thời điểm điều tra dân số năm 1897. Tỉnh này giáp với tỉnh Podolia ở phía tây bắc, tỉnh Kiev ở phía bắc, tỉnh Poltava ở phía đông bắc, tỉnh Yekaterinoslav ở phía đông, tỉnh Taurida về phía đông nam, biển Đen ở phía nam và tỉnh Bessarabia ở phía tây. Tỉnh này đại khái tương ứng với phần lớn các tỉnh Mykolaiv, Kirovohrad và Odesa ngày nay và một phần của các tỉnh Kherson và Dnipropetrovsk.
Nền kinh tế của tỉnh chủ yếu dựa vào nông nghiệp. Trong vụ thu hoạch ngũ cốc, hàng nghìn lao động nông nghiệp từ các vùng của Đế quốc tìm được việc làm trong khu vực. Lĩnh vực công nghiệp của nền kinh tế kém phát triển, bao gồm chủ yếu là xay xát bột mì, chưng cất, công nghiệp gia công kim loại, khai thác sắt, chế biến đường từ củ cải đường và công nghiệp gạch.

## Hành chính
Từ năm 1809, tỉnh này bao gồm năm huyện (uyezd): Kherson, Aleksandria, Ovidiopol, Tiraspol và Yelisavetgrad. Thành phố Odessa mang một vị thế đặc biệt. Năm 1825, huyện Odessa và năm 1834, huyện Ananyev được bổ sung vào bộ phận lãnh thổ của tỉnh Kherson. Huyện thứ bảy là Bobrynets tồn tại từ năm 1828 đến năm 1865. Các thành phố Odessa và Nikolayev (năm 1803–1861) và vùng lân cận được quản lý riêng: Odessa do một gradonachalnik (tiếng Nga: градоначальник) chịu trách nhiệm trực tiếp trước sa hoàng và (từ năm 1822) trước Toàn quyền Novorossiya và Bessarabia, còn Nikolayev do một thống đốc quân sự quản lý.
Năm 1920, dưới sự cai trị của những người Bolshevik, lãnh thổ của tỉnh này rộng 70.600 km² được chia tách để thành lập tỉnh Odessa mới. Tỉnh Kherson còn lại được đổi tên thành tỉnh Mykolaiv (Nikolayev) vào năm 1921, và năm 1922 được sáp nhập với tỉnh Odessa. Năm 1925, tỉnh Odessa bị bãi bỏ và lãnh thổ của nó được chia thành sáu okruha: Kherson, Kryvyi Rih, Mykolaiv, Odessa, Pershotravneve và Zinoviivske.
| Huyện                     | Huyện                               | Thủ phủ       | Huy hiệu thủ phủ | Diện tích                            | Dân số (điều tra 1897) |
| Tên chuyển tự             | Tiếng Nga                           | Thủ phủ       | Huy hiệu thủ phủ | Diện tích                            | Dân số (điều tra 1897) |
| ------------------------- | ----------------------------------- | ------------- | ---------------- | ------------------------------------ | ---------------------- |
| Aleksandriysky            | Александрійскій                     | Aleksandriya  |                  | 11.165 km2 (4.311 dặm vuông Anh)     | 327.199                |
| Ananyevsky                | Ананьевскій                         | Ananev        |                  | 10.289,2 km2 (3.972,7 dặm vuông Anh) | 187.226                |
| Yelisavetgradsky          | Елисаветградскій                    | Yelisavetgrad |                  | 15.866,8 km2 (6.126,2 dặm vuông Anh) | 507.660                |
| Odessky                   | Одесскій                            | Odessa        |                  | 10.552,1 km2 (4.074,2 dặm vuông Anh) | 532.729                |
| Tiraspolsky               | Тираспольскій                       | Tiraspol      |                  | 7.228,9 km2 (2.791,1 dặm vuông Anh)  | 206.568                |
| Khersonsky                | Херсонскій                          | Kherson       |                  | 19.553 km2 (7.549 dặm vuông Anh)     | 532.956                |
| Tỉnh Chiến tranh Nikolaev | Николаевское воѣнное губернаторство | Nikolaev      |                  | 197,3 km2 (76,2 dặm vuông Anh)       | 92.000                 |

