text:
# Bệnh Phenylketone niệu
Bệnh Phêninkêtô niệu là bệnh di truyền gây rối loạn chuyển hóa phênylalanin (Phe) thành tirôzin (Tyr) do thiếu enzym phênylalanin hyđrôxylaza, vì gen mã hoá enzym này bị mất chức năng bởi một đột biến lặn. Thuật ngữ này dịch từ tiếng Anh: Phenylketonuria chỉ rối loạn trao đổi chất do di truyền ở người, thường viết tắt là PKU.
Bệnh được phát hiện nhờ thầy thuốc kiêm nhà sinh hoá học người Na-uy là Ivar Asbjørn Følling vào năm 1934.

## Biểu hiện
Về mặt di truyền học, người bệnh mang cặp alen PAH ở trạng thái lặn (mất chức năng) từ trong  phôi, nghĩa là Phe (phênylalanin) đã không hề được phân giải từ khi mới chỉ là hợp tử trong dạ con người mẹ. Tuy nhiên, người mẹ đã phân giải "hộ" chất này (phênylalanine) trong suốt quá trình mang thai, nên người bệnh sơ sinh bị PKU vẫn hoàn toàn bình thường. Do đó, không thể phát hiện được bệnh bằng mọi phương pháp hiện có, vì chẳng có một bất thường nào được biểu hiện. Ngay cả các phương pháp sàng lọc trước sinh và sơ sinh hiện nay cũng không thể phát hiện triệu chứng sinh hoá chủ chốt của PKU là nồng độ bất thường của Phe (phênylalanine).
Chỉ có thể phát hiện sớm nhất triệu chứng bệnh PKU khi xét nghiệm máu bé lúc 25 đến 30 ngày tuổi. Mẫu máu thường lấy bằng cách chích từ gót chân của bé.
Nếu bé đã mang cặp alen gây bệnh mà không được chẩn đoán đúng kết hợp với chế độ ăn uống, điều trị thích hợp thì khi mọi biểu hiện bệnh là đầy đủ và cũng là đã muộn:
- Bệnh nhi thường co giật, tăng động, điện não đồ bất thường, da và tóc có thể nhạt hơn bình thường hoặc giống như biểu hiện bệnh chàm.
- Mồ hôi và nước tiểu của bé có mùi đặc biệt như "mùi mốc", do phenylaxêtat tạo ra nhiều qua quá trình oxy hóa phêninkêton.
- Đứa trẻ càng lớn thì càng nhẹ cân và đầu càng nhỏ (tật microcephaly). Nhận thức chậm, trí tuệ rất kém và có nhiều trường hợp trở nên "điên loạn" mà nhẹ nhất là mất trí, rối loạn tâm thần.
- Ngoài ra, có nhiều trẻ sinh ra bị PKU không điều trị có thể bị bệnh tim.[1][5]

Tuy nhiên, nếu được phát hiện và điều trị kịp thời thì kết quả cho những người được điều trị PKU là rất tốt: Hầu hết những "người bệnh" này hoàn toàn bình thường, không hề có vấn đề gì về thể chất, trí tuệ hoặc thần kinh hay bất kì phát triển bất thường nào khác. Cách điều trị đơn giản nhất và rất hiệu quả là chế độ ăn kiêng Phe, chế độ này đã được xác định từ năm 1953.

## Cơ chế
- Bình thường, Phe (phêninalanin) là một loại amino acid hay gặp trong nhiều loại thức ăn, sau tiêu hoá sẽ được một enzim chuyển hoá thành tirôzin (Tyr).  Enzym này là phênylalanin hyđrôxylaza (phenylalanine hydroxylase). Tyr (tirôzin)  là tiền chất quan trọng để sản xuất sêrotonin, các catecholoamine (chất dẫn truyền thần kinh),  mêlanin cùng nhiều hợp chất quan trọng khác.[3]
- Khi gen mã hoá enzim này (gọi là gen PAH) đột biến thì nó bị mất chức năng: không sản sinh đủ enzim phênylalanin hyđrôxylaza hoặc thiếu hoàn toàn, do đó người bị đột biến này ở trạng thái đồng hợp lặn vừa bị thiếu Tyr (tirôzin) lại vừa bị Phe (phêninalanin) ứ đọng, một phần phêninalanin ứ đọng lên não, tích tụ lại và đầu độc các nơron trung ương, gây thiểu năng trí tuệ, có khi mất trí, chưa kể các biến dạng thực thể của người bệnh.[1][7]
- Hiện nay, khoa học phân biệt hai dạng bệnh PKU: dạng cổ điển (classic PKU) và dạng biến đổi (VVariant PKU).

PKU cổ điển được xem như là một rối loạn gen lặn tự phát, mà người bệnh mang cả hai alen lặn của gen PAH (phenylalanine hydroxylase gene), nằm trên cả hai nhiễm sắc thể số 12. Do đó sản phẩm của chúng là không có hoặc có rất ít lượng enzym phênylalanin hyđrôxylaza  làm nồng độ Phe (phenylalanine) trong cơ thể có thể tích tụ dần ngày càng cao. Trong một số ít trường hợp khác, đột biến PAH sẽ dẫn đến một dạng PKU nhẹ về kiểu hình được gọi là hyperphenylalanemia. Cả hai bệnh này là kết quả của một loạt các đột biến ở locus PAH; trong những trường hợp bệnh nhân dị hợp tử do hai đột biến PAH (tức là mỗi bản sao của gen có đột biến khác nhau), đột biến nhẹ hơn sẽ chiếm ưu thế.

## Di truyền
Ở người, gen PAH nằm trên nhiễm sắc thể số 12, định vị tại 12q22-q24.2. Lô-cut gen này di truyền theo quy luật Mendel, nghĩa là di truyền không liên quan gì đến giới tính, gen trội (PAH thường) là trội hoàn toàn.
Người bệnh mang cặp gen PAH đột biến lặn, trong đó một alen của bố truyền, còn alen kia có nguồn gốc từ mẹ. Bố hay mẹ chỉ mang 1 alen đột biến lặn thì vẫn hoàn toàn bình thường. Những cặp vợ chồng đều là thể dị hợp thể như vậy có xác suất sinh ra con bị PKU là 25%. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là trong quần thể người thì 25% người sẽ có tiềm năng mắc bệnh PKU, vì còn phụ thuộc và tần số cặp vợ chồng đều là thể dị hợp trong quần thể "gặp nhau" qua hôn nhân.
Trẻ sơ sinh bị PKU thường xuất hiện với tần số trung bình là khoảng 1/12.000 sơ sinh. Nam và nữ giới bị ảnh hưởng ngang nhau.

title: Bệnh Phenylketone niệu

wikitext:
{{Infobox medical condition
| name            = Bệnh phêninkêtô niệu (PKU)
| image           = L-Phenylalanin - L-Phenylalanine.svg
| caption         = [[Phenylalanine]]
| synonyms        = Thiếu Phenylalanine hydroxylase (PAH), bệnh Følling<ref name=NIH2016>{{chú thích web|title=phenylketonuria|url=https://ghr.nlm.nih.gov/condition/phenylketonuria|website=Genetics Home Reference|access-date =ngày 12 tháng 9 năm 2016|date=ngày 8 tháng 9 năm 2016|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160727233812/https://ghr.nlm.nih.gov/condition/phenylketonuria|archivedate=ngày 27 tháng 7 năm 2016}}</ref>
| field           = [[Di truyền y học]], [[Nhi khoa]]
| symptoms        = Nếu không điều trị có thể dẫn đến khuyết tật về trí tuệ, động kinh, các vấn đề về hành vi và rối loạn tâm thần<ref name=NIH2016/>
| complications   =
| onset           = Lúc sinh<ref name=NIH2013Tx>{{chú thích web|title=What are common treatments for phenylketonuria (PKU)?|url=https://www.nichd.nih.gov/health/topics/pku/conditioninfo/Pages/treatments.aspx|website=NICHD|access-date =ngày 12 tháng 9 năm 2016|date = ngày 23 tháng 8 năm 2013 |url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161005121620/https://www.nichd.nih.gov/health/topics/pku/conditioninfo/Pages/treatments.aspx|archivedate=ngày 5 tháng 10 năm 2016}}</ref>
| duration        =
| types           = Classic, variant<ref name=NIH2016/>
| causes          = [[Di truyền học|Di truyền]] (gen lặn ở NST thường)<ref name=NIH2016/>
| risks           =
| diagnosis       = [[Chương trình tầm soát trẻ sơ sinh]] ở nhiều quốc gia<ref name="Al2015">{{chú thích tạp chí | vauthors = Al Hafid N, Christodoulou J | title = Phenylketonuria: a review of current and future treatments | journal = Translational Pediatrics | volume = 4 | issue = 4 | pages = 304–17 | date = October 2015 | pmid = 26835392 | pmc = 4728993 | doi = 10.3978/j.issn.2224-4336.2015.10.07 }}</ref>
| differential    =
| prevention      =
| treatment       = Điều trị bằng chế độ ăn ít thực phẩm chứa phenylalanine và chất bổ sung đặc biệt<ref name=NIH2013Tx/>
| medication      = [[Sapropterin dihydroclorua]]<ref name=NIH2013Tx/>
| prognosis       = Sức khoẻ bình thường với điều trị<ref name=NIH2000>{{chú thích web|title=National Institutes of Health Consensus Development Conference Statement Phenylketonuria: Screening and Management|url=https://www.nichd.nih.gov/publications/pubs/pku/pages/sub3.aspx|website=NICHD|access-date =ngày 12 tháng 9 năm 2016|date=October 16–18, 2000|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161005002837/https://www.nichd.nih.gov/publications/pubs/pku/pages/sub3.aspx|archivedate=ngày 5 tháng 10 năm 2016}}</ref>
| frequency       = ~1/12.000<ref name=Bern2015>{{chú thích sách|last1=Bernstein|first1=Laurie E.|last2=Rohr|first2=Fran|last3=Helm|first3=Joanna R.|title=Nutrition Management of Inherited Metabolic Diseases: Lessons from Metabolic University|date=2015|publisher=Springer|isbn=9783319146218|page=91|url=https://books.google.com/?id=q1LMCQAAQBAJ&pg=PA91 |url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170911010922/https://books.google.ca/books?id=q1LMCQAAQBAJ&pg=PA91|archive-date = ngày 11 tháng 9 năm 2017}}</ref>
| deaths          =
}}
'''Bệnh Phêninkêtô niệu''' là [[bệnh di truyền]] gây [[rối loạn chuyển hóa]] phênylalanin (Phe) thành tirôzin (Tyr) do thiếu enzym phênylalanin hyđrôxylaza, vì gen mã hoá enzym này bị mất chức năng bởi một đột biến lặn.<ref name=":1">{{Chú thích web|url=https://ghr.nlm.nih.gov/condition/phenylketonuria|title=Phenylketonuria|last=|first=|date=|website=|archive-url=|archive-date=|url-status=|access-date =}}</ref> Thuật ngữ này dịch từ [[tiếng Anh]]: '''Phenylketonuria''' chỉ rối loạn trao đổi chất do di truyền ở người, thường viết tắt là '''PKU'''.<ref name=":1"/><ref>Campbell và cộng sự: "Sinh học" - NXB Giáo dục, 2010.</ref><ref name=":0">SGK "Sinh học 12" - NXB Giáo dục, 2017.</ref>

Bệnh được phát hiện nhờ thầy thuốc kiêm nhà sinh hoá học người Na-uy là [[Ivar Asbjørn Følling]] vào năm 1934.<ref name="Kal2010">{{chú thích sách|url=https://books.google.ca/books?id=DykKlVU0V-oC&pg=PA89|title=Teratology in the Twentieth Century Plus Ten|last1=Kalter|first1=Harold|date=2010|publisher=Springer Science & Business Media|isbn=9789048188208|pages=89–92|language=en}}</ref>

== Biểu hiện ==
Về mặt di truyền học, người bệnh mang cặp alen PAH ở trạng thái lặn (mất chức năng) từ trong  phôi, nghĩa là Phe (phênylalanin) đã không hề được phân giải từ khi mới chỉ là hợp tử trong dạ con người mẹ. Tuy nhiên, người mẹ đã phân giải "hộ" chất này (phênylalanine) trong suốt quá trình mang thai, nên người bệnh sơ sinh bị PKU vẫn hoàn toàn [[bình thường]]. Do đó, không thể phát hiện được bệnh bằng mọi phương pháp hiện có, vì chẳng có một bất thường nào được biểu hiện. Ngay cả các phương pháp sàng lọc trước sinh và [[sơ sinh]] hiện nay cũng không thể phát hiện triệu chứng sinh hoá chủ chốt của PKU là nồng độ bất thường của Phe (phênylalanine).<ref>{{Chú thích web|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK22253/|title=Genes and Disease|last=|first=|date=|website=|archive-url=|archive-date=|url-status=|access-date =}}</ref>

Chỉ có thể phát hiện sớm nhất triệu chứng bệnh PKU khi xét nghiệm máu bé lúc [[25]] đến [[30]] [[ngày]] tuổi. Mẫu máu thường lấy bằng cách chích từ [[gót chân]] của bé.

Nếu bé đã mang cặp alen gây bệnh mà không được chẩn đoán đúng kết hợp với chế độ ăn uống, điều trị thích hợp thì khi mọi biểu hiện bệnh là đầy đủ và cũng là đã muộn:

* Bệnh nhi thường co giật, tăng động, điện não đồ bất thường, da và tóc có thể nhạt hơn bình thường hoặc giống như biểu hiện [[bệnh chàm]].
* Mồ hôi và nước tiểu của bé có mùi đặc biệt như "mùi mốc", do phenylaxêtat tạo ra nhiều qua quá trình [[oxy hóa]] phêninkêton.
* Đứa trẻ càng lớn thì càng nhẹ cân và đầu càng nhỏ ([[tật microcephaly]]). Nhận thức chậm, trí tuệ rất kém và có nhiều trường hợp trở nên "điên loạn" mà nhẹ nhất là mất trí, rối loạn tâm thần.
* Ngoài ra, có nhiều trẻ sinh ra bị PKU không điều trị có thể bị bệnh tim.<ref name="NIH2016"/><ref name=":1" />

Tuy nhiên, nếu được phát hiện và điều trị kịp thời thì kết quả cho những người được điều trị PKU là rất tốt: Hầu hết những "người bệnh" này hoàn toàn bình thường, không hề có vấn đề gì về thể chất, trí tuệ hoặc thần kinh hay bất kì phát triển bất thường nào khác. Cách điều trị đơn giản nhất và rất hiệu quả là chế độ ăn kiêng Phe, chế độ này đã được xác định từ năm 1953.
[[Tập tin:NIH microcephaly.jpg|nhỏ|Tật nhỏ đầu (microcephaly) ở một người bệnh PKU.]]

== Cơ chế ==

* Bình thường, Phe ([[Phenylalanine|phêninalanin]]) là một loại amino acid hay gặp trong nhiều loại thức ăn, sau tiêu hoá sẽ được một enzim chuyển hoá thành tirôzin (Tyr).  Enzym này là [[phênylalanin hyđrôxylaza]] (phenylalanine hydroxylase). Tyr (tirôzin)  là tiền chất quan trọng để sản xuất sêrotonin, các catecholoamine ([[chất dẫn truyền thần kinh]]),  mêlanin cùng nhiều hợp chất quan trọng khác.<ref name="Al2015"/>
* Khi gen mã hoá enzim này (gọi là '''gen PAH''') đột biến thì nó bị mất chức năng: không sản sinh đủ enzim phênylalanin hyđrôxylaza hoặc thiếu hoàn toàn, do đó người bị đột biến này ở trạng thái đồng hợp lặn vừa bị thiếu Tyr (tirôzin) lại vừa bị Phe (phêninalanin) ứ đọng, một phần phêninalanin ứ đọng lên não, tích tụ lại và đầu độc các [[nơron]] trung ương, gây thiểu năng trí tuệ, có khi mất trí, chưa kể các biến dạng thực thể của người bệnh.<ref name="NIH2016" /><ref name=":0" />
* Hiện nay, khoa học phân biệt hai dạng bệnh PKU: dạng cổ điển (classic PKU) và dạng biến đổi (VVariant PKU).

