text:
# امپراتوری ماجاپاهیت
ماجاپاهیت (اندونزیایی: Majapahit) یک امپراتوری هندو-دریایی جاوه‌ای در جنوب شرقی آسیا بود که از سال ۱۲۹۳ تا حدود ۱۵۲۷ بر جزیره جاوا (بخشی از اندونزی امروزی) حکومت می‌کرد. ماجاپاهیت در دوران هایام ووروک که دوران سلطنت وی از ۱۳۵۰ تا ۱۳۸۹ میلادی بود، با فتوحاتش در جنوب شرقی آسیا گسترش یافت و به اوج شکوه خود رسید. طبق نوشته‌هایی مربوط به سال ۱۳۶۵ میلادی، امپراتوری ماجاپاهیت ۹۸ بخش را از سوماترا تا گینه نو، شامل بخش‌هایی از اندونزی، سنگاپور، مالزی، برونئی، تایلند جنوبی، تیمور شرقی و جنوب غربی فیلیپین (به ویژه مجمع‌الجزایر سولو)، در بر می‌گرفت. اگرچه دامنه نفوذ ماجاپاهیت هنوز بین مورخان موضوع بحث است. ماهیت روابط و تأثیرات ماجاپاهیت بر کشورهای دست‌نشانده و همچنین وضعیت آن به عنوان یک امپراتوری هنوز بحث‌برانگیز است.
ماجاپاهیت یکی از واپسین امپراتوری‌های بزرگ هندو در منطقه بود و به عنوان یکی از بزرگترین و قدرتمندترین امپراتوری‌های تاریخ اندونزی و جنوب شرقی آسیا در نظر گرفته می‌شود و بعضاً به عنوان نمونه‌ای از مرزهای نوین اندونزی دیده می‌شود. نفوذ ماجاپاهیت بسیار فراتر از قلمرو امروزی اندونزی بود و بسیار مورد پژوهش قرار گرفته‌است.

