text:
# Nguyễn Kính
Nguyễn Kính (chữ Hán: 阮敬; 1508 - 1572) tên thường gọi là Nguyễn Thanh Phúc, là một công thần khai quốc nhà Mạc trong lịch sử Việt Nam.

## Tiểu sử
Nguyễn Kính, cũng còn thường gọi là Phúc, sinh ra trong một gia đình làm nghề đốn củi ở xã Dị Nậu, nơi sử sách chép là Cổ Nậu Trang, dân gian quen gọi là Kẻ Núc, nay thuộc huyện Thạch Thất, Hà Nội. Thuở bé, Phúc diện mạo khôi ngô, khỏe mạnh, ham học hỏi và nghịch ngợm. Sách Đại Việt thông sử của nhà Hậu Lê đối lập với nhà Mạc mô tả ông là người "tính hung hãn, vô lại".

## Đánh Trần Cảo
Thời Nguyễn Kính lớn lên, nhà Hậu Lê suy yếu trầm trọng do hai vua Uy Mục và Tương Dực. Vua Lê Tương Dực ăn chơi trụy lạc, dân gian bị bóc lột cùng khốn, đồng loạt nổi dậy làm phản, trong đó lớn nhất khởi nghĩa Trần Cảo.
Trong triều nảy sinh bè phái, đại thần Trịnh Duy Sản can ngăn vua Tương Dực bị đánh đòn nên sinh oán hận, giết chết vua Tương Dực, lập chắt của vua Lê Thánh Tông là Y mới 11 tuổi lên ngôi, tức là Lê Chiêu Tông (1516).
Quân khởi nghĩa Trần Cảo tiến đánh kinh thành Thăng Long. Cùng lúc đó Nguyễn Hoằng Dụ đóng quân ở Bồ Đề, được tin Duy Sản giết vua, liền đem quân qua sông, đốt hết phố xá trong kinh thành. Trịnh Duy Sản thấy kinh thành bị phá liền mang vua Lê Chiêu Tông bỏ chạy về Tây Đô (Thanh Hóa).
Nhân đấy Trần Cảo sang qua sông, vào chiếm cứ kinh thành. Lúc đó con nuôi Trịnh Duy Sản là Thiết Sơn bá Trần Chân thống suất các dũng sĩ cũ cùng con em trong nhà, binh tráng trong làng đóng ở chợ Hoàng Hoa, để mưu tính công việc đánh Trần Cảo. Nguyễn Kính bèn tụ tập con em đi theo Trần Chân, được Trần Chân tin dùng.
Ông cùng Trần Chân từ làng Dư Dụ huyện Thanh Đàm đem quân đón đánh tướng của Trần Cảo là Phan Ất từ làng Bảo Đà huyện Thanh Oai tiến đến. Quân hai bên kịch chiến ở xạ đôi (mô đất để tập bắn). Trần Chân bị thương, lại thấy rằng toán quân của mình chơ vơ khó có thể đánh lâu được, bèn nhân đêm rút quân đến chợ Hoàng Hoa.
Trịnh Duy Sản, Nguyễn Hoằng Dụ, Trịnh Tuy và các quan cựu thần phân binh ra vây Đông Kinh. Trần Cao phải bỏ kinh thành chạy lên đất Lạng Nguyên. Vua Chiêu Tông trở lại kinh thành.
Sau đó Trịnh Duy Sản đi đánh Cảo bị tử trận ở Chí Linh. Cảo lại mang quân về định đánh kinh thành. Nguyễn Kính theo Trần Chân phá được Cảo ở Gia Lâm. Cảo thua chạy rút qua sông Cầu, truyền ngôi cho con là Cung và bỏ đi làm sư mất tích.

## Võ tướng bất trị
Trần Cảo tạm bị dẹp yên nhưng các đại thần nhà Lê lại quay sang đánh nhau. Nguyễn Hoằng Dụ cất quân đánh Trịnh Tuy. Tuy bèn bỏ chạy.
Trần Chân về phe với Trịnh Tuy, cất quân đánh Hoằng Dụ. Nguyễn Kính theo giúp, theo mật lệnh của Trần Chân cùng con em các quân doanh ở Sơn Tây đánh Hoằng Dụ. Dụ không chống nổi, chạy vào Thanh Hoa.
Trần Chân đã đuổi được Nguyễn Hoằng Dụ, cầm quân bảo vệ kinh sư, một mình cầm quyền bính trong tay. Mạc Đăng Dung muốn kết thân, liền hỏi lấy con gái Trần Chân cho con trai mình là Mạc Đăng Doanh.
Ngày 11 tháng 7 năm 1518, Chiêu Tông tin lời gièm pha muốn giết Trần Chân, bèn cho triệu Trần Chân vào trong cung cấm. Trần Chân cùng các thủ hạ Trần Trí, Nguyễn Nga, Nguyễn Bá Đại, Lê Nguyên Khâm... 6 người đi vào. Chiêu Tông hạ lệnh đóng các cửa thành rồi sai lực sĩ bắt, Trần Chân chạy đến trên thành, người giữ cửa bắt được đem chém chết.
Nguyễn Kính cùng các thủ hạ của Trần Chân là Hoàng Duy Nhạc, Nguyễn Áng nghe tin Trần Chân bị hãm trong thành, bèn đánh ba hồi chiêng, đem quân vào cửa Đại Hưng. Thấy các cửa thành đã đóng, Nguyễn Kính cùng các tướng bèn tiến thẳng vào ty Địch vạn vệ Cẩm y. Người giữ cửa ngăn lại không cho vào. Vua Chiêu Tông đem quân đi tuần trong thành, bêu đầu Trần Chân cho xem. Nguyễn Kính biết Trần Chân đã bị giết, mà mình thì cô thế, bèn tạm rút lui ra ngoài. Ông tập hợp đông đủ các thủ hạ của Trần Chân để đánh báo thù.
Ngày 14 tháng 7, Nguyễn Kính cùng Nguyễn Áng, Nguyễn Hiêu, Cao Xuân Thì (có sách chép là Nguyễn Chi, Mã Cử) cùng họp với nhau ở chùa Yên Lãng , đem quân đánh vào sát kinh thành. Vua Chiêu Tông đang đêm phải chạy sang dinh Bồ Đề ở Gia Lâm để tránh.
Trịnh Tuy đóng quân ở Sơn Nam có hơn 1 vạn người, nghe tin vua chạy ra ngoài, quân lính tan rã. Quân Sơn Tây của Nguyễn Kính thả sức cướp phá, kinh thành sạch không. Chiêu Tông cho gọi Nguyễn Hoằng Dụ ra đánh Nguyễn Kính, nhưng Hoằng Dụ lưỡng lự không đi.
Chiêu Tông bèn triệu thông gia của Trần Chân là Mạc Đăng Dung đang trấn thủ Hải Dương về cứu, rồi sai người đi dụ Nguyễn Kính. Ông đòi vua Chiêu Tông phải giết Chử Khải, Trịnh Hựu, Ngô Bính là những người gièm pha Trần Chân. Chiêu Tông nghe kế của Đàm Cử, bèn giết 3 người. Nhưng Nguyễn Kính lại càng hoành hành, đóng quân không rút.
Tháng 9 năm 1518, Trịnh Tuy và văn thần Nguyễn Sư mưu lập người con của Tĩnh Tu công Lộc tên là Bảng làm vua, đổi niên hiệu là Đại Đức, rồi lại phế Bảng và lập em Bảng là Lê Do, đổi niên hiệu là Thiên Hiến, làm hành diện ở xã Do Nha, huyện Từ Liêm. Tuy sai người dụ Nguyễn Kính. Nguyễn Kính thấy Tuy là người cùng phe với Trịnh Duy Sản và Trần Chân trước đây nên đồng lòng đi theo.
Chiêu Tông sai người đi mời Nguyễn Hoằng Dụ lần nữa và sai Mạc Đăng Dung cùng đi đánh Nguyễn Kính. Hoằng Dụ được tin, bèn đem quân Thanh Hoa ra cứu. Nguyễn Kính đánh cho Hoằng Dụ thua to, quân chết rất nhiều. Hoằng Dụ chạy xuống thuyền, tự liệu không đánh được Nguyễn Kính, liền bãi binh bỏ chạy về Thanh Hóa rồi chết, chỉ để một mình Mạc Đăng Dung ở lại cầm cự.
Tháng 1 năm 1519, Chiêu Tông sai các tướng đánh phá, Trịnh Tuy thua trận, cùng Lê Do rút về vùng Yên Lãng, Yên Lạc . Chiêu Tông lại sai tướng đến đánh, bọn Tuy đang đêm kinh sợ trốn chạy.
Tháng 7 năm 1519, Mạc Đăng Dung thống lĩnh các quân thủy bộ phá Lê Do ở Từ Liêm rồi bắt được Do ở Ninh Sơn, giải về giết chết. Trịnh Tuy bỏ chạy về Thanh Hoá. Nguyễn Kính cùng Nguyễn Áng, Hoàng Duy Nhạc đều xin hàng triều đình.

## Bỏ Lê theo Mạc
Ngày 27 tháng 7 năm 1522, Chiêu Tông không muốn bị Đăng Dung khống chế, bèn chạy ra Sơn Tây gọi quân Cần vương. Đăng Dung sai Hoàng Duy Nhạc mang quân đuổi theo, tới huyện Thạch Thất thì đuổi kịp. Chiêu Tông đem quân huyện Thạch Thất chống lại, bắt được Duy Nhạc.
Đăng Dung bèn lập em Chiêu Tông là Xuân lên ngôi, tức là Lê Cung Hoàng, lấy niên hiệu là Thống Nguyên. Từ bấy giờ trong nước có 2 vua là Chiêu Tông và Cung Hoàng.
Vua Chiêu Tông được các tướng Hà Phi Chuẩn, Đàm Thận Huy, Lê Đình Tú về cứu. Nguyễn Kính cùng Nguyễn Áng cũng theo giúp Chiêu Tông chống Đăng Dung. Thanh thế Chiêu Tông rất lớn, làm chủ các xứ phía Tây, Nam, Bắc. Mạc Đăng Dung và vua Cung Hoàng chỉ còn phía đông. Nhưng sau đó Trịnh Tuy ở Thanh Hóa ra cần vương, các tướng bất hoà. Trịnh Tuy trở thành lực lượng cần vương mạnh nhất, tranh công mang Chiêu Tông vào Thanh Hoá, ra lệnh các đạo bãi binh, từ đó các tướng không theo Chiêu Tông nữa.
Nguyễn Kính và Nguyễn Áng thấy vậy bèn đi theo Mạc Đăng Dung. Từ đó ông trở thành trợ thủ đắc lực của họ Mạc. Ông theo Mạc Đăng Dung đi đánh dẹp các lực lượng đối lập, tới năm 1525 bắt được vua Chiêu Tông, dẹp các lực lượng trung thành với nhà Lê.