[[Tập tin:Vi.Cơ chế bị PKU Phenylketonuria.png|nhỏ|Gen PAH (mã hoá enzym phênylalanin hyđrôxylaza) mất chức năng, làm phênylalanin ứ đọng, đầu độc não.]]
[[Tập tin:Inborn errors of metabolism of phenylalanine and tyrosine.svg|nhỏ|Cơ chế sinh hoá PKU: khi bình thường và khi mang cặp alen PAH đột biến lặn (dạng PKU cổ điển và dạng biến đổi)]]
PKU cổ điển được xem như là một rối loạn gen lặn tự phát, mà người bệnh mang cả hai alen lặn của gen PAH (phenylalanine hydroxylase gene), nằm trên cả hai nhiễm sắc thể số 12. Do đó sản phẩm của chúng là không có hoặc có rất ít lượng enzym phênylalanin hyđrôxylaza  làm nồng độ Phe (phenylalanine) trong cơ thể có thể tích tụ dần ngày càng cao. Trong một số ít trường hợp khác, đột biến PAH sẽ dẫn đến một dạng PKU nhẹ về kiểu hình được gọi là hyperphenylalanemia. Cả hai bệnh này là kết quả của một loạt các đột biến ở locus PAH; trong những trường hợp bệnh nhân dị hợp tử do hai đột biến PAH (tức là mỗi bản sao của gen có đột biến khác nhau), đột biến nhẹ hơn sẽ chiếm ưu thế.<ref>{{Chú thích web|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2679362/|title=Mutation analysis of PAH gene and characterization of a recurrent deletion mutation in Korean patients with phenylketonuria|last=Yong-Wha Lee, Dong Hwan Lee, Nam-Doo Kim, Seung-Tae Lee, Jee Young Ahn, Tae-Youn Choi, You Kyoung Lee, Sun-Hee Kim, Jong-Won Kim, Chang-Seok|first=|date=|website=|archive-url=|archive-date=|url-status=|access-date =}}</ref>

== Di truyền ==
Ở người, gen PAH nằm trên [[nhiễm sắc thể số 12]], định vị tại 12q22-q24.2. Lô-cut gen này di truyền theo [[Di truyền Mendel|quy luật Mendel]], nghĩa là di truyền không liên quan gì đến giới tính, gen trội (PAH thường) là trội hoàn toàn.

Người bệnh mang cặp gen PAH đột biến lặn, trong đó một alen của bố truyền, còn alen kia có nguồn gốc từ mẹ. Bố hay mẹ chỉ mang 1 alen đột biến lặn thì vẫn hoàn toàn bình thường. Những cặp vợ chồng đều là thể dị hợp thể như vậy có xác suất sinh ra con bị PKU là 25%. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là trong quần thể người thì 25% người sẽ có tiềm năng mắc bệnh PKU, vì còn phụ thuộc và tần số cặp vợ chồng đều là thể dị hợp trong quần thể "gặp nhau" qua hôn nhân.

Trẻ sơ sinh bị PKU thường xuất hiện với tần số trung bình là khoảng 1/12.000 sơ sinh.<ref name="Bern2015"/> Nam và nữ giới bị ảnh hưởng ngang nhau.<ref>{{chú thích sách|url=https://books.google.ca/books?id=hsY0AwAAQBAJ&pg=PA150|title=Nelson Essentials of Pediatrics|last1=Marcdante|first1=Karen|last2=Kliegman|first2=Robert M.|date=2014|publisher=Elsevier Health Sciences|isbn=9780323226981|edition=7|page=150|language=en}}</ref>

==Tham khảo==
{{tham khảo}}

{{DEFAULTSORT:Bệnh_Pheninkêtô_niệu}}
[[Thể loại:Bệnh hiếm gặp]]
[[Thể loại:RTT]]
[[Thể loại:Di truyền Y học]]
[[Thể loại:Di truyền học phân tử]]

title: Bệnh phêninkêtô niệu (PKU)

Chuyên khoa: Di truyền y học, Nhi khoa

Khởi phát thông thường: Lúc sinh

Nguyên nhân: Di truyền (gen lặn ở NST thường)

Phương pháp chẩn đoán: Chương trình tầm soát trẻ sơ sinh ở nhiều quốc gia

Patient UK: Bệnh phêninkêtô niệu (PKU)


text:
# Cinnamomum sieboldii
Cinnamomum sieboldii là loài thực vật có hoa trong họ Nguyệt quế. Loài này được Meisn. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1864.

wikiname: viwiki

title: Cinnamomum sieboldii

in_language: vi

wikitext:
{{tiêu đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name =''Cinnamomum sieboldii''
| status =
| status_system =
| status_ref =
| image =
| image_caption=
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| unranked_divisio = [[Thực vật có hoa|Angiospermae]]
| unranked_classis = [[Phân lớp Mộc lan|Magnoliidae]]
| ordo = [[Bộ Nguyệt quế|Laurales]]
| familia = [[Họ Nguyệt quế|Lauraceae]]
| genus = ''[[Chi Quế|Cinnamomum]]''
| species = '''''C. sieboldii'''''
| binomial = ''Cinnamomum sieboldii''
| binomial_authority = Meisn., 1864
}}
'''''Cinnamomum sieboldii''''' là loài [[thực vật có hoa]] trong [[họ Nguyệt quế]]. Loài này được Meisn. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1864.<ref>{{chú thích web|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2721613| title=''Cinnamomum sieboldii''|access-date =ngày 14 tháng 6 năm 2013| author=The Plant List | year =2010}}</ref>

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

==Liên kết ngoài==
*{{commonscat-inline|Cinnamomum sieboldii}}
*{{wikispecies-inline|Cinnamomum sieboldii}}
*{{IPNI2|Cinnamomum sieboldii|463683-1|access-date =ngày 14 tháng 6 năm 2013}}

[[Thể loại:Chi Quế|S]]
[[Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1864]]

{{Lauraceae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Giới (regnum): Plantae

(không phân hạng): Angiospermae Magnoliidae

Bộ (ordo): Laurales

Họ (familia): Lauraceae

Chi (genus): Cinnamomum

Loài (species): C. sieboldii

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Cinnamomum sieboldii · Meisn., 1864


text:
# Aulacodillo thomseni
Aulacodillo thomseni là một loài chân đều trong họ Armadillidae. Loài này được Panning miêu tả khoa học năm 1924.

title: Aulacodillo thomseni

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Aulacodillo thomseni''
| image =
| image caption =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| familia = [[Armadillidae]]
| classis = [[Lớp Giáp mềm|Malacostraca]]
| ordo = [[Bộ Chân đều|Isopoda]]
| genus = ''[[Aulacodillo]]''
| species = '''''A. thomseni'''''
| binomial = ''Aulacodillo thomseni''
| binomial_authority = (Panning, 1924)
}}
'''''Aulacodillo thomseni''''' là một loài [[Bộ Chân đều|chân đều]] trong họ [[Armadillidae]]. Loài này được Panning miêu tả khoa học năm 1924.<ref>Schotte, M. (2010). ''Aulacodillo thomseni'' (Panning, 1924). In: Schotte, M., Boyko, C.B, Bruce, N.L., Poore, G.C.B., Taiti, S., Wilson, G.D.F. (Eds) (2010). World Marine, Freshwater and Terrestrial Isopod Crustaceans database. Gebaseerd op informatie uit het [[Cơ sở dữ liệu sinh vật biển]], te vinden op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=259154</ref>
==Chú thích==
{{Tham khảo|30em}}

==Tham khảo==
* {{wikispecies-inline}}

[[Thể loại:Aulacodillo]]

{{Armadillidae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Giới (regnum): Animalia

Lớp (class): Malacostraca

Bộ (ordo): Isopoda

Họ (familia): Armadillidae

Chi (genus): Aulacodillo

Loài (species): A. thomseni

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Aulacodillo thomseni · (Panning, 1924)


text:
# Xã Sheridan, Quận Carroll, Iowa
Xã Sheridan (tiếng Anh: Sheridan Township) là một xã thuộc quận Carroll, tiểu bang Iowa, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 427 người.

title: Xã Sheridan, Quận Carroll, Iowa

wikitext:
{{Thông tin khu dân cư
 | tên bản địa = Sheridan Township
 | ngôn ngữ tên bản địa = en
 | tên = Xã Sheridan
 | settlement_type = [[Xã của Hoa Kỳ|Xã]]
 | tên hiệu =
 | khẩu hiệu =
 | hình nền trời =
 | hình cờ =
 | hình con dấu =
 | bản đồ = Map highlighting Sheridan Township, Carroll County, Iowa.svg
 | ctbd = Vị trí trong [[Quận Carroll, Iowa|Quận Carroll]], [[Iowa]]
| bản đồ 1 = Map of Iowa highlighting Carroll County.svg
| ctbd1 = Vị trí quận Carroll trong tiểu bang Iowa ở Hoa Kỷ
 | subdivision_type = [[Quốc gia]]
 | subdivision_type1 = [[Tiểu bang Hoa Kỳ|Tiểu bang]]
 | subdivision_type2 = [[Danh sách các quận ở Iowa|Quận]]
 | subdivision_name = [[Hoa Kỳ]]
 | subdivision_name1 = [[Iowa]]
 | subdivision_name2 = [[Quận Carroll, Iowa|Quận Carroll]]
 | established_title =
 | established_date =
 | established_title2 =
 | established_date2 =
 | government_type =
 | leader_title =
 | leader_tên =
 | area_magnitude =
 | area_total_sq_mi =
 | area_total_km2 =
 | area_land_sq_mi =
 | area_land_km2 =
 | area_water_sq_mi =
 | area_water_km2 =
 | area_urban_sq_mi =
 | area_urban_km2 =
 | area_metro_km2 =
 | area_metro_sq_mi =
 | population_as_of=2010
 | population_footnotes =
 | population_total = 427
 | population_urban =
 | population_metro =
 | population_density_sq_mi =
 | population_density_km2 =
 | timezone = [[Múi giờ miền Trung (Bắc Mỹ)|CST]]
 | utc_offset = -6
 | timezone_DST = '''CDT'''
 | utc_offset_DST = -5
 | latd = | latm = | lats = | latNS = N
 | longd = | longm = | longs = | longEW = W
 | elevation_footnotes=
 | elevation_ft =
 | elevation_m =
 | website =
 | footnotes =
}}
'''Xã Sheridan''' ({{langx|en|Sheridan Township}}) là một [[Xã của Hoa Kỳ|xã]] thuộc [[Quận Carroll, Iowa|quận Carroll]], tiểu bang [[Iowa]], [[Hoa Kỳ]]. Năm 2010, dân số của xã này là 427 người.<ref>{{chú thích web|url=http://www.census.gov/geo/www/gazetteer/gazetteer2010.html|title=2010 Census Gazetteer Files|publisher=[[Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ]]|access-date=ngày 7 tháng 10 năm 2012}}</ref>

==Chú thích==
{{tham khảo}}

==Tham khảo==
* [http://factfinder2.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=DEC_10_PL_GCTPL2.ST16&prodType=table American FactFinder]

{{Sơ khai Iowa}}

{{DEFAULTSORT:Sheridan, Carroll, Iowa}}
[[Thể loại:Xã của Iowa]]
[[Thể loại:Quận Carroll, Iowa]]

title: Xã Sheridan · Sheridan Township

Quốc gia: Hoa Kỳ

Tiểu bang: Iowa

Quận: Quận Carroll

title: Dân số (2010)

• Mùa hè (DST): CDT (UTC-5)


text:
# Lány, Kladno
Lány là một làng thuộc huyện Kladno, vùng Středočeský, Cộng hòa Séc.
Lâu đài Lány được đề cập lần đầu vào 1392. Nó đã thay đổi chủ sở hữu nhiều lần và trải qua một tái thiết lớn vào năm 1902 – 1903. Năm 1921, nó được nhà nước Tiệp Khắc mua lại và chỉ định là một dinh thự của tổng thống mùa hè. Kiến trúc sư người Slovene Jože Plečnik được đưa ra để cải tiến cả lâu đài lẫn công viên liền kề. T. G. Masaryk, tổng thống đầu tiên, thích lâu đài và được phép ở lại đó sau khi thoái vị vào năm 1935 cho đến khi ông qua đời vào năm 1937. Từ 1921 phục vụ như là nơi cư trú mùa hè thuận lợi của mình.

title: Lány, Kladno

wikitext:
{{Mồ côi|date=tháng 7 2018}}
{{Thông tin khu dân cư
|name          = Lány
|other_name             =
|native_name            =    <!-- for cities whose native name is not in English -->
|nickname               =
|settlement_type        =[[Làng của Cộng hòa Séc|Làng]]<!--For Town or Village (Leave blank for the default City)-->
|motto                  =
<!-- images and maps  ----------->
|image_skyline          =
|imagesize              =
|image_caption          =
|image_flag             =
|flag_size              =
|image_seal             =
|seal_size              =
|image_shield           =
|shield_size            =
|image_map              =
|pushpin_map            =
|mapsize                =
|map_caption            =
|image_map1             =
|mapsize1               =
<!-- Location ------------------>
|subdivision_type       = Quốc gia
|subdivision_name       = {{flag|Cộng hòa Séc}}
|subdivision_type1      = [[Vùng của Cộng hòa Séc|Vùng]]
|subdivision_name1      = [[Čechy Trung (vùng)|Středočeský]]
|subdivision_type2      = [[Huyện của Cộng hòa Séc|Huyện]]
|subdivision_name2      =[[Kladno (huyện)|Kladno]]
|subdivision_type3      =
|subdivision_name3      =
<!-- Politics ----------------->
|government_footnotes   =
|government_type        =
|leader_title           =
|leader_name            =
|established_title      =  <!-- Settled -->
|established_date       =
<!-- Area    --------------------->
|area_magnitude         =
|unit_pref                = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired-->
|area_footnotes           =
|area_total_km2           =<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion-->
|area_land_km2            = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion-->
|area_metro_km2           =
<!-- Population   ----------------------->
|population_as_of               =
|population_footnotes           =
|population_note                =
|population_total               =
|population_density_km2         =
<!-- General information  --------------->
|timezone               = [[Giờ chuẩn Trung Âu|CET]]
|utc_offset             =+1
|timezone_DST         = [[Giờ Mùa hè Trung Âu|CEST]]
|utc_offset_DST         =+2
|latd=|latm=|lats=|latNS=N
|longd=|longm=|longs=|longEW=E
|elevation_footnotes    =  <!--for references: use  tags-->
|elevation_m            =
|elevation_ft           =
<!-- Area/postal codes & others -------->
|postal_code_type       = [[Các vùng của Liên minh châu Âu|NUTS 5]] <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... -->
|postal_code            = CZ0203 541991
|area_code              =
|blank_name             =
|blank_info             =
|blank1_name            =
|blank1_info            =
|website                =
|footnotes              =
}}

'''Lány''' là một [[Làng của Cộng hòa Séc|làng]] thuộc huyện [[Kladno (huyện)|Kladno]], vùng [[Čechy Trung (vùng)|Středočeský]], [[Cộng hòa Séc]].<ref>{{Chú thích web|url=http://www.czso.cz/csu/klasifik.nsf/i/ii_struktura_uzemi_ceske_republiky/|tiêu đề=Struktura území ČR od 1.1.2008 do 1.1.2012 - xls|ngày truy cập=ngày 8 tháng 8 năm 2012|archive-date=2012-06-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20120628044327/http://www.czso.cz/csu/klasifik.nsf/i/ii_struktura_uzemi_ceske_republiky/|url-status=dead}}</ref>

Lâu đài Lány được đề cập lần đầu vào 1392. Nó đã thay đổi chủ sở hữu nhiều lần và trải qua một tái thiết lớn vào năm 1902 – 1903. Năm 1921, nó được nhà nước Tiệp Khắc mua lại và chỉ định là một dinh thự của tổng thống mùa hè. Kiến trúc sư người Slovene [[Jože Plečnik]] được đưa ra để cải tiến cả lâu đài lẫn công viên liền kề. [[Tomáš Garrigue Masaryk|T. G. Masaryk]], tổng thống đầu tiên, thích lâu đài và được phép ở lại đó sau khi thoái vị vào năm 1935 cho đến khi ông qua đời vào năm 1937. Từ 1921 phục vụ như là nơi cư trú mùa hè thuận lợi của mình.<ref>(cs) PRECLÍK, Vratislav. Masaryk a legie (TGM and legions), váz. kniha, book 219 pages, first issue vydalo nakladatelství Paris Karviná, Žižkova 2379 (734 01 Karviná-Mizerov, Czech Republic) ve spolupráci s Masarykovým demokratickým hnutím (In association with the Masaryk democratic movement in Prague), 2019, ISBN 978-80-87173-47-3, pages 169-170, 189 - 190</ref>