title: امپراتوری ماجاپاهیت

wikitext:
{{Infobox country
| conventional_long_name = امپراتوری ماجاپاهیت
| common_name            = ماجاپاهیت
| native_name            = {{small|{{native name|jv| ꦤꦒꦫꦶꦏꦫꦗꦤ꧀ꦩꦗꦥꦲꦶꦠ꧀}}}}{{سخ}}{{small|{{native name|ban| ᬧ᭄ᬭᬚᬫᬚᬧᬳᬶᬢ᭄}}}}
| religion               = [[هندوئیسم]]، [[آیین بودایی|بودایی‌گری]]،  کجاون ، [[زنده‌انگاری]]
| p1                     = سینگاساری
| s1                     = سلطان‌نشین دماک
| s2                     = پادشاهی بالی
| year_start             = ۱۲۹۳
| year_end               = ۱۵۲۷
| date_start             = ۱۰ نوامبر<ref name="NGI Trowulan">{{cite web | title = 10 November, Hari Berdirinya Majapahit | author = Mahandis Y. Thamrin | publisher = National Geographic Indonesia | date = September 2012 | url = http://nationalgeographic.co.id/berita/2013/11/10-november-hari-berdirinya-majapahit | language = id | access-date = 27 May 2015 | archive-date = 26 مه 2015 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150526213546/http://nationalgeographic.co.id/berita/2013/11/10-november-hari-berdirinya-majapahit }}</ref>
| date_end               =
| event_start            = تاج‌گذاری
| event_end              = سقوط به دست [[Demak Sultanate|دماک]]
| image_flag             = Majapahit fictitious flag.svg
| image_coat             = Surya Majapahit Gold.svg
| symbol_type            = [[Surya Majapahit]]
| image_map              = Majapahit Empire.svg
| image_map_caption      = اوج امپراتوری ماجاپاهیت در سال ۱۳۶۵ میلادی<ref>{{Cite journal | doi = 10.2307/2754037 | jstor = 2754037 | title = Problems of Indonesian Historiography | journal = Pacific Affairs | volume = 38 | issue = 3/4 | pages = 353–359 | year = 1965 | last1 = Hall | first1 = D. G. E.}}</ref>
| capital                = ماجاپاهیت، ویلواتیکتا
| common_languages       = [[زبان کاوی|کاوی]] (اصلی)، [[زبان سانسکریت|سانسکریت]] (مذهبی)
| government_type        = پادشاهی
| title_leader           = راجا
| leader1                = [[رادن ویجایا]]
| year_leader1           = ۱۲۹۵–۱۳۰۹
| leader2                =[[هایام ووروک]]
| year_leader2           = ۱۳۵۰–۱۳۸۹
| leader3                = اودارا
| year_leader3           = ۱۴۹۸–۱۵۲۷
| deputy1                = [[گاجاه مادا]]
| year_deputy1           = ۱۳۳۶–۱۳۶۴
| title_deputy           = ''ماهاپاتی''
| currency               = سکه‌های طلا و نقره محلی، [[Cash coins in Indonesia|کپنگ]]<ref>{{Cite book | editor1-last = Ooi | editor1-first = Keat Gin | title = Southeast Asia: a historical encyclopedia, from Angkor Wat to East Timor (3 vols) | url = http://www.ebook3000.com/dictionary/Southeast-Asia--A-Historical-Encyclopedia--From-Angkor-Wat-to-East-Timor--3-Volume-Set-_132751.html | year = 2004 | publisher = [[ABC-CLIO]] | location = Santa Barbara | oclc = 646857823 | isbn = 978-1-57607-770-2 | access-date = ۲۹ دسامبر ۲۰۲۰ | archive-date = ۸ اوت ۲۰۱۶ | archive-url = https://web.archive.org/web/20160808051416/http://www.ebook3000.com/dictionary/Southeast-Asia--A-Historical-Encyclopedia--From-Angkor-Wat-to-East-Timor--3-Volume-Set-_132751.html | url-status = dead }}</ref>
| demonym                =
| area_km2               =
|area_rank=|GDP_PPP=|GDP_PPP_year=|HDI=|HDI_year=|today=}}
'''ماجاپاهیت''' (اندونزیایی: Majapahit) یک [[امپراتوری]] [[هندوئیسم|هندو]]-[[امپراتوری دریایی|دریایی]] [[مردمان جاوه‌ای|جاوه‌ای]] در [[جنوب شرق آسیا|جنوب شرقی آسیا]] بود که از سال ۱۲۹۳ تا حدود ۱۵۲۷ بر جزیره [[جاوه|جاوا]] (بخشی از [[اندونزی]] امروزی) حکومت می‌کرد. ماجاپاهیت در دوران [[هایام ووروک]] که دوران سلطنت وی از ۱۳۵۰ تا ۱۳۸۹ میلادی بود، با فتوحاتش در جنوب شرقی آسیا گسترش یافت و به اوج شکوه خود رسید. طبق نوشته‌هایی مربوط به سال ۱۳۶۵ میلادی، امپراتوری ماجاپاهیت ۹۸ بخش را از [[سوماترا]] تا [[گینه نو]]، شامل بخش‌هایی از [[اندونزی]]، [[سنگاپور]]، [[مالزی]]، [[برونئی]]، [[تایلند]] جنوبی، [[تیمور شرقی]] و جنوب غربی [[فیلیپین]] (به ویژه [[مجمع‌الجزایر سولو]])، در بر می‌گرفت.<ref>[https://web.archive.org/web/20110708185756/http://www.indonesianhistory.info/map/majapahit.html Majapahit Overseas Empire, Digital Atlas of Indonesian History]</ref> اگرچه دامنه نفوذ ماجاپاهیت هنوز بین مورخان موضوع بحث است.<ref name="M Wood">{{Cite journal|last=Wood|first=Michael|title=The Borderlands of Southeast Asia Chapter 2: Archaeology, National Histories, and National Borders in Southeast Asia|url=http://mercury.ethz.ch/serviceengine/Files/ISN/142914/ichaptersection_singledocument/54578174-4114-4470-a6d4-6fe4a4b376e3/en/Chapter+2.pdf|page=36|archive-url=https://web.archive.org/web/20150505003223/http://mercury.ethz.ch/serviceengine/Files/ISN/142914/ichaptersection_singledocument/54578174-4114-4470-a6d4-6fe4a4b376e3/en/Chapter+2.pdf|archive-date=5 May 2015|access-date=4 May 2015}}</ref><ref name="Britannica-Majapahit">{{Cite encyclopedia|title=Indonesia, The Majapahit Era|encyclopedia=Britannica|url=https://www.britannica.com/place/Indonesia/The-Majapahit-era}}</ref> ماهیت روابط و تأثیرات ماجاپاهیت بر کشورهای دست‌نشانده و همچنین وضعیت آن به عنوان یک [[امپراتوری]] هنوز بحث‌برانگیز است.<ref name="Sastrawan">{{Cite web|first=Wayan Jarrah|last=Sastrawan|date=2020-01-09|title=Was Majapahit really an empire?|url=https://www.newmandala.org/was-majapahit-really-an-empire/|accessdate=2020-11-01|website=New Mandala|language=en-AU}}</ref>

