text:
# Chế độ quân chủ Trung Quốc
Trung Quốc là một nước quân chủ từ thời tiền sử cho đến tận năm 1912, khi cuộc Cách mạng Tân Hợi lật đổ nhà Thanh, thay thế triều đại này bằng nhà nước Trung Hoa Dân Quốc. Sự kế vị của các vị quân chủ thần thoại Trung Quốc không mang tính thế tập. Triều đại cai trị đầu tiên là nhà Hạ được thành lập bởi Hạ Vũ và con trai ông là Hạ Khải vào khoảng năm 2070 TCN. Kể từ đó, các triều đại cai trị nối tiếp nhau tồn tại cho đến năm 1912, khi triều đại cuối cùng tiêu tùng cùng chế độ quân chủ.
Chế độ quân chủ Trung Quốc mang dáng dấp của hình thức quân chủ chuyên chế, mặc dù quyền lực thực tế của nhà cai trị phụ thuộc và khả năng củng cố sự cai trị của chính họ và nhiều yếu tố khác nữa. Suốt những thời kỳ chính trị thiếu thống nhất, Trung Quốc nằm dưới sự cai trị của nhiều triều đại cạnh tranh – cai quản những vùng đất khác nhau trên khắp đất nước và đều tuyên bố độc quyền văn hóa Trung Hoa chính thống. Trong những trường hợp như vậy, nhiều hơn một chế độ quân chủ Trung Quốc cùng tồn tại đồng thời. Trong lịch sử Trung Quốc, các chế độ quân chủ sở hữu những vị quân chủ gốc Hán hoặc không phải gốc Hán.

## Phạm vi của chế độ quân chủ Trung Quốc
Chế độ quân chủ Trung Quốc ban đầu được thiết lập dọc theo sông Hoàng Hà và sông Dương Tử ở Trung Quốc bản thổ. Nó mở rộng phạm vi khi các triều đại Trung Quốc khác nhau bành trướng lãnh thổ.
Ở nhiều thời điểm khác nhau, chế độ quân chủ Trung Quốc kiểm soát Trung Quốc (bao gồm Hải Nam, Ma Cao và Hồng Kông), Đài Loan, Mãn Châu (cả Nội Mãn lẫn Ngoại Mãn), Sakhalin, Mông Cổ (cả Nội Mông lẫn Ngoại Mông), Việt Nam, Tây Tạng, Tân Cương, các vùng đất thuộc Trung Á, Bán đảo Triều Tiên, Afghanistan và Siberia.
Chế độ quân chủ Trung Quốc đạt đến phạm vi kiểm soát lãnh thổ cực đại dưới thời nhà Nguyên hoặc có thể là nhà Thanh, tùy theo nguồn tư liệu lịch sử. Sự thiếu minh bạch này chủ yếu là do đường biên giới phía bắc không rõ ràng của nhà Nguyên: một số nguồn mô tả nó nằm ngay phía bắc bờ bắc hồ Baikal, số khác lại cho là nó phải kéo dài tới tận bờ biển Bắc Băng Dương. Trong khi đó, biên giới nhà Thanh đã được phân định và củng cố thông qua một loạt hiệp ước quốc tế, và do đó được xác định một cách rõ ràng hơn hẳn. Ở những năm tháng thịnh vượng nhất, tổng diện tích lãnh thổ mà nhà Thanh kiểm soát lên tới hơn 13 triệu km².
Ngoài việc thực hiện quyền kiểm soát trực tiếp đối với phần lãnh thổ Trung Quốc, chế độ quân chủ Trung Quốc còn duy trì quyền bá chủ thông qua một hệ thống triều cống. Hệ thống triều cống Trung Quốc tồn tại từ thời Tây Hán cho tới tận thế kỷ 19, khi Chủ nghĩa Trung Quốc trung tâm sụp đổ.

## Sự sụp đổ của chế độ quân chủ Trung Quốc
Ngày 10 tháng 10 năm 1911, Khởi nghĩa Vũ Xương bùng nổ ở thành phố Vũ Hán ngày nay, đánh dấu điểm khởi đầu của cuộc Cách mạng Tân Hợi. Dưới sự lãnh đạo của Đồng Minh Hội, tiền thân của Quốc Dân Đảng, Cách mạng Tân Hợi nhanh chóng lan sang nhiều vùng miền khác trên khắp Trung Quốc. Ngày 1 tháng 1 năm 1912, Tôn Trung Sơn tuyên bố thành lập Trung Hoa Dân Quốc ở Nam Kinh. Ngày 12 tháng 2 năm 1912, Tuyên Thống Đế thoái vị, đặt dấu chấm hết cho nhà Thanh và chế độ quân chủ Trung Quốc.
Quốc khánh Trung Hoa Dân Quốc được tổ chức ở Đài Loan ngày nay để kỷ niệm cho ngày Khởi nghĩa Vũ Xương. Nó cũng từng được tổ chức chính thức ở Trung Quốc đại lục từ năm 1912 đến năm 1949 trước khi Trung Hoa Dân Quốc phải di dời đến Đài Loan.

## Chủ nghĩa quân chủ ở Trung Quốc sau sự sụp đổ của chế độ quân chủ
Trong và sau cuộc Cách mạng Tân Hợi, đã có nhiều nỗ lực phục hồi chế độ quân chủ Trung Quốc. Tuy nhiên, tất cả rốt cuộc đều thất bại.

### Trao hoàng quyền cho Diện Thánh công hoặc Diên Ân hầu
Trong cuộc Cách mạng Tân Hợi, đã có nhiều đề xuất ủng hộ việc thay thế nhà Thanh do người Mãn lãnh đạo bằng một triều đại mới của người Hán. Khổng Lệnh Di (孔令貽), hậu duệ đời thứ 76 của Khổng Tử và là người đang nắm giữ tước hiệu Diện Thánh công, được Lương Khải Siêu xác định là người kế thừa ngai vàng tiềm năng. Trong khi đó, giới thân sĩ ở An Huy và Hà Bắc lại ủng hộ việc phục hưng nhà Minh với hoàng đế là Chu Dục Huân (朱煜勳), một Diên Ân hầu. Cả hai cái tên kể trên đều không thể lên ngôi hoàng đế.

### Đế quốc Trung Hoa
Năm 1915, Viên Thế Khải tuyên bố thành lập Đế quốc Trung Hoa. Điều này nhanh chóng châm ngòi cho cuộc Chiến tranh hộ quốc và đế quốc bị xóa sổ chỉ sau ba tháng tồn tại.

### Đinh Tỵ phục tích
Năm 1917, trung thần nhà Thanh Trương Huân đưa Phổ Nghi trở lại ngai vàng. Nỗ lực phục hưng nhà Thanh, được biết tới với cái tên Đinh Tỵ phục tích, chỉ kéo dài đúng 12 ngày.

### Mãn Châu Quốc
Nhà nước bù nhìn Mãn Châu Quốc được Nhật Bản thành lập ở Đông Bắc Trung Quốc vào năm 1932. Nó sớm trở thành chế độ quân chủ với Phổ Nghi là hoàng đế vào năm 1934. Năm 1945, Mãn Châu Quốc sụp đổ sau khi Liên Xô xâm lược Mãn Châu và Nhật Bản đầu hàng vô điều kiện.

## Những người mạo nhận ngai vàng
Sau đây là danh sách những người mạo nhận ngai vàng Trung Quốc bị phế truất, đến từ gia tộc Ái Tân Giác La, gia tộc cai trị nhà Thanh và Mãn Châu Quốc.
| Người mạo nhận                        | Giai đoạn                       | Vai trò                                                                                |
| ------------------------------------- | ------------------------------- | -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| Ái Tân Giác La Phổ Nghi 愛新覺羅·溥儀 | 1912–1917; 1917–1934; 1945–1967 | Hoàng đế nhà Thanh (1908–1912). Một lần nữa trở thành Hoàng đế nhà Thanh (1917). Hoàng đế Mãn Châu Quốc (1934–1945). |
| Ái Tân Giác La Dục Nham 愛新覺羅·毓嵒 | 1950–1999                       | Người mạo nhận đối thủ.                                                                                |
| Ái Tân Giác La Phổ Kiệt 愛新覺羅·溥傑 | 1967–1994                       |                                                                                |
| Ái Tân Giác La Phổ Nhậm 愛新覺羅·溥任 | 1994–2015                       |                                                                                |
| Kim Dục Chướng 金毓嶂                 | 2015–nay                        |                                                                                |

## Sưu tập
- Bức tranh Chức cống đồ minh họa các sứ thần nước ngoài ở Trung Quốc thời nhà Lương.
- Công trình phục dựng cổng Đăng Phong thuộc Đại Minh cung, quần thể cung điện hoàng gia thời nhà Đường.
- Một bức tranh của Lưu Quán Đạo miêu tả Nguyên Thế Tổ trong một chuyến săn bắn.
- Một sứ thần người Bengal tặng một con hươu cao cổ làm quà triều cống dưới danh nghĩa Sultan Saifuddin Hamza Shah của Bengal cho Minh Thành Tổ.
- Ngai rồng ở Càn Thanh cung trong Tử Cấm thành là biểu tượng cho quyền lực của các đế quốc Trung Hoa. Nó cũng có thể được sử dụng một cách hoán dụ để chỉ chế độ quân chủ Trung Quốc.
- Quốc tỷ của nhà Thanh.

title: Chế độ quân chủ Trung Quốc

wikitext:
[[Tập_tin:Territories_of_Dynasties_in_China.gif|nhỏ|Lãnh thổ ước đoán do các chế độ quân chủ Trung Quốc cai trị trong suốt chiều dài lịch sử]]
{{Lịch sử Trung Quốc}}
[[Trung Quốc]] là một nước [[Chế độ quân chủ|quân chủ]] từ thời tiền sử cho đến tận năm 1912, khi cuộc [[Cách mạng Tân Hợi]] lật đổ [[nhà Thanh]], thay thế triều đại này bằng nhà nước [[Trung Hoa Dân Quốc (1912–1949)|Trung Hoa Dân Quốc]]. Sự kế vị của các vị [[Tam Hoàng Ngũ Đế|quân chủ thần thoại Trung Quốc]] không mang tính thế tập. Triều đại cai trị đầu tiên là [[nhà Hạ]] được thành lập bởi [[Hạ Vũ]] và con trai ông là [[Hạ Khải]] vào khoảng năm 2070 TCN. Kể từ đó, các triều đại cai trị nối tiếp nhau tồn tại cho đến năm 1912, khi triều đại cuối cùng tiêu tùng cùng chế độ quân chủ.<ref name="YuTheGreat">{{Chú thích sách|url=https://books.google.com/?id=vr81YoYK0c4C&pg=PA10&dq=yu+the+great+dynastic+rule#v=onepage|title=The Cambridge Illustrated History of China|last=Ebrey|first=Patricia|last2=Liu|first2=Kwang-Ching|year=2010|isbn=9780521124331|page=10|access-date=2021-05-18|archive-date=2020-07-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20200731074538/https://books.google.com/books?id=vr81YoYK0c4C&pg=PA10&dq=yu+the+great+dynastic+rule&hl=en#v=onepage}}</ref>

Chế độ quân chủ Trung Quốc mang dáng dấp của hình thức [[quân chủ chuyên chế]], mặc dù quyền lực thực tế của nhà cai trị phụ thuộc và khả năng củng cố sự cai trị của chính họ và nhiều yếu tố khác nữa.{{Efn|Ngày 3 tháng 11 năm 1911, [[nhà Thanh]] đã ban hành Thập cửu hiến pháp trọng đại tín điều ({{lang|zh-Hant|[[:zh:宪法重大信条十九条|憲法重大信條十九條]]}}), hạn chế quyền lực của [[Danh sách các hoàng đế nhà Thanh|hoàng đế]], đánh dấu sự chuyển đổi từ chế độ [[quân chủ chuyên chế]] sang [[quân chủ lập hiến]].<ref name="Constitution1">{{chú thích sách|last1=Gao|first1=Quanxi|last2=Zhang|first2=Wei|last3=Tian|first3=Feilong|title=The Road to the Rule of Law in Modern China|year=2015|url=https://books.google.com/books?id=6eBsBgAAQBAJ&pg=PA135&dq=qing+constitution+1911+19+creed&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjhj7-997PrAhWEbisKHdQlBIMQ6AEwAXoECAMQAg#v=onepage&q=qing%20constitution%201911%2019%20creed&f=false|page=135|isbn=9783662456378|access-date=2021-05-18|archive-date=2021-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20210518112150/https://books.google.com/books?id=6eBsBgAAQBAJ&pg=PA135&dq=qing+constitution+1911+19+creed&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjhj7-997PrAhWEbisKHdQlBIMQ6AEwAXoECAMQAg#v=onepage&q=qing%20constitution%201911%2019%20creed&f=false}}</ref><ref name="Constitution2">{{chú thích sách|last1=To|first1=Michael|title=China's Quest for a Modern Constitutional Polity: from dynastic empires to modern republics|year=2017|url=https://books.google.com/books?id=ZsEzDwAAQBAJ&pg=PA54&dq=qing+constitution+1911+19+creed&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjhj7-997PrAhWEbisKHdQlBIMQ6AEwAnoECAUQAg#v=onepage&q=qing%20constitution%201911%2019%20creed&f=false|page=54|access-date=2021-05-18|archive-date=2021-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210520044027/https://books.google.com/books?id=ZsEzDwAAQBAJ&pg=PA54&dq=qing+constitution+1911+19+creed&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjhj7-997PrAhWEbisKHdQlBIMQ6AEwAnoECAUQAg#v=onepage&q=qing%20constitution%201911%2019%20creed&f=false}}</ref> Tuy nhiên, ba tháng sau, nhà Thanh vẫn sụp đổ.|name="Constitution"}} Suốt những thời kỳ chính trị thiếu thống nhất, Trung Quốc nằm dưới sự cai trị của nhiều triều đại cạnh tranh – cai quản những vùng đất khác nhau trên khắp đất nước và đều tuyên bố độc quyền [[Văn hóa Trung Quốc|văn hóa Trung Hoa]] chính thống. Trong những trường hợp như vậy, nhiều hơn một chế độ quân chủ Trung Quốc cùng tồn tại đồng thời. Trong [[lịch sử Trung Quốc]], các chế độ quân chủ sở hữu những vị quân chủ gốc [[Người Hán|Hán]] hoặc không phải gốc Hán.<ref name="Non-Han2">{{Chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=yXYKAgAAQBAJ&pg=PA287&dq=chinese+dynasty+han+and+non-han&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjN9dSfgYHrAhXBYysKHTvIDgcQ6AEwAnoECAUQAg#v=onepage&q=chinese%20dynasty%20han%20and%20non-han&f=false|title=Encyclopedia of the World's Minorities|last=Skutsch|first=Carl|year=2013|isbn=9781135193881|page=287|access-date=2021-05-18|archive-date=2020-08-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20200809084400/https://books.google.com/books?id=yXYKAgAAQBAJ&pg=PA287&dq=chinese+dynasty+han+and+non-han&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjN9dSfgYHrAhXBYysKHTvIDgcQ6AEwAnoECAUQAg#v=onepage&q=chinese%20dynasty%20han%20and%20non-han&f=false}}</ref>

