text:
# Trận Nhai Đình
Trận Nhai Đình (chữ Hán: 街亭之戰, Nhai Đình chi chiến) là một trận chiến giữa hai nước Tào Ngụy và Thục Hán diễn ra vào năm 228. Đây là một phần trong Chiến tranh Thục-Ngụy (228-234), kết thúc với thắng lợi của quân Tào Ngụy dưới sự chỉ huy Ngụy đế Tào Duệ, dẫn đến sự phá sản của Chiến dịch Bắc phạt lần thứ nhất của Thừa tướng Thục Hán Gia Cát Lượng. Thất bại tại Nhai Đình được quy kết do sự chủ quan của chủ tướng Thục Hán là Mã Tốc, người được cho là chỉ giỏi cầm quân trên giấy, cũng như trách nhiệm liên đới của tổng chi huy quân Thục Hán là Gia Cát Lượng trong việc sử dụng sai người.

## Bối cảnh
Năm 228, sau nhiều năm chuẩn bị, Thừa tướng Thục Hán Gia Cát Lượng đích thân chỉ huy quân đội Thục Hán tấn công vào lãnh thổ nước Tào Ngụy với mục tiêu chiến lược là đánh chiếm khu vực Lũng Hữu nhằm thiết lập bàn đạp chiếm cứ đồng bằng Quan Trung. Trước đó, nhằm phân tán sự chú ý của quân Ngụy, Gia Cát Lượng đã ngầm liên kết và xúi giục Thái thú Tân Thành Mạnh Đạt phản Ngụy để gây rối và phân tán sự chú ý của Tào Ngụy ở phía Đông. Tuy nhiên, sự việc đã bị một trọng thần Tào Ngụy là Tư Mã Ý phát hiện và nhanh chóng ra tay tiêu diệt Mạnh Đạt vào tháng 1 (âl) năm 228, khi phía Thục Hán còn chưa kịp khởi sự. Kế hoạch 2 mũi tấn công của Gia Cát Lượng bị phá sản ngay khi còn chưa kịp bắt đầu.
Mặc dù vậy, Gia Cát Lượng vẫn kiên quyết tiến hành chiến dịch. Ông loan tin rằng đại quân của Thục sắp sửa theo đường hẻm Tà Cốc đánh vào My Thành, đồng thời cử Triệu Vân, Đặng Chi đem một bộ phận binh lực đi chiếm Cơ Cốc và làm ra vẻ như muốn đi theo đường Tà Cốc để tiến lên phía Bắc, nhằm thu hút sự chú ý của quân Tào, Trên thực tế, đại quân Thục do Gia Cát Lượng đích thân chỉ huy lại tiến theo hướng Kỳ Sơn về hướng Tây Bắc, với mục tiêu đánh chiếm Lũng Hữu, từ đó làm bàn đạp đánh chiếm Quan Trung, đánh chắc, thắng chắc.
Nhờ lợi thế bất ngờ, quân Thục đã có những thắng lợi ban đầu, nhanh chóng phá được nhiều điểm kháng cự của quân Tào Ngụy, dụ hàng 3 quận thuộc Lũng Hữu là Thiên Thủy, Nam An, An Định, gây xôn xao cả miền Quan Trung. Triều đình Tào Ngụy hoàn toàn không thể ngờ rằng Thục Hán nhỏ bé lại có thể dám đánh Ngụy nên ở phía Lũng Hữu không chú trọng bố trí quân đội phòng ngự. Tuy vậy, sau khi dẹp yên được mối nguy Mạnh Đạt, phía Ngụy đã nhanh chóng phản ứng. Ngụy Minh đế Tào Duệ lập tức thân chinh ra Trường An đốc chiến, sai tướng Tào Chân đem quân chi viện cho My Thành, nhằm ngăn chặn cánh quân nghi binh của Thục Hán do Triệu Vân, Đặng Chi chỉ huy; ngoài ra, sai Trương Cáp dẫn 50.000 kỵ binh và bộ binh tiến nhanh đến Nhai Đình, vòng đường sau đánh tập hậu vào quân Thục, hòng chiếm lại Lũng Hữu.
Lúc này, đà tiến của quân Thục đã bị chững lại. Đại quân Thục bị mắc kẹt tại cứ điểm Kỳ Sơn do tướng Ngụy là Cao Cương (高刚) trấn thủ, chưa thể công hạ được, trong khi quân Ngụy từ phía Đông đang ùn ùn kéo đến. Trong thế trận của Gia Cát Lượng, yếu địa Nhai Đình giữ vị trí cực kỳ quan trọng khi nối liền địa bàn 3 quận với Đông bộ Quan Trung. Nếu chốt chặn được quân Ngụy tại đây, quân Thục sẽ tranh thủ được thời gian để tập trung tiêu diệt được cứ điểm Kỳ Sơn, sau đó sẽ dồn quân về giao chiến với quân Ngụy. Nhiều thuộc hạ đã đề nghị cho các võ tướng dầy dạn kinh nghiệm là Ngụy Diên hoặc Ngô Ý trấn giữ yếu địa này, nhưng Gia Cát Lượng đã bỏ qua. Thay vào đó, ông lại sử dụng một thuộc hạ tin cẩn nhưng chưa từng có kinh nghiệm tác chiến thực tế là Mã Tốc giữ vai trò quan trọng này.

## Diễn biến
Theo kế hoạch, Mã Tốc với 2 vạn quân phải đóng trại dưới chân núi, trấn giữ đường lớn và giữ lấy nguồn nước với mục đích cố thủ, ngăn không cho quân Ngụy tiến qua. Tuy nhiên, Mã Tốc  lại tự ý làm sai phương án của Gia Cát Lượng, khi bỏ trấn trại giữa đường, mà đóng trại trên một ngọn núi đơn độc ở phía Nam, với lý do cứng nhắc "Trên núi đánh xuống, thế như chẻ tre". Trên thực tế, đây vốn là nơi bị cô lập, không có nguồn nước đủ dùng cho quân trú đóng, đồng thời không có tác dụng ngăn cản quân Ngụy tiến quân. Vương Bình nhiều lần phản đối, nhưng Mã Tốc không nghe. Vương Bình đánh dẫn 1.000 quân bản bộ dựng trại ở dưới chân núi.
Khi Trương Cáp dẫn quân đến, ông nhanh chóng phát hiện sai lầm chết người của Mã Tốc, vì vậy đã lập tức bao vây chặn đường quân Mã Tốc tiến xuống, dùng hỏa tiễn liên tục bắn phá đội hình quân Mã Tốc. Quân Mã Tốc bắt đầu thiếu nước và dần hoảng loạn, tan rã. Trong lúc đó, Vương Bình dẫn 1.000 quân bản bộ đánh trống reo hò nghi binh, làm cho Trương Cáp nghi ngờ có phục binh, tạo cơ hội cho Vương Bình có thời gian thu thập tàn quân rồi rút đi.

## Kết cục
Nhai Đình thất thủ, quân Thục có nguy cơ bị cắt đứt huyết lộ với hậu phương, vì vậy buộc phải bỏ dở việc vây công Kỳ Sơn, nhanh chóng rút về tuyến xuất phát. Cánh quân nghi binh của Triệu Vân, Đặng Chi vì thế cũng bị rơi vào tình thế cô lập rất nguy hiểm, tuy nhiên nhờ Triệu Vân bình tĩnh đoạn hậu rút về nên tổn thất không lớn. Xét tình hình thực tế, Gia Cát Lượng cho rằng quân Thục không thể tiếp tục giao chiến được nữa, ông quyết định thu quân trở về Hán Trung. Chẳng bao lâu ba quận Thiên Thủy, Nam An, An Định lại trở về tay nước Ngụy. Ý đồ đánh chiếm Lũng Hữu nhằm xây dựng bàn đạp tấn công Quan Trung tan vỡ.
Sau khi rút về Hán Trung, Mã Tốc cùng Trương Hưu (張休), Lý Thịnh (李盛)bị xét tội chết, Hoàng Tập (黃襲) bị thu binh quyền, Hướng Lãng (向朗) vì không can gián Mã Tốc cũng bị bãi miễn chức quan. Riêng Vương Bình được ban thưởng, thăng làm Tham quân, thống lĩnh 5 quân kiêm chức Đương doanh sự, Thảo khấu tướng quân và sắc phong Đình hầu. Đây là sự thăng tiến đặc biệt vượt cấp đương thời, mọi người đều cho là xứng đáng. Riêng Gia Cát Lượng đã chủ động dâng tấu với Hậu chủ chủ động nhận trách nhiệm về mình rồi xin giáng ba cấp từ Thừa tướng xuống làm Hữu tướng quân, đồng thời công bố sai lầm của mình cho cả nước được biết, làm gương cho mọi người tự vạch khuyết điểm của mình. Triều thần nhà Thục có người cho rằng nguyên do xuất quân lần này gặp bất lợi là do binh lực quá ít. Tuy nhiên Gia Cát Lượng đã nghiêm túc trả lời rằng: Không đúng như vậy vì trong hai trận đánh ở Kỳ Sơn và Tà Cốc, quân Thục nhiều hơn quân Ngụy, nguyên nhân thất bại chính là do bản thân ông không biết dùng người và từ sau này sẽ thưởng phạt nghiêm minh, khắc phục thiếu sót. Bất kỳ ai trung thành với đất nước đều có quyền vạch khuyết điểm của ông có như vậy mới tiêu diệt được kẻ thù thống nhất được thiên hạ. Về việc chém Mã Tốc, Tưởng Uyển từng can ngăn: "Thiên hạ chưa được bình định, mà giết mất tướng tài, nhẽ nào lại không đáng tiếc lắm sao". Gia Cát Lượng trả lời rằng: "Sở dĩ Tôn Vũ làm chủ được thiên hạ chính là nhờ ông ta biết giữ gìn quân pháp rất nghiêm minh, nay nghiệp lớn thống nhất chưa thành, mới giao tranh với kẻ địch lần lầu mà đã có người phá vỡ quân pháp, như vậy làm sao có thể chiến thắng kẻ địch được?"
Trước khi bị chém, Mã Tốc viết thư cho Gia Cát Lượng, xin hãy nâng đỡ cho con mình. Tướng sĩ nước Thục đều thương xót ông. Khi bị chém, Mã Tốc mới 39 tuổi. Sau này Gia Cát Lượng vẫn luôn để ý an ủi, trợ cấp cho gia đình Mã Tốc như lúc ông còn sống.
Vốn từ sau thắng lợi Hán Trung, trong vòng 10 năm, Thục Hán không có hành động xâm phạm biên giới Ngụy trên diện rộng. Vì vậy, phía Tào Ngụy khá chủ quan và không có sự chuẩn bị khi cho rằng Thục không có khả năng tấn công. Do đó, khi biết tin Gia Cát Lượng bất ngờ tấn công, triều đình Tào Ngụy chấn động, các quận Thiên Thủy, Nam An, An Định nhanh chóng đầu hàng. Cứ điểm Kỳ Sơn cũng suýt nữa thất thủ nếu quân Thục không rút lui. Tướng Cao Cương vì từng có ý định đầu hàng quân Thục nên bị triều đình Tào Ngụy trách tội, tuy cuối cùng cũng được xá miễn, nhưng về sau vẫn thường bị chỉ trích. Tào Ngụy sau đó đã rút kinh nghiệm, chú trọng tăng cường phòng thủ, đặc biệt là cứ điểm Trần Thương. Vì vậy, các chiến dịch Bắc phạt của Thục Hán sau này không còn có thể đạt được kết quả lớn hơn việc ba quận đầu hàng như trong lần này.
Về việc Mã Tốc bị xử tử, sử gia Tập Tạc Xỉ không đồng tình với Gia Cát Lượng. Ông dẫn trường hợp vua nước Tấn không giết tướng Tuân Lâm Phủ bại trận nên sau này có ích cho nước, còn Sở Thành vương không biết tài năng của Thành Đắc Thần cũng xử tử vì một trận thua nên sau này thất bại. Sau đó Tập Tạc Xỉ phân tích thêm:
Nước Thục hẻo lánh một phương, nhân tài vốn ít hơn nước khác mà lại giết kẻ tuấn kiệt, coi minh pháp quan trọng hơn nhân tài... muốn thành đại nghiệp há chẳng phải rất khó sao? Huống hồ Lưu Bị vốn đã nói rằng Mã Tốc không nên trọng dụng, Gia Cát Lượng sau đó vẫn dùng ông, bản thân điều này đã cho thấy Mã Tốc là nhân tài không thể xếp xó, không thể khinh sát.

