text:
# David Halberstam
David Halberstam (10 tháng 4 năm 1934 – 23 tháng 4 năm 2007) là một nhà báo người Mỹ đã đoạt Giải Pulitzer, phóng viên chiến trường và là tác giả nổi tiếng về đề tài Chiến tranh Việt Nam, ông còn viết về chính trị, lịch sử, kinh doanh, truyền thông, văn hóa Mỹ, và sau là thể thao.
David Halberstam sinh tại Thành phố New York, trong một gia đình bố làm bác sĩ phẫu thuật quân y, mẹ là giáo viên phổ thông.
Ông tốt nghiệp chuyên ngành báo chí tại trường Đại học Harvard năm 1955. Từ đó, ông theo đuổi nghề báo và viết sách cho đến khi ông mất năm 2007 do tai nạn giao thông.

## Tác phẩm
- The Noblest Roman. Houghton-Mifflin. 1961. ASIN: B0007DSNRM.

- The Making of a Quagmire: America and Vietnam during the Kennedy Era. McGraw-Hill. 1965. ISBN 0-07-555092-X.

- One Very Hot Day (Một ngày rất nóng). Boston: Houghton-Mifflin. 1967. ASIN: B000HFUAT4.

- The Unfinished Odyssey of Robert Kennedy. Random House. 1968. ISBN 0-394-45025-6.

- Ho. McGraw-Hill. 1971. ISBN 0-07-554223-4.

- The Best and the Brightest. Ballantine Books. 1972. ISBN 0-449-90870-4.

- The Powers That Be. University of Illinois Press. 1979. ISBN 0-252-06941-2.

- The Breaks of the Game. Ballantine Books. 1981. ISBN 0-345-29625-7.

- The Amateurs: The Story of Four Young Men and Their Quest for an Olympic Gold Medal. Ballantine Books. 1985. ISBN 0-449-91003-2.

- The Reckoning. Avon Books. 1986. ISBN 0-380-72147-3.

- Summer of '49. Harper Perennial Modern Classics. 1989. ISBN 0-06-088426-6.

- The Next Century. Random House. 1991. ISBN 0-517-09882-2.

- The Fifties. Ballantine Books. 1993. ISBN 0-449-90933-6.

- October 1964. Ballantine Books. 1994. ISBN 0-449-98367-6.

- The Children. Ballantine Books. 1999. ISBN 0-449-00439-2.

- Playing for Keeps: Michael Jordan and the World He Made. Broadway Books. 1999. ISBN 0-7679-0444-3.

- War in a Time of Peace: Bush, Clinton, and the Generals. Scribner. 2001. ISBN 0-7432-2323-3.

- Firehouse. 2002. ISBN 0-7868-8851-2.

- The Teammates: A Portrait of a Friendship. Hyperion. 2003. ISBN 0-7868-8867-9.

- The Education of a Coach. Hyperion. 2005. ISBN 1-4013-0879-1.

- The Coldest Winter: America and the Korean War. Hyperion. 2007. ISBN 1401300529.

wikiname: viwiki

title: David Halberstam

in_language: vi

wikitext:
{{Thông tin nghệ sĩ}}

'''David Halberstam''' ([[10 tháng 4]] năm [[1934]] – [[23 tháng 4]] năm 2007) là một nhà báo [[người Mỹ]] đã đoạt [[Giải Pulitzer]], phóng viên chiến trường và là tác giả nổi tiếng về đề tài [[Chiến tranh Việt Nam]], ông còn viết về chính trị, lịch sử, kinh doanh, truyền thông, văn hóa Mỹ, và sau là thể thao.

David Halberstam sinh tại [[Thành phố New York]], trong một gia đình bố làm [[bác sĩ phẫu thuật]] quân y, mẹ là giáo viên phổ thông.

Ông tốt nghiệp chuyên ngành báo chí tại trường [[Đại học Harvard]] năm 1955. Từ đó, ông theo đuổi nghề báo và viết sách cho đến khi ông mất năm 2007 do tai nạn giao thông.

==Tác phẩm==

*{{chú thích sách
 | year = 1961
 | title = The Noblest Roman
 | url = https://archive.org/details/noblestroman0000davi
 | publisher = [[Houghton-Mifflin]]
 | id = ASIN: B0007DSNRM
}}

*{{chú thích sách
 | year = 1965
 | title = The Making of a Quagmire: America and Vietnam during the Kennedy Era
 | publisher = [[McGraw-Hill]]
 | location =
 | id = ISBN 0-07-555092-X
}}

*{{chú thích sách
 | year = 1967
 | title = One Very Hot Day (''[[Một ngày rất nóng]]'')
 | publisher = [[Houghton-Mifflin]]
 | location = Boston
 | id = ASIN: B000HFUAT4
}}

*{{chú thích sách
 | year = 1968
 | title = The Unfinished Odyssey of Robert Kennedy
 | publisher = [[Random House]]
 | id = ISBN 0-394-45025-6
}}

*{{chú thích sách
 | year = 1971
 | title = Ho
 | publisher = [[McGraw-Hill]]
 | location =
 | id = ISBN 0-07-554223-4
}}

*{{chú thích sách
 | year = 1972
 | title = [[The Best and the Brightest]]
 | publisher = [[Ballantine Books]]
 | location =
 | id = ISBN 0-449-90870-4
}}

*{{chú thích sách
 | year = 1979
 | title = The Powers That Be
 | publisher = [[University of Illinois Press]]
 | location =
 | id = ISBN 0-252-06941-2
}}

*{{chú thích sách
 | year = 1981
 | title = The Breaks of the Game
 | publisher = [[Ballantine Books]]
 | location =
 | id = ISBN 0-345-29625-7
}}

*{{chú thích sách
 | year = 1985
 | title = The Amateurs: The Story of Four Young Men and Their Quest for an Olympic Gold Medal
 | publisher = [[Ballantine Books]]
 | location =
 | id = ISBN 0-449-91003-2
}}

*{{chú thích sách
 | year = 1986
 | title = The Reckoning
 | url = https://archive.org/details/reckoning1986halb
 | publisher = [[Avon Books]]
 | location =
 | id = ISBN 0-380-72147-3
}}

*{{chú thích sách
 | year = 1989
 | title = Summer of '49
 | publisher = [[HarperCollins|Harper]] Perennial Modern Classics
 | location =
 | id = ISBN 0-06-088426-6
}}

*{{chú thích sách
 | year = 1991
 | title = The Next Century
 | publisher = [[Random House]]
 | location =
 | id = ISBN 0-517-09882-2
}}

*{{chú thích sách
 | year = 1993
 | title = [[The Fifties (sách)|The Fifties]]
 | publisher = [[Ballantine Books]]
 | location =
 | id = ISBN 0-449-90933-6
}}

*{{chú thích sách
 | year = 1994
 | title = October 1964
 | publisher = [[Ballantine Books]]
 | location =
 | id = ISBN 0-449-98367-6
}}

*{{chú thích sách
 | year = 1999
 | title = The Children
 | publisher = [[Ballantine Books]]
 | location =
 | id = ISBN 0-449-00439-2
}}

*{{chú thích sách
 | year = 1999
 | title = Playing for Keeps: Michael Jordan and the World He Made
 | url = https://archive.org/details/playingforkeepsm0000halb
 | publisher = [[Broadway Books]]
 | location =
 | id = ISBN 0-7679-0444-3
}}

*{{chú thích sách
 | year = 2001
 | title = War in a Time of Peace: Bush, Clinton, and the Generals
 | url = https://archive.org/details/warintimeofpeace0000halb
 | publisher = [[Scribner]]
 | location =
 | id = ISBN 0-7432-2323-3
}}

*{{chú thích sách
 | year = 2002
 | title = Firehouse
 | publisher =
 | location =
 | id = ISBN 0-7868-8851-2
}}

*{{chú thích sách
 | year = 2003
 | title = The Teammates: A Portrait of a Friendship
 | url = https://archive.org/details/teammates00halb_0
 | publisher = [[Hyperion (publisher)|Hyperion]]
 | location =
 | id = ISBN 0-7868-8867-9
}}

*{{chú thích sách
 | year = 2005
 | title = The Education of a Coach
 | url = https://archive.org/details/educationofcoach00halb
 | publisher = [[Hyperion (publisher)|Hyperion]]
 | location =
 | id = ISBN 1-4013-0879-1
}}

*{{chú thích sách
 | year = 2007
 | title = The Coldest Winter: America and the Korean War
 | url = https://archive.org/details/coldestwinterame00halb
 | publisher = [[Hyperion (publisher)|Hyperion]]
 | location =
 | id = ISBN 1401300529
}}

==Tham khảo==
{{Tham khảo|30em}}
== Liên kết ngoài ==
* [https://web.archive.org/web/20070427025758/http://www.tienphongonline.com.vn/Tianyon/Index.aspx?ArticleID=82370&ChannelID=5 Nhà báo Mỹ chuyên viết về Việt Nam mất vì tai nạn giao thông]

{{sơ khai nhân vật Hoa Kỳ}}

[[Thể loại:Người đoạt giải Pulitzer]]
[[Thể loại:Nhà báo trong Chiến tranh Việt Nam]]
[[Thể loại:Nhà báo Mỹ]]
[[Thể loại:Người Mỹ gốc Do Thái]]
[[Thể loại:Nhà sử học Mỹ]]
[[Thể loại:Cựu sinh viên Đại học Harvard]]
[[Thể loại:Sinh năm 1934]]
[[Thể loại:Năm 2007]]
[[Thể loại:Nhà văn Thành phố New York]]
[[Thể loại:Người Mỹ trong Chiến tranh Việt Nam]]
[[Thể loại:Mất năm 2007]]
[[Thể loại:Nam nhà văn Mỹ thế kỷ 21]]
[[Thể loại:Cựu sinh viên Harvard College]]

title: Thông tin cá nhân

Nơi sinh: Thành phố New York

Nơi mất: Menlo Park

Nguyên nhân: va chạm giao thông

An nghỉ: Nghĩa trang đồi Prospect

Giới tính: nam

Quốc tịch: Hoa Kỳ

Nghề nghiệp: nhà sử học, nhà văn, nhà báo

Hôn nhân: Elżbieta Czyżewska

title: Sự nghiệp nghệ thuật

Đào tạo: Đại học Harvard, Cao đẳng Harvard, Roosevelt High School

Giải thưởng: Giải Norman Mailer, Giải Elijah Parish Lovejoy, Giải thưởng George Polk, Giải Sách Mỹ, Giải Pulitzer cho Phóng sự quốc tế

title: Website

Website: David Halberstam trên IMDb


text:
# Concremiers
Concremiers là một xã ở tỉnh Indre khu vực trung bộ Pháp. Xã này có diện tích 28,11 km², dân số thời điểm năm 1999 là 610 người. Khu vực này có độ cao trung bình 75 mét trên mực nước biển.
Thị trấn này nằm trong công viên tự nhiên vùng Brenne.
Sông Salleron tạo thành một phần ranh giới phía tây của thị trấn, sau đó chảy vào Anglin.

title: Concremiers

wikitext:
{{Bảng thông tin thành phố Pháp
|name=Concremiers
|région=Centre
|département=[[Indre]]
|arrondissement=Le Blanc
|canton=Le Blanc
|insee=36058
|postal_code=36300
|mayor=Daniel Dejollat
|term=2001-2008
|intercomm=Brenne Val de Creuse
|longitude=1.0175
|latitude=46.5977777778
|elevation_m=75
|elevation_min_m=77|elevation_max_m=131
|hectares=2811
|area_km2=28.11
|population=610
|date-population=1999
|density_km2=21|}}

[[Tập tin:Concremiers (36) - Église.jpg|nhỏ|trái|250px]]
'''Concremiers''' là một [[Xã của Pháp|xã]] ở [[tỉnh (Pháp)|tỉnh]] [[Indre]] khu vực trung bộ [[Pháp]]. Xã này có [[diện tích]] 28,11 [[km²]], dân số thời điểm năm [[1999]] là 610 người. Khu vực này có độ cao trung bình 75 mét trên [[mực nước biển]].
Thị trấn này nằm trong [[công viên tự nhiên vùng Brenne]].
Sông [[Salleron]] tạo thành một phần ranh giới phía tây của thị trấn, sau đó chảy vào [[Anglin]].
==Xem thêm==
*[[Xã của tỉnh Indre]]

==Tham khảo==
{{tham khảo}}
* [http://www.insee.fr/fr/methodes/nomenclatures/cog/fichecommunale.asp?codedep=36&codecom=058 INSEE commune file]

{{Sơ khai Pháp}}
{{Xã của Indre}}

[[Thể loại:Xã của Indre]]

title: Hành chính

Quốc gia: Pháp

Vùng: Centre-Val de Loire

Tỉnh: Indre

Quận: Le Blanc

Tổng: Le Blanc

Liên xã: Brenne Val de Creuse

Xã (thị) trưởng: Daniel Dejollat · (2001-2008)

title: Thống kê

Diện tích đất1: 28,11 km2 (10,85 dặm vuông Anh)

Thống kê: 2 Dân số không tính hai lần: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần.


text:
# Lipinia leptosoma
Lipinia leptosoma là một loài thằn lằn trong họ Scincidae. Loài này được Brown & Fehlmann mô tả khoa học đầu tiên năm 1958.

title: Lipinia leptosoma

wikitext:
{{tiêu đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Lipinia leptosoma''
| status =
| status_system =
| status_ref =
| image =
| image_caption =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật có dây sống|Chordata]]
| classis = [[Động vật bò sát|Reptilia]]
| ordo = [[Bò sát có vảy|Squamata]]
| subordo = [[Thằn lằn|Lacertilia]]
| familia = [[Scincidae]]
| genus = ''[[Lipinia]]''
| species = '''''L. leptosoma'''''
| binomial = ''Lipinia leptosoma''
| binomial_authority = ([[Walter Creighton Brown|Brown]] & [[Herman Adair Fehlmann|Fehlmann]], [[1958]])
| synonyms =
| range_map =
| range_map_caption =
}}
'''''Lipinia leptosoma''''' là một loài [[thằn lằn]] trong họ [[Scincidae]]. Loài này được Brown & Fehlmann mô tả khoa học đầu tiên năm 1958.<ref>{{chú thích web| url=http://reptile-database.reptarium.cz/species?genus=Lipinia&species=leptosoma |title = ''Lipinia leptosoma'' |publisher =The Reptile Database | access-date = ngày 31 tháng 5 năm 2013}}</ref>

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

==Tham khảo==
* {{Wikispecies nội dòng}}

[[Thể loại:Lipinia]]
[[Thể loại:Động vật được mô tả năm 1958]]

{{Lygosominae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Giới (regnum): Animalia

Ngành (phylum): Chordata

Lớp (class): Reptilia

Bộ (ordo): Squamata

Phân bộ (subordo): Lacertilia

Họ (familia): Scincidae

Chi (genus): Lipinia

Loài (species): L. leptosoma

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Lipinia leptosoma · (Brown & Fehlmann, 1958)


text:
# Vojtanov
Vojtanov là một làng thuộc huyện Cheb, vùng Karlovarský, Cộng hòa Séc.