== Phạm vi của chế độ quân chủ Trung Quốc ==
Chế độ quân chủ Trung Quốc ban đầu được thiết lập dọc theo sông [[Hoàng Hà]] và sông [[Trường Giang|Dương Tử]] ở [[Trung Quốc bản thổ]]. Nó mở rộng phạm vi khi các triều đại Trung Quốc khác nhau [[Chủ nghĩa đế quốc Trung Hoa|bành trướng lãnh thổ]].<ref name="Hainan">{{chú thích sách|url=https://books.google.com/?id=t6t9AgAAQBAJ&pg=PA11&dq=hainan+han+dynasty#v=onepage|title=Hainan – State, Society, and Business in a Chinese Province|last1=Brødsgaard|first1=Kjeld|year=2008|isbn=9781134045471|page=11|access-date=2021-05-18|archive-date=2021-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210520044029/https://books.google.com/books?id=t6t9AgAAQBAJ&pg=PA11&dq=hainan+han+dynasty&hl=en#v=onepage}}</ref><ref name="Macau">{{chú thích sách|url=https://books.google.com/?id=NR4qAwAAQBAJ&pg=PA242&dq=chinese+dynasty+macau#v=onepage|title=Hong Kong, Macau and the Pearl River Delta: A Geographical Survey|last1=Wong|first1=Koon-kwai|year=2009|isbn=9789882004757|pages=241–242|access-date=2021-05-18|archive-date=2021-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210520044028/https://books.google.com/books?id=NR4qAwAAQBAJ&pg=PA242&dq=chinese+dynasty+macau&hl=en#v=onepage}}</ref><ref name="HongKong">{{chú thích sách|url=https://books.google.com/?id=hwPUGWBTsX4C&pg=PA3&dq=chinese+dynasty+hong+kong#v=onepage|title=Hong Kong: The Pearl Made of British Mastery and Chinese Docile-diligence|last1=Zhang|first1=Wei Bin|year=2006|isbn=9781594546006|page=3|access-date=2021-05-18|archive-date=2021-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210520044042/https://books.google.com/books?id=hwPUGWBTsX4C&pg=PA3&dq=chinese+dynasty+hong+kong&hl=en#v=onepage}}</ref><ref name="Taiwan">{{chú thích sách|url=https://books.google.com/?id=fVX2aAuOt1EC&pg=PA21&dq=taiwan+qing+dynasty#v=onepage|title=Taiwan and Chinese Nationalism: National Identity and Status in International Society|last1=Hughes|first1=Christopher|year=2013|isbn=9781134727551|page=21|access-date=2021-05-18|archive-date=2021-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210520044059/https://books.google.com/books?id=fVX2aAuOt1EC&pg=PA21&dq=taiwan+qing+dynasty&hl=en#v=onepage}}</ref><ref name="ManchuriaTibet">{{chú thích sách|url=https://books.google.com/?id=a2_GQpLPPl8C&pg=PA421&dq=Manchuria+qing+dynasty#v=onepage|title=China: A New Cultural History|last1=Hsu|first1=Cho-yun|year=2012|isbn=9780231528184|page=421|access-date=2021-05-18|archive-date=2021-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210520044041/https://books.google.com/books?id=a2_GQpLPPl8C&pg=PA421&dq=Manchuria+qing+dynasty&hl=en#v=onepage}}</ref><ref name="CentralAsiaMongoliaManchuriaSiberiaVietnam">{{chú thích sách|url=https://books.google.com/?id=xW7LDwAAQBAJ&pg=PA260&dq=tang+dynasty+rule+siberia#v=onepage|title=Societies, Networks, and Transitions: A Global History|last1=Lockard|first1=Craig|year=2020|isbn=9780357365472|page=260|access-date=2021-05-18|archive-date=2021-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210520044031/https://books.google.com/books?id=xW7LDwAAQBAJ&pg=PA260&dq=tang+dynasty+rule+siberia&hl=en#v=onepage}}</ref><ref name="SakhalinCentralAsia">{{chú thích sách|url=https://books.google.com/?id=RR2nDwAAQBAJ&pg=PA24&dq=tang+dynasty+aral+sea#v=onepage|title=A Concise Reader of Chinese Culture|last1=Gan|first1=Chunsong|year=2019|isbn=9789811388675|page=24|access-date=2021-05-18|archive-date=2020-07-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20200731132403/https://books.google.com/books?id=RR2nDwAAQBAJ&pg=PA24&dq=tang+dynasty+aral+sea&hl=en#v=onepage}}</ref><ref name="Sakhalin">{{chú thích sách|url=https://archive.org/details/restlessempirech0000west|title=Restless Empire: China and the World Since 1750|last1=Westad|first1=Odd|publisher=Basic Books|year=2012|page=[https://archive.org/details/restlessempirech0000west/page/11 11]|quote=qing dynasty sakhalin.|url-access=registration}}</ref><ref name="Mongolia">{{chú thích sách|url=https://books.google.com/?id=Z5umNthHltQC&pg=PR55&dq=mongolia+qing+dynasty#v=onepage|title=Historical Dictionary of Mongolia|last1=Sanders|first1=Alan|year=2003|isbn=9780810866010|page=v|access-date=2021-05-18|archive-date=2021-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210520044031/https://books.google.com/books?id=Z5umNthHltQC&pg=PR55&dq=mongolia+qing+dynasty&hl=en#v=onepage}}</ref><ref name="Vietnam">{{chú thích sách|url=https://books.google.com/?id=iuROQYHKmL8C&pg=PA278&dq=vietnam+chinese+rule#v=onepage|title=Agrarian Revolution|last1=Paige|first1=Jeffrey|year=1978|isbn=9780029235508|page=278|access-date=2021-05-18|archive-date=2021-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210520044040/https://books.google.com/books?id=iuROQYHKmL8C&pg=PA278&dq=vietnam+chinese+rule&hl=en#v=onepage}}</ref><ref name="Xinjiang">{{chú thích sách|url=https://books.google.com/?id=jRhHphtBg-QC&pg=PA16&dq=xinjiang+tang+dynasty#v=onepage|title=Xinjiang and China's Rise in Central Asia - A History|last1=Clarke|first1=Michael|year=2011|isbn=9781136827068|page=16|access-date=2021-05-18|archive-date=2021-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210520044031/https://books.google.com/books?id=jRhHphtBg-QC&pg=PA16&dq=xinjiang+tang+dynasty&hl=en#v=onepage}}</ref><ref name="Korea">{{chú thích sách|url=https://books.google.com/?id=OVSMAAAAQBAJ&pg=PA25&dq=han+dynasty+korean+peninsula#v=onepage|title=Foreigners in Japan: A Historical Perspective|last1=Kshetry|first1=Gopal|year=2008|isbn=9781469102443|page=25|access-date=2021-05-18|archive-date=2021-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210520044045/https://books.google.com/books?id=OVSMAAAAQBAJ&pg=PA25&dq=han+dynasty+korean+peninsula&hl=en#v=onepage}}</ref><ref name="Afghanistan1">{{chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=VIWC9wCX2c8C&pg=PA167&dq=afghanistan+tang+dynasty&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjE5_uQipXrAhXUdCsKHcoCBNo4ChDoATAEegQIBRAC#v=onepage&q=afghanistan%20tang%20dynasty&f=false|title=China: A History|last1=Tanner|first1=Harold|year=2009|isbn=9780872209152|page=167|access-date=2021-05-18|archive-date=2021-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210520044032/https://books.google.com/books?id=VIWC9wCX2c8C&pg=PA167&dq=afghanistan+tang+dynasty&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjE5_uQipXrAhXUdCsKHcoCBNo4ChDoATAEegQIBRAC#v=onepage&q=afghanistan%20tang%20dynasty&f=false}}</ref>

Ở nhiều thời điểm khác nhau, chế độ quân chủ Trung Quốc kiểm soát Trung Quốc (bao gồm [[Hải Nam]], [[Ma Cao]] và [[Hồng Kông]]),<ref name="Hainan" /><ref name="Macau" /><ref name="HongKong" /> [[Đài Loan]],<ref name="Taiwan" /> [[Mãn Châu]] (cả [[Đông Bắc Trung Quốc|Nội Mãn]] lẫn [[Priamurye|Ngoại Mãn]]),<ref name="ManchuriaTibet" /><ref name="CentralAsiaMongoliaManchuriaSiberiaVietnam" /> [[Sakhalin]],<ref name="SakhalinCentralAsia" /><ref name="Sakhalin" /> [[Mông Cổ]] (cả [[Nội Mông]] lẫn [[Ngoại Mông]]),<ref name="CentralAsiaMongoliaManchuriaSiberiaVietnam" /><ref name="Mongolia" /> [[Bắc thuộc|Việt Nam]],<ref name="Vietnam" /><ref name="Vietnam23">Lockard (2020). p. 262.</ref> [[Tây Tạng]],<ref name="ManchuriaTibet" /><ref name="CentralAsiaMongoliaManchuriaSiberiaVietnam" /> [[Tân Cương]],<ref name="Xinjiang" /> các vùng đất thuộc [[Trung Á]],<ref name="CentralAsiaMongoliaManchuriaSiberiaVietnam" /><ref name="SakhalinCentralAsia" /> [[Bán đảo Triều Tiên]],<ref name="Korea" /> [[Afghanistan]]<ref name="Afghanistan1" /><ref name="Afghanistan22">Hsu (2012). p. 268.</ref> và [[Xibia|Siberia]].<ref name="CentralAsiaMongoliaManchuriaSiberiaVietnam" />

Chế độ quân chủ Trung Quốc đạt đến phạm vi kiểm soát lãnh thổ cực đại dưới thời [[nhà Nguyên]] hoặc có thể là [[nhà Thanh]], tùy theo nguồn tư liệu lịch sử.<ref name="Largest1">{{chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=G0HEDwAAQBAJ&pg=PA153&dq=yuan+dynasty+largest+territory&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjm6OvEuYjrAhUjg-YKHTM7DlUQ6AEwAXoECAUQAg#v=onepage&q=yuan%20dynasty%20largest%20territory&f=false|title=The Crisis of the 14th Century: Teleconnections between Environmental and Societal Change?|last1=Bauch|first1=Martin|last2=Schenk|first2=Gerrit|year=2019|isbn=9783110660784|page=153|access-date=2021-05-18|archive-date=2020-08-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20200809084446/https://books.google.com/books?id=G0HEDwAAQBAJ&pg=PA153&dq=yuan+dynasty+largest+territory&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjm6OvEuYjrAhUjg-YKHTM7DlUQ6AEwAXoECAUQAg#v=onepage&q=yuan%20dynasty%20largest%20territory&f=false}}</ref><ref name="Largest2">{{chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=FvbpCgAAQBAJ&pg=PA9&dq=yuan+dynasty+largest+territory&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjm6OvEuYjrAhUjg-YKHTM7DlUQ6AEwBHoECAQQAg#v=onepage&q=yuan%20dynasty%20largest%20territory&f=false|title=Chinese Language Education in the United States|last1=Ruan|first1=Jiening|last2=Zhang|first2=Jie|last3=Leung|first3=Cynthia|year=2015|isbn=9783319213088|page=9|access-date=2021-05-18|archive-date=2020-08-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20200809084449/https://books.google.com/books?id=FvbpCgAAQBAJ&pg=PA9&dq=yuan+dynasty+largest+territory&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjm6OvEuYjrAhUjg-YKHTM7DlUQ6AEwBHoECAQQAg#v=onepage&q=yuan%20dynasty%20largest%20territory&f=false}}</ref><ref name="Largest3">{{chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=eXE_AAAAYAAJ&q=yuan+dynasty+largest+territory&dq=yuan+dynasty+largest+territory&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwilj9eCu4jrAhUG4XMBHU1GAgwQ6AEwB3oECAcQAg|title=The General Themes of the Ocean Culture World|last1=Wei|first1=Chao-hsin|year=1988|page=17|access-date=2021-05-18|archive-date=2020-08-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20200809084530/https://books.google.com/books?id=eXE_AAAAYAAJ&q=yuan+dynasty+largest+territory&dq=yuan+dynasty+largest+territory&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwilj9eCu4jrAhUG4XMBHU1GAgwQ6AEwB3oECAcQAg}}</ref><ref name="Largest4">{{chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=Tds8AAAAQBAJ&pg=PA373&dq=qing+dynasty+largest+territory&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwj1htG-u4jrAhWG7XMBHdcLA9QQ6AEwAnoECAQQAg#v=onepage&q=qing%20dynasty%20largest%20territory&f=false|title=World Civilizations: Volume I: To 1700|last1=Adler|first1=Philip|last2=Pouwels|first2=Randall|year=2011|isbn=9781133171065|page=373|access-date=2021-05-18|archive-date=2020-08-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20200809084548/https://books.google.com/books?id=Tds8AAAAQBAJ&pg=PA373&dq=qing+dynasty+largest+territory&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwj1htG-u4jrAhWG7XMBHdcLA9QQ6AEwAnoECAQQAg#v=onepage&q=qing%20dynasty%20largest%20territory&f=false}}</ref><ref name="Largest5">{{chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=KN7Awmzx2PAC&pg=PA1&dq=qing+dynasty+largest+territory&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwicipOEvIjrAhVRIbcAHccrDS84ChDoATAJegQICBAC#v=onepage&q=qing%20dynasty%20largest%20territory&f=false|title=China's Last Empire: The Great Qing|last1=Rowe|first1=William|year=2010|isbn=9780674054554|page=1|access-date=2021-05-18|archive-date=2020-08-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20200809084402/https://books.google.com/books?id=KN7Awmzx2PAC&pg=PA1&dq=qing+dynasty+largest+territory&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwicipOEvIjrAhVRIbcAHccrDS84ChDoATAJegQICBAC#v=onepage&q=qing%20dynasty%20largest%20territory&f=false}}</ref> Sự thiếu minh bạch này chủ yếu là do đường biên giới phía bắc không rõ ràng của nhà Nguyên: một số nguồn mô tả nó nằm ngay phía bắc bờ bắc [[hồ Baikal]], số khác lại cho là nó phải kéo dài tới tận bờ biển [[Bắc Băng Dương]].<ref name="Largest6">{{chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=dxGnDwAAQBAJ&pg=RA1-PA33&dq=yuan+dynasty+map&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjdouC66tjrAhXET30KHcvtB_MQ6AEwBnoECAkQAg#v=onepage&q=yuan%20dynasty%20map&f=false|title=History of the World Map by Map|year=2018|isbn=9780241379189|page=133|access-date=2021-05-18|archive-date=2021-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20210518112202/https://books.google.com/books?id=dxGnDwAAQBAJ&pg=RA1-PA33&dq=yuan+dynasty+map&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjdouC66tjrAhXET30KHcvtB_MQ6AEwBnoECAkQAg#v=onepage&q=yuan%20dynasty%20map&f=false}}</ref><ref name="Largest7">{{chú thích sách|title=The Historical Atlas of China|year=1982|editor-last1=Tan|editor-first1=Qixiang|chapter=元时期全图（一）|chapter-url=http://www.guoxue123.com/other/map/pic/14/01.jpg|access-date=2021-05-18|archive-date=2020-06-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20200619063700/http://www.guoxue123.com/other/map/pic/14/01.jpg}}</ref><ref name="Largest8">{{chú thích sách|title=The Historical Atlas of China|year=1982|editor-last1=Tan|editor-first1=Qixiang|chapter=元时期全图（二）|chapter-url=http://www.guoxue123.com/other/map/pic/14/20.jpg|access-date=2021-05-18|archive-date=2020-06-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20200619035902/http://www.guoxue123.com/other/map/pic/14/20.jpg}}</ref> Trong khi đó, biên giới nhà Thanh đã được phân định và củng cố thông qua một loạt hiệp ước quốc tế, và do đó được xác định một cách rõ ràng hơn hẳn. Ở những năm tháng thịnh vượng nhất, tổng diện tích lãnh thổ mà nhà Thanh kiểm soát lên tới hơn 13 triệu km².<ref name="Largest9">{{chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=chUwDwAAQBAJ&pg=PA68&dq=qing+dynasty+13+million+square+km&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjGrfujhP7pAhWnH7cAHTApBTMQ6AEIOTAC#v=onepage&q=qing%20dynasty%2013%20million%20square%20km&f=false|title=The China Order: Centralia, World Empire, and the Nature of Chinese Power|last1=Wang|first1=Fei-ling|year=2017|isbn=9781438467504|page=68|access-date = ngày 18 tháng 5 năm 2021 |archive-date = ngày 6 tháng 9 năm 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200906222717/https://books.google.com/books?id=chUwDwAAQBAJ&pg=PA68&dq=qing+dynasty+13+million+square+km&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjGrfujhP7pAhWnH7cAHTApBTMQ6AEIOTAC#v=onepage&q=qing%20dynasty%2013%20million%20square%20km&f=false}}</ref><ref name="Largest10">{{chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=wJrLhcgog8oC&pg=PR36&dq=qing+dynasty+13+million+sq+km&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiljKLhhP7pAhVymeYKHQEyCHsQ6AEIQDAD#v=onepage&q=qing%20dynasty%2013%20million%20sq%20km&f=false|title=Historical Dictionary of Modern China (1800–1949)|last1=Gao|first1=James|year=2009|isbn=9780810863088|page=xxxvi|access-date = ngày 18 tháng 5 năm 2021 |archive-date = ngày 26 tháng 6 năm 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200626031147/https://books.google.com/books?id=wJrLhcgog8oC&pg=PR36&dq=qing+dynasty+13+million+sq+km&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiljKLhhP7pAhVymeYKHQEyCHsQ6AEIQDAD#v=onepage&q=qing%20dynasty%2013%20million%20sq%20km&f=false}}</ref><ref name="Largest11">{{chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=ev2FDwAAQBAJ&pg=PT148&dq=1300萬平方公里+清朝&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwi-_q2ohf7pAhWoH7cAHVnHBPUQ6AEIJzAA#v=onepage&q=1300萬平方公里%20清朝&f=false|title=一本書讀懂亞洲史|last1=Yang|first1=Yi|year=2018|isbn=9789863921165|page=145|access-date = ngày 20 tháng 5 năm 2021 |archive-date = ngày 13 tháng 6 năm 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200613061746/https://books.google.com/books?id=ev2FDwAAQBAJ&pg=PT148&dq=1300%E8%90%AC%E5%B9%B3%E6%96%B9%E5%85%AC%E9%87%8C+%E6%B8%85%E6%9C%9D&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwi-_q2ohf7pAhWoH7cAHVnHBPUQ6AEIJzAA#v=onepage&q=1300萬平方公里%20清朝&f=false}}</ref>