== Tham khảo ==
{{tham khảo}}
{{Sơ khai địa lý Cộng hòa Séc}}

[[Thể loại:Huyện Kladno]]
[[Thể loại:Làng của Cộng hòa Séc]]

title: Lány

Quốc gia: Cộng hòa Séc

Vùng: Středočeský

Huyện: Kladno

Múi giờ: UTC+1, UTC+2

• Mùa hè ( DST ): CEST ( UTC+2 )


text:
# Malagaranahalli, Maddur
Malagaranahalli là một làng thuộc tehsil Maddur, huyện Mandya, bang Karnataka, Ấn Độ.

title: Malagaranahalli, Maddur

wikitext:
{{Mồ côi|date=tháng 7 2018}}
{{Thông tin khu dân cư
 | tên = Malagaranahalli
 | settlement_type=[[Làng]]
 | tên hiệu =
 | khẩu hiệu =
 | hình nền trời =
 | hình cờ =
 | hình con dấu =
 | bản đồ =
 | ctbd =
 | subdivision_type = [[Danh sách quốc gia|Quốc gia]]
 | subdivision_type1 = [[Phân cấp hành chính ở Ấn Độ|Bang]]
 | subdivision_type2 = [[Phân cấp hành chính ở Ấn Độ|Huyện]]
 | subdivision_name = {{flag|Ấn Độ}}
 | subdivision_name1 = [[Karnataka]]
 | subdivision_name2 = [[Mandya (huyện)|Mandya]]
 | subdivision_type3 = [[Tehsil|Thành phố/thị trấn]]
| subdivision_name3 = [[Maddur]]
 | established_title =
 | established_date =
 | established_title2 =
 | established_date2 =
 | government_type =
 | leader_title =
 | leader_tên =
 | area_magnitude =
 | area_total_sq_mi =
 | area_total_km2 =
 | area_land_sq_mi =
 | area_land_km2 =
 | area_water_sq_mi =
 | area_water_km2 =
 | area_urban_sq_mi =
 | area_urban_km2 =
 | area_metro_km2 =
 | area_metro_sq_mi =
 | population_as_of=
 | population_footnotes =
 | population_total =
 | population_urban =
 | population_metro =
 | population_density_sq_mi =
 | population_density_km2 =
 | timezone = [[Giờ chuẩn Ấn Độ|IST]]
 | utc_offset = +5:30
 | timezone_DST =
 | utc_offset_DST =
 | latd = | latm = | lats = | latNS = N
 | longd = | longm = | longs =| longEW = W
 | elevation_footnotes=
 | elevation_ft =
 | elevation_m =
 | website =
 | footnotes =
}}
'''Malagaranahalli''' là một [[làng]] thuộc [[tehsil]] [[Maddur]], huyện [[Mandya (huyện)|Mandya]], bang [[Karnataka]], [[Ấn Độ]].<ref>{{Chú thích web|url=http://censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/List_of_Villages/List_of_Villages_Alphabetical.aspx?cki=&ComboState_Code=29|nhà xuất bản=[[Bộ Nhà ở Ấn Độ]]|tiêu đề=Danh sách làng thuộc bang Karnataka|ngày truy cập = ngày 27 tháng 10 năm 2012}}</ref><ref>{{Chú thích web| url=http://www.onefivenine.com/india/villages/Mandya/Maddur/Malagaranahalli|nhà xuất bản=Onefivenine.com |tiêu đề= Làng Malagaranahalli|ngày truy cập = ngày 27 tháng 10 năm 2012}}</ref>

== Tham khảo ==
{{Tham khảo|30em}}

{{Mandya}}

[[Thể loại:Mandya (huyện)]]

{{Karnataka-stub}}

title: Malagaranahalli

Quốc gia: Ấn Độ

Bang: Karnataka

Huyện: Mandya

Thành phố/thị trấn: Maddur


text:
# Chaetocarpus acutifolius
Chaetocarpus acutifolius là một loài thực vật có hoa trong họ Peraceae. Loài này được (Britton & P.Wilson) Borhidi mô tả khoa học đầu tiên năm 1979.

title: Chaetocarpus acutifolius

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Chaetocarpus acutifolius''
| status =
| status_system =
| status_ref =
| image =
| image_caption =
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| unranked_divisio = [[Thực vật có hoa|Angiospermae]]
| unranked_classis = [[Thực vật hai lá mầm thật sự|Eudicots]]
| unranked_ordo = [[Nhánh hoa Hồng|Rosids]]
| ordo = [[Bộ Sơ ri|Malpighiales]]
| familia = [[Peraceae]]
| genus = ''[[Chaetocarpus]]''
| species = '''''C. acutifolius'''''
| binomial = ''Chaetocarpus acutifolius''
| binomial_authority = ([[Nathaniel Lord Britton|Britton]] & [[Percy Wilson (nhà thực vật học)|P.Wilson]]) [[Atilla Borhidi|Borhidi]], 1979
| range_map =
| range_map_caption =
| synonyms =
}}
'''''Chaetocarpus acutifolius''''' là một loài [[thực vật có hoa]] trong họ [[Peraceae]]. Loài này được (Britton & P.Wilson) Borhidi mô tả khoa học đầu tiên năm 1979.<ref>{{chú thích web|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-37333| title=''Chaetocarpus acutifolius''|accessdate=ngày 15 tháng 9 năm 2013| author=The Plant List | year =2010}}</ref>

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

==Liên kết ngoài==
*{{commonscat-inline|Chaetocarpus acutifolius}}
*{{wikispecies-inline|Chaetocarpus acutifolius}}
*{{IPNI2|Chaetocarpus acutifolius|54056-2|accessdate=ngày 15 tháng 9 năm 2013}}

[[Thể loại:Chaetocarpus]]
[[Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1979]]

{{Acalyphoideae-stub}}

title: Phân loại khoa học

(không phân hạng): Angiospermae Eudicots Rosids

Bộ (ordo): Malpighiales

Họ (familia): Peraceae

Chi (genus): Chaetocarpus

Loài (species): C. acutifolius

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Chaetocarpus acutifolius · (Britton & P.Wilson) Borhidi, 1979


text:
# Palicourea longistipula
Palicourea longistipula là một loài thực vật có hoa trong họ Thiến thảo. Loài này được Standl. mô tả khoa học đầu tiên năm 1929.

title: Palicourea longistipula

wikitext:
{{tiêu đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Palicourea longistipula''
| status =
| status_system =
| status_ref =
| image =
| image_caption =
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| unranked_divisio = [[Thực vật có hoa|Angiospermae]]
| unranked_classis = [[Thực vật hai lá mầm thật sự|Eudicots]]
| ordo = [[Bộ Long đởm|Gentianales]]
| familia = [[Họ Thiến thảo|Rubiaceae]]
| genus = ''[[Palicourea]]''
| species = '''''P. longistipula'''''
| binomial = ''Palicourea longistipula''
| binomial_authority = [[Paul Carpenter Standley|Standl.]]
}}
'''''Palicourea longistipula''''' là một loài [[thực vật có hoa]] trong [[họ Thiến thảo]]. Loài này được Standl. mô tả khoa học đầu tiên năm 1929.<ref>{{chú thích web|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-146137| title=''Palicourea longistipula''|access-date =ngày 3 tháng 6 năm 2013| author=The Plant List | year =2010}}</ref>

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

==Liên kết ngoài==
*{{Thể loại Commons nội dòng|Palicourea longistipula}}
*{{Wikispecies nội dòng|Palicourea longistipula}}
*{{IPNI2|Palicourea longistipula|181085-2|access-date =ngày 5 tháng 6 năm 2013}}

[[Thể loại:Palicourea]]
[[Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1929]]

{{Palicoureeae-stub}}

title: Phân loại khoa học

(không phân hạng): Angiospermae Eudicots

Bộ (ordo): Gentianales

Họ (familia): Rubiaceae

Chi (genus): Palicourea

Loài (species): P. longistipula

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Palicourea longistipula · Standl.


text:
# Croatia Open Umag 2023
Giải quần vợt Croatia Mở rộng 2023 Croatia Open  (còn được biết đến với Plava Laguna Croatia Open Umag vì lý do tài trợ) là một giải quần vợt nam thi đấu trên mặt sân đất nện ngoài trời. Đây là lần thứ 33 Giải quần vợt Croatia Mở rộng được tổ chức, và là một phần của ATP 250 trong ATP Tour 2023. Giải đấu diễn ra tại International Tennis Center ở Umag, Croatia, từ ngày 24 đến ngày 30 tháng 7 năm 2023.

## Điểm và tiền thưởng

### Phân phối điểm
| Sự kiện | VĐ  | CK  | BK | TK | Vòng 1/16 | Vòng 1/32 | Q  | Q2 | Q1 |
| Đơn     | 250 | 150 | 90 | 45 | 20        | 0         | 12 | 6  | 0  |
| Đôi     | 250 | 150 | 90 | 45 | 0         | —         | —  | —  | —  |

### Tiền thưởng
| Sự kiện | VĐ      | CK      | BK      | TK      | Vòng 1/16 | Vòng 1/32 | Q2     | Q1     |
| Đơn     | €85,605 | €49,940 | €29,355 | €17,010 | €9,880    | €6,035    | €3,020 | €1,645 |
| Đôi*    | €29,740 | €15,910 | €9,330  | €5,220  | €3,070    | —         | —      | —      |

*mỗi đội

## Nội dung đơn

### Hạt giống
| Quốc gia | Tay vợt                 | Xếp hạng1 | Hạt giống |
| -------- | ----------------------- | --------- | --------- |
| CZE      | Jiří Lehečka            | 33        | 1         |
| ITA      | Lorenzo Sonego          | 42        | 2         |
| AUT      | Sebastian Ofner         | 58        | 3         |
| ESP      | Roberto Carballés Baena | 60        | 4         |
| AUS      | Christopher O'Connell   | 67        | 5         |
| SUI      | Stan Wawrinka           | 74        | 6         |
| ITA      | Matteo Arnaldi          | 75        | 7         |
| ESP      | Albert Ramos Viñolas    | 79        | 8         |

- 1 Bảng xếp hạng vào ngày 17 tháng 7 năm 2023.[2]

### Vận động viên khác
Đặc cách:
- Duje Ajduković
- Martín Landaluce
- Dino Prižmić

Vượt qua vòng loại:
- Facundo Bagnis
- Flavio Cobolli
- Jesper de Jong
- Filip Misolic

### Rút lui
- Holger Rune → thay thế bởi  Juan Manuel Cerúndolo

## Nội dung đôi

### Hạt giống
| Quốc gia | Tay vợt          | Quốc gia | Tay vợt          | Xếp hạng1 | Hạt giống |
| -------- | ---------------- | -------- | ---------------- | --------- | --------- |
| ITA      | Simone Bolelli   | ITA      | Andrea Vavassori | 85        | 1         |
| FRA      | Sadio Doumbia    | FRA      | Fabien Reboul    | 89        | 2         |
| POR      | Francisco Cabral | BRA      | Rafael Matos     | 96        | 3         |
| URU      | Ariel Behar      | CZE      | Adam Pavlásek    | 100       | 4         |

- 1 Bảng xếp hạng vào ngày 17 tháng 7 năm 2023.

### Vận động viên khác
Đặc cách:
- Zvonimir Babić /  Luka Mikrut
- Blaž Rola /  Nino Serdarušić

### Rút lui
- Patrik Niklas-Salminen /  Bart Stevens → thay thế bởi  Marco Bortolotti /  Sem Verbeek

## Nhà vô địch

### Đơn
- Alexei Popyrin đánh bại  Stan Wawrinka, 6–7(5–7), 6–3, 6–4

### Đôi
- Blaž Rola /  Nino Serdarušić đánh bại  Simone Bolelli /  Andrea Vavassori, 4–6, 7–6(7–2), [15–13]

title: Croatia Open Umag 2023

wikitext:
{{TennisEventInfo|2023|Croatia Open Umag|
| date=24–30 tháng 7
| edition=33
| category=[[ATP World Tour 250|ATP Tour 250]]
| draw=28S / 16D
| prize_money=€562,815
| surface=[[Sân đất nện|Đất nện]]
| location=[[Umag]], [[Croatia]]
| champs= {{flagicon|AUS}} [[Alexei Popyrin]]
| champd= {{flagicon|SLO}} [[Blaž Rola]] / {{flagicon|CRO}} [[Nino Serdarušić]]
}}

'''Giải quần vợt Croatia Mở rộng 2023 Croatia Open'''  (còn được biết đến với '''Plava Laguna Croatia Open Umag''' vì lý do tài trợ) là một giải [[quần vợt]] nam thi đấu trên mặt [[Sân đất nện|sân đất nện ngoài trời]]. Đây là lần thứ 33 [[Giải quần vợt Croatia Mở rộng]] được tổ chức, và là một phần của [[ATP World Tour 250|ATP 250]] trong [[ATP Tour 2023]]. Giải đấu diễn ra tại International Tennis Center ở [[Umag]], [[Croatia]], từ ngày 24 đến ngày 30 tháng 7 năm 2023.<ref>{{cite web|url=https://www.atptour.com/en/tournaments/umag/439/overview|title=Plava Laguna Croatia Open Umag Overview|access-date=24 June 2021}}</ref>

==Điểm và tiền thưởng==
===Phân phối điểm===
{|class=wikitable style=font-size:90%;text-align:center
|-
|  style="width:130px; background:#dfe2e9;"|'''Sự kiện'''
|  style="width:80px; background:lime;"|'''VĐ'''
|  style="width:85px; background:thistle;"|CK
|  style="width:85px; background:#ff0;"|BK
|  style="width:85px; background:#ffebcd;"|TK
|  style="width:85px; background:#afeeee;"|Vòng 1/16
|  style="width:85px; background:#afeeee;"|Vòng 1/32
|width=85 |Q
|width=85 |Q2
|width=85 |Q1
|-
! style="background:#ededed;"| Đơn
|rowspan=2|250
|rowspan=2|150
|rowspan=2|90
|rowspan=2|45
|20
|0
|12
|6
|0
|-
! style="background:#ededed;"| Đôi
| 0
| {{n/a}}
| {{n/a}}
| {{n/a}}
| {{n/a}}
|}

===Tiền thưởng===
{|class=wikitable style=font-size:90%;text-align:center
|-
|  style="width:130px; background:#dfe2e9;"|'''Sự kiện'''
|  style="width:80px; background:lime;"|'''VĐ'''
|  style="width:85px; background:thistle;"|CK
|  style="width:85px; background:#ff0;"|BK
|  style="width:85px; background:#ffebcd;"|TK
|  style="width:85px; background:#afeeee;"|Vòng 1/16
|  style="width:85px; background:#afeeee;"|Vòng 1/32
|width=85 |Q2
|width=85 |Q1
|-
| style="background:#ededed;"|'''Đơn'''
|€85,605
|€49,940
|€29,355
|€17,010
|€9,880
|€6,035
|€3,020
|€1,645
|-
| style="background:#ededed;"|'''Đôi*'''
|€29,740
|€15,910
|€9,330
|€5,220
|€3,070
| {{n/a}}
| {{n/a}}
| {{n/a}}
|}
*mỗi đội

==Nội dung đơn==
===Hạt giống===
{|class="wikitable nowrap"
|-
! width="70"| Quốc gia
! width="175"| Tay vợt
! Xếp hạng1
! Hạt giống
|-
|{{flag|CZE}}
|[[Jiří Lehečka]]
|33
|1
|-
|{{flag|ITA}}
|[[Lorenzo Sonego]]
|42
|2
|-
|{{flag|AUT}}
|[[Sebastian Ofner]]
|58
|3
|-
|{{flag|ESP}}
|[[Roberto Carballés Baena]]
|60
|4
|-
|{{flag|AUS}}
|[[Christopher O'Connell]]
|67
|5
|-bgcolor=#fcc
|{{flag|SUI}}
|[[Stan Wawrinka]]
|74
|6
|-
|{{flag|ITA}}
|[[Matteo Arnaldi]]
|75
|7
|-
|{{flag|ESP}}
|[[Albert Ramos Viñolas]]
|79
|8
|}
* 1 Bảng xếp hạng vào ngày 17 tháng 7 năm 2023.<ref>{{cite web|title=Players 2023|url=https://www.croatiaopen.hr/en/players/|website=croatiaopen.hr}}</ref>

===Vận động viên khác===
Đặc cách:
* {{flagicon|CRO}} [[Duje Ajduković]]
* {{flagicon|ESP}} [[Martín Landaluce]]
* {{flagicon|CRO}} [[Dino Prižmić]]

Vượt qua vòng loại:
* {{flagicon|ARG}} [[Facundo Bagnis]]
* {{flagicon|ITA}} [[Flavio Cobolli]]
* {{flagicon|NED}} [[Jesper de Jong]]
* {{flagicon|AUT}} [[Filip Misolic]]

===Rút lui===
* {{flagicon|DEN}} [[Holger Rune]] → thay thế bởi {{flagicon|ARG}} [[Juan Manuel Cerúndolo]]

==Nội dung đôi==
===Hạt giống===
{|class="sortable wikitable"
|-
! width="70"| Quốc gia
! width="175"| Tay vợt
! width="70"| Quốc gia
! width="175"| Tay vợt
! Xếp hạng1
! Hạt giống
|-bgcolor=#fcc
|{{flag|ITA}}
|[[Simone Bolelli]]
|{{flag|ITA}}
|[[Andrea Vavassori]]
|85
|1
|-
|{{flag|FRA}}
|[[Sadio Doumbia]]
|{{flag|FRA}}
|[[Fabien Reboul]]
|89
|2
|-
|{{flag|POR}}
|[[Francisco Cabral (tennis)|Francisco Cabral]]
|{{flag|BRA}}
|[[Rafael Matos]]
|96
|3
|-
|{{flag|URU}}
|[[Ariel Behar]]
|{{flag|CZE}}
|[[Adam Pavlásek]]
|100
|4
|}
* 1 Bảng xếp hạng vào ngày 17 tháng 7 năm 2023.