title: Vojtanov

wikitext:
{{Thông tin khu dân cư
|name  = Vojtanov
|other_name  =
|native_name = <!-- for cities whose native name is not in English -->
|nickname =
|settlement_type =[[Làng của Cộng hòa Séc|Làng]]<!--For Town or Village (Leave blank for the default City)-->
|motto  =
<!-- images and maps ----------->
|image_skyline  =
|imagesize  =
|image_caption  =
|image_flag  =
|flag_size  =
|image_seal  =
|seal_size  =
|image_shield =
|shield_size =
|image_map  =
|pushpin_map =
|mapsize =
|map_caption =
|image_map1  =
|mapsize1 =
<!-- Location ------------------>
|subdivision_type = Quốc gia
|subdivision_name = {{flag|Cộng hòa Séc}}
|subdivision_type1 = [[Vùng của Cộng hòa Séc|Vùng]]
|subdivision_name1 = [[Karlovy Vary (vùng)|Karlovarský]]
|subdivision_type2 = [[Huyện của Cộng hòa Séc|Huyện]]
|subdivision_name2 =[[Cheb (huyện)|Cheb]]
|subdivision_type3 =
|subdivision_name3 =
<!-- Politics ----------------->
|government_footnotes =
|government_type =
|leader_title =
|leader_name =
|established_title = <!-- Settled -->
|established_date =
<!-- Area --------------------->
|area_magnitude  =
|unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired-->
|area_footnotes =
|area_total_km2 =<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion-->
|area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion-->
|area_metro_km2 =
<!-- Population ----------------------->
|population_as_of =
|population_footnotes =
|population_note =
|population_total =
|population_density_km2  =
<!-- General information --------------->
|timezone = [[Giờ chuẩn Trung Âu|CET]]
|utc_offset  =+1
|timezone_DST  = [[Giờ Mùa hè Trung Âu|CEST]]
|utc_offset_DST  =+2
|latd=|latm=|lats=|latNS=N
|longd=|longm=|longs=|longEW=E
|elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags-->
|elevation_m =
|elevation_ft =
<!-- Area/postal codes & others -------->
|postal_code_type = [[Các vùng của Liên minh châu Âu|NUTS 5]] <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... -->
|postal_code = CZ0411 539074
|area_code  =
|blank_name  =
|blank_info  =
|blank1_name =
|blank1_info =
|website =
|footnotes  =
}}

'''Vojtanov''' là một [[Làng của Cộng hòa Séc|làng]] thuộc huyện [[Cheb (huyện)|Cheb]], vùng [[Karlovy Vary (vùng)|Karlovarský]], [[Cộng hòa Séc]].<ref>{{chú thích web|url=http://www.czso.cz/csu/klasifik.nsf/i/ii_struktura_uzemi_ceske_republiky/|title=Struktura území ČR od 1.1.2008 do 1.1.2012 - xls|accessdate=ngày 8 tháng 8 năm 2012|archive-date=2012-06-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20120628044327/http://www.czso.cz/csu/klasifik.nsf/i/ii_struktura_uzemi_ceske_republiky/|url-status=dead}}</ref>

== Tham khảo ==
{{tham khảo}}
{{Sơ khai địa lý Cộng hòa Séc}}

[[Thể loại:Huyện Cheb]]
[[Thể loại:Làng của Cộng hòa Séc]]

title: Vojtanov

Quốc gia: Cộng hòa Séc

Vùng: Karlovarský

Huyện: Cheb

• Mùa hè ( DST ): CEST ( UTC+2 )


text:
# Camarasa
Camarasa là một đô thị trong tỉnh Lleida, cộng đồng tự trị Cataluña Tây Ban Nha. Đô thị Camarasa có diện tích là ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là người với mật độ người/km². Đô thị Camarasa có cự ly km so với tỉnh lỵ Lleida.

title: Camarasa

wikitext:
'''Camarasa''' là một đô thị trong [[tỉnh (Tây Ban Nha)|tỉnh]] [[Lleida (tỉnh)|Lleida]], [[Vùng hành chính (Tây Ban Nha)|cộng đồng tự trị]] [[Catalunya|Cataluña]] [[Tây Ban Nha]]. Đô thị Camarasa có diện tích là [[kilômét vuông|ki-lô-mét vuông]], dân số năm 2009 là người với mật độ người/km². Đô thị Camarasa có cự ly km so với tỉnh lỵ [[Lleida]].
==Tham khảo==
{{tham khảo}}
{{Đô thị ở Lleida}}
{{Sơ khai Tây Ban Nha}}

[[Thể loại:Đô thị ở Lérida]]


text:
# Hyles siehei
Hyles siehei là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được tìm thấy ở miền nam và miền đông Thổ Nhĩ Kỳ, Armenia, miền bắc Syria, miền bắc Iraq và miền bắc Iran. Có thể về phía nam dọc theo núi Zagros, Iran đến tỉnh Kerman. Nó cũng có mặt ở vùng đất thấp miền nam Kazakhstan, từ bờ biển biển Caspi qua ranh giới Trung Quốc, miền nam Uzbekistan và miền bắc Turkmenistan.
Sải cánh dài khoảng 65–70 mm đối với ssp. siehei và 55–65 mm đối với ssp. svetlana.
Con ssp. siehei trưởng thành bay từ cuối tháng 5 đến tháng 6 làm một đợt. Con ssp. svetlana trưởng thành bay từ cuối tháng 4 to cuối tháng 5 (nhiều nhất vào giữa tháng 5), cũng làm một đợt.
Ấu trùnh ssp. siehei chủ yếu ăn hạt và đài hoa Eremurus, như Eremurus himalaicus, Eremurus olgae, Eremurus robustus, Eremurus krudica và Eremurus stenophyllus, nhưng cũng ăn hạt Asphodelus và Asphodeline. Ấu trùng ssp. svetlana cũng ăn hạt và hoa Eremurus, đặc biệt Eremurus sogriganus, Eremurus inderiensis và Eremurus ambigens.

## Phụ loài
- Hyles siehei siehei (eastern Toros and Bolkar Mountains of miền nam Thổ Nhĩ Kỳ, miền đông Thổ Nhĩ Kỳ, Armenia, miền bắc Syria, miền bắc Iraq and miền bắc Iran. Then probably phía nam along the Zagros Mountains of Iran to Kerman Province)[2]
- Hyles siehei svetlana Shovkoon, 2010 (lowland miền nam Kazakhstan, from the shores of the Caspian Sea across to the Chinese border, miền nam Uzbekistan and miền bắc Turkmenistan)[3]

title: Hyles siehei

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Hyles siehei''
| image =
| image_width =
| image_caption =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| classis = [[Côn trùng|Insecta]]
| ordo = [[Bộ Cánh vẩy|Lepidoptera]]
| familia = [[Sphingidae]]
| genus = ''[[Hyles (bướm đêm)|Hyles]]''
| species = '''''H. siehei'''''
| binomial = ''Hyles siehei''
| binomial_authority = [[Rudolf Püngeler|Püngeler]], 1903<ref>{{chú thích web|url=https://www.cate-sphingidae.org/taxonomy/Hyles/wilsoni.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121017065338/https://www.cate-sphingidae.org/taxonomy/Hyles/wilsoni.html|archivedate = ngày 17 tháng 10 năm 2012 |url-status=dead|title=CATE Creating a Taxonomic eScience - Sphingidae|publisher=Cate-sphingidae.org|date=|access-date =ngày 25 tháng 10 năm 2011}}</ref>
| synonyms =
*''Deilephila siehei'' Püngeler, 1903
*''Hyles siehei privata'' Austaut, 1905
}}
'''''Hyles siehei''''' là một loài [[bướm đêm]] thuộc họ [[Sphingidae]]. Nó được tìm thấy ở miền nam và miền đông [[Thổ Nhĩ Kỳ]], [[Armenia]], miền bắc [[Syria]], miền bắc [[Iraq]] và miền bắc [[Iran]]. Có thể về phía nam dọc theo núi Zagros, [[Iran]] đến tỉnh Kerman. Nó cũng có mặt ở vùng đất thấp miền nam [[Kazakhstan]], từ bờ biển [[biển Caspi]] qua ranh giới [[Trung Quốc]], miền nam [[Uzbekistan]] và miền bắc [[Turkmenistan]].

[[Sải cánh]] dài khoảng 65–70 mm đối với ssp. ''siehei'' và 55–65 mm đối với ssp. ''svetlana''.
Con ssp. ''siehei'' trưởng thành bay từ cuối tháng 5 đến tháng 6 làm một đợt. Con ssp. ''svetlana'' trưởng thành bay từ cuối tháng 4 to cuối tháng 5 (nhiều nhất vào giữa tháng 5), cũng làm một đợt.

Ấu trùnh ssp. ''siehei'' chủ yếu ăn hạt và đài hoa ''[[Eremurus]]'', như ''[[Eremurus himalaicus]]'', ''[[Eremurus olgae]]'', ''[[Eremurus robustus]]'', ''[[Eremurus krudica]]'' và ''[[Eremurus stenophyllus]]'', nhưng cũng ăn hạt ''[[Chi Lan nhật quang|Asphodelus]]'' và ''[[Asphodeline]]''. [[Ấu trùng]] ssp. ''svetlana'' cũng ăn hạt và hoa ''[[Eremurus]]'', đặc biệt ''[[Eremurus sogriganus]]'', ''[[Eremurus inderiensis]]'' và ''[[Eremurus ambigens]]''.

== Phụ loài ==
*''Hyles siehei siehei'' (eastern Toros and Bolkar Mountains of miền nam Thổ Nhĩ Kỳ, miền đông Thổ Nhĩ Kỳ, Armenia, miền bắc Syria, miền bắc Iraq and miền bắc Iran. Then probably phía nam along the Zagros Mountains of Iran to Kerman Province)<ref>[http://tpittaway.tripod.com/sphinx/h_sie.htm ''Hyles siehei siehei'' at Sphingidae of the Eastern Palaearctic]</ref>
*''Hyles siehei svetlana'' Shovkoon, 2010 (lowland miền nam Kazakhstan, from the shores of the Caspian Sea across to the Chinese border, miền nam Uzbekistan and miền bắc Turkmenistan)<ref>[http://tpittaway.tripod.com/sphinx/h_sve.htm ''Hyles siehei svetlana'' at Sphingidae of the Eastern Palaearctic]</ref>

==Chú thích==
{{Tham khảo|30em}}

==Tham khảo==
* {{wikispecies nội dòng}}

[[Thể loại:Hyles]]

{{Sphingidae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Ngành (phylum): Arthropoda

Lớp (class): Insecta

Bộ (ordo): Lepidoptera

Họ (familia): Sphingidae

Chi (genus): Hyles

Loài (species): H. siehei

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Hyles siehei · Püngeler, 1903

title: Danh pháp đồng nghĩa

Danh pháp đồng nghĩa: - Deilephila siehei Püngeler, 1903 - Hyles siehei privata Austaut, 1905


text:
# Bulbophyllum intermedium
Bulbophyllum intermedium là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

title: Bulbophyllum intermedium

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Bulbophyllum intermedium''
| image =
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| unranked_divisio = [[Thực vật có hoa|Angiospermae]]
| unranked_classis = [[Thực vật một lá mầm|Monocots]]
| ordo = [[Bộ Măng tây|Asparagales]]
| familia = [[Họ Lan|Orchidaceae]]
| subfamilia = [[Phân họ Lan biểu sinh|Epidendroideae]]
| genus = ''[[Bulbophyllum]]''
| species = '''''B. intermedium'''''
| binomial = '''''Bulbophyllum intermedium'''''
| binomial_authority = [[Frederick Manson Bailey|F.M.Bailey]]
| synonyms =
}}
'''''Bulbophyllum intermedium''''' là một loài [[họ Lan|phong lan]] thuộc chi ''[[Bulbophyllum]]''.

==Chú thích==
{{Tham khảo|30em}}

==Tham khảo==
* {{wikispecies-inline}}
*[http://bulbophyllum-checklist.bulbophyllum.at/ The Bulbophyllum-Checklist]
*[http://www.orchidspecies.com/indexbulb.htm The internet Orchid species Photo Encyclopedia]

intermedium]]

{{DEFAULTSORT:Bulbophyllum Intermedium}}
[[Thể loại:Chi Lan lọng|I]]

{{Dendrobieae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Giới (regnum): Plantae

(không phân hạng): Angiospermae Monocots

Bộ (ordo): Asparagales

Họ (familia): Orchidaceae

Phân họ (subfamilia): Epidendroideae

Chi (genus): Bulbophyllum

Loài (species): B. intermedium

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Bulbophyllum intermedium · F.M.Bailey


text:
# Hypnum dolomiticum
Hypnum dolomiticum là một loài Rêu trong họ Hypnaceae. Loài này được Milde mô tả khoa học đầu tiên năm 1864.

title: Hypnum dolomiticum

wikitext:
{{Mồ côi|date=tháng 8 2020}}

{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Hypnum dolomiticum''
| status =
| status_system =
| status_ref =
| image =
| image_caption =
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| divisio = [[Bryophyta]]
| classis = [[Bryopsida]]
| ordo = [[Hypnales]]
| familia = [[Hypnaceae]]
| genus = ''[[Hypnum]]''
| species = '''''H. dolomiticum'''''
| binomial = ''Hypnum dolomiticum''
| binomial_authority = Milde, 1864
}}
'''''Hypnum dolomiticum''''' là một loài [[Rêu]] trong họ [[Hypnaceae]]. Loài này được Milde mô tả khoa học đầu tiên năm 1864.<ref>{{chú thích web|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/tro-35112048| title=''Hypnum dolomiticum''|accessdate=ngày 1 tháng 6 năm 2014| author=The Plant List | year =2010}}</ref>

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

==Liên kết ngoài==
*{{commonscat-inline|Hypnum dolomiticum}}
*{{wikispecies-inline|Hypnum dolomiticum}}
*{{TRO|Hypnum dolomiticum|35112048|accessdate=ngày 1 tháng 6 năm 2014}}

[[Thể loại:Hypnum]]
[[Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1864]]

{{Hypnaceae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Ngành (divisio): Bryophyta

Lớp (class): Bryopsida

Bộ (ordo): Hypnales

Họ (familia): Hypnaceae

Chi (genus): Hypnum

Loài (species): H. dolomiticum

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Hypnum dolomiticum · Milde, 1864


text:
# Homewood, Illinois
Homewood là một làng thuộc quận Cook, tiểu bang Illinois, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của làng này là 19323 người.

## Dân số
Dân số qua các năm:
- Năm 2000: 19543 người.
- Năm 2010: 19323 người.

title: Homewood, Illinois

wikitext:
{{Thông tin khu dân cư
 | tên chính thức = Homewood, Illinois
 | tên = Homewood
 | settlement_type =Làng
 | tên hiệu =
 | khẩu hiệu =
 | hình nền trời =
 | hình cờ =
 | hình con dấu =
 | bản đồ =
 | ctbd ==
 | bản đồ 1 =Map of USA IL.svg
 | ctbd1 =Vị trí bang Illinois, Hoa Kỳ
 | subdivision_type = [[Quốc gia]]
 | subdivision_type1 = [[Tiểu bang Hoa Kỳ|Tiểu bang]]
 | subdivision_type2 = [[Danh dách các quận ở Illinois|Quận]]
 | subdivision_name = [[Hoa Kỳ]]
 | subdivision_name1 = [[Illinois]]
 | subdivision_name2 = [[Quận Cook, Illinois|Quận Cook]]
 | established_title =
 | established_date =
 | established_title2 =
 | established_date2 =
 | government_type =
 | leader_title =
 | leader_tên =
 | area_magnitude =
 | area_total_sq_mi =
 | area_total_km2 =
 | area_land_sq_mi =
 | area_land_km2 =
 | area_water_sq_mi =
 | area_water_km2 =
 | area_urban_sq_mi =
 | area_urban_km2 =
 | area_metro_km2 =
 | area_metro_sq_mi =
 | population_as_of=2010
 | population_footnotes =
 | population_total = 19323
 | population_urban =
 | population_metro =
 | population_density_sq_mi =
 | population_density_km2 =
 | timezone = [[Múi giờ miền Trung (Bắc Mỹ)|CST]]
 | utc_offset = -6
 | timezone_DST = '''CDT'''
 | utc_offset_DST = -5
 | latd = | latm = | lats = | latNS = N
 | longd = | longm = | longs = | longEW = W
 | elevation_footnotes=
 | elevation_ft =
 | elevation_m =
 | website =
 | footnotes =
}}
'''Homewood''' là một [[Làng (Hoa Kỳ)|làng]] thuộc [[Quận Cook, Illinois|quận Cook]], tiểu bang [[Illinois]], [[Hoa Kỳ]]. Năm 2010, dân số của làng này là 19323 người.<ref>{{chú thích web|url=http://www.census.gov/geo/www/gazetteer/gazetteer2010.html|title=2010 Census Gazetteer Files|publisher=[[Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ]]|accessdate=ngày 7 tháng 10 năm 2012}}</ref>

== Dân số ==
Dân số qua các năm:
* Năm 2000: 19543 người.
* Năm 2010: 19323 người.