## Vị trí Nhai Đình ở đâu?
Hiện tại, giả thuyết phổ biến nhất thường cho rằng vị trí Nhai Đình xưa thuộc địa phận trấn Lũng Thành, huyện Tần An (địa cấp thị Thiên Thủy, tỉnh Cam Túc, Trung Quốc). Tuy nhiên, cũng có một số giả thuyết xác xác định vị trí của địa danh lịch sử này:
- Trấn Cung Môn, huyện tự trị dân tộc Hồi Trương Gia Xuyên (Thiên Thủy, Cam Túc): Vị trí nằm trên tỉnh lộ S221 Cam Túc, gần với huyện Lũng thuộc tỉnh Thiểm Tây.
- Trấn Hàn Điếm, huyện Trang Lãng (Bình Lương, Cam Túc): Vị trí nằm trên tỉnh lộ S304 Cam Túc, cách Nhai Tuyền phế thành khoảng 60 km về phía Đông Bắc.
- Trấn Long Sơn, huyện tự trị dân tộc Hồi Trương Gia Xuyên (Thiên Thủy, Cam Túc)

Cũng có ý kiến cho rằng tướng Ngụy Trương Cáp xuất quân theo đường Trần Thương - Vị Thủy. Tuy nhiên, điều này sẽ dẫn đến vị trí hội chiến Nhai Đình sẽ nằm ở gần Lâm Vị ngày nay, mâu thuẫn với quan điểm phổ biến cho rằng vị trí Nhai Đình phải nằm trên hướng lộ đạo Lũng Sơn.
Trong tiểu thuyết lịch sử Tam quốc diễn nghĩa, hồi thứ 95, có đoạn Tư Mã Ý mô tả vị trí của Nhai Đình nằm ở phía Tây Tần Lĩnh, gần yết hầu Hán Trung, không xa cửa ải Dương Bình. Theo mô tả này, vị trí Nhai Đình nằm trân cổ đạo Trần Thương, chệch về phía Tây của Hán Trung. Tuy nhiên, vì đây chỉ là thông tin từ một tiểu thuyết nên độ chính xác của thông tin này không cao. Ngoài ra, khi Gia Cát Lượng Bắc phạt lần thứ nhất, Tư Mã Ý khi đấy đang giữ chức Đô đốc Kinh - Dự, và trừ khi có chiếu chỉ của vua Ngụy, Tư Mã Ý không thể rời địa bàn mình đang trấn nhậm để sang phía Tây và có nhận định như trên. Trên thực tế, Trương Cáp mới là chủ tướng của quân Ngụy ở khu vực Lũng Hữu, không phải là Tư Mã Ý như mô tả trong tiểu thuyết
Đầu năm 228, trước khi Gia Cát Lượng thực hiện chiến dịch Bắc phạt, triều đình Tào Ngụy đã từng thảo luận về kế hoạch tấn công Hán Trung. Đại thần Tôn Tư (孫資) đã phân tích khả năng tấn công Hán Trung, đã cho rằng biên giới Ngụy - Thục thông nhau bằng các sơn đạo hiểm trở xuyên qua dãy Tần Lĩnh, phía Đông Nam luôn có nguy cơ bị Đông Ngô tập kích. Vì vậy, Tôn Tư đã chủ trương phái trọng binh trấn thủ các hiểm lộ để phòng thủ, cùng các đồn trại tăng viện, thay vì chủ động xuất kích tấn công Hán Trung.
Khi quận An Định phản Ngụy hưởng ứng Thục Hán, Mã Tốc đã dẫn quân Thục Hán hành quân theo hướng đường lớn Quan Lũng (hay còn gọi là Lũng Sơn đạo, nằm ở phía đông núi Lũng Sơn dọc theo hướng Tây Bắc - Đông Nam, có một số nhánh nối các huyện phía tây núi Lũng Sơn), nối liền 2 quận An Định và Phù Phong. Do lại ngại việc quân Thục tiến quân trên đường Lũng Sơn sẽ uy hiếp mặt phía Bắc của ải Trần Thương, Ngụy đế Tào Duệ đã phái Trương Cáp dẫn cánh quân cơ động duy nhất lúc đó tiến ra Lũng Sơn đạo để phòng giữa quân Thục ra khỏi Lũng Sơn tiến về phía Đông. Sau đó, quân Ngụy đã chuyển từ phòng thủ sang tấn công, xuyên qua Lũng Sơn, cố gắng đánh bại quân Thục tại Nhai Đình, để mở đường tăng cường tiếp viện.

title: Trận Nhai Đình

wikitext:
{{Infobox Military Conflict
|conflict=Trận Nhai Đình
|image=Kongming subjects Ma Su to execution.jpg
|caption= Tranh minh họa thời Minh cảnh Khổng Minh xử chém Mã Tốc
|partof= [[Chiến tranh Thục-Ngụy (228-234)|Bắc phạt lần 1]]
|date=228
|place=Nhai Đình (ngày nay là [[Tần An]], [[Cam Túc]], [[Trung Quốc]])
|result= Quân Ngụy thắng lợi
|combatant1=[[Tào Ngụy]]
|combatant2=[[Thục Hán]]
|commander1=[[Trương Cáp|Trương Hợp]]
|commander2=[[Mã Tốc]]<br>[[Vương Bình]]
|strength1=50,000 quân
|strength2=hơn 25,000
|casualties1=
|casualties2=
}}
{{Chinese|t=街亭之戰|s=街亭之战|p=Jiētíng Zhī Zhàn}}
{{Chiến tranh thời Tam Quốc}}
'''Trận Nhai Đình''' ([[chữ Hán]]: 街亭之戰, ''Nhai Đình chi chiến'') là một trận chiến giữa hai nước [[Tào Ngụy]] và [[Thục Hán]] diễn ra vào năm [[228]]. Đây là một phần trong [[Chiến tranh Thục-Ngụy (228-234)]], kết thúc với thắng lợi của quân Tào Ngụy dưới sự chỉ huy Ngụy đế [[Tào Duệ]], dẫn đến sự phá sản của [[Chiến tranh Thục-Ngụy (228-234)|Chiến dịch Bắc phạt lần thứ nhất]] của Thừa tướng Thục Hán Gia Cát Lượng. Thất bại tại Nhai Đình được quy kết do sự chủ quan của chủ tướng Thục Hán là [[Mã Tốc]], người được cho là chỉ giỏi cầm quân trên giấy, cũng như trách nhiệm liên đới của tổng chi huy quân Thục Hán là Gia Cát Lượng trong việc sử dụng sai người.

==Bối cảnh==
Năm [[228]], sau nhiều năm chuẩn bị, Thừa tướng Thục Hán [[Gia Cát Lượng]] đích thân chỉ huy quân đội Thục Hán tấn công vào lãnh thổ nước Tào Ngụy với mục tiêu chiến lược là đánh chiếm khu vực Lũng Hữu nhằm thiết lập bàn đạp chiếm cứ đồng bằng Quan Trung. Trước đó, nhằm phân tán sự chú ý của quân Ngụy, Gia Cát Lượng đã ngầm liên kết và xúi giục Thái thú Tân Thành [[Mạnh Đạt]] phản Ngụy để gây rối và phân tán sự chú ý của Tào Ngụy ở phía Đông. Tuy nhiên, sự việc đã bị một trọng thần Tào Ngụy là [[Tư Mã Ý]] phát hiện và nhanh chóng ra tay tiêu diệt Mạnh Đạt vào tháng 1 (âl) năm 228, khi phía Thục Hán còn chưa kịp khởi sự. Kế hoạch 2 mũi tấn công của Gia Cát Lượng bị phá sản ngay khi còn chưa kịp bắt đầu.

Mặc dù vậy, Gia Cát Lượng vẫn kiên quyết tiến hành chiến dịch. Ông loan tin rằng đại quân của Thục sắp sửa theo đường hẻm Tà Cốc đánh vào My Thành, đồng thời cử [[Triệu Vân]], [[Đặng Chi]] đem một bộ phận binh lực đi chiếm Cơ Cốc<ref>Nay thuộc địa bàn huyện Thái Bạch, tỉnh Thiểm Tây</ref> và làm ra vẻ như muốn đi theo đường Tà Cốc để tiến lên phía Bắc, nhằm thu hút sự chú ý của quân Tào, Trên thực tế, đại quân Thục do Gia Cát Lượng đích thân chỉ huy lại tiến theo hướng Kỳ Sơn về hướng Tây Bắc, với mục tiêu đánh chiếm Lũng Hữu,<ref>Nay thuộc tỉnh Cam Túc</ref> từ đó làm bàn đạp đánh chiếm Quan Trung, đánh chắc, thắng chắc.

Nhờ lợi thế bất ngờ, quân Thục đã có những thắng lợi ban đầu, nhanh chóng phá được nhiều điểm kháng cự của quân Tào Ngụy, dụ hàng 3 quận thuộc Lũng Hữu là Thiên Thủy, Nam An, An Định, gây xôn xao cả miền Quan Trung.<ref>Kha Xuân Kiều, Hà Nhân Học, Sđd, trang 103</ref> Triều đình Tào Ngụy hoàn toàn không thể ngờ rằng Thục Hán nhỏ bé lại có thể dám đánh Ngụy nên ở phía Lũng Hữu không chú trọng bố trí quân đội phòng ngự. Tuy vậy, sau khi dẹp yên được mối nguy Mạnh Đạt, phía Ngụy đã nhanh chóng phản ứng. Ngụy Minh đế [[Tào Duệ]] lập tức thân chinh ra Trường An đốc chiến, sai tướng [[Tào Chân]] đem quân chi viện cho My Thành, nhằm ngăn chặn cánh quân nghi binh của Thục Hán do [[Triệu Vân]], [[Đặng Chi]] chỉ huy; ngoài ra, sai [[Trương Cáp]] dẫn 50.000 kỵ binh và bộ binh tiến nhanh đến Nhai Đình, vòng đường sau đánh tập hậu vào quân Thục, hòng chiếm lại Lũng Hữu.

Lúc này, đà tiến của quân Thục đã bị chững lại. Đại quân Thục bị mắc kẹt tại cứ điểm Kỳ Sơn do tướng Ngụy là Cao Cương (高刚) trấn thủ, chưa thể công hạ được, trong khi quân Ngụy từ phía Đông đang ùn ùn kéo đến. Trong thế trận của Gia Cát Lượng, yếu địa Nhai Đình giữ vị trí cực kỳ quan trọng khi nối liền địa bàn 3 quận với Đông bộ Quan Trung. Nếu chốt chặn được quân Ngụy tại đây, quân Thục sẽ tranh thủ được thời gian để tập trung tiêu diệt được cứ điểm Kỳ Sơn, sau đó sẽ dồn quân về giao chiến với quân Ngụy. Nhiều thuộc hạ đã đề nghị cho các võ tướng dầy dạn kinh nghiệm là [[Ngụy Diên]] hoặc [[Ngô Ý]] trấn giữ yếu địa này, nhưng Gia Cát Lượng đã bỏ qua. Thay vào đó, ông lại sử dụng một thuộc hạ tin cẩn nhưng chưa từng có kinh nghiệm tác chiến thực tế là Mã Tốc giữ vai trò quan trọng này.

==Diễn biến==
[[Tập tin:Ma Su Portrait.jpg|nhỏ|phải|120px|Mã Tốc người làm mất Nhai Đình dẫn đến thất bại toàn cục cho quân Thục]]
Theo kế hoạch, Mã Tốc với 2 vạn quân phải đóng trại dưới chân núi, trấn giữ đường lớn và giữ lấy nguồn nước với mục đích cố thủ, ngăn không cho quân Ngụy tiến qua. Tuy nhiên, Mã Tốc  lại tự ý làm sai phương án của Gia Cát Lượng, khi bỏ trấn trại giữa đường, mà đóng trại trên một ngọn núi đơn độc ở phía Nam, với lý do cứng nhắc "Trên núi đánh xuống, thế như chẻ tre". Trên thực tế, đây vốn là nơi bị cô lập, không có nguồn nước đủ dùng cho quân trú đóng, đồng thời không có tác dụng ngăn cản quân Ngụy tiến quân. [[Vương Bình]] nhiều lần phản đối, nhưng Mã Tốc không nghe.<ref>Trịnh Phúc Điền, Khả Vĩnh Quyết, Dương Hiệu Xuân, sách đã dẫn, tr 670</ref> Vương Bình đánh dẫn 1.000 quân bản bộ dựng trại ở dưới chân núi.<ref name="ReferenceA">Trịnh Phúc Điền, Khả Vĩnh Quyết, Dương Hiệu Xuân, sách đã dẫn, tr 671</ref>

Khi Trương Cáp dẫn quân đến, ông nhanh chóng phát hiện sai lầm chết người của Mã Tốc, vì vậy đã lập tức bao vây chặn đường quân Mã Tốc tiến xuống, dùng hỏa tiễn liên tục bắn phá đội hình quân Mã Tốc. Quân Mã Tốc bắt đầu thiếu nước và dần hoảng loạn, tan rã. Trong lúc đó, Vương Bình dẫn 1.000 quân bản bộ đánh trống reo hò nghi binh, làm cho Trương Cáp nghi ngờ có phục binh, tạo cơ hội cho Vương Bình có thời gian thu thập tàn quân rồi rút đi.

== Kết cục ==
Nhai Đình thất thủ, quân Thục có nguy cơ bị cắt đứt huyết lộ với hậu phương, vì vậy buộc phải bỏ dở việc vây công Kỳ Sơn, nhanh chóng rút về tuyến xuất phát. Cánh quân nghi binh của Triệu Vân, Đặng Chi vì thế cũng bị rơi vào tình thế cô lập rất nguy hiểm, tuy nhiên nhờ Triệu Vân bình tĩnh đoạn hậu rút về nên tổn thất không lớn. Xét tình hình thực tế, Gia Cát Lượng cho rằng quân Thục không thể tiếp tục giao chiến được nữa, ông quyết định thu quân trở về [[Hán Trung]].<ref>Trịnh Phúc Điền, Khả Vĩnh Quyết, Dương Hiệu Xuân, sách đã dẫn, tr 642</ref> Chẳng bao lâu ba quận Thiên Thủy, Nam An, An Định lại trở về tay nước Ngụy.<ref>Kha Xuân Kiều, Hà Nhân Học, Sđd, trang 104-105</ref> Ý đồ đánh chiếm Lũng Hữu nhằm xây dựng bàn đạp tấn công Quan Trung tan vỡ.

Sau khi rút về Hán Trung, Mã Tốc cùng Trương Hưu (張休), Lý Thịnh (李盛)bị xét tội chết, Hoàng Tập (黃襲) bị thu binh quyền, Hướng Lãng (向朗) vì không can gián Mã Tốc cũng bị bãi miễn chức quan. Riêng Vương Bình được ban thưởng, thăng làm Tham quân, thống lĩnh 5 quân kiêm chức Đương doanh sự, Thảo khấu tướng quân và sắc phong Đình hầu. Đây là sự thăng tiến đặc biệt vượt cấp đương thời, mọi người đều cho là xứng đáng.<ref>Kha Xuân Kiều, Hà Nhân Học, Sđd, trang 106</ref> Riêng Gia Cát Lượng đã chủ động dâng tấu với [[Lưu Thiện|Hậu chủ]] chủ động nhận trách nhiệm về mình rồi xin giáng ba cấp từ Thừa tướng xuống làm Hữu tướng quân, đồng thời công bố sai lầm của mình cho cả nước được biết, làm gương cho mọi người tự vạch khuyết điểm của mình.<ref>Kha Xuân Khiều, Hà Nhân Học, Sđd, trang 105</ref><ref>Thuật mưu quyền, Quang Thiệu, Quang Ninh, Nhà xuất bản Lao động và Xã hội, Hà Nội, năm 2006, trang 376</ref> Triều thần nhà Thục có người cho rằng nguyên do xuất quân lần này gặp bất lợi là do binh lực quá ít. Tuy nhiên Gia Cát Lượng đã nghiêm túc trả lời rằng: Không đúng như vậy vì trong hai trận đánh ở Kỳ Sơn và Tà Cốc, quân Thục nhiều hơn quân Ngụy, nguyên nhân thất bại chính là do bản thân ông không biết dùng người và từ sau này sẽ thưởng phạt nghiêm minh, khắc phục thiếu sót. Bất kỳ ai trung thành với đất nước đều có quyền vạch khuyết điểm của ông có như vậy mới tiêu diệt được kẻ thù thống nhất được thiên hạ.<ref name="ReferenceA"/> Về việc chém Mã Tốc, [[Tưởng Uyển]] từng can ngăn: "''Thiên hạ chưa được bình định, mà giết mất tướng tài, nhẽ nào lại không đáng tiếc lắm sao''". Gia Cát Lượng trả lời rằng: "Sở dĩ Tôn Vũ làm chủ được thiên hạ chính là nhờ ông ta biết giữ gìn quân pháp rất nghiêm minh, nay nghiệp lớn thống nhất chưa thành, mới giao tranh với kẻ địch lần lầu mà đã có người phá vỡ quân pháp, như vậy làm sao có thể chiến thắng kẻ địch được?"