ماجاپاهیت یکی از واپسین امپراتوری‌های بزرگ هندو در منطقه بود و به عنوان یکی از بزرگترین و قدرتمندترین امپراتوری‌های تاریخ اندونزی و جنوب شرقی آسیا در نظر گرفته می‌شود و بعضاً به عنوان نمونه‌ای از مرزهای نوین اندونزی دیده می‌شود.<ref name="JPMajapahit">{{Cite news|title=Tracing the glory of Majapahit|last=Sita W. Dewi|date=9 April 2013|work=The Jakarta Post|url=http://www.thejakartapost.com/news/2013/04/09/tracing-glory-majapahit.html|accessdate=5 February 2015}}</ref> نفوذ ماجاپاهیت بسیار فراتر از قلمرو امروزی اندونزی بود و بسیار مورد پژوهش قرار گرفته‌است.<ref>Prapantja, Rakawi, trans. by Theodore Gauthier Pigeaud, ''Java in the 14th Century, A Study in Cultural History: The Negara-Kertagama by Rakawi Prapanca of Majapahit, 1365 AD'' (The Hague, Martinus Nijhoff, 1962), vol. 4, p. 29. 34</ref><ref>G.J. Resink, ''Indonesia’s History Between the Myths: Essays in Legal History and Historical Theory'' (The Hague: W. van Hoeve, 1968), p. 21.</ref>

== جستارهای وابسته ==
* [[تاریخ اندونزی]]

== منابع ==
{{پانویس|30em|۲}}

== پیوند به بیرون ==
{{رده انبار|Majapahit}}
* [http://www.eastjava.com/books/trowulan/history/history.html A Short History of Majapahit]
* [http://www.eastjava.com/books/majapahit/ Memoirs of Majapahit Kingdom]
* [http://users.skynet.be/network.indonesia/ni4001c6.htm A brief history of Majapahit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070101051340/http://users.skynet.be/network.indonesia/ni4001c6.htm |date=1 ژانویه 2007 }}
* [https://web.archive.org/web/20120125090000/http://sejarahnasional.org/index.php/kerajaan-nusantara/1-terjemahan-manuskrip-nagarakertagama A Complete Transcription of Majapahit Royal Manuscript of Nagarakertagama from SejarahNasional.org an National History Website]