## Thành phố chính
Theo điều tra nhân khẩu Nga năm 1897
- Odessa – 403.815 (người Nga – 198.233, Do Thái – 124.511, Ukraina – 37.925)
- Nikolayev – 92.012 (Nga – 61.023, Do Thái – 17.949, Ukraina – 7.780)
- Yelizavetgrad – 61.488 (Do Thái – 23.256, Nga – 21.301, Ukraina – 14.523)
- Kherson – 59.076 (Nga – 27.902, Do Thái – 17.162, Ukraina – 11.591)
- Tiraspol – 31.616 (Nga – 14.013, Do Thái – 8.568, Ukraina – 3.708)
- Ananiv – 16.684 (Ukraina – 7.205, Romania – 4.174, Do Thái – 3.514)
- Voznesensk – 15.748 (Do Thái – 5.879, Ukraina – 5.644, Nga – 2.583)
- Bobrinets – 14.281 (Ukraina – 9.529, Do Thái – 3.464, Nga – 837)
- Aleksandriya – 14.007 (Ukraina – 7.658, Do Thái – 3.687, Nga – 2.364)
- Beryslav – 12.149 (Ukraina – 8.852, Do Thái – 2.639, Nga – 524)
- Dubossary – 12.089 (Do Thái – 5.326, Romania – 3.383, Ukraina – 2.841)
- Novogeorgiyevsk – 11.594 (Nga – 6.631, Ukraina – 3.372, Do Thái – 1.424)
- Ochakov – 10.786 (Ukraina – 5.204, Nga – 3.508, Do Thái – 1.430)
- Novomirgorod – 9.364 (Nga – 7.025, Do Thái – 1.617, Ukraina – 572)
- Grigoriopol – 7.605 (Romania – 3.740, Nga – 1.832, Do Thái – 832)
- Olviopol – 6,884 (Ukraina – 5.022, Do Thái – 1.480, Nga – 271)
- Ovidiopol – 5.187 (Ukraina – 2.785, Nga – 1.997, Do Thái – 387)
- Mayaky – 4.575 (Nga – 2.865, Ukraina – 944, Do Thái – 644)

## Nhân khẩu
Cho đến năm 1858, một phần ba dân số (người định cư quân sự, khu định cư đô đốc, thực dân nước ngoài, v.v.) phải tuân theo thiết quân luật. Tỉnh có dân số khoảng 245.000 người vào năm 1812; 893.000 vào năm 1851; 1.330.000 vào năm 1863; 2.027.000 vào năm 1885; 2.733.600 vào năm 1897; và 3.744.600 vào năm 1914. Trong những năm 1850, tỉnh bao gồm người Ukraina (68–75 %), người Romania (8–11 %), người Nga (3–7 %), người Do Thái (6 %), người Đức (4 %), người Bulgaria (2 %), người Ba Lan, người Hy Lạp, và người Digan. Năm 1914, người Ukraina chỉ chiếm 53% dân số, trong khi người Nga chiếm 22% và người Do Thái là 12%. Cư dân thành thị chiếm 10 đến 20% dân số cho đến những năm 1850, sau đó tỷ lệ cư dân thành thị tăng lên, lên khoảng 30% vào năm 1897. Di cư trong Đế quốc Nga chủ yếu góp phần vào sự gia tăng dân số của khu vực, với 46% dân số sinh ra bên ngoài tỉnh vào năm 1897.
Theo Điều tra nhân khẩu của Đế quốc Nga vào ngày 28 tháng 1 [15 tháng 1 lịch cũ] 1897, tỉnh Kherson có dân số 2.733.612, bao gồm 1.400.981 nam và 1.332.631 nữ. Phần lớn dân số xem tiếng Tiểu Nga tức tiếng Ukraina là tiếng mẹ đẻ của họ, với các nhóm thiểu số đáng kể nói tiếng Nga, tiếng Do Thái, tiếng Romania và tiếng Đức.
| Ngôn ngữ      | Người bản ngữ | Tỷ lệ  |
| ------------- | ------------- | ------ |
| Tiểu Nga      | 1.462.039     | 53,48  |
| Đại Nga       | 575.375       | 21,05  |
| Do Thái       | 322.537       | 11,80  |
| Romania       | 147.218       | 5,39   |
| Đức           | 123.453       | 4,52   |
| Ba Lan        | 30.894        | 1,13   |
| Bulgaria      | 25.685        | 0,94   |
| Bạch Nga      | 22.958        | 0,84   |
| Hy Lạp        | 8.257         | 0,30   |
| Tatar         | 3.152         | 0,12   |
| Armenia       | 2.070         | 0,08   |
| Digan         | 1.671         | 0,06   |
| Pháp          | 1.353         | 0,05   |
| Czech         | 1.351         | 0,05   |
| Ý             | 834           | 0,03   |
| Thụy Điển     | 662           | 0,02   |
| Latvia        | 619           | 0,02   |
| Thổ Nhĩ Kỳ    | 508           | 0,02   |
| Litva         | 478           | 0,01   |
| Anh           | 475           | 0,01   |
| Estonia       | 303           | 0,01   |
| Gruzia        | 201           | 0,01   |
| Mordavia      | 170           | 0,01   |
| Ngôn ngữ khác | 919           | 0,03   |
| TOTAL         | 2.733.612     | 100,00 |