==Tham khảo==
{{Tham khảo}}

== Xem thêm ==
* [http://factfinder2.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=DEC_10_PL_GCTPL2.ST16&prodType=table American Finder]

[[Thể loại:Làng của Illinois]]
[[Thể loại:Làng ở quận Cook, Illinois]]

{{Illinois-stub}}

title: Homewood

Quốc gia: Hoa Kỳ

Tiểu bang: Illinois

Quận: Quận Cook

title: Dân số (2010)

• Mùa hè (DST): CDT (UTC-5)


text:
# Đà Lôi
Đà Lôi (tiếng Mông Cổ: ᠲᠤᠯᠤᠢ; k. 1191 – 1232) là con trai út của Thành Cát Tư Hãn và Bột Nhi Thiếp. Với tư cách là một trong những võ tướng nổi bật nhất tham gia các cuộc chinh phạt kỳ thủy của Mông Cổ, Đà Lôi là ứng cử viên triển vọng thừa kế ngai hãn sau cái chết của phụ thân vào năm 1227, rốt cuộc nắm quyền nhiếp chính Đế quốc Mông Cổ cho tới khi Oa Khoát Đài đăng cơ hai năm sau. Ông kết hôn với Toa Lỗ Hòa Thiếp Ni và hạ sinh nhiều người con trai, trong đó có Mông Kha và Hốt Tất Liệt, lần lượt giữ ngai khả hãn thứ tư và thứ năm của Mông Cổ, và Húc Liệt Ngột, người sáng lập Hãn quốc Y Nhi.
Không có nhiều ghi chép về hoạt động của Đà Lôi trong quá trình Thành Cát Tư Hãn vươn lên nắm quyền bính như những hoàng huynh (Truật Xích, Sát Hợp Đài, Oa Khoát Đài); song một khi trưởng thành, ông trở thành võ tướng thiện chiến nhất của phụ hãn. Đà Lôi chỉ huy nhiều cánh quân xâm lược nhà Kim ở Hoa Bắc giai đoạn 1211–1215 và các chiến tích trên lãnh thổ Khwarazm càng khẳng định uy danh của ông. Theo sau sự sụp đổ của Transoxiana vào năm 1220, Thành Cát Tư cử Đà Lôi đi đánh chiếm và bình định Khorasan. Ông thực hiện mệnh lệnh của phụ hãn với hiệu quả vượt bậc, công hạ các thành lớn như Merv, Nishapur, Herat, và khuất phục vô số thị trấn khác. Sử gia Ba Tư đương thời ước đoán số người chết trong hai cuộc thảm sát tại Nishapur và Merv là vào khoảng ba triệu; tuy bị coi là thổi phồng thái quá theo giới sử học hiện đại, những con số này vẫn là bằng chứng cho thấy sự tàn khốc bất thường trong cung cách xử sự đối với kẻ bại trận dưới tay Đà Lôi.
Vì sản nghiệp của thân phụ được truyền lại cho người con trai út trong gia đình Mông Cổ truyền thống, Đà Lôi luôn là một trữ quân tiềm năng. Quyền kế vị của ông được củng cố khi cả Truật Xích và Sát Hợp Đài bị loại khỏi tước trữ quân, lần lượt vì sự ngoài giá thú và ngạo mạn thái quá của mỗi hoàng huynh; Thành Cát Tư Hãn rốt cuộc lựa chọn Oa Khoát Đài thay vì Đà Lôi. Từ năm 1225, Đà Lôi suất lĩnh quân đội phạt Hạ và chứng kiến cái chết của phụ hạn giữa năm 1227; với danh nghĩa là con trai út, ông trở thành quốc giám Mông Cổ, quán xuyến hậu sự cho phụ hãn và tạm thời nắm quyền cai trị đất nước. Rất có thể ông đã cố tình trì hoãn khai mạc hội nghị quý tộc kurultai trong hai năm kế tiếp để kéo bè lập mình lên ngôi khả hãn; song sau rốt, ông tuyên thệ trung thành với hoàng huynh Oa Khoát Đài, người đăng cơ năm 1229, đúng như ý nguyện của cha.

## Tên gọi
Cái tên Latinh hóa "Tolui" (chữ Mông Cổ: ᠲᠤᠯᠤᠢ, chữ Kirin: Толуй, n.đ. '(cái) gương') cũng có thể được chuyển tự sang tiếng Anh là Toli hoặc Tuluy. Sử gia Isenbike Togan suy đoán rằng Thành Cát Tư đã từng có ý định thay thế tước hiệu otchigin, truyền thống được ban cho con trai út trong gia đình Mông Cổ thời tiền đế quốc, bằng tước hiệu "Tolui".

## Cuộc đời

### Dưới trướng Thành Cát Tư Hãn (k. 1191 – 1227)
Năm sinh của Đà Lôi là vấn đề bị tranh cãi; Christopher Atwood cho rằng ông sinh năm 1191 hoặc 1192, trong khi hai nhà Hán học Frederick W. Mote và Paul Ratchnevsky áng chừng ông sinh vào khoảng cuối những năm 1180. Đà Lôi là con trai út của Thiết Mộc Chân, tức Thành Cát Tư Hãn tương lai, và người vợ chính thất Bột Nhi Thiếp; những người anh trai của ông bao gồm Truật Xích (s. k. 1184), Sát Hợp Đài (s. k. 1185), và Oa Khoát Đài (s. k. 1186). Ngoài ra, ông có năm chị em ruột từ cao xuống thấp là Hỏa Thần Biệt Cát, Xà Xà Cán, A Lạt Hải Biệt Cát, Thốc Mãn Luân, và Giả Lập An Độn.
Ít lâu sau cuộc thảo phạt tộc Thát Đát của Thiết Mộc Chân k. 1196, Đà Lôi, khi đó còn nhỏ, là đối tượng của một vụ bắt cóc như được thuật lại trong hai sử liệu: bài thơ Mông Cổ bí sử thế kỷ thứ 13 của một tác giả khuyết danh và tập chính sử Jami' al-tawarikh thế kỷ thứ 14 do sử gia Ba Tư Rashid al-Din biên soạn. Theo Bí sử, cậu bé Đà Lôi 5 tuổi đã được cứu mạng bởi Altani, vợ của tướng quân Bác Nhĩ Hốt, người đã bám giữ tên thảo khấu Thát Đát cho tới khi hai chiến binh Mông Cổ xông ra chém chết hắn; Rashid al-Din thì kể rằng ông được cứu bởi anh trai nuôi Thất Cát Hốt Đồ Hốt với sự trợ giúp của một chú chó chăn cừu. Sau khi hãn của tộc Khắc Liệt là Thoát Lý bị đánh bại vào năm 1203, Đà Lôi cưới hai cháu gái của vị bại tướng là Toa Lỗ Hòa Thiếp Ni và Thoát Cổ Tư Khả Đôn làm vợ; cả hai bà đều theo Kitô giáo Nestorius. Đà Lôi và Toa Lỗ Hòa Thiếp Ni có với nhau con trai đầu lòng Mông Kha vào năm 1209; rồi Hốt Tất Liệt và Húc Liệt Ngột lần lượt chào đời vào năm 1215 và 1217, trong khi con trai út A Lý Bất Ca sinh sau đẻ muộn tới tận một thập kỷ. Đà Lôi cũng cưới Lingqun, con gái vương tử Khuất Xuất Luật của tộc Nãi Man, và có với bà một người con tên Hốt Đổ Đô.
Đà Lôi được coi là chiến binh giỏi nhất trong số những hoàng tử của Thiết Mộc Chân, người đã được suy tôn danh hiệu Thành Cát Tư Hãn tại đại nghị kurultai năm 1206. Ông suất lĩnh nhiều đạo quân trong chiến dịch xâm lược nhà Kim của Mông Cổ; khi Thành Cát Tư bị trúng tên trọng thương trong cuộc vây hãm Tây Kinh (nay là Đại Đồng), Đà Lôi được giao phó quyền chỉ huy lực lượng đồn trú bên ngoài cho tới lúc thoái lui. Cùng với anh rể Chigü, Đà Lôi leo lên tường thành Đức Hưng và giáp chiến với quân Kim vào mùa thu năm 1213, trong lúc đại quân Mông Cổ đang chuẩn bị tiến đánh ải Cư Dung.

#### Chiến dịch Khorasan (1221)
Trong cuộc chinh phục Khwarazm, mở màn từ năm 1219, Đà Lôi ban đầu tòng chinh theo chân phụ hãn. Hai cha con bỏ qua thành Otrar đang bị vây hãm bởi các hoàng tử lớn hòng tấn công bất ngờ Transoxiana — cung điện của shah tại Samarkand và thành Bukhara lân cận — vào đầu năm 1220. Thành Bukhara thất thủ sau một trận vây hãm chớp nhoáng và Samarkand chịu chung số phận chỉ vài tháng sau. Thành Cát Tư nam tiến xuống Dãy Turkestan để binh lính nghỉ hè, trong khi Triết Biệt và Tốc Bất Đài tây tiến, và các hoàng tử tiếp tục tuần tiễu lãnh thổ thù địch; Thành Cát Tư triển quân trở lại vào mùa thu để đánh Termez. Đà Lôi và phụ hãn dành mùa đông năm 1220–21 truy quét phiến quân ở thượng nguồn sông Vakhsh, nay thuộc Tajikistan. Tại thời điểm này, Triết Biệt và Tốc Bất Đài đã tiến vào tây Iran, và những thành trì từng quy phục Mông Cổ tại Khorasan giờ đây dấy loạn; con rể của Thành Cát Tư là Toquchar bị quân khởi nghĩa Nishapur bắt giết vào tháng 11 năm 1220. Sau khi chiếm đoạt Balkh đầu năm 1221 và đương lúc công thành Taliqan, Thành Cát Tư đã cử Đà Lôi đi bình định Khorasan giàu có bằng bất cứ giá nào có thể. Theo sử gia J.A. Boyle, Đà Lôi thực hiện mệnh lệnh của phụ hãn "với một sự kỹ lưỡng mà khiến khu vực này không thể nào phục hồi".
Cánh quân của Đà Lôi cấu thành 1/10 lực lượng xâm lược của Mông Cổ cộng thêm số lính Khwarazm bị sung quân; sử gia Carl Sverdrup ước tính quân số của cánh này rơi vào khoảng 7.000. Đà Lôi khởi hành từ Balkh tới Murichaq, ngày nay nằm trên biên giới Afghanistan – Turkmenistan, rồi vượt sông Marghab và các phụ lưu của sông Kushk nhằm tiếp cận Merv từ phía nam. Ông mai phục và đánh tan một toán du kích người Turkmen trong đêm ngày 24 tháng 2 – những kẻ không bị bắt giết hoặc chết đuối đều chạy tản mác hết cả. Quân Mông đặt chân đến Merv vào ngày hôm sau. Sau sáu ngày dò la, Đà Lôi cho rằng cuộc vây hãm tiếp theo sẽ không phải chuyện một sớm một chiều. Thực tế tuy nhiên lại khác xa; nếm trải đòn công kích vào ngày thứ bảy, thị dân của Merv nhụt chí đầu hàng và giao nộp thành trì cho quân thù, cầu mong được hưởng khoan hồng. Đà Lôi thất hứa, lùa dân chúng ra ngoài đồng nội để giết chóc, chỉ hạ lệnh tha bổng cho một số thợ thủ công mỹ nghệ và con trẻ. Tương truyền mỗi lính Mông Cổ được giao nhiệm vụ giết từ 300–400 thị dân. Sử gia Ả Rập đương thời Ibn al-Athir ước đoán số người chết trong cuộc thảm sát là 700.000; trong khi sử gia Ba Tư Ata-Malik Juvayni, người chắp bút viết sử vài thập kỷ sau, kể rằng một giáo sĩ đã dành 13 ngày đếm xác chết và đưa ra con số 1.300.000.
Đà Lôi tiến về phía tây nam tới Nishapur. Một năm trước, shah Muhammad II của Đế quốc Khwarazm đã nương náu ở đây vào ngày 18 tháng 4 năm 1220 trên đường trốn chạy khỏi cuộc tiến công Transoxiana của Mông Cổ. Ông rời ngôi thành vào trung tuần tháng 5 cùng năm, suýt soát thoát khỏi cuộc truy kích của Triết Biệt và Tốc Bất Đài một ngày. Dân chúng trong thành đầu hàng hai viên tướng Mông Cổ; họ được yêu cầu hạ giải tường lũy và tiếp tế cho các cánh quân Mông đi qua, song thị dân trong thành không tuân chỉ mà sau còn nổi loạn, giết chết quan trấn thành Mông Cổ được cắt đặt tại đây là Toquchar. Jalal al-Din, đích trưởng tử và bấy giờ là trữ quân của Muhammad II quá cố, ghé qua Nishapur vào ngày 10 tháng 2 năm 1221 trên đường di tản khỏi đế đô Gurganj vì cuộc vây hãm đang diễn ra tại đây, tuy nhiên ông chỉ nán lại vài ngày rồi lập tức xuất hành tới Zozan.
Đà Lôi đặt chân đến Nishapur vào ngày 7 tháng 4. Choáng ngợp trước quân số của Mông Cổ, cư dân nơi đây lập tức tìm cách cầu hòa. Bởi việc giết con rể đại hãn bị coi là trọng tội, tất cả các điều khoản thỏa hiệp của thành phố bị bác bỏ; cuộc công thành bắt đầu vào chiều muộn ngày 7, tới ngày 9 tháng 4 thì ngã ngũ và thành phố thất thủ hoàn toàn vào ngày hôm sau. Theo Juvayni, Đà Lôi ra lệnh làm cỏ dân chúng trong thành; góa bụa của Toquchar tham gia chỉ đạo cuộc lạm sát, chiếu cố tha mạng cho 400 thợ thủ công. Không như ở Merv, con trẻ tại Nishapur cũng bị đem ra giết; xác của 1.747.000 nạn nhân, gồm cả chó mèo, chất thành đống. Nền đất sau đó bị cày xới để không gì có thể phục hồi. Đà Lôi cũng sai các toán du quân đi khuất phục các thị trấn như Abiward, Nasa, Tus, và Jajarm.
Tồn tại một chi tiết nhập nhằng xung quanh số phận của Herat, tòa thành lớn cuối cùng tại Khorasan: Sử gia thế kỷ thứ 20 Vasily Bartold dẫn nguồn dã sử địa phương những năm 1400, theo đó khẳng định rằng không một cư dân nào trong thành phố bị bách hại ngoại trừ binh lính đồn trú; sử gia Minhaj-i Siraj Juzjani, người từng đụng độ với quân Mông gần đó, thì khẳng định rằng sau cuộc bao vây kéo dài suốt 8 tháng, thành phố thất thủ và dân chúng bị thảm sát. Giờ đây ta biết rằng, dựa trên một cuốn biên niên sử tìm được vào năm 1944, từng có hai trận vây hãm khác nhau diễn ra tại Herat. Trận thứ nhất khơi mào do sứ thần Mông Cổ cử đi bị giết; Đà Lôi phẫn nộ tấn công dồn dập ngôi thành trong 8 ngày trời, rốt cuộc bắt giết được malik (tổng đốc) của thành phố. Đứng ở rìa hào, ông chiêu hàng dân chúng trong thành và hứa sẽ tỏ khoan hồng. Không như ở Merv, quân Mông tôn trọng lời hứa, chỉ đem 12.000 quân binh thủ thành ra tử hình. Sau khi cắt đặt quan giám hộ, Đà Lôi hội quân với phụ hãn tại Taliqan giữa năm 1221. Thành này sau đó nổi dậy và bị tướng Mông Cổ là Dã Lí Trí Cát Đái đánh dẹp. Tương truyền ông ta đã cho binh lính bản bộ giết hại từ 1.600.000–2.400.000 người trong một cuộc thảm sát kéo dài 7 ngày vào năm 1222.
Những con số nhắc đến bên trên thường bị coi là thổi phồng theo giới sử học hiện đại. Các cổ trấn như Merv, Nishapur và Herat chỉ có sức chứa hạn chế, và các nguồn sử liệu ghi nhận dân số hồi sinh một cách thần kì sau mỗi cuộc thảm sát — ví dụ, con trai nuôi của Thành Cát Tư, Thất Cát Hốt Đồ Hốt, được cho là đã thảm sát thêm 100.000 cư dân tại Merv vào tháng 11 năm 1221 sau khi thành này làm phản. Những con số này tuy vậy vẫn phản ánh một thảm họa nhân khẩu đáng kể mà dân địa phương xem là ngoài sức tưởng tượng. Sử gia Michal Biran bình rằng, sự truyền bá chiến sự kiểu Đông Á khốc liệt hơn vào thế giới Hồi giáo có thể được coi là một yếu tố gây ra sự choáng ngợp này.