Ngoài việc thực hiện quyền kiểm soát trực tiếp đối với phần lãnh thổ Trung Quốc, chế độ quân chủ Trung Quốc còn duy trì quyền bá chủ thông qua một hệ thống triều cống.<ref name="Tributary1">{{chú thích sách|url=https://books.google.com/?id=IRhvBAAAQBAJ&pg=PA57&dq=chinese+tributary+system#v=onepage|title=Asian Thought on China's Changing International Relations|last1=Kavalski|first1=Emilian|year=2014|isbn=9781137299338|pages=56–57|access-date = ngày 18 tháng 5 năm 2021 |archive-date = ngày 20 tháng 5 năm 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210520044033/https://books.google.com/books?id=IRhvBAAAQBAJ&pg=PA57&dq=chinese+tributary+system&hl=en#v=onepage}}</ref> Hệ thống triều cống Trung Quốc tồn tại từ thời [[Nhà Hán|Tây Hán]] cho tới tận thế kỷ 19, khi [[Chủ nghĩa Trung Quốc trung tâm]] sụp đổ.<ref name="Tributary2">{{chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=2hLVDgAAQBAJ&pg=PA142&dq=chinese+tributary+system+western+han&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwi5pva6wojrAhVEfisKHdgxC1sQ6AEwAnoECAUQAg#v=onepage&q=chinese%20tributary%20system%20western%20han&f=false|title=Military Thought in Early China|last1=Rand|first1=Christopher|year=2017|isbn=9781438465180|page=142|access-date = ngày 18 tháng 5 năm 2021 |archive-date = ngày 20 tháng 5 năm 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210520044033/https://books.google.com/books?id=2hLVDgAAQBAJ&pg=PA142&dq=chinese+tributary+system+western+han&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwi5pva6wojrAhVEfisKHdgxC1sQ6AEwAnoECAUQAg#v=onepage&q=chinese%20tributary%20system%20western%20han&f=false}}</ref><ref name="Tributary3">{{chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=jvZtDwAAQBAJ&pg=PA197&dq=chinese+tributary+system+19th+century&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwivtPWww4jrAhWQXCsKHZsTBNkQ6AEwAHoECAYQAg#v=onepage&q=chinese%20tributary%20system%2019th%20century&f=false|title=China's 19th Party Congress: Start Of A New Era|last1=Brown|first1=Kerry|year=2018|isbn=9781786345936|page=197|access-date = ngày 18 tháng 5 năm 2021 |archive-date = ngày 18 tháng 5 năm 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210518112203/https://books.google.com/books?id=jvZtDwAAQBAJ&pg=PA197&dq=chinese+tributary+system+19th+century&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwivtPWww4jrAhWQXCsKHZsTBNkQ6AEwAHoECAYQAg#v=onepage&q=chinese%20tributary%20system%2019th%20century&f=false}}</ref>

== Sự sụp đổ của chế độ quân chủ Trung Quốc ==
{{Chính|Cách mạng Tân Hợi}}{{Xem thêm|Cách mạng Ngoại Mông 1911}}
Ngày 10 tháng 10 năm 1911, [[Khởi nghĩa Vũ Xương]] bùng nổ ở thành phố [[Vũ Hán]] ngày nay, đánh dấu điểm khởi đầu của cuộc [[Cách mạng Tân Hợi]].<ref name="Wuchang">{{chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=ECJQBwAAQBAJ&pg=PA1&dq=wuchang+uprising+start+of+xinhai+revolution&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjf8rCg9LPrAhXQAnIKHWDHDt04ChDoATADegQIBRAC#v=onepage&q=wuchang%20uprising%20start%20of%20xinhai%20revolution&f=false|title=Modernisation of Chinese Culture: Continuity and Change|last1=Rošker|first1=Jana|last2=Suhadolnik|first2=Nataša|year=2014|isbn=9781443867726|page=1|access-date = ngày 18 tháng 5 năm 2021 |archive-date = ngày 20 tháng 5 năm 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210520044033/https://books.google.com/books?id=ECJQBwAAQBAJ&pg=PA1&dq=wuchang+uprising+start+of+xinhai+revolution&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjf8rCg9LPrAhXQAnIKHWDHDt04ChDoATADegQIBRAC#v=onepage&q=wuchang%20uprising%20start%20of%20xinhai%20revolution&f=false}}</ref> Dưới sự lãnh đạo của [[Trung Quốc Đồng minh Hội|Đồng Minh Hội]], tiền thân của [[Quốc Dân Đảng (Trung Quốc)|Quốc Dân Đảng]], Cách mạng Tân Hợi nhanh chóng lan sang nhiều vùng miền khác trên khắp Trung Quốc. Ngày 1 tháng 1 năm 1912, [[Tôn Trung Sơn]] tuyên bố thành lập [[Trung Hoa Dân Quốc (1912–1949)|Trung Hoa Dân Quốc]] ở [[Nam Kinh]].<ref name="ROC1">{{chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=HkaFAgAAQBAJ&pg=PA149&dq=republic+of+china+1+January+1912&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjJha7W9LPrAhWhW3wKHbspAtEQ6AEwA3oECAQQAg#v=onepage&q=republic%20of%20china%201%20January%201912&f=false|title=Modern Chinese Warfare, 1795–1989|last1=Elleman|first1=Bruce|year=2005|isbn=9781134610082|page=149|access-date = ngày 18 tháng 5 năm 2021 |archive-date = ngày 18 tháng 5 năm 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210518112205/https://books.google.com/books?id=HkaFAgAAQBAJ&pg=PA149&dq=republic+of+china+1+January+1912&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjJha7W9LPrAhWhW3wKHbspAtEQ6AEwA3oECAQQAg#v=onepage&q=republic%20of%20china%201%20January%201912&f=false}}</ref> Ngày 12 tháng 2 năm 1912, [[Tuyên Thống Đế]] thoái vị, đặt dấu chấm hết cho [[nhà Thanh]] và chế độ quân chủ Trung Quốc.<ref name="Wuchang" />

[[Ngày Song Thập|Quốc khánh Trung Hoa Dân Quốc]] được tổ chức ở Đài Loan ngày nay để kỷ niệm cho ngày Khởi nghĩa Vũ Xương.<ref name="ROC2">{{chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=ijmwWx_6fkUC&pg=PA109&dq=republic+of+china+national+day+wuchang+uprising&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwib27ur9bPrAhULH7cAHQzUCdwQ6AEwAHoECAMQAg#v=onepage&q=republic%20of%20china%20national%20day%20wuchang%20uprising&f=false|title=The A to Z of Taiwan (Republic of China)|last1=Copper|first1=John|year=2010|isbn=9780810876446|page=109|access-date = ngày 18 tháng 5 năm 2021 |archive-date = ngày 20 tháng 5 năm 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210520044034/https://books.google.com/books?id=ijmwWx_6fkUC&pg=PA109&dq=republic+of+china+national+day+wuchang+uprising&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwib27ur9bPrAhULH7cAHQzUCdwQ6AEwAHoECAMQAg#v=onepage&q=republic%20of%20china%20national%20day%20wuchang%20uprising&f=false}}</ref> Nó cũng từng được tổ chức chính thức ở [[Trung Quốc đại lục]] từ năm 1912 đến năm 1949 trước khi Trung Hoa Dân Quốc phải di dời đến [[Đài Loan]].

== Chủ nghĩa quân chủ ở Trung Quốc sau sự sụp đổ của chế độ quân chủ ==
Trong và sau cuộc [[Cách mạng Tân Hợi]], đã có nhiều nỗ lực phục hồi chế độ quân chủ Trung Quốc. Tuy nhiên, tất cả rốt cuộc đều thất bại.

=== Trao hoàng quyền cho Diện Thánh công hoặc Diên Ân hầu ===
Trong cuộc [[Cách mạng Tân Hợi]], đã có nhiều đề xuất ủng hộ việc thay thế nhà Thanh do [[người Mãn]] lãnh đạo bằng một triều đại mới của người Hán. Khổng Lệnh Di ({{lang|zh-Hant|[[:zh:孔令貽|孔令貽]]}}), hậu duệ đời thứ 76 của [[Khổng Tử]] và là người đang nắm giữ tước hiệu Diện Thánh công, được [[Lương Khải Siêu]] xác định là người kế thừa ngai vàng tiềm năng.<ref name="KongLingyi">{{chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=ECJQBwAAQBAJ&pg=PA74&dq=put+a+descendant+of+Confucius+on+the+throne+Duke+Yansheng&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjqkvnn18LrAhXHV30KHfHeAccQ6AEwAHoECAMQAg#v=onepage&q=put%20a%20descendant%20of%20Confucius%20on%20the%20throne%20Duke%20Yansheng&f=false|title=Modernisation of Chinese Culture: Continuity and Change|last1=Rošker|first1=Jana|last2=Suhadolnik|first2=Nataša|year=2014|isbn=9781443867726|page=74}}</ref> Trong khi đó, giới thân sĩ ở [[An Huy]] và [[Hà Bắc]] lại ủng hộ việc phục hưng [[nhà Minh]] với hoàng đế là Chu Dục Huân ({{lang|zh-Hant|朱煜勳}}), một Diên Ân hầu.<ref name="ZhuYuxun">{{chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=TMMvxX67FpIC&pg=PA176&dq=Marquis+of+Extended+Grace&redir_esc=y#v=onepage&q=Marquis%20of%20Extended%20Grace&f=false|title=The Search for a Vanishing Beijing: A Guide to China's Capital Through the Ages|last1=Aldrich|first1=M. A.|year=2008|isbn=9789622097773|page=176|access-date = ngày 18 tháng 5 năm 2021 |archive-date = ngày 18 tháng 5 năm 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210518112211/https://books.google.com/books?id=TMMvxX67FpIC&pg=PA176&dq=Marquis+of+Extended+Grace&redir_esc=y#v=onepage&q=Marquis%20of%20Extended%20Grace&f=false}}</ref> Cả hai cái tên kể trên đều không thể lên ngôi hoàng đế.

=== Đế quốc Trung Hoa ===
{{Chính|Đế quốc Trung Hoa (1915–1916)}}
Năm 1915, Viên Thế Khải tuyên bố thành lập [[Đế quốc Trung Hoa (1915–1916)|Đế quốc Trung Hoa]].<ref name="EmpireOfChina">{{chú thích sách|url=https://books.google.com/?id=moZwDQAAQBAJ&pg=PA176&dq=legitimacy+of+yuan+shikai+empire+of+china#v=onepage|title=The Body and Military Masculinity in Late Qing and Early Republican China: The Art of Governing Soldiers|last1=Schillinger|first1=Nicholas|year=2016|isbn=9781498531696|page=176|access-date = ngày 18 tháng 5 năm 2021 |archive-date = ngày 31 tháng 7 năm 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200731074633/https://books.google.com/books?id=moZwDQAAQBAJ&pg=PA176&dq=legitimacy+of+yuan+shikai+empire+of+china&hl=en#v=onepage}}</ref> Điều này nhanh chóng châm ngòi cho cuộc [[Chiến tranh hộ quốc]] và đế quốc bị xóa sổ chỉ sau ba tháng tồn tại.

=== Đinh Tỵ phục tích ===
Năm 1917, trung thần nhà Thanh [[Trương Huân (tướng đuôi sam)|Trương Huân]] đưa [[Phổ Nghi]] trở lại ngai vàng.<ref name="ManchuRestoration">{{chú thích sách|url=https://books.google.com/?id=Qcm1DwAAQBAJ&pg=PA51&dq=puyi+restoration+1917#v=onepage|title=China's Solution to Its Ethno-national Issues|last1=Hao|first1=Shiyuan|year=2019|isbn=9789813295193|page=51|access-date = ngày 18 tháng 5 năm 2021 |archive-date = ngày 31 tháng 7 năm 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200731074612/https://books.google.com/books?id=Qcm1DwAAQBAJ&pg=PA51&dq=puyi+restoration+1917&hl=en#v=onepage}}</ref> Nỗ lực phục hưng nhà Thanh, được biết tới với cái tên Đinh Tỵ phục tích, chỉ kéo dài đúng 12 ngày.

=== Mãn Châu Quốc ===
{{Chính|Mãn Châu Quốc}}
Nhà nước bù nhìn [[Mãn Châu Quốc]] được [[Đế quốc Nhật Bản|Nhật Bản]] thành lập ở [[Đông Bắc Trung Quốc]] vào năm 1932.<ref name="Manchukuo">{{chú thích sách|url=https://books.google.com/?id=_ptE9EGO_WUC&pg=PA167&dq=legitimacy+of+manchukuo#v=onepage|title=The A to Z of World War II: The War Against Japan|last1=Wells|first1=Anne|year=2009|isbn=9780810870260|page=167|access-date = ngày 18 tháng 5 năm 2021 |archive-date = ngày 31 tháng 7 năm 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200731074609/https://books.google.com/books?id=_ptE9EGO_WUC&pg=PA167&dq=legitimacy+of+manchukuo&hl=en#v=onepage}}</ref> Nó sớm trở thành chế độ quân chủ với Phổ Nghi là hoàng đế vào năm 1934. Năm 1945, Mãn Châu Quốc sụp đổ sau khi [[Liên Xô]] xâm lược [[Mãn Châu]] và [[Nhật Bản đầu hàng|Nhật Bản đầu hàng vô điều kiện]].

== Những người mạo nhận ngai vàng ==
{{Xem thêm|Người đứng đầu của hoàng tộc tiền triều ở Trung Quốc}}
Sau đây là danh sách những người mạo nhận ngai vàng Trung Quốc bị phế truất, đến từ gia tộc [[Ái Tân Giác La]], gia tộc cai trị [[nhà Thanh]] và [[Mãn Châu Quốc]].{{Efn|Nhiều thành viên và con cháu gia tộc Ái Tân Giác La đã lấy họ ''Kim'' ({{lang|zh-Hant|金}}) sau khi nhà Thanh sụp đổ.|name="AisinGioro"}}
{| class="wikitable"
!Người mạo nhận
!Giai đoạn
!Vai trò
|-
|[[Phổ Nghi|Ái Tân Giác La Phổ Nghi]]
{{lang|zh-Hant|愛新覺羅·溥儀}}
|1912–1917;
1917–1934;

1945–1967
|Hoàng đế nhà Thanh (1908–1912).
Một lần nữa trở thành Hoàng đế nhà Thanh (1917).