| Giáo phái                    | Nam giới  | Nữ giới   | Tổng      | Tổng   |
| Giáo phái                    | Nam giới  | Nữ giới   | Số lượng  | Tỷ lệ  |
| ---------------------------- | --------- | --------- | --------- | ------ |
| Chính thống giáo Đông phương | 1.123.860 | 1.067.219 | 2.191.079 | 80,15  |
| Do Thái giáo                 | 168.425   | 171.485   | 339.910   | 12,43  |
| Công giáo La Mã              | 53.140    | 42.087    | 95.227    | 3,48   |
| Giáo hội Luther              | 29.229    | 27.328    | 56.557    | 2,07   |
| Cựu tín đồ                   | 13.923    | 14.131    | 28.054    | 1,03   |
| Baptist                      | 2.719     | 2.696     | 5.415     | 0,20   |
| Mennonite                    | 2.734     | 2.652     | 5.386     | 0,20   |
| Cải cách                     | 2.507     | 2.503     | 5.010     | 0,18   |
| Hồi giáo                     | 1.964     | 403       | 2.367     | 0,09   |
| Tông truyền Armenia          | 1.307     | 905       | 2.212     | 0,08   |
| Karaite                      | 954       | 1.054     | 2.008     | 0,07   |
| Anh giáo                     | 80        | 83        | 163       | 0,01   |
| Công giáo Armenia            | 59        | 19        | 78        | 0,00   |
| Phật giáo                    | 13        | 11        | 24        | 0.00   |
| Cơ Đốc giáo khác             | 64        | 55        | 119       | 0,00   |
| phi Cơ Đốc giáo khác         | 3         | 0         | 3         | 0,00   |
| Tổng                         | 1.400.981 | 1.332.631 | 2.733.612 | 100,00 |

title: Kherson (tỉnh của Đế quốc Nga)