## Đại thần nhà Mạc
Năm 1527, Mạc Đăng Dung cướp ngôi nhà Hậu Lê, lập ra nhà Mạc, Nguyễn Kính được phong tước Tây Thanh hầu rồi Tây quận công trấn giữ vùng Sơn Tây.
Đầu năm 1531, Nguyễn Kim khởi binh chống nhà Mạc ở Ai Lao, mang quan về đánh Thanh Hoá. Mạc Thái Tông sai Tây quận công Nguyễn Kính vào đánh. Nguyễn Kính bị thua hai trận. Nhưng tới tháng 9, trời đổ mưa nhiều, ông thừa cơ dùng thủy quân tiến đánh, quân Nguyễn Kim rối loạn phải rút về Ai Lao.
Năm 1546, Mạc Hiến Tông mất, con là Mạc Phúc Nguyên còn nhỏ lên thay, tức là Mạc Tuyên Tông. Khiêm vương Mạc Kính Điển là người được Hiến Tông chọn làm phụ chính. Trong triều xảy ra biến loạn: Tứ Dương hầu Phạm Tử Nghi muốn lập người em của Mạc Thái Tông là Hoằng vương Mạc Chính Trung (con thứ hai của Mạc Thái Tổ) đã trưởng thành nhưng Mạc Kính Điển không thuận, quyết phò Phúc Nguyên lên ngôi. Tử Nghi bèn cùng Chính Trung khởi binh nổi loạn. Nguyễn Kính đứng về phía Mạc Kính Điển, dốc sức phò tá vua nhỏ Tuyên Tông.
Ban đầu Phạm Tử Nghi thắng thế, Nguyễn Kính theo Mạc Kính Điển cùng đi đánh Tử Nghi bị bại trận. Tuy nhiên sau đó Tử Nghi nhiều lần tiến đánh Đông Kinh nhưng đều bị Kính Điển, Nguyễn Kính và con ông là Hữu Mệnh kiên cường chống trả nên Tử Nghi không thể chiếm được thành, hao binh tổn tướng, phải đem Mạc Chính Trung chạy ra chiếm cứ Yên Quảng (Quảng Ninh) và thường kéo về cướp phá Hải Dương. Sau Tử Nghi quay sang đánh phá sang Quảng Đông, Quảng Tây, nhà Minh không kiềm chế nổi.
Sau Tử Nghi lại đem Chính Trung quay về Yên Quảng định đánh Đông Kinh. Năm 1551, Mạc Kính Điển mang quân đi dẹp Phạm Tử Nghi, sai kẻ dưới quyền lừa bắt được Tử Nghi đem chém. Mạc Chính Trung bỏ chạy sang Trung Quốc và bị giết.
Do có công lao với nhà Mạc trong trận này, ông được phong làm thái uý, Tây quốc công, được mở phủ riêng ở Cần Kiệm (Thạch Thất).
Năm 1572 thời Mạc Mậu Hợp, Nguyễn Kính mất. Ông được chôn cất tại Cần Kiệm (Thạch Thất). Nhà Mạc truy tặng ông là Tây Kỳ vương. Ông là công thần khai quốc duy nhất của nhà Mạc sống cả năm đời vua Mạc.
Các con ông có ba người đều làm đại thần nhà Mạc và được ban họ vua: Mạc Nguyên làm đến thái bảo, tước Phú quốc công; Mạc Hữu Mệnh làm võ tướng, Mạc Ngọc Liễn là phò mã nhà Mạc, làm đến chức thái bảo Đà quốc công chưởng phủ sự.

## Nhận định
Nhận định về hành động báo thù cho Trần Chân của Nguyễn Kính, sách Đại Việt Sử ký Toàn thư viết:
Hợp cả Nguyễn Kính, Nguyễn Ánh mà bàn, thì hai người này là tướng dưới trướng của [Trần] Chân, mài chí phục thù, dốc lòng trừ gian, liều mình cứu mạng cho chủ, trên là để báo lại ơn đức xưa nay, dưới là giải được mối oan khiên uất ức, phù trì chính khí cho ức vạn năm, diệt bọn gian hùng cho ngay lúc ấy, đạo thờ thầy đã sáng rõ lắm rồi.
Nhà Hậu Lê đổ nát, lại càng suy yếu vì loạn lạc giặc giã, quyền thần. Nhiều người nuôi chí làm bá vương trong bối cảnh đó.
Nguyễn Kính dốc lòng theo Trần Chân đánh giặc phò trợ nhà Lê, sau đó vì chủ tướng bị giết oan, bất chấp lệnh triều đình mà cất quân báo thù cho chủ. Khi đó Nguyễn Kính không nắm được Chiêu Tông như Đăng Dung nắm Cung Hoàng sau này, trường hợp ông gây sức ép yêu sách Chiêu Tông giết 3 người gièm pha Trần Chân cũng là duy nhất trong lịch sử Việt Nam, vua phải làm theo ý bầy tôi bên ngoài mà dằn lòng giết cận thần của mình.
Sau khi thù thầy rửa được rồi, đạo quân của Nguyễn Kính có dáng dấp một đạo quân phiến loạn vô chính phủ, loay hoay không biết đâu là chỗ sáng, hết phá phách càn rỡ, rồi theo Trịnh Tuy, lại theo Chiêu Tông.
Có ý kiến cho rằng Nguyễn Kính là người phản phúc, nhưng xét kỹ thì không phải như vậy. Nguyễn Kính chỉ mang cái dạ bộc trực mong báo thù, "hung hãn", giống như hình ảnh cơn giận của một Trương Phi trong Tam Quốc diễn nghĩa, Lý Quỳ trong Thủy Hử, chỉ biết tới chủ mà không cần biết tới vua. Ông không có toan tính, chí làm bá vương như Trịnh Tuy, Nguyễn Hoằng Dụ, Mạc Đăng Dung mà chỉ mong tìm chỗ theo như trước đây từng theo Trần Chân. Sau cùng, khi cả Trịnh Tuy lẫn Chiêu Tông đều khiến ông thất vọng, ông đã nhận ra Mạc Đăng Dung là minh chủ có thể theo giúp.
"Chim khôn chọn cành mà đậu, bầy tôi chọn chủ mà thờ". Nếu Nguyễn Kính là người chỉ biết hùa theo phe mạnh, ông đã theo Chiêu Tông đang thắng thế trước Mạc Đăng Dung (chỉ còn Hải Dương) khi Chiêu Tông theo Trịnh Tuy vào Thanh Hoá (1522). Nhưng lúc đó ông đã nhận ra sự thiếu sáng suốt của Chiêu Tông (trước giết oan Trần Chân, sau bỏ rơi các tướng Bắc bộ); còn với Trịnh Tuy - người quen cũ của ông – ông nhận ra Tuy không phải là đối thủ của Đăng Dung nên ông dứt khoát đi theo Đăng Dung. Sau nữa, lúc nhà Mạc chao đảo vì loạn Phạm Tử Nghi và sự ly khai về với nhà Lê của một loạt đại thần chủ chốt trong nhà Lê Bá Ly và Nguyễn Thiến, nếu Nguyễn Kính xu thời, ông cũng sẽ theo về nhà Lê trung hưng. Nhưng ngược lại, ông vẫn tận trung với ấu chúa nhà Mạc, là số ít các tướng tận tuỵ ở lại cùng hoàng thân Mạc Kính Điển chống giữ bảo vệ cơ nghiệp nhà Mạc. Không phải ngẫu nhiên ông trở thành người duy nhất ngoài gia tộc vua Mạc được truy tặng tước vương.

title: Nguyễn Kính

wikitext:
'''Nguyễn Kính''' ([[chữ Hán]]: 阮敬; [[1508]] - [[1572]]) tên thường gọi là Nguyễn Thanh Phúc, là một công thần khai quốc [[nhà Mạc]] trong [[lịch sử Việt Nam]].
{{Thông tin nhân vật hoàng gia
| tên = Nguyễn Kính
| tên gốc =
| tước vị =
| chức vị = Trung Thành Tây Kỳ Vương
| tại vị = 1568-1572
| kiểu tại vị = Tại vị
| hoàng tộc = [[nhà Mạc]]
| kiểu hoàng tộc = Triều đại
| miếu hiệu =
| tên đầy đủ =
| tên tự = Nhân Chiêu
| tên hiệu = Mạc Thành Công
| kiểu tên đầy đủ = Tên húy
| tước vị đầy đủ =
| thông tin tước vị đầy đủ = ẩn
| thụy hiệu = Nghĩa Huân Thánh Vương
| thông tin con cái = hiện
| con cái = Mạc Nguyên
Mạc Hữu Mệnh
[[Mạc Ngọc Liễn]]
| cha =
| mẹ =
| nơi sinh = [[Dị Nậu]], [[Thạch Thất]], Trấn Sơn Tây
| sinh = [[1508]]
| mất = [[1572]]
| nơi mất = [[Kim Quan]], [[Thạch Thất]], Trấn Sơn Tây
}}

==Tiểu sử==
Nguyễn Kính, cũng còn thường gọi là Phúc, sinh ra trong một gia đình làm nghề đốn củi ở xã Dị Nậu, nơi sử sách chép là Cổ Nậu Trang, dân gian quen gọi là Kẻ Núc, nay thuộc [[thạch Thất|huyện Thạch Thất]], [[Hà Nội]]. Thuở bé, Phúc diện mạo khôi ngô, khỏe mạnh, ham học hỏi và nghịch ngợm. Sách ''Đại Việt thông sử'' của nhà [[Nhà Lê sơ|Hậu Lê]] đối lập với [[nhà Mạc]] mô tả ông là người ''"tính hung hãn, vô lại"''.

==Đánh Trần Cảo==
Thời Nguyễn Kính lớn lên, nhà [[Nhà Lê sơ|Hậu Lê]] suy yếu trầm trọng do hai vua Uy Mục và Tương Dực. Vua [[Lê Tương Dực]] ăn chơi trụy lạc, dân gian bị bóc lột cùng khốn, đồng loạt nổi dậy làm phản, trong đó lớn nhất khởi nghĩa [[Trần Cảo (tướng khởi nghĩa)|Trần Cảo]].

Trong triều nảy sinh bè phái, đại thần [[Trịnh Duy Sản]] can ngăn vua Tương Dực bị đánh đòn nên sinh oán hận, giết chết vua Tương Dực, lập chắt của vua [[Lê Thánh Tông]] là Y mới 11 tuổi lên ngôi, tức là [[Lê Chiêu Tông]] (1516).

Quân khởi nghĩa Trần Cảo tiến đánh kinh thành [[Thăng Long]]. Cùng lúc đó Nguyễn Hoằng Dụ đóng quân ở Bồ Đề, được tin Duy Sản giết vua, liền đem quân qua sông, đốt hết phố xá trong kinh thành. Trịnh Duy Sản thấy kinh thành bị phá liền mang vua [[Lê Chiêu Tông]] bỏ chạy về Tây Đô ([[Thanh Hóa]]).

Nhân đấy Trần Cảo sang qua sông, vào chiếm cứ kinh thành. Lúc đó con nuôi Trịnh Duy Sản là Thiết Sơn bá [[Trần Chân (định hướng)|Trần Chân]] thống suất các dũng sĩ cũ cùng con em trong nhà, binh tráng trong làng đóng ở chợ Hoàng Hoa, để mưu tính công việc đánh Trần Cảo. Nguyễn Kính bèn tụ tập con em đi theo Trần Chân, được Trần Chân tin dùng.