### Nhiếp chính và vấn đề nối ngôi (1227–1229)
Các bộ lạc thảo nguyên Mông Cổ không tuân theo một hệ thống kế thừa cố định nào. Thường thì người con trai út sẽ tiếp nối thân phụ, bởi vì chúng có ít thời gian nhất trong số các anh em để chiêu mộ tùy thần và gây dựng cơ đồ. Tuy nhiên, luật kế thừa kiểu này chỉ áp dụng cho tài sản, không phải tước hiệu. Thông qua hệ thống thái ấp Mông Cổ, Thành Cát Tư cấp phong đất đai và thần dân cho thân tộc. Anh em của vị khả hãn gồm Cáp Tát Nhi, Cáp Xích Ôn, Thiếp Mộc Cách (Thiết Mộc Ca) và Biệt Lặc Cổ Đài được ban cho các mảnh đất ở mạn đông của dãy núi Đại Hưng An, trong khi các hoàng tử được cấp đất bên mạn tây: Truật Xích tiếp quản các vùng đất xung quanh sông Irtysh trải dài tới Siberia và lãnh thổ của người Kipchak; Sát Hợp Đài tiếp quản đất Tây Liêu xung quanh Almaligh thuộc Turkestan; Oa Khoát Đài tiếp quản Dzungaria; còn Đà Lôi tiếp quản đất tổ quanh Dãy núi Altai.

### Dưới trướng Oa Khoát Đài và cái chết (1229–1232)
Dư đảng của nhà Kim tại Thiểm Tây tỏ ra hết sức ngoan cố dưới thời cai trị của Oa Khoát Đài: tướng quân cầm đầu của Kim đánh bại một đội quân Mông Cổ tại ải Đồng Quan vào năm 1230. Oa Khoát Đài khởi binh thân chinh vào mùa thu cùng năm; đồng hành với ông có Đà Lôi và con trai của hoàng đệ là Mông Kha, vốn được dưỡng dục bởi người vợ thứ ba không có con của Oa Khoát Đài là Angqui. Dòng thời gian diễn tiến chiến dịch phạt Kim sau đó không rõ ràng, bị làm trầm trọng thêm bởi truyền thống cắt bỏ thông tin cấm kỵ trong các bộ chính sử. Sau đây là diễn giải của Christopher Atwood: bại vong tại ải Đông Quan có lẽ đã kéo theo hai chiến bại tiếp theo, có liên quan đến danh tướng Tốc Bất Đài; những đình đốn này đã đe dọa đến triều đại của Oa Khoát Đài và buộc ông cũng như thân tộc phải tự tay hành động. Nhiều sử liệu thời Hốt Tất Liệt, một người con trai khác của Đà Lôi, cáo buộc sự lãnh đạo yếu kém của Oa Khoát Đài là lý do cho những thất bại triền miền của Mông Cổ, đồng thời tôn vinh Đà Lôi vì các chiến tích về sau cũng như những lời tham chính khôn ngoan của ông nhằm nguôi ngoai tính cách đay nghiến của hoàng huynh.

## Hậu duệ
Theo Nguyên sử, Đà Lôi có cả thảy 11 người con trai:
1. Möngke (Mông Kha), Đại Hãn thứ tư của Đế quốc Mông Cổ
2. Qutughtu (Hốt Đổ Đô)
3. Khuyết danh
4. Kublai (Hốt Tất Liệt), Đại Hãn thứ năm của Đế quốc Mông Cổ và Hoàng đế khai quốc nhà Nguyên
5. Khuyết danh
6. Hulagu (Húc Liệt Ngột), Hãn đầu tiên của hãn quốc Ilkhanate (hãn quốc Y Nhi)
7. Ariq Böke, (A Lý Bất Ca), người tranh ngôi Đại Hãn với Hốt Tất Liệt.
8. Bujek (Bát Xước)
9. Mukha (Mạt Ca)
10. Jurikha (Tuế Ca Đô)
11. Satukhtai (Tiết Biệt Đài)

## Tiểu thuyết hóa
Đà Lôi được tiểu thuyết hoá trở thành một nhân vật trong truyện Anh hùng xạ điêu của Kim Dung.
Trong truyện này, Đà Lôi kết nghĩa an đáp (kết nghĩa huynh đệ) với nhân vật chính Quách Tĩnh. Ông cũng là người đầu tiên đem quân tấn công thành Tương Dương nhưng do Thành Cát Tư Hãn đột nhiên ốm nặng nên đành rút quân về. Gần 20 năm sau, ông ốm nặng và qua đời, trao quyền lại cho con trai ông. Con trai của Đà Lôi liên tiếp tấn công Tương Dương nhưng đều thất bại dưới sự phòng thủ của Quách Tĩnh. Khi Quách Tĩnh đã già, cháu nội Đà Lôi đã đánh bại Tương Dương thành.

## Gia phả
Bên dưới là phả hệ gia tộc Đà Lôi theo Mote (1999:415). Tên của các khả hãn hoặc nhiếp chính Đại Mông Cổ Quốc được tô đen:
| Ha Ngạch Luân | Ha Ngạch Luân | Ha Ngạch Luân | Ha Ngạch Luân | Ha Ngạch Luân | Ha Ngạch Luân |  |  |                  |                  |                  |                  |                  |                  |  |  |              |              |              |              |              |              |  |  |             |             |             |             |             |             |  |  | Dã Tốc Cai     | Dã Tốc Cai     | Dã Tốc Cai     | Dã Tốc Cai     | Dã Tốc Cai     | Dã Tốc Cai     |  |  |                     |                     |                     |                     |                     |                     |  |  |             |             |             |             |             |             |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| Ha Ngạch Luân | Ha Ngạch Luân | Ha Ngạch Luân | Ha Ngạch Luân | Ha Ngạch Luân | Ha Ngạch Luân |  |  |                  |                  |                  |                  |                  |                  |  |  |              |              |              |              |              |              |  |  |             |             |             |             |             |             |  |  | Dã Tốc Cai     | Dã Tốc Cai     | Dã Tốc Cai     | Dã Tốc Cai     | Dã Tốc Cai     | Dã Tốc Cai     |  |  |                     |                     |                     |                     |                     |                     |  |  |             |             |             |             |             |             |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|               |               |               |               |               |               |  |  |                  |                  |                  |                  |                  |                  |  |  |              |              |              |              |              |              |  |  |             |             |             |             |             |             |  |  |                |                |                |                |                |                |  |  |                     |                     |                     |                     |                     |                     |  |  |             |             |             |             |             |             |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|               |               |               |               |               |               |  |  |                  |                  |                  |                  |                  |                  |  |  |              |              |              |              |              |              |  |  |             |             |             |             |             |             |  |  |                |                |                |                |                |                |  |  |                     |                     |                     |                     |                     |                     |  |  |             |             |             |             |             |             |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| Bột Nhi Thiếp | Bột Nhi Thiếp | Bột Nhi Thiếp | Bột Nhi Thiếp | Bột Nhi Thiếp | Bột Nhi Thiếp |  |  | Thành Cát Tư Hãn | Thành Cát Tư Hãn | Thành Cát Tư Hãn | Thành Cát Tư Hãn | Thành Cát Tư Hãn | Thành Cát Tư Hãn |  |  | Cáp Tát Nhi  | Cáp Tát Nhi  | Cáp Tát Nhi  | Cáp Tát Nhi  | Cáp Tát Nhi  | Cáp Tát Nhi  |  |  | Hợp Xích Ôn | Hợp Xích Ôn | Hợp Xích Ôn | Hợp Xích Ôn | Hợp Xích Ôn | Hợp Xích Ôn |  |  | Thiết Mộc Cách | Thiết Mộc Cách | Thiết Mộc Cách | Thiết Mộc Cách | Thiết Mộc Cách | Thiết Mộc Cách |  |  |                     |                     |                     |                     |                     |                     |  |  |             |             |             |             |             |             |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| Bột Nhi Thiếp | Bột Nhi Thiếp | Bột Nhi Thiếp | Bột Nhi Thiếp | Bột Nhi Thiếp | Bột Nhi Thiếp |  |  | Thành Cát Tư Hãn | Thành Cát Tư Hãn | Thành Cát Tư Hãn | Thành Cát Tư Hãn | Thành Cát Tư Hãn | Thành Cát Tư Hãn |  |  | Cáp Tát Nhi  | Cáp Tát Nhi  | Cáp Tát Nhi  | Cáp Tát Nhi  | Cáp Tát Nhi  | Cáp Tát Nhi  |  |  | Hợp Xích Ôn | Hợp Xích Ôn | Hợp Xích Ôn | Hợp Xích Ôn | Hợp Xích Ôn | Hợp Xích Ôn |  |  | Thiết Mộc Cách | Thiết Mộc Cách | Thiết Mộc Cách | Thiết Mộc Cách | Thiết Mộc Cách | Thiết Mộc Cách |  |  |                     |                     |                     |                     |                     |                     |  |  |             |             |             |             |             |             |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|               |               |               |               |               |               |  |  |                  |                  |                  |                  |                  |                  |  |  |              |              |              |              |              |              |  |  |             |             |             |             |             |             |  |  |                |                |                |                |                |                |  |  |                     |                     |                     |                     |                     |                     |  |  |             |             |             |             |             |             |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|               |               |               |               |               |               |  |  |                  |                  |                  |                  |                  |                  |  |  |              |              |              |              |              |              |  |  |             |             |             |             |             |             |  |  |                |                |                |                |                |                |  |  |                     |                     |                     |                     |                     |                     |  |  |             |             |             |             |             |             |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| Truật Xích    | Truật Xích    | Truật Xích    | Truật Xích    | Truật Xích    | Truật Xích    |  |  | Sát Hợp Đài      | Sát Hợp Đài      | Sát Hợp Đài      | Sát Hợp Đài      | Sát Hợp Đài      | Sát Hợp Đài      |  |  | Oa Khoát Đài | Oa Khoát Đài | Oa Khoát Đài | Oa Khoát Đài | Oa Khoát Đài | Oa Khoát Đài |  |  |             |             |             |             |             |             |  |  | Đà Lôi         | Đà Lôi         | Đà Lôi         | Đà Lôi         | Đà Lôi         | Đà Lôi         |  |  | Toa Lỗ Hòa Thiếp Ni | Toa Lỗ Hòa Thiếp Ni | Toa Lỗ Hòa Thiếp Ni | Toa Lỗ Hòa Thiếp Ni | Toa Lỗ Hòa Thiếp Ni | Toa Lỗ Hòa Thiếp Ni |  |  |             |             |             |             |             |             |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| Truật Xích    | Truật Xích    | Truật Xích    | Truật Xích    | Truật Xích    | Truật Xích    |  |  | Sát Hợp Đài      | Sát Hợp Đài      | Sát Hợp Đài      | Sát Hợp Đài      | Sát Hợp Đài      | Sát Hợp Đài      |  |  | Oa Khoát Đài | Oa Khoát Đài | Oa Khoát Đài | Oa Khoát Đài | Oa Khoát Đài | Oa Khoát Đài |  |  |             |             |             |             |             |             |  |  | Đà Lôi         | Đà Lôi         | Đà Lôi         | Đà Lôi         | Đà Lôi         | Đà Lôi         |  |  | Toa Lỗ Hòa Thiếp Ni | Toa Lỗ Hòa Thiếp Ni | Toa Lỗ Hòa Thiếp Ni | Toa Lỗ Hòa Thiếp Ni | Toa Lỗ Hòa Thiếp Ni | Toa Lỗ Hòa Thiếp Ni |  |  |             |             |             |             |             |             |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|               |               |               |               |               |               |  |  |                  |                  |                  |                  |                  |                  |  |  |              |              |              |              |              |              |  |  |             |             |             |             |             |             |  |  |                |                |                |                |                |                |  |  |                     |                     |                     |                     |                     |                     |  |  |             |             |             |             |             |             |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|               |               |               |               |               |               |  |  |                  |                  |                  |                  |                  |                  |  |  |              |              |              |              |              |              |  |  |             |             |             |             |             |             |  |  |                |                |                |                |                |                |  |  |                     |                     |                     |                     |                     |                     |  |  |             |             |             |             |             |             |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|               |               |               |               |               |               |  |  |                  |                  |                  |                  |                  |                  |  |  | Quý Do       | Quý Do       | Quý Do       | Quý Do       | Quý Do       | Quý Do       |  |  | Mông Kha    | Mông Kha    | Mông Kha    | Mông Kha    | Mông Kha    | Mông Kha    |  |  | Hốt Tất Liệt   | Hốt Tất Liệt   | Hốt Tất Liệt   | Hốt Tất Liệt   | Hốt Tất Liệt   | Hốt Tất Liệt   |  |  | Húc Liệt Ngột       | Húc Liệt Ngột       | Húc Liệt Ngột       | Húc Liệt Ngột       | Húc Liệt Ngột       | Húc Liệt Ngột       |  |  | A Lý Bất Ca | A Lý Bất Ca | A Lý Bất Ca | A Lý Bất Ca | A Lý Bất Ca | A Lý Bất Ca |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|               |               |               |               |               |               |  |  |                  |                  |                  |                  |                  |                  |  |  | Quý Do       | Quý Do       | Quý Do       | Quý Do       | Quý Do       | Quý Do       |  |  | Mông Kha    | Mông Kha    | Mông Kha    | Mông Kha    | Mông Kha    | Mông Kha    |  |  | Hốt Tất Liệt   | Hốt Tất Liệt   | Hốt Tất Liệt   | Hốt Tất Liệt   | Hốt Tất Liệt   | Hốt Tất Liệt   |  |  | Húc Liệt Ngột       | Húc Liệt Ngột       | Húc Liệt Ngột       | Húc Liệt Ngột       | Húc Liệt Ngột       | Húc Liệt Ngột       |  |  | A Lý Bất Ca | A Lý Bất Ca | A Lý Bất Ca | A Lý Bất Ca | A Lý Bất Ca | A Lý Bất Ca |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|               |               |               |               |               |               |  |  |                  |                  |                  |                  |                  |                  |  |  |              |              |              |              |              |              |  |  |             |             |             |             |             |             |  |  | Chân Kim       |                |                |                |                |                |  |  |                     |                     |                     |                     |                     |                     |  |  |             |             |             |             |             |             |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|               |               |               |               |               |               |  |  |                  |                  |                  |                  |                  |                  |  |  |              |              |              |              |              |              |  |  |             |             |             |             |             |             |  |  |                |                |                |                |                |                |  |  |                     |                     |                     |                     |                     |                     |  |  |             |             |             |             |             |             |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|               |               |               |               |               |               |  |  |                  |                  |                  |                  |                  |                  |  |  |              |              |              |              |              |              |  |  |             |             |             |             |             |             |  |  | Thiết Mục Nhĩ  |                |                |                |                |                |  |  |                     |                     |                     |                     |                     |                     |  |  |             |             |             |             |             |             |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |

## Phụ chú
1. ↑  Khoảnh đất của Oa Khoát Đài có phần nhỏ hơn do khi về sau được lập làm hãn theo kế hoạch thì ông sẽ có thêm nhiều đất tư.[43]

### Dẫn chú
1. 1 2 3 4  Moule 1957, tr. 102.
2. ↑  Atwood 2004, tr. 542; Togan 2016, tr. 417–418.
3. ↑  Togan 2016, tr. 416–420.
4. ↑  Atwood 2004, tr. 46, 542.
5. ↑  Mote 1999, tr. 428; Ratchnevsky 1991, tr. 228.
6. ↑  Atwood 2004, tr. 4; Mote 1999, tr. 428.
7. ↑  May 2018, tr. 51.
8. ↑  Ratchnevsky 1993, tr. 77–78; Atwood 2004, tr. 542.
9. ↑  Atwood 2004, tr. 425, 542; Mote 1999, tr. 417–420; Ratchnevsky 1991, tr. 80.
10. ↑  Atwood 2004, tr. 21, 511–512.
11. ↑  Broadbridge 2018, tr. 91, 233.
12. ↑  Atwood 2004, tr. 542; Mote 1999, tr. 428; Ratchnevsky 1991, tr. 89–90.
13. ↑  May 2018, tr. 51–52; Ratchnevsky 1991, tr. 110.
14. ↑  Atwood 2004, tr. 542; Sverdrup 2017, tr. 114.
15. ↑  Jackson 2017, tr. 77–78; Buniyatov 2015, tr. 114–117.
16. ↑  Biran 2012, tr. 56–58; Jackson 2017, tr. 78.
17. ↑  Boyle 2007, tr. 308–311.
18. ↑  Boyle 2007, tr. 311–314; Manz 2010, tr. 134–135.
19. ↑  Jackson 2017, tr. 79; Manz 2010, tr. 134–135; Boyle 2007, tr. 312.
20. ↑  Reinert 2011.
21. ↑  Manz 2010, tr. 134–135; Jackson 2017, tr. 79; Sverdrup 2017, tr. 160–161.
22. ↑  Boyle 2007, tr. 313.
23. ↑  Man 2004, tr. 175–176; Boyle 2007, tr. 313.
24. ↑  Boyle 2007, tr. 313–314; Man 2004, tr. 176–177.
25. ↑  Boyle 2007, tr. 306–307.
26. ↑  Biran 2012, tr. 60; Boyle 2007, tr. 310, 314; Jackson 2017, tr. 80.
27. ↑  Boyle 2007, tr. 317.
28. ↑  Boyle 2007, tr. 314; Sverdrup 2017, tr. 161.
29. ↑  Atwood 2004, tr. 343; Boyle 2007, tr. 314–315; Morgan 1986, tr. 74.
30. ↑  Biran 2012, tr. 60; Man 2004, tr. 174.
31. ↑  Jackson 2017, tr. 80.
32. ↑  Boyle 2007, tr. 315.
33. ↑  Boyle 2007, tr. 315–317.
34. ↑  Boyle 2007, tr. 316.
35. ↑  Atwood 2004, tr. 344; Morgan 1986, tr. 74–77.
36. ↑  Man 2004, tr. 178–179.
37. ↑  Atwood 2004, tr. 344; May 2018, tr. 63; Morgan 1986, tr. 78.
38. ↑  Biran 2012, tr. 64–65.
39. ↑  May 2018, tr. 66.
40. ↑  Fitzhugh, Rossabi & Honeychurch 2009, tr. 109.
41. ↑  Togan 2016, tr. 408–409; May 2018, tr. 68.
42. ↑  Atwood 2004, tr. 45.
43. ↑  Biran 2012, tr. 69.
44. ↑  Favereau 2021, tr. 65; Atwood 2004, tr. 18; Biran 2012, tr. 69.
45. ↑  Atwood 2004, tr. 277, 362.
46. ↑  Atwood 2015, tr. 264–267.
47. ↑  Atwood 2015, tr. 268–269.

title: Đà Lôi

wikitext:
{{Short description|Nhiếp chính Đế quốc Mông Cổ (k. 1191 – 1232)}}
{{Infobox royalty
| name            = Đà Lôi
| image           = Tolui_Khan.jpg
| caption         = Tranh vẽ Đà Lôi trong một bản thảo {{transliteration|fa|[[Jami al-tawarikh]]}} thế kỷ thứ 14 của [[Rashid al-Din Hamadani|Rashid al-Din]]
| succession      = [[Nhiếp chính]] [[Đế quốc Mông Cổ|Đại Mông Cổ]]
| reign           = 25 tháng 8 năm 1227 – 13 tháng 9 năm 1229
| predecessor     = [[Thành Cát Tư Hãn]] {{nowrap|([[khả hãn]])}}
| successor       = [[Oa Khoát Đài]] (khả hãn)
| birth_date      = {{circa|1191}}
| birth_place     =
| death_date      = 1232
| death_place     = gần [[Trung Đô]], [[Đại Kim]]
| spouse          = {{Plain list|
* [[Toa Lỗ Hòa Thiếp Ni]]
* [[Thoát Cổ Tư Khả Đôn]]
* nhiều thê thiếp khác
}}
| issue           = {{Plain list|
* [[Mông Kha]]
* [[Hốt Tất Liệt]]
* [[Húc Liệt Ngột]]
* [[A Lý Bất Ca]]
* nhiều hậu duệ khác
}}
| full name       = [[Chữ Mông Cổ]]: {{MongolUnicode|ᠲᠤᠯᠤᠢ}} ''Tolui''
 Đà Lôi ({{lang|zh-hans|{{linktext|拖|雷}}}}) hay Đồ Lũy ({{lang|zh-hans|{{linktext|圖|壘}}}}){{sfn|Moule|1957|p=102}}
| posthumous name = {{plainlist|
* Anh Vũ Hoàng Đế ({{lang|zh-hans|{{linktext|英|武|皇|帝}}}}) (1251){{sfn|Moule|1957|p=102}}
* Cảnh Tương Hoàng Đế ({{lang|zh-hans|{{linktext|景|襄|皇|帝}}}}) (1265){{sfn|Moule|1957|p=102}}
}}
| temple name     = Duệ Tông ({{lang|zh-hans|{{linktext|睿|宗}}}}){{sfn|Moule|1957|p=102}}
| house           = [[Bột Nhi Chỉ Cân]]
| father          = [[Thành Cát Tư Hãn]]
| mother          = [[Bột Nhi Thiếp]]
}}
'''Đà Lôi''' ({{langx|mn|{{MongolUnicode|ᠲᠤᠯᠤᠢ|lang=mn|font-size=1em|style=middle|h}}}}; {{circa|1191}} – 1232) là con trai út của [[Thành Cát Tư Hãn]] và [[Bột Nhi Thiếp]]. Với tư cách là một trong những võ tướng nổi bật nhất tham gia các cuộc chinh phạt kỳ thủy của Mông Cổ, Đà Lôi là ứng cử viên triển vọng thừa kế ngai hãn sau cái chết của phụ thân vào năm 1227, rốt cuộc nắm quyền [[nhiếp chính]] [[Đế quốc Mông Cổ]] cho tới khi [[Oa Khoát Đài]] đăng cơ hai năm sau. Ông kết hôn với [[Toa Lỗ Hòa Thiếp Ni]] và hạ sinh nhiều người con trai, trong đó có [[Mông Kha]] và [[Hốt Tất Liệt]], lần lượt giữ ngai [[khả hãn]] thứ tư và thứ năm của Mông Cổ, và [[Húc Liệt Ngột]], người sáng lập [[Hãn quốc Y Nhi]].

Không có nhiều ghi chép về hoạt động của Đà Lôi trong [[Thành Cát Tư Hãn#Quãng đời kỳ thủy|quá trình Thành Cát Tư Hãn vươn lên nắm quyền bính]] như những hoàng huynh ([[Truật Xích]], [[Sát Hợp Đài]], Oa Khoát Đài); song một khi trưởng thành, ông trở thành võ tướng thiện chiến nhất của phụ hãn. Đà Lôi chỉ huy nhiều cánh quân xâm lược nhà Kim ở Hoa Bắc giai đoạn 1211–1215 và các chiến tích trên lãnh thổ Khwarazm càng khẳng định uy danh của ông. Theo sau sự sụp đổ của [[Transoxiana]] vào năm 1220, Thành Cát Tư cử Đà Lôi đi đánh chiếm và bình định [[Đại Khorasan|Khorasan]]. Ông thực hiện mệnh lệnh của phụ hãn với hiệu quả vượt bậc, công hạ các thành lớn như [[Merv]], [[Nishapur]], [[Herat]], và khuất phục vô số thị trấn khác. Sử gia Ba Tư đương thời ước đoán số người chết trong hai cuộc thảm sát tại Nishapur và Merv là vào khoảng ba triệu; tuy bị coi là thổi phồng thái quá theo giới sử học hiện đại, những con số này vẫn là bằng chứng cho thấy sự tàn khốc bất thường trong cung cách xử sự đối với kẻ bại trận dưới tay Đà Lôi.

Vì sản nghiệp của thân phụ được truyền lại cho người con trai út trong gia đình Mông Cổ truyền thống, Đà Lôi luôn là một trữ quân tiềm năng. Quyền kế vị của ông được củng cố khi cả Truật Xích và Sát Hợp Đài bị loại khỏi tước trữ quân, lần lượt vì sự ngoài giá thú và ngạo mạn thái quá của mỗi hoàng huynh; Thành Cát Tư Hãn rốt cuộc lựa chọn Oa Khoát Đài thay vì Đà Lôi. Từ năm 1225, Đà Lôi [[Mông Cổ xâm lược Tây Hạ|suất lĩnh quân đội phạt Hạ]] và chứng kiến cái chết của phụ hạn giữa năm 1227; với danh nghĩa là con trai út, ông trở thành quốc giám Mông Cổ, quán xuyến hậu sự cho phụ hãn và tạm thời nắm quyền cai trị đất nước. Rất có thể ông đã cố tình trì hoãn khai mạc hội nghị quý tộc ''kurultai'' trong hai năm kế tiếp để kéo bè lập mình lên ngôi [[khả hãn]]; song sau rốt, ông tuyên thệ trung thành với hoàng huynh Oa Khoát Đài, người đăng cơ năm 1229, đúng như ý nguyện của cha.

==Tên gọi==
Cái tên Latinh hóa "'''Tolui'''" ([[chữ Mông Cổ]]: {{lang|mn|{{MongolUnicode|ᠲᠤᠯᠤᠢ|h}}}}, [[Bảng chữ cái Kirin Mông Cổ|chữ Kirin]]: {{lang|mn|Толуй}}, {{literally|(cái) gương}}) cũng có thể được [[chuyển tự]] sang tiếng Anh là '''Toli''' hoặc '''Tuluy'''.{{sfnm|Atwood|2004|1p=542|Togan|2016|2pp=417–418}} Sử gia Isenbike Togan suy đoán rằng Thành Cát Tư đã từng có ý định thay thế tước hiệu {{transliteration|mn|otchigin}}, truyền thống được ban cho con trai út trong gia đình Mông Cổ thời tiền đế quốc, bằng tước hiệu "Tolui".{{sfn|Togan|2016|pp=416–420}}

=={{anchor|Tiểu sử|Lịch sử}}Cuộc đời==
===Dưới trướng Thành Cát Tư Hãn (k. 1191 – 1227)===
Năm sinh của Đà Lôi là vấn đề bị tranh cãi; [[Christopher Atwood]] cho rằng ông sinh năm 1191 hoặc 1192,{{sfn|Atwood|2004|pp=46, 542}} trong khi hai nhà [[Hán học]] [[Frederick W. Mote]] và Paul Ratchnevsky áng chừng ông sinh vào khoảng cuối những năm 1180.{{sfnm|Mote|1999|1p=428|Ratchnevsky|1991|2p=228}} Đà Lôi là con trai út của [[Thiết Mộc Chân]], tức Thành Cát Tư Hãn tương lai, và người vợ chính thất [[Bột Nhi Thiếp]]; những người anh trai của ông bao gồm [[Truật Xích]] ({{sinh năm|{{c.|1184}}}}), [[Sát Hợp Đài]] ({{sinh năm|{{c.|1185}}}}), và [[Oa Khoát Đài]] ({{sinh năm|{{c.|1186}}}}).{{sfnm|Atwood|2004|1p=4|Mote|1999|2p=428}} Ngoài ra, ông có năm chị em ruột từ cao xuống thấp là {{ill|Hỏa Thần Biệt Cát|zh|火臣别吉}}, {{ill|Xà Xà Cán|zh|阇阇干}}, {{ill|A Lạt Hải Biệt Cát|zh|阿剌海别吉}}, {{ill|Thốc Mãn Luân|zh|秃满伦}}, và {{ill|Giả Lập An Độn|zh|也立安敦}}.{{sfn|May|2018|p=51}}