Hoàng đế Mãn Châu Quốc (1934–1945).
|-
|Ái Tân Giác La Dục Nham
{{lang|zh-Hant|愛新覺羅·毓嵒}}
|1950–1999
|Người mạo nhận đối thủ.
|-
|[[Phổ Kiệt|Ái Tân Giác La Phổ Kiệt]]
{{lang|zh-Hant|愛新覺羅·溥傑}}
|1967–1994
|
|-
|[[Kim Hữu Chi|Ái Tân Giác La Phổ Nhậm]]
{{lang|zh-Hant|愛新覺羅·溥任}}
|1994–2015
|
|-
|Kim Dục Chướng
{{lang|zh-Hant|金毓嶂}}
|2015–nay
|
|}

== Sưu tập ==
<gallery>
Tập tin:Zhigongtu full.jpg|Bức tranh ''Chức cống đồ'' minh họa các sứ thần nước ngoài ở Trung Quốc thời [[nhà Lương]].
Tập tin:Reconstructed Danfeng Men.jpg|Công trình phục dựng cổng Đăng Phong thuộc [[Cung Đại Minh|Đại Minh cung]], quần thể cung điện hoàng gia thời [[nhà Đường]].
Tập tin:Liu-Kuan-Tao-Jagd.JPG|Một bức tranh của Lưu Quán Đạo miêu tả [[Hốt Tất Liệt|Nguyên Thế Tổ]] trong một chuyến săn bắn.
Tập tin:Tribute Giraffe with Attendant.jpg|Một sứ thần người Bengal tặng một con hươu cao cổ làm quà triều cống dưới danh nghĩa Sultan Saifuddin Hamza Shah của [[Bengal]] cho [[Minh Thành Tổ]].
Tập tin:Inside the Forbidden City.jpg|Ngai rồng ở Càn Thanh cung trong [[Tử Cấm Thành|Tử Cấm thành]] là biểu tượng cho quyền lực của các đế quốc Trung Hoa. Nó cũng có thể được sử dụng một cách hoán dụ để chỉ chế độ quân chủ Trung Quốc.
Tập tin:Seal of Qing dynasty.svg|Quốc tỷ của nhà Thanh.
</gallery>

== Xem thêm ==
{{Portal|Trung Quốc|Lịch sử|Quân chủ}}{{div col|colwidth=22em}}
* [[Chủ nghĩa đế quốc Trung Hoa]]
* [[Triều đại Trung Quốc]]
* [[Vùng văn hóa Đông Á]]
* [[Thiên mệnh]]
* [[Vòng tuần hoàn triều đại]]{{div col end}}

== Ghi chú ==
{{Notelist}}

== Tham khảo ==
{{Tham khảo|3}}

[[Thể loại:Lịch sử Đế quốc Trung Hoa| ]]
[[Thể loại:Lịch sử Trung Quốc]]
[[Thể loại:Quân chủ Trung Quốc]]


text:
# Celatoria maracasi
Celatoria maracasi là một loài ruồi trong họ Tachinidae.

wikiname: viwiki

title: Celatoria maracasi

in_language: vi

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Celatoria maracasi''
| image =
| image_caption =
| status =
| status_system =
| status_ref =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| classis = [[Côn trùng|Insecta]]
| ordo = [[Ruồi|Diptera]]
| familia = [[Tachinidae]]
| genus = ''[[Celatoria]]''
| species = '''''C. maracasi'''''
| binomial = ''Celatoria maracasi''
| binomial_authority =
| synonyms =
}}
'''''Celatoria maracasi''''' là một loài [[ruồi]] trong họ [[Tachinidae]].<ref name = "COL">{{chú thích web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2011/search/all/key/Celatoria+maracasi/match/1|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.|accessdate= ngày 20 tháng 6 năm 2014 |author= Bisby |first = F.A. |last2 = Roskov |first2 = Y.R. |last3 = Orrell |first3 = T.M. |last4 = Nicolson |first4 = D. |last5 = Paglinawan |first5 = L.E. |last6 = Bailly |first6 = N. |last7 = Kirk |first7 = P.M. |last8 = Bourgoin |first8 = T. |last9 = Baillargeon |first9= G. |last10 = Ouvrard |first10 = D.|year= 2011|publisher=Species 2000: Reading, UK.}}</ref><ref>{{Brontabel|2012-James}}</ref>

==Chú thích==
{{Tham khảo}}

==Liên kết ngoài==
*{{wikispecies-inline|Celatoria maracasi|''Celatoria maracasi''}}
*{{commonscat-inline|Celatoria maracasi|''Celatoria maracasi''}}

[[Thể loại:Celatoria]]

{{Blondeliini-stub}}

title: Phân loại khoa học

Giới (regnum): Animalia

Ngành (phylum): Arthropoda

Lớp (class): Insecta

Bộ (ordo): Diptera

Họ (familia): Tachinidae

Chi (genus): Celatoria

Loài (species): C. maracasi

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Celatoria maracasi


text:
# Goryphus madhulikae
Goryphus madhulikae là một loài tò vò trong họ Ichneumonidae.

title: Goryphus madhulikae

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Goryphus madhulikae''
| image =
| image_caption =
| status =
| status_system =
| status_ref =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| classis = [[Côn trùng|Insecta]]
| ordo = [[Bộ Cánh màng|Hymenoptera]]
| familia = [[Ichneumonidae]]
| genus = ''[[Goryphus]]''
| species = '''''G. madhulikae'''''
| binomial = ''Goryphus madhulikae''
| binomial_authority = Jonathan & Gupta, 1973
| synonyms =
}}
'''''Goryphus madhulikae''''' là một loài [[tò vò]] trong họ [[Ichneumonidae]].<ref name = "COL">{{chú thích web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2011/search/all/key/Goryphus+madhulikae/match/1|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.|access-date= ngày 22 tháng 6 năm 2014 |author= Bisby |first = F.A. |last2 = Roskov |first2 = Y.R. |last3 = Orrell |first3 = T.M. |last4 = Nicolson |first4 = D. |last5 = Paglinawan |first5 = L.E. |last6 = Bailly |first6 = N. |last7 = Kirk |first7 = P.M. |last8 = Bourgoin |first8 = T. |last9 = Baillargeon |first9= G. |last10 = Ouvrard |first10 = D.|year= 2011|publisher=Species 2000: Reading, UK.}}</ref>

==Chú thích==
{{Tham khảo}}

==Liên kết ngoài==
*{{Wikispecies nội dòng|Goryphus madhulikae|''Goryphus madhulikae''}}
*{{Thể loại Commons nội dòng|Goryphus madhulikae|''Goryphus madhulikae''}}

[[Thể loại:Goryphus]]

{{Cryptinae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Bộ (ordo): Hymenoptera

Họ (familia): Ichneumonidae

Chi (genus): Goryphus

Loài (species): G. madhulikae

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Goryphus madhulikae · Jonathan & Gupta, 1973


text:
# Vestalis amabilis
Vestalis amabilis là loài chuồn chuồn trong họ Calopterygidae. Loài này được Lieftinck mô tả khoa học đầu tiên năm 1965.

title: Vestalis amabilis

wikitext:
{{tiêu đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| status =
| status_system =
| status_ref =
| image =
| image_caption =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| classis = [[Côn trùng|Insecta]]
| ordo = [[Chuồn chuồn|Odonata]]
| familia = [[Calopterygidae]]
| genus = ''[[Vestalis]]''
| species = '''''V. amabilis'''''
| binomial = ''Vestalis amabilis''
| binomial_authority = [[Maurits Anne Lieftinck|Lieftinck]], 1965
| name = ''Vestalis amabilis''
}}
'''''Vestalis amabilis''''' là loài [[chuồn chuồn]] trong họ [[Calopterygidae]]. Loài này được Lieftinck mô tả khoa học đầu tiên năm 1965.<ref>{{chú thích web| url=http://www.pugetsound.edu/academics/academic-resources/slater-museum/biodiversity-resources/dragonflies/world-odonata-list/| title=amabilis| work=World Odonata List| access-date=ngày 17 tháng 6 năm 2013| archive-date=2010-08-28| archive-url=https://web.archive.org/web/20100828091754/http://www.pugetsound.edu/academics/academic-resources/slater-museum/biodiversity-resources/dragonflies/world-odonata-list/| url-status=dead}}</ref>

==Chú thích==
{{tham khảo}}

==Tham khảo==

*{{commonscat-inline|Vestalis amabilis}}
*{{wikispecies-inline|Vestalis amabilis}}

[[Thể loại:Vestalis]]
[[Thể loại:Động vật được mô tả năm 1965]]

{{Odonata-stub}}

title: Phân loại khoa học

Bộ (ordo): Odonata

Họ (familia): Calopterygidae

Chi (genus): Vestalis

Loài (species): V. amabilis

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Vestalis amabilis · Lieftinck, 1965


text:
# Hexatoma bengalensis
Hexatoma bengalensis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

title: Hexatoma bengalensis

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Hexatoma bengalensis''
| image =
| image caption =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| classis = [[Côn trùng|Insecta]]
| ordo = [[Ruồi|Diptera]]
| familia = [[Limoniidae]]
| genus = ''[[Hexatoma]]''
| binomial = ''Hexatoma bengalensis''
| binomial_authority = [[Charles Paul Alexander|Alexander]], 1933
}}
'''''Hexatoma bengalensis''''' là một loài [[ruồi]] trong họ [[Limoniidae]].<ref name = "COL"/> Chúng phân bố ở [[miền Ấn Độ - Mã Lai]].

==Liên kết ngoài==
* {{wikispecies-inline}}

==Tham khảo==
<references>
<ref name = "COL">{{chú thích web|url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2011/search/all/key/Hexatoma+bengalensis/match/1|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.|accessdate= 5 tháng 6 năm 2012 |author= Bisby |first = F.A. |last2 = Roskov |first2 = Y.R. |last3 = Orrell |first3 = T.M. |last4 = Nicolson |first4 = D. |last5 = Paglinawan |first5 = L.E. |last6 = Bailly |first6 = N. |last7 = Kirk |first7 = P.M. |last8 = Bourgoin |first8 = T. |last9 = Baillargeon |first9= G. |last10 = Ouvrard |first10 = D.|year= 2011|publisher=Species 2000: Reading, UK.}}</ref>
</references>

[[Thể loại:Hexatoma]]
[[Thể loại:Limoniidae ở vùng Indomalaya]]

{{Limnophilinae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Họ (familia): Limoniidae

Chi (genus): Hexatoma

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Hexatoma bengalensis · Alexander, 1933


text:
# Du Tử Lê
Du Tử Lê (1942–2019) tên thật là Lê Cự Phách, là một nhà thơ.

## Tiểu sử
Ông sinh năm 1942, tại huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam. Sau Hiệp định Genève, 1954, Lê Cự Phách di cư vào Nam cùng với gia đình. Đầu tiên ông định cư ở Hội An, Quảng Nam, sau đó là Đà Nẵng. Đến năm 1956, ông vào Sài Gòn và theo học trường Trần Lục, trường Chu Văn An, sau cùng là Đại học Văn Khoa.
Ông làm thơ từ rất sớm, khi đang còn học tại trường tiểu học Hàng Vôi tại Hà Nội. Sau khi di cư vào Sài Gòn, Du Tử Lê bắt đầu sáng tác nhiều tác phẩm dưới nhiều bút hiệu khác nhau. Bút hiệu Du Tử Lê được dùng chính thức lần đầu tiên vào năm 1958 (cái tên "Du Tử" được ông lấy từ bài thơ "Du Tử ngâm" của thi sĩ Mạnh Giao thời Đường, nghĩa là "đứa con xa mẹ", còn "Lê" là họ của ông) cho bài "Bến tâm hồn", đăng trên tạp chí Mai.
Du Tử Lê từng là sĩ quan thuộc Quân lực Việt Nam Cộng Hòa, cựu phóng viên chiến trường, thư ký tòa soạn cuối cùng của nguyệt san Tiền phong (một tạp chí của Quân lực Việt Nam Cộng Hòa), và là giáo sư dạy giờ cho một số trường trung học Sài Gòn.
Năm 1973 tại Sài Gòn, ông được trao Giải thưởng Văn chương Toàn quốc, bộ môn Thơ với tác phẩm Thơ tình Du Tử Lê 1967–1972.
Ngày 17 tháng 4 năm 1975, Du Tử Lê cùng với Mai Thảo và Phạm Duy bị kết án tử hình vắng mặt trên đài phát thanh của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam vì có thái độ chống đối cộng sản quyết liệt. Sau sự kiện 30 tháng 4 năm 1975, ông sang tỵ nạn bên Hoa Kỳ.
Ông chuyển đến sống ở miền Nam California, tiếp tục nghề viết, và là nhân viên khế ước của đài tiếng nói Hoa Kỳ từ năm 1996. Ông cũng từng là chủ nhiệm các báo Việt ngữ Nhân chứng, Tay Phải, và Văn nghệ ở Hoa Kỳ.
Nhiều năm sau nhà thơ Du Tử Lê về nước và gặp gỡ với các nhà thơ trong nước như Nguyễn Trọng Tạo, Hoàng Cầm, Hữu Loan...
Năm 2014, ông trở về Việt Nam giao lưu với đọc giả tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, nhân dịp ông xuất bản tập thơ Giỏ hoa thời mới tại Việt Nam. Sự kiện thơ của ông được xuất bản chính thức tại Việt Nam và việc ông trở về nước đã làm dấy lên nhiều tranh cãi trong cộng đồng người Việt tỵ nạn ở hải ngoại. Nhà thơ Du Tử Lê chọn cách im lặng trước những chỉ trích trên.
Năm 2016, ông tham gia giao lưu với đọc giả tại Huế trong chương trình Giao lưu với Dao Tử Lê và bằng hữu do Tạp chí Sông Hương và Hội Nhà văn Thừa Thiên – Huế tổ chức.
Ông qua đời vào ngày 7 tháng 10 năm 2019 tại nhà riêng ở Garden Grove, California, Hoa Kỳ.

## Ý kiến trong và ngoài nước
Tại hải ngoại, Du Tử Lê đã và đang có những thành công nhất định:
- Cho tới hôm nay, ông là nhà thơ châu Á duy nhất được phỏng vấn và có thơ đăng trên hai nhật báo lớn của Hoa Kỳ: Los Angeles Times (1983) và New York Times (1996).[6] Thơ ông cũng đã và đang được đưa vào giảng dạy, làm tài liệu nghiên cứu, đọc thêm tại một số trường đại học Hoa Kỳ và châu Âu.
- Năm 1998, nhà xuất bản W. W. Norton, New York đã chọn Du Tử Lê vào một trong năm tác giả Việt Nam để in vào phần "Thế kỉ 20: thi ca Việt Nam" khi tái bản tuyển tập World Poetry An Anthology of Verse From Antiquity to Our Present Time (Tuyển tập Thi ca thế giới từ xưa đến nay).
- Trong cuốn Understanding Vietnam, tác giả, giáo sư Neil L. Jamieson đã chọn dịch một bài thơ của Dư Tử Lê viết từ năm 1964. Cuốn sách này sau trở thành tài liệu giáo khoa, dùng để giảng dạy tại các đại học Berkeley, UCLA, và Cambridge, London.
- Ông cũng là nhà thơ có nhiều tác phẩm được phổ nhạc. Trong số đó có nhiều ca khúc nổi tiếng như của nhạc sĩ Phạm Đình Chương, với "Đêm nhớ trăng Sài Gòn", "Khi tôi chết hãy đem tôi ra biển", "Quê hương là người đó" ("Xa nguồn yêu thương"), Trần Duy Đức với "Chỉ nhớ người thôi đủ hết đời", "Em hiểu vì đâu chim gọi nhau", Nguyên Bích với "Hiến chương yêu", Đăng Khánh với "K. khúc của Lê", Anh Bằng với "Khúc Thụy Du", Phạm Duy với "Kiếp sau xin giữ lại đời cho nhau", Hoàng Quốc Bảo với "Người về như bụi", Từ Công Phụng với "Trên ngọn tình sầu", Phạm Anh Dũng với "Tôi Xa Người"... Từ những ca khúc này, ông đã tuyển chọn để thực hiện 3 CD K Khúc của Lê năm 2001.