Ông cùng Trần Chân từ làng Dư Dụ huyện Thanh Đàm đem quân đón đánh tướng của Trần Cảo là Phan Ất từ làng Bảo Đà huyện Thanh Oai tiến đến. Quân hai bên kịch chiến ở xạ đôi (mô đất để tập bắn<ref>Khu vực Giảng Võ, Hà Nội hiện nay</ref>). Trần Chân bị thương, lại thấy rằng toán quân của mình chơ vơ khó có thể đánh lâu được, bèn nhân đêm rút quân đến chợ Hoàng Hoa<ref>Khu vực làng Ngọc Hà, Hà Nội hiện nay</ref>.

[[Trịnh Duy Sản]], [[Nguyễn Hoằng Dụ]], [[Trịnh Tuy]] và các quan cựu thần phân binh ra vây Đông Kinh. Trần Cao phải bỏ kinh thành chạy lên đất Lạng Nguyên. Vua Chiêu Tông trở lại kinh thành.

Sau đó Trịnh Duy Sản đi đánh Cảo bị tử trận ở Chí Linh. Cảo lại mang quân về định đánh kinh thành. Nguyễn Kính theo Trần Chân phá được Cảo ở Gia Lâm. Cảo thua chạy rút qua sông Cầu, truyền ngôi cho con là Cung và bỏ đi làm sư mất tích.

==Võ tướng bất trị==
Trần Cảo tạm bị dẹp yên nhưng các đại thần nhà Lê lại quay sang đánh nhau. Nguyễn Hoằng Dụ cất quân đánh Trịnh Tuy. Tuy bèn bỏ chạy.
Trần Chân về phe với Trịnh Tuy, cất quân đánh Hoằng Dụ. Nguyễn Kính theo giúp, theo mật lệnh của Trần Chân cùng con em các quân doanh ở Sơn Tây đánh Hoằng Dụ. Dụ không chống nổi, chạy vào Thanh Hoa.

Trần Chân đã đuổi được Nguyễn Hoằng Dụ, cầm quân bảo vệ kinh sư, một mình cầm quyền bính trong tay. [[Mạc Đăng Dung]] muốn kết thân, liền hỏi lấy con gái Trần Chân cho con trai mình là [[Mạc Thái Tông|Mạc Đăng Doanh]].

Ngày 11 tháng 7 năm 1518, Chiêu Tông tin lời gièm pha muốn giết Trần Chân, bèn cho triệu Trần Chân vào trong cung cấm. Trần Chân cùng các thủ hạ Trần Trí, Nguyễn Nga, Nguyễn Bá Đại, Lê Nguyên Khâm... 6 người đi vào. Chiêu Tông hạ lệnh đóng các cửa thành rồi sai lực sĩ bắt, Trần Chân chạy đến trên thành, người giữ cửa bắt được đem chém chết.

Nguyễn Kính cùng các thủ hạ của Trần Chân là Hoàng Duy Nhạc, Nguyễn Áng nghe tin Trần Chân bị hãm trong thành, bèn đánh ba hồi chiêng, đem quân vào cửa Đại Hưng. Thấy các cửa thành đã đóng, Nguyễn Kính cùng các tướng bèn tiến thẳng vào ty Địch vạn vệ Cẩm y. Người giữ cửa ngăn lại không cho vào. Vua Chiêu Tông đem quân đi tuần trong thành, bêu đầu Trần Chân cho xem. Nguyễn Kính biết Trần Chân đã bị giết, mà mình thì cô thế, bèn tạm rút lui ra ngoài. Ông tập hợp đông đủ các thủ hạ của Trần Chân để đánh báo thù.

Ngày 14 tháng 7, Nguyễn Kính cùng Nguyễn Áng, Nguyễn Hiêu, Cao Xuân Thì (có sách chép là Nguyễn Chi, Mã Cử) cùng họp với nhau ở chùa Yên Lãng <ref>Nay là chùa Láng ở [[đống Đa|quận Đống Đa]], [[Hà Nội]]</ref>, đem quân đánh vào sát kinh thành. Vua Chiêu Tông đang đêm phải chạy sang dinh Bồ Đề ở Gia Lâm để tránh.

Trịnh Tuy đóng quân ở Sơn Nam có hơn 1 vạn người, nghe tin vua chạy ra ngoài, quân lính tan rã. Quân Sơn Tây của Nguyễn Kính thả sức cướp phá, kinh thành sạch không. Chiêu Tông cho gọi Nguyễn Hoằng Dụ ra đánh Nguyễn Kính, nhưng Hoằng Dụ lưỡng lự không đi.

Chiêu Tông bèn triệu thông gia của Trần Chân là [[Mạc Đăng Dung]] đang trấn thủ [[Hải Dương]] về cứu, rồi sai người đi dụ Nguyễn Kính. Ông đòi vua Chiêu Tông phải giết Chử Khải, Trịnh Hựu, Ngô Bính là những người gièm pha Trần Chân. Chiêu Tông nghe kế của Đàm Cử, bèn giết 3 người. Nhưng Nguyễn Kính lại càng hoành hành, đóng quân không rút.

Tháng 9 năm 1518, Trịnh Tuy và văn thần Nguyễn Sư mưu lập người con của Tĩnh Tu công Lộc tên là Bảng<ref>Lê Lộc là con Cung vương Lê Khắc Xương - anh vua [[Lê Thánh Tông]], tức là Bảng là cháu nội Khắc Xương. Xem thêm bài [[Lê Nghi Dân]]</ref> làm vua, đổi niên hiệu là Đại Đức, rồi lại phế Bảng và lập em Bảng là Lê Do, đổi niên hiệu là ''Thiên Hiến'', làm hành diện ở xã Do Nha, huyện [[Từ Liêm]]. Tuy sai người dụ Nguyễn Kính. Nguyễn Kính thấy Tuy là người cùng phe với [[Trịnh Duy Sản]] và [[Trần Chân (định hướng)|Trần Chân]] trước đây nên đồng lòng đi theo.

Chiêu Tông sai người đi mời Nguyễn Hoằng Dụ lần nữa và sai Mạc Đăng Dung cùng đi đánh Nguyễn Kính. Hoằng Dụ được tin, bèn đem quân Thanh Hoa ra cứu. Nguyễn Kính đánh cho Hoằng Dụ thua to, quân chết rất nhiều. Hoằng Dụ chạy xuống thuyền, tự liệu không đánh được Nguyễn Kính, liền bãi binh bỏ chạy về Thanh Hóa rồi chết, chỉ để một mình Mạc Đăng Dung ở lại cầm cự.

Tháng 1 năm 1519, Chiêu Tông sai các tướng đánh phá, Trịnh Tuy thua trận, cùng Lê Do rút về vùng Yên Lãng, Yên Lạc <ref>Hai huyện thuộc trấn [[Sơn Tây (tỉnh cũ)|Sơn Tây]], nay thuộc tỉnh [[Vĩnh Phúc]]</ref>. Chiêu Tông lại sai tướng đến đánh, bọn Tuy đang đêm kinh sợ trốn chạy.

Tháng 7 năm 1519, Mạc Đăng Dung thống lĩnh các quân thủy bộ phá Lê Do ở Từ Liêm rồi bắt được Do ở Ninh Sơn, giải về giết chết. Trịnh Tuy bỏ chạy về Thanh Hoá. Nguyễn Kính cùng Nguyễn Áng, Hoàng Duy Nhạc đều xin hàng triều đình.

==Bỏ Lê theo Mạc==
Ngày 27 tháng 7 năm 1522, Chiêu Tông không muốn bị Đăng Dung khống chế, bèn chạy ra Sơn Tây gọi quân Cần vương. Đăng Dung sai Hoàng Duy Nhạc mang quân đuổi theo, tới [[thạch Thất|huyện Thạch Thất]] thì đuổi kịp. Chiêu Tông đem quân huyện Thạch Thất chống lại, bắt được Duy Nhạc.

Đăng Dung bèn lập em Chiêu Tông là Xuân lên ngôi, tức là [[Lê Cung Hoàng]], lấy niên hiệu là Thống Nguyên. Từ bấy giờ trong nước có 2 vua là Chiêu Tông và Cung Hoàng.

Vua Chiêu Tông được các tướng [[Hà Phi Chuẩn]], Đàm Thận Huy, Lê Đình Tú về cứu. Nguyễn Kính cùng Nguyễn Áng cũng theo giúp Chiêu Tông chống Đăng Dung. Thanh thế Chiêu Tông rất lớn, làm chủ các xứ phía Tây, Nam, Bắc. Mạc Đăng Dung và vua Cung Hoàng chỉ còn phía đông. Nhưng sau đó Trịnh Tuy ở [[Thanh Hóa]] ra cần vương, các tướng bất hoà. Trịnh Tuy trở thành lực lượng cần vương mạnh nhất, tranh công mang Chiêu Tông vào Thanh Hoá, ra lệnh các đạo bãi binh, từ đó các tướng không theo Chiêu Tông nữa.

Nguyễn Kính và Nguyễn Áng thấy vậy bèn đi theo Mạc Đăng Dung. Từ đó ông trở thành trợ thủ đắc lực của họ Mạc. Ông theo Mạc Đăng Dung đi đánh dẹp các lực lượng đối lập, tới năm 1525 bắt được vua Chiêu Tông, dẹp các lực lượng trung thành với nhà Lê.

==Đại thần nhà Mạc==
Năm 1527, [[Mạc Đăng Dung]] cướp ngôi [[nhà Hậu Lê]], lập ra [[nhà Mạc]], Nguyễn Kính được phong tước Tây Thanh hầu rồi Tây quận công trấn giữ vùng Sơn Tây.

Đầu năm 1531, [[Nguyễn Kim]] khởi binh chống nhà Mạc ở [[Lào|Ai Lao]], mang quan về đánh [[Thanh Hóa|Thanh Hoá]]. [[Mạc Thái Tông]] sai Tây quận công Nguyễn Kính vào đánh. Nguyễn Kính bị thua hai trận. Nhưng tới tháng 9, trời đổ mưa nhiều, ông thừa cơ dùng thủy quân tiến đánh, quân Nguyễn Kim rối loạn phải rút về [[Lào|Ai Lao]].

Năm [[1546]], [[Mạc Hiến Tông]] mất, con là [[Mạc Tuyên Tông|Mạc Phúc Nguyên]] còn nhỏ lên thay, tức là [[Mạc Tuyên Tông]]. Khiêm vương [[Mạc Kính Điển]] là người được Hiến Tông chọn làm phụ chính. Trong triều xảy ra biến loạn: Tứ Dương hầu [[Phạm Tử Nghi]] muốn lập người em của Mạc Thái Tông là Hoằng vương Mạc Chính Trung (con thứ hai của [[Mạc Đăng Dung|Mạc Thái Tổ]]) đã trưởng thành nhưng Mạc Kính Điển không thuận, quyết phò Phúc Nguyên lên ngôi. Tử Nghi bèn cùng Chính Trung khởi binh nổi loạn. Nguyễn Kính đứng về phía Mạc Kính Điển, dốc sức phò tá vua nhỏ Tuyên Tông.