wikitext:
{{Infobox settlement
| name                    = Tỉnh Kherson
| native_name             = Херсонская губернія
| native_name_lang        = ru
| settlement_type         = [[Guberniya]]
| image_shield             = Coat of Arms of Kherson Governorate 1878.svg
| image_map               = Kherson in Russian Empire (1914).svg
| mapsize                 = 225px
| map_caption             = Vị trí tỉnh Kherson trong Đế quốc Nga
| subdivision_type        = Quốc gia
| subdivision_name        = [[Đế quốc Nga]]
| established_title       = Thành lập
| established_date        = 1803
| extinct_title           = Bãi bỏ
| extinct_date            = 1920
| seat_type               = Thủ phủ
| seat                    = [[Kherson]]
| area_total_km2          = 71936
| population_as_of        = 1897
| population_total        = 2733612
| population_density_km2  = auto
| population_urban               = 28,86%
| population_rural               = 71,14%
| total_type               = Tổng
}}
[[Tập tin:Ukraine Cherson 2St.-Ekater.jpg|250px|right|thumb|Nhà thờ lớn dành cho [[Catarina thành Alexandria|Thánh Catarina]] tại [[Kherson]] là trụ sở tỉnh khi đó.]] '''Tỉnh Kherson''',{{efn|{{bulleted list|{{Langx|ru|Херсо́нская губе́рнія|translit=Khersónskaya gubérniya|label=tiếng Nga}}|{{langx|uk|Херсо́нська губе́рнія|Khersónsʼka hubérniia}}}}}} cho đến năm 1803 gọi là '''tỉnh Nikolaev''',{{efn|{{bulleted list|{{Langx|ru|Никола́евская губе́рнія|translit=Nikoláyevskaya gubérniya|label=tiếng Nga}}|{{langx|uk|Микола́ївська губе́рнія|Mykoláïvsʼka hubérniia}}}}}} là một tỉnh ([[guberniya]]) của [[Đế quốc Nga]], với trung tâm là [[Kherson]]. Tỉnh này có diện tích 71.936 km² và có dân số 2.733.612 người tại thời điểm điều tra dân số năm 1897. Tỉnh này giáp với [[Podolia (tỉnh của Đế quốc Nga)|tỉnh Podolia]] ở phía tây bắc, [[Kiev (tỉnh của Đế quốc Nga)|tỉnh Kiev]] ở phía bắc, [[Poltava (tỉnh của Đế quốc Nga)|tỉnh Poltava]] ở phía đông bắc, [[Yekaterinoslav (tỉnh)|tỉnh Yekaterinoslav]] ở phía đông, [[Taurida (tỉnh 1784–1796)|tỉnh Taurida]] về phía đông nam, [[biển Đen]] ở phía nam và [[Bessarabia (tỉnh của Đế quốc Nga)|tỉnh Bessarabia]] ở phía tây. Tỉnh này đại khái tương ứng với phần lớn các [[tỉnh Mykolaiv]], [[Kirovohrad (tỉnh)|Kirovohrad]] và [[Odesa (tỉnh)|Odesa]] ngày nay và một phần của các [[tỉnh Kherson]] và [[Dnipropetrovsk (tỉnh)|Dnipropetrovsk]].

Nền kinh tế của tỉnh chủ yếu dựa vào nông nghiệp. Trong vụ thu hoạch ngũ cốc, hàng nghìn lao động nông nghiệp từ các vùng của Đế quốc tìm được việc làm trong khu vực. Lĩnh vực công nghiệp của nền kinh tế kém phát triển, bao gồm chủ yếu là xay xát bột mì, chưng cất, công nghiệp gia công kim loại, khai thác sắt, chế biến đường từ củ cải đường và công nghiệp gạch.

== Hành chính ==
Từ năm 1809, tỉnh này bao gồm năm huyện ([[uyezd]]): Kherson, Aleksandria, Ovidiopol, Tiraspol và Yelisavetgrad. Thành phố Odessa mang một vị thế đặc biệt. Năm 1825, huyện Odessa và năm 1834, huyện Ananyev được bổ sung vào bộ phận lãnh thổ của tỉnh Kherson. Huyện thứ bảy là Bobrynets tồn tại từ năm 1828 đến năm 1865. Các thành phố Odessa và Nikolayev (năm 1803–1861) và vùng lân cận được quản lý riêng: Odessa do một [[gradonachalnik]] (tiếng Nga: градоначальник) chịu trách nhiệm trực tiếp trước sa hoàng và (từ năm 1822) trước Toàn quyền Novorossiya và Bessarabia, còn Nikolayev do một thống đốc quân sự quản lý.