Trước khi bị chém, Mã Tốc viết thư cho Gia Cát Lượng, xin hãy nâng đỡ cho con mình. Tướng sĩ nước Thục đều thương xót ông. Khi bị chém, Mã Tốc mới 39 tuổi. Sau này Gia Cát Lượng vẫn luôn để ý an ủi, trợ cấp cho gia đình Mã Tốc như lúc ông còn sống.<ref>Trịnh Phúc Điền, Khả Vĩnh Quyết, Dương Hiệu Xuân, sách đã dẫn, tr 643</ref>

Vốn từ sau [[Trận Hán Trung (217–219)|thắng lợi Hán Trung]], trong vòng 10 năm, Thục Hán không có hành động xâm phạm biên giới Ngụy trên diện rộng. Vì vậy, phía Tào Ngụy khá chủ quan và không có sự chuẩn bị khi cho rằng Thục không có khả năng tấn công. Do đó, khi biết tin Gia Cát Lượng bất ngờ tấn công, triều đình Tào Ngụy chấn động, các quận Thiên Thủy, Nam An, An Định nhanh chóng đầu hàng. Cứ điểm Kỳ Sơn cũng suýt nữa thất thủ nếu quân Thục không rút lui. Tướng Cao Cương vì từng có ý định đầu hàng quân Thục nên bị triều đình Tào Ngụy trách tội, tuy cuối cùng cũng được xá miễn, nhưng về sau vẫn thường bị chỉ trích. Tào Ngụy sau đó đã rút kinh nghiệm, chú trọng tăng cường phòng thủ, đặc biệt là cứ điểm Trần Thương. Vì vậy, các chiến dịch Bắc phạt của Thục Hán sau này không còn có thể đạt được kết quả lớn hơn việc ba quận đầu hàng như trong lần này.

Về việc Mã Tốc bị xử tử, sử gia Tập Tạc Xỉ không đồng tình với Gia Cát Lượng. Ông dẫn trường hợp vua [[tấn (nước)|nước Tấn]] không giết tướng [[Tuân Lâm Phủ]] bại trận nên sau này có ích cho nước, còn [[Sở Thành vương]] không biết tài năng của [[Thành Đắc Thần]] cũng xử tử vì [[trận Thành Bộc|một trận thua]] nên sau này thất bại. Sau đó Tập Tạc Xỉ phân tích thêm:<ref name="ReferenceA"/>
:''Nước [[Thục Hán|Thục]] hẻo lánh một phương, nhân tài vốn ít hơn nước khác mà lại giết kẻ tuấn kiệt, coi minh pháp quan trọng hơn nhân tài... muốn thành đại nghiệp há chẳng phải rất khó sao? Huống hồ [[Lưu Bị]] vốn đã nói rằng Mã Tốc không nên trọng dụng, Gia Cát Lượng sau đó vẫn dùng ông, bản thân điều này đã cho thấy Mã Tốc là nhân tài không thể xếp xó, không thể khinh sát''.

==Vị trí Nhai Đình ở đâu?==
Hiện tại, giả thuyết phổ biến nhất thường cho rằng vị trí Nhai Đình xưa thuộc địa phận trấn Lũng Thành, huyện [[Tần An]] ([[địa cấp thị]] [[Thiên Thủy]], [[tỉnh (Trung Quốc)|tỉnh]] [[Cam Túc]], [[Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa|Trung Quốc]]). Tuy nhiên, cũng có một số giả thuyết xác xác định vị trí của địa danh lịch sử này:<ref>{{Cite web |title=马谡丢失的街亭，在什么地方？ |url=https://zhuanlan.zhihu.com/p/103950985 |accessdate=2020-01-25 }}</ref>
* Trấn Cung Môn, huyện tự trị dân tộc Hồi [[Trương Gia Xuyên]] (Thiên Thủy, Cam Túc): Vị trí nằm trên tỉnh lộ S221 Cam Túc, gần với [[Lũng, Bảo Kê|huyện Lũng]] thuộc tỉnh [[Thiểm Tây]].
* Trấn Hàn Điếm, huyện [[Trang Lãng]] ([[Bình Lương, Cam Túc|Bình Lương]], Cam Túc): Vị trí nằm trên tỉnh lộ S304 Cam Túc, cách Nhai Tuyền phế thành khoảng 60 km về phía Đông Bắc.
* Trấn Long Sơn, huyện tự trị dân tộc Hồi Trương Gia Xuyên (Thiên Thủy, Cam Túc)

Cũng có ý kiến cho rằng tướng Ngụy Trương Cáp xuất quân theo đường Trần Thương - Vị Thủy. Tuy nhiên, điều này sẽ dẫn đến vị trí hội chiến Nhai Đình sẽ nằm ở gần [[Lâm Vị]] ngày nay, mâu thuẫn với quan điểm phổ biến cho rằng vị trí Nhai Đình phải nằm trên hướng lộ đạo Lũng Sơn.

Trong tiểu thuyết lịch sử [[Tam quốc diễn nghĩa]], hồi thứ 95, có đoạn [[Tư Mã Ý]] mô tả vị trí của Nhai Đình nằm ở phía Tây [[Tần Lĩnh]], gần yết hầu Hán Trung, không xa cửa ải Dương Bình. Theo mô tả này, vị trí Nhai Đình nằm trân cổ đạo Trần Thương, chệch về phía Tây của Hán Trung. Tuy nhiên, vì đây chỉ là thông tin từ một tiểu thuyết nên độ chính xác của thông tin này không cao. Ngoài ra, khi Gia Cát Lượng Bắc phạt lần thứ nhất, Tư Mã Ý khi đấy đang giữ chức Đô đốc Kinh - Dự, và trừ khi có chiếu chỉ của vua Ngụy, Tư Mã Ý không thể rời địa bàn mình đang trấn nhậm để sang phía Tây và có nhận định như trên. Trên thực tế, Trương Cáp mới là chủ tướng của quân Ngụy ở khu vực Lũng Hữu, không phải là Tư Mã Ý như mô tả trong tiểu thuyết

Đầu năm 228, trước khi Gia Cát Lượng thực hiện chiến dịch Bắc phạt, triều đình Tào Ngụy đã từng thảo luận về kế hoạch tấn công Hán Trung. Đại thần Tôn Tư (孫資) đã phân tích khả năng tấn công Hán Trung, đã cho rằng biên giới Ngụy - Thục thông nhau bằng các sơn đạo hiểm trở xuyên qua dãy Tần Lĩnh, phía Đông Nam luôn có nguy cơ bị [[Đông Ngô]] tập kích. Vì vậy, Tôn Tư đã chủ trương phái trọng binh trấn thủ các hiểm lộ để phòng thủ, cùng các đồn trại tăng viện, thay vì chủ động xuất kích tấn công Hán Trung.

Khi quận An Định phản Ngụy hưởng ứng Thục Hán, Mã Tốc đã dẫn quân Thục Hán hành quân theo hướng đường lớn Quan Lũng (hay còn gọi là Lũng Sơn đạo, nằm ở phía đông núi Lũng Sơn dọc theo hướng Tây Bắc - Đông Nam, có một số nhánh nối các huyện phía tây núi Lũng Sơn), nối liền 2 quận An Định và Phù Phong. Do lại ngại việc quân Thục tiến quân trên đường Lũng Sơn sẽ uy hiếp mặt phía Bắc của ải Trần Thương, Ngụy đế Tào Duệ đã phái Trương Cáp dẫn cánh quân cơ động duy nhất lúc đó tiến ra Lũng Sơn đạo để phòng giữa quân Thục ra khỏi Lũng Sơn tiến về phía Đông. Sau đó, quân Ngụy đã chuyển từ phòng thủ sang tấn công, xuyên qua Lũng Sơn, cố gắng đánh bại quân Thục tại Nhai Đình, để mở đường tăng cường tiếp viện.

==Chú thích==
{{tham khảo}}

== Tham khảo ==
* ''[[Tư trị thông giám]]'', quyển 71
* ''[[Tam quốc chí]]'', Ngụy thư, [[Tào Duệ|Minh đế]], [[Bùi Tùng Chi]] chú thích
* ''Tam quốc chí'', Ngụy thư, [[Trương Cáp]] truyện
* ''Tam quốc chí'', Thục thư, Gia Cát Lượng truyện
* ''Tam quốc chí'', Thục thư, Vương Bình truyện
* ''[[Tấn thư]], [[Trần Thọ]] truyện
* ''Mưu sự tại nhân'', Tạ Ngọc Ái, nhà xuất bản Từ điển Bách khoa, [[Hà Nội]], năm [[2010]]
* ''Thuật mưu quyền'', Quang Thiệu, Quang Ninh, Nhà xuất bản Lao động và Xã hội, [[Hà Nội]], năm [[2006]]
* ''Những nhân vật [[quân sự]] nổi tiếng [[thế giới]]'', Kha Xuân Kiều, Hà Nhân Học, Nhà xuất bản Thanh niên, [[Hà Nội]], năm [[2003]]. (Tài liệu này được dịch từ cuốn sách cùng tên do Nhà xuất bản Thiên Thanh – [[Bắc Kinh]] xuất bản năm [[2000]])
* ''8 tố chất trí tuệ quyết định cuộc đời người đàn ông'', Phan Quốc Bảo, Nhà xuất bản Lao động, [[Hà Nội]] năm [[2011]] (Dựa theo cuốn ''Tám tố chất trí tuệ quyết định cuộc đời người đàn ông'' của Mã Ngân Văn - Nhà xuất bản Vật Tư Trung Quốc xuất bản năm 2005).
* ''Tướng soái cổ đại Trung Hoa'', tập 1, Trịnh Phúc Điền, Khả Vĩnh Quyết, Dương Hiệu Xuân, Nhà xuất bản Thanh niên, năm [[2006]].

[[Thể loại:Trận chiến thời Tam Quốc|Nhai Đình]]
[[Thể loại:Lịch sử Cam Túc]]
[[Thể loại:Xung đột thập niên 220]]
[[Thể loại:Năm 228]]

title: Trận Nhai Đình

Địa điểm: Nhai Đình (ngày nay là Tần An, Cam Túc, Trung Quốc)

Kết quả: Quân Ngụy thắng lợi

title: Tham chiến

Tào Ngụy: Thục Hán

title: Chỉ huy và lãnh đạo

Trương Hợp: Mã Tốc · Vương Bình

title: Lực lượng

Phồn thể: 街亭之戰

Giản thể: 街亭之战

Bính âm Hán ngữ: Jiētíng Zhī Zhàn


text:
# Tipula odontostyla
Tipula odontostyla là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

wikiname: viwiki

title: Tipula odontostyla

in_language: vi

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| species = ''T. odontostyla''
| name = ''Tipula odontostyla''
| image =
| image caption =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| classis = [[Côn trùng|Insecta]]
| ordo = [[Ruồi|Diptera]]
| familia = [[Họ Ruồi hạc|Tipulidae]]
| genus = ''[[Tipula]]''
| binomial = ''Tipula odontostyla''
| binomial_authority = Savchenko, 1961
}}
'''''Tipula odontostyla''''' là một loài [[ruồi]] trong [[họ Ruồi hạc]] (Tipulidae). Chúng phân bố ở [[vùng sinh thái Palearctic]].<ref name = "COL">{{chú thích web|url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2011/search/all/key/Tipula+odontostyla/match/1|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.|access-date = 5 tháng 6 năm 2012 |author= Bisby |first = F.A. |last2 = Roskov |first2 = Y.R. |last3 = Orrell |first3 = T.M. |last4 = Nicolson |first4 = D. |last5 = Paglinawan |first5 = L.E. |last6 = Bailly |first6 = N. |last7 = Kirk |first7 = P.M. |last8 = Bourgoin |first8 = T. |last9 = Baillargeon |first9= G. |last10 = Ouvrard |first10 = D.|year= 2011|publisher=Species 2000: Reading, UK.}}</ref>
==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

==Tham khảo==
* {{wikispecies-inline}}

[[Thể loại:Chi Ruồi hạc]]

{{Tipulinae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Giới (regnum): Animalia

Ngành (phylum): Arthropoda

Lớp (class): Insecta

Bộ (ordo): Diptera

Họ (familia): Tipulidae

Chi (genus): Tipula

Loài (species): T. odontostyla

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Tipula odontostyla · Savchenko, 1961


text:
# Javerlhac-et-la-Chapelle-Saint-Robert
Javerlhac-et-la-Chapelle-Saint-Robert là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Dordogne trong vùng Aquitaine của Pháp.