Ban đầu Phạm Tử Nghi thắng thế, Nguyễn Kính theo Mạc Kính Điển cùng đi đánh Tử Nghi bị bại trận. Tuy nhiên sau đó Tử Nghi nhiều lần tiến đánh [[Hà Nội|Đông Kinh]] nhưng đều bị Kính Điển, Nguyễn Kính và con ông là Hữu Mệnh kiên cường chống trả nên Tử Nghi không thể chiếm được thành, hao binh tổn tướng, phải đem Mạc Chính Trung chạy ra chiếm cứ Yên Quảng ([[Quảng Ninh]]) và thường kéo về cướp phá Hải Dương. Sau Tử Nghi quay sang đánh phá sang [[Quảng Đông]], [[Quảng Tây]], [[nhà Minh]] không kiềm chế nổi.

Sau Tử Nghi lại đem Chính Trung quay về Yên Quảng định đánh Đông Kinh. Năm [[1551]], Mạc Kính Điển mang quân đi dẹp Phạm Tử Nghi, sai kẻ dưới quyền lừa bắt được Tử Nghi đem chém. Mạc Chính Trung bỏ chạy sang [[Trung Quốc]] và bị giết.

Do có công lao với nhà Mạc trong trận này, ông được phong làm thái uý, Tây quốc công, được mở phủ riêng ở Cần Kiệm (Thạch Thất).

Năm 1572 thời [[Mạc Mậu Hợp]], Nguyễn Kính mất. Ông được chôn cất tại Cần Kiệm (Thạch Thất). Nhà Mạc truy tặng ông là Tây Kỳ vương. Ông là công thần khai quốc duy nhất của nhà Mạc sống cả năm đời vua Mạc.

Các con ông có ba người đều làm đại thần nhà Mạc và được ban họ vua: Mạc Nguyên làm đến [[thái bảo]], tước Phú quốc công; Mạc Hữu Mệnh làm võ tướng, [[Mạc Ngọc Liễn]] là [[phò mã]] nhà Mạc, làm đến chức thái bảo Đà quốc công chưởng phủ sự.

==Nhận định==
Nhận định về hành động báo thù cho [[Trần Chân (định hướng)|Trần Chân]] của Nguyễn Kính, sách [[Đại Việt sử ký toàn thư|Đại Việt Sử ký Toàn thư]] viết:

:''Hợp cả Nguyễn Kính, Nguyễn Ánh mà bàn, thì hai người này là tướng dưới trướng của [Trần] Chân, mài chí phục thù, dốc lòng trừ gian, liều mình cứu mạng cho chủ, trên là để báo lại ơn đức xưa nay, dưới là giải được mối oan khiên uất ức, phù trì chính khí cho ức vạn năm, diệt bọn gian hùng cho ngay lúc ấy, đạo thờ thầy đã sáng rõ lắm rồi.''

Nhà [[Nhà Lê sơ|Hậu Lê]] đổ nát, lại càng suy yếu vì loạn lạc giặc giã, quyền thần. Nhiều người nuôi chí làm bá vương trong bối cảnh đó.

Nguyễn Kính dốc lòng theo [[Trần Chân (định hướng)|Trần Chân]] đánh giặc phò trợ nhà Lê, sau đó vì chủ tướng bị giết oan, bất chấp lệnh triều đình mà cất quân báo thù cho chủ. Khi đó Nguyễn Kính không nắm được Chiêu Tông như Đăng Dung nắm Cung Hoàng sau này, trường hợp ông gây sức ép yêu sách Chiêu Tông giết 3 người gièm pha Trần Chân cũng là duy nhất trong [[lịch sử Việt Nam]], vua phải làm theo ý bầy tôi bên ngoài mà dằn lòng giết cận thần của mình.

Sau khi thù thầy rửa được rồi, đạo quân của Nguyễn Kính có dáng dấp một đạo quân phiến loạn vô chính phủ, loay hoay không biết đâu là chỗ sáng, hết phá phách càn rỡ, rồi theo Trịnh Tuy, lại theo Chiêu Tông.

Có ý kiến cho rằng Nguyễn Kính là người phản phúc, nhưng xét kỹ thì không phải như vậy. Nguyễn Kính chỉ mang cái dạ bộc trực mong báo thù, "hung hãn", giống như hình ảnh cơn giận của một [[Trương Phi]] trong [[Tam quốc diễn nghĩa|Tam Quốc diễn nghĩa]], [[Lý Quỳ]] trong [[Thủy hử|Thủy Hử]], chỉ biết tới chủ mà không cần biết tới vua. Ông không có toan tính, chí làm bá vương như Trịnh Tuy, Nguyễn Hoằng Dụ, Mạc Đăng Dung mà chỉ mong tìm chỗ theo như trước đây từng theo Trần Chân. Sau cùng, khi cả Trịnh Tuy lẫn Chiêu Tông đều khiến ông thất vọng, ông đã nhận ra Mạc Đăng Dung là minh chủ có thể theo giúp.

''"Chim khôn chọn cành mà đậu, bầy tôi chọn chủ mà thờ"''. Nếu Nguyễn Kính là người chỉ biết hùa theo phe mạnh, ông đã theo Chiêu Tông đang thắng thế trước Mạc Đăng Dung (chỉ còn Hải Dương) khi Chiêu Tông theo Trịnh Tuy vào Thanh Hoá (1522). Nhưng lúc đó ông đã nhận ra sự thiếu sáng suốt của Chiêu Tông (trước giết oan Trần Chân, sau bỏ rơi các tướng Bắc bộ); còn với Trịnh Tuy - người quen cũ của ông – ông nhận ra Tuy không phải là đối thủ của Đăng Dung<ref>Tuy đã thua Đăng Dung khi phò Lê Do</ref> nên ông dứt khoát đi theo Đăng Dung. Sau nữa, lúc [[nhà Mạc]] chao đảo vì loạn Phạm Tử Nghi và sự ly khai về với nhà Lê của một loạt đại thần chủ chốt trong nhà Lê Bá Ly và [[Nguyễn Thiến]], nếu Nguyễn Kính xu thời, ông cũng sẽ theo về nhà Lê trung hưng. Nhưng ngược lại, ông vẫn tận trung với ấu chúa nhà Mạc, là số ít các tướng tận tuỵ ở lại cùng hoàng thân Mạc Kính Điển chống giữ bảo vệ cơ nghiệp nhà Mạc. Không phải ngẫu nhiên ông trở thành người duy nhất ngoài gia tộc vua Mạc được truy tặng tước vương.

==Chú thích==
{{Tham khảo}}

==Xem thêm==
* [[Nhà Hậu Lê]]
* [[Nhà Mạc]]
* [[Lê Chiêu Tông]]
* [[Trần Chân (định hướng)|Trần Chân]]
* [[Mạc Đăng Dung]]
* [[Mạc Thái Tông|Mạc Đăng Doanh]]
* [[Mạc Kính Điển]]
* [[Mạc Đăng Lượng]]
* [[Phạm Tử Nghi]]
* [[Mạc Ngọc Liễn]]

==Tham khảo==
* [[Đại Việt sử ký toàn thư|Đại Việt Sử ký Toàn thư]]
* Đại Việt thông sử

[[Thể loại:Võ tướng nhà Lê sơ]]
[[Thể loại:Quan lại nhà Mạc]]
[[Thể loại:Người Sơn Tây]]
[[Thể loại:Người Hà Tây]]
[[Thể loại:Người Hà Nội]]
[[Thể loại:Năm sinh thiếu]]
[[Thể loại:Mất năm 1572]]
[[Thể loại:Người họ Nguyễn tại Việt Nam]]
[[Thể loại:Công tước nhà Mạc]]
[[Thể loại:Vương tước nhà Mạc]]
[[Thể loại:Vương tước truy phong Việt Nam]]

title: Trung Thành Tây Kỳ Vương

title: Thông tin chung

Sinh: 1508 · Dị Nậu, Thạch Thất, Trấn Sơn Tây

Mất: 1572 · Kim Quan, Thạch Thất, Trấn Sơn Tây

Hậu duệ: Mạc Nguyên Mạc Hữu Mệnh Mạc Ngọc Liễn

Triều đại: nhà Mạc


text:
# Christine Sinclair
Christine Margaret Sinclair (sinh 12 tháng 6 năm 1983) là một tiền đạo bóng đá người Canada, đội trưởng của đội tuyển quốc gia Canada và câu lạc bộ Portland Thorns. Sinclair đã trải qua hơn 20 năm với đội tuyển quốc gia, tham dự năm kỳ World Cup nữ (Hoa Kỳ 2003,Trung Quốc 2007, Đức 2011, Canada 2015, Pháp 2019) và bốn kỳ Thế vận hội (Bắc Kinh 2008, London 2012, Rio de Janeiro 2016, Tokyo 2020). Cô 14 lần giành giải Cầu thủ bóng đá Canada xuất sắc nhất năm, bao gồm 11 lần liên tiếp từ 2004–2014. Cô cũng được vinh danh bởi FIFA như là một ứng cử viên cho giải Cầu thủ xuất sắc nhất thế giới 7 lần (2005, 2006, 2007, 2008, 2010, 2012, 2016).

## Danh hiệu

### Câu lạc bộ
FC Gold Pride
- Giải bóng đá nữ Chuyên nghiệp (Women's Professional Soccer) (1): 2010

Western New York Flash
- Giải bóng đá nữ Chuyên nghiệp (Women's Professional Soccer) (1): 2011

Portland Thorns
- NWSL Championship: 2013, 2017
- NWSL Shield: 2016, 2021
- NWSL Challenge Cup: 2021
- NWSL Community Shield: 2020
- International Champions Cup: 2021

### Quốc tế
Canada
- Giải vô địch bóng đá nữ U-19 thế giới Á quân: 2002
- Giải vô địch bóng đá nữ thế giới hạng tư: 2003
- Cúp vàng nữ CONCACAF (1): 2010
- Huy chương vàng Đại hội thể thao liên Mỹ (1): 2011
- Huy chương đồng Thế vận hội (2): 2012, 2016
- Algarve Cup (1): 2016
- Huy chương vàng Thế vận hội (1): 2020

### Cá nhân
- Giải vô địch bóng đá nữ U-19 thế giới
  - Chiếc giày vàng: 2002
- Giải vô địch bóng đá nữ U-19 thế giới:
  - Quả bóng vàng: 2002
- Cầu thủ Canada xuất sắc nhất năm (14): 2000, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2016, 2018
- Cầu thủ ghi nhiều bàn thắng quốc tế nhất mọi thời đại[4]
- Đội hình IFFHS CONCACAF của thập kỉ: 2011–2020[5]
- Cầu thủ Canada của thập kỉ: 2011–2019[6]
- The Best FIFA Special Award for Outstanding Career Achievement[7]