Ít lâu sau [[Thành Cát Tư Hãn#Dẹp phản|cuộc thảo phạt tộc Thát Đát]] của Thiết Mộc Chân {{circa|1196}}, Đà Lôi, khi đó còn nhỏ, là đối tượng của một vụ bắt cóc như được thuật lại trong hai sử liệu: bài thơ ''[[Mông Cổ bí sử]]'' thế kỷ thứ 13 của một tác giả khuyết danh và tập chính sử {{transliteration|fa|[[Jami' al-tawarikh]]}} thế kỷ thứ 14 do sử gia Ba Tư [[Rashid al-Din Hamadani|Rashid al-Din]] biên soạn. Theo ''Bí sử'', cậu bé Đà Lôi 5 tuổi đã được cứu mạng bởi Altani, vợ của tướng quân {{ill|Bác Nhĩ Hốt|zh|博爾忽}}, người đã bám giữ tên thảo khấu Thát Đát cho tới khi hai chiến binh Mông Cổ xông ra chém chết hắn; Rashid al-Din thì kể rằng ông được cứu bởi anh trai nuôi {{ill|Thất Cát Hốt Đồ Hốt|zh|失吉忽圖忽}} với sự trợ giúp của một [[chó Bankhar|chú chó chăn cừu]].{{sfnm|Ratchnevsky|1993|1pp=77–78|Atwood|2004|2p=542}} Sau khi hãn của tộc [[Người Khắc Liệt|Khắc Liệt]] là [[Thoát Lý]] bị đánh bại vào năm 1203, Đà Lôi cưới hai cháu gái của vị bại tướng là [[Toa Lỗ Hòa Thiếp Ni]] và {{ill|Thoát Cổ Tư Khả Đôn|zh|脫古思可敦}} làm vợ; cả hai bà đều theo [[Kitô giáo Nestorius]].{{sfnm|Atwood|2004|1pp=425, 542|Mote|1999|2pp=417–420|Ratchnevsky|1991|3p=80}} Đà Lôi và Toa Lỗ Hòa Thiếp Ni có với nhau con trai đầu lòng [[Mông Kha]] vào năm 1209; rồi [[Hốt Tất Liệt]] và [[Húc Liệt Ngột]] lần lượt chào đời vào năm 1215 và 1217, trong khi con trai út [[A Lý Bất Ca]] sinh sau đẻ muộn tới tận một thập kỷ.{{sfn|Atwood|2004|pp=21, 511–512}} Đà Lôi cũng cưới Lingqun, con gái vương tử [[Khuất Xuất Luật]] của tộc [[Người Nãi Man|Nãi Man]], và có với bà một người con tên {{ill|Hốt Đổ Đô|zh|忽覩都}}.{{sfn|Broadbridge|2018|pp=91, 233}}

Đà Lôi được coi là chiến binh giỏi nhất trong số những hoàng tử của Thiết Mộc Chân, người đã được suy tôn danh hiệu Thành Cát Tư Hãn tại đại nghị [[kurultai]] năm 1206.{{sfnm|Atwood|2004|1p=542|Mote|1999|2p=428|Ratchnevsky|1991|3pp=89–90}} Ông suất lĩnh nhiều đạo quân trong [[Chiến tranh Mông – Kim|chiến dịch xâm lược nhà Kim của Mông Cổ]]; khi Thành Cát Tư bị trúng tên trọng thương trong cuộc vây hãm Tây Kinh (nay là [[Đại Đồng]]), Đà Lôi được giao phó quyền chỉ huy lực lượng đồn trú bên ngoài cho tới lúc thoái lui.{{sfnm|May|2018|1pp=51–52|Ratchnevsky|1991|2p=110}} Cùng với anh rể Chigü, Đà Lôi leo lên tường thành {{ill|phủ Đức Hưng|lt=Đức Hưng|zh|忽覩都}} và giáp chiến với quân Kim vào mùa thu năm 1213, trong lúc đại quân Mông Cổ đang chuẩn bị tiến đánh [[Cư Dung quan|ải Cư Dung]].{{sfnm|Atwood|2004|1p=542|Sverdrup|2017|2p=114}}

====Chiến dịch Khorasan (1221)====
[[Tập tin:Map of the Khwarazmian Empire.png|thumb|left|upright=1.5|Bản đồ [[Đế quốc Khwarazm]] năm 1215; Đà Lôi được lệnh bình định vùng [[Đại Khorasan|Khorasan]], trung tâm của đế quốc.]]

Trong cuộc [[Mông Cổ xâm lược Đế quốc Khwarazm|chinh phục Khwarazm]], mở màn từ năm 1219, Đà Lôi ban đầu tòng chinh theo chân phụ hãn. Hai cha con bỏ qua thành Otrar [[cuộc vây hãm Otrar|đang bị vây hãm bởi các hoàng tử lớn]] hòng tấn công bất ngờ [[Transoxiana]] — cung điện của [[shah]] tại [[Samarkand]] và thành [[Bukhara]] lân cận — vào đầu năm 1220.{{sfnm|Jackson|2017|1pp=77–78|Buniyatov|2015|2pp=114–117}} Thành Bukhara thất thủ sau một [[Cuộc vây hãm Bukhara|trận vây hãm chớp nhoáng]] và Samarkand [[Cuộc vây hãm Samarkand (1220)|chịu chung số phận chỉ vài tháng sau]].{{sfnm|Biran|2012|1pp=56–58|Jackson|2017|2p=78}} Thành Cát Tư nam tiến xuống [[Dãy Turkestan]] để binh lính nghỉ hè, trong khi [[Triết Biệt]] và [[Tốc Bất Đài]] tây tiến, và các hoàng tử tiếp tục tuần tiễu lãnh thổ thù địch; Thành Cát Tư triển quân trở lại vào mùa thu để đánh [[Termez]].{{sfn|Boyle|2007|pp=308–311}} Đà Lôi và phụ hãn dành mùa đông năm 1220–21 truy quét phiến quân ở [[sông Vakhsh|thượng nguồn sông Vakhsh]], nay thuộc [[Tajikistan]]. Tại thời điểm này, Triết Biệt và Tốc Bất Đài đã tiến vào [[tây Iran]], và những thành trì từng quy phục Mông Cổ tại [[Đại Khorasan|Khorasan]] giờ đây dấy loạn; con rể của Thành Cát Tư là [[Toquchar]] bị quân khởi nghĩa [[Nishapur]] bắt giết vào tháng 11 năm 1220.{{sfnm|Boyle|2007|1pp=311–314|Manz|2010|2pp=134–135}} Sau khi chiếm đoạt [[Balkh]] đầu năm 1221 và đương lúc công thành [[Taloqan|Taliqan]], Thành Cát Tư đã cử Đà Lôi đi bình định Khorasan giàu có bằng bất cứ giá nào có thể. Theo sử gia [[John Andrew Boyle|J.A. Boyle]], Đà Lôi thực hiện mệnh lệnh của phụ hãn "với một sự kỹ lưỡng mà khiến khu vực này không thể nào phục hồi".{{sfnm|Jackson|2017|1p=79|Manz|2010|2pp=134–135|Boyle|2007|3p=312}}

{{multiple image
| align = right
| perrow = 1
| total_width = 350
| image1 = Mausoleum of Sultan Sanjar with Camel (42400295421).jpg
| caption1 = Thành lũy của [[Merv]] không được phục hồi sau cuộc chinh phạt của Mông Cổ; có thể nhìn thấy [[mộ của Ahmad Sanjar]] qua đống tường đổ nát.
| image2 = آرامگاه شیخ فرید الدین عطار نیشابوری.jpg
| caption2 = [[Lăng Attar của Nishapur|Lăng tẩm]] chôn cất thi sĩ Ba Tư [[Attar xứ Nishapur]], người đã bỏ mạng trong cuộc vây hãm của Mông Cổ, được xây dựng vào [[Thời kỳ Phục hưng Timurid]] thế kỷ thứ 15.{{sfn|Reinert|2011}}
}}
Cánh quân của Đà Lôi cấu thành 1/10 lực lượng xâm lược của Mông Cổ cộng thêm số lính Khwarazm bị sung quân; sử gia Carl Sverdrup ước tính quân số của cánh này rơi vào khoảng 7.000.{{sfnm|Manz|2010|1pp=134–135|Jackson|2017|2p=79|Sverdrup|2017|3pp=160–161}} Đà Lôi khởi hành từ Balkh tới [[Murichaq]], ngày nay nằm trên [[biên giới Afghanistan – Turkmenistan]], rồi vượt [[sông Marghab]] và các phụ lưu của [[sông Kushk]] nhằm tiếp cận [[Merv]] từ phía nam. Ông mai phục và đánh tan một toán du kích [[người Turkmen]] trong đêm ngày 24 tháng 2 – những kẻ không bị bắt giết hoặc chết đuối đều chạy tản mác hết cả. Quân Mông đặt chân đến Merv vào ngày hôm sau.{{sfn|Boyle|2007|p=313}} Sau sáu ngày dò la, Đà Lôi cho rằng cuộc vây hãm tiếp theo sẽ không phải chuyện một sớm một chiều. Thực tế tuy nhiên lại khác xa; nếm trải đòn công kích vào ngày thứ bảy, thị dân của Merv nhụt chí đầu hàng và giao nộp thành trì cho quân thù, cầu mong được hưởng khoan hồng.{{sfnm|Man|2004|1pp=175–176|Boyle|2007|2p=313}} Đà Lôi thất hứa, lùa dân chúng ra ngoài đồng nội để giết chóc, chỉ hạ lệnh tha bổng cho một số thợ thủ công mỹ nghệ và con trẻ. Tương truyền mỗi lính Mông Cổ được giao nhiệm vụ giết từ 300–400 thị dân. Sử gia Ả Rập đương thời [[Ibn al-Athir]] ước đoán số người chết trong cuộc thảm sát là 700.000; trong khi sử gia Ba Tư [[Ata-Malik Juvayni]], người chắp bút viết sử vài thập kỷ sau, kể rằng một giáo sĩ đã dành 13 ngày đếm xác chết và đưa ra con số 1.300.000.{{sfnm|Boyle|2007|1pp=313–314|Man|2004|2pp=176–177}}

Đà Lôi tiến về phía tây nam tới Nishapur. Một năm trước, [[shah]] [[Muhammad II của Khwarazm|Muhammad II]] của [[Đế quốc Khwarazm]] đã nương náu ở đây vào ngày 18 tháng 4 năm 1220 trên đường trốn chạy khỏi cuộc tiến công Transoxiana của Mông Cổ. Ông rời ngôi thành vào trung tuần tháng 5 cùng năm, suýt soát thoát khỏi cuộc truy kích của Triết Biệt và Tốc Bất Đài một ngày.{{sfn|Boyle|2007|pp=306–307}} Dân chúng trong thành đầu hàng hai viên tướng Mông Cổ; họ được yêu cầu hạ giải tường lũy và tiếp tế cho các cánh quân Mông đi qua, song thị dân trong thành không tuân chỉ mà sau còn nổi loạn, giết chết quan trấn thành Mông Cổ được cắt đặt tại đây là Toquchar.{{sfnm|Biran|2012|1p=60|Boyle|2007|2pp=310, 314|Jackson|2017|3p=80}} [[Jalal al-Din Mangburni|Jalal al-Din]], đích trưởng tử và bấy giờ là trữ quân của Muhammad II quá cố, ghé qua Nishapur vào ngày 10 tháng 2 năm 1221 trên đường di tản khỏi đế đô [[Gurganj]] vì [[cuộc vây hãm Gurganj|cuộc vây hãm đang diễn ra]] tại đây, tuy nhiên ông chỉ nán lại vài ngày rồi lập tức xuất hành tới [[Zozan]].{{sfn|Boyle|2007|p=317}}

Đà Lôi đặt chân đến Nishapur vào ngày 7 tháng 4. Choáng ngợp trước quân số của Mông Cổ, cư dân nơi đây lập tức tìm cách cầu hòa. Bởi việc giết con rể đại hãn bị coi là trọng tội, tất cả các điều khoản thỏa hiệp của thành phố bị bác bỏ; cuộc công thành bắt đầu vào chiều muộn ngày 7, tới ngày 9 tháng 4 thì ngã ngũ và thành phố thất thủ hoàn toàn vào ngày hôm sau.{{sfnm|Boyle|2007|1p=314|Sverdrup|2017|2p=161}} Theo Juvayni, Đà Lôi ra lệnh làm cỏ dân chúng trong thành; góa bụa của Toquchar tham gia chỉ đạo cuộc lạm sát, chiếu cố tha mạng cho 400 thợ thủ công. Không như ở Merv, con trẻ tại Nishapur cũng bị đem ra giết; xác của 1.747.000 nạn nhân, gồm cả chó mèo, chất thành đống.{{sfnm|Atwood|2004|1p=343|Boyle|2007|2pp=314–315|Morgan|1986|3p=74}} Nền đất sau đó bị [[cày]] xới để không gì có thể phục hồi.{{sfnm|Biran|2012|1p=60|Man|2004|2p=174}} Đà Lôi cũng sai các toán du quân đi khuất phục các thị trấn như [[Abiward]], [[Nisa, Turkmenistan|Nasa]], [[Tus, Iran|Tus]], và [[Jajarm]].{{sfn|Jackson|2017|p=80}}

Tồn tại một chi tiết nhập nhằng xung quanh số phận của [[Herat]], tòa thành lớn cuối cùng tại Khorasan: Sử gia thế kỷ thứ 20 [[Vasily Bartold]] dẫn nguồn dã sử địa phương những năm 1400, theo đó khẳng định rằng không một cư dân nào trong thành phố bị bách hại ngoại trừ binh lính đồn trú; sử gia [[Minhaj-i Siraj Juzjani]], người từng đụng độ với quân Mông gần đó, thì khẳng định rằng sau cuộc bao vây kéo dài suốt 8 tháng, thành phố thất thủ và dân chúng bị thảm sát.{{sfn|Boyle|2007|p=315}} Giờ đây ta biết rằng, dựa trên một cuốn biên niên sử tìm được vào năm 1944, từng có hai trận vây hãm khác nhau diễn ra tại Herat. Trận thứ nhất khơi mào do sứ thần Mông Cổ cử đi bị giết; Đà Lôi phẫn nộ tấn công dồn dập ngôi thành trong 8 ngày trời, rốt cuộc bắt giết được {{transliteration|ar|[[malik]]}} (tổng đốc) của thành phố. Đứng ở rìa hào, ông chiêu hàng dân chúng trong thành và hứa sẽ tỏ khoan hồng. Không như ở Merv, quân Mông tôn trọng lời hứa, chỉ đem 12.000 quân binh thủ thành ra tử hình. Sau khi cắt đặt quan giám hộ, Đà Lôi hội quân với phụ hãn tại Taliqan giữa năm 1221.{{sfn|Boyle|2007|pp=315–317}} Thành này sau đó nổi dậy và bị tướng Mông Cổ là {{ill|Dã Lí Trí Cát Đái|zh|野里知吉帶}} đánh dẹp. Tương truyền ông ta đã cho binh lính bản bộ giết hại từ 1.600.000–2.400.000 người trong một cuộc thảm sát kéo dài 7 ngày vào năm 1222.{{sfn|Boyle|2007|p=316}}

Những con số nhắc đến bên trên thường bị coi là thổi phồng theo giới sử học hiện đại. Các cổ trấn như Merv, Nishapur và Herat chỉ có sức chứa hạn chế,{{sfnm|Atwood|2004|1p=344|Morgan|1986|2pp=74–77}} và các nguồn sử liệu ghi nhận dân số hồi sinh một cách thần kì sau mỗi cuộc thảm sát — ví dụ, con trai nuôi của Thành Cát Tư, {{ill|Thất Cát Hốt Đồ Hốt|zh|失吉忽圖忽}}, được cho là đã thảm sát thêm 100.000 cư dân tại Merv vào tháng 11 năm 1221 sau khi thành này làm phản.{{sfn|Man|2004|pp=178–179}} Những con số này tuy vậy vẫn phản ánh một thảm họa nhân khẩu đáng kể mà dân địa phương xem là ngoài sức tưởng tượng.{{sfnm|Atwood|2004|1p=344|May|2018|2p=63|Morgan|1986|3p=78}} Sử gia Michal Biran bình rằng, sự truyền bá chiến sự kiểu Đông Á khốc liệt hơn vào thế giới Hồi giáo có thể được coi là một yếu tố gây ra sự choáng ngợp này.{{sfn|Biran|2012|pp=64–65}}