## Thông tin nhân khẩu
| Năm    | 1962  | 1968  | 1975  | 1982  | 1990  | 1999 | 2004 |
| ------ | ----- | ----- | ----- | ----- | ----- | ---- | ---- |
| Dân số | 1 175 | 1 129 | 1 071 | 1 004 | 1 064 | 915  | 895  |

title: Javerlhac-et-la-Chapelle-Saint-Robert

wikitext:
{{Bảng thông tin thành phố Pháp|name=Javerlhac-et-la-Chapelle-Saint-Robert
|région=[[Aquitaine]]
|département=[[Dordogne]]
|arrondissement= [[Nontron (quận)|Nontron]]
|canton= [[Tổng Nontron|Nontron]]
|insee=24214
|cp=24300
|maire=Roland Decourt
|mandat=2008-2014
|intercomm=[[Cộng đồng các xã du Périgord Nontronnais]]
|longitude=.561388888888889
|latitude=45.5705555555556
|alt moy=128
|alt mini=115
|alt maxi=211
|hectares=2 925
|km²=29.25
|sans=895
|date-sans=2004
|dens=30|}}

'''Javerlhac-et-la-Chapelle-Saint-Robert''' là một [[xã của Pháp|xã]] của [[Pháp]], nằm ở [[tỉnh (Pháp)|tỉnh]] [[Dordogne]] trong [[vùng của Pháp|vùng]] [[Aquitaine]] của [[Pháp]].

== Thông tin nhân khẩu ==

{{Démographie|
1962= 1 175|
1968= 1 129|
1975= 1 071|
1982= 1 004|
1990= 1 064|
1999= 915|
2004= 895 }}<ref>[http://www.insee.fr/fr/ppp/bases-de-donnees/recensement/resultats/default.asp?page=comd.htm&dep=24#com_J Insee, Résultats de l'enquête de recensement pour les communes de moins de 10 000 habitants enquêtées entre 2004 et 2007 (chiffres provisoires)]</ref><ref>[http://www.recensement.insee.fr/RP99/rp99/co_navigation.co_page?nivgeo=C&codgeo=24214&theme=ALL&typeprod=ALL&lang=FR&quelcas=LISTE Javerlhac-et-la-Chapelle-Saint-Robert trên trang mạng của Insee]{{Liên kết hỏng|date=2021-05-05 |bot=InternetArchiveBot }}</ref>
== Tham khảo ==
{{Tham khảo}}

== Liên kết ngoài ==
* [http://membres.lycos.fr/javerlhac/ Histoire de Javerlhac] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070614205135/http://membres.lycos.fr/javerlhac/ |date=2007-06-14 }}
* [http://www.ign.fr/affiche_rubrique.asp?rbr_id=1087&CommuneId=25251 Javerlhac-et-la-Chapelle-Saint-Robert trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia]{{Liên kết hỏng|date=2021-08-15 |bot=InternetArchiveBot }}

{{Xã của Dordogne}}
{{thể loại Commons|Javerlhac-et-la-Chapelle-Saint-Robert}}

[[Thể loại:Xã của Dordogne|Javerlhac-et-la-Chapelle-Saint-Robert]]

{{Dordogne-stub}}

title: Hành chính

Quốc gia: Pháp

Vùng: Nouvelle-Aquitaine

Tỉnh: Dordogne

Quận: Nontron

Tổng: Nontron

Xã (thị) trưởng: Roland Decourt · (2008-2014)

title: Thống kê

Diện tích đất1: 29,25 km2 (11,29 dặm vuông Anh)


text:
# Màn hình Retina
Màn hình Retina là tên thương hiệu được Apple sử dụng cho loạt màn hình IPS LCD và màn hình OLED có mật độ điểm ảnh cao hơn màn hình truyền thống của Apple. Apple đã đăng ký thuật ngữ "Retina" làm nhãn hiệu liên quan đến máy tính và thiết bị di động với Văn phòng Bằng sáng chế và Thương hiệu Hoa Kỳ, Văn phòng Sở hữu Trí tuệ Canada và ở Jamaica. Vào ngày 27 tháng 11 năm 2012, văn phòng Bằng sáng chế và Thương hiệu Hoa Kỳ đã phê duyệt ứng dụng của Apple và "Retina" hiện là nhãn hiệu đã đăng ký cho thiết bị máy tính.
Khi một sản phẩm của Apple có màn hình Retina, mỗi tiện ích giao diện người dùng được nhân đôi chiều rộng và chiều cao để bù cho các pixel nhỏ hơn. Apple gọi chế độ này là chế độ HiDPI. Mục tiêu của màn hình Retina là làm cho màn hình hiển thị văn bản và hình ảnh cực kỳ sắc nét, do đó, pixel không thể nhìn thấy bằng mắt thường. Điều này cho phép hiển thị để cạnh tranh với các đường cong mượt mà và độ sắc nét của văn bản in và tính trực tiếp của các bản in ảnh.
Những màn hình chất lượng tốt hơn này đã dần được phát hành trong một số năm và thuật ngữ này hiện được sử dụng cho gần như tất cả các sản phẩm của Apple có chứa màn hình, bao gồm Apple Watch, iPhone, iPod Touch, iPad, MacBook, MacBook Air, MacBook Pro và iMac. Apple sử dụng các phiên bản hơi khác nhau của thuật ngữ cho các model này, bao gồm Màn hình Retina HD cho iPhone 6 và các phiên bản mới hơn và Màn hình Retina 4K / 5K cho iMac.
Màn hình Retina của Apple không phải là một tiêu chuẩn tuyệt đối mà thay đổi tùy thuộc vào kích thước màn hình trên thiết bị và mức độ gần gũi của người dùng khi xem màn hình. Khi người dùng xem màn hình ở khoảng cách gần hơn với mắt của họ, như trên các thiết bị nhỏ hơn có màn hình nhỏ hơn, màn hình có nhiều PPI (Pixels Per Inch), trong khi các thiết bị lớn hơn có màn hình lớn hơn mà người dùng xem màn hình xa hơn sẽ sử dụng ít PPI hơn. Các phiên bản thiết bị sau này đã được cải thiện thêm, được tính bằng sự gia tăng kích thước màn hình (iPhone 6 Plus) hoặc tỷ lệ tương phản (iPhone 6 Plus và iMac với Màn hình Retina 4K/5K) hoặc gần đây hơn với số lượng PPI (iPhone X, XS, XS Max, 11 Pro và 11 Pro Max), do đó Apple sử dụng tên "Màn hình Retina HD", "Màn hình Retina 4K/5K", "Màn hình Super Retina HD" hoặc "Màn hình Liquid Retina HD".

## Cơ sở lý luận
Khi giới thiệu iPhone 4, Steve Jobs cho biết số lượng pixel cần thiết cho màn hình Retina là khoảng 300 PPI cho một thiết bị được giữ cách mắt từ 10 đến 12 inch. Một cách để thể hiện điều này dưới dạng một đơn vị là pixel trên mỗi độ (PPD) có tính đến cả độ phân giải màn hình và khoảng cách mà thiết bị được xem. Dựa trên con số 300 dự đoán của Jobs, ngưỡng cho màn hình Retina bắt đầu ở giá trị PPD là 57 PPD. 57 PPD có nghĩa là một hình tam giác gầy cao với chiều cao bằng khoảng cách xem và góc trên cùng một độ sẽ có một cơ sở trên màn hình của thiết bị bao phủ 57 pixel. Bất kỳ chất lượng xem màn hình nào (từ màn hình điện thoại đến máy chiếu lớn) đều có thể được mô tả bằng thông số phổ quát không phụ thuộc kích thước này. Lưu ý rằng tham số PPD không phải là tham số nội tại của chính màn hình, không giống như độ phân giải pixel tuyệt đối (ví dụ 1920 × 1080 pixel) hoặc mật độ pixel tương đối (ví dụ: 401 PPI), nhưng phụ thuộc vào khoảng cách giữa màn hình và mắt của màn hình người (hoặc ống kính của thiết bị) đang xem màn hình; di chuyển mắt đến gần màn hình sẽ làm giảm PPD và di chuyển ra khỏi nó làm tăng PPD theo tỷ lệ với khoảng cách. Nó có thể được tính theo công thức:
{\displaystyle 2dr\tan(0.5^{\circ })}
Trong đó {\displaystyle d} là khoảng cách đến màn hình, {\displaystyle r} là độ phân giải của màn hình tính theo pixel trên mỗi đơn vị chiều dài và {\displaystyle 1^{\circ }} là khẩu độ của hình nón có đỉnh là tiêu cự trên màn hình và chiều cao {\displaystyle d}. Hình nón này tương ứng quang học với một hình nón bên trong mắt có cùng gốc và đỉnh ở một tiêu điểm khác là hố mắt. Khẩu độ đó, có thể được đo bằng các thử nghiệm trường thị giác, rất khác nhau giữa các đối tượng khác nhau của con người.
Trong thực tế, cho đến nay Apple đã chuyển đổi màn hình của thiết bị thành Retina bằng cách nhân đôi số pixel theo mỗi hướng, tăng gấp bốn lần tổng độ phân giải. Sự gia tăng này tạo ra một giao diện sắc nét hơn ở cùng kích thước vật lý. Ngoại lệ duy nhất này là iPhone 6 Plus, hiển thị màn hình của nó với số lượng gấp ba số pixel theo mỗi hướng, trước khi lấy mẫu xuống độ phân giải 1080p.

## Model
Các màn hình được sản xuất trên toàn thế giới bởi các nhà cung cấp khác nhau. Hiện tại, màn hình của iPad đến từ Samsung, trong khi màn hình MacBook Pro, iPhone và iPod Touch được sản xuất bởi LG Display và Japan Display Inc. Có sự thay đổi công nghệ màn hình từ màn hình Twisted Nematic (TN), tinh thể lỏng (LCD) đến màn hình IPS LCD bắt đầu với các mẫu iPhone 4 vào tháng 6 năm 2010.
Apple tiếp thị các thiết bị sau như có Màn hình Retina, Retina HD, Liquid Retina HD, Super Retina HD, Super Retina XDR hoặc Retina 4K/5K:
| Model                                                            | Tên tiếp thị                   | Kích thước màn hình | Độ phân giải | Tỉ lệ  | Mật độ pixel                                                 | Mật độ pixel                                                 | Kích cỡ pixel (µm) | Mật độ pixel góc (px/°; tại khoảng cách đh) | Khoảng cách nhìn đh | Tổng số pixel |
| Model                                                            | Tên tiếp thị                   | Kích thước màn hình | Độ phân giải | Tỉ lệ  | ppi                                                          | px/cm                                                        | Kích cỡ pixel (µm) | Mật độ pixel góc (px/°; tại khoảng cách đh) | Khoảng cách nhìn đh | Tổng số pixel |
| ---------------------------------------------------------------- | ------------------------------ | ------------------- | ------------ | ------ | ------------------------------------------------------------ | ------------------------------------------------------------ | ------------------ | ------------------------------------------- | ------------------- | ------------- |
| Apple Watch 38mm                                                 | Màn hình Retina                | 1,32 in (34 mm)     | 272×340      | 4:5    | 326                                                          | 128                                                          | 77.9               | 56.9                                        | 10 in (25 cm)       | 00,092,480    |
| Apple Watch 42mm                                                 | Màn hình Retina                | 1,54 in (39 mm)     | 312×390      | 4:5    | 326                                                          | 128                                                          | 77.9               | 56.9                                        | 10 in (25 cm)       | 00,121,680    |
| Apple Watch 40mm                                                 | Màn hình Retina                | 1,57 in (40 mm)     | 324×394      | 16:13  | 326                                                          | 128                                                          | 77.9               | 56.9                                        | 10 in (25 cm)       | 00,127,656    |
| Apple Watch 44mm                                                 | Màn hình Retina                | 1,73 in (44 mm)     | 368×448      | 16:13  | 326                                                          | 128                                                          | 77.9               | 56.9                                        | 10 in (25 cm)       | 00,164,864    |
| iPhone 4, 4S và iPod Touch (thế hệ 4)                            | Màn hình Retina                | 3,5 in (89 mm)      | 960×640      | 2:3    | 326                                                          | 128                                                          | 77.9               | 56.9                                        | 10 in (25 cm)       | 00,614,400    |
| iPhone 5, 5C, 5S, SE và iPod Touch (thế hệ thứ 5, thứ 6, thứ 7)  | Màn hình Retina                | 4 in (100 mm)       | 1136×640     | 9:16   | 326                                                          | 128                                                          | 77.9               | 56.9                                        | 10 in (25 cm)       | 00,727,040    |
| iPhone 6, 6S, 7 và 8                                             | Màn hình Retina HD             | 4,7 in (120 mm)     | 1334×750     | 9:16   | 326                                                          | 128                                                          | 77.9               | 56.9                                        | 10 in (25 cm)       | 01,000,500    |
| iPhone XR và 11                                                  | Màn hình Liquid Retina HD      | 6,1 in (150 mm)     | 1792×828     | 6:13   | 326                                                          | 128                                                          | 77.9               | 56.9                                        | 10 in (25 cm)       | 01,483,776    |
| iPhone 6 Plus, 6S Plus, 7 Plus và 8 Plus                         | Màn hình Retina HD             | 5,5 in (140 mm)     | 1920×1080    | 9:16   | 401                                                          | 158                                                          | 63.3               | 70.0                                        | 10 in (25 cm)       | 02,073,600    |
| iPhone X, XS và 11 Pro                                           | Màn hình Super Retina HD       | 5,8 in (150 mm)     | 2436×1125    | 6:13   | 458 (Sub-Pixel xanh lá cây) 324 (Sub-Pixel đỏ và xanh dương) | 180 (Sub-Pixel xanh lá cây) 127 (Sub-Pixel đỏ và xanh dương) | 55.5               | 79.9                                        | 10 in (25 cm)       | 02,740,500    |
| iPhone XS Max và 11 Pro Max                                      | Màn hình Super Retina HD       | 6,5 in (170 mm)     | 2688×1242    | 6:13   | 458 (Sub-Pixel xanh lá cây) 324 (Sub-Pixel đỏ và xanh dương) | 180 (Sub-Pixel xanh lá cây) 127 (Sub-Pixel đỏ và xanh dương) | 55.5               | 79.9                                        | 10 in (25 cm)       | 03,338,496    |
| iPhone 13 Pro Max                                                | Màn hình Super Retina XDR OLED | 6.7 in, 109.8 cm²   | 1284x2778    | 9:19.5 | 458 (Sub-Pixel xanh lá cây) 324 (Sub-Pixel đỏ và xanh dương) | 180 (Sub-Pixel xanh lá cây) 127 (Sub-Pixel đỏ và xanh dương) | 55.5               | 79.9                                        | 10 in (25 cm)       | 3,566,952     |
| iPad Mini 2, 3, 4 và 5                                           | Màn hình Retina                | 7,9 in (200 mm)     | 2048×1536    | 3:4    | 326                                                          | 128                                                          | 77.9               | 85.4                                        | 15 in (38 cm)       | 03,145,728    |
| iPad (thế hệ thứ 3, thứ 4, thứ 5, thứ 6, Air, Air 2 và Pro 9.7") | Màn hình Retina                | 9,7 in (250 mm)     | 2048×1536    | 3:4    | 264                                                          | 104                                                          | 96                 | 69.1                                        | 15 in (38 cm)       | 03,145,728    |
| iPad (thế hệ thứ 7)                                              | Màn hình Retina                | 10,2 in (260 mm)    | 2160×1620    | 3:4    | 264                                                          | 104                                                          | 96                 | 69.1                                        | 15 in (38 cm)       | 03,499,200    |
| iPad Pro 10.5" và iPad Air (thế hệ thứ 3)                        | Màn hình Retina                | 10,5 in (270 mm)    | 2224×1668    | 3:4    | 264                                                          | 104                                                          | 96                 | 69.1                                        | 15 in (38 cm)       | 03,709,632    |
| iPad Pro 11"                                                     | Màn hình Liquid Retina         | 11 in (280 mm)      | 2388×1668    | 7:10   | 264                                                          | 104                                                          | 96                 | 68.9                                        | 15 in (38 cm)       | 03,983,184    |
| iPad Pro 12.9" (thế hệ thứ 3)                                    | Màn hình Liquid Retina         | 12,9 in (330 mm)    | 2732×2048    | 3:4    | 264                                                          | 104                                                          | 96                 | 69.3                                        | 15 in (38 cm)       | 05,595,136    |
| iPad Pro 12.9" (thế hệ thứ 5)                                    | Màn hình Liquid Retina XDR     | 12,9 in (330 mm)    | 2732×2048    | 3:4    | 264                                                          | 104                                                          | 96                 | 69.3                                        | 15 in (38 cm)       | 05,595,136    |
| iPad Pro 12.9" (thế hệ thứ nhất và thứ 2)                        | Màn hình Retina                | 12,9 in (330 mm)    | 2732×2048    | 3:4    | 264                                                          | 104                                                          | 96                 | 69.3                                        | 15 in (38 cm)       | 05,595,136    |
| MacBook (Retina) 12"                                             | Màn hình Retina                | 12 in (300 mm)      | 2304×1440    | 8:5    | 226                                                          | 89                                                           | 110                | 79.0                                        | 20 in (51 cm)       | 03,317,760    |
| MacBook Pro (thế hệ thứ 3) 13", MacBook Air (thế hệ thứ 3) 13"   | Màn hình Retina                | 13,3 in (340 mm)    | 2560×1600    | 8:5    | 227                                                          | 89                                                           | 110                | 79.2                                        | 20 in (51 cm)       | 04,096,000    |
| MacBook Pro (thế hệ thứ 3) 15"                                   | Màn hình Retina                | 15,4 in (390 mm)    | 2880×1800    | 8:5    | 221                                                          | 87                                                           | 120                | 77.0                                        | 20 in (51 cm)       | 05,184,000    |
| iMac với Màn hình Retina 4K 21.5"                                | Màn hình Retina 4K             | 21,5 in (550 mm)    | 4096×2304    | 16:9   | 219                                                          | 86                                                           | 120                | 76.3                                        | 20 in (51 cm)       | 09,437,184    |
| iMac với Màn hình Retina 5K 27" và iMac Pro                      | Màn hình Retina 5K             | 27 in (690 mm)      | 5120×2880    | 16:9   | 218                                                          | 86                                                           | 120                | 76.0                                        | 20 in (51 cm)       | 14,745,600    |
| Pro Display XDR                                                  | Màn hình Retina 6K             | 32 in (810 mm)      | 6016x3384    | 16:9   | 218                                                          | 86                                                           | 120                | 76.0                                        | 20 in (51 cm)       | 20,358,144    |