### Huân chương
- Huân chương Canada[8]
- Huân chương Kim cương Jubilee: 2012

wikiname: viwiki

title: Christine Sinclair

in_language: vi

wikitext:
{{Thông tin tiểu sử bóng đá 2
| name = Christine Sinclair
| image = [[Tập tin:Sinclair allstar.jpg|250px]]
| fullname = Christine Margaret Sinclair
| birth date = {{Birth date and age|1983|06|12|mf=yes}}
| birth place = [[Burnaby]], [[British Columbia]], Canada
| height = {{height|ft=5|in=9}}
| position = [[Tiền đạo (bóng đá)|Tiền đạo]]
| currentclub = [[Portland Thorns FC]]
| clubnumber = 12
| youthclubs1 = [[Trường Trung học Burnaby South]]
| youthyears1 = 1994–2000
| youthclubs2 = [[Đại học Portland]]
| youthyears2 = 2001–2005
| clubs1 = [[Vancouver Whitecaps (nữ)|Vancouver Breakers]]<ref>[http://www.soccerway.com/news/2006/February/13/christine-sinclair-and-tiffeny-milbrett-sign-at-vancouver-whitecaps/ Christine Sinclair và Tiffeny Milbrett ký hợp đồng với Vancouver Whitecaps], Theo http://www.soccerway.com, Cập nhật 13 tháng 2 năm 2006.</ref>
| years1 = 2002
| caps1 = 4
| goals1 = 7
| clubs2 = [[Vancouver Whitecaps Women]]<ref>[http://www.whitecapsfoundation.org/publications/news/news01150901.aspx Sinclair giành giải Cầu thủ xuất sắc nhất Canada năm 2008] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728174727/http://www.whitecapsfoundation.org/publications/news/news01150901.aspx |date=2011-07-28 }}, Theo http://www.whitecapsfoundation.org {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120324193147/http://www.whitecapsfoundation.org/publications/news/news01150901.aspx |date=2012-03-24 }}, Cập nhật 15 tháng 1 năm 2009.</ref>
| years2 = 2006–2008
| caps2 = 21
| goals2 = 10
| clubs3 = [[FC Gold Pride]]
| years3 = 2009–2010
| caps3 = 40
| goals3 = 16
| clubs4 = [[Western New York Flash]]
| years4 = 2011–2012
| caps4 = 15
| goals4 = 10
| years5 = 2013–
| clubs5 = [[Portland Thorns FC|Portland Thorns]]
| caps5 = 114
| goals5 = 43
| nationalteam1 = U-20 (U-19) Canada
| nationalyears1 = 2001–2002
| nationalcaps1 = 19
| nationalgoals1 = 27
| nationalteam2 = [[Đội tuyển bóng đá nữ quốc gia Canada|Canada]]
| nationalyears2 = 2000–
| nationalcaps2 = 308
| nationalgoals2 = 188
| medaltemplates = {{MedalCompetition|[[Thế vận hội]]}}
{{MedalGold|[[Thế vận hội Mùa hè 2020|Tokyo 2020]]|[[Bóng đá tại Thế vận hội Mùa hè 2020 - Nữ|Đồng đội]]}}
{{MedalBronze|[[Thế vận hội Mùa hè 2012|Luân Đôn 2012]] | [[Bóng đá tại Thế vận hội Mùa hè 2012 - Nữ|Đồng đội]]}}
{{MedalBronze|[[Thế vận hội Mùa hè 2016|Rio de Janeiro 2016]] | [[Bóng đá tại Thế vận hội Mùa hè 2016 - Nữ|Đồng đội]]}}
{{MedalCompetition|[[Đại hội thể thao liên Mỹ]]}}
{{MedalGold|[[Đại hội thể thao Liên châu Mỹ 2011|Guadalajara 2011]]|[[Bóng đá tại Đại hội thể thao Liên châu Mỹ 2011|Đồng đội]]}}
{{MedalBronze|[[Đại hội thể thao Liên châu Mỹ 2008|Rio de Janeiro 2007]]|[[Bóng đá tại Đại hội thể thao Liên châu Mỹ 2011|Đồng đội]]}}
{{MedalCompetition|[[Cúp vàng nữ CONCACAF]]}}
{{MedalGold|[[Cúp vàng nữ CONCACAF 2010|México 2010]]|[[Đội tuyển bóng đá nữ quốc gia Canada|Đồng đội]]}}
{{MedalSilver|[[Cúp vàng nữ CONCACAF 2002|Canada & Hoa Kỳ 2002]]|[[Đội tuyển bóng đá nữ quốc gia Canada|Đồng đội]]}}
{{MedalSilver|[[Cúp vàng nữ CONCACAF 2006|Hoa Kỳ 2006]]|[[Đội tuyển bóng đá nữ quốc gia Canada|Đồng đội]]}}
| club-update = 29 tháng 4 năm 2019
| nationalteam-update = 30 tháng 11 năm 2021
}}

'''Christine Margaret Sinclair''' (sinh 12 tháng 6 năm 1983) là một [[tiền đạo (bóng đá)|tiền đạo]] [[bóng đá]] người [[Canada]], đội trưởng của [[Đội tuyển bóng đá nữ quốc gia Canada|đội tuyển quốc gia Canada]] và câu lạc bộ Portland Thorns. Sinclair đã trải qua hơn 20 năm với đội tuyển quốc gia, tham dự năm kỳ [[Giải vô địch bóng đá nữ thế giới|World Cup nữ]] ([[Giải vô địch bóng đá nữ thế giới 2003|Hoa Kỳ 2003]],[[Giải vô địch bóng đá nữ thế giới 2007|Trung Quốc 2007]], [[Giải vô địch bóng đá nữ thế giới 2011|Đức 2011]], [[Giải vô địch bóng đá nữ thế giới 2015|Canada 2015]], [[Giải vô địch bóng đá nữ thế giới 2019|Pháp 2019]]) và bốn kỳ [[Thế vận hội]] ([[Thế vận hội Mùa hè 2008|Bắc Kinh 2008]], [[Thế vận hội Mùa hè 2012|London 2012]], [[Thế vận hội Mùa hè 2016|Rio de Janeiro 2016]], [[Thế vận hội Mùa hè 2020|Tokyo 2020]]). Cô 14 lần giành giải Cầu thủ bóng đá Canada xuất sắc nhất năm, bao gồm 11 lần liên tiếp từ 2004–2014. Cô cũng được vinh danh bởi FIFA như là một ứng cử viên cho giải Cầu thủ xuất sắc nhất thế giới 7 lần (2005, 2006, 2007, 2008, 2010, 2012, 2016).<ref>{{chú thích web|url=http://www.womensprosoccer.com/wny/players/bios/christine-sinclair|title=Christine Sinclair|publisher=www.womensprosoccer.com|access-date=ngày 15 tháng 8 năm 2011|archive-date=2011-08-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20110815162625/http://www.womensprosoccer.com/wny/players/bios/christine-sinclair}}</ref>

==Danh hiệu==

===Câu lạc bộ===
'''[[FC Gold Pride]]'''
*Giải bóng đá nữ Chuyên nghiệp (Women's Professional Soccer) (1): 2010

'''[[Western New York Flash]]'''
*Giải bóng đá nữ Chuyên nghiệp (Women's Professional Soccer) (1): 2011
'''Portland Thorns'''

* NWSL Championship: 2013, 2017
* NWSL Shield: 2016, 2021
* NWSL Challenge Cup: 2021
* NWSL Community Shield: 2020
* International Champions Cup: 2021

===Quốc tế===
'''[[Đội tuyển bóng đá nữ quốc gia Canada|Canada]]'''
*[[Giải vô địch bóng đá nữ U-20 thế giới|Giải vô địch bóng đá nữ U-19 thế giới]] Á quân: [[Giải vô địch bóng đá nữ U-19 thế giới 2002|2002]]
*[[Giải vô địch bóng đá nữ thế giới]] hạng tư: [[Giải vô địch bóng đá nữ thế giới 2003|2003]]
*[[Cúp vàng nữ CONCACAF]] (1): 2010
*[[Đại hội Thể thao Liên châu Mỹ|Huy chương vàng Đại hội thể thao liên Mỹ]] (1): [[Bóng đá tại Đại hội Thể thao Liên châu Mỹ 2011|2011]]
*[[Thế vận hội Mùa hè|Huy chương đồng Thế vận hội]] (2): [[Bóng đá tại Thế vận hội Mùa hè 2012 - Nữ|2012]], [[Bóng đá tại Thế vận hội Mùa hè 2016 - Nữ|2016]]
*[[Cúp Algarve|Algarve Cup]] (1): 2016
*[[Thế vận hội Mùa hè|Huy chương vàng Thế vận hội]] (1): [[Bóng đá tại Thế vận hội Mùa hè 2020 - Nữ|2020]]

===Cá nhân===
* [[Giải vô địch bóng đá nữ U-20 thế giới|Giải vô địch bóng đá nữ U-19 thế giới]]
**'''''Chiếc giày vàng''''': 2002
* [[Giải vô địch bóng đá nữ U-20 thế giới|Giải vô địch bóng đá nữ U-19 thế giới]]:
**'''''Quả bóng vàng''''': 2002
*[[Cầu thủ Canada xuất sắc nhất năm]] (14): 2000, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2016, 2018
*Cầu thủ ghi nhiều bàn thắng quốc tế nhất mọi thời đại<ref>{{Chú thích web|url=https://www.espn.com/soccer/canada-canw/story/4043440/canadas-christine-sinclair-breaks-record-for-most-international-goals|tựa đề=Sinclair tops Wambach's international goals mark|ngày=2020-01-29|website=ESPN.com|ngôn ngữ=en|ngày truy cập=2022-02-03}}</ref>
*Đội hình IFFHS CONCACAF của thập kỉ: 2011–2020<ref>{{Chú thích web|url=https://www.iffhs.com/index.php/posts/927|tựa đề=IFFHS|website=www.iffhs.com|ngày truy cập=2022-02-03}}</ref>
*Cầu thủ Canada của thập kỉ: 2011–2019<ref>{{Chú thích web|url=https://www.cbc.ca/sports/soccer/christine-sinclair-canada-soccer-player-of-the-decade-1.5399498|tựa đề=Christine Sinclair honoured as Canadian soccer player of the decade|url-status=live}}</ref>
*The Best FIFA Special Award for Outstanding Career Achievement<ref>{{Chú thích web|url=https://resources.qa.fifa.com/the-best-fifa-football-awards/news/origin1904-p.cxm.fifa.comsinclair-canada-the-best-interview-this-is-once-in-a-lifetime-recognition|tựa đề=Sinclair: This is once-in-a-lifetime recognition|website=resources.qa.fifa.com|ngôn ngữ=en|ngày truy cập=2022-02-03}}{{Liên kết hỏng|date=2023-05-14 |bot=InternetArchiveBot }}</ref>

===Huân chương===

* Huân chương Canada<ref>{{Chú thích web|url=https://www.sportsnet.ca/soccer/christine-sinclair-invested-officer-order-canada/|tựa đề=Christine Sinclair invested as an Officer in the Order of Canada - Sportsnet.ca|website=www.sportsnet.ca|ngày truy cập=2022-02-03}}</ref>
*Huân chương Kim cương Jubilee: 2012

== Chú thích ==
{{Tham khảo|30em}}
==Liên kết ngoài==
*{{FIFA player|190146}}
*[https://canadasoccer.com/profile/?id=2971&teamId=2070 Hồ sơ cầu thủ bóng đá Canada]
*[http://www.cbc.ca/sports/soccer/fifawomensworldcup2011/story/2011/05/27/spf-christine-sinclair.html Hồ sơ Ngôi sao: Christine Sinclair của Canada]