===Vận động viên khác===
Đặc cách:
* {{flagicon|CRO}} [[Zvonimir Babić]] / {{flagicon|CRO}} [[Luka Mikrut]]
* {{flagicon|SLO}} [[Blaž Rola]] / {{flagicon|CRO}} [[Nino Serdarušić]]

===Rút lui===
* {{flagicon|FIN}} [[Patrik Niklas-Salminen]] / {{flagicon|NED}} [[Bart Stevens]] → thay thế bởi {{flagicon|ITA}} [[Marco Bortolotti]] / {{flagicon|NED}} [[Sem Verbeek]]

==Nhà vô địch==
===Đơn===
{{main|Croatia Open Umag 2023 - Đơn}}
* {{flagicon|AUS}} '''[[Alexei Popyrin]]''' đánh bại {{flagicon|SUI}} [[Stan Wawrinka]], 6–7(5–7), 6–3, 6–4

===Đôi===
{{main|Croatia Open Umag 2023 - Đôi}}
* {{flagicon|SLO}} '''[[Blaž Rola]]''' / {{flagicon|CRO}} '''[[Nino Serdarušić]]''' đánh bại {{flagicon|ITA}} [[Simone Bolelli]] / {{flagicon|ITA}} [[Andrea Vavassori]], 4–6, 7–6(7–2), [15–13]

==Tham khảo==
{{tham khảo}}

==Liên kết ngoài==
* [https://www.croatiaopen.hr/en/homepage/ Trang web chính thức]

{{Croatia Open Umag tournaments}}
{{ATP Tour 2023}}

[[Thể loại:ATP Tour 2023|Croatia Open Umag]]
[[Thể loại:Giải quần vợt Croatia Mở rộng|2023]]
[[Thể loại:Thể thao Croatia năm 2023|Croatia Open]]

title: Croatia Open Umag 2023

Ngày: 24–30 tháng 7

Thể loại: ATP Tour 250

Mặt sân: Đất nện

Địa điểm: Umag, Croatia

title: Đơn

Đơn: Alexei Popyrin

title: Đôi

Đôi: Blaž Rola / Nino Serdarušić


text:
# Roger Bacon
Roger Bacon, O.M. (1214–1294), cũng gọi là Doctor Mirabilis (tiếng Latin: "thầy giáo tuyệt vời"), là một trong những thầy dòng Franciscan nổi tiếng vào thời của ông. Ông là một triết gia người Anh đã nhấn mạnh tầm quan trọng đáng kể vào chủ nghĩa kinh nghiệm, ông là một trong những người châu Âu đầu tiên ủng hộ phương pháp khoa học hiện đại.

## Tiểu sử
Năm 1277, Roger Bacon bị bỏ tù. Đến năm 1292, ông được thả ra.

## Sự nghiệp

### Khoa học
Roger Bacon chính là người đã khai sinh ra thuật ngữ khoa học kinh nghiệm. Ông là một trong những người đặt nền mỏng cho sự phát triển của khoa học thực nghiệm thời kỳ mới. Các tư tưởng triết học của Roger Bacon gắn liền với những phát minh mang tính khoa học của ông. Trong khoa học thực nghiệm và khoa học logic, ông là người tiến trước thời đại. Vì vậy, ông được gọi là nhà tiên tri của khoa học thực nghiệm thời kỳ cận đại.
Roger Bacon là một con người say mê với khoa học. Ông dành nhiều thời gian cho xây dựng, chăn nuôi,... Ông đánh giá cao vai trò của toán học, vật lý,... Đối với ông, đó là những thứ khoa học giúp con người khám phá tự nhiên. Ông đã viết những lời có cánh này cho toán họcː
| “ | Nếu chúng ta muốn đo tới tính xác thực hiển nhiên và chân lý vô điều kiện trong các khoa học khác, cần phải lấy căn cứ của mọi tri thức từ toán học | ” |

Tuy nhiên, Bacon cũng không từ bỏ thói quen của nhiều người trước và đương thời với ông. Ông hứng thú với thuật luyện đan, quan tâm đến chiêm tinh học và ma thuật. Ấy thế nhưng, nhờ những môn khoa học mang tính thần bí đó, ông đã rút ra nhiều nhận định hợp lý. Ông cho rằng có thể bắt chước tự nhiên, điều chế ra các kim loại từ thủy ngân và lưu huỳnh. Nhiều mơ ước của đã trở thành sự thật như con thuyền không người chèo, xe chạy với tốc độ không tưởng mà không cần kéo, máy bay có cánh như chim và bay được như chim.

### Triết học

#### Chống lại chủ nghĩa kinh viện[4]
Xét trong hoàn cảnh lịch sử đương thời, Roger Bacon giữ vai trò quan trọng trong cuộc đấu tranh chống lại chủ nghĩa kinh viện. Đối với Bacon, triết học kinh viện là thứ triết học chỉ có mục đích duy nhất là bảo vệ niềm tin tôn giáo nên không thể là một triết thuyết hữu ích cho đời sống thực của con người. Thứ triết học đó hoàn hảo bao nhiêu, cái tỷ lệ nghịch giữa nó với sự chân thực của cuộc sống rõ ràng bấy nhiêu. Bacon bày tỏː
| “ | Chúa, thiên thần, cuộc sống dưới âm phủ và các thiên thể khó đạt tới đối với sự hiểu biết của con người, chúng càng tuyệt vời thì chúng ta càng biết tí về chúng | ” |

#### Siêu hình học[4]
Roger Bacon đã đưa ra một quan niệm mới khi đi nghiên cứu siêu hình học. Siêu hình học là khoa học lý luận chung có chức năng giải thích mối quan hệ giữa các khoa học bộ phận để đem lại cho các khoa học đó những quan điểm mang tính chất nền tảng cơ bản nhất và bản thân siêu hình học lại được kiến thiết trên thành quả của các khoa học bộ phận. Từ đó, Roger Bacon đã thấy mối quan hệ biện chứng giữa các khoa học cụ thể với triết học (ở đây được gọi là siêu hình học) được hiểu như mối quan hệ giữa cái chung và cái riêng.

#### Lý luận về nhận thức[5]
Giống như các vị tiền bối, Bacon chưa thể nào thoát khỏi tầm ảnh hưởng của hai nhà triết học vĩ đạiː Platon và Augustin thành Hippo, đặc biệt là trong khi đưa ra quan điểm về nhận thức. Ở ông là một sự dung hợp giữa khoa học và thần học. Một ví dụ tiêu biểu cho thấy tính chất đó là Bacon cho rằng tư tưởng rõ ràng là nhờ xuất phát từ sự mẫu mực của Thượng đế về "lý trí hoạt động thực tiễn".
Tuy nhiên, tư tưởng về nhận thức của Bacon đã có điểm chú ý ở chỗ ông bày tỏ quan điểm không đồng ý với sức mạnh của Chúa đối với nhận thức của con người, không đồng ý với lý luận của tôn giáo cầm quyền (đây chính là điều đã khiến Bacon phải chịu số phận ngục tù). Ông đã đưa ra 4 trở ngại đối với nhận thức của con ngườiː
- Sự sùng bái mù quáng trước những thứ không có cơ sở và không xứng đáng được như vậy như Giáo phụ, Kinh thánh. Ông gọi những thứ đó là "những tấm gương của uy quyền thấp kém".
- "Tính bất biến của thói quen lâu đời" đối với những quan niệm rõ ràng làm cằn cỗi sự sáng tạo của con người.
- "Ý kiến của đám đông ngu dốt".
- "Che đậy sự dốt nát dưới vỏ bọc của sự thông thái".

Theo Roger Bacon, nguồn gốc của nhận thức là uy tín, lý trí và kinh nghiệm.
| “             | Sự trình bày phải rõ ràng. Sự rõ ràng không thể thiếu kinh nghiệm. Chúng ta có trong tay ba phương tiện nhận thức là uy tín, lý trí và kinh nghiệm. Uy tín chẳng có ý nghĩa gì nếu tính xác đáng của nó không thể chứng minh được. Uy tín không dạy mà chỉ đòi hỏi sự nhất trí khi lý trí chúng ta phân biệt luận cứ đúng với luận cứ sai để kiểm tra, kết luận bằng kinh nghiệm | ” |
| — Roger Bacon |                                                                                |   |

Bởi thế mà vai trò của uy tín và lý trí đều phụ thuộc vào kinh nghiệm. Kinh nghiệm là tiêu chuẩn của chân lý là tòa án cuối cùng để thẩm định tri thức.
| “ | Luận cứ là chưa đủ, cần phải có kinh nghiệm. Nếu như ai đó chưa từng chứng minh bằng mọi luận cứ rằng lửa đốt cháy và phá hủy mọi vật thì tâm hồn người đó vẫn chưa được thanh thản, người đó vẫn chưa né tránh lửa cho tới khi bản thân mình chưa đưa tay vào để kiểm tra bằng kinh nghiệm, cái mà luận cứ dạy | ” |

Không chỉ đề cao vai trò của kinh nghiệm trong việc nhận thức, Roger Bacon nhận thấy sự quan trọng của phương pháp. Theo ông, phương pháp đó là con đường tốt nhất để đạt tới chân lý. Nếu thiếu phương pháp thì sự hiểu biết của con người chỉ dừng lại ở những biểu hiện bên ngoài mà thôi.
| “             | Đa số các nhà khoa học ngày nay không biết tới những bí ẩn quan trọng nhất của sự thông thái do thiếu phương pháp đúng đắn | ” |
| — Roger Bacon |                                                                                |   |

### Quan điểm vềxã hội[6]
Ông là con người tiến bộ của tầng lớp thị dân. Ông đã dũng cảm tiến công vào quyền uy của giáo hội và tầng lớp tăng lữ quý tộc, lên án chế độ áp bức phong kiến và sự xấu xa tàn bạo của giới quý tộc, bênh vực quyền lợi của công dân.
| “ | Bọn công tước, nam tước và bọn hiệp sĩ là những kẻ cướp bóc lẫn nhau, hủy hoại những thần dân của mình bằng những cuộc chiến tranh bất tận và thuế khóa nặng nề. Và tất cả mọi cái hàng ngày vẫn được xem là linh thiêng, trân trọng, bất khả xâm phạm - chẳng qua là do giáo hội cố tình tô son, trát phấn tạo nên. Còn thực chất đây chỉ là một xã hội mà "những sự đồi trụy nhất đã thống trị ở mọi nơi. Ngôi linh thiêng đã trở thành chiến lơi phẩm của sự lừa dối | ” |

Tuy nhiên, cần lưu ý là ông không chống tôn giáo nói chung.

## Ảnh hưởng
Roger Bacon đã đặt tiền cho sự phát triển của khoa học và triết học cho các thời kỳ sau, nhất là phong trào Phục hưng.

## Tác phẩm[1]
- Về sự kéo dài sự sống của con người
- Chỉ dẫn để nghiên cứu thần học
- Tiểu tác phẩm ca ngợi toán học
- Về cầu vồng
- Triển vọng
- Về các sai lầm của bác sĩ

## Danh ngôn
| “ | Khi sự dốt nát còn kéo dài thì con người không thể tìm ra được phương tiện chống lại cái ác | ” |

title: Roger Bacon

wikitext:
[[Tập tin:Roger-bacon-statue.jpg|nhỏ|300px|Tượng của Roger Bacon ở [[Bảo tàng Lịch sử tự nhiên Đại học Oxford|Bảo tàng Đại học Oxford]]]]
'''Roger Bacon''', [[Order of Minors|O.M.]] ([[1214]]–[[1294]]), cũng gọi là '''Doctor Mirabilis''' ([[latinh|tiếng Latin]]: "thầy giáo tuyệt vời"), là một trong những thầy dòng [[Franciscan]] nổi tiếng vào thời của ông. Ông là một [[triết gia]] [[Anh|người Anh]] đã nhấn mạnh tầm quan trọng đáng kể vào [[chủ nghĩa kinh nghiệm]], ông là một trong những người châu Âu đầu tiên ủng hộ [[phương pháp khoa học]] hiện đại.
== Tiểu sử ==
[[Năm]] [[1277]], Roger Bacon bị bỏ tù. Đến năm [[1292]], ông được thả ra.<ref name="a" />

== Sự nghiệp ==
=== Khoa học ===
Roger Bacon chính là người đã khai sinh ra [[thuật ngữ]] [[khoa học kinh nghiệm]]. Ông là một trong những người đặt nền mỏng cho sự phát triển của khoa học thực nghiệm thời kỳ mới. Các tư tưởng triết học của Roger Bacon gắn liền với những [[phát minh]] mang tính [[khoa học]] của ông. Trong khoa học thực nghiệm và [[khoa học logic]], ông là người tiến trước thời đại. Vì vậy, ông được gọi là nhà tiên tri của khoa học thực nghiệm thời kỳ cận đại.<ref name="a">[[Lịch sử triết học phương Tây]], [[Nguyễn Tiến Dũng]], [[Nhà xuất bản Khoa học xã hội]], [[xuất bản]] năm [[2015]], trang 196</ref>

Roger Bacon là một con người say mê với khoa học. Ông dành nhiều thời gian cho [[xây dựng]], [[chăn nuôi]],... Ông đánh giá cao vai trò của [[toán học]], [[vật lý]],... Đối với ông, đó là những thứ khoa học giúp con người khám phá [[tự nhiên]]. Ông đã viết những lời có cánh này cho toán họcː<ref>Nguyễn Tiến Dũng, ''Lịch sử triết học phương Tây'', Nhà xuất bản Khoa học xã hội, xuất bản năm 2015, trang 199</ref>
{{Cquote|
''Nếu chúng ta muốn đo tới tính xác thực hiển nhiên và chân lý vô điều kiện trong các khoa học khác, cần phải lấy căn cứ của mọi tri thức từ toán học''
|||}}