Năm 1920, dưới sự cai trị của những người [[Bolshevik]], lãnh thổ của tỉnh này rộng 70.600 km² được chia tách để thành lập tỉnh Odessa mới. Tỉnh Kherson còn lại được đổi tên thành tỉnh Mykolaiv (Nikolayev) vào năm 1921, và năm 1922 được sáp nhập với tỉnh Odessa. Năm 1925, tỉnh Odessa bị bãi bỏ và lãnh thổ của nó được chia thành sáu [[okruha]]: Kherson, Kryvyi Rih, Mykolaiv, Odessa, Pershotravneve và Zinoviivske.

{| class="wikitable sortable"
|-
! colspan=2| [[Uezd|Huyện]] !! rowspan=2| Thủ phủ !! rowspan=2| Huy hiệu thủ phủ  !! rowspan=2| Diện tích !! rowspan=2| Dân số<br />(điều tra 1897)
|-
! Tên chuyển tự !! Tiếng Nga
|-
| Aleksandriysky || Александрійскій || [[Oleksandriia|Aleksandriya]] || [[Tập tin:Oleksnandria.emblem.2.gif|42px|center]] || {{convert|11165|km2|mi2|disp=br()|abbr=on}} || 327.199
|-
| Ananyevsky || Ананьевскій || [[Ananiv|Ananev]] || [[Tập tin:Ananyiv coat of arms project (Kene).png|42px|center]] || {{convert|10289,2|km2|mi2|disp=br()|abbr=on}} || 187.226
|-
| Yelisavetgradsky || Елисаветградскій || [[Kropyvnytskyi|Yelisavetgrad]] || [[Tập tin:Coat of Arms of Yelisavetgrad (project).png|42px|center]] || {{convert|15866,8|km2|mi2|disp=br()|abbr=on}} || 507.660
|-
| Odessky || Одесскій || [[Odesa|Odessa]] || [[Tập tin:Odessa COA Kene project.png|42px|center]] || {{convert|10552,1|km2|mi2|disp=br()|abbr=on}} || 532.729
|-
| Tiraspolsky || Тираспольскій || [[Tiraspol]] || [[Tập tin:Coat of arms of Tiraspol 1868.svg|42px|center]] || {{convert|7228,9|km2|mi2|disp=br()|abbr=on}} || 206.568
|-
| Khersonsky || Херсонскій || [[Kherson]] || [[Tập tin:Coat of arms of Kherson 1878.svg|42px|center]] || {{convert|19553|km2|mi2|disp=br()|abbr=on}} || 532.956
|-
| Tỉnh Chiến tranh Nikolaev || Николаевское воѣнное губернаторство || [[Mykolaiv|Nikolaev]] || [[Tập tin:Николаев.Герб 1883.jpg|42px|center]] || {{convert|197,3|km2|mi2|disp=br()|abbr=on}} || 92.000
|}