{{Vua phá lưới bóng đá Thế vận hội|state=collapsed}}

{{DEFAULTSORT:Sinclair, Christine}}
[[Thể loại:Sinh năm 1983]]
[[Thể loại:Nhân vật còn sống]]
[[Thể loại:Cầu thủ bóng đá nữ Canada]]
[[Thể loại:Tiền đạo bóng đá nữ]]
[[Thể loại:Cầu thủ bóng đá Thế vận hội của Canada]]
[[Thể loại:Huy chương đồng Thế vận hội của Canada]]
[[Thể loại:Cầu thủ bóng đá Thế vận hội Mùa hè 2008]]
[[Thể loại:Cầu thủ bóng đá Thế vận hội Mùa hè 2012]]
[[Thể loại:Cầu thủ bóng đá Thế vận hội Mùa hè 2016]]
[[Thể loại:Huy chương bóng đá Thế vận hội]]
[[Thể loại:Huy chương Thế vận hội Mùa hè 2012]]
[[Thể loại:FIFA Century Club]]
[[Thể loại:Cầu thủ Giải vô địch bóng đá nữ thế giới 2003]]
[[Thể loại:Cầu thủ Giải vô địch bóng đá nữ thế giới 2023]]
[[Thể loại:Vận động viên Canada ở Hoa Kỳ]]
[[Thể loại:Cầu thủ bóng đá Thế vận hội Mùa hè 2020]]
[[Thể loại:Huy chương Thế vận hội Mùa hè 2016]]
[[Thể loại:Huy chương Thế vận hội Mùa hè 2020]]
[[Thể loại:Cầu thủ Women's Professional Soccer]]

title: Thông tin cá nhân

Tên đầy đủ: Christine Margaret Sinclair

Vị trí: Tiền đạo

title: Thông tin đội

Đội hiện nay: Portland Thorns FC

title: Sự nghiệp cầu thủ trẻ

Năm: Đội

Trường Trung học Burnaby South

Đại học Portland

title: Sự nghiệp cầu thủ chuyên nghiệp*

Năm: Đội · ST · (BT)

Vancouver Breakers · 4 · (7)

Vancouver Whitecaps Women · 21 · (10)

FC Gold Pride · 40 · (16)

Western New York Flash · 15 · (10)

Portland Thorns · 114 · (43)

title: Sự nghiệp đội tuyển quốc gia‡

Canada · 308 · (188)

title: Thành tích huy chương | | | | | Thế vận hội | | | | Huy chương vàng – vị trí thứ nhất | Tokyo 2020 | Đồng đội | | Huy chương đồng – vị trí thứ ba | Luân Đôn 2012 | Đồng đội | | Huy chương đồng – vị trí thứ ba | Rio de Janeiro 2016 | Đồng đội | | Đại hội thể thao liên Mỹ | | | | Huy chương vàng – vị trí thứ nhất | Guadalajara 2011 | Đồng đội | | Huy chương đồng – vị trí thứ ba | Rio de Janeiro 2007 | Đồng đội | | Cúp vàng nữ CONCACAF | | | | Huy chương vàng – vị trí thứ nhất | México 2010 | Đồng đội | | Huy chương bạc – vị trí thứ hai | Canada & Hoa Kỳ 2002 | Đồng đội | | Huy chương bạc – vị trí thứ hai | Hoa Kỳ 2006 | Đồng đội |

*Số trận ra sân và số bàn thắng ở câu lạc bộ tại giải quốc gia, chính xác tính đến 29 tháng 4 năm 2019 · ‡ Số trận ra sân và số bàn thắng ở đội tuyển quốc gia, chính xác tính đến 30 tháng 11 năm 2021

title: Thế vận hội

Huy chương vàng – vị trí thứ nhất: Tokyo 2020 · Đồng đội

Huy chương đồng – vị trí thứ ba:
Luân Đôn 2012 · Đồng đội
Rio de Janeiro 2016 · Đồng đội

title: Đại hội thể thao liên Mỹ

Huy chương vàng – vị trí thứ nhất: Guadalajara 2011 · Đồng đội

Huy chương đồng – vị trí thứ ba: Rio de Janeiro 2007 · Đồng đội

title: Cúp vàng nữ CONCACAF

Huy chương vàng – vị trí thứ nhất: México 2010 · Đồng đội

Huy chương bạc – vị trí thứ hai:
Canada & Hoa Kỳ 2002 · Đồng đội
Hoa Kỳ 2006 · Đồng đội


text:
# Danh sách điểm cực trị của Hồng Kông
Điểm cực trị của Hồng Kông là những địa điểm có tọa độ xa nhất về phía bắc, nam, đông và phía tây của Hồng Kông khi so với bất kỳ vị trí nào khác trên lãnh thổ của đặc khu, cũng như các vị trí cao nhất và thấp nhất ở nơi đây. Do có hình dạng của một bán đảo nên hầu hết các điểm cực của Hồng Kông đều tiếp giáp với biển, chỉ riêng cực Bắc là nằm hoàn toàn trên đất liền. Điểm cực Bắc của Hồng Kông hiện nay nằm tại núi Bạch Hổ Sơn, Quận Bắc. Điểm cực Tây là Kê Dực Giác (Li Đảo), một hòn đảo tàn dư của đảo Đại Tự Sơn. Cực Đông của Hồng Kông tọa lạc trên đảo Đông Bình Châu; cực Nam nằm trên đảo Bồ Đài trong quần đảo Bồ Đài. Với độ cao 957 mét (3.140 ft), Đại Mạo Sơn là nơi cao nhất của toàn đặc khu. Trong khi đó, nơi sâu nhất thuộc về vùng biển Loa Châu Môn, với độ sâu −66 mét (−220 ft) dưới mực nước biển. Tất cả các điểm cực trị của Đặc khu hành chính Hồng Kông đều không có tranh chấp.
Danh sách này sử dụng tọa độ Hệ thống trắc địa thế giới (WGS84). Ngoài ra, giá trị độ cao âm biểu thị cho vùng đất dưới mực nước biển.

## Danh sách

### Cực địa lý
| Điểm cực | Vị trí         | Tên bản địa           | Hình ảnh              | Tiếp giáp  | Hành chính | Toạ độ                                            | Chú thích   |
| -------- | -------------- | --------------------- | --------------------- | ---------- | ---------- | ------------------------------------------------- | ----------- |
| Cực Đông | Đông Bình Châu | 東平洲 Tung Ping Chau | Tải lên hình ảnh khác | Biển Đông  | Đại Bộ     | 22°32′26″B 114°26′29″Đ / 22,540556°B 114,441389°Đ | [ 2 ] [ 3 ] |
| Cực Tây  | Kê Dực Giác    | 雞翼角 Kai Yet Kok    | Tải lên hình ảnh khác | Biển Đông  | Li Đảo     | 22°13′01″B 113°50′06″Đ / 22,216944°B 113,835°Đ    | [ 4 ] [ 5 ] |
| Cực Nam  | Bồ Đài         | 蒲台 Po Toi           | Tải lên hình ảnh khác | Biển Đông  | Li Đảo     | 22°09′21″B 114°15′22″Đ / 22,155944°B 114,256249°Đ | [ 6 ] [ 7 ] |
| Cực Bắc  | Bạch Hổ Sơn    | 白虎山 Pak Fu Shan    | Tải lên hình ảnh khác | Thâm Quyến | Quận Bắc   | 22°33′30″B 114°09′59″Đ / 22,558333°B 114,166389°Đ | [ 8 ] [ 9 ] |

### Cực địa chất
| Điểm cực  | Vị trí       | Tên bản địa          | Hình ảnh              | Độ cao             | Hành chính  | Toạ độ                                            | Chú thích     |
| --------- | ------------ | -------------------- | --------------------- | ------------------ | ----------- | ------------------------------------------------- | ------------- |
| Cao nhất  | Đại Mạo Sơn  | 大帽山 Tai Mo Shan   | Tải lên hình ảnh khác | 957 mét (3.140 ft) | Thuyên Loan | 22°24′43″B 114°07′23″Đ / 22,411811°B 114,123144°Đ | [ 10 ] [ 11 ] |
| Thấp nhất | Biển Đông    | 南海 South China Sea | Tải lên hình ảnh khác | 0 mét (0 ft)       | –           | –                                                 | [ 12 ] [ 13 ] |
| Sâu nhất  | Loa Châu Môn | 螺洲門 Lo Chau Mun   | Tải lên hình ảnh khác | −66 mét (−220 ft)  | Li Đảo      | 22°10′44″B 114°15′22″Đ / 22,17888°B 114,2562°Đ    | [ 10 ] [ 14 ] |

title: Danh sách điểm cực trị của Hồng Kông

wikitext:
{{Bản đồ định vị nhiều | Hồng Kông
| width = 300
| float =
| border =
| caption = Bản đồ vị trí điểm cực trị của Hồng Kông
| label = Cực Đông
| alt = Bản đồ vị trí điểm cực trị của Hồng Kông
  | pos =
  | mark = Location dot red.svg
  | marksize =
  | lat_deg = 22.540556
  | lon_deg = 114.441389
| label2 = Cực Tây
  | pos2 =
  | bg2 =
  | mark2 = Location dot red.svg
  | mark2size =
  | lat2_deg = 22.216944
  | lon2_deg = 113.835000
| label3 = Cực Nam
  | pos3 = bottom
  | bg3 =
  | mark3 = Location dot red.svg
  | mark3size =
  | lat3_deg = 22.155944
  | lon3_deg = 114.256249
| label4 = Cực Bắc
  | pos4 = bottom
  | bg4 =
  | mark4 = Location dot red.svg
  | mark4size =
  | lat4_deg = 22.558333
  | lon4_deg = 114.166389
| label5 = Cao nhất
  | pos5 = bottom
  | bg5 =
  | mark5 = Fire.svg
  | mark5size =
  | lat5_deg = 22.411811
  | lon5_deg = 114.123144
| label6 = Sâu nhất
  | pos6 = top
  | bg6 =
  | mark6 = Fire upsidedown.svg
  | mark6size =
  | lat6_deg = 22.178880
  | lon6_deg = 114.256200
}}
'''Điểm cực trị của Hồng Kông''' là những địa điểm có tọa độ xa nhất về phía bắc, nam, đông và phía tây của [[Hồng Kông]] khi so với bất kỳ vị trí nào khác trên lãnh thổ của đặc khu, cũng như các vị trí cao nhất và thấp nhất ở nơi đây. Do có hình dạng của một [[bán đảo]] nên hầu hết các điểm cực của Hồng Kông đều tiếp giáp với biển, chỉ riêng cực Bắc là nằm hoàn toàn trên đất liền. Điểm cực Bắc của Hồng Kông hiện nay nằm tại núi [[Bạch Hổ Sơn]], [[Quận Bắc (Hồng Kông)|Quận Bắc]]. Điểm cực Tây là [[Kê Dực Giác]] ([[Li Đảo]]), một [[Khối đá tàn dư|hòn đảo tàn dư]] của đảo [[Đại Tự Sơn]]. Cực Đông của Hồng Kông tọa lạc trên đảo [[Đông Bình Châu]]; cực Nam nằm trên đảo [[Bồ Đài]] trong [[quần đảo Bồ Đài]]. Với độ cao {{convert|957|m|foot}}, [[Đại Mạo Sơn]] là nơi cao nhất của toàn đặc khu. Trong khi đó, nơi sâu nhất thuộc về vùng biển [[Loa Châu Môn]], với độ sâu {{convert|-66|m|foot}} dưới mực nước biển. Tất cả các điểm cực trị của Đặc khu hành chính Hồng Kông đều không có tranh chấp.<ref name="timeout">{{chú thích web |url = https://www.timeout.com.hk/hong-kong/hk/%E5%A5%BD%E5%8E%BB%E8%99%95/%E9%A6%99%E6%B8%AF%E5%85%AD%E5%A4%A7%E6%A5%B5%E5%9C%B0 |tiêu đề = 香港六大極地 |author = Cara Hung |ngày = 2020-08-20 |nhà xuất bản = Time Out Hong Kong |ngày truy cập = 2020-10-10 |ngôn ngữ = zh |archive-date = ngày 25 tháng 9 năm 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200925103514/https://www.timeout.com.hk/hong-kong/hk/%E5%A5%BD%E5%8E%BB%E8%99%95/%E9%A6%99%E6%B8%AF%E5%85%AD%E5%A4%A7%E6%A5%B5%E5%9C%B0 |url-status=live }}</ref>