Tuy nhiên, Bacon cũng không từ bỏ thói quen của nhiều người trước và đương thời với ông. Ông hứng thú với thuật [[luyện đan]], quan tâm đến [[chiêm tinh học]] và [[ma thuật]]. Ấy thế nhưng, nhờ những môn khoa học mang tính thần bí đó, ông đã rút ra nhiều nhận định hợp lý. Ông cho rằng có thể bắt chước tự nhiên, điều chế ra các [[kim loại]] từ [[thủy ngân]] và [[lưu huỳnh]]. Nhiều mơ ước của đã trở thành sự thật như con [[thuyền]] không người chèo, xe chạy với tốc độ không tưởng mà không cần kéo, [[máy bay]] có cánh như [[chim]] và bay được như chim.<ref name="c">[[Lịch sử triết học phương Tây]], [[Nguyễn Tiến Dũng]], [[Nhà xuất bản Khoa học xã hội]], [[xuất bản]] năm [[2015]], trang 199, 200</ref>
=== [[Triết học]] ===
==== Chống lại chủ nghĩa kinh viện<ref name="b">[[Lịch sử triết học phương Tây]], [[Nguyễn Tiến Dũng]], [[Nhà xuất bản Khoa học xã hội]], [[xuất bản]] năm [[2015]], trang 197</ref> ====
Xét trong hoàn cảnh lịch sử đương thời, Roger Bacon giữ vai trò quan trọng trong cuộc đấu tranh chống lại [[chủ nghĩa kinh viện]]. Đối với Bacon, triết học kinh viện là thứ triết học chỉ có mục đích duy nhất là bảo vệ [[niềm tin]] [[tôn giáo]] nên không thể là một triết thuyết hữu ích cho đời sống thực của con người. Thứ triết học đó hoàn hảo bao nhiêu, cái tỷ lệ nghịch giữa nó với sự chân thực của cuộc sống rõ ràng bấy nhiêu. Bacon bày tỏː
{{Cquote|
''[[Chúa]], [[thiên thần]], cuộc sống dưới [[âm phủ]] và các [[thiên thể]] khó đạt tới đối với sự hiểu biết của [[con người]], chúng càng tuyệt vời thì chúng ta càng biết tí về chúng''
|||}}
==== [[Siêu hình học]]<ref name="b" /> ====
Roger Bacon đã đưa ra một quan niệm mới khi đi [[nghiên cứu]] siêu [[hình học]]. Siêu hình học là khoa học lý luận chung có chức năng giải thích mối quan hệ giữa các khoa học bộ phận để đem lại cho các khoa học đó những quan điểm mang tính chất nền tảng cơ bản nhất và bản thân siêu hình học lại được kiến thiết trên thành quả của các khoa học bộ phận. Từ đó, Roger Bacon đã thấy mối quan hệ biện chứng giữa các khoa học cụ thể với triết học (ở đây được gọi là siêu hình học) được hiểu như mối quan hệ giữa [[cái chung và cái riêng]].
==== Lý luận về nhận thức<ref>[[Lịch sử triết học phương Tây]], [[Nguyễn Tiến Dũng]], [[Nhà xuất bản Khoa học xã hội]], [[xuất bản]] năm [[2015]], trang 197, 198, 199</ref> ====
Giống như các vị tiền bối, Bacon chưa thể nào thoát khỏi tầm ảnh hưởng của hai nhà triết học vĩ đạiː [[Platon]] và [[Augustin thành Hippo]], đặc biệt là trong khi đưa ra quan điểm về nhận thức. Ở ông là một sự dung hợp giữa khoa học và thần học. Một ví dụ tiêu biểu cho thấy tính chất đó là Bacon cho rằng tư tưởng rõ ràng là nhờ xuất phát từ sự mẫu mực của [[Thượng đế]] về "lý trí hoạt động thực tiễn".

Tuy nhiên, tư tưởng về nhận thức của Bacon đã có điểm chú ý ở chỗ ông bày tỏ quan điểm không đồng ý với sức mạnh của Chúa đối với nhận thức của con người, không đồng ý với lý luận của tôn giáo cầm quyền (đây chính là điều đã khiến Bacon phải chịu số phận ngục tù). Ông đã đưa ra 4 trở ngại đối với nhận thức của con ngườiː
* Sự sùng bái mù quáng trước những thứ không có cơ sở và không xứng đáng được như vậy như [[Giáo phụ]], [[Kinh thánh]]. Ông gọi những thứ đó là "những tấm [[gương]] của uy quyền thấp kém".
* "Tính bất biến của thói quen lâu đời" đối với những quan niệm rõ ràng làm cằn cỗi sự [[sáng tạo]] của [[con người]].
* "Ý kiến của đám đông ngu dốt".
* "Che đậy sự dốt nát dưới vỏ bọc của sự thông thái".
Theo Roger Bacon, nguồn gốc của nhận thức là [[uy tín]], [[lý trí]] và [[kinh nghiệm]].
{{Cquote|
''Sự trình bày phải rõ ràng. Sự rõ ràng không thể thiếu kinh nghiệm. Chúng ta có trong tay ba phương tiện nhận thức là uy tín, lý trí và kinh nghiệm. Uy tín chẳng có ý nghĩa gì nếu tính xác đáng của nó không thể chứng minh được. Uy tín không dạy mà chỉ đòi hỏi sự nhất trí khi lý trí chúng ta phân biệt luận cứ đúng với luận cứ sai để kiểm tra, kết luận bằng kinh nghiệm''
|||Roger Bacon}}
Bởi thế mà vai trò của uy tín và lý trí đều phụ thuộc vào kinh nghiệm. Kinh nghiệm là tiêu chuẩn của chân lý là [[tòa án]] cuối cùng để thẩm định tri thức.
{{Cquote|
''Luận cứ là chưa đủ, cần phải có kinh nghiệm. Nếu như ai đó chưa từng chứng minh bằng mọi luận cứ rằng [[lửa]] đốt cháy và phá hủy mọi vật thì [[tâm hồn]] người đó vẫn chưa được thanh thản, người đó vẫn chưa né tránh lửa cho tới khi bản thân mình chưa đưa [[tay]] vào để kiểm tra bằng kinh nghiệm, cái mà luận cứ dạy''
|||}}
Không chỉ đề cao vai trò của kinh nghiệm trong việc nhận thức, Roger Bacon nhận thấy sự quan trọng của [[phương pháp]]. Theo ông, phương pháp đó là con đường tốt nhất để đạt tới chân lý. Nếu thiếu phương pháp thì sự hiểu biết của con người chỉ dừng lại ở những biểu hiện bên ngoài mà thôi.
{{Cquote|
''Đa số các nhà khoa học ngày nay không biết tới những bí ẩn quan trọng nhất của sự thông thái do thiếu phương pháp đúng đắn''
|||Roger Bacon}}
=== Quan điểm về [[xã hội]]<ref>[[Lịch sử triết học phương Tây]], [[Nguyễn Tiến Dũng]], [[Nhà xuất bản Khoa học xã hội]], [[xuất bản]] năm [[2015]], trang 200</ref> ===
Ông là con người tiến bộ của tầng lớp [[thị dân]]. Ông đã dũng cảm tiến công vào quyền uy của giáo hội và tầng lớp [[tăng lữ]] [[quý tộc]], lên án chế độ áp bức [[phong kiến]] và sự xấu xa tàn bạo của giới quý tộc, bênh vực quyền lợi của công dân.
{{Cquote|
''Bọn công tước, nam tước và bọn [[hiệp sĩ]] là những kẻ cướp bóc lẫn nhau, hủy hoại những thần dân của mình bằng những cuộc [[chiến tranh]] bất tận và [[thuế]] khóa nặng nề. Và tất cả mọi cái hàng ngày vẫn được xem là linh thiêng, trân trọng, bất khả xâm phạm - chẳng qua là do giáo hội cố tình tô son, trát phấn tạo nên. Còn thực chất đây chỉ là một xã hội mà "những sự đồi trụy nhất đã thống trị ở mọi nơi. Ngôi linh thiêng đã trở thành chiến lơi phẩm của sự lừa dối''
|||}}
Tuy nhiên, cần lưu ý là ông không chống tôn giáo nói chung.
== Ảnh hưởng ==
Roger Bacon đã đặt tiền cho sự phát triển của khoa học và triết học cho các thời kỳ sau, nhất là phong trào [[Phục hưng]].<ref name="c" />
== Tác phẩm<ref name="a" /> ==
* ''[[Về sự kéo dài sự sống của con người]]''
* ''[[Chỉ dẫn để nghiên cứu thần học]]''
* ''[[Tiểu tác phẩm ca ngợi toán học]]''
* ''[[Về cầu vồng]]''
* ''[[Triển vọng]]''
* ''[[Về các sai lầm của bác sĩ]]''
== Danh ngôn ==
{{Cquote|
''Khi sự dốt nát còn kéo dài thì con người không thể tìm ra được phương tiện chống lại [[ác|cái ác]]''
|||}}<ref name="a" />

== Ghi chú ==
{{Tham khảo|30em}}

== Tham khảo ==
* {{1911|article=Roger Bacon|url=http://www.1911encyclopedia.org/Roger_Bacon}}
* {{A Short Biographical Dictionary of English Literature}}
* {{chú thích sách | first=Brian | last=Clegg | year=2003 | title=The First Scientist: A Life of Roger Bacon | publisher=Constable & Robinson | id=ISBN 0-7867-1358-5 }}
* Easton, Stewart C. ''Roger Bacon and his Search for a Universal Science,'' New York: Columbia Univ. Pr., 1952.
* Hackett, Jeremiah, ed. ''Roger Bacon and the Sciences: Commemorative Essays,'' Studien und Texte zur Geistesgeschichte des Mittelalters, 57, Leiden: Brill, 1997. ISBN 90-04-10015-6
* [[Lindberg, David C.]] "Science as Handmaiden: Roger Bacon and the Patristic Tradition," ''Isis'', 78 (1987): 518–36; reprinted in Michael H. Shank, ed., ''The Scientific Enterprise in Antiquity and the Middle Ages,'' Chicago: Univ. of Chicago Pr., 2000. ISBN 0-226-74951-7

== Liên kết ngoài ==
* {{ws|"[[s:Catholic Encyclopedia (1913)/Roger Bacon|Roger Bacon]]" in the 1913 ''Catholic Encyclopedia''}}
* [http://www.popularscience.co.uk/features/feat14.htm Feynman got it wrong] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818102450/http://www.popularscience.co.uk/features/feat14.htm |date=2007-08-18 }} article on Roger Bacon's place in the history of science
* [https://web.archive.org/web/20060212072618/http://mathdl.maa.org/convergence/1/ Roger Bacon Quotes]at

{{Medieval Philosophy}}

{{thể loại Commons|Roger Bacon}}

{{DEFAULTSORT:Bacon, Roger}}
[[Thể loại:Sinh năm 1214]]
[[Thể loại:Mất năm 1294]]
[[Thể loại:Franciscan]]
[[Thể loại:Nhà triết học Trung cổ]]
[[Thể loại:Người theo chủ nghĩa kinh nghiệm]]
[[Thể loại:Nhà giả kim Anh]]
[[Thể loại:Nhà huyền bí Anh]]
[[Thể loại:Nhà khoa học Anh]]
[[Thể loại:Triết gia Anh]]
[[Thể loại:Nhà chiêm tinh Anh]]
[[Thể loại:Nhà văn Trung Cổ]]
[[Thể loại:Lịch sử phương pháp khoa học]]
[[Thể loại:Người Somerset]]
[[Thể loại:Người có tên được đặt cho miệng núi lửa trên Mặt Trăng]]
[[Thể loại:Nhà tư tưởng Hebrai Công giáo]]
[[Thể loại:Nhà triết học Anh]]
[[Thể loại:Triết gia chủ nghĩa kinh nghiệm]]
[[Thể loại:Mất năm 1292]]
[[Thể loại:Nhà triết học khoa học]]
[[Thể loại:Sinh năm 1220]]


text:
# Lygropia haroldi
Lygropia haroldi là một loài bướm đêm trong họ Crambidae.

title: Lygropia haroldi

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Lygropia haroldi''
| image =
| image_caption =
| status =
| status_system =
| status_ref =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| classis = [[Côn trùng|Insecta]]
| ordo = [[Bộ Cánh vảy|Lepidoptera]]
| familia = [[Crambidae]]
| genus = ''[[Lygropia]]''
| species = '''''L. haroldi'''''
| binomial = ''Lygropia haroldi''
| binomial_authority =
| synonyms =
}}
'''''Lygropia haroldi''''' là một loài [[bướm đêm]] trong họ [[Crambidae]].<ref name = "COL">{{chú thích web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2011/search/all/key/Lygropia+haroldi/match/1|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.|access-date = ngày 19 tháng 6 năm 2014 |author= Bisby |first = F.A. |last2 = Roskov |first2 = Y.R. |last3 = Orrell |first3 = T.M. |last4 = Nicolson |first4 = D. |last5 = Paglinawan |first5 = L.E. |last6 = Bailly |first6 = N. |last7 = Kirk |first7 = P.M. |last8 = Bourgoin |first8 = T. |last9 = Baillargeon |first9= G. |last10 = Ouvrard |first10 = D.|year= 2011|publisher=Species 2000: Reading, UK.}}</ref><ref>{{Brontabel|9999-Lepindex}}</ref>

==Chú thích==
{{Tham khảo}}

==Liên kết ngoài==
*{{wikispecies-inline|Lygropia haroldi|''Lygropia haroldi''}}
*{{commonscat-inline|Lygropia haroldi|''Lygropia haroldi''}}

[[Thể loại:Lygropia]]

{{Agroterini-stub}}

title: Phân loại khoa học

Ngành (phylum): Arthropoda

Lớp (class): Insecta

Bộ (ordo): Lepidoptera

Họ (familia): Crambidae

Chi (genus): Lygropia

Loài (species): L. haroldi

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Lygropia haroldi


text:
# Kodovjat
Kodovjat là một xã trong quận Gramsh thuộc hạt Elbasan, Albania. Dân số năm 2005 là 3580 người.

title: Kodovjat

wikitext:
{{Thông tin khu dân cư
<!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->
| name  = Kodovjat
| native_name   =
| native_name_lang  = sq
| settlement_type   = [[Đô thị của Albania|Xã]]
| image_skyline  =
| image_alt  =
| image_caption  =
| image_flag   =
| flag_alt  =
| image_seal   =
| seal_alt  =
| image_shield  =
| shield_alt   =
| nickname  =
| motto    =
| image_map  =
| mapsize   =
| map_alt   =
| map_caption   = Bản đồ thể hiện vị trí của xã ở Gramsh, Albania
| pushpin_map   =
| pushpin_label_position =
| pushpin_map_alt   =
| pushpin_map_caption =
| latd = |latm = |lats = |latNS =
| longd = |longm = |longs = |longEW =
| coor_pinpoint  =
| coordinates_type  =
| coordinates_display = inline,title
| coordinates_footnotes  =
| subdivision_type  = Quốc gia
| subdivision_name  = {{flag|Albania}}
| subdivision_type1  = [[Hạt của Albania|Hạt]]
| subdivision_name1  = [[Elbasan (hạt)|Elbasan]]
| subdivision_type2  = [[Quận của Albania|Quận]]
| subdivision_name2  = [[Gramsh (huyện)|Gramsh]]
| subdivision_type3  =
| subdivision_name3  =
| established_title  =
| established_date  =
| founder   =
| seat_type  =
| seat  =
| government_footnotes  =
| leader_party  =
| leader_title  =
| leader_name   =
| unit_pref  =
| area_footnotes =
| area_total_km2 =
| area_land_km2  =
| area_water_km2 =
| area_water_percent =
| area_note  =
| elevation_footnotes =
| elevation_m   =
| population_footnotes  =
| population_total  = 3580 người
| population_as_of  = 2005
| population_density_km2 =
| population_demonym =
| population_note   =
| time_zone  = [[Giờ chuẩn Trung Âu|CET]]
| utc_offset   = +1
| time_zone_DST  = [[Giờ mùa hè Trung Âu|CEST]]
| utc_offset_DST = +2
| postal_code_type  =
| postal_code   =
| area_code_type =
| area_code  =
| iso_code  =
| website   = <!-- {{URL|example.com}} -->
| footnotes  =
}}

'''Kodovjat''' là một [[Đô thị của Albania|xã]] trong [[gramsh (huyện)|quận Gramsh]] thuộc [[hạt của Albania|hạt]] [[Elbasan (hạt)|Elbasan]], [[Albania]]. Dân số năm 2005 là 3580 người<ref>{{chú thích web|url=http://www.statoids.com/yal.html|title=Communes of Albania|accessdate = ngày 15 tháng 6 năm 2012}}</ref>.