Màn hình Retina độ phân giải cao hơn là tiêu chuẩn trên MacBook Pro thế hệ thứ 3 và MacBook mới, được phát hành lần lượt vào năm 2013 và 2015. MacBook Pro thế hệ thứ 4, được phát hành vào năm 2016, vẫn giữ nguyên màn hình Retina của thế hệ trước.

## Tiếp nhận
Đánh giá về các thiết bị Apple có màn hình Retina nhìn chung rất tích cực trên cơ sở kỹ thuật, với các bình luận mô tả đây là một cải tiến đáng kể trên màn hình trước đó và ca ngợi Apple đã hỗ trợ ứng dụng của bên thứ ba cho màn hình độ phân giải cao hiệu quả hơn so với Windows. Mặc dù các màn hình có độ phân giải cao như T220 và T221 của IBM đã được bán trong quá khứ, nhưng chúng đã thấy ít sự thay đổi do chi phí khoảng 8400 đô la.

Đánh giá iPhone 4 năm 2010, Joshua Topolsky nhận xét:

"trước mắt chúng tôi, chưa bao giờ có màn hình chi tiết, rõ ràng hoặc có thể xem được hơn trên bất kỳ thiết bị di động nào. Không chỉ màu sắc và màu đen sâu và phong phú, mà bạn chỉ đơn giản là không thể nhìn thấy các pixel trên các trang web màn hình có thể xếp sau dòng nội dung pixel khi thu nhỏ trên 3GS hoàn toàn có thể đọc được trên iPhone 4, mặc dù văn bản vượt quá mức vi mô. "

Bill Hill, cựu nhân viên của Microsoft, một chuyên gia về kết xuất phông chữ, đã đưa ra những nhận xét tương tự:

Từng đó độ phân giải là tuyệt đẹp. Để thấy nó trên một thiết bị chính như iPad, chứ không phải là một màn hình kỳ lạ trị giá 13.000 USD, thật sự đáng kinh ngạc, và điều mà tôi đã chờ đợi hơn một thập kỷ để xem. Nó sẽ thiết lập một tiêu chuẩn cho độ phân giải trong tương lai mà mọi nhà sản xuất thiết bị và PC khác sẽ phải theo.

Nhà văn John Gruber cho rằng sự xuất hiện của Màn hình Retina trên máy tính sẽ thúc đẩy nhu cầu thiết kế lại giao diện và thiết kế cho màn hình mới:
Kiểu thiết kế thông tin phong phú, dữ liệu dày đặc được Edward Tufte tán thành giờ đây không chỉ có thể được thực hiện trên màn hình máy tính mà còn được thưởng thức trên một. Về lựa chọn phông chữ, bạn không chỉ không cần chọn một phông chữ được tối ưu hóa để hiển thị trên màn hình, mà không nên. Phông chữ được tối ưu hóa để hiển thị màn hình trông rẻ tiền trên MacBook Pro võng mạc đôi khi hoàn toàn nhảm nhí giống như cách họ làm khi được in trong một tạp chí bóng loáng.

## Tranh cãi
Raymond Soneira, chủ tịch của DisplayMate Technologies, đã thách thức tuyên bố của Apple. Ông nói rằng sinh lý của retina con người sao cho phải có ít nhất 477 pixel mỗi inch trong màn hình hiển thị pixel để các pixel trở nên không thể nhìn thấy được bằng mắt người ở khoảng cách 12 inch (305 mm). Tuy nhiên, nhà thiên văn học và blogger khoa học Phil Plait lưu ý rằng, "nếu bạn có thị lực [tốt hơn 20/20], thì ở một bước chân, các pixel của iPhone 4S sẽ được phân giải. Hình ảnh sẽ trông như pixel. / 20 tầm nhìn], hình ảnh sẽ trông ổn... Vì vậy, theo tôi, những gì Jobs nói là ổn. Soneira, trong khi về mặt kỹ thuật, đã rất kén chọn. " Nhà thần kinh học võng mạc Bryan Jones đưa ra một phân tích tương tự về chi tiết hơn và đi đến một kết luận tương tự: "Tôi thấy các tuyên bố của Apple đứng vững với những gì mắt người có thể cảm nhận được."
Trang web fan hâm mộ của Apple CultOfMac tuyên bố rằng độ phân giải mà mắt người có thể nhận thấy ở mức 12 inch là 900 PPI, kết luận "Màn hình Retina của Apple chỉ cách đó khoảng 33%". Về chủ đề thị lực 20/20, họ cho biết "hầu hết các nghiên cứu cho thấy thị lực bình thường thực sự tốt hơn nhiều so với 20/20. Trên thực tế, những người có thị lực bình thường thường không nhìn thấy thị lực của họ giảm xuống 20/20 cho đến khi họ 60 tuổi hoặc 70 tuổi "(được xác nhận bởi các chuyên gia kiểm tra thị lực Precision Vision). CultOfMac cũng lưu ý rằng mọi người không phải lúc nào cũng xem màn hình ở một khoảng cách không đổi và đôi khi sẽ di chuyển lại gần hơn, tại thời điểm đó, màn hình không còn có thể được phân loại là Retina.

## Đối thủ cạnh tranh
Điện thoại thông minh đầu tiên sau iPhone 4 xuất hiện với màn hình hiển thị mật độ pixel tương đương là Nokia E6, chạy Symbian Anna, với độ phân giải 640 × 480 ở kích thước màn hình 62,5mm. Tuy nhiên, đây là trường hợp riêng biệt cho nền tảng, vì tất cả các thiết bị dựa trên Symbian ^ 3 khác có màn hình lớn hơn với độ phân giải thấp hơn. Một số điện thoại thông minh Symbian cũ hơn, bao gồm Nokia N80 và N90, có màn hình 2.1 inch ở mức 259 ppi, đây là một trong những sản phẩm sắc nét nhất tại thời điểm đó. Điện thoại thông minh Android đầu tiên có cùng màn hình - Meizu M9 đã được ra mắt vài tháng sau đó vào đầu năm 2011. vào tháng 10 cùng năm, Galaxy Nexus đã được công bố, có màn hình với độ phân giải tốt hơn. vào năm 2013, hơn 300 ppimark đã được tìm thấy trên các điện thoại tầm trung như Moto G. Từ 2013 2015, nhiều thiết bị hàng đầu như Samsung Galaxy S4 và HTC One (M8) có màn hình 1080p (FHD) khoảng 5 inch cho một Hơn 400 PPI vượt qua mật độ Retina trên iPhone 5. Thiết kế lại lớn nhất mới nhất của iPhone, iPhone 6, có độ phân giải 1334 × 750 trên màn hình 4,7 inch, trong khi các đối thủ như Samsung Galaxy S6 có màn hình QHD có độ phân giải 2560 × 1440, gần gấp bốn lần số pixel được tìm thấy trong iPhone 6, mang lại cho S6 một 577 PPI gần gấp đôi so với 326 PPI của iPhone 6.
IPhone 6 Plus lớn hơn có "Màn hình Retina HD", màn hình 5,5 inch 1080p với 401 PPI, hầu như không gặp hoặc tụt hậu so với các đối thủ phablet Android như OnePlus One và Samsung Galaxy Note 4. Ngoài độ phân giải, tất cả Các thế hệ màn hình iPhone Retina nhận được xếp hạng cao cho các khía cạnh khác như độ sáng và độ chính xác màu, so với các điện thoại thông minh hiện đại, trong khi một số thiết bị Android như LG G3 đã hy sinh chất lượng màn hình và thời lượng pin để có độ phân giải cao. Ars Technica đã đề xuất "sự thừa thãi của rất nhiều tính năng điện thoại hàng đầu, chuyển từ 720p sang 1080p sang 1440p và hơn thế nữa... mọi thứ đều rất tốt để có, nhưng bạn khó có thể tranh luận rằng bất kỳ trong số chúng đều cần thiết". Hơn nữa, các nhà phát triển có thể tối ưu hóa nội dung tốt hơn cho iOS do có ít kích thước màn hình của Apple trái ngược với các biến thể định dạng hiển thị rộng của Android.
Nhiều mẫu Ultrabook dựa trên Windows đã cung cấp tiêu chuẩn màn hình 1080p (FHD) từ năm 2012 và thường là QHD hoặc QHD + dưới dạng màn hình nâng cấp tùy chọn. Màn hình Retina là tiêu chuẩn trên MacBook Pro và MacBook thế hệ thứ 3, được phát hành lần lượt vào năm 2012 và 2015. Apple đã triển khai màn hình Retina trong thế hệ thứ ba của dòng máy tính xách tay nhập cảnh, MacBook Air, vào năm 2018.

title: Màn hình Retina

wikitext:
{{Nhiều hình
| align = right
| direction = vertical
| caption_align = center
| header_align = center
| image1 = Retina Display.jpg
| alt1 = Retina display on iPhone 4
| caption1 = Một phần của màn hình Retina trên [[iPhone 4]]. Các pixel không thể nhìn thấy ở khoảng cách nhìn, tạo ấn tượng về văn bản giống như in ấn.
| image2 = Non-Retina Display.jpg
| alt2 = Retina display on iPhone 3GS
| caption2 = Một phần của màn hình thường trên [[iPhone 3GS]]. Các pixel có thể nhìn thấy ở khoảng cách nhìn.
| width =
}}
'''Màn hình Retina''' là tên thương hiệu được [[Apple]] sử dụng cho loạt màn hình IPS [[LCD]] và màn hình [[OLED]] có [[mật độ điểm ảnh]] cao hơn màn hình truyền thống của Apple. Apple đã đăng ký thuật ngữ "Retina" làm nhãn hiệu liên quan đến máy tính và [[thiết bị di động]] với Văn phòng Bằng sáng chế và Thương hiệu Hoa Kỳ, Văn phòng [[Sở hữu trí tuệ|Sở hữu Trí tuệ]] Canada và ở Jamaica. Vào ngày 27 tháng 11 năm 2012, văn phòng Bằng sáng chế và Thương hiệu Hoa Kỳ đã phê duyệt ứng dụng của Apple và "Retina" hiện là nhãn hiệu đã đăng ký cho thiết bị máy tính.