Danh sách này sử dụng tọa độ [[Hệ thống trắc địa thế giới]] (WGS84). Ngoài ra, giá trị độ cao âm biểu thị cho vùng đất dưới mực nước biển.

== Danh sách ==
=== Cực địa lý ===
{| class="RM_table wikitable sortable plainlinks" style="width:100%; font-size:100%; margin-top:0.5em;"
|+<big>{{nowrap|Danh sách điểm cực địa lý của Hồng Kông}}</big>
!scope="col" width="8%"|{{nowrap|Điểm cực}}
!scope="col" width="12.5%"|{{nowrap|Vị trí}}
!scope="col" width="12.5%"|{{nowrap|Tên bản địa}}
!scope="col" class="unsortable" width="15%"|Hình ảnh
!scope="col" width="14.5%"|{{nowrap|Tiếp giáp}}
!scope="col"|{{nowrap|Hành chính}}
!scope="col" class="unsortable"|Toạ độ
!scope="col" class="unsortable" width="6%"|Chú thích
|- class="vcard; text-align: center"
!scope="row" | Cực Đông
| class="fn org" | [[Đông Bình Châu]]
| class="fn org" | {{lang-zh|c=東平洲|labels=no}}
 Tung Ping Chau
| [[Tập tin:Tung Ping Chau (Hong Kong).jpg|200x200px|giữa|viền|Một mặt nền sóng vỗ ở Đông Bình Châu]]
[//commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:UploadWizard Tải lên hình ảnh khác]

| class="adr" | [[Biển Đông]]
| class="adr" | [[Đại Bộ, Hồng Kông|Đại Bộ]]
| {{coord|22.540556|N|114.441389|E|format=dms|display=inline}}
| class="note" | <ref>{{chú thích web|title=Hồng Kông UNESCO toàn cầu Công viên địa chất|url=https://www.discoverhongkong.com/vn/see-do/great-outdoors/nature-parks/hong-kong-unesco-global-geopark.jsp|publisher=Ban Du lịch Hồng Kông|access-date = ngày 12 tháng 10 năm 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201016210003/https://www.discoverhongkong.com/vn/see-do/great-outdoors/nature-parks/hong-kong-unesco-global-geopark.jsp|archive-date = ngày 16 tháng 10 năm 2020 |quote=Hình lưỡi liềm Tung Ping Châu, hòn đảo cực đông của Hồng Kông, từ lâu đã nổi tiếng với người dân địa phương cho thành đá đẹp như tranh vẽ của nó.}}</ref><ref>{{chú thích web |url=https://www.geopark.gov.hk/en_s4f6.htm |title= Youngest sedimentary rock in Hong Kong － Tung Ping Chau|date= |author=
|work= |publisher=Hong Kong UNESCO Global Geopark|language=en |access-date = ngày 28 tháng 12 năm 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201027162524/https://www.geopark.gov.hk/en_s4f6.htm|archive-date = ngày 27 tháng 10 năm 2020 |quote=It is the easternmost outlying island of Hong Kong}}</ref>
|- class="vcard; text-align: center"
!scope="row" | Cực Tây
| class="fn org" | [[Kê Dực Giác]]
| class="fn org" | {{lang-zh|c=雞翼角|labels=no}}
 Kai Yet Kok
| [[Tập tin:San On Chi.jpg|200x200px|giữa|viền|Kê Dực Giác và khu vực xung quanh, in trong "Tân An huyện chí"]]
[//commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:UploadWizard Tải lên hình ảnh khác]

| class="adr" | [[Biển Đông]]
| class="adr" | [[Li Đảo]]
| {{coord|22.216944|N|113.835000|E|format=dms|display=inline}}
| class="note" | <ref>{{chú thích web|title=鳳凰徑(第七段) 大澳至狗嶺涌|url=https://www.hiking.gov.hk/trail/info/id/Qk9WL0ZDY2huUFJSYVg4Rm5Gb3h3Zz09|publisher=Chính phủ Hồng Kông|access-date = ngày 12 tháng 10 năm 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200222180622/https://www.hiking.gov.hk/trail/info/id/Qk9WL0ZDY2huUFJSYVg4Rm5Gb3h3Zz09|archive-date = ngày 22 tháng 2 năm 2020 |language=zh}}</ref><ref name="雞山">{{chú thích sách |tựa đề= 香港歷史名勝 |tác giả = Chu Duy Đức (朱維德) |năm= 1998-03-01|nhà xuất bản=Minh Báo |nơi=Hồng Kông |isbn= 9629730936 |trang= 122–123 |ngôn ngữ=zh}}</ref>
|- class="vcard; text-align: center"
!scope="row" | Cực Nam
| class="fn org" | [[Bồ Đài]]{{efn|Theo tờ [[Time Out]] Hong Kong, đảo [[Đầu Lô Châu]] thuộc [[quần đảo Sách Cổ]] mới là điểm cực Nam thực sự của Hồng Kông.<ref name="timeout"/>}}
| class="fn org" | 蒲台
 Po Toi
| [[Tập tin:PoToi1.jpg|200x200px|giữa|viền|Đảo Bồ Đài năm 2015]]
[//commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:UploadWizard Tải lên hình ảnh khác]

| class="adr" | [[Biển Đông]]
| class="adr" | [[Li Đảo]]
| {{coord|22.155944|N|114.256249|E|format=dms|display=inline}}
| class="note" | <ref>{{chú thích web|url= https://www.hk01.com/即時體育/423056/蒲台島行山路線-走一回-香港南極-必去天涯海角126燈塔|title= 【蒲台島行山路線】走一回「香港南極」　必去天涯海角126燈塔|date = ngày 18 tháng 1 năm 2020 |author= 野外動向 HK Discovery|work= |publisher= Hk01|language= zh|access-date = ngày 28 tháng 12 năm 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201228165250/https://www.hk01.com/%E5%8D%B3%E6%99%82%E9%AB%94%E8%82%B2/423056/%E8%92%B2%E5%8F%B0%E5%B3%B6%E8%A1%8C%E5%B1%B1%E8%B7%AF%E7%B7%9A-%E8%B5%B0%E4%B8%80%E5%9B%9E-%E9%A6%99%E6%B8%AF%E5%8D%97%E6%A5%B5-%E5%BF%85%E5%8E%BB%E5%A4%A9%E6%B6%AF%E6%B5%B7%E8%A7%92126%E7%87%88%E5%A1%94|archive-date = ngày 28 tháng 12 năm 2020 |url-status=live}}</ref><ref>{{chú thích web |url= https://www.discoverhongkong.com/tc/explore/great-outdoor/po-toi-island.html|title= 香港最南端：蒲台島|date= |author= |work= |publisher= Ban Du lịch Hồng Kông|language= zh|access-date = ngày 28 tháng 12 năm 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201228164903/https://www.discoverhongkong.com/tc/explore/great-outdoor/po-toi-island.html |archive-date = ngày 28 tháng 12 năm 2020}}</ref>
|- class="vcard; text-align: center"
!scope="row" | Cực Bắc
| class="fn org" | [[Bạch Hổ Sơn]]
| class="fn org" | {{lang-zh|c=白虎山|labels=no}}
 Pak Fu Shan
| [[Tập tin:Pak Fu Shan.jpg|200x200px|giữa|viền|Pháo đài MacIntosh tại Bạch Hổ Sơn]]
[//commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:UploadWizard Tải lên hình ảnh khác]

| class="adr" | [[Thâm Quyến]]
| class="adr" | [[Quận Bắc (Hồng Kông)|Quận Bắc]]
| {{coord|22.558333|N|114.166389|E|format=dms|display=inline}}
| class="note" | <ref name="Baihu">{{chú thích web|title=【新界行山路線】深入香港邊陲登最北制高點　遊隱世白虎山碉堡|url=https://www.hk01.com/即時體育/389915/新界行山路線-深入香港邊陲登最北制高點-遊隱世白虎山碉堡|author=Sát Na (刹那)|publisher=Hk01|date=ngày 26 tháng 10 năm 2019|access-date =ngày 12 tháng 10 năm 2020|language=zh|archive-url=https://web.archive.org/web/20201027154953/https://www.hk01.com/%E5%8D%B3%E6%99%82%E9%AB%94%E8%82%B2/389915/%E6%96%B0%E7%95%8C%E8%A1%8C%E5%B1%B1%E8%B7%AF%E7%B7%9A-%E6%B7%B1%E5%85%A5%E9%A6%99%E6%B8%AF%E9%82%8A%E9%99%B2%E7%99%BB%E6%9C%80%E5%8C%97%E5%88%B6%E9%AB%98%E9%BB%9E-%E9%81%8A%E9%9A%B1%E4%B8%96%E7%99%BD%E8%99%8E%E5%B1%B1%E7%A2%89%E5%A0%A1|archive-date = ngày 27 tháng 10 năm 2020 |url-status=live}}</ref><ref>{{chú thích web|title=由我帶路《「香港最篤」系列》：登上香港「北極」 眺望過去未來|url=https://m.mingpao.com/pns/副刊/article/20180324/s00005/1521827954968/由我帶路《「香港最篤」系列》-登上香港「北極」-眺望過去未來|publisher=Minh Báo|access-date =ngày 29 tháng 12 năm 2020|language=zh|archive-date = ngày 1 tháng 2 năm 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210201032836/https://m.mingpao.com/pns/%E5%89%AF%E5%88%8A/article/20180324/s00005/1521827954968/%E7%94%B1%E6%88%91%E5%B8%B6%E8%B7%AF%E3%80%8A%E3%80%8C%E9%A6%99%E6%B8%AF%E6%9C%80%E7%AF%A4%E3%80%8D%E7%B3%BB%E5%88%97%E3%80%8B-%E7%99%BB%E4%B8%8A%E9%A6%99%E6%B8%AF%E3%80%8C%E5%8C%97%E6%A5%B5%E3%80%8D-%E7%9C%BA%E6%9C%9B%E9%81%8E%E5%8E%BB%E6%9C%AA%E4%BE%86|url-status=live}}</ref>
|}