Có thời gian ông không được hoan nghênh và biết đến nhiều ở trong nước. Điển hình là vào ngày ngày 18 tháng 8 năm 2005, báo Công an thành phố Hồ Chí Minh đã đăng bài "Bộ mặt ngạo mạn của Du Tử Lê" của hai tác giả Trọng Đức và Lê Nguyễn, phản hồi cho việc Nhà xuất bản Văn nghệ xuất bản tập thơ Du Tử Lê, với nhiều ý kiến công kích cả về thơ ca lẫn con người của ông.
Hoài Thanh, trong một bài đọc trên Đài phát thanh Hà Nội đón giao thừa năm 1973, cũng gọi Du Tử Lê là nhà thơ tư bản "nhận tiền của Mỹ ngụy dùng thơ văn lãng mạn để làm giảm sút tinh thần chiến đấu của thanh thiếu niên miền Nam Việt Nam".
Tuy nhiên khi ông trở về Việt Nam giao lưu với đọc giả năm 2014, thì tuyển tập thơ của ông đã được xuất bản chính thức trong nước. Lúc đó dư luận người Việt tại hải ngoại có nhiều chỉ trích và tranh cãi về ông. Nhiều người nhận định ông có xu hướng hòa hợp và hòa giải với chính phủ Việt Nam, bằng việc giới thiệu các bài thơ của các thi sĩ trong nước như Hữu Thỉnh, Lâm Thị Mỹ Dạ, Nguyễn Minh Châu vào tuyển tập "Two Rivers: new Vietnamese writing from America and Vietnam" do Frank Stewart là chủ biên, bên cạnh các nhà thơ hải ngoại như Mai Thảo, Đỗ Kh., Phan Nhiên Hạo, Đinh Linh, Barbara Trần, Nguyễn Quí Đức.
Từ sau năm 2014 đến lúc mất năm 2019, phía chính quyền và báo chí trong nước bắt đầu bớt khắt khe về Du Tử Lê hơn. Ông tham gia phỏng vấn với nhiều tờ báo như Tuổi Trẻ, Thanh Niên... Nhiều tập thơ khác cũng lần lượt được xuất bản như Chỉ nhớ người thôi, đủ hết đời (Công ty Văn hóa Phương Nam, 2017), Mẹ về biển Đông (Nhà xuất bản Hội Nhà văn, 2017), tuyển tập thơ Khúc thụy du (Phanbook, 2018), tuyển tập thơ Trên ngọn tình sầu và truyện dài Với nhau, một ngày nào (Saigon Books, 2018).
Trong cuốn nhặt truyện văn nhân, nhà thơ Văn Công Hùng nhận xét: "Ông hiền lành đến độ khó có thể hiền hơn. Nhưng ẩn trong ấy là sự thông minh, trí tuệ và lịch lãm."

## Tác phẩm
Tính đến thời điểm 2014, Du Tử Lê đã xuất bản 58 tác phẩm đủ thể loại, trong đó có thể kể đến:

### Ở Việt Nam
- Thơ Du Tử Lê (1964)
- Năm Sắc Diện Năm Định Mệnh (1965)
- Tình khúc Tháng Mười Một (1966)
- Tay Gõ Cửa Đời (1970)
- Chung Cuộc (cùng viết với Mai Thảo, 1969)
- Mắt Thù (1969)
- Ngửa Mặt (tiểu thuyết, 1969)
- Vốn Liếng Một Đời (1969)
- Qua Hình Bóng Khác (tiểu thuyết, 1970)
- Mùa thu hoa cúc (sách thiếu nhi, 1971)
- Sân trường mắt biếc (sách thiếu nhi, 1971)
- Chú Cuội buồn (sách thiếu nhi, 1971)
- Hoa phượng vàng (sách thiếu nhi, 1971)
- Một Đời Riêng (1972)
- Khóc lẻ loi Một Mình (1972)
- Giỏ hoa thời mới lớn (2014)[10]

### Ở nước ngoài
- Thơ Tình (1996)
- Chỉ Như Mặt Khác Tấm Gương Soi (thơ 1997)
- Tiếng Kêu Nào Bên Kia Thời Tiết (truyện)
- Em và, mẹ và tôi là một nhé (bán hồi ký)
- Chỗ Một Đời Em Vẫn Để Dành
- Nhìn Nhau Chợt Thấy Ra Sông Núi
- Chấm Dứt Luân Hồi Em Bước Ra (1993)
- K.Khúc Của Lê
- Em Hiểu Vì Đâu Chim Gọi Nhau
- Quê Hương Là Người Đó
- Tôi – Ấu Thơ và Mẹ (hồi ký)
- Trường khúc Mẹ và Biển Đông (1989, 2002)
- [nếu cần,] hãy cho bài thơ một tên gọi!?! (2006)
- Trên ngọn tình sầu (tập tùy bút, 2011)

title: Du Tử Lê

wikitext:
{{Cần biên tập|date=tháng 12/2021}}
{{Thông tin nhà văn
| tên = Du Tử Lê
| tên gốc =
| nền = nhà văn
| hình = Nhà thơ Du Tử Lê.jpeg
| kích thước hình =
| chú thích hình =
| nghệ danh =
| tên khai sinh = Lê Cự Phách
| ngày sinh = 1942
| nơi sinh = [[Kim Bảng]], [[Hà Nam]], [[Liên bang Đông Dương]]
| ngày mất = {{ngày mất và tuổi|2019|10|7|1942}}
| nơi mất = [[Garden Grove, California|Garden Grove]], [[California]], [[Hoa Kỳ]]
| quốc tịch =
| dân tộc = Kinh
| công việc = [[Nhà thơ]]
| bố mẹ =
| vợ =
| chồng =
| con =
| đào tạo =
| học vấn =
| lĩnh vực hoạt động = Văn học
| bút danh = Du Tử Lê
| đào tạo văn học =
| giai đoạn sáng tác văn học =
| thể loại văn học =
| chủ đề văn học =
| trào lưu văn học =
| tác phẩm nổi bật = {{ubl|''Tay gõ cửa đời''|''Trên ngọn tình sầu''|''[[Khúc thụy du]]''}}
| giải thưởng văn học =
| chữ ký =
| website =
|mất=7 tháng 10 năm 2019}}
'''Du Tử Lê''' ([[1942]]–[[2019]]) tên thật là '''Lê Cự Phách''', là một [[nhà thơ]].

==Tiểu sử ==
Ông sinh năm [[1942]], tại huyện [[Kim Bảng]], tỉnh [[Hà Nam]]. Sau [[Hiệp định Genève, 1954]], Lê Cự Phách [[cuộc di cư Việt Nam, 1954|di cư vào Nam]] cùng với gia đình. Đầu tiên ông định cư ở [[Hội An]], [[Quảng Nam]], sau đó là [[Đà Nẵng]]. Đến năm [[1956]], ông vào [[Sài Gòn]] và theo học trường Trần Lục, [[Trường trung học Chu Văn An (Sài Gòn)|trường Chu Văn An]], sau cùng là [[Trường Đại học Văn khoa Sài Gòn|Đại học Văn Khoa]].

Ông làm thơ từ rất sớm, khi đang còn học tại trường [[tiểu học]] Hàng Vôi tại [[Hà Nội]]. Sau khi di cư vào Sài Gòn, Du Tử Lê bắt đầu sáng tác nhiều tác phẩm dưới nhiều bút hiệu khác nhau. Bút hiệu Du Tử Lê được dùng chính thức lần đầu tiên vào năm [[1958]] (cái tên "Du Tử" được ông lấy từ bài thơ "Du Tử ngâm" của thi sĩ [[Mạnh Giao]] thời Đường, nghĩa là "đứa con xa mẹ", còn "Lê" là họ của ông) cho bài "Bến tâm hồn", đăng trên tạp chí ''Mai''.

Du Tử Lê từng là [[sĩ quan]] thuộc [[Quân lực Việt Nam Cộng Hòa]], cựu [[phóng viên chiến trường]], thư ký tòa soạn cuối cùng của nguyệt san ''Tiền phong'' (một tạp chí của Quân lực Việt Nam Cộng Hòa), và là giáo sư dạy giờ cho một số trường [[trung học]] Sài Gòn.

Năm [[1973]] tại [[Thành phố Hồ Chí Minh|Sài Gòn]], ông được trao [[Giải Văn học Nghệ thuật Quốc gia|Giải thưởng Văn chương Toàn quốc]], bộ môn Thơ với tác phẩm ''Thơ tình Du Tử Lê'' [[1967]]–[[1972]].

Ngày [[17 tháng 4]] năm [[1975]], Du Tử Lê cùng với [[Mai Thảo]] và [[Phạm Duy]] bị kết án [[tử hình]] vắng mặt trên đài phát thanh của [[Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam]] vì có thái độ chống đối [[chủ nghĩa cộng sản|cộng sản]] quyết liệt. Sau [[sự kiện 30 tháng 4 năm 1975]], ông sang [[tị nạn|tỵ nạn]] bên [[Hoa Kỳ]].

Ông chuyển đến sống ở miền Nam [[California]], tiếp tục nghề viết, và là nhân viên khế ước của [[vOA|đài tiếng nói Hoa Kỳ]] từ năm [[1996]]. Ông cũng từng là chủ nhiệm các báo Việt ngữ ''Nhân chứng'', ''Tay Phải'', và ''Văn nghệ'' ở Hoa Kỳ.

Nhiều năm sau nhà thơ Du Tử Lê về nước và gặp gỡ với các nhà thơ trong nước như [[Nguyễn Trọng Tạo]], [[Hoàng Cầm (nhà thơ)|Hoàng Cầm]], [[Hữu Loan]]...<ref>{{chú thích web | url = https://thanhnien.vn/nhung-cuoc-tro-ve-cua-tho-viet-hai-ngoai-ky-1-noi-so-cua-du-tu-le-post659523.html | tiêu đề = Những cuộc trở về của thơ Việt hải ngoại | author = | ngày = 28 tháng 4 năm 2017 | ngày truy cập = 14 tháng 9 năm 2024 | nơi xuất bản = | ngôn ngữ = }}</ref>

Năm 2014, ông trở về Việt Nam giao lưu với đọc giả tại [[Hà Nội]] và [[Thành phố Hồ Chí Minh]], nhân dịp ông xuất bản tập thơ ''Giỏ hoa thời mới'' tại Việt Nam.<ref name="source1">{{chú thích web | url = https://vnexpress.net/du-tu-le-ve-nuoc-giao-luu-nhan-xuat-ban-tap-tho-2954006.html | tiêu đề = Du Tử Lê về nước giao lưu nhân xuất bản tập thơ | author = | ngày = 20 tháng 2 năm 2014 | ngày truy cập = 14 tháng 9 năm 2024 | nơi xuất bản = [[VnExpress|VnExpress - Tin nhanh Việt Nam]] | ngôn ngữ = }}</ref> Sự kiện thơ của ông được xuất bản chính thức tại Việt Nam và việc ông trở về nước đã làm dấy lên nhiều tranh cãi trong cộng đồng người Việt tỵ nạn ở hải ngoại.<ref name="source2">https://www.bbc.com/vietnamese/world-49998174</ref> Nhà thơ Du Tử Lê chọn cách im lặng trước những chỉ trích trên.

Năm 2016, ông tham gia giao lưu với đọc giả tại [[Huế]] trong chương trình ''Giao lưu với Dao Tử Lê và bằng hữu'' do [[Tạp chí Sông Hương]] và Hội Nhà văn Thừa Thiên – Huế tổ chức.<ref>{{chú thích web | url = http://tapchisonghuong.com.vn/tap-chi/c360/n24731/Chieu-Du-Tu-Le-va-bang-huu-Cam-xuc-trong-khong-gian-nhu-don-u-lai.html | tiêu đề = Chiều "Du Tử Lê và bằng hữu": Cảm xúc trong không gian như dồn ứ lại - Tạp chí Sông Hương | author = | ngày = | ngày truy cập = 14 tháng 9 năm 2024 | nơi xuất bản = | ngôn ngữ = }}</ref>

Ông qua đời vào ngày 7 tháng 10 năm 2019 tại nhà riêng ở [[Garden Grove, California|Garden Grove]], [[California]], [[Hoa Kỳ]].<ref>{{chú thích web | url = https://tuoitre.vn/thi-si-du-tu-le-qua-doi-20191009140631653.htm | tiêu đề = Thi sĩ Du Tử Lê qua đời | author = | ngày = | ngày truy cập = 9 tháng 10 năm 2019 | nơi xuất bản = [[Tuổi Trẻ (báo)|Tuổi Trẻ Online]] | ngôn ngữ = }}</ref>

==Ý kiến trong và ngoài nước==
Tại hải ngoại, Du Tử Lê đã và đang có những thành công nhất định:
*Cho tới hôm nay, ông là nhà thơ [[châu Á]] duy nhất được phỏng vấn và có thơ đăng trên hai nhật báo lớn của Hoa Kỳ: ''Los Angeles Times'' ([[1983]]) và ''New York Times'' ([[1996]]).<ref>Theo tài liệu của Nhà báo Trọng Minh, đăng trong bộ sách Vẻ Vang Dân Việt, tập 4.</ref> Thơ ông cũng đã và đang được đưa vào giảng dạy, làm tài liệu nghiên cứu, đọc thêm tại một số trường đại học Hoa Kỳ và [[châu Âu]].
*Năm 1998, nhà xuất bản W. W. Norton, [[Thành phố New York|New York]] đã chọn Du Tử Lê vào một trong năm tác giả Việt Nam để in vào phần "Thế kỉ 20: thi ca Việt Nam" khi tái bản tuyển tập ''World Poetry An Anthology of Verse From Antiquity to Our Present Time'' (Tuyển tập Thi ca thế giới từ xưa đến nay).
*Trong cuốn ''Understanding Vietnam'', tác giả, giáo sư Neil L. Jamieson đã chọn dịch một bài thơ của Dư Tử Lê viết từ năm 1964. Cuốn sách này sau trở thành tài liệu giáo khoa, dùng để giảng dạy tại các đại học Berkeley, [[Đại học California tại Los Angeles|UCLA]], và Cambridge, London.
* Ông cũng là nhà thơ có nhiều tác phẩm được [[phổ nhạc]]. Trong số đó có nhiều ca khúc nổi tiếng như của nhạc sĩ [[Phạm Đình Chương]], với "Đêm nhớ trăng Sài Gòn", "Khi tôi chết hãy đem tôi ra biển", "Quê hương là người đó" ("Xa nguồn yêu thương"), [[Trần Duy Đức]] với "Chỉ nhớ người thôi đủ hết đời", "Em hiểu vì đâu chim gọi nhau", [[Nguyên Bích]] với "Hiến chương yêu", [[Đăng Khánh]] với "K. khúc của Lê", [[Anh Bằng]] với "Khúc Thụy Du", [[Phạm Duy]] với "Kiếp sau xin giữ lại đời cho nhau", [[Hoàng Quốc Bảo]] với "Người về như bụi", [[Từ Công Phụng]] với "Trên ngọn tình sầu", Phạm Anh Dũng với "Tôi Xa Người"... Từ những ca khúc này, ông đã tuyển chọn để thực hiện 3 [[CD]] ''K Khúc của Lê'' năm 2001.

Có thời gian ông không được hoan nghênh và biết đến nhiều ở trong nước. Điển hình là vào ngày ngày 18 tháng 8 năm 2005, báo ''Công an thành phố Hồ Chí Minh'' đã đăng bài "Bộ mặt ngạo mạn của Du Tử Lê" của hai tác giả Trọng Đức và Lê Nguyễn, phản hồi cho việc Nhà xuất bản Văn nghệ xuất bản tập thơ Du Tử Lê, với nhiều ý kiến công kích cả về thơ ca lẫn con người của ông.