===Nhiếp chính và vấn đề nối ngôi (1227–1229)===
{{xem thêm|Thành Cát Tư Hãn#Cái chết và hệ quả}}
[[Tập tin:Genghis Khan with sons (Marco Polo, 1400s).jpg|thumb|upright=2|Thành Cát Tư Hãn trên giường bệnh dặn dò các hoàng tử, tiểu họa thế kỷ thứ 15 trong cuốn ''[[Livre des merveilles (BNF Fr2810)|Livre des merveilles manuscript]]'' của [[Marco Polo]].{{sfn|May|2018|p=66}}]]

Các bộ lạc thảo nguyên Mông Cổ không tuân theo một hệ thống kế thừa cố định nào. Thường thì người con trai út sẽ tiếp nối thân phụ, bởi vì chúng có ít thời gian nhất trong số các anh em để chiêu mộ tùy thần và gây dựng cơ đồ.{{sfn|Fitzhugh|Rossabi|Honeychurch|2009|p=109}} Tuy nhiên, luật kế thừa kiểu này chỉ áp dụng cho tài sản, không phải tước hiệu.{{sfnm|Togan|2016|1pp=408–409|May|2018|2p=68}} Thông qua [[Thái ấp#Đế quốc Mông Cổ|hệ thống thái ấp Mông Cổ]], Thành Cát Tư cấp phong đất đai và thần dân cho thân tộc. Anh em của vị khả hãn gồm [[Cáp Tát Nhi]], [[Cáp Xích Ôn]], [[Thiếp Mộc Cách]] (Thiết Mộc Ca) và [[Biệt Lặc Cổ Đài]] được ban cho các mảnh đất ở mạn đông của dãy núi [[Đại Hưng An]],{{sfn|Atwood|2004|p=45}} trong khi các hoàng tử được cấp đất bên mạn tây: Truật Xích tiếp quản các vùng đất xung quanh [[sông Irtysh]] trải dài tới [[Siberia]] và lãnh thổ của [[người Kipchak]]; Sát Hợp Đài tiếp quản đất [[Tây Liêu]] xung quanh [[Almaliq, Tân Cương|Almaligh]] thuộc [[Turkestan]]; Oa Khoát Đài tiếp quản [[Dzungaria]];{{efn|Khoảnh đất của Oa Khoát Đài có phần nhỏ hơn do khi về sau được lập làm [[hãn]] theo kế hoạch thì ông sẽ có thêm nhiều đất tư.{{sfn|Biran|2012|p=69}}}} còn Đà Lôi tiếp quản đất tổ quanh [[Dãy núi Altai]].{{sfnm|Favereau|2021|1p=65|Atwood|2004|2p=18|Biran|2012|3p=69}}

===Dưới trướng Oa Khoát Đài và cái chết (1229–1232)===
{{multiple image
| align             = right
| perrow            = 1
| total_width       = 200
| image1            = YuanEmperorAlbumOgedeiPortrait.jpg
| image2            = YuanEmperorAlbumKhubilaiPortrait.jpg
| footer            = Hoàng huynh Oa Khoát Đài (trên) và con trai thứ ba của Đà Lôi là Hốt Tất Liệt (dưới), tranh bán thân thế kỷ thứ 13 thời nhà Nguyên ([[Bảo tàng Cố cung Quốc gia|Bảo tàng Cố cung Quốc gia, Đài Bắc]])
}}
Dư đảng của [[nhà Kim]] tại [[Thiểm Tây]] tỏ ra hết sức ngoan cố dưới thời cai trị của Oa Khoát Đài: tướng quân cầm đầu của Kim đánh bại một đội quân Mông Cổ tại [[ải Đồng Quan]] vào năm 1230. Oa Khoát Đài khởi binh thân chinh vào mùa thu cùng năm; đồng hành với ông có Đà Lôi và con trai của hoàng đệ là Mông Kha, vốn được dưỡng dục bởi người vợ thứ ba không có con của Oa Khoát Đài là Angqui.{{sfn|Atwood|2004|pp=277, 362}} Dòng thời gian diễn tiến chiến dịch phạt Kim sau đó không rõ ràng, bị làm trầm trọng thêm bởi truyền thống cắt bỏ thông tin cấm kỵ trong các bộ chính sử. Sau đây là diễn giải của Christopher Atwood: bại vong tại ải Đông Quan có lẽ đã kéo theo hai chiến bại tiếp theo, có liên quan đến danh tướng Tốc Bất Đài; những đình đốn này đã đe dọa đến triều đại của Oa Khoát Đài và buộc ông cũng như thân tộc phải tự tay hành động.{{sfn|Atwood|2015|pp=264–267}} Nhiều sử liệu thời Hốt Tất Liệt, một người con trai khác của Đà Lôi, cáo buộc sự lãnh đạo yếu kém của Oa Khoát Đài là lý do cho những thất bại triền miền của Mông Cổ, đồng thời tôn vinh Đà Lôi vì các chiến tích về sau cũng như những lời tham chính khôn ngoan của ông nhằm nguôi ngoai tính cách đay nghiến của hoàng huynh.{{sfn|Atwood|2015|pp=268–269}}

==Hậu duệ==
Theo [[Nguyên sử]], Đà Lôi có cả thảy 11 người con trai:
# [[Möngke]] ([[Mông Kha]]), Đại Hãn thứ tư của [[Đế quốc Mông Cổ]]
# Qutughtu (Hốt Đổ Đô)
# Khuyết danh
# [[Kublai]] ([[Hốt Tất Liệt]]), Đại Hãn thứ năm của [[Đế quốc Mông Cổ]] và Hoàng đế khai quốc nhà Nguyên
# Khuyết danh
# [[Hulagu]] ([[Húc Liệt Ngột]]), Hãn đầu tiên của hãn quốc Ilkhanate ([[hãn quốc Y Nhi]])
# [[Ariq Böke]], ([[A Lý Bất Ca]]), người tranh ngôi Đại Hãn với Hốt Tất Liệt.
# Bujek (Bát Xước)
# Mukha (Mạt Ca)
# Jurikha (Tuế Ca Đô)
# Satukhtai (Tiết Biệt Đài)

== Tiểu thuyết hóa ==
Đà Lôi được tiểu thuyết hoá trở thành một nhân vật trong truyện ''[[Anh hùng xạ điêu]]'' của [[Kim Dung]].

Trong truyện này, Đà Lôi kết nghĩa [[an đáp]] (kết nghĩa huynh đệ) với nhân vật chính [[Quách Tĩnh]]. Ông cũng là người đầu tiên đem quân tấn công thành [[Tương Dương]] nhưng do Thành Cát Tư Hãn đột nhiên ốm nặng nên đành rút quân về. Gần 20 năm sau, ông ốm nặng và qua đời, trao quyền lại cho con trai ông. Con trai của Đà Lôi liên tiếp tấn công Tương Dương nhưng đều thất bại dưới sự phòng thủ của Quách Tĩnh. Khi Quách Tĩnh đã già, cháu nội Đà Lôi đã đánh bại Tương Dương thành.

== Gia phả ==
{{chính|Gia phả Thành Cát Tư Hãn}}
Bên dưới là phả hệ gia tộc Đà Lôi theo {{harvcoltxt|Mote|1999|p=415}}. Tên của các [[khả hãn]] hoặc nhiếp chính [[Đế quốc Mông Cổ|Đại Mông Cổ Quốc]] được {{strong|tô đen}}:

{{Tree chart/start}}
{{Tree chart| HOE |~|~|~|~|~|~|y|~|~|~|~|~|~| YES |YES=[[Dã Tốc Cai]]|HOE=[[Ha Ngạch Luân]]}}
{{Tree chart| | | | | |,|-|-|-|+|-|-|-|v|-|-|-|.| | | | | | }}
{{Tree chart| BOR |y| GEN | | JOC | | KHA | | TEM | | | | |JOC=[[Chuyết Xích Cáp Tát Nhi|Cáp Tát Nhi]]|KHA=[[Hợp Xích Ôn]]|TEM=[[Thiết Mộc Cách]]|GEN={{strong|[[Thành Cát Tư Hãn]]}}|BOR=[[Bột Nhi Thiếp]]|}}
{{Tree chart| |,|-|^|-|v|-|-|-|v|-|-|-|-|-|-|-|.|}}
{{Tree chart| JOC | | CHA | | OGE | | | | | | TOL |y|SOR|CHA=[[Sát Hợp Đài]]|OGE={{strong|[[Oa Khoát Đài]]}}|JOC=[[Truật Xích]]|TOL={{strong|Đà Lôi}}|SOR=[[Toa Lỗ Hòa Thiếp Ni]]}}
{{tree chart| | | | | | | | | |! | | | |,|-|-|-|v|-|^|-|v|-|-|.}}
{{tree chart| | | | | | | | |GUY | |MAN| |KUB| |HUL| |ARI| |GUY={{strong|[[Quý Do]]}}|MAN={{strong|[[Mông Kha]]}}|KUB={{strong|[[Hốt Tất Liệt]]}}|HUL=[[Húc Liệt Ngột]]|ARI=[[A Lý Bất Ca]]}}
{{tree chart| | | | | | | | | | | | | | | | | |!|}}
{{tree chart| | | | | | | | | | | | | | | | |ZHE|ZHE=[[Chân Kim]]}}
{{tree chart| | | | | | | | | | | | | | | | | |!|}}
{{tree chart| | | | | | | | | | | | | | | | |TEM| | |TEM={{strong|[[Thiết Mục Nhĩ]]}}}}
{{Tree chart/end}}