=== Cực địa chất ===
{| class="RM_table wikitable sortable plainlinks" style="width:100%; font-size:100%; margin-top:0.5em;"
|+<big>{{nowrap|Danh sách điểm cực địa chất của Hồng Kông}}</big>
!scope="col" width="8%"|{{nowrap|Điểm cực}}
!scope="col" width="12.5%"|{{nowrap|Vị trí}}
!scope="col" width="12.5%"|{{nowrap|Tên bản địa}}
!scope="col" class="unsortable" width="15%"|Hình ảnh
!scope="col" width="14.5%"|{{nowrap|Độ cao}}
!scope="col"|{{nowrap|Hành chính}}
!scope="col" class="unsortable"|Toạ độ
!scope="col" class="unsortable" width="6%"|Chú thích
|- class="vcard; text-align: center"
!scope="row" | Cao nhất
| class="fn org" | [[Đại Mạo Sơn]]
| class="fn org" | {{lang-zh|c=大帽山|labels=no}}
 Tai Mo Shan
| [[Tập tin:Tai Mo Shan 4.jpg|200x200px|giữa|viền|Đại Mạo Sơn vào tháng 8 năm 2013]]
[//commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:UploadWizard Tải lên hình ảnh khác]

| class="adr" | {{convert|957|m|foot}}
| class="adr" | [[Thuyên Loan]]
| {{coord|22.411811|N|114.123144|E|format=dms|display=inline}}
| class="note" | <ref name="香港2004"/><ref name=AFCD>{{Chú thích web|url= http://www.afcd.gov.hk/english/country/cou_vis/cou_vis_cou/cou_vis_cou_tms/cou_vis_cou_tms.html|tiêu đề= Tai Mo Shan Country Park|ngày= |website= |nhà xuất bản= Thự Nông nghiệp, Thủy sản và Bảo tồn|access-date = ngày 29 tháng 12 năm 2020|language= en|archive-date = ngày 3 tháng 9 năm 2009 |archive-url= https://web.archive.org/web/20090903021559/http://www.afcd.gov.hk/english/country/cou_vis/cou_vis_cou/cou_vis_cou_tms/cou_vis_cou_tms.html|url-status=live}}</ref>
|- class="vcard; text-align: center"
!scope="row" | Thấp nhất
| class="fn org" | [[Biển Đông]]
| class="fn org" | {{lang-zh|c=南海|labels=no}}
 South China Sea
| [[Tập tin:Hong Kong - panoramio (459).jpg|200x200px|giữa|viền|Tướng Quân Áo (Junk Bay) ngày 22 tháng 5 năm 2016]]
[//commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:UploadWizard Tải lên hình ảnh khác]

| class="adr" | {{convert|0|m|foot}}
| class="adr" | –
| –
| class="note" | <ref>{{chú thích web|author=|title=Filed listing: Elevation|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/407.html|work=The World Factbook|date=|access-date =ngày 3 tháng 2 năm 2021|publisher=Cơ quan Tình báo Trung ương|language=en|archive-date = ngày 17 tháng 3 năm 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190317205705/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/407.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{chú thích web|title=Maps Of Hong Kong|url=https://www.worldatlas.com/amp/maps/hong-kong|publisher=World Atlas|access-date =ngày 3 tháng 2 năm 2021|language=en|archive-date = ngày 3 tháng 2 năm 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210203035214/https://www.worldatlas.com/amp/maps/hong-kong|url-status=live}}</ref>
|- class="vcard; text-align: center"
!scope="row" | Sâu nhất
| class="fn org" | [[Loa Châu Môn]]
| class="fn org" | {{lang-zh|c=螺洲門|labels=no}}
 Lo Chau Mun
| [[Tập tin:Po Toi Islands.jpg|200x200px|giữa|viền|Loa Châu Môn (螺洲門) và vùng biển quanh quần đảo Bồ Đài]]
[//commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:UploadWizard Tải lên hình ảnh khác]

| class="adr" | {{convert|-66|m|foot}}
| class="adr" | [[Li Đảo]]
| {{coord|22.178880|N|114.256200|E|format=dms|display=inline}}
| class="note" | <ref name="香港2004">{{chú thích web|author=|title=地形與地質|url=http://www.yearbook.gov.hk/2004/tc/14_17.htm|work=《香港2004年》|date=2005|access-date =ngày 8 tháng 10 năm 2020|archive-date = ngày 6 tháng 12 năm 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151206001357/http://www.yearbook.gov.hk/2004/tc/14_17.htm|language=zh|publisher=Chính phủ Hồng Kông}}</ref><ref>{{chú thích web|title=The Environment|url=https://www.yearbook.gov.hk/2019/en/pdf/E15.pdf|publisher=Chính phủ Hồng Kông|access-date =ngày 29 tháng 12 năm 2020|language=en|page=229|archive-date = ngày 1 tháng 2 năm 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210201032754/https://www.yearbook.gov.hk/2019/en/pdf/E15.pdf|url-status=live}}</ref>
|}

== Xem thêm ==
* [[Địa lý Hồng Kông]]
* [[Danh sách điểm cực trị của Việt Nam]]
* [[Danh sách điểm cực trị của Ấn Độ]]

== Ghi chú ==
{{Danh sách ghi chú}}

== Tham khảo ==
{{Tham khảo|30em}}
{{Điểm cực trị của Hồng Kông}}
{{Chủ đề Hồng Kông}}
{{Đề tài châu Á|Danh sách điểm cực trị của}}
{{Thanh chủ đề|Địa lý|Hồng Kông}}
{{Sao danh sách chọn lọc|phiên bản chọn lọc=64433336 |thời gian=19 tháng 2 năm 2021 | }}

[[Thể loại:Điểm cực theo quốc gia|Hồng Kông]]
[[Thể loại:Địa lý Hồng Kông|Điểm cực trị]]
[[Thể loại:Địa mạo Hồng Kông|Điểm cực trị]]
[[Thể loại:Danh sách (Hồng Kông)]]
[[Thể loại:Điểm cực trị của Hồng Kông| ]]


text:
# Aa lorentzii
Lan a Lorentz (danh pháp hai phần: Aa lorentzii) là một loài thực vật có hoa trong họ Lan (Orchidaceae). Loài này được Schltr. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1920. Đây là loài đặc hữu của Argentina.

title: Aa lorentzii

wikitext:
{{Speciesbox
 |image     =
 |genus     = Aa
 |species   = lorentzii
 |authority = [[Schltr.]], 1920
}}

'''Lan a Lorentz''' ([[danh pháp hai phần]]: '''''Aa lorentzii''''') là một loài [[thực vật có hoa]] trong [[họ Lan|họ Lan (Orchidaceae)]]. Loài này được Schltr. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1920. Đây là loài đặc hữu của [[Argentina]].<ref name=POWO>{{BioRef|powo |title=''Aa lorentzii'' Schltr. |id=urn:lsid:ipni.org:names:302040-2 |access-date=1 June 2024 }}</ref><ref name=GBIF>{{GBIF |id=5325278 |taxon=''Aa lorentzii'' Schltr. |access-date=1 June 2024 }}</ref>

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

==Liên kết ngoài==
*{{Thể loại Commons nội dòng|Aa lorentzii}}
*{{Wikispecies nội dòng|Aa lorentzii}}
*{{IPNI2|Aa lorentzii|302040-2|access-date =ngày 7 tháng 6 năm 2013}}

{{Taxonbar|from=Q15587284}}

[[Thể loại:Aa|lorentzii]]
[[Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1920]]
[[Thể loại:Thực vật đặc hữu Argentina]]

{{Cranichideae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Giới: Plantae

nhánh: Tracheophyta Angiospermae Monocots

Bộ: Asparagales

Họ: Orchidaceae

Phân họ: Orchidoideae

Tông: Cranichideae

Chi: Aa

Loài: A. lorentzii

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Aa lorentzii · Schltr., 1920


text:
# Çatak, Oltu
Çatak là một xã thuộc huyện Oltu, tỉnh Erzurum, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 174 người.

title: Çatak, Oltu

wikitext:
{{Thông tin khu dân cư
|name = Çatak
|other_name =
|native_name =
|settlement_type = Xã
|image_skyline =
|imagesize =
|image_caption =
|image_map =
|pushpin_map =
|pushpin_label_position =right
|pushpin_map_caption =Vị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
|coordinates_display = inline,title
|coordinates_region =
|subdivision_type = [[Quốc gia]]
|subdivision_name ={{flag|Thổ Nhĩ Kỳ}}
|subdivision_type1 =[[Phân cấp hành chính Thổ Nhĩ Kỳ|Tỉnh]]
|subdivision_name1 = [[Erzurum (tỉnh)|Erzurum]]
|subdivision_type2 = [[Phân cấp hành chính Thổ Nhĩ Kỳ|Huyện]]
|subdivision_name2 = [[Oltu]]
|leader_title =
|leader_name =
|established_title =
|established_date =
|area_total_km2 =
|population_as_of = 2011
|population_footnotes =
|population_total =174 người
|population_density_km2 =
|timezone=[[Giờ Đông Âu|EET]]
|utc_offset=+2
|timezone_DST=[[Giờ mùa hè Đông Âu|EEST]]
|utc_offset_DST=+3
|latd=|latm=|lats=|latNS=N
|longd=|longm=|longs=|longEW=E
|elevation_footnotes =
|elevation_m =
|elevation_ft =
|website =
|footnotes =
}}

'''Çatak''' là một [[Phân cấp hành chính Thổ Nhĩ Kỳ|xã]] thuộc huyện [[Oltu]], tỉnh [[Erzurum (tỉnh)|Erzurum]], [[Thổ Nhĩ Kỳ]]. Dân số thời điểm năm 2011 là 174 người.<ref>{{Chú thích web|url=http://rapor.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?adnksdb2&ENVID=adnksdb2Env&report=wa_idari_yapi_10sonrasi.RDF&p_il1=25&p_yil=2011&p_dil=2&desformat=html|nhà xuất bản=Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ|tiêu đề=Cities, towns and villages in Erzurum|ngày truy cập=ngày 16 tháng 9 năm 2012|archive-date=2012-07-14|archive-url=https://archive.today/20120714152222/http://rapor.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?adnksdb2&ENVID=adnksdb2Env&report=wa_idari_yapi_10sonrasi.RDF&p_il1=25&p_yil=2011&p_dil=2&desformat=html|url-status=bot: unknown}}</ref>

==Chú thích==
{{Tham khảo}}

==Tham khảo==

{{Xã thuộc huyện Oltu}}

{{Erzurum-geo-stub}}

title: Çatak

Quốc gia: Thổ Nhĩ Kỳ

Tỉnh: Erzurum

Huyện: Oltu

title: Dân số (2011)

• Tổng cộng: 174 người

Múi giờ: UTC+3, Giờ ở Thổ Nhĩ Kỳ

• Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)