[[Hoài Thanh]], trong một bài đọc trên Đài phát thanh Hà Nội đón [[giao thừa]] năm 1973, cũng gọi Du Tử Lê là nhà thơ tư bản "''nhận tiền của Mỹ ngụy dùng thơ văn lãng mạn để làm giảm sút tinh thần chiến đấu của thanh thiếu niên miền Nam Việt Nam''".{{fact}}

Tuy nhiên khi ông trở về Việt Nam giao lưu với đọc giả năm 2014, thì tuyển tập thơ của ông đã được xuất bản chính thức trong nước.<ref name="source1"/> Lúc đó dư luận người Việt tại hải ngoại có nhiều chỉ trích và tranh cãi về ông.<ref name="source2"/> Nhiều người nhận định ông có xu hướng hòa hợp và hòa giải với chính phủ Việt Nam, bằng việc giới thiệu các bài thơ của các thi sĩ trong nước như [[Hữu Thỉnh]], [[Lâm Thị Mỹ Dạ]], [[Nguyễn Minh Châu (nhà văn)|Nguyễn Minh Châu]] vào tuyển tập "Two Rivers: new Vietnamese writing from America and Vietnam" do Frank Stewart là chủ biên, bên cạnh các nhà thơ hải ngoại như [[Mai Thảo]], [[Đỗ Kh.]], [[Phan Nhiên Hạo]], [[Đinh Linh]], [[Barbara Trần]], [[Nguyễn Quí Đức]].<ref name="source2" />

Từ sau năm 2014 đến lúc mất năm 2019, phía chính quyền và báo chí trong nước bắt đầu bớt khắt khe về Du Tử Lê hơn. Ông tham gia phỏng vấn với nhiều tờ báo như Tuổi Trẻ, Thanh Niên...<ref>{{chú thích web | url = https://tuoitre.vn/du-tu-le-van-chuong-cuu-roi-toi-trong-nhung-ngay-luan-lac-20180622101448293.htm | tiêu đề = Du Tử Lê: 'Văn chương cứu rỗi tôi trong những ngày luân lạc...' | author = | ngày = | ngày truy cập = 14 tháng 9 năm 2024 | nơi xuất bản = [[Tuổi Trẻ (báo)|Tuổi Trẻ Online]] | ngôn ngữ = }}</ref><ref>{{chú thích web | url = https://thanhnien.vn/du-tu-le-va-nhung-dong-tho-vien-xu-post780381.html | tiêu đề = Du Tử Lê và những dòng thơ viễn xứ | author = | ngày = 12 tháng 8 năm 2018 | ngày truy cập = 14 tháng 9 năm 2024 | nơi xuất bản = | ngôn ngữ = }}</ref> Nhiều tập thơ khác cũng lần lượt được xuất bản như ''Chỉ nhớ người thôi, đủ hết đời'' (Công ty Văn hóa Phương Nam, 2017), ''Mẹ về biển Đông'' (Nhà xuất bản Hội Nhà văn, 2017), tuyển tập thơ ''Khúc thụy du'' (Phanbook, 2018), tuyển tập thơ ''Trên ngọn tình sầu'' và truyện dài ''Với nhau, một ngày nào'' (Saigon Books, 2018).<ref>{{chú thích web | url = https://thanhnien.vn/nha-tho-du-tu-le-da-theo-me-ve-bien-dong-post890754.html | tiêu đề = Nhà thơ Du Tử Lê đã theo mẹ về Biển Đông | author = | ngày = 10 tháng 10 năm 2019 | ngày truy cập = 14 tháng 9 năm 2024 | nơi xuất bản = | ngôn ngữ = }}</ref>

Trong cuốn nhặt truyện văn nhân, nhà thơ [[Văn công hùng|Văn Công Hùng]] nhận xét: "Ông hiền lành đến độ khó có thể hiền hơn. Nhưng ẩn trong ấy là sự thông minh, trí tuệ và lịch lãm."

==Tác phẩm==
Tính đến thời điểm 2014, Du Tử Lê đã xuất bản 58 tác phẩm đủ thể loại,<ref name=vne/> trong đó có thể kể đến:

===Ở Việt Nam===
*Thơ Du Tử Lê (1964)
*Năm Sắc Diện Năm Định Mệnh (1965)
*Tình khúc Tháng Mười Một (1966)
*Tay Gõ Cửa Đời (1970)
*Chung Cuộc (cùng viết với [[Mai Thảo]], 1969)
*Mắt Thù (1969)
*Ngửa Mặt (tiểu thuyết, 1969)
*Vốn Liếng Một Đời (1969)
*Qua Hình Bóng Khác (tiểu thuyết, 1970)
*Mùa thu hoa cúc (sách thiếu nhi, 1971)
*Sân trường mắt biếc (sách thiếu nhi, 1971)
*Chú Cuội buồn (sách thiếu nhi, 1971)
*Hoa phượng vàng (sách thiếu nhi, 1971)
*Một Đời Riêng (1972)
*Khóc lẻ loi Một Mình (1972)
* Giỏ hoa thời mới lớn (2014)<ref name="vne" />

===Ở nước ngoài===
*Thơ Tình (1996)
*Chỉ Như Mặt Khác Tấm Gương Soi (thơ 1997)
*Tiếng Kêu Nào Bên Kia Thời Tiết (truyện)
*Em và, mẹ và tôi là một nhé (bán hồi ký)
*Chỗ Một Đời Em Vẫn Để Dành
*Nhìn Nhau Chợt Thấy Ra Sông Núi
*Chấm Dứt Luân Hồi Em Bước Ra (1993)
*K.Khúc Của Lê
*Em Hiểu Vì Đâu Chim Gọi Nhau
*Quê Hương Là Người Đó
*Tôi – Ấu Thơ và Mẹ (hồi ký)
*Trường khúc Mẹ và Biển Đông (1989, 2002)
*[nếu cần,] hãy cho bài thơ một tên gọi!?! (2006)
*Trên ngọn tình sầu (tập tùy bút, 2011)

==Chú thích==
{{Tham khảo|2|refs=

<ref name=vne>
{{chú thích báo
|tác giả= Thất Sơn
|tác phẩm= Báo điện tử VnExpress
|url= http://giaitri.vnexpress.net/tin-tuc/sach/lang-van/du-tu-le-ve-nuoc-giao-luu-nhan-xuat-ban-tap-tho-2954006.html
|tên bài= Du Tử Lê về nước giao lưu nhân xuất bản tập thơ
|ngày= 20 tháng 2 năm 2014
|ngày truy cập= 20 tháng 10 năm 2015}}
</ref>

}}

==Liên kết ngoài==
*[http://www.dutule.com/D_1-2_2-80/ Trang nhà của Du Tử Lê] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101109014159/http://www.dutule.com/D_1-2_2-80/ |date = ngày 9 tháng 11 năm 2010}}
*[http://www.danchimviet.com/php/modules.php?name=News&file=comments&sid=485&tid=15267&mode=nested&order=&thold= Bài viết ''Bộ mặt ngạo mạn của Du Tử Lê'']{{Liên kết hỏng|date = ngày 6 tháng 3 năm 2021 |bot=InternetArchiveBot }} được đăng trên mạng Đàn Chim Việt Online.
*[http://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/2008/03/23/PoetDuTuLe_MLam/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080327211410/http://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/2008/03/23/PoetDuTuLe_MLam/ |date=2008-03-27 }} "Nhà thơ Du Tử Lê".
* [http://www.dutule.com/D_1-2_2-115_4-1042_5-10_6-1_17-75_14-1_15-2/ Đêm nhớ trăng Sài Gòn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141129225704/http://www.dutule.com/D_1-2_2-115_4-1042_5-10_6-1_17-75_14-1_15-2 |date = ngày 29 tháng 11 năm 2014}}, nhạc Phạm Đình Chương, qua tiếng hát Thái Thanh.
* Video [http://www.youtube.com/watch?v=6_Y5qBn54Qw&feature=related Vũ Khanh hát Khúc Thụy Du]
* Video Live [http://www.youtube.com/watch?v=3xeGncBG4aQ Tuấn Ngọc hát Khúc Thụy Du], nhạc Anh Bằng phổ thơ Du Tử Lê
* Video Live [http://www.youtube.com/watch?v=xYszePVBd10 Quang Tuấn hát Khúc Thụy Du]

{{Thời gian sống|1942|2019}}

[[Thể loại:Người Mỹ gốc Việt]]
[[Thể loại:Nhà thơ Việt Nam]]
[[Thể loại:Nhà thơ Việt Nam Cộng hòa]]
[[Thể loại:Nhà thơ gốc Việt]]
[[Thể loại:Người Hà Nam]]

title: Du Tử Lê

Sinh: Lê Cự Phách · 1942 · Kim Bảng, Hà Nam, Liên bang Đông Dương

Mất: 7 tháng 10 năm 2019 · Garden Grove, California, Hoa Kỳ

Bút danh: Du Tử Lê

Nghề nghiệp: Nhà thơ

Dân tộc: Kinh

Tác phẩm nổi bật: - Tay gõ cửa đời - Trên ngọn tình sầu - Khúc thụy du


text:
# Đa đa (chim)
Đa đa (Francolinus pintadeanus), còn gọi là gà gô, là loài chim thuộc họ Trĩ. Loài chim đa đa phân bố ở Campuchia, Trung Quốc, Ấn Độ, Lào, Myanma, Philippin, Thái Lan và Việt Nam. Môi trường sống tự nhiên của chim đa đa là các khu rừng khô cận nhiệt đới hoặc nhiệt đới và rừng nhiệt đới ẩm thấp.

## Mô tả
Chiều dài chim trung bình là 30–34 cm (12–13 in) và cân nặng 280–400 g (9,9–14,1 oz). Con mái nhỏ hơn con trống một chút.

title: Đa đa (chim)

wikitext:
{{Bảng phân loại
| name = Đa đa
| image = Francolinus pintadeanus hm.jpg
| status = LC
| status_system = IUCN3.1
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật có dây sống|Chordata]]
| classis = [[Chim|Aves]]
| ordo = [[Bộ Gà|Galliformes]]
| familia = [[Họ Trĩ|Phasianidae]]
| genus = ''[[Francolinus]]''
| species = '''''F. pintadeanus'''''
| binomial = ''Francolinus pintadeanus''
| binomial_authority = ([[Giovanni Antonio Scopoli|Scopoli]], 1786)
| synonyms =
| status_ref = <ref>{{IUCN|id=22678725 |title=''Francolinus pintadeanus'' |assessors=[[BirdLife International]] |version=2013.2 |year=2012 |access-date =ngày 26 tháng 11 năm 2013}}</ref>
}}
'''Đa đa''' ('''''Francolinus pintadeanus'''''), còn gọi là '''gà gô''', là loài chim thuộc [[họ Trĩ]]. Loài chim đa đa phân bố ở [[Campuchia]], [[Trung Quốc]], [[Ấn Độ]], [[Lào]], [[Myanmar|Myanma]], [[Philippines|Philippin]], [[Thái Lan]] và [[Việt Nam]].<ref>Long, John L. (1981). Introduced Birds of the World. Agricultural Protection Board of Western Australia, 21-493</ref> Môi trường sống tự nhiên của chim đa đa là các khu rừng khô cận nhiệt đới hoặc nhiệt đới và rừng nhiệt đới ẩm thấp.

==Mô tả==
Chiều dài chim trung bình là {{convert|30|-|34|cm|abbr=on}} và cân nặng {{convert|280|-|400|g|abbr=on}}. Con mái nhỏ hơn con trống một chút.<ref>{{chú thích sách|last1=Hume|first1=A.O.|last2=Marshall|first2=C.H.T.|title=Game Birds of India, Burmah and Ceylon|year=1880|publisher=A.O. Hume and C.H.T. Marshall|location=Calcutta|page=30|volume=II}}</ref>

== Hình ảnh ==
<gallery>
Tập tin:Chinese Francolin.jpg
</gallery>

==Chú thích==
{{Tham khảo|30em}}

==Tham khảo==
{{wikispecies|Francolinus pintadeanus}}
{{Thể loại Commons|Francolinus pintadeanus}}
* BirdLife International 2004. [http://www.iucnredlist.org/search/details.php/47008/all Francolinus pintadeanus]. [http://www.iucnredlist.org 2006 IUCN Red List of Threatened Species. ] Truy cập 10 tháng 7 năm 2007.

[[Thể loại:Francolinus|P]]
[[Thể loại:Chim Việt Nam|Đ]]
[[Thể loại:Chim Trung Quốc]]
[[Thể loại:Chim Ấn Độ]]
[[Thể loại:Động vật được mô tả năm 1786]]
[[Thể loại:Chim Philippines]]

{{Galliformes-stub}}

title: Tình trạng bảo tồn

Tình trạng bảo tồn: · Ít quan tâm (IUCN 3.1)

title: Phân loại khoa học

Ngành (phylum): Chordata

Lớp (class): Aves

Bộ (ordo): Galliformes

Họ (familia): Phasianidae

Chi (genus): Francolinus

Loài (species): F. pintadeanus

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Francolinus pintadeanus · (Scopoli, 1786)


text:
# Synemosyna smithi
Synemosyna smithi là một loài nhện trong họ Salticidae.
Loài này thuộc chi Synemosyna. Synemosyna smithi được Elizabeth Maria Gifford Peckham & George William Peckham miêu tả năm 1893.

title: Synemosyna smithi

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Synemosyna smithi''
| image =
| image_caption =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| unranked_classis = [[Arachnomorpha]]
| subphylum = [[Động vật Chân kìm|Chelicerata]]
| classis = [[Lớp Hình nhện|Arachnida]]
| ordo = [[Nhện|Araneae]]
| familia = [[Salticidae]]
| genus = ''[[Synemosyna]]''
| species = '''''S. smithi'''''
| binomial = ''Synemosyna smithi''
| binomial_authority = [[Elizabeth Maria Gifford Peckham|Peckham]] & [[George William Peckham|G. Peckham]], 1893
}}
'''''Synemosyna smithi''''' là một loài [[nhện]] trong họ [[Salticidae]].<ref>{{Reftabel|2012-Platnick|Spin}}</ref>

Loài này thuộc chi ''[[Synemosyna]]''. ''Synemosyna smithi'' được [[Elizabeth Maria Gifford Peckham]] & [[George William Peckham]] miêu tả năm 1893.

==Chú thích==
{{Tham khảo|30em}}

==Tham khảo==
* {{wikispecies nội dòng|Synemosyna smithi}}

[[Thể loại:Synemosyna]]

{{Salticidae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Phân ngành (subphylum): Chelicerata

(không phân hạng): Arachnomorpha

Lớp (class): Arachnida

Bộ (ordo): Araneae

Họ (familia): Salticidae

Chi (genus): Synemosyna

Loài (species): S. smithi

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Synemosyna smithi · Peckham & G. Peckham, 1893


text:
# Eccrita
Eccrita là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae. Hiện tại nó được Poole coi là đồng nghĩa của Lygephila, nhưng Beck đã xác nhận lại là một chi riêng biệt vào năm 1996.
Nếu là chi riêng biệt, nó chứa loài Eccrita ludicra Hübner, 1790, tuy thế nhiều học giả xếp nó vào chi Lygephila thành Lygephila ludicra

title: Eccrita

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| image =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| classis = [[Côn trùng|Insecta]]
| ordo = [[Bộ Cánh vẩy|Lepidoptera]]
| familia = [[Erebidae]]
| subfamilia = [[Toxocampinae]]
| genus = '''''Eccrita'''''
| genus_authority = Lederer, 1857
| name = ''Eccrita''
}}
'''''Eccrita''''' là một chi [[bướm đêm]] thuộc họ [[Erebidae]]. Hiện tại nó được Poole coi là đồng nghĩa của ''[[Lygephila]]'', nhưng Beck đã xác nhận lại là một chi riêng biệt vào năm 1996.