==Chú thích==
{{Tham khảo}}

==Tham khảo==
{{Sơ khai Albania}}
{{Quận Gramsh}}

[[Thể loại:Khu dân cư ở hạt Elbasan]]

title: Kodovjat

Quốc gia: Albania

Hạt: Elbasan

Quận: Gramsh

title: Dân số (2005)

• Tổng cộng: 3.580 người


text:
# Neolophonotus somali
Neolophonotus somali là một loài ruồi trong họ Asilidae. Neolophonotus somali được Londt miêu tả năm 1990. Loài này phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

title: Neolophonotus somali

wikitext:
{{tiêu đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Neolophonotus somali''
| image =
| image_width =
| image_caption =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| classis = [[Côn trùng|Insecta]]
| ordo = [[Ruồi|Diptera]]
| subordo = [[Brachycera]]
| infraordo = [[Asilomorpha]]
| superfamilia = [[Asiloidea]]
| familia = [[Họ Ruồi ăn sâu|Asilidae]]
| genus = [[Neolophonotus]]
| species = '''''N. somali'''''
| binomial = ''Neolophonotus somali''
| binomial_authority = [[Jason Gilbert Hayden Londt|Londt]], 1990
}}
'''''Neolophonotus somali''''' là một loài [[ruồi]] trong họ [[Họ Ruồi ăn sâu|Asilidae]]. ''Neolophonotus somali'' được Londt miêu tả năm 1990. Loài này phân bố ở vùng [[nhiệt đới châu Phi]].<ref>{{chú thích web|url=http://www.geller-grimm.de/catalog/species.htm|title=Species of Asilidae|access-date =ngày 16 tháng 7 năm 2012}}</ref>

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

==Tham khảo==
* {{Wikispecies nội dòng}}

[[Thể loại:Neolophonotus]]

{{Apocleinae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Bộ (ordo): Diptera

Phân bộ (subordo): Brachycera

Phân thứ bộ (infraordo): Asilomorpha

Liên họ (superfamilia): Asiloidea

Họ (familia): Asilidae

Chi (genus): Neolophonotus

Loài (species): N. somali

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Neolophonotus somali · Londt, 1990


text:
# Conirostrum albifrons
Conirostrum albifrons là một loài chim trong họ Thraupidae.

title: Conirostrum albifrons

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| status = LC
| status_system = IUCN3.1
| status_ref = <ref>{{IUCN|id=22722111 |title=''Conirostrum albifrons'' |assessors=[[BirdLife International]] |version=2013.2 |year=2012 |accessdate =ngày 26 tháng 11 năm 2013}}</ref>
| image = Conirostrum albifrons (male) -NW Ecuador-3.jpg
| image_caption =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật có dây sống|Chordata]]
| classis = [[Chim|Aves]]
| ordo = [[Bộ Sẻ|Passeriformes]]
| familia = [[Thraupidae]]
| genus = ''[[Conirostrum]]''
| species = '''''C. albifrons'''''
| binomial = ''Conirostrum albifrons''
| binomial_authority = [[Frédéric de Lafresnaye|Lafresnaye]], 1842
| range_map =
}}
'''''Conirostrum albifrons''''' là một loài [[chim]] trong họ [[Thraupidae]].<ref>{{chú thích web|author=Clements|first= J. F. |first2 =T. S. |last2 = Schulenberg |first3= M. J. |last3 = Iliff |first6 = B.L. |last6 = Sullivan |first4= C. L. |last4 = Wood |first5 = D. |last5 = Roberson|year=2012|url=http://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/downloadable-clements-checklist|title=The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7.|accessdate = ngày 19 tháng 12 năm 2012}}</ref>

==Chú thích==
{{Tham khảo|30em}}

==Tham khảo==
* {{wikispecies-inline}}

[[Thể loại:Conirostrum]]

{{Thraupidae-stub}}

title: Tình trạng bảo tồn

Tình trạng bảo tồn: · Ít quan tâm (IUCN 3.1)

title: Phân loại khoa học

Ngành (phylum): Chordata

Lớp (class): Aves

Bộ (ordo): Passeriformes

Họ (familia): Thraupidae

Chi (genus): Conirostrum

Loài (species): C. albifrons

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Conirostrum albifrons · Lafresnaye, 1842


text:
# Micropterix corcyrella
Micropterix corcyrella là một loài bướm đêm thuộc họ Micropterigidae. Nó được Walsingham, Lord Thomas de Grey, miêu tả năm 1919. Nó được tìm thấy ở Slovenia, Serbia và Montenegro, Macedonia, Bulgaria và Hy Lạp.
Sải cánh dài khoảng 6.5 mm.

## Phụ loài
- Micropterix corcyrella corcyrella Walsingham, 1919 (Hy Lạp, Bulgaria, Macedonia)
- Micropterix corcyrella cephaloniensis Kurz, Kurz & Zeller, 2004 (Kefallinia)

title: Micropterix corcyrella

wikitext:
{{Bảng phân loại
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| classis = [[Côn trùng|Insecta]]
| superordo = [[Amphiesmenoptera]]
| ordo = [[Bộ Cánh vẩy|Lepidoptera]]
| subordo = [[Micropterigidae|Zeugloptera]]
| superfamilia = [[Micropterigidae|Micropterigoidea]]
| familia = [[Micropterigidae]]
| genus = ''[[Micropterix]]''
| species = '''''M. corcyrella'''''
| binomial = ''Micropterix corcyrella''
| binomial_authority = [[Thomas de Grey, 6th Baron Walsingham|Walsingham]], 1919
| synonyms = *''Micropterix jeanneli'' Viette, 1949
| image =
| name = ''Micropterix corcyrella''
}}
'''''Micropterix corcyrella''''' là một loài [[bướm đêm]] thuộc họ [[Micropterigidae]]. Nó được [[Thomas de Grey, 6th Baron Walsingham|Walsingham, Lord Thomas de Grey]], miêu tả năm 1919.<ref>[http://www.nhm.ac.uk/jdsml/research-curation/research/projects/lepindex/detail.dsml?TaxonNo=137711.0&UserID=&UserName=&&listPageURL=list%2edsml%3fsort%3dSCIENTIFIC%255fNAME%255fon%255fcard%26SCIENTIFIC%5fNAME%5fon%5fcardqtype%3dstarts%2bwith%26SCIENTIFIC%5fNAME%5fon%5fcard%3dcorcyrella%26recLimit%3d30&searchPageURL=index%2edsml%3fSCIENTIFIC%5fNAME%5fon%5fcardqtype%3dstarts%2bwith%26sort%3dSCIENTIFIC%255fNAME%255fon%255fcard%26SCIENTIFIC%5fNAME%5fon%5fcard%3dcorcyrella%26recLimit%3d30 ''Micropterix corcyrella'']{{Liên kết hỏng|date=2022-03-07 |bot=InternetArchiveBot }} at The Global Lepidoptera Names Index.</ref> Nó được tìm thấy ở [[Slovenia]], [[Serbia và Montenegro]], [[Cộng hòa Macedonia|Macedonia]], [[Bulgaria]] và [[Hy Lạp]].<ref>{{Chú thích web |url=http://www.faunaeur.org/full_results.php?id=357109 |ngày truy cập=2011-01-03 |tựa đề=Fauna Europaea |archive-date=2012-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121011131650/http://www.faunaeur.org/full_results.php?id=357109 |url-status=dead }}</ref>

[[Sải cánh]] dài khoảng 6.5 mm.

== Phụ loài ==
*''Micropterix corcyrella corcyrella'' Walsingham, 1919 (Hy Lạp, Bulgaria, Macedonia)
*''Micropterix corcyrella cephaloniensis'' Kurz, Kurz & Zeller, 2004 (Kefallinia)

==Chú thích==
{{Tham khảo}}

==Tham khảo==

== Liên kết ngoài ==
*[http://www.lepiforum.de/cgi-bin/lepiwiki.pl?Micropterix_Corcyrella lepiforum.de]

[[Thể loại:Micropterix]]
[[Thể loại:Côn trùng châu Âu]]

{{Lepidoptera-stub}}

title: Phân loại khoa học

Liên bộ (superordo): Amphiesmenoptera

Phân bộ (subordo): Zeugloptera

Liên họ (superfamilia): Micropterigoidea

Họ (familia): Micropterigidae

Chi (genus): Micropterix

Loài (species): M. corcyrella

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Micropterix corcyrella · Walsingham, 1919

title: Danh pháp đồng nghĩa

Danh pháp đồng nghĩa: - Micropterix jeanneli Viette, 1949


text:
# Ong nghệ
Ong nghệ là tên gọi dùng để chỉ các loài ong thuộc chi Bombus trong họ Apidae. Có hơn 250 loài trong chi này, phân bố chủ yếu ở bán cầu Bắc tuy nhiên chúng cũng có mặt ở Nam Mỹ. Các loài này được du nhập vào New Zealand và Tasmania. Chi này là nhóm còn tồn tại duy nhất trong tông Bombini, mặc dù một số chi liên quan đã tuyệt chủng (ví dụ: Calyptapis) được biết đến từ các hóa thạch. Chúng được tìm thấy chủ yếu ở độ cao hoặc vĩ độ cao hơn trong Bắc bán cầu, mặc dù chúng cũng được tìm thấy ở Nam Mỹ nơi một số loài nhiệt đới vùng thấp đã được xác định. Ong vò vẽ châu Âu cũng đã được giới thiệu cho New Zealand và Tasmania. Ong vò cái có thể chích nhiều lần, nhưng thường bỏ qua con người và các động vật khác.
Ong nghệ là những loài côn trùng có tổ chức xã hội, điểm đặc trưng của chúng là lông màu đen và vàng thường tạo thành dải. Tuy nhiên, một số loài cơ thể có màu cam hoặc đỏ, hoặc cơ thể đen hoàn toàn. Các tổ ong nghệ thường nhỏ hơn của ong mật, có tổ chỉ có 50 cá thể. Ong nghệ đẻ nhờ là loài đẻ nhờ tổ và không xây tổ; các con ong chúatheir queens hung hăng xâm lược tổ của các loài ong nghệ khác, giết chết các con ong chúa thường trú và sau đó đẻ trứng, được chăm sóc bởi các con ong thợ thường trú ở tổ chiếm được. Ong nghệ ký sinh tổ trước đây được phân loại là một chi riêng biệt, nhưng bây giờ thường được coi là thành viên của Bombus.
Loài ong vò vẽ có thân tròn phủ lông mềm (các lông cứng phân nhánh dài, khiến chúng xuất hiện và cảm thấy mờ. Chúng có cảnh báo màu xua đuổi, thường bao gồm các dải màu tương phản và các loài ong khác nhau trong một khu vực thường giống nhau trong sự bảo vệ lẫn nhau bắt chước kiểu Müller. Các loài côn trùng vô hại như ruồi giả ong thường có được sự bảo vệ khỏi giống như ong nghệ, trong bắt chước kiểu Bates, và có thể bị nhầm lẫn với chúng. Ong nghệ làm tổ có thể được phân biệt với những con ong nghệ ký sinh tổ lớn, mờ tương tự bằng hình dạng của chân sau cái. Trong ong vò vẽ làm tổ, nó được sửa đổi để tạo thành giỏ phấn hoa, một vùng sáng bóng được bao quanh bởi một dải lông dùng để vận chuyển phấn hoa, trong khi ở ong nghệ ký sinh tổ, chân sau có lông tròn và hạt phấn được nêm vào giữa các sợi lông để vận chuyển.
Giống như họ hàng của chúng, ong mật, ong vò vẽ lấy mật hoa, sử dụng lưỡi lông dài của chúng để vắt chất lỏng; vòi được gập dưới đầu trong suốt chuyến bay. Ong nghệ thu thập mật hoa để thêm vào các kho chứa trong tổ, và phấn hoa để nuôi con non của chúng. Chúng tìm kiếm thức ăn bằng cách sử dụng các mối quan hệ màu sắc và không gian để xác định hoa để lấy mật. Một số loài ong vò vẽ ăn cắp mật hoa, tạo một lỗ gần gốc hoa để tiếp cận mật hoa trong khi tránh chuyển phấn hoa. Ong nghệ là tác nhân thụ phấn quan trọng trong nông nghiệp, vì vậy sự suy giảm của chúng ở Châu Âu, Bắc Mỹ và Châu Á là một nguyên nhân gây lo ngại. Sự suy giảm đã được gây ra bởi mất môi trường sống, cơ giới hóa của nông nghiệp và thuốc trừ sâu.