{{امپراتوری‌ها}}
{{داده‌های کتابخانه‌ای}}

[[رده:ماجاپاهیت]]
[[رده:کشورهای جزیره‌ای]]
[[رده:شهرستان‌های پیشین در تاریخ اندونزی]]
[[رده:امپراتوری‌های پیشین آسیا]]
[[رده:کشورهای سابق در تاریخ مالزی]]
[[رده:ایالت‌ها و قلمروهای منحل‌شده در ۱۵۲۷ (میلادی)]]
[[رده:انحلال‌های ۱۵۲۷ (میلادی) در آسیا]]
[[رده:یادکردهای دارای منبع به زبان چینی]]
[[رده:یادکردهای دارای منبع به زبان اندونزیایی]]
[[رده:کشورهای پیشین]]

title: امپراتوری ماجاپاهیت · ꦤꦒꦫꦶꦏꦫꦗꦤ꧀ꦩꦗꦥꦲꦶꦠ꧀ (جاوه‌ای) · ᬧ᭄ᬭᬚᬫᬚᬧᬳᬶᬢ᭄ (بالیایی) · ماجاپاهیت

پایتخت: ماجاپاهیت، ویلواتیکتا

زبان(های) رایج: کاوی (اصلی)، سانسکریت (مذهبی)

دین(ها): هندوئیسم، بودایی‌گری، کجاون ، زنده‌انگاری

حکومت: پادشاهی

رادن ویجایا

هایام ووروک

اودارا

گاجاه مادا

• تاجگذاری: ۱۰ نوامبر ۱۲۹۳

• سقوط به دست دماک: ۱۵۲۷

واحد پول: سکه‌های طلا و نقره محلی، کپنگ

پیشین: پسین

| | سینگاساری |: | سلطان‌نشین دماک | | پادشاهی بالی |


text:
# دختر باحال
«دختر باحال» (به انگلیسی: Cool Girl) ترانه‌ای از خواننده-ترانه‌پرداز سوئدی تو لو می‌باشد که در دومین آلبوم استودیویی وی تحت عنوان لیدی وود (۲۰۱۶) قرار دارد.

wikiname: fawiki

title: دختر باحال

in_language: fa

wikitext:
{{Infobox song
| name       = دختر باحال
| cover      = Tove Lo - Cool Girl single cover.png
| alt        =
| border     = yes
| type       = single
| artist     = [[تو لو]]
| album      = [[لیدی وود]]
| released   = {{Start date|df=yes|2016|08|04}}
| recorded   = ۲۰۱۶
| studio     =
| venue      =
| genre      = [[الکتروپاپ]]
| length     = {{Duration|m=3|s=19}}
| label      = {{hlist|[[آیلند رکوردز|آیلند]]|[[ریپابلیک رکوردز|ریپابلیک]]}}
| writer     = {{hlist|[[تو لو|تو نیلسون]]|یاکوب جرلستروم|لودویگ سودربری}}
| producer   = استراتس
| prev_title = [[بگو (ترانه فلوم)|بگو]]
| prev_year  = ۲۰۱۶
| next_title = [[مصیبت حقیقی]]
| next_year  = ۲۰۱۶
| misc       = {{External music video|{{YouTube|XsFneCExrCQ|«دختر باحال»}}}}
}}

«'''دختر باحال'''» {{انگلیسی|Cool Girl}} ترانه‌ای از خواننده-ترانه‌پرداز سوئدی [[تو لو]] می‌باشد که در دومین آلبوم استودیویی وی تحت عنوان [[لیدی وود|''لیدی وود'']] (۲۰۱۶) قرار دارد.

== منابع ==
*{{یادکرد-ویکی|پیوند=https://en.wikipedia.org/wiki/Cool_Girl|عنوان=Cool Girl|زبان=انگلیسی|بازیابی=۲۶ اوت ۲۰۲۴}}
{{پانویس}}

{{تو لو}}
{{داده‌های کتابخانه‌ای}}

[[رده:تک‌آهنگ‌های ۲۰۱۶ (میلادی)]]
[[رده:ترانه‌های ۲۰۱۶ (میلادی)]]
[[رده:ترانه‌های تو لو]]
[[رده:تک‌آهنگ‌های آیلند رکوردز]]
[[رده:ترانه‌های درباره سکس تفننی]]
[[رده:ترانه‌های سروده شده توسط تو لو]]
[[رده:ترانه‌های سروده‌شده توسط لودویگ سودربری]]
[[رده:مناقشه‌های وقاحت در موسیقی]]