== Thành phố chính ==
;Theo điều tra nhân khẩu Nga năm 1897

* [[Odessa]] – 403.815 (người Nga – 198.233, Do Thái – 124.511, Ukraina – 37.925)
* [[Mykolaiv|Nikolayev]] – 92.012 (Nga – 61.023, Do Thái – 17.949, Ukraina – 7.780)
* [[Kropyvnytskyi|Yelizavetgrad]] – 61.488 (Do Thái – 23.256, Nga – 21.301, Ukraina – 14.523)
* [[Kherson]] – 59.076 (Nga – 27.902, Do Thái – 17.162, Ukraina – 11.591)
* [[Tiraspol]] – 31.616 (Nga – 14.013, Do Thái – 8.568, Ukraina – 3.708)
* [[Ananiv]] – 16.684 (Ukraina – 7.205, Romania – 4.174, Do Thái – 3.514)
* [[Voznesensk]] – 15.748 (Do Thái – 5.879, Ukraina – 5.644, Nga – 2.583)
* [[Bobrinets]] – 14.281 (Ukraina – 9.529, Do Thái – 3.464, Nga – 837)
* [[Oleksandriia|Aleksandriya]] – 14.007 (Ukraina – 7.658, Do Thái – 3.687, Nga – 2.364)
* [[Beryslav]] – 12.149 (Ukraina – 8.852, Do Thái – 2.639, Nga – 524)
* [[Dubossary]] – 12.089 (Do Thái – 5.326, Romania – 3.383, Ukraina – 2.841)
* [[Novogeorgiyevsk]] – 11.594 (Nga – 6.631, Ukraina – 3.372, Do Thái – 1.424)
* [[Ochakov]] – 10.786 (Ukraina – 5.204, Nga – 3.508, Do Thái – 1.430)
* [[Novomirgorod]] – 9.364 (Nga – 7.025, Do Thái – 1.617, Ukraina – 572)
* [[Grigoriopol]] – 7.605 (Romania – 3.740, Nga – 1.832, Do Thái – 832)
* [[Olviopol]] – 6,884 (Ukraina – 5.022, Do Thái – 1.480, Nga – 271)
* [[Ovidiopol]] – 5.187 (Ukraina – 2.785, Nga – 1.997, Do Thái – 387)
* [[Mayaky]] – 4.575 (Nga – 2.865, Ukraina – 944, Do Thái – 644)

== Nhân khẩu ==
Cho đến năm 1858, một phần ba dân số (người định cư quân sự, khu định cư đô đốc, thực dân nước ngoài, v.v.) phải tuân theo thiết quân luật. Tỉnh có dân số khoảng 245.000 người vào năm 1812; 893.000 vào năm 1851; 1.330.000 vào năm 1863; 2.027.000 vào năm 1885; 2.733.600 vào năm 1897; và 3.744.600 vào năm 1914. Trong những năm 1850, tỉnh bao gồm [[người Ukraina]] (68–75 %), [[người Romania]] (8–11 %), [[người Nga]] (3–7 %), [[người Do Thái]] (6 %), [[người Đức]] (4 %), [[người Bulgaria]] (2 %), [[người Ba Lan]], [[người Hy Lạp]], và [[người Digan]]. Năm 1914, người Ukraina chỉ chiếm 53% dân số, trong khi người Nga chiếm 22% và người Do Thái là 12%. Cư dân thành thị chiếm 10 đến 20% dân số cho đến những năm 1850, sau đó tỷ lệ cư dân thành thị tăng lên, lên khoảng 30% vào năm 1897. Di cư trong Đế quốc Nga chủ yếu góp phần vào sự gia tăng dân số của khu vực, với 46% dân số sinh ra bên ngoài tỉnh vào năm 1897.