## Các loài
- Bombus abnormis
- Bombus affinis
- Bombus alpinus
- Bombus amurensis
- Bombus anachoreta
- Bombus appositus
- Bombus ardens
- Bombus argillaceus
- Bombus armeniacus
- Bombus ashtoni
- Bombus asiaticus
- Bombus atratus
- Bombus atripes
- Bombus auricomus
- Bombus avanus
- Bombus avinoviellus
- Bombus baeri
- Bombus balteatus
- Bombus barbutellus
- Bombus beaticola
- Bombus bellardii
- Bombus bellicosus
- Bombus bicoloratus
- Bombus bifarius
- Bombus bimaculatus
- Bombus biroi
- Bombus bohemicus
- Bombus borealis
- Bombus braccatus
- Bombus brachycephalus
- Bombus branickii
- Bombus brasiliensis
- Bombus breviceps
- Bombus brevivillus
- Bombus brodmannicus
- Bombus californicus
- Bombus caliginosus
- Bombus campestris
- Bombus centralis
- Bombus chinensis
- Bombus cingulatus
- Bombus citrinus
- Bombus coccineus
- Bombus cockerelli
- Bombus confusus
- Bombus consobrinus
- Bombus convexus
- Bombus coreanus
- Bombus cornutus
- Bombus crotchii
- Bombus cullumanus
- Bombus czerskii
- Bombus dahlbomii
- Bombus defector
- Bombus deuteronymus
- Bombus digressus
- Bombus diligens
- Bombus distinguendus
- Bombus diversus
- Bombus ecuadorius
- Bombus ephippiatus
- Bombus excellens
- Bombus exil
- Bombus eximius
- Bombus expolitus
- Bombus fedtschenkoi
- Bombus ferganicus
- Bombus fernaldae
- Bombus fervidus
- Bombus festivus
- Bombus filchnerae
- Bombus flavescens
- Bombus flavidus
- Bombus flavifrons
- Bombus formosellus
- Bombus fragrans
- Bombus franklini
- Bombus fraternus
- Bombus frigidus
- Bombus friseanus
- Bombus funebris
- Bombus funerarius
- Bombus genalis
- Bombus gerstaeckeri
- Bombus grahami
- Bombus griseocollis
- Bombus guatemalensis
- Bombus haematurus
- Bombus haemorrhoidalis
- Bombus handlirschi
- Bombus handlirschianus
- Bombus haueri
- Bombus hedini
- Bombus himalayanus
- Bombus honshuensis
- Bombus hortorum
- Bombus hortulanus
- Bombus humilis
- Bombus huntii
- Bombus hyperboreus
- Bombus hypnorum
- Bombus hypocrita
- Bombus ignitus
- Bombus imitator
- Bombus impatiens
- Bombus impetuosus
- Bombus incertus
- Bombus inexspectatus
- Bombus infirmus
- Bombus infrequens
- Bombus insularis
- Bombus intrudens
- Bombus irisanensis
- Bombus jonellus
- Bombus kashmirensis
- Bombus keriensis
- Bombus koreanus
- Bombus kulingensis
- Bombus ladakhensis
- Bombus laesus
- Bombus lapidarius
- Bombus lapponicus
- Bombus lemniscatus
- Bombus lepidus
- Bombus longipes
- Bombus lucorum
- Bombus luteipes
- Bombus macgregori
- Bombus makarjini
- Bombus marussinus
- Bombus maxillosus
- Bombus medius
- Bombus melaleucus
- Bombus melanopoda
- Bombus melanopygus
- Bombus melanurus
- Bombus mendax
- Bombus mesomelas
- Bombus mexicanus
- Bombus miniatus
- Bombus mirus
- Bombus mixtus
- Bombus mlokosievitzii
- Bombus modestus
- Bombus monozonus
- Bombus monticola
- Bombus morawitzi
- Bombus morawitzianus
- Bombus morio
- Bombus morrisoni
- Bombus mucidus
- Bombus muscorum
- Bombus mysticus
- Bombus neoboreus
- Bombus nevadensis
- Bombus niveatus
- Bombus nobilis
- Bombus norvegicus
- Bombus novus
- Bombus oberti
- Bombus obtusus
- Bombus occidentalis
- Bombus oceanicus
- Bombus opifex
- Bombus opulentus
- Bombus parthenius
- Bombus pascuorum
- Bombus patagiatus
- Bombus pensylvanicus
- Bombus perezi
- Bombus perplexus
- Bombus persicus
- Bombus personatus
- Bombus picipes
- Bombus pleuralis
- Bombus polaris
- Bombus pomorum
- Bombus portchinsky
- Bombus pratorum
- Bombus pressus
- Bombus pseudobaicalensis
- Bombus pullatus
- Bombus pyrenaeus
- Bombus pyrosoma
- Bombus quadricolor
- Bombus religiosus
- Bombus remotus
- Bombus richardsiellus
- Bombus robustus
- Bombus rohweri
- Bombus rotundiceps
- Bombus rubicundus
- Bombus rubriventris
- Bombus ruderarius
- Bombus ruderatus
- Bombus rufipes
- Bombus rufocinctus
- Bombus rufofasciatus
- Bombus rupestris
- Bombus saltuarius
- Bombus sandersoni
- Bombus schrencki
- Bombus securus
- Bombus semenovianus
- Bombus semenoviellus
- Bombus senex
- Bombus shaposhnikovi
- Bombus sibiricus
- Bombus sichelii
- Bombus simillimus
- Bombus sitkensis
- Bombus skorikovi
- Bombus sololensis
- Bombus sonani
- Bombus sonorus
- Bombus soroeensis
- Bombus sporadicus
- Bombus steindachneri
- Bombus subterraneus
- Bombus subtypicus
- Bombus suckleyi
- Bombus sulfureus
- Bombus superbus
- Bombus supremus
- Bombus sushkini
- Bombus sylvarum
- Bombus sylvestris
- Bombus sylvicola
- Bombus tanguticus
- Bombus ternarius
- Bombus terrestris
- Bombus terricola
- Bombus tibetanus
- Bombus tichenkoi
- Bombus transversalis
- Bombus tricornis
- Bombus trifasciatus
- Bombus trinominatus
- Bombus tschitscherini
- Bombus tucumanus
- Bombus tunicatus
- Bombus turkestanicus
- Bombus turneri
- Bombus unicus
- Bombus ussurensis
- Bombus vagans
- Bombus waltoni
- Bombus vandykei
- Bombus variabilis
- Bombus weisi
- Bombus velox
- Bombus vestalis
- Bombus veteranus
- Bombus wilmattae
- Bombus vogti
- Bombus vosnesenskii
- Bombus wurflenii
- Bombus zonatus

title: Ong nghệ

wikitext:
{{Automatic taxobox
| taxon           = Bombus
| image           = Bombus lapidarius - Melilotus officinalis - Tallinn.jpg
| image_caption   = ''[[Bombus lapidarius]]''
| fossil_range    = {{fossil_range|Eocene|nay}}
| authority = [[Pierre André Latreille|Latreille]], 1802
| range_map = Bombus distribution.jpg
| range_map_caption = {{ubl|Natural distribution shown in red.|Introductions to New Zealand, spread to Tasmania not shown}}
}}
'''Ong nghệ''' là tên gọi dùng để chỉ các loài ong thuộc chi '''''Bombus''''' trong họ [[Họ Ong mật|Apidae]].{{Cần chú thích|ngày=tháng 8 năm 2025}} Có hơn 250 loài trong chi này<ref>{{chú thích tạp chí|author=P. H. Williams |year=1998 |title=An annotated checklist of bumble bees with an analysis of patterns of description |journal= [[Bulletin of The Natural History Museum (Entomology)]] |volume=67 |pages=79-152 |url=http://www.nhm.ac.uk/research-curation/projects/bombus/subgenericlist.html |access-date =ngày 30 tháng 5 năm 2012 }}</ref>, phân bố chủ yếu ở [[bắc bán cầu|bán cầu Bắc]] tuy nhiên chúng cũng có mặt ở [[Nam Mỹ]]. Các loài này được du nhập vào [[New Zealand]] và [[Tasmania]]. Chi này là nhóm [[đơn vị phân loại còn tồn tại|còn tồn tại]] duy nhất trong tông [[Bombini]], mặc dù một số chi liên quan đã tuyệt chủng (ví dụ: ''[[Calyptapis]]'') được biết đến từ các [[hóa thạch]]. Chúng được tìm thấy chủ yếu ở độ cao hoặc vĩ độ cao hơn trong [[Bắc bán cầu]], mặc dù chúng cũng được tìm thấy ở [[Nam Mỹ]] nơi một số loài nhiệt đới vùng thấp đã được xác định. Ong vò vẽ châu Âu cũng đã được giới thiệu cho [[New Zealand]] và [[Tasmania]]. Ong vò cái có thể chích nhiều lần, nhưng thường bỏ qua con người và các động vật khác.

Ong nghệ là những loài côn trùng có tổ chức xã hội, điểm đặc trưng của chúng là lông màu đen và vàng thường tạo thành dải. Tuy nhiên, một số loài cơ thể có màu cam hoặc đỏ, hoặc cơ thể đen hoàn toàn.<ref>{{chú thích tạp chí|author=P. H. Williams |year=2007 |title=The distribution of bumblebee colour patterns world-wide: possible significance for thermoregulation, crypsis, and warning mimicry |journal=[[Biological Journal of the Linnean Society]] |volume=92 |issue=1 |pages=97–118 |url=http://www.nhm.ac.uk/research-curation/projects/bombus/colour.html |access-date =ngày 9 tháng 7 năm 2007 |doi=10.1111/j.1095-8312.2007.00878.x}}</ref> Các tổ ong nghệ thường nhỏ hơn của [[ong mật]], có tổ chỉ có 50 cá thể. [[Psithyrus|Ong nghệ đẻ nhờ]] là loài [[đẻ nhờ tổ]] và không xây tổ; các con ong chúatheir queens hung hăng xâm lược tổ của các loài ong nghệ khác, giết chết các con ong chúa thường trú và sau đó đẻ trứng, được chăm sóc bởi các con ong thợ thường trú ở tổ chiếm được. Ong nghệ ký sinh tổ trước đây được phân loại là một chi riêng biệt, nhưng bây giờ thường được coi là thành viên của ''Bombus''.

Loài ong vò vẽ có thân tròn phủ lông mềm (các [[lông cứng]] phân nhánh dài, khiến chúng xuất hiện và cảm thấy mờ. Chúng có [[Tín hiệu xua đuổi|cảnh báo màu xua đuổi]], thường bao gồm các dải màu tương phản và các loài ong khác nhau trong một khu vực thường giống nhau trong sự bảo vệ lẫn nhau [[bắt chước kiểu Müller]]. Các loài côn trùng vô hại như [[Họ Ruồi giả ong|ruồi giả ong]] thường có được sự bảo vệ khỏi giống như ong nghệ, trong [[bắt chước kiểu Bates]], và có thể bị nhầm lẫn với chúng. Ong nghệ làm tổ có thể được phân biệt với những con ong nghệ ký sinh tổ lớn, mờ tương tự bằng hình dạng của chân sau cái. Trong ong vò vẽ làm tổ, nó được sửa đổi để tạo thành [[giỏ phấn hoa]], một vùng sáng bóng được bao quanh bởi một dải lông dùng để vận chuyển [[phấn hoa]], trong khi ở ong nghệ ký sinh tổ, chân sau có lông tròn và hạt phấn được nêm vào giữa các sợi lông để vận chuyển.

Giống như họ hàng của chúng, ong mật, ong vò vẽ lấy [[mật hoa]], sử dụng lưỡi lông dài của chúng để vắt chất lỏng; [[vòi ong|vòi]] được gập dưới đầu trong suốt chuyến bay. Ong nghệ thu thập mật hoa để thêm vào các kho chứa trong tổ, và phấn hoa để nuôi con non của chúng. Chúng tìm kiếm thức ăn bằng cách sử dụng các mối quan hệ màu sắc và không gian để xác định hoa để lấy mật. Một số loài ong vò vẽ [[cướp mật hoa|ăn cắp mật hoa]], tạo một lỗ gần gốc hoa để tiếp cận mật hoa trong khi tránh chuyển phấn hoa. Ong nghệ là [[tác nhân thụ phấn]] quan trọng trong nông nghiệp, vì vậy [[sự suy giảm loài thụ phấn|sự suy giảm của chúng]] ở Châu Âu, Bắc Mỹ và Châu Á là một nguyên nhân gây lo ngại. Sự suy giảm đã được gây ra bởi [[hủy hoại môi trường sống|mất môi trường sống]], [[cơ giới hóa]] của [[nông nghiệp]] và [[thuốc trừ sâu]].
==Các loài==

* ''[[Bombus abnormis]]''
* ''[[Bombus affinis]]''
* ''[[Bombus alpinus]]''
* ''[[Bombus amurensis]]''
* ''[[Bombus anachoreta]]''
* ''[[Bombus appositus]]''
* ''[[Bombus ardens]]''
* ''[[Bombus argillaceus]]''
* ''[[Bombus armeniacus]]''
* ''[[Bombus ashtoni]]''
* ''[[Bombus asiaticus]]''
* ''[[Bombus atratus]]''
* ''[[Bombus atripes]]''
* ''[[Bombus auricomus]]''
* ''[[Bombus avanus]]''
* ''[[Bombus avinoviellus]]''
* ''[[Bombus baeri]]''
* ''[[Bombus balteatus]]''
* ''[[Bombus barbutellus]]''
* ''[[Bombus beaticola]]''
* ''[[Bombus bellardii]]''
* ''[[Bombus bellicosus]]''
* ''[[Bombus bicoloratus]]''
* ''[[Bombus bifarius]]''
* ''[[Bombus bimaculatus]]''
* ''[[Bombus biroi]]''
* ''[[Bombus bohemicus]]''
* ''[[Bombus borealis]]''
* ''[[Bombus braccatus]]''
* ''[[Bombus brachycephalus]]''
* ''[[Bombus branickii]]''
* ''[[Bombus brasiliensis]]''
* ''[[Bombus breviceps]]''
* ''[[Bombus brevivillus]]''
* ''[[Bombus brodmannicus]]''
* ''[[Bombus californicus]]''
* ''[[Bombus caliginosus]]''
* ''[[Bombus campestris]]''
* ''[[Bombus centralis]]''
* ''[[Bombus chinensis]]''
* ''[[Bombus cingulatus]]''
* ''[[Bombus citrinus]]''
* ''[[Bombus coccineus]]''
* ''[[Bombus cockerelli]]''
* ''[[Bombus confusus]]''
* ''[[Bombus consobrinus]]''
* ''[[Bombus convexus]]''
* ''[[Bombus coreanus]]''
* ''[[Bombus cornutus]]''
* ''[[Bombus crotchii]]''
* ''[[Bombus cullumanus]]''
* ''[[Bombus czerskii]]''
* ''[[Bombus dahlbomii]]''
* ''[[Bombus defector]]''
* ''[[Bombus deuteronymus]]''
* ''[[Bombus digressus]]''
* ''[[Bombus diligens]]''
* ''[[Bombus distinguendus]]''
* ''[[Bombus diversus]]''
* ''[[Bombus ecuadorius]]''
* ''[[Bombus ephippiatus]]''
* ''[[Bombus excellens]]''
* ''[[Bombus exil]]''
* ''[[Bombus eximius]]''
* ''[[Bombus expolitus]]''
* ''[[Bombus fedtschenkoi]]''
* ''[[Bombus ferganicus]]''
* ''[[Bombus fernaldae]]''
* ''[[Bombus fervidus]]''
* ''[[Bombus festivus]]''
* ''[[Bombus filchnerae]]''
* ''[[Bombus flavescens]]''
* ''[[Bombus flavidus]]''
* ''[[Bombus flavifrons]]''
* ''[[Bombus formosellus]]''
* ''[[Bombus fragrans]]''
* ''[[Bombus franklini]]''
* ''[[Bombus fraternus]]''
* ''[[Bombus frigidus]]''
* ''[[Bombus friseanus]]''
* ''[[Bombus funebris]]''
* ''[[Bombus funerarius]]''
* ''[[Bombus genalis]]''
* ''[[Bombus gerstaeckeri]]''
* ''[[Bombus grahami]]''
* ''[[Bombus griseocollis]]''
* ''[[Bombus guatemalensis]]''
* ''[[Bombus haematurus]]''
* ''[[Bombus haemorrhoidalis]]''
* ''[[Bombus handlirschi]]''
* ''[[Bombus handlirschianus]]''
* ''[[Bombus haueri]]''
* ''[[Bombus hedini]]''
* ''[[Bombus himalayanus]]''
* ''[[Bombus honshuensis]]''
* ''[[Bombus hortorum]]''
* ''[[Bombus hortulanus]]''
* ''[[Bombus humilis]]''
* ''[[Bombus huntii]]''
* ''[[Bombus hyperboreus]]''
* ''[[Bombus hypnorum]]''
* ''[[Bombus hypocrita]]''
* ''[[Bombus ignitus]]''
* ''[[Bombus imitator]]''
* ''[[Bombus impatiens]]''
* ''[[Bombus impetuosus]]''
* ''[[Bombus incertus]]''
* ''[[Bombus inexspectatus]]''
* ''[[Bombus infirmus]]''
* ''[[Bombus infrequens]]''
* ''[[Bombus insularis]]''
* ''[[Bombus intrudens]]''
* ''[[Bombus irisanensis]]''
* ''[[Bombus jonellus]]''
* ''[[Bombus kashmirensis]]''
* ''[[Bombus keriensis]]''
* ''[[Bombus koreanus]]''
* ''[[Bombus kulingensis]]''
* ''[[Bombus ladakhensis]]''
* ''[[Bombus laesus]]''
* ''[[Bombus lapidarius]]''
* ''[[Bombus lapponicus]]''
* ''[[Bombus lemniscatus]]''
* ''[[Bombus lepidus]]''
* ''[[Bombus longipes]]''
* ''[[Bombus lucorum]]''
* ''[[Bombus luteipes]]''
* ''[[Bombus macgregori]]''
* ''[[Bombus makarjini]]''
* ''[[Bombus marussinus]]''
* ''[[Bombus maxillosus]]''
* ''[[Bombus medius]]''
* ''[[Bombus melaleucus]]''
* ''[[Bombus melanopoda]]''
* ''[[Bombus melanopygus]]''
* ''[[Bombus melanurus]]''
* ''[[Bombus mendax]]''
* ''[[Bombus mesomelas]]''
* ''[[Bombus mexicanus]]''
* ''[[Bombus miniatus]]''
* ''[[Bombus mirus]]''
* ''[[Bombus mixtus]]''
* ''[[Bombus mlokosievitzii]]''
* ''[[Bombus modestus]]''
* ''[[Bombus monozonus]]''
* ''[[Bombus monticola]]''
* ''[[Bombus morawitzi]]''
* ''[[Bombus morawitzianus]]''
* ''[[Bombus morio]]''
* ''[[Bombus morrisoni]]''
* ''[[Bombus mucidus]]''
* ''[[Bombus muscorum]]''
* ''[[Bombus mysticus]]''
* ''[[Bombus neoboreus]]''
* ''[[Bombus nevadensis]]''
* ''[[Bombus niveatus]]''
* ''[[Bombus nobilis]]''
* ''[[Bombus norvegicus]]''
* ''[[Bombus novus]]''
* ''[[Bombus oberti]]''
* ''[[Bombus obtusus]]''
* ''[[Bombus occidentalis]]''
* ''[[Bombus oceanicus]]''
* ''[[Bombus opifex]]''
* ''[[Bombus opulentus]]''
* ''[[Bombus parthenius]]''
* ''[[Bombus pascuorum]]''
* ''[[Bombus patagiatus]]''
* ''[[Bombus pensylvanicus]]''
* ''[[Bombus perezi]]''
* ''[[Bombus perplexus]]''
* ''[[Bombus persicus]]''
* ''[[Bombus personatus]]''
* ''[[Bombus picipes]]''
* ''[[Bombus pleuralis]]''
* ''[[Bombus polaris]]''
* ''[[Bombus pomorum]]''
* ''[[Bombus portchinsky]]''
* ''[[Bombus pratorum]]''
* ''[[Bombus pressus]]''
* ''[[Bombus pseudobaicalensis]]''
* ''[[Bombus pullatus]]''
* ''[[Bombus pyrenaeus]]''
* ''[[Bombus pyrosoma]]''
* ''[[Bombus quadricolor]]''
* ''[[Bombus religiosus]]''
* ''[[Bombus remotus]]''
* ''[[Bombus richardsiellus]]''
* ''[[Bombus robustus]]''
* ''[[Bombus rohweri]]''
* ''[[Bombus rotundiceps]]''
* ''[[Bombus rubicundus]]''
* ''[[Bombus rubriventris]]''
* ''[[Bombus ruderarius]]''
* ''[[Bombus ruderatus]]''
* ''[[Bombus rufipes]]''
* ''[[Bombus rufocinctus]]''
* ''[[Bombus rufofasciatus]]''
* ''[[Bombus rupestris]]''
* ''[[Bombus saltuarius]]''
* ''[[Bombus sandersoni]]''
* ''[[Bombus schrencki]]''
* ''[[Bombus securus]]''
* ''[[Bombus semenovianus]]''
* ''[[Bombus semenoviellus]]''
* ''[[Bombus senex]]''
* ''[[Bombus shaposhnikovi]]''
* ''[[Bombus sibiricus]]''
* ''[[Bombus sichelii]]''
* ''[[Bombus simillimus]]''
* ''[[Bombus sitkensis]]''
* ''[[Bombus skorikovi]]''
* ''[[Bombus sololensis]]''
* ''[[Bombus sonani]]''
* ''[[Bombus sonorus]]''
* ''[[Bombus soroeensis]]''
* ''[[Bombus sporadicus]]''
* ''[[Bombus steindachneri]]''
* ''[[Bombus subterraneus]]''
* ''[[Bombus subtypicus]]''
* ''[[Bombus suckleyi]]''
* ''[[Bombus sulfureus]]''
* ''[[Bombus superbus]]''
* ''[[Bombus supremus]]''
* ''[[Bombus sushkini]]''
* ''[[Bombus sylvarum]]''
* ''[[Bombus sylvestris]]''
* ''[[Bombus sylvicola]]''
* ''[[Bombus tanguticus]]''
* ''[[Bombus ternarius]]''
* ''[[Bombus terrestris]]''
* ''[[Bombus terricola]]''
* ''[[Bombus tibetanus]]''
* ''[[Bombus tichenkoi]]''
* ''[[Bombus transversalis]]''
* ''[[Bombus tricornis]]''
* ''[[Bombus trifasciatus]]''
* ''[[Bombus trinominatus]]''
* ''[[Bombus tschitscherini]]''
* ''[[Bombus tucumanus]]''
* ''[[Bombus tunicatus]]''
* ''[[Bombus turkestanicus]]''
* ''[[Bombus turneri]]''
* ''[[Bombus unicus]]''
* ''[[Bombus ussurensis]]''
* ''[[Bombus vagans]]''
* ''[[Bombus waltoni]]''
* ''[[Bombus vandykei]]''
* ''[[Bombus variabilis]]''
* ''[[Bombus weisi]]''
* ''[[Bombus velox]]''
* ''[[Bombus vestalis]]''
* ''[[Bombus veteranus]]''
* ''[[Bombus wilmattae]]''
* ''[[Bombus vogti]]''
* ''[[Bombus vosnesenskii]]''
* ''[[Bombus wurflenii]]''
* ''[[Bombus zonatus]]''