title: از آلبوم لیدی وود

تاریخ پخش: ۴ اوت ۲۰۱۶

تاریخ ضبط: ۲۰۱۶

ژانر: الکتروپاپ

ناشر: آیلند ریپابلیک

ترانهنویس(ها): تو نیلسون یاکوب جرلستروم لودویگ سودربری

تهیهکننده(ها): استراتس

title: گاه‌نگاری تک‌آهنگ‌های تو لو

«بگو» · (۲۰۱۶): «دختر باحال» · (۲۰۱۶) · «مصیبت حقیقی» · (۲۰۱۶)

title: موزیک ویدئو

موزیک ویدئو: «دختر باحال» در یوتیوب

title: تو لو

آلبومهای استودیویی: ملکهٔ ابرها لیدی وود لب‌های آبی سان‌شاین کیتی درت فم

آلبومهای چندآهنگه: سرم حقیقت حرارت

تکآهنگها: « تصنیف عاشقانه » « عادت‌ها (مست می‌مونم) » « عقل از دست داده » « مواد نزده‌ام » « با بدن صحبت کردن » « بمب ساعتی » « لحظات » « زخم‌ها » « دختر باحال » « مصیبت حقیقی » « دیسکو تیتس » « جنده‌ها » « خوشحالم که اون رفته » « بد مثل پسران » « ژاک » « واقعاً ازت خوشم نمیاد » « سر قلبم شیره می‌مالم » « بیکینی پورن » « دارم میام » « غمگین‌تر بدتر خفن‌تر » « چند وقت » « هیچ‌کس از عشق نمی‌میره » « عشق گاز می‌گیرد » « ای وای من »

تکآهنگهای همکاری: « با عشق ادامه بدیم » « غریبه‌ها » « قهرمانان (می‌تونستیم باشیم) » « خواسته » « نزدیک » « بگو » « از ذهنم برو بیرون » « سیگاره رو دود کن » « ونوس مگس‌خوار (ریمیکس کیتو)» « فشار »

دیگر ترانهها: « جالب » « نفوذ » « چرخه‌ها »

تورهای کنسرت: تور ملکهٔ ابرها تور لیدی وود

فیلمها: گرد و غبار پری فایر فید لب‌های آبی


text:
# اوزمانبوک
اوزمانبوک (به مجاری: Ozmánbük) یک منطقهٔ مسکونی در مجارستان است که در زالا واقع شده‌است.

title: اوزمانبوک

wikitext:
{{Infobox settlement
|official_name=اوزمانبوک
|other_name=
|native_name=
|nickname=
|settlement_type=روستا
|motto=
|image_skyline=
|imagesize=
|image_caption=
|image_flag=
|flag_size=
|image_seal=
|seal_size=
|image_map=
|mapsize=
|map_caption=موقعیت اوزمانبوک در نقشه
|pushpin_map=Hungary
|pushpin_label_position=bottom
|pushpin_mapsize=
|pushpin_map_caption=
|subdivision_type=کشور
|subdivision_name={{flag|Hungary}}|subdivision_type1=[[منطقه‌های مجارستان|منطقه]]
|subdivision_name1=[[ترانسدانوبیای غربی]]
|subdivision_type2=[[استان‌های مجارستان|استان]]
|subdivision_name2=[[زالا (استان)|زالا]]
|government_footnotes=
|government_type=
|leader_title=
|leader_name=
|established_title=
|established_date=
|area_magnitude=
|unit_pref=Imperial
|area_footnotes=
|area_total_km2=
|area_land_km2=
|population_as_of=
|population_footnotes=
|population_note=
|population_total=
|population_density_km2=
|timezone=[[زمان اروپای مرکزی|زمان]]
|utc_offset=+۱
|timezone_DST=[[ساعت تابستانی اروپای مرکزی]]
|utc_offset_DST=+۲
|coordinates=
|elevation_footnotes=
|elevation_m=
|elevation_ft=
|postal_code_type=
|postal_code=
|area_code=
|blank_name=
|blank_info=
|website=
|footnotes=
}}
'''اوزمانبوک''' {{به مجاری|Ozmánbük}} یک منطقهٔ مسکونی در [[مجارستان]] است که در [[زالا (استان)|زالا]] واقع شده‌است.<ref>{{یادکرد-ویکی |پیوند=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Ozmánbük&redirect=no&oldid=814266091 |عنوان=Ozmánbük|بازیابی  =۲۸ مارس ۲۰۱۸ |زبان=انگلیسی}}</ref>