Nếu là chi riêng biệt, nó chứa loài ''[[Eccrita ludicra]]'' <small>Hübner, 1790</small>, tuy thế nhiều học giả xếp nó vào chi ''Lygephila'' thành ''[[Lygephila ludicra]]''

==Chú thích==
{{Tham khảo|30em}}

==Tham khảo==
* {{wikispecies-inline}}
*[http://www.nhm.ac.uk/jdsml/research-curation/projects/butmoth/GenusList3.dsml?searchPageURL=index.dsml&SUPERFAMIL=&FAMILYqtype=starts+with&FAMILY=noctuidae&SUBFAMILYqtype=starts+with&SUBFAMILY=&TRIBEqtype=starts+with&TRIBE=&SUBTRIBEqtype=starts+with&SUBTRIBE=&GENUSqtype=starts+with&GENUS=&AUTHORqtype=starts+with&AUTHOR=&YEARqtype=equals&YEAR=&sort=GENUS Natural History Museum Lepidoptera genus database]

[[Thể loại:Eccrita| ]]
[[Thể loại:Erebidae]]

{{Erebidae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Bộ (ordo): Lepidoptera

Họ (familia): Erebidae

Phân họ (subfamilia): Toxocampinae

Chi (genus): Eccrita · Lederer, 1857


text:
# Spiridens capillifer
Spiridens capillifer là một loài rêu trong họ Spiridentaceae. Loài này được Mitt. mô tả khoa học đầu tiên năm 1868.

title: Spiridens capillifer

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Spiridens capillifer''
| status =
| status_system =
| status_ref =
| image =
| image_caption =
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| divisio = [[Bryophyta]]
| classis = [[Sphagnopsida]]
| ordo = [[Sphagnales]]
| familia = [[Spiridentaceae]]
| genus = ''[[Spiridens]]''
| species = '''''S. capillifer'''''
| binomial = ''Spiridens capillifer''
| binomial_authority = Mitt., 1868
}}
'''''Spiridens capillifer''''' là một loài [[rêu]] trong họ [[Spiridentaceae]]. Loài này được Mitt. mô tả khoa học đầu tiên năm 1868.<ref>{{chú thích web|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/tro-35176279| title=''Spiridens capillifer''|access-date=ngày 11 tháng 6 năm 2014| author=The Plant List | year =2010}}</ref>

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

==Liên kết ngoài==
*{{commonscat-inline|Spiridens capillifer}}
*{{wikispecies-inline|Spiridens capillifer}}
*{{TRO|Spiridens capillifer|35176279|access-date=ngày 10 tháng 6 năm 2014}}

[[Thể loại:Spiridens]]
[[Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1868]]

{{Sphagnales-stub}}

title: Phân loại khoa học

Giới (regnum): Plantae

Ngành (divisio): Bryophyta

Lớp (class): Sphagnopsida

Bộ (ordo): Sphagnales

Họ (familia): Spiridentaceae

Chi (genus): Spiridens

Loài (species): S. capillifer

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Spiridens capillifer · Mitt., 1868


text:
# Cymodoce ruetzleri
Cymodoce ruetzleri là một loài chân đều trong họ Sphaeromatidae. Loài này được Kensley miêu tả khoa học năm 1984.

title: Cymodoce ruetzleri

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Cymodoce ruetzleri''
| image =
| image caption =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| familia = [[Sphaeromatidae]]
| classis = [[Lớp Giáp mềm|Malacostraca]]
| ordo = [[Bộ Chân đều|Isopoda]]
| genus = ''[[Cymodoce]]''
| species = '''''C. ruetzleri'''''
| binomial = ''Cymodoce ruetzleri''
| binomial_authority = [[Brian Frederick Kensley|Kensley]], 1984A
}}
'''''Cymodoce ruetzleri''''' là một loài [[Bộ Chân đều|chân đều]] trong họ [[Sphaeromatidae]]. Loài này được Kensley miêu tả khoa học năm 1984.<ref>Schotte, M. (2010). ''Cymodoce ruetzleri'' Kensley, 1984A. In: Schotte, M., Boyko, C.B, Bruce, N.L., Poore, G.C.B., Taiti, S., Wilson, G.D.F. (Eds) (2010). World Marine, Freshwater and Terrestrial Isopod Crustaceans database. Gebaseerd op informatie uit het [[Cơ sở dữ liệu sinh vật biển]], te vinden op http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=256978</ref>
==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

==Tham khảo==
* {{Wikispecies-inline}}

[[Thể loại:Cymodoce]]

{{Sphaeromatidae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Lớp (class): Malacostraca

Bộ (ordo): Isopoda

Họ (familia): Sphaeromatidae

Chi (genus): Cymodoce

Loài (species): C. ruetzleri

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Cymodoce ruetzleri · Kensley, 1984A


text:
# Xã Silver Creek, Quận Ida, Iowa
Xã Silver Creek (tiếng Anh: Silver Creek Township) là một xã thuộc quận Ida, tiểu bang Iowa, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 128 người.

title: Xã Silver Creek, Quận Ida, Iowa

wikitext:
{{Thông tin khu dân cư
 | tên bản địa = Silver Creek Township
 | ngôn ngữ tên bản địa = en
 | tên = Xã Silver Creek
 | settlement_type = [[Xã của Hoa Kỳ|Xã]]
 | tên hiệu =
 | khẩu hiệu =
 | hình nền trời =
 | hình cờ =
 | hình con dấu =
 | bản đồ = Map highlighting Silver Creek Township, Ida County, Iowa.svg
 | ctbd = Vị trí trong [[Quận Ida, Iowa|Quận Ida]], [[Iowa]]
| bản đồ 1 = Map of Iowa highlighting Ida County.svg
| ctbd1 = Vị trí quận Ida trong tiểu bang Iowa ở Hoa Kỷ
 | subdivision_type = [[Quốc gia]]
 | subdivision_type1 = [[Tiểu bang Hoa Kỳ|Tiểu bang]]
 | subdivision_type2 = [[Danh sách các quận ở Iowa|Quận]]
 | subdivision_name = [[Hoa Kỳ]]
 | subdivision_name1 = [[Iowa]]
 | subdivision_name2 = [[Quận Ida, Iowa|Quận Ida]]
 | established_title =
 | established_date =
 | established_title2 =
 | established_date2 =
 | government_type =
 | leader_title =
 | leader_tên =
 | area_magnitude =
 | area_total_sq_mi =
 | area_total_km2 =
 | area_land_sq_mi =
 | area_land_km2 =
 | area_water_sq_mi =
 | area_water_km2 =
 | area_urban_sq_mi =
 | area_urban_km2 =
 | area_metro_km2 =
 | area_metro_sq_mi =
 | population_as_of=2010
 | population_footnotes =
 | population_total = 128
 | population_urban =
 | population_metro =
 | population_density_sq_mi =
 | population_density_km2 =
 | timezone = [[Múi giờ miền Trung (Bắc Mỹ)|CST]]
 | utc_offset = -6
 | timezone_DST = '''CDT'''
 | utc_offset_DST = -5
 | latd = | latm = | lats = | latNS = N
 | longd = | longm = | longs = | longEW = W
 | elevation_footnotes=
 | elevation_ft =
 | elevation_m =
 | website =
 | footnotes =
}}
'''Xã Silver Creek''' ({{langx|en|Silver Creek Township}}) là một [[Xã của Hoa Kỳ|xã]] thuộc [[Quận Ida, Iowa|quận Ida]], tiểu bang [[Iowa]], [[Hoa Kỳ]]. Năm 2010, dân số của xã này là 128 người.<ref>{{chú thích web|url=http://www.census.gov/geo/www/gazetteer/gazetteer2010.html|title=2010 Census Gazetteer Files|publisher=[[Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ]]|access-date = ngày 7 tháng 10 năm 2012}}</ref>

==Chú thích==
{{tham khảo}}

==Tham khảo==
* [http://factfinder2.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=DEC_10_PL_GCTPL2.ST16&prodType=table American FactFinder]

{{Sơ khai Iowa}}

{{DEFAULTSORT:Silver Creek, Ida, Iowa}}
[[Thể loại:Xã của Iowa]]
[[Thể loại:Quận Ida, Iowa]]

title: Xã Silver Creek · Silver Creek Township

Quốc gia: Hoa Kỳ

Tiểu bang: Iowa

Quận: Quận Ida

title: Dân số (2010)

• Mùa hè (DST): CDT (UTC-5)


text:
# St. Lucas, Iowa
St. Lucas là một thành phố thuộc quận Fayette, tiểu bang Iowa, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của thành phố này là 143 người.

## Dân số
Dân số qua các năm:
- Năm 2000: 178 người.
- Năm 2010: 143 người.

title: St. Lucas, Iowa

wikitext:
{{Thông tin khu dân cư
 | tên chính thức = St. Lucas, Iowa
 | tên =Thành phố St. Lucas
 | tên hiệu =
 | khẩu hiệu =
 | hình nền trời =
 | hình cờ =
 | hình con dấu =
 | bản đồ = Fayette County Iowa Incorporated and Unincorporated areas St. Lucas Highlighted.svg
 | ctbd = Vị trí trong [[Quận Fayette, Iowa|Quận Fayette]], [[Iowa]]
 | bản đồ 1 =Map of USA IA.svg
 | ctbd1   =Vị trí bang Iowa, Hoa Kỳ
 | subdivision_type = [[Quốc gia]]
 | subdivision_type1 = [[Tiểu bang Hoa Kỳ|Tiểu bang]]
 | subdivision_type2 = [[Danh dách các quận ở Iowa|Quận]]
 | subdivision_name = [[Hoa Kỳ]]
 | subdivision_name1 = [[Iowa]]
 | subdivision_name2 = [[Quận Fayette, Iowa|Quận Fayette]]
 | established_title =
 | established_date =
 | established_title2 =
 | established_date2 =
 | government_type =
 | leader_title =
 | leader_tên =
 | area_magnitude =
 | area_total_sq_mi =
 | area_total_km2 =
 | area_land_sq_mi =
 | area_land_km2 =
 | area_water_sq_mi =
 | area_water_km2 =
 | area_urban_sq_mi =
 | area_urban_km2 =
 | area_metro_km2 =
 | area_metro_sq_mi =
 | population_as_of=2010
 | population_footnotes =
 | population_total = 143
 | population_urban =
 | population_metro =
 | population_density_sq_mi =
 | population_density_km2 =
 | timezone = [[Múi giờ miền Trung (Bắc Mỹ)|CST]]
 | utc_offset = -6
 | timezone_DST = '''CDT'''
 | utc_offset_DST = -5
 | latd = | latm =  | lats =  | latNS = N
 | longd =  | longm = | longs =  | longEW = W
 | elevation_footnotes=
 | elevation_ft =
 | elevation_m =
 | website =
 | footnotes =
}}
'''St. Lucas''' là một [[thành phố]] thuộc [[Quận Fayette, Iowa|quận Fayette]], tiểu bang [[Iowa]], [[Hoa Kỳ]]. Năm 2010, dân số của thành phố này là 143 người.<ref>{{chú thích web|url=http://www.census.gov/geo/www/gazetteer/gazetteer2010.html|title=2010 Census Gazetteer Files|publisher=[[Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ]]|accessdate = ngày 7 tháng 10 năm 2012}}</ref>

== Dân số ==
Dân số qua các năm:<ref>{{chú thích web|url=http://data.iowadatacenter.org/datatables/PlacesAll/plpopulation18502000.pdf|title=Total Population for Iowa's Incorporated Places: 1850-2000|accessdate = ngày 7 tháng 10 năm 2012}}</ref>
* Năm 2000: 178 người.
* Năm 2010: 143 người.

==Tham khảo==
{{Tham khảo}}

== Xem thêm ==
* [http://factfinder2.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=DEC_10_PL_GCTPL2.ST16&prodType=table American Finder]

{{Sơ khai Iowa}}

[[Thể loại:Thành phố của Iowa]]
[[Thể loại:Quận Fayette, Iowa]]

title: Thành phố St. Lucas

Quận: Quận Fayette

title: Dân số (2010)


text:
# Raveniola virgata
Raveniola virgata là một loài nhện trong họ Nemesiidae.
Raveniola virgata được miêu tả năm 1891 bởi Simon.

title: Raveniola virgata

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Raveniola virgata''
| image =
| image_caption =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| unranked_classis = [[Arachnomorpha]]
| subphylum = [[Động vật Chân kìm|Chelicerata]]
| classis = [[Lớp Hình nhện|Arachnida]]
| ordo = [[Nhện|Araneae]]
| familia = [[Nemesiidae]]
| genus = ''[[Raveniola]]''
| species = '''''R. virgata'''''
| binomial = ''Raveniola virgata''
| binomial_authority = [[Eugène Simon|Simon]], 1891
}}
'''''Raveniola virgata''''' là một loài [[nhện]] trong họ [[Nemesiidae]].<ref>{{aut|Platnick, Norman I.}} (2010): [http://research.amnh.org/entomology/spiders/catalog/ The world spider catalog], version 10.5. ''American Museum of Natural History''.</ref>

''Raveniola virgata'' được miêu tả năm 1891 bởi Simon.

==Chú thích==
{{Tham khảo|30em}}

==Tham khảo==
* {{wikispecies nội dòng|Raveniola virgata}}

[[Thể loại:Raveniola]]

{{Araneae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Họ (familia): Nemesiidae

Chi (genus): Raveniola

Loài (species): R. virgata

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Raveniola virgata · Simon, 1891


text:
# Karahasan, Malazgirt
Karahasan là một xã thuộc huyện Malazgirt, tỉnh Muş, Thổ Nhĩ Kỳ. Dân số thời điểm năm 2011 là 628 người.

title: Karahasan, Malazgirt

wikitext:
{{Thông tin khu dân cư
|name = Karahasan
|other_name =
|native_name =
|settlement_type = Xã
|image_skyline =
|imagesize =
|image_caption =
|image_map =
|pushpin_map =
|pushpin_label_position =right
|pushpin_map_caption =Vị trí ở Thổ Nhĩ Kỳ
|coordinates_display = inline,title
|coordinates_region =
|subdivision_type = [[Quốc gia]]
|subdivision_name ={{flag|Thổ Nhĩ Kỳ}}
|subdivision_type1 =[[Phân cấp hành chính Thổ Nhĩ Kỳ|Tỉnh]]
|subdivision_name1 = [[Muş (tỉnh)|Muş]]
|subdivision_type2 = [[Phân cấp hành chính Thổ Nhĩ Kỳ|Huyện]]
|subdivision_name2 = [[Malazgirt]]
|leader_title =
|leader_name =
|established_title =
|established_date =
|area_total_km2 =
|population_as_of = 2011
|population_footnotes =
|population_total =628 người
|population_density_km2 =
|timezone=[[Giờ Đông Âu|EET]]
|utc_offset=+2
|timezone_DST=[[Giờ mùa hè Đông Âu|EEST]]
|utc_offset_DST=+3
|latd=|latm=|lats=|latNS=N
|longd=|longm=|longs=|longEW=E
|elevation_footnotes =
|elevation_m =
|elevation_ft =
|website =
|footnotes =
}}

'''Karahasan''' là một [[Phân cấp hành chính Thổ Nhĩ Kỳ|xã]] thuộc huyện [[Malazgirt]], tỉnh [[Muş (tỉnh)|Muş]], [[Thổ Nhĩ Kỳ]]. Dân số thời điểm năm 2011 là 628 người.<ref>{{Chú thích web|url=http://rapor.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?adnksdb2&ENVID=adnksdb2Env&report=wa_idari_yapi_10sonrasi.RDF&p_il1=49&p_yil=2011&p_dil=1&desformat=html|nhà xuất bản=Viện thống kê Thổ Nhĩ Kỳ|tiêu đề=Cities, towns and villages in Muş|ngày truy cập=ngày 23 tháng 9 năm 2012|archive-date=2012-07-16|archive-url=https://archive.today/20120716204902/http://rapor.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?adnksdb2&ENVID=adnksdb2Env&report=wa_idari_yapi_10sonrasi.RDF&p_il1=49&p_yil=2011&p_dil=1&desformat=html|url-status=bot: unknown}}</ref>

==Chú thích==
{{Tham khảo}}

==Tham khảo==

[[Thể loại:Làng thuộc tỉnh Muş]]