Khi một sản phẩm của Apple có màn hình Retina, mỗi tiện ích [[giao diện người dùng]] được nhân đôi [[chiều rộng]] và [[chiều cao]] để bù cho các [[pixel]] nhỏ hơn. Apple gọi chế độ này là chế độ HiDPI. Mục tiêu của màn hình Retina là làm cho màn hình hiển thị văn bản và hình ảnh cực kỳ sắc nét, do đó, pixel không thể nhìn thấy bằng mắt thường. Điều này cho phép hiển thị để cạnh tranh với các đường cong mượt mà và độ sắc nét của văn bản in và tính trực tiếp của các bản in ảnh.<ref name="Serif vs. Sans-Serif Fonts for HD Screens">{{chú thích web|last1=Nielsen|first1=Jakob|title=Serif vs. Sans-Serif Fonts for HD Screens|url=http://www.nngroup.com/articles/serif-vs-sans-serif-fonts-hd-screens/|publisher=Nielsen Norman Group|access-date =ngày 28 tháng 7 năm 2015}}</ref><ref name="Apple iPad 3 press release">{{chú thích web|title=Apple iPad 3 press release|url=https://www.apple.com/pr/library/2012/03/07Apple-Launches-New-iPad.html|publisher=Apple|access-date =ngày 28 tháng 7 năm 2015}}</ref><ref>{{chú thích web|last1=Gruber|first1=John|title=Pixel Perfect|url=http://daringfireball.net/2012/08/pixel_perfect|website=Daring Fireball|access-date =ngày 28 tháng 7 năm 2015}}</ref>

Những màn hình chất lượng tốt hơn này đã dần được phát hành trong một số năm và thuật ngữ này hiện được sử dụng cho gần như tất cả các sản phẩm của Apple có chứa màn hình, bao gồm Apple Watch, iPhone, [[iPod Touch]], iPad, MacBook, MacBook Air, MacBook Pro và iMac. Apple sử dụng các phiên bản hơi khác nhau của thuật ngữ cho các model này, bao gồm Màn hình Retina HD cho iPhone 6 và các phiên bản mới hơn và Màn hình Retina 4K / 5K cho iMac.<ref>{{chú thích web|title=iMac — Tech Specs — Apple|url=https://www.apple.com/imac/specs/|website=Apple|access-date =ngày 22 tháng 3 năm 2016}}</ref>

Màn hình Retina của Apple không phải là một tiêu chuẩn tuyệt đối mà thay đổi tùy thuộc vào kích thước màn hình trên thiết bị và mức độ gần gũi của người dùng khi xem màn hình. Khi người dùng xem màn hình ở khoảng cách gần hơn với mắt của họ, như trên các thiết bị nhỏ hơn có màn hình nhỏ hơn, màn hình có nhiều PPI (Pixels Per Inch), trong khi các thiết bị lớn hơn có màn hình lớn hơn mà người dùng xem màn hình xa hơn sẽ sử dụng ít PPI hơn. Các phiên bản thiết bị sau này đã được cải thiện thêm, được tính bằng sự gia tăng kích thước màn hình (iPhone 6 Plus) hoặc tỷ lệ tương phản (iPhone 6 Plus và iMac với Màn hình Retina 4K/5K) hoặc gần đây hơn với số lượng PPI (iPhone X, XS, XS Max, 11 Pro và 11 Pro Max), do đó Apple sử dụng tên "Màn hình Retina HD", "Màn hình Retina 4K/5K", "Màn hình Super Retina HD" hoặc "Màn hình Liquid Retina HD".

== Cơ sở lý luận ==
Khi giới thiệu [[iPhone 4]], [[Steve Jobs]] cho biết số lượng pixel cần thiết cho màn hình Retina là khoảng 300 PPI cho một thiết bị được giữ cách mắt từ 10 đến 12 inch. Một cách để thể hiện điều này dưới dạng một đơn vị là pixel trên mỗi độ (PPD) có tính đến cả độ phân giải màn hình và khoảng cách mà thiết bị được xem. Dựa trên con số 300 dự đoán của Jobs, ngưỡng cho màn hình Retina bắt đầu ở giá trị PPD là 57 PPD. 57 PPD có nghĩa là một hình [[tam giác]] gầy cao với [[chiều cao]] bằng khoảng cách xem và góc trên cùng một độ sẽ có một cơ sở trên màn hình của thiết bị bao phủ 57 pixel. Bất kỳ chất lượng xem màn hình nào (từ màn hình điện thoại đến máy chiếu lớn) đều có thể được mô tả bằng thông số phổ quát không phụ thuộc kích thước này. Lưu ý rằng tham số PPD không phải là tham số nội tại của chính màn hình, không giống như độ phân giải pixel tuyệt đối (ví dụ 1920 × 1080 pixel) hoặc mật độ pixel tương đối (ví dụ: 401 PPI), nhưng phụ thuộc vào khoảng cách giữa màn hình và mắt của màn hình người (hoặc ống kính của thiết bị) đang xem màn hình; di chuyển mắt đến gần màn hình sẽ làm giảm PPD và di chuyển ra khỏi nó làm tăng PPD theo tỷ lệ với khoảng cách. Nó có thể được tính theo công thức:

<math> 2 d r \tan(0.5^\circ)</math>

Trong đó <math>d</math> là khoảng cách đến màn hình, <math>r</math> là độ phân giải của màn hình tính theo pixel trên mỗi đơn vị chiều dài và <math>1^\circ</math> là khẩu độ của hình nón có đỉnh là [[tiêu cự]] trên màn hình và [[chiều cao]] <math>d</math>. Hình nón này tương ứng quang học với một hình nón bên trong mắt có cùng gốc và đỉnh ở một tiêu điểm khác là hố mắt. Khẩu độ đó, có thể được đo bằng các thử nghiệm trường thị giác, rất khác nhau giữa các đối tượng khác nhau của con người.

Trong thực tế, cho đến nay Apple đã chuyển đổi màn hình của thiết bị thành Retina bằng cách nhân đôi số pixel theo mỗi hướng, tăng gấp bốn lần tổng độ phân giải. Sự gia tăng này tạo ra một giao diện sắc nét hơn ở cùng kích thước vật lý. Ngoại lệ duy nhất này là iPhone 6 Plus, hiển thị màn hình của nó với số lượng gấp ba số pixel theo mỗi hướng, trước khi lấy mẫu xuống độ phân giải 1080p.

== Model ==
Các màn hình được sản xuất trên toàn thế giới bởi các nhà cung cấp khác nhau. Hiện tại, màn hình của iPad đến từ [[Samsung Electronics|Samsung]], trong khi màn hình MacBook Pro, iPhone và iPod Touch được sản xuất bởi LG Display và Japan Display Inc. Có sự thay đổi công nghệ màn hình từ màn hình Twisted Nematic (TN), [[Màn hình tinh thể lỏng|tinh thể lỏng]] (LCD) đến màn hình IPS LCD bắt đầu với các mẫu iPhone 4 vào tháng 6 năm 2010.

Apple tiếp thị các thiết bị sau như có Màn hình Retina, Retina HD, Liquid Retina HD, Super Retina HD, Super Retina XDR hoặc Retina 4K/5K:

{| class="wikitable sortable" style="text-align:center"
|-
! rowspan=2 | Model<ref>
 {{chú thích web
  | title=Apple – iPod Touch – Technical Specifications
  | url=https://www.apple.com/ipod-touch/specs.html
 }}</ref><ref>
 {{chú thích web
  | title=Apple – iPhone – Technical Specifications
  | url=https://www.apple.com/iphone/specs.html
 }}</ref><ref>
 {{chú thích web
  | title=Apple – iPad – Technical Specifications
  | url=https://www.apple.com/ipad/specs
 }}</ref><ref>
 {{chú thích web
  | title=Apple – MacBook Pro – Technical Specifications
  | url=https://www.apple.com/macbook-pro/specs/
 }}</ref><ref>
 {{chú thích web
  | title=Apple – iMac – Technical Specifications
  | url=https://www.apple.com/imac/specs/
 }}</ref>
! rowspan="2" width="100px" | Tên tiếp thị
! rowspan="2" width="100px" | Kích thước màn hình
! rowspan="2" | [[Độ phân giải màn hình|Độ phân giải]]
! rowspan="2" | Tỉ lệ
! colspan="2" | Mật độ pixel
! rowspan="2" | Kích cỡ pixel
(µm)
! rowspan="2" | Mật độ pixel góc
(px/°; tại khoảng cách {{abbr|đh|điển hình}})
! rowspan="2" | Khoảng cách nhìn đh

! rowspan="2" | Tổng số pixel
|-
! ppi
! px/cm
|-
| [[Apple Watch]] 38mm
| rowspan="6" | Màn hình Retina
| {{convert|1,32|in|mm|abbr=on}}
| 272×340
| rowspan="2" |4:5
| rowspan="8" | 326
| rowspan="8" | 128
| rowspan="8" | 77.9
| rowspan="8" | 56.9
| rowspan="12" |{{convert|10|in|cm|abbr=on}}
| {{0|00,0}}92,480
|-
| [[Apple Watch]] 42mm
| {{convert|1,54|in|mm|abbr=on}}
| 312×390
| {{0|00,}}121,680
|-
| [[Apple Watch]] 40mm
| {{convert|1,57|in|mm|abbr=on}}
| 324×394
| rowspan="2" |16:13
| {{0|00,}}127,656
|-
| [[Apple Watch]] 44mm
| {{convert|1,73|in|mm|abbr=on}}
| 368×448
| {{0|00,}}164,864
|-
| [[iPhone 4]], [[iPhone 4S|4S]] và [[iPod Touch (thế hệ 4)]]
| {{convert|3,5|in|mm|abbr=on}}
| [[DVGA|960×640]]
| 2:3
| {{0|00,}}614,400
|-
| [[iPhone 5]], [[iPhone 5C|5C]], [[iPhone 5S|5S]], [[iPhone SE|SE]] và iPod Touch ([[iPod Touch (thế hệ 5)|thế hệ thứ 5]], [[iPod Touch (thế hệ 6)|thứ 6]], [[iPod Touch (thế hệ 7)|thứ 7]])
| {{convert|4|in|mm|abbr=on}}
| 1136×640
| rowspan="2" |[[16:9|9:16]]
| {{0|00,}}727,040
|-
| [[iPhone 6]], [[iPhone 6S|6S]], [[iPhone 7|7]] và [[iPhone 8|8]]
| Màn hình Retina HD
| {{convert|4,7|in|mm|abbr=on}}
| 1334×750
| {{0}}1,000,500
|-
| [[iPhone XR]] và [[iPhone 11|11]]
| Màn hình Liquid Retina HD
| {{convert|6,1|in|mm|abbr=on}}
| 1792×828
| 6:13
| {{0}}1,483,776
|-
| [[iPhone 6 Plus]], [[iPhone 6S|6S Plus]], [[iPhone 7|7 Plus]] và [[iPhone 8|8 Plus]]
| Màn hình Retina HD
| {{convert|5,5|in|mm|abbr=on}}
| [[1080p|1920×1080]]
| [[16:9|9:16]]
| 401
| 158
| 63.3
| 70.0
| {{0}}2,073,600
|-
| [[iPhone X]], [[iPhone XS|XS]] và [[iPhone 11 Pro|11 Pro]]
| rowspan="2" |Màn hình Super Retina HD
| {{convert|5,8|in|mm|abbr=on}}
| 2436×1125
| rowspan="2" | 6:13
| rowspan="3" | 458
 (Sub-Pixel xanh lá cây)
 324
 (Sub-Pixel đỏ và xanh dương)<ref>Due to the [http://www.displaymate.com/Diamond_45s.html peculiar diamond Sub-Pixels layout] found in the [https://www.notebookcheck.net/Apple-iPhone-X-Smartphone-Review.264436.0.html iPhone X], [https://www.notebookcheck.net/Apple-iPhone-XS-Smartphone-Review.333546.0.html iPhone XS] and [https://www.notebookcheck.net/Apple-iPhone-XS-Max-Smartphone-Review.333544.0.html iPhone XS Max], the actual density of the Red and Blue Sub-Pixels is lower than that of the Green Sub-Pixels, being reportedly [http://www.displaymate.com/iPhoneXS_ShootOut_1s.htm 324 Sub-Pixels per inch].</ref>
| rowspan="3" | 180
 (Sub-Pixel xanh lá cây)
 127
 (Sub-Pixel đỏ và xanh dương)
| rowspan="3" | 55.5
| rowspan="3" | 79.9
| {{0}}2,740,500
|-
| [[iPhone XS|iPhone XS Max]] và [[iPhone 11 Pro|11 Pro Max]]
| {{convert|6,5|in|mm|abbr=on}}
| 2688×1242
| {{0}}3,338,496
|-
|[[iPhone XS|iPhone 13 Pro Max]]
|Màn hình Super Retina XDR OLED