== جستارهای وابسته ==
* [[فهرست شهرهای مجارستان]]

== منابع ==
{{پانویس}}

== پیوند به بیرون ==
{{ویکی‌انبار-رده|Ozmánbük}}

{{مجارستان-خرد}}

{{ناحیه زالائگرسگ}}

[[رده:مناطق مسکونی در زالا]]

title: اوزمانبوک

منطقه: ترانسدانوبیای غربی

استان: زالا

منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان)

• تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (ساعت تابستانی اروپای مرکزی)


text:
# هیستون اچ۳
هیستون H3 یکی از پنج هیستون اصلی است که در ساختار کروماتین در سلولهای یوکاریوتی وجود دارد. H3 با داشتن یک ناحیه اصلی کروی و یک دم طولانی N- ترمینال بر روی ساختار 'beads on a string' نوکلئوزوم قرار گرفته‌است. پروتئین‌های هیستون به‌طور گسترده پس از ترجمه اصلاح شده‌اند، اما هیستون H3 بسیار بیشتر از پنج هیستون دیگر اصلاح شده‌است. هیستون H3 پروتئین مهمی در زمینه ظهور اپی ژنتیک است، و گمان می‌رود توالی انواع آن و تغییرهای مختلف پس از ترجمه نقش مهمی در تنظیم بلند مدت ژن‌ها دارند.

## وراژنتیکو تغییرات پس از ترجمه
پایانه N هیستون H3 از هسته کروی نوکلئوزوم مستعد تغییرات پس از ترجمه است که فرایندهای سلولی را تحت تأثیر قرار می‌دهد. این تغییرات شامل پیوند کووالانسی گروه‌های متیل یا استیل (گروه عاملی) به اسیدهای آمینه لیزین و آرژینین و فسفوریله شدن سرین یا ترئونین می‌باشد. دی- و تری متیلاسیون لیزین ۹ با سرکوب و هتروکروماتین در ارتباط است، در حالی که متیلاسیون K4 با ژنهای فعال در ارتباط است. استیله شدن هیستون H3 در چندین جایگاه لیزین در دم هیستون توسط آنزیم‌های هیستون استیل ترانسفراز (HAT) انجام می‌شود. استیله شدن لیزین۱۴ معمولاً در ژنهایی مشاهده می‌شود که به‌طور فعال در RNA رونویسی می‌شوند.

## انواع توالی
سلولهای پستانداران هفت نوع دنباله شناخته شده هیستون H3 دارند. اینها به عنوان هیستون H3.1، هیستون H3.2، هیستون H3.3، هیستون (H3.4 (H3T، هیستون H3.5، هیستون H3.X و هیستون H3.Y نام گذاری شده‌اند و توالی‌های بسیار محافظت شده‌ای دارند که فقط در چند اسید آمینه متفاوت هستند. مشخص شده‌است که هیستون H3.3 در طول پیشرفت پستانداران نقش مهمی در حفظ ژنوم داشته‌است. انواع هیستون در موجودات مختلف، طبقه‌بندی آنها و ویژگی‌های خاص انواع را می‌توان در پایگاه داده "HistoneDB - با متغیرها" یافت.
H3 هیستون توسط ژن‌های مختلفی در ژنوم انسان کدگذاری شده‌است، از جمله:
- H3.1: HIST1H3A , HIST1H3B , HIST1H3C , HIST1H3D , HIST1H3E , HIST1H3F , HIST1H3G , HIST1H3H , HIST1H3I , HIST1H3J
- H3.2: HIST2H3A , HIST2H3C , HIST2H3D
- H3.3: H3F3A , H3F3B