== Hình ảnh ==
<gallery>
Tập tin:Trädgårdshumla_Täby, mars_2012..jpg
Tập tin:Bumblebee 2006.jpg
Tập tin:Bumblebee on Sea Holly.jpg
Tập tin:dronefertilizesbumblebee2.jpg
Tập tin:Bumblebee 3 EHM.jpg
Tập tin:Abejorro 02.jpg
Tập tin:Bombus September 2007-2.jpg
Tập tin:Ajehals - Hang on (by-sa).jpg
</gallery>
== Xem thêm ==
* [[Oligobombus cuspidatus]]
* [[Calyptapis]]

==Tham khảo==
{{Tham khảo}}

==Liên kết ngoài==
{{Commonscat|Bombus}}
{{Wikispecies|Bombus}}
* Abbott, Carl, and Bartlett, John. "Bumble Bees". Encarta Encyclopedia. 2004 ed.
* Anon. "Bees". [[World Book Encyclopedia]], 1998 ed.
* Benton, Ted. ''Bumblebees''. New Naturalist Series (#98). Collins, 2006.
* Freeman, Scott. ''Biological Science''. Upper Saddle River, 2002.
* [[Dave Goulson|Goulson, Dave]]. ''Bumblebees: Their Behaviour and Ecology'', 2003. [[Oxford University Press]]. {{ISBN|0-19-852607-5}}.
* Goulson, Dave. ''A Sting in the Tale''. Jonathan Cape, 2013.
* Hasley, William D. "Bees". [[Collier's Encyclopedia]], 1990 ed.
* Macdonald, Murdo. ''[https://web.archive.org/web/20160303221831/http://www.snh.org.uk/pdfs/publications/naturallyscottish/bumblebees.pdf Bumblebees]''. Scottish Natural Heritage, 2003.
* Macdonald, Murdo & Nisbet, G. ''[http://www.hbrg.org.uk/BeeAtlas/DownloadBeeAtlas.html Highland Bumblebees: Distribution, Ecology and Conservation]''.<!--free online after filling in form--> [http://www.hbrg.org.uk HBRG], 2006. {{ISBN|0-9552211-0-2}}. – [http://www.hbrg.org.uk/MainPages/Supplement2.pdf Supplement 2] (2007).
* [[Charles Duncan Michener|Michener, C.D.]] ''The Bees of the World''. [[Johns Hopkins University Press]], 2000.
* Schweitzer, Dale F. et al. ''[https://purl.fdlp.gov/GPO/gpo36661 Conservation and Management of North American Bumble Bees]''. Washington D.C.: [[United States Forest Service|U.S. Forest Service]], 2012.
* [http://www.nhm.ac.uk/research-curation/projects/bombus/ Bumblebees of the world – find species by region, species groups, colour pattern], nhm.ac.uk
* [http://www.bumblebeeconservation.org/ Bumblebee Conservation Trust]
* [http://www.iucn.org/about/work/programmes/species/who_we_are/ssc_specialist_groups_and_red_list_authorities_directory/invertebrates/bumblebee_specialist_group/ IUCN's Bumblebee Specialist Group]
* [http://www.discoverlife.org/mp/20q?guide=Bombus ''Bombus'' Identification Guide], [http://www.discoverlife.org/mp/20q?search=Bombus Discover Life: List of Species], [http://www.discoverlife.org/mp/20m?kind=Bombus_ Worldwide Species Map].
* [http://www.caltech.edu/news/deciphering-mystery-bee-flight-1075 Deciphering the Mystery of Bee Flight]

{{Taxonbar|from=Q25407}}

[[Thể loại:Bombini|B]]
[[Thể loại:Côn trùng thụ phấn]]
[[Thể loại:Chi Ong nghệ]]
[[Thể loại:Côn trùng trong văn hóa]]

title: Phân loại khoa học

Vực: Eukaryota

Giới: Animalia

Ngành: Arthropoda

Lớp: Insecta

Bộ: Hymenoptera

Họ: Apidae

Tông: Bombini

Chi: Bombus · Latreille, 1802

Phân loại khoa học: - Natural distribution shown in red. - Introductions to New Zealand, spread to Tasmania not shown


text:
# Pyractonema similis
Pyractonema similis là một loài bọ cánh cứng trong họ Đom đóm (Lampyridae). Loài này được Green miêu tả khoa học năm 1958.

title: Pyractonema similis

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Pyractonema similis''
| image =
| image caption =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| classis = [[Côn trùng|Insecta]]
| ordo = [[Bọ cánh cứng|Coleoptera]]
| familia = [[Đom đóm|Lampyridae]] (Đom đóm)
| genus = ''[[Pyractonema]]''
| species = '''''P. similis'''''
| binomial = ''Pyractonema similis''
| binomial_authority = [[Edward Ernest Green|Green]], 1958
}}
'''''Pyractonema similis''''' là một loài [[bọ cánh cứng]] trong họ [[Đom đóm]] (Lampyridae). Loài này được Green miêu tả khoa học năm 1958.<ref>{{Reftabel|2010-Hallan|Dier}}</ref>
==Chú thích==
{{Tham khảo|30em}}

==Tham khảo==
* {{wikispecies nội dòng}}

[[Thể loại:Pyractonema]]

{{Lampyridae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Bộ (ordo): Coleoptera

Họ (familia): Lampyridae (Đom đóm)

Chi (genus): Pyractonema

Loài (species): P. similis

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Pyractonema similis · Green, 1958


text:
# Sciadotenia sagotiana
Sciadotenia sagotiana là một loài thực vật có hoa trong họ Biển bức cát. Loài này được Diels miêu tả khoa học đầu tiên năm 1910.

title: Sciadotenia sagotiana

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Sciadotenia sagotiana''
| status =
| status_system =
| status_ref =
| image =
| image_caption =
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| unranked_divisio = [[Thực vật có hoa|Angiospermae]]
| unranked_classis = [[Thực vật hai lá mầm thật sự|Eudicots]]
| ordo = [[Bộ Mao lương|Ranunculales]]
| familia = [[Họ Biển bức cát|Menispermaceae]]
| genus = ''[[Sciadotenia]]''
| species = '''''S. sagotiana'''''
| binomial = ''Sciadotenia sagotiana''
| binomial_authority = ([[August Wilhelm Eichler|Eichl.]]) [[Friedrich Ludwig Diels|Diels]]
}}
'''''Sciadotenia sagotiana''''' là một loài [[thực vật có hoa]] trong [[họ Biển bức cát]]. Loài này được Diels miêu tả khoa học đầu tiên năm 1910.<ref>{{chú thích web|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/tro-20600086| title=''Sciadotenia sagotiana''|access-date=ngày 22 tháng 8 năm 2013| author=The Plant List | year =2010}}</ref>

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}
==Liên kết ngoài==
*{{commonscat-inline|Sciadotenia sagotiana}}
*{{wikispecies-inline|Sciadotenia sagotiana}}
*{{IPNI2|Sciadotenia sagotiana|230124-2|access-date=ngày 22 tháng 8 năm 2013}}

[[Thể loại:Sciadotenia]]
[[Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1910]]

{{Ranunculales-stub}}

title: Phân loại khoa học

Bộ (ordo): Ranunculales

Họ (familia): Menispermaceae

Chi (genus): Sciadotenia

Loài (species): S. sagotiana

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Sciadotenia sagotiana · (Eichl.) Diels


text:
# Pavonia spuria
Pavonia spuria là một loài thực vật có hoa trong họ Cẩm quỳ. Loài này được Fryxell mô tả khoa học đầu tiên năm 1999.

title: Pavonia spuria

wikitext:
{{tiêu đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Pavonia spuria''
| status =
| status_system =
| status_ref =
| image =
| image_caption =
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| unranked_divisio = [[Thực vật có hoa|Angiospermae]]
| unranked_classis = [[Thực vật hai lá mầm thật sự|Eudicots]]
| unranked_ordo = [[Nhánh hoa Hồng|Rosids]]
| ordo = [[Bộ Cẩm quỳ|Malvales]]
| familia = [[Họ Cẩm quỳ|Malvaceae]]
| genus = ''[[Pavonia]]''
| species = '''''P. spuria'''''
| binomial = ''Pavonia spuria''
| binomial_authority = Fryxell, 1999
}}
'''''Pavonia spuria''''' là một loài [[thực vật có hoa]] trong [[họ Cẩm quỳ]]. Loài này được Fryxell mô tả khoa học đầu tiên năm 1999.<ref>{{chú thích web|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/tro-50127737| title=''Pavonia spuria''|access-date = ngày 4 tháng 6 năm 2013 | author=The Plant List | year =2010}}</ref>

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

== Liên kết ngoài ==
{{commonscat|Pavonia spuria}}
{{Wikispecies|Pavonia spuria}}

[[Thể loại:Pavonia]]
[[Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1999]]

{{Malvoideae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Bộ (ordo): Malvales

Họ (familia): Malvaceae

Chi (genus): Pavonia

Loài (species): P. spuria

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Pavonia spuria · Fryxell, 1999


text:
# Papuadytes punctipennis
Papuadytes punctipennis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Lea miêu tả khoa học năm 1899.

title: Papuadytes punctipennis

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Papuadytes punctipennis''
| image =
| image caption =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| classis = [[Côn trùng|Insecta]]
| ordo = [[Bọ cánh cứng|Coleoptera]]
| familia = [[Dytiscidae]]
| genus = ''[[Papuadytes]]''
| species = '''''P. punctipennis'''''
| binomial = ''Papuadytes punctipennis''
| binomial_authority = [[Arthur Mills Lea|Lea]], 1899
}}
'''''Papuadytes punctipennis''''' là một loài [[bọ cánh cứng]] trong [[họ Bọ nước]]. Loài này được Lea miêu tả khoa học năm 1899.<ref>{{Reftabel|2010-Hallan|Dier}}</ref>
==Chú thích==
{{Tham khảo|30em}}

==Tham khảo==
* {{wikispecies nội dòng}}

[[Thể loại:Bọ nước]]
[[Thể loại:Papuadytes]]

{{Dytiscidae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Họ (familia): Dytiscidae

Chi (genus): Papuadytes

Loài (species): P. punctipennis

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Papuadytes punctipennis · Lea, 1899


text:
# Cycas scratchleyana
Cycas scratchleyana là một loài thực vật hạt trần trong họ Cycadaceae. Loài này được F.Muell. mô tả khoa học đầu tiên năm 1876.

title: Cycas scratchleyana

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name =''Cycas scratchleyana''
| status =
| status_system =
| status_ref =
| image =
| image_caption=
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| unranked_divisio = [[Gymnospermae]]
| classis = [[Cycadopsida]]
| ordo = [[Cycadales]]
| familia = [[Cycadaceae]]
| genus = ''[[Cycas]]''
| species = '''''C. scratchleyana'''''
| binomial = ''Cycas scratchleyana''
| binomial_authority = F.Muell., 1876
}}
'''''Cycas scratchleyana''''' là một loài [[thực vật hạt trần]] trong họ [[Cycadaceae]]. Loài này được F.Muell. mô tả khoa học đầu tiên năm 1876.<ref>{{chú thích web|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2749645| title=''Cycas scratchleyana''|access-date =ngày 28 tháng 5 năm 2014| author=The Plant List | year =2010}}</ref>

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

==Liên kết ngoài==
* {{wikispecies-inline}}
* {{Thể loại Commons nội dòng|Cycas scratchleyana}}
*{{wikispecies-inline|Cycas scratchleyana}}
*

[[Thể loại:Chi Tuế]]
[[Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1876]]
[[Thể loại:Thực vật New Guinea]]
[[Thể loại:Thực vật Queensland]]
[[Thể loại:Loài sắp bị đe dọa theo Sách đỏ IUCN]]

{{Cycadales-stub}}

title: Phân loại khoa học

(không phân hạng): Gymnospermae

Lớp (class): Cycadopsida

Bộ (ordo): Cycadales

Họ (familia): Cycadaceae

Chi (genus): Cycas

Loài (species): C. scratchleyana

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Cycas scratchleyana · F.Muell., 1876