|6.7 in, 109.8 cm²
|1284x2778
|9:19.5
|3,566,952
|-
| [[iPad Mini 2]], [[iPad Mini 3|3]], [[iPad Mini 4|4]] và [[iPad Mini (thế hệ 5)|5]]
| rowspan="4" | Màn hình Retina
| {{convert|7,9|in|mm|abbr=on}}
| rowspan="2" |[[QXGA|2048×1536]]
| rowspan="4" |[[4:3|3:4]]
| 326
| 128
| 77.9
| 85.4
| rowspan="8" |{{convert|15|in|cm|abbr=on}}
| rowspan="2" | {{0}}3,145,728
|-
| iPad ([[iPad (thế hệ 3)|thế hệ thứ 3]], [[iPad (thế hệ thứ 4)|thứ 4]], [[iPad (thế hệ 5)|thứ 5]], [[iPad (thế hệ 6)|thứ 6]], [[iPad Air|Air]], [[iPad Air 2|Air 2]] và [[iPad Pro|Pro 9.7"]])
|{{convert|9,7|in|mm|abbr=on}}
| rowspan="7" | 264
| rowspan="7" | 104
| rowspan="7" | 96
| rowspan="3" | 69.1
|-
| [[iPad (thế hệ thứ 7)]]
| {{convert|10,2|in|mm|abbr=on}}
| 2160×1620
| {{0}}3,499,200
|-
| [[iPad Pro|iPad Pro 10.5"]] và [[iPad Air (thế hệ thứ 3)]]
| {{convert|10,5|in|mm|abbr=on}}
| 2224×1668
| {{0}}3,709,632
|-
| [[iPad Pro|iPad Pro 11"]]
| rowspan="2" |Màn hình Liquid Retina
| {{convert|11|in|mm|abbr=on}}
| 2388×1668
| 7:10
| 68.9
| {{0}}3,983,184
|-
| [[iPad Pro|iPad Pro 12.9" (thế hệ thứ 3)]]
| rowspan="3" |{{convert|12,9|in|mm|abbr=on}}
| rowspan="3" |2732×2048
| rowspan="3" |[[4:3|3:4]]
| rowspan="3" |69.3
| rowspan="3" |{{0}}5,595,136
|-
|[[iPad Pro|iPad Pro 12.9" (thế hệ thứ 5)]]
|Màn hình Liquid Retina XDR
|-
| [[iPad Pro|iPad Pro 12.9" (thế hệ thứ nhất và thứ 2)]]
| rowspan="4" |Màn hình Retina
|-
| [[MacBook (2015)|MacBook (Retina)]] 12"
| {{convert|12|in|mm|abbr=on}}
| 2304×1440
| rowspan="3" |8:5
| 226
| rowspan="2" | 89
| rowspan="2" | 110
| 79.0
| rowspan="6" |{{convert|20|in|cm|abbr=on}}
| {{0}}3,317,760
|-
| [[MacBook Pro|MacBook Pro (thế hệ thứ 3)]] 13", [[MacBook Air]] (thế hệ thứ 3) 13"
| {{convert|13,3|in|mm|abbr=on}}
| [[WQXGA|2560×1600]]
| 227
| 79.2
| {{0}}4,096,000
|-
| [[MacBook Pro|MacBook Pro (thế hệ thứ 3)]] 15"
| {{convert|15,4|in|mm|abbr=on}}
| 2880×1800
| 221
| 87
| rowspan="4" | 120
| 77.0
| {{0}}5,184,000
|-
| [[iMac (Intel-based)#iMac with Retina display|iMac với Màn hình Retina 4K]] 21.5"
| Màn hình Retina 4K
| {{convert|21,5|in|mm|abbr=on}}
| [[Độ phân giải màn hình 4K|4096×2304]]
| rowspan="3" |[[16:9]]
| 219
| rowspan="3" | 86
| 76.3
| {{0}}9,437,184
|-
| [[iMac (Intel-based)#iMac with Retina display|iMac với Màn hình Retina 5K]] 27" và [[iMac Pro]]
| Màn hình Retina 5K
| {{convert|27|in|mm|abbr=on}}
| [[Độ phân giải màn hình 5K|5120×2880]]
| rowspan="2" | 218
| rowspan="2" | 76.0
| 14,745,600
|-
| [[Pro Display XDR]]
| Màn hình Retina 6K
| {{convert|32|in|mm|abbr=on}}
| 6016x3384
| 20,358,144
|}

Màn hình Retina độ phân giải cao hơn là tiêu chuẩn trên MacBook Pro thế hệ thứ 3 và MacBook mới, được phát hành lần lượt vào năm 2013 và 2015. MacBook Pro thế hệ thứ 4, được phát hành vào năm 2016, vẫn giữ nguyên màn hình Retina của thế hệ trước.

== Tiếp nhận ==
Đánh giá về các thiết bị Apple có màn hình Retina nhìn chung rất tích cực trên cơ sở kỹ thuật, với các bình luận mô tả đây là một cải tiến đáng kể trên màn hình trước đó và ca ngợi Apple đã hỗ trợ ứng dụng của bên thứ ba cho màn hình độ phân giải cao hiệu quả hơn so với Windows. Mặc dù các màn hình có độ phân giải cao như T220 và T221 của [[IBM]] đã được bán trong quá khứ, nhưng chúng đã thấy ít sự thay đổi do chi phí khoảng 8400 đô la.<ref name="IBM T221 - the world's finest monitor?">{{chú thích web|last1=Novakovic|first1=Nebojsa|title=IBM T221 - the world's finest monitor?|url=http://www.theinquirer.net/inquirer/news/1012426/ibm-t221-world-finest-monitor|website=The Inquirer|access-date=ngày 30 tháng 8 năm 2015|archive-date=2009-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20090914114750/http://www.theinquirer.net/inquirer/news/1012426/ibm-t221-world-finest-monitor|url-status=dead}}</ref>

Đánh giá iPhone 4 năm 2010, Joshua Topolsky nhận xét:

"trước mắt chúng tôi, chưa bao giờ có màn hình chi tiết, rõ ràng hoặc có thể xem được hơn trên bất kỳ thiết bị di động nào. Không chỉ màu sắc và màu đen sâu và phong phú, mà bạn chỉ đơn giản là không thể nhìn thấy các pixel trên các trang web màn hình có thể xếp sau dòng nội dung pixel khi thu nhỏ trên 3GS hoàn toàn có thể đọc được trên iPhone 4, mặc dù văn bản vượt quá mức vi mô. "<ref name="Topolsky iPhone 4">{{Chú thích web|url=https://www.engadget.com/2010/06/22/iphone-4-review/|title=iPhone 4 review|last=Topolsky|first=Joshua|website=Engadget|access-date =ngày 9 tháng 7 năm 2015}}</ref>

Bill Hill, cựu nhân viên của Microsoft, một chuyên gia về kết xuất [[phông chữ]], đã đưa ra những nhận xét tương tự:

Từng đó độ phân giải là tuyệt đẹp. Để thấy nó trên một thiết bị chính như iPad, chứ không phải là một màn hình kỳ lạ trị giá 13.000 USD, thật sự đáng kinh ngạc, và điều mà tôi đã chờ đợi hơn một thập kỷ để xem. Nó sẽ thiết lập một tiêu chuẩn cho độ phân giải trong tương lai mà mọi nhà sản xuất thiết bị và PC khác sẽ phải theo.<ref>{{Chú thích web|url=http://billhillsblog.blogspot.com/2012/03/3rd-generation-ipad-entering-high.html|title=The Future of Reading (quoted)|last=Hill|first=Bill|website=Blog (archived)|archive-url=https://web.archive.org/web/20120312043221/http://billhillsblog.blogspot.com/2012/03/3rd-generation-ipad-entering-high.html|archive-date=ngày 12 tháng 3 năm 2012|url-status=dead}}</ref><ref>{{Chú thích web|url=http://blog.codinghorror.com/welcome-to-the-post-pc-era/|title=Welcome to the Post PC Era|last=Atwood|first=Jeff|website=Coding Horror|access-date =ngày 9 tháng 7 năm 2015}}</ref>

Nhà văn John Gruber cho rằng sự xuất hiện của Màn hình Retina trên máy tính sẽ thúc đẩy nhu cầu thiết kế lại giao diện và thiết kế cho màn hình mới:
Kiểu thiết kế thông tin phong phú, dữ liệu dày đặc được Edward Tufte tán thành giờ đây không chỉ có thể được thực hiện trên màn hình máy tính mà còn được thưởng thức trên một. Về lựa chọn phông chữ, bạn không chỉ không cần chọn một phông chữ được tối ưu hóa để hiển thị trên màn hình, mà không nên. Phông chữ được tối ưu hóa để hiển thị màn hình trông rẻ tiền trên MacBook Pro võng mạc đôi khi hoàn toàn nhảm nhí giống như cách họ làm khi được in trong một tạp chí bóng loáng.<ref name="Pixel Perfect">{{Chú thích web|url=http://daringfireball.net/2012/08/pixel_perfect|title=Pixel Perfect|last=Gruber|first=John|website=Daring Fireball|access-date =ngày 18 tháng 9 năm 2015}}</ref>

== Tranh cãi ==
Raymond Soneira, chủ tịch của DisplayMate Technologies, đã thách thức tuyên bố của Apple. Ông nói rằng sinh lý của retina con người sao cho phải có ít nhất 477 pixel mỗi inch trong màn hình hiển thị pixel để các pixel trở nên không thể nhìn thấy được bằng mắt người ở khoảng cách 12 inch (305 mm). Tuy nhiên, nhà thiên văn học và blogger khoa học Phil Plait lưu ý rằng, "nếu bạn có thị lực [tốt hơn 20/20], thì ở một bước chân, các pixel của iPhone 4S sẽ được phân giải. Hình ảnh sẽ trông như pixel. / 20 tầm nhìn], hình ảnh sẽ trông ổn... Vì vậy, theo tôi, những gì Jobs nói là ổn. Soneira, trong khi về mặt kỹ thuật, đã rất kén chọn. " Nhà thần kinh học võng mạc Bryan Jones đưa ra một phân tích tương tự về chi tiết hơn và đi đến một kết luận tương tự: "Tôi thấy các tuyên bố của Apple đứng vững với những gì mắt người có thể cảm nhận được."<ref name="utah.edu info 1">{{chú thích web|url=http://prometheus.med.utah.edu/~bwjones/2010/06/apple-retina-display|title=Apple Retina Display|date=ngày 26 tháng 7 năm 2012|access-date=ngày 26 tháng 7 năm 2012|ngày lưu trữ=2018-12-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20181227001348/https://prometheus.med.utah.edu/~bwjones/2010/06/apple-retina-display/|url-status=dead}}</ref>

Trang web fan hâm mộ của Apple CultOfMac tuyên bố rằng độ phân giải mà mắt người có thể nhận thấy ở mức 12 inch là 900 PPI, kết luận "Màn hình Retina của Apple chỉ cách đó khoảng 33%". Về chủ đề thị lực 20/20, họ cho biết "hầu hết các nghiên cứu cho thấy thị lực bình thường thực sự tốt hơn nhiều so với 20/20. Trên thực tế, những người có thị lực bình thường thường không nhìn thấy thị lực của họ giảm xuống 20/20 cho đến khi họ 60 tuổi hoặc 70 tuổi "(được xác nhận bởi các chuyên gia kiểm tra thị lực Precision Vision). CultOfMac cũng lưu ý rằng mọi người không phải lúc nào cũng xem màn hình ở một khoảng cách không đổi và đôi khi sẽ di chuyển lại gần hơn, tại thời điểm đó, màn hình không còn có thể được phân loại là Retina.

== Đối thủ cạnh tranh ==
[[Điện thoại thông minh]] đầu tiên sau iPhone 4 xuất hiện với màn hình hiển thị mật độ pixel tương đương là Nokia E6, chạy Symbian Anna, với độ phân giải 640 × 480 ở kích thước màn hình 62,5mm. Tuy nhiên, đây là trường hợp riêng biệt cho nền tảng, vì tất cả các thiết bị dựa trên Symbian ^ 3 khác có màn hình lớn hơn với độ phân giải thấp hơn. Một số điện thoại thông minh Symbian cũ hơn, bao gồm Nokia N80 và N90, có màn hình 2.1 inch ở mức 259 ppi, đây là một trong những sản phẩm sắc nét nhất tại thời điểm đó. Điện thoại thông minh [[Android (hệ điều hành)|Android]] đầu tiên có cùng màn hình - Meizu M9 đã được ra mắt vài tháng sau đó vào đầu năm 2011. vào tháng 10 cùng năm, [[Galaxy Nexus]] đã được công bố, có màn hình với độ phân giải tốt hơn. vào năm 2013, hơn 300 ppimark đã được tìm thấy trên các điện thoại tầm trung như Moto G. Từ 2013 2015, nhiều thiết bị hàng đầu như [[Samsung Galaxy S4]] và [[HTC]] One (M8) có màn hình 1080p (FHD) khoảng 5 inch cho một Hơn 400 PPI vượt qua mật độ Retina trên iPhone 5. Thiết kế lại lớn nhất mới nhất của iPhone, iPhone 6, có độ phân giải 1334 × 750 trên màn hình 4,7 inch, trong khi các đối thủ như [[Samsung Galaxy S6]] có màn hình QHD có độ phân giải 2560 × 1440, gần gấp bốn lần số pixel được tìm thấy trong iPhone 6, mang lại cho S6 một 577 PPI gần gấp đôi so với 326 PPI của iPhone 6.<ref name="techradar.com">{{chú thích web|url=http://www.techradar.com/us/news/phone-and-communications/mobile-phones/samsung-galaxy-s6-vs-iphone-6-1286508|title=Samsung Galaxy S6 vs iPhone 6|publisher=|ngày truy cập=2018-12-11|archive-date=2016-08-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20160828192357/http://www.techradar.com/us/news/phone-and-communications/mobile-phones/samsung-galaxy-s6-vs-iphone-6-1286508|url-status=dead}}</ref>

IPhone 6 Plus lớn hơn có "Màn hình Retina HD", màn hình 5,5 inch 1080p với 401 PPI, hầu như không gặp hoặc tụt hậu so với các đối thủ [[phablet]] Android như [[OnePlus]] One và [[Samsung Galaxy Note 4]]. Ngoài độ phân giải, tất cả Các thế hệ màn hình iPhone Retina nhận được xếp hạng cao cho các khía cạnh khác như độ sáng và độ chính xác màu, so với các điện thoại thông minh hiện đại, trong khi một số thiết bị Android như LG G3 đã hy sinh chất lượng màn hình và thời lượng pin để có độ phân giải cao. Ars Technica đã đề xuất "sự thừa thãi của rất nhiều tính năng điện thoại hàng đầu, chuyển từ [[720p]] sang 1080p sang 1440p và hơn thế nữa... mọi thứ đều rất tốt để có, nhưng bạn khó có thể tranh luận rằng bất kỳ trong số chúng đều cần thiết". Hơn nữa, các nhà phát triển có thể tối ưu hóa nội dung tốt hơn cho [[iOS]] do có ít kích thước màn hình của Apple trái ngược với các biến thể định dạng hiển thị rộng của Android.