==Phụ chú==
{{notelist}}

==Tham khảo==
===Dẫn chú===
{{tham khảo|30em}}

===Thư mục===
{{sfn whitelist|CITEREFReinert2011}}
{{refbegin|30em}}
* {{chú thích sách |last=Atwood |first=Christopher P. |author-link=Christopher Atwood |date=2004 |title=Encyclopedia of Mongolia and the Mongol Empire |trans-title=Bách khoa toàn thư về Mông Cổ và Đế quốc Mông Cổ |publisher=Facts on File |location=New York |isbn=978-0-8160-4671-3 |url=https://www.academia.edu/8855875 |access-date=2 tháng 3 năm 2022}}
* {{chú thích tạp chí |last=Atwood |first=Christopher P. |author-link=Christopher Atwood |date=2008 |title=The Sacrificed Brother in the "Secret History of the Mongols" |trans-title=Người anh em bị hiến tế trong "Mông Cổ bí sử" |journal=Mongolian Studies |trans-journal=Nghiên cứu Mông Cổ |volume=30/31 |pages=189–206 |jstor=43193541 |url=https://www.jstor.org/stable/43193541}}
* {{chú thích tạp chí |last=Atwood |first=Christopher P. |author-link=Christopher Atwood |date=2015 |title=Pu'a's Boast and Doqolqu's Death: Historiography of a Hidden Scandal in the Mongol Conquest of the Jin |trans-title=Niềm kiêu hãnh của Pu'a và cái chết của Doqolqu: Lịch sử một bê bối thâm cung bí sử trong cuộc chinh phạt Kim của Mông Cổ |journal=[[Journal of Song-Yuan Studies]] |trans-journal=Tạp chí Nghiên cứu Tống-Nguyên |volume=45 |pages=239–278 |doi=10.1353/sys.2015.0006 |jstor=44511263 |s2cid=164390721 |url=https://www.jstor.org/stable/44511263}}
* {{chú thích sách |last=Barthold |first=Vasily |author-link=Vasily Bartold |editor-last=Bosworth |editor-first=Clifford E. |editor-link=Clifford Edmund Bosworth |date=1992 |orig-date=1900 |title=Turkestan Down To The Mongol Invasion |trans-title=Turkestan kể từ cuộc xâm lược của Mông Cổ |publisher=[[Munshiram Manoharlal]] |location=New Delhi |edition=3 |isbn=978-8-1215-0544-4 |url=https://www.fulcrum.org/concern/monographs/z316q171w}}
* {{chú thích sách |last=Biran |first=Michal |title=Genghis Khan |trans-title=Thành Cát Tư Hãn |year=2012 |series=Makers of the Muslim World |publisher=[[Oneworld Publications]] |location=London |url=https://www.academia.edu/32453356 |isbn=978-1-7807-4204-5}}
* {{chú thích sách |last=Boyle |first=John Andrew |author-link=John Andrew Boyle |orig-date=1968 |date=2007 |title=[[The Cambridge History of Iran]] Volume 5: The Saljuq and Mongol Periods |trans-title=Lịch sử Cambridge về Iran, Tập 5: Người Saljuq và thời đại Mông Cổ |doi=10.1017/CHOL9780521069366 |isbn=978-1-1390-5497-3 |location=Cambridge |publisher=[[Nhà xuất bản Đại học Cambridge]]}}
* {{chú thích sách |last=Broadbridge |first=Anne F. |date=2018 |title=Women and the Making of the Mongol Empire |trans-title=Phụ nữ và sự hình thành Đế quốc Mông Cổ |publisher=[[Nhà xuất bản Đại học Cambridge]] |location=Cambridge |series=Cambridge Studies in Islamic Civilization |isbn=978-1-1086-3662-9 }}
* {{chú thích sách |last=Buniyatov |first=Z. M. |script-title=ru:Государство Хорезмшахов-Ануштегинидов: 1097–1231 |trans-title=Một lịch sử của Nhà nước Khorezm dưới triều đại Anushteginid, 1097–1231 |orig-date=1986 |date=2015 |location=Moskva |publisher=Nauka |isbn=978-9-9433-5721-1 |translator-last1=Mustafayev |translator-first1=Shahin |translator-last2=Welsford |translator-first2=Thomas |author-link=Ziya Bunyadov |url=https://unesco-iicas.org/book/97}}
* {{chú thích sách |last=Favereau |first=Marie |author-link=Marie Favereau |date=2021 |title=The Horde: How the Mongols Changed the World |trans-title=Bầy người du mục: Người Mông Cổ đã thay đổi thế giới như thế nào |location=[[Cambridge, Massachusetts|Cambridge]] |publisher=[[Nhà xuất bản Đại học Harvard]] |doi=10.2307/j.ctv322v4qv |jstor=j.ctv322v4qv |url=https://www.jstor.org/stable/j.ctv322v4qv |isbn=978-0-6742-5999-7}}
* {{chú thích sách |editor-last1=Fitzhugh |editor-first1=William W. |editor-link1=William W. Fitzhugh |editor-last2=Rossabi |editor-first2=Morris |editor-link2=Morris Rossabi |editor-last3=Honeychurch |editor-first3=William |year=2009 |title=Genghis Khan and the Mongolian Empire |trans-title=Thành Cát Tư Hãn và Đế quốc Mông Cổ |publisher=Mongolian Preservation Foundation [Quỹ Bảo tồn Mông Cổ] |location=Washington |isbn=978-0-2959-8957-0 |url=https://archive.org/details/genghiskhanmongo00medi |url-access=limited}}
* {{chú thích sách |last=Jackson |first=Peter |author-link=Peter Jackson (sử gia) |date=2017 |title=The Mongols and the Islamic World: From Conquest to Conversion |trans-title=Người Mông Cổ và thế giới Hồi giáo: Từ chinh phục tới cải giáo |publisher=[[Nhà xuất bản Đại học Yale]] |location=[[New Haven, Connecticut|New Haven]] |jstor=j.ctt1n2tvq0 |url=https://www.jstor.org/stable/j.ctt1n2tvq0 |isbn=978-0-3001-2533-7}}
* {{chú thích sách |last=Man |first=John |author-link=John Man (tác giả) |date=2004 |title=Genghis Khan: Life, Death and Resurrection |trans-title=Thành Cát Tư Hãn: Cuộc đời, cái chết và sự phục sinh |location=London |publisher=[[Bantam Press]] |url-access=registration |url=https://archive.org/details/genghiskhanlifed0000manj |isbn=978-0-3123-1444-6}}
* {{chú thích sách |last=Manz |first=Beatrice Forbes |author-link=Beatrice Forbes Manz |date=2010 |chapter=The rule of the infidels: the Mongols and the Islamic world |trans-chapter=Sự cai trị của những kẻ ngoại đạo: Người Mông Cổ và thế giới Hồi giáo |title=The New Cambridge History of Islam Volume 3: The Eastern Islamic World, Eleventh to Eighteenth Centuries |trans-title=Tân lịch sử Cambridge về Hồi giáo, Tập 3: Thế giới Hồi giáo Đông phương, thế kỷ thứ 11 đến 18 |series=[[The New Cambridge History of Islam]] |editor-last1=Morgan |editor-first1=David |editor-link1=David O. Morgan |editor-last2=Reid |editor-first2=Anthony |editor-link2=Anthony Reid (nhà nghiên cứu) |location=Cambridge |publisher=[[Nhà xuất bản Đại học Cambridge]] |edition=1st |isbn=978-0-5218-5031-5}}
* {{chú thích sách |last=May |first=Timothy |date=2018 |title=The Mongol Empire |trans-title=Đế quốc Mông Cổ |url=https://www.jstor.org/stable/10.3366/j.ctv1kz4g68 |location=Edinburgh |publisher=[[Nhà xuất bản Đại học Edinburgh]] |jstor=10.3366/j.ctv1kz4g68 |isbn=978-0-7486-4237-3}}
* {{chú thích sách |last=Morgan |first=David |author-link=David O. Morgan |date=1986 |title=The Mongols |trans-title=Người Mông Cổ |series=The Peoples of Europe |publisher=[[Blackwell Publishing]] |location=[[Oxford]] |isbn=978-0-6311-7563-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/mongolspeoplesof00davi}}
* {{chú thích sách |last=Mote |first=Frederick W. |author-link=Frederick W. Mote |date=1999 |title=Imperial China, 900–1800 |trans-title=Trung Hoa đế quốc, 900-1800 |publisher=[[Nhà xuất bản Đại học Harvard]] |location= [[Cambridge, Massachusetts|Cambridge]] |url=https://books.google.com/books?id=SQWW7QgUH4gC |isbn=978-0-6740-1212-7}}
* {{chú thích sách |last=Moule |first=Arthur C. |author-link=Arthur Christopher Moule |year=1957 |title=The Rulers of China, 221 BC–AD 1949 |trans-title=Những người cai trị Trung Hoa, 221 TCN - 1949 CN |publisher=[[Routledge]] |location=London |oclc=223359908 |url=https://archive.org/details/the-rulers-of-china |url-access=registration }}
* {{chú thích sách |translator-last=de Rachewiltz |translator-first=Igor |translator-link=Igor de Rachewiltz |date=2015 |title=The Secret History of the Mongols: A Mongolian Epic Chronicle of the Thirteenth Century |trans-title=Mông Cổ bí sử: Một biên niên sử bi tráng của người Mông Cổ thế kỷ thứ 13 |url=https://cedar.wwu.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1003&context=cedarbooks |access-date=22 tháng 11 năm 2022 |type=Bản rút gọn; biên tập bởi John C. Street |publisher=[[Đại học Western Washington]] |location=[[Bellingham, Washington|Bellingham]] |ref={{SfnRef|de Rachewiltz 2015}}}}
* {{chú thích sách |last=Ratchnevsky |first=Paul |year=1991 |translator=Thomas Haining |translator-link=Thomas Haining |title=Genghis Khan: His Life and Legacy |trans-title=Thành Cát Tư Hãn: Cuộc đời và di sản |publisher=[[Blackwell Publishing]] |location=Oxford |url=https://archive.org/details/genghiskhan00paul/ |url-access=registration |isbn=978-0-6311-6785-3}}
* {{chú thích sách |last=Ratchnevsky |first=Paul |chapter=Sigi Qutuqu (c. 1180–c. 1260) |date=1993 |title=In the Service of the Khan: Eminent Personalities of the Early Mongol-Yüan Period (1200–1300) |trans-title=Phụng sự khả hãn: Những nhân vật nổi bật thời kỳ Mông Nguyên (1200–1300) |publisher=[[Harrassowitz Verlag]] |location=[[Wiesbaden]] |isbn=978-3-4470-3339-8 |editor-last=de Rachewiltz |editor-first=Igor |editor-link=Igor de Rachewiltz |url=https://books.google.com/books?id=kG45gi7E3hsC}}
* {{Encyclopædia Iranica Online |last=Reinert |first=B. |year=2011 |url=https://iranicaonline.org/articles/attar-farid-al-din-poet |title=AṬṬĀR, FARĪD-AL-DĪN |access-date=15 tháng 8 năm 2023}}
* {{chú thích sách |last=Sverdrup |first=Carl |date=2017 |title=The Mongol Conquests: The Military Campaigns of Genghis Khan and Sübe'etei |trans-title=Những cuộc chinh phạt của Mông Cổ: Những chiến dịch quân sự của Thành Cát Tư Hãn và Tốc Bất Đài |isbn=978-1-9133-3605-9 |publisher=Helion & Company |location=[[Solihull]] |url=https://archive.org/details/Book_1096 |url-access=registration}}
* {{chú thích sách |last=Togan |first=Isenbike |date=2016 |chapter=Otchigin's Place in the Transformation from Family to Dynasty |trans-chapter=Chỗ đứng của Otchigin trong sự chuyển biến từ gia tộc sang triều đại |title=Central Asia in the Middle Ages: Studies in Honour of Peter B. Golden |trans-title=Trung Á thời Trung cổ: Các nghiên cứu tưởng niệm Peter B. Golden |series=Turcologica |volume=104 |pages=407–423 |editor-last1=Zimonyi |editor-first1=Istvan |editor-last2=Karatay |editor-first2=Osman |chapter-url=https://www.academia.edu/36081475 |publisher=[[Harrassowitz Verlag]] |location=[[Wiesbaden]] |isbn=978-3-4471-0664-1 |access-date=2024-09-17 |archive-date=2024-07-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240710132259/https://www.academia.edu/36081475 |url-status=dead }}
{{refend}}

{{-}}
{{s-start}}
{{s-hou|[[Bột Nhi Chỉ Cân|Thị tộc Bột Nhi Chỉ Cân]] (1206–1635)||1191||1232}}
{{s-reg|}}
{{s-bef|before=[[Thành Cát Tư Hãn]]}}
{{s-ttl|title=[[Nhiếp chính]] [[Đế quốc Mông Cổ|Đại Mông Cổ]]|years=1227–1229}}
{{s-aft|after=[[Oa Khoát Đài]]}}
{{s-end}}
{{Khả hãn Mông Cổ}}
{{Đế quốc Mông Cổ}}

{{Authority control}}

{{Thời gian sống|sinh=1191|mất=1232}}

[[Thể loại:Bột Nhi Chỉ Cân]]
[[Thể loại:Nhân vật trong Anh hùng xạ điêu]]
[[Thể loại:Nhân vật được tiểu thuyết hóa]]
[[Thể loại:Hãn Mông Cổ]]
[[Thể loại:Người Đế quốc Mông Cổ]]
[[Thể loại:Hoàng tử]]

title: Nhiếp chính Đại Mông Cổ

Tiền nhiệm: Thành Cát Tư Hãn (khả hãn)

Kế nhiệm: Oa Khoát Đài (khả hãn)

title: Thông tin chung

Mất: 1232 · gần Trung Đô, Đại Kim

Phối ngẫu: - Toa Lỗ Hòa Thiếp Ni - Thoát Cổ Tư Khả Đôn - nhiều thê thiếp khác

Hậu duệ: - Mông Kha - Hốt Tất Liệt - Húc Liệt Ngột - A Lý Bất Ca - nhiều hậu duệ khác

Hoàng tộc: Bột Nhi Chỉ Cân

Thân phụ: Thành Cát Tư Hãn

Thân mẫu: Bột Nhi Thiếp


text:
# Byrrhus numidicus
Byrrhus numidicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Byrrhidae. Loài này được Normand miêu tả khoa học năm 1935.

title: Byrrhus numidicus

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Byrrhus numidicus''
| image =
| image caption =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| classis = [[Côn trùng|Insecta]]
| ordo = [[Bọ cánh cứng|Coleoptera]]
| familia = [[Byrrhidae]]
| genus = ''[[Byrrhus]]''
| species = '''''B. numidicus'''''
| binomial = ''Byrrhus numidicus''
| binomial_authority = Normand, 1935
}}
'''''Byrrhus numidicus''''' là một loài [[bọ cánh cứng]] trong họ [[Byrrhidae]]. Loài này được Normand miêu tả khoa học năm 1935.<ref>{{Reftabel|2010-Hallan|Dier}}</ref>
==Chú thích==
{{Tham khảo|30em}}

==Tham khảo==
* {{wikispecies nội dòng}}

[[Thể loại:Byrrhus]]

{{Byrrhidae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Bộ (ordo): Coleoptera

Họ (familia): Byrrhidae

Chi (genus): Byrrhus

Loài (species): B. numidicus

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Byrrhus numidicus · Normand, 1935


text:
# Ptichodis campanilis
Ptichodis campanilis là một loài bướm đêm trong họ Erebidae.

title: Ptichodis campanilis

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Ptichodis campanilis''
| image =
| image_caption =
| status =
| status_system =
| status_ref =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| classis = [[Côn trùng|Insecta]]
| ordo = [[Bộ Cánh vẩy|Lepidoptera]]
| familia = [[Erebidae]]
| genus = ''[[Ptichodis]]''
| species = '''''P. campanilis'''''
| binomial = ''Ptichodis campanilis''
| binomial_authority = Smith, 1905
| synonyms =
}}
'''''Ptichodis campanilis''''' là một loài [[bướm đêm]] trong họ [[Erebidae]].<ref name = "COL">{{chú thích web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2011/search/all/key/Ptichodis+campanilis/match/1|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.|accessdate= ngày 28 tháng 6 năm 2014 |author= Bisby |first = F.A. |last2 = Roskov |first2 = Y.R. |last3 = Orrell |first3 = T.M. |last4 = Nicolson |first4 = D. |last5 = Paglinawan |first5 = L.E. |last6 = Bailly |first6 = N. |last7 = Kirk |first7 = P.M. |last8 = Bourgoin |first8 = T. |last9 = Baillargeon |first9= G. |last10 = Ouvrard |first10 = D.|year= 2011|publisher=Species 2000: Reading, UK.}}</ref><ref>{{Brontabel|9999-Lepindex}}</ref>

==Chú thích==
{{Tham khảo}}

==Liên kết ngoài==
*{{wikispecies-inline|Ptichodis campanilis|''Ptichodis campanilis''}}
*{{commonscat-inline|Ptichodis campanilis|''Ptichodis campanilis''}}

[[Thể loại:Ptichodis]]

{{Erebinae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Họ (familia): Erebidae

Chi (genus): Ptichodis

Loài (species): P. campanilis

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Ptichodis campanilis · Smith, 1905


text:
# Pelitçik, Ovacık
Pelitçik là một xã thuộc huyện Ovacık, tỉnh Karabük, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2010 là 59 người.

title: Pelitçik, Ovacık

wikitext:
{{Thông tin khu dân cư
|name = Pelitçik
|other_name =
|native_name =
|settlement_type = Xã
|image_skyline =
|imagesize =
|image_caption =
|image_map =
|pushpin_map =
|pushpin_label_position =right
|pushpin_map_caption =Vị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
|coordinates_display = inline,title
|coordinates_region =
|subdivision_type = [[Quốc gia]]
|subdivision_name ={{flag|Thổ Nhĩ Kỳ}}
|subdivision_type1 =[[Phân cấp hành chính Thổ Nhĩ Kỳ|Tỉnh]]
|subdivision_name1 = [[Karabük (tỉnh)|Karabük]]
|subdivision_type2 = [[Phân cấp hành chính Thổ Nhĩ Kỳ|Huyện]]
|subdivision_name2 = [[Ovacık]]
|leader_title =
|leader_name =
|established_title =
|established_date =
|area_total_km2 =
|population_as_of = 2010
|population_footnotes =
|population_total =59 người
|population_density_km2 =
|timezone=[[Giờ Đông Âu|EET]]
|utc_offset=+2
|timezone_DST=[[Giờ mùa hè Đông Âu|EEST]]
|utc_offset_DST=+3
|latd=|latm=|lats=|latNS=N
|longd=|longm=|longs=|longEW=E
|elevation_footnotes =
|elevation_m =
|elevation_ft =
|website =
|footnotes =
}}

'''Pelitçik''' là một [[Phân cấp hành chính Thổ Nhĩ Kỳ|xã]] thuộc huyện [[Ovacık]], tỉnh [[Karabük (tỉnh)|Karabük]], [[Thổ Nhĩ Kỳ]]. Dân số thời điểm năm 2010 là 59 người.<ref>{{chú thích web|url=http://rapor.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?adnksdb2&ENVID=adnksdb2Env&report=idari_yapi_09sonrasi.RDF&p_il1=78&p_yil=2010&p_dil=2&desformat=html|publisher=Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ|title=Cities, towns and villages in Karabük|accessdate=ngày 17 tháng 9 năm 2012|archive-date=2012-07-13|archive-url=https://archive.today/20120713174058/http://rapor.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?adnksdb2&ENVID=adnksdb2Env&report=idari_yapi_09sonrasi.RDF&p_il1=78&p_yil=2010&p_dil=2&desformat=html|url-status=bot: unknown}}</ref>

==Chú thích==
{{Tham khảo}}

==Tham khảo==

{{Xã thuộc huyện Ovacık, Karabük}}

{{Karabük-geo-stub}}

title: Pelitçik

Quốc gia: Thổ Nhĩ Kỳ

Tỉnh: Karabük

Huyện: Ovacık

title: Dân số (2010)

• Tổng cộng: 59 người

• Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)


text:
# Diegobruchus mauritii
Diegobruchus mauritii là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Pic miêu tả khoa học năm 1907.

title: Diegobruchus mauritii

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Diegobruchus mauritii''
| image =
| image caption =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| classis = [[Côn trùng|Insecta]]
| ordo = [[Bọ cánh cứng|Coleoptera]]
| familia = [[Bruchidae]]
| genus = ''[[Diegobruchus]]''
| species = '''''D. mauritii'''''
| binomial = ''Diegobruchus mauritii''
| binomial_authority = [[Maurice Pic|Pic]], 1907
}}
'''''Diegobruchus mauritii''''' là một loài [[bọ cánh cứng]] trong họ [[Bruchidae]]. Loài này được Pic miêu tả khoa học năm 1907.<ref>{{Reftabel|2010-Hallan|Dier}}</ref>
==Chú thích==
{{Tham khảo|30em}}

==Tham khảo==
* {{wikispecies nội dòng}}

[[Thể loại:Diegobruchus]]

{{Bruchinae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Họ (familia): Bruchidae

Chi (genus): Diegobruchus

Loài (species): D. mauritii

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Diegobruchus mauritii · Pic, 1907