Theo Điều tra nhân khẩu của Đế quốc Nga vào ngày 28 tháng 1 [15 tháng 1 lịch cũ] 1897, tỉnh Kherson có dân số 2.733.612, bao gồm 1.400.981 nam và 1.332.631 nữ. Phần lớn dân số xem tiếng Tiểu Nga{{efn|name=Russians}} tức tiếng Ukraina là tiếng mẹ đẻ của họ, với các nhóm thiểu số đáng kể nói tiếng Nga, tiếng Do Thái, tiếng Romania và tiếng Đức.<ref name="demoscope" />
{| class="wikitable sortable"
|+ Thành phần ngôn ngữ của tỉnh Kherson 1897<ref name="demoscope">{{chú thích web |url=http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_lan_97_uezd.php?reg=1642 |title=Demoscope Weekly – Annex. Statistical indicators reference |access-date=2023-03-22 |website=www.demoscape.ru}}</ref>
|-
! Ngôn ngữ !! Người bản ngữ !! Tỷ lệ
|-
| [[tiếng Ukraina|Tiểu Nga]]{{efn|name=Russians}} || align="right" |1.462.039 || align="right" |53,48
|-
| [[tiếng Nga|Đại Nga]]{{efn|name=Russians}} || align="right" |575.375 || align="right" |21,05
|-
| [[tiếng Do Thái|Do Thái]] || align="right" |322.537 || align="right" |11,80
|-
| [[tiếng Romania|Romania]] || align="right" |147.218 || align="right" |5,39
|-
| [[tiếng Đức|Đức]] || align="right" |123.453 || align="right" |4,52
|-
| [[tiếng Ba Lan|Ba Lan]] || align="right" |30.894 || align="right" |1,13
|-
| [[tiếng Bulgaria|Bulgaria]] || align="right" |25.685 || align="right" |0,94
|-
| [[tiếng Belarus|Bạch Nga]]{{efn|name=Russians|Trước năm 1918, Chính phủ Đế quốc Nga đã phân loại người Nga là người Đại Nga, người Ukraina là người Tiểu Nga và người Belarus là người Bạch Nga. Sau khi [[Cộng hòa Nhân dân Ukraina]] được thành lập vào năm 1918, những người Tiểu Nga tự nhận mình là "người Ukraina".<ref>{{chú thích sách |title=Kiev: A Portrait, 1800–1917 |last=Hamm |first=Michael F. |publisher=Princeton University Press |year=2014 |isbn=978-1-4008-5151-5 |pages=83}}</ref> Ngoài ra, thời Cộng hòa Dân chủ Belarus thì người Bạch Nga tự nhận mình là "người Belarus".<ref>{{chú thích sách |title=Indo-European Language and Culture: An Introduction |last=Fortson IV |first=Benjamin W. |publisher=John Wiley & Sons |year=2011 |isbn=978-1-4443-5968-8 |pages=429 |url=https://books.google.com/books?id=bSxHgej4tKMC&pg=PA429}}</ref>}} || align="right" |22.958 || align="right" |0,84
|-
| [[tiếng Hy Lạp|Hy Lạp]] || align="right" |8.257 || align="right" |0,30
|-
| [[tiếng Tatar|Tatar]] || align="right" |3.152 || align="right" |0,12
|-
| [[tiếng Armenia|Armenia]] || align="right" |2.070 || align="right" |0,08
|-
| [[tiếng Digan|Digan]] || align="right" |1.671 || align="right" |0,06
|-
| [[tiếng Pháp|Pháp]] || align="right" |1.353 || align="right" |0,05
|-
| [[tiếng Séc|Czech]] || align="right" |1.351 || align="right" |0,05
|-
| [[tiếng Ý|Ý]] || align="right" |834 || align="right" |0,03
|-
| [[tiếng Thụy Điển|Thụy Điển]] || align="right" |662 || align="right" |0,02
|-
| [[tiếng Latvia|Latvia]] || align="right" |619 || align="right" |0,02
|-
| [[tiếng Thổ Nhĩ Kỳ|Thổ Nhĩ Kỳ]] || align="right" |508 || align="right" |0,02
|-
| [[người Litva|Litva]] || align="right" |478 || align="right" |0,01
|-
| [[tiếng Anh|Anh]] || align="right" |475 || align="right" |0,01
|-
| [[tiếng Estonia|Estonia]] || align="right" |303 || align="right" |0,01
|-
| [[tiếng Gruzia|Gruzia]] || align="right" |201 || align="right" |0,01
|-
| [[tiếng Mordavia|Mordavia]] || align="right" |170 || align="right" |0,01
|-
| Ngôn ngữ khác || align="right" |919 || align="right" |0,03
|-
! TOTAL !! 2.733.612 !! 100,00
|}
{| class="wikitable sortable"
|+Thành phần tôn giáo của tỉnh Kherson năm 1897<ref>{{chú thích web |title=Демоскоп Weekly - Приложение. Справочник статистических показателей. |url=http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_rel_97.php?reg=90 |access-date=2022-06-30 |website=www.demoscope.ru}}</ref>
!! rowspan="2" |Giáo phái !! rowspan="2" |Nam giới !! rowspan="2" |Nữ giới !! colspan="2" |Tổng
|-
! Số lượng !! Tỷ lệ
|-
| [[Chính thống giáo Đông phương]] || align="right" |1.123.860 || align="right" |1.067.219 || align="right" |2.191.079 || align="right" |80,15
|-
| [[Do Thái giáo]] || align="right" |168.425 || align="right" |171.485 || align="right" |339.910 || align="right" |12,43
|-
| [[Công giáo La Mã]] || align="right" |53.140 || align="right" |42.087 || align="right" |95.227 || align="right" |3,48
|-
| [[Giáo hội Luther]] || align="right" |29.229 || align="right" |27.328 || align="right" |56.557 || align="right" |2,07
|-
| [[Cựu tín đồ]] || align="right" |13.923 || align="right" |14.131 || align="right" |28.054 || align="right" |1,03
|-
| [[Baptist]] || align="right" |2.719 || align="right" |2.696 || align="right" |5.415 || align="right" |0,20
|-
| [[Mennonite]] || align="right" |2.734 || align="right" |2.652 || align="right" |5.386 || align="right" |0,20
|-
| [[Thần học Calvin|Cải cách]] || align="right" |2.507 || align="right" |2.503 || align="right" |5.010 || align="right" |0,18
|-
| [[Hồi giáo]] || align="right" |1.964 || align="right" |403 || align="right" |2.367 || align="right" |0,09
|-
| [[Giáo hội Tông truyền Armenia|Tông truyền Armenia]] || align="right" |1.307 || align="right" |905 || align="right" |2.212 || align="right" |0,08
|-
| [[Do Thái giáo Karaite|Karaite]] || align="right" |954 || align="right" |1.054 || align="right" |2.008 || align="right" |0,07
|-
| [[Anh giáo]] || align="right" |80 || align="right" |83 || align="right" |163 || align="right" |0,01
|-
| [[Giáo hội Công giáo Armenia|Công giáo Armenia]] || align="right" |59 || align="right" |19 || align="right" |78 || align="right" |0,00
|-
| [[Phật giáo]] || align="right" |13 || align="right" |11 || align="right" |24 || align="right" |0.00
|-
| Cơ Đốc giáo khác || align="right" |64 || align="right" |55 || align="right" |119 || align="right" |0,00
|-
| phi Cơ Đốc giáo khác || align="right" |3 || align="right" |0 || align="right" |3 || align="right" |0,00
|-
! Tổng !! 1.400.981 !! 1.332.631 !! 2.733.612 !! 100,00
|}