Nhiều mẫu Ultrabook dựa trên Windows đã cung cấp tiêu chuẩn màn hình 1080p (FHD) từ năm 2012 và thường là QHD hoặc QHD + dưới dạng màn hình nâng cấp tùy chọn. Màn hình Retina là tiêu chuẩn trên MacBook Pro và MacBook thế hệ thứ 3, được phát hành lần lượt vào năm 2012 và 2015. Apple đã triển khai màn hình Retina trong thế hệ thứ ba của dòng máy tính xách tay nhập cảnh, MacBook Air, vào năm 2018.{{citation needed|date=November 2018}}{{failed verification|date=November 2018|reason=Source doesn't mention MacBook Pro resolution or release date}}

== Tham khảo ==
{{tham khảo|30em}}


text:
# Bảo tàng Quận ở Konin
Bảo tàng Quận ở Konin (tiếng Ba Lan: Muzeum Okręgowe w Koninie) là một bảo tàng tọa lạc tại số 6 Phố Muzealna, Konin, Ba Lan. Trụ sở chính của Bảo tàng là Lâu đài ở Gosławice.

## Lược sử hình thành
Bảo tàng Quận ở Konin được thành lập trên cơ sở là Phòng tưởng niệm khu vực, được thành lập vào năm 1953 theo khởi xướng của các thành viên Chi nhánh Hiệp hội Du lịch và Tham quan Ba Lan (PTTK) ở Konin. Chỗ ngồi của căn phòng là trong các cửa hàng ở ngã tư của ul. Spring of Nations với ul. Gwoździarska. Năm 1956, Phòng được chuyển đổi thành Bảo tàng Khu vực, nằm trong tòa nhà ở ul. Słowackiego, nơi có rạp chiếu phim "Moderne" trước chiến tranh. Bảo tàng được điều hành bởi các thành viên của PTTK.
Bảo tàng lưu vực Konin
Theo nghị quyết của Đoàn Chủ tịch Hội đồng Quốc gia Poviat ngày 1 tháng 2 năm 1966, Bảo tàng Lưu vực Konin được thành lập tại Konin. Đây là bảo tàng thuộc sở hữu nhà nước đầu tiên ở tỉnh Konin. Nó được đứng đầu bởi Tiến sĩ Andrzej Nowak. Nó nằm trong tòa nhà của trường khai thác cơ bản ở Konin - Marantów. Năm 1967, cuộc triển lãm cố định đầu tiên được mở (trên diện tích khoảng 200 m2). Các phòng được cung cấp miễn phí bởi Konin Brown Coal Mine, nơi trước đây đã tiếp quản một số bộ sưu tập (khoảng 600 hiện vật) từ Bảo tàng Khu vực đã thanh lý.
Bảo tàng Quận
Sau cải cách hành chính năm 1975, cơ sở này được chuyển giao nguyên trạng là một bảo tàng cấp huyện. Tiến sĩ Łucja Pawlicka-Nowak trở thành giám đốc. Đó là thời kỳ tăng cường các hoạt động nghiên cứu trong lĩnh vực khảo cổ học và dân tộc học, và mở rộng bộ sưu tập. Từ tháng 7 năm 1982, Bảo tàng Quận có trụ sở tại Gosławice. Lâu đài được đưa vào sử dụng năm 1986. Vào tháng 1 năm 1990, những du khách đầu tiên có thể xem triển lãm "Trang viên Ba Lan" trong trang viên được tái thiết. Năm 2010, triển lãm mới được đưa vào sử dụng trong khu nhà vựa đã được cải tạo.

title: Bảo tàng Quận ở Konin

wikitext:
{{Infobox museum|name=Bảo tàng Quận ở Konin|native_name=Muzeum Okręgowe w Koninie|native_name_lang=tiếng Ba Lan|image=District Museum in Konin - Gosławice Granary - 01.jpg|coordinates=52°17′28″N 18°15′30″E|established=1956|location=Số 6 Phố Muzealna, [[Konin]], Ba Lan|website=}}

'''Bảo tàng Quận ở Konin''' ([[tiếng Ba Lan]]: ''Muzeum Okręgowe w Koninie'') là một [[Viện bảo tàng|bảo tàng]] tọa lạc tại số 6 Phố Muzealna, [[Konin]], [[Ba Lan]].<ref>[https://www.umww.pl/instytucje-kultury-samorzadu-wojewodztwa-wielkopolskiego Biuletyn Informacji Publicznej Samorządu Województwa Wielkopolskiego]. [dostęp 2019-12-12].</ref> Trụ sở chính của Bảo tàng là Lâu đài ở Gosławice.<ref>{{Chú thích web |url=http://www.muzeum.com.pl/component/option,com_frontpage/Itemid,1/lang,polish/ |ngày truy cập=2020-10-31 |tựa đề=Strona internetowa muzeum |archive-date=2017-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170701042119/http://www.muzeum.com.pl/component/option,com_frontpage/Itemid,1/lang,polish/ |url-status=dead }}</ref>

== Lược sử hình thành ==
Bảo tàng Quận ở Konin được thành lập trên cơ sở là Phòng tưởng niệm khu vực, được thành lập vào năm 1953 theo khởi xướng của các thành viên Chi nhánh [[Hiệp hội Du lịch và Tham quan Ba Lan]] (PTTK) ở Konin. Chỗ ngồi của căn phòng là trong các cửa hàng ở ngã tư của ul. Spring of Nations với ul. Gwoździarska. Năm 1956, Phòng được chuyển đổi thành Bảo tàng Khu vực, nằm trong tòa nhà ở ul. Słowackiego, nơi có rạp chiếu phim "Moderne" trước chiến tranh. Bảo tàng được điều hành bởi các thành viên của PTTK.

Bảo tàng lưu vực Konin

Theo nghị quyết của Đoàn Chủ tịch Hội đồng Quốc gia Poviat ngày 1 tháng 2 năm 1966, Bảo tàng Lưu vực Konin được thành lập tại Konin. Đây là bảo tàng thuộc sở hữu nhà nước đầu tiên ở tỉnh Konin. Nó được đứng đầu bởi Tiến sĩ Andrzej Nowak. Nó nằm trong tòa nhà của trường khai thác cơ bản ở Konin - Marantów. Năm 1967, cuộc triển lãm cố định đầu tiên được mở (trên diện tích khoảng 200 m2). Các phòng được cung cấp miễn phí bởi Konin Brown Coal Mine, nơi trước đây đã tiếp quản một số bộ sưu tập (khoảng 600 hiện vật) từ Bảo tàng Khu vực đã thanh lý.

Bảo tàng Quận

Sau cải cách hành chính năm 1975, cơ sở này được chuyển giao nguyên trạng là một bảo tàng cấp huyện. Tiến sĩ Łucja Pawlicka-Nowak trở thành giám đốc. Đó là thời kỳ tăng cường các hoạt động nghiên cứu trong lĩnh vực khảo cổ học và dân tộc học, và mở rộng bộ sưu tập. Từ tháng 7 năm 1982, Bảo tàng Quận có trụ sở tại Gosławice. Lâu đài được đưa vào sử dụng năm 1986. Vào tháng 1 năm 1990, những du khách đầu tiên có thể xem triển lãm "Trang viên Ba Lan" trong trang viên được tái thiết. Năm 2010, triển lãm mới được đưa vào sử dụng trong khu nhà vựa đã được cải tạo.

== Tham khảo ==
{{tham khảo}}

[[Thể loại:Bảo tàng Ba Lan]]

title: Bảo tàng Quận ở Konin

Vị trí: Số 6 Phố Muzealna, Konin, Ba Lan


text:
# Carex panormitana
Carex panormitana là một loài thực vật có hoa trong họ Cói. Loài này được Guss. mô tả khoa học đầu tiên năm 1844.

title: Carex panormitana

wikitext:
{{tiêu đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Carex panormitana''
| status =
| status_system =
| status_ref =
| image = Carex panormitana.jpg
| image_caption =
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| unranked_divisio = [[Thực vật có hoa|Angiospermae]]
| unranked_classis = [[Thực vật một lá mầm|Monocots]]
| ordo = [[Bộ Hòa thảo|Poales]]
| familia = [[Họ Cói|Cyperaceae]]
| genus = ''[[Carex]]''
| species = '''''C. panormitana'''''
| binomial = ''Carex panormitana''
| binomial_authority = [[Giovanni Gussone|Guss.]], 1844
}}
'''''Carex panormitana''''' là một loài [[thực vật có hoa]] trong [[họ Cói]]. Loài này được Guss. mô tả khoa học đầu tiên năm 1844.<ref>{{chú thích web|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-229516| title=''Carex panormitana''|access-date =ngày 11 tháng 6 năm 2013| author=The Plant List | year =2010}}</ref>

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

==Liên kết ngoài==
*{{Thể loại Commons nội dòng|Carex panormitana}}
*{{Wikispecies nội dòng|Carex panormitana}}
*{{IPNI2|Carex panormitana|301431-1|access-date =ngày 11 tháng 6 năm 2013}}

[[Thể loại:Carex|P]]
[[Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1844]]

{{Cyperoideae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Giới (regnum): Plantae

(không phân hạng): Angiospermae Monocots

Bộ (ordo): Poales

Họ (familia): Cyperaceae

Chi (genus): Carex

Loài (species): C. panormitana

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Carex panormitana · Guss., 1844


text:
# Calileptoneta sylva
Calileptoneta sylva là một loài nhện trong họ Leptonetidae.
Loài này thuộc chi Calileptoneta. Calileptoneta sylva được Ralph Vary Chamberlin & W. Ivie miêu tả năm 1942.

title: Calileptoneta sylva

wikitext:
{{italictitle}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Calileptoneta sylva''
| image =
| image caption =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| unranked_classis = [[Arachnomorpha]]
| subphylum = [[Động vật Chân kìm|Chelicerata]]
| classis = [[Lớp Hình nhện|Arachnida]]
| ordo = [[Nhện|Araneae]]
| familia = [[Leptonetidae]]
| genus = ''[[Calileptoneta]]''
| species = '''''C. sylva'''''
| binomial = ''Calileptoneta sylva''
| binomial_authority = ([[Ralph Vary Chamberlin|Chamberlin]] & [[Wilton Ivie|Ivie]], [[1942]])
}}
'''''Calileptoneta sylva''''' là một loài [[nhện]] trong họ [[Leptonetidae]].<ref>{{aut|Platnick, Norman I.}} (2010): [http://research.amnh.org/entomology/spiders/catalog/ The world spider catalog], version 10.5. ''American Museum of Natural History''.</ref>

Loài này thuộc chi ''[[Calileptoneta]]''. ''Calileptoneta sylva'' được [[Ralph Vary Chamberlin]] & [[W. Ivie]] miêu tả năm 1942.

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

==Tham khảo==
* {{Wikispecies nội dòng|Calileptoneta sylva}}

[[Thể loại:Calileptoneta]]

{{Araneae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Phân ngành (subphylum): Chelicerata

(không phân hạng): Arachnomorpha

Lớp (class): Arachnida

Bộ (ordo): Araneae

Họ (familia): Leptonetidae

Chi (genus): Calileptoneta

Loài (species): C. sylva

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Calileptoneta sylva · (Chamberlin & Ivie, 1942)


text:
# Mimulopsis
Mimulopsis là chi thực vật có hoa trong họ Acanthaceae.

title: Mimulopsis

wikitext:
{{tiêu đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| image =
| image_caption =
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| unranked_divisio = [[Thực vật có hoa|Angiospermae]]
| unranked_classis = [[Eudicots]]
| ordo = [[Lamiales]]
| familia = [[Acanthaceae]]
| genus = ''Mimulopsis''
| genus_authority = [[Georg August Schweinfurth|Schweinf.]] (1868)
| subdivision_ranks = [[Loài|Các loài]]
| subdivision = Xem trong bài.
| type_species = ''[[Mimulopsis solmsii|M. solmsii]]''<ref name="ing">{{chú thích web
 | url = http://botany.si.edu/ing/INGsearch.cfm?searchword=Mimulopsis
 | title = ''Mimulopsis'' G
 | access-date = ngày 6 tháng 5 năm 2008
 | date = ngày 9 tháng 2 năm 1996
 | work = [[Index Nominum Genericorum]]
 | publisher = [[International Association for Plant Taxonomy]]
}}</ref>
| name = ''Mimulopsis''
}}
'''''Mimulopsis''''' là chi [[thực vật có hoa]] trong họ [[Acanthaceae]].<ref>{{chú thích web| url=http://www.theplantlist.org/browse/A/Acanthaceae/Mimulopsis/ |title=''Mimulopsis''| work=The Plant List |access-date =ngày 16 tháng 6 năm 2013}}</ref>

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

==Tham khảo==

*{{Thể loại Commons nội dòng|Mimulopsis}}
*{{wikispecies-inline|Mimulopsis}}

[[Thể loại:Mimulopsis| ]]
[[Thể loại:Thực vật Madagascar]]
[[Thể loại:Họ Ô rô]]
[[Thể loại:Thực vật châu Phi]]

{{Ruellieae-stub}}

title: Phân loại khoa học

(không phân hạng): Angiospermae Eudicots

Bộ (ordo): Lamiales

Họ (familia): Acanthaceae

Chi (genus): Mimulopsis · Schweinf. (1868)

title: Loài điển hình

Loài điển hình: M. solmsii

title: Các loài

Các loài: Xem trong bài.


text:
# Gyrothyraceae
Gyrothyraceae là một họ rêu trong bộ Jungermanniales.

title: Gyrothyraceae

wikitext:
{{Bảng phân loại
| name = ''Gyrothyraceae''
| status =
| status_system =
| status_ref =
| image =
| image_caption =
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| divisio = [[Marchantiophyta]]
| classis = [[Jungermanniopsida]]
| ordo = [[Jungermanniales]]
| familia = '''Gyrothyraceae'''
| familia_authority =
}}
'''''Gyrothyraceae''''' là một họ [[rêu]] trong bộ [[Jungermanniales]].<ref>{{chú thích web|url=http://www.theplantlist.org/1.1/browse/B/Gyrothyraceae/| title=''Gyrothyraceae''|access-date=ngày 11 tháng 6 năm 2014| author=The Plant List | year =2010}}</ref>

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

==Liên kết ngoài==
*{{commonscat-inline|Gyrothyraceae}}
*{{wikispecies-inline|Gyrothyraceae}}

[[Thể loại:Gyrothyraceae]]

{{Jungermanniales-stub}}

title: Phân loại khoa học

Ngành (divisio): Marchantiophyta

Lớp (class): Jungermanniopsida

Bộ (ordo): Jungermanniales

Họ (familia): Gyrothyraceae