{{Muş-geo-stub}}

title: Karahasan

Quốc gia: Thổ Nhĩ Kỳ

Tỉnh: Muş

Huyện: Malazgirt

title: Dân số (2011)

• Tổng cộng: 628 người

• Mùa hè (DST): EEST (UTC+3)


text:
# Basitropis furtiva
Basitropis furtiva là một loài bọ cánh cứng thuộc chi Basitropis, trong họ Anthribidae. Loài này được Frieser, R. mô tả khoa học lần đầu tiên năm 2004.

title: Basitropis furtiva

wikitext:
{{Nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Basitropis furtiva''
| status =
| image =
| image_caption =
| domain =
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Arthropoda]]
| classis = [[Insecta]]
| ordo = [[Coleoptera]]
| familia = [[Anthribidae]]
| genus = [[Basitropis]]
| species = '''Basitropis furtiva'''
| binomial = Basitropis furtiva
| binomial_authority = Frieser, R., 2004
| range_map =
| range_map_caption =
| image2 =
| image2_caption =
| subphylum = [[Hexapoda]]
| superfamilia = [[Curculionoidea]]
| synonyms =             }}

'''''Basitropis furtiva''''' là một loài [[bọ cánh cứng]] thuộc chi ''[[Basitropis]]'', trong họ [[Anthribidae]].<ref name="COL" /><ref name="source" /> Loài này được Frieser, R. mô tả khoa học lần đầu tiên năm 2004.<ref name = "col30153978"/>

== Tham khảo ==

<references>
<ref name = "COL">{{chú thích web|url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 30153978|access-date= 2019-11-11|archive-date= 2019-12-18|archive-url= https://web.archive.org/web/20191218203746/http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|url-status= dead}}</ref>
<ref name = "col30153978">Frieser, R. (2004) ''Einige neue Arten aus der Gattung Basitropis Jekel (1855) (Coleoptera: Anthribidae)'' , Acta coleopterologica, 20(2): 3-11.</ref>
<ref name = "source">Alonso-Zarazaga M.A. & Lyal C.H.C. (authors), Sánchez-Ruiz M. (technical editor). (2019). WTaxa: Electronic Catalogue of Weevil names (Curculionoidea) (version Oct 2016). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2019 Annual Checklist (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds.). Digital resource at www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2019. Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X.</ref>
</references>

[[Thể loại:Bọ cánh cứng được mô tả năm 2004]]
[[Thể loại:Basitropis|furtiva]]

{{Basitropis-stub}}

title: Phân loại khoa học

Phân ngành (subphylum): Hexapoda

Bộ (ordo): Coleoptera

Liên họ (superfamilia): Curculionoidea

Họ (familia): Anthribidae

Chi (genus): Basitropis

Loài (species): Basitropis furtiva

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Basitropis furtiva · Frieser, R., 2004


text:
# Granges-Narboz
Granges-Narboz là một xã trong vùng hành chính Franche-Comté, thuộc tỉnh Doubs, quận Pontarlier, tổng Pontarlier. Tọa độ địa lý của xã là 46° 52' vĩ độ bắc, 06° 18' kinh độ đông. Granges-Narboz nằm trên độ cao trung bình là 839 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 808 mét và điểm cao nhất là 1025 mét. Xã có diện tích 16.22 km², dân số vào thời điểm 2005 là 652 người; mật độ dân số là 40 người/km².

## Thông tin nhân khẩu
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 |
| ---- | ---- | ---- | ---- | ---- | ---- |
| 217  | 249  | 401  | 434  | 519  | 627  |

## Địa điểm tham quan
Nhà thờ Sainte-Brigide được xây từ năm 1632.

title: Granges-Narboz

wikitext:
{{Bảng thông tin thành phố Pháp
|name=Granges-Narboz
|image=
|caption=
|image_map=France_jms.png
|x=210
|y=129
|lat_long={{coord|46|52|48|N|6|18|41|E|region:FR_type:city}}
|insee=25293
|postal_code=25300
|région=[[Franche-Comté]]
|département=[[Doubs]]
|arrondissement=Pontarlier
|canton=Pontarlier
|mayor=
|term=
|intercomm=Larmont
|elevation_min_m=808|elevation_max_m=1025
|area_km2=16.22
|population=627
|date-population=1999
|density_km2=39|}}

'''Granges-Narboz''' là một [[xã của Pháp|xã]] trong vùng hành chính [[Franche-Comté]], thuộc [[tỉnh (Pháp)|tỉnh]] [[Doubs]], [[quận của Pháp|quận]] [[Pontarlier (quận)|Pontarlier]], [[tổng của Pháp|tổng]] [[Pontarlier (tổng)|Pontarlier]]. Tọa độ địa lý của xã là 46° 52' vĩ độ bắc, 06° 18' kinh độ đông. Granges-Narboz nằm trên độ cao trung bình là 839 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 808 mét và điểm cao nhất là 1025 mét. Xã có diện tích 16.22 km², dân số vào thời điểm [[2005]] là 652 người; mật độ dân số là 40 người/km².

==Thông tin nhân khẩu==
{{Bảng phát triển dân số|
1962= 217|
1968= 249|
1975= 401|
1982= 434|
1990= 519|
1999= 627|
}}

==Địa điểm tham quan==
Nhà thờ ''Sainte-Brigide'' được xây từ năm [[1632]].

==Xem thêm==
*[[Xã của tỉnh Doubs]]

==Tham khảo==
{{Tham khảo}}<!--added under references heading by script-assisted edit-->
*[http://www.insee.fr/en/home/home_page.asp INSEE] {{en icon}}
*[http://www.ign.fr/rubrique.asp?rbr_id=1&lng_id=EN IGN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080816182823/http://www.ign.fr/rubrique.asp?rbr_id=1&lng_id=EN |date=2008-08-16 }} {{en icon}}

{{Xã của Doubs}}

{{DEFAULTSORT:Grangesnarboz}}
[[Thể loại:Xã của Doubs]]

{{Doubs-stub}}

title: Hành chính

Quốc gia: Pháp

Vùng: Bourgogne-Franche-Comté

Tỉnh: Doubs

Quận: Pontarlier

Tổng: Pontarlier

Liên xã: Larmont

title: Thống kê

Diện tích đất1: 16,22 km2 (6,26 dặm vuông Anh)

Thống kê: 2 Dân số không tính hai lần: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần.


text:
# Agalychnis spurrelli
Agalychnis spurrelli (tên tiếng Anh: Gliding Tree Frog) là một loài ếch thuộc họ Nhái bén.
Loài này có ở Colombia, Costa Rica, Ecuador, và Panama.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và đầm nước ngọt có nước theo mùa.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

title: Agalychnis spurrelli

wikitext:
{{Bảng phân loại
| status = LC
| status_system = IUCN3.1
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật có dây sống|Chordata]]
| classis = [[Động vật lưỡng cư|Amphibia]]
| ordo = [[Bộ Không đuôi|Anura]]
| familia = [[Họ Nhái bén|Hylidae]]
| genus = ''[[Agalychnis]]''
| species = '''''A. spurrelli'''''
| binomial = ''Agalychnis spurrelli''
| binomial_authority = [[George Albert Boulenger|Boulenger]], [[1913]]
| synonyms =
| image = Agalychnis litodryas01.jpg
| range_map = Agalychnis spurrelli map-fr.svg
| status_ref = <ref name=iucn>{{IUCN2013.1 |assessors=Karl-Heinz Jungfer, Wilmar Bolívar, Brian Kubicki, Federico Bolaños, Gerardo Chaves, Frank Solís, Roberto Ibáñez, Jay Savage, César Jaramillo, Querube Fuenmayor |year=2008 |id=55295 |title=Agalychnis spurrelli |downloaded=2013-12-21 }}</ref>
| name = ''Agalychnis spurrelli''
}}
'''''Agalychnis spurrelli''''' (tên tiếng Anh: ''Gliding Tree Frog'') là một loài [[bộ Không đuôi|ếch]] thuộc [[họ Nhái bén]].
Loài này có ở [[Colombia]], [[Costa Rica]], [[Ecuador]], và [[Panama]].
[[Môi sinh|Môi trường sống]] tự nhiên của chúng là [[rừng]] ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và [[đầm nước]] ngọt có nước theo mùa.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì [[mất môi trường sống]].
== Hình ảnh ==
<gallery>
Tập tin:Agalychnis litodryas02.jpg
</gallery>

==Tham khảo==

{{tham khảo}}
* Jungfer, K.-H., Bolívar, W., Kubicki, B., Bolaños, F., Chaves, G., Solís, F., Ibáñez, R., Savage, J., Jaramillo, C. & Fuenmayor, Q. 2004. [http://www.iucnredlist.org/search/details.php/55295/all Agalychnis spurrelli]. [http://www.iucnredlist.org 2006 IUCN Red List of Threatened Species. ] Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

== Liên kết ngoài ==
{{commonscat-inline|Agalychnis spurrelli}}

[[Thể loại:Chi Nhái mắt đỏ]]
[[Thể loại:Động vật được mô tả năm 1913]]

{{Hylidae-stub}}

title: Tình trạng bảo tồn

title: Phân loại khoa học

Lớp (class): Amphibia

Bộ (ordo): Anura

Họ (familia): Hylidae

Chi (genus): Agalychnis

Loài (species): A. spurrelli

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần:
Agalychnis spurrelli · Boulenger, 1913
·


text:
# Disterigma cuspidatum
Disterigma cuspidatum là một loài thực vật có hoa trong họ Thạch nam. Loài này được (Planch. ex Wedd.) Nied. mô tả khoa học đầu tiên năm 1889.

title: Disterigma cuspidatum

wikitext:
{{tiêu đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Disterigma cuspidatum''
| status =
| status_system =
| status_ref =
| image =
| image_caption =
| regnum = [[Thực vật|Plantae]]
| unranked_divisio = [[Thực vật có hoa|Angiospermae]]
| unranked_classis = [[Thực vật hai lá mầm thật sự|Eudicots]]
| ordo = [[Ericales]]
| familia = [[họ Thạch nam|Ericaceae]]
| genus = ''[[Disterigma]]''
| species = '''''D. cuspidatum'''''
| binomial = ''Disterigma cuspidatum''
| binomial_authority = ([[Jules Émile Planchon|Planch.]] ex [[Hugh Algernon Weddell|Wedd.]]) [[Franz Josef Niedenzu|Nied.]]
}}
'''''Disterigma cuspidatum''''' là một loài [[thực vật có hoa]] trong [[họ Thạch nam]]. Loài này được (Planch. ex Wedd.) Nied. mô tả khoa học đầu tiên năm 1889.<ref>{{chú thích web|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2773216| title=''Disterigma cuspidatum''|accessdate=ngày 7 tháng 6 năm 2013| author=The Plant List | year =2010}}</ref>

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

==Liên kết ngoài==
*{{commonscat-inline|Disterigma cuspidatum}}

*{{wikispecies-inline|Disterigma cuspidatum}}
*{{IPNI2|Disterigma cuspidatum|82293-2|accessdate=ngày 7 tháng 6 năm 2013}}

[[Thể loại:Disterigma]]
[[Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1889]]

{{Vaccinioideae-stub}}

title: Phân loại khoa học

(không phân hạng): Angiospermae Eudicots

Bộ (ordo): Ericales

Họ (familia): Ericaceae

Chi (genus): Disterigma

Loài (species): D. cuspidatum

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Disterigma cuspidatum · (Planch. ex Wedd.) Nied.


text:
# Germainvilliers
Germainvilliers là một xã thuộc tỉnh Haute-Marne trong vùng Grand Est đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 350 mét trên mực nước biển.

title: Germainvilliers

wikitext:
{{Bảng thông tin thành phố Pháp
|name  = Germainvilliers
|region  = [[Grand Est]]
|department  = [[Haute-Marne]]
|arrondissement = [[Chaumont (quận)|Chaumont]]
|canton  = [[Tổng Bourmont|Bourmont]]
|INSEE  = 52217
|postal code = 52150
|mayor  = Jean-Claude Laumont
|term  = 2001–2008
|intercommunality =
|longitude  = 5.64583333333
|latitude  = 48.1172222222
|elevation m = 350
|elevation min m =
|elevation max m =
|area km2  = 6.6
|population  = 88
|population date = 1999
}}

'''Germainvilliers''' là một [[Xã của Pháp|xã]] thuộc [[tỉnh (Pháp)|tỉnh]] [[Haute-Marne]] trong [[vùng của Pháp|vùng]] [[Grand Est]] đông bắc nước [[Pháp]]. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 350 [[mét]] trên [[mực nước biển]].

{{Xã của Haute-Marne}}

==Tham khảo==
{{tham khảo}}

[[Thể loại:Xã của Haute-Marne]]

{{HauteMarne-stub}}

title: Hành chính

Vùng: Grand Est

Tỉnh: Haute-Marne

Quận: Chaumont

Tổng: Bourmont

Xã (thị) trưởng: Jean-Claude Laumont · (2001–2008)

title: Thống kê

Độ cao: 350 m (1.150 ft) bình quân

Diện tích đất1: 6,6 km2 (2,5 dặm vuông Anh)

Thống kê: 1 Dữ liệu địa chính Pháp loại trừ các hồ và ao lớn hơn 1 km² (0.386 dặm vuông hoặc 247 acre) cũng như các cửa sông.


text:
# David Jervis
David John Jervis (sinh ngày 18 tháng 1 năm 1982) là một cựu cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Anh thi đấu ở Football League cho Mansfield Town.

title: David Jervis

wikitext:
{{short description|cầu thủ bóng đá người Anh}}
{{Infobox football biography
| name           = David Jervis
| image          =
| fullname       = David John Jervis<ref name="ENFA">{{ENFA}}</ref>
| birth_date     = {{birth date and age|df=y|1982|1|18}}
| birth_place    = [[Retford]], [[Anh]]<ref name="ENFA"/>
| death_date     =
| position       = [[Hậu vệ (bóng đá)|Hậu vệ]]
| years1         = 2000-2003 | clubs1  = [[Mansfield Town F.C.|Mansfield Town]]             | caps1  = 30 | goals1  = 0
| years2         = 2003      | clubs2  = [[Gainsborough Trinity F.C.|Gainsborough Trinity]] | caps2  =    | goals2  =
| years3         = 2003      | clubs3  = [[Kettering Town F.C.|Kettering Town]]             | caps3  =    | goals3  =
| totalcaps      = 30 | totalgoals = 0
}}
'''David John Jervis''' (sinh ngày 18 tháng 1 năm [[1982]]) là một cựu [[cầu thủ bóng đá]] chuyên nghiệp người [[Anh]] thi đấu ở [[English Football League|Football League]] cho [[Mansfield Town F.C.|Mansfield Town]].<ref name="ENFA"/><ref>{{Hugman|10165}}</ref>

==Tham khảo==
{{tham khảo}}

{{sơ khai}}

{{DEFAULTSORT:Jervis, David}}
[[Thể loại:Sinh năm 1982]]
[[Thể loại:Nhân vật còn sống]]
[[Thể loại:Cầu thủ bóng đá Anh]]
[[Thể loại:Hậu vệ bóng đá]]
[[Thể loại:Cầu thủ bóng đá English Football League]]
[[Thể loại:Cầu thủ bóng đá Mansfield Town F.C.]]
[[Thể loại:Cầu thủ bóng đá Gainsborough Trinity F.C.]]
[[Thể loại:Cầu thủ bóng đá Kettering Town F.C.]]
[[Thể loại:Cầu thủ bóng đá nam Anh]]
[[Thể loại:Hậu vệ bóng đá nam]]

title: David Jervis

Tên đầy đủ: David John Jervis

Nơi sinh: Retford, Anh

Vị trí: Hậu vệ

title: Sự nghiệp cầu thủ chuyên nghiệp*

Năm: Đội · ST · (BT)

Mansfield Town · 30 · (0)

Gainsborough Trinity
Kettering Town

Sự nghiệp cầu thủ chuyên nghiệp*: *Số trận ra sân và số bàn thắng ở câu lạc bộ tại giải quốc gia