== Ghi chú ==
{{Notelist}}

== Tham khảo ==
{{tham khảo}}

== Liên kết ngoài ==
* [https://web.archive.org/web/20070320080358/http://www.cultinfo.ru/fulltext/1/001/007/110/110085.htm Kherson Guberniya] – Article in [[Brockhaus and Efron Encyclopedic Dictionary]] {{in lang|ru}}
* [http://patent.net.ua/symbol/regions/ks/ua.html Kherson Guberniya] – Historical coat of arms {{in lang|uk|en}}
* [http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?AddButton=pages\K\H\Khersongubernia.htm Kherson gubernia] – Article in the [http://www.encyclopediaofukraine.com/ Encyclopedia of Ukraine]
* [https://web.archive.org/web/20150326032333/http://lib.kherson.ua/pam_knigi-0-1.htm From Kherson Governorate to Kherson Oblast]. Kherson regional universal science library of Oles Honchar.

{{vùng lịch sử Ukraina}}
{{Guberniya của Đế quốc Nga}}
{{Authority control}}

{{Coord|46.6333|N|32.6000|E|source:wikidata|display=title}}

[[Thể loại:Tỉnh của Đế quốc Nga]]
[[Thể loại:Lịch sử chính trị Ukraina]]
[[Thể loại:Guberniya của Ukraina]]
[[Thể loại:Khởi đầu năm 1802]]
[[Thể loại:Chấm dứt năm 1922]]

title: Tỉnh Kherson · Херсонская губернія

Quốc gia: Đế quốc Nga

Thủ phủ: Kherson, Mykolaiv

title: Diện tích

title: Dân số (1897)