## اعتیاد
اصلاحات اپی ژنتیکی دمهای هیستونی در نواحی خاص مغز از اهمیت ویژه ای در اعتیاد برخوردار است و بخش اعظم کار روی اعتیاد بر اصلاحات اپی ژنتیک هیستون H3 پس از ترجمه تمرکز دارد. هنگامی که تغییرات اپی ژنتیکی خاص رخ می‌دهد، به نظر می‌رسد آنها «زخم‌های مولکولی» طولانی مدت هستند که ممکن است مسئول پایداری اعتیاد باشند.
افراد سیگاری (حدود ۲۱٪ از جمعیت ایالات متحده) معمولاً به نیکوتین اعتیاد دارند. پس از ۷ روز نیکوتین درمانی در موشها، استیلاسیون هر دو هیستون H3 و هیستون H4 در پروموتور FosB در هسته اکومبنس مغز افزایش یافته و باعث افزایش ۶۱٪ در بیان FosB می‌شود. این اتفاق همچنین بیان دلتا FosB را افزایش می‌دهد. در هسته اکومبنس مغز، Delta FosB به عنوان «سوئیچ مولکولی پایدار» و «پروتئین کنترل اصلی» در گسترش یک اعتیاد عمل می‌کند.
حدود ۷٪ از جمعیت ایالات متحده به الکل معتاد هستند. در موش‌هایی که تا ۵ روز در معرض الکل قرار گرفتند، افزایش استیلاسیون هیستون ۳ لیزین ۹ در پروموتور پروستوسیپتین در مجموعه آمیگدال مغز مشاهده شد. این استیلاسیون یک علامت فعال کننده برای پرونوسایپتین است. سیستم گیرنده مواد افیونی نوکیسپتین / نوسیتپتین در تقویت تأثیرات الکل نقش دارد.
اعتیاد به کوکائین تقریباً در بین ۰/۵ درصد جمعیت آمریکا رواج دارد. تکرار مصرف کوکائین در موش باعث القاء هایپر استیلاسیون هیستون H3 یا H4 در ۱۶۹۶ ژن در هسته اکومبنس مغز و داستیله شدن در ۲۰۶ ژن شد. حداقل در ۴۵ ژن، مطالعات قبلی نشان داد تنظیم مثبت هسته اکومبنس در موش پس از در معرض قرار گرفتن کوکائین بسیار، نشان داد که با هایپر استیله شدن H3 و H4 همراه بوده‌است. بسیاری از این ژنها مستقیماً با اعتیاد به کوکائین در ارتباط هستند.
واکر و همکارانش در سال ۲۰۱۵ تعداد زیادی از استیلاسیون و متیلاسیون هیستون H3 را که در مغز بر اثر اعتیاد رخ داده بود، به صورت جدول درآوردند.
در نمونه‌های جوندگان، عوامل بسیاری سبب اعتیاد می‌شوند، مثل نیکوتین، الکل، ,کوکائین، هروئین و متامفتامین که باعث آسیب DNA در مغز می‌شوند. در هنگام ترمیم آسیب DNA، برخی از اتفاقات هنگام ترمیم نواحی آسیب دیده باعث تغییرات اپی ژنتیک دیگر می‌شود.
در سال ۲۰۱۳، تعداد ۲۲٫۷ میلیون نفر بین ۱۲ سال یا بزرگتر نیازمند درمان با substance dependence شدند.

title: هیستون اچ۳

wikitext:
{{infobox protein
| Name = H3 histone, family 3A (H3.3A)
| caption =
| image =
| width =
| HGNCid = ۴۷۶۴
| Symbol = H3F3A
| AltSymbols = H3F3
| EntrezGene = ۳۰۲۰
| OMIM = ۶۰۱۱۲۸
| RefSeq = NM_002107
| UniProt = Q66I33
| PDB =
| ECnumber =
| Chromosome = ۱
| Arm = q
| Band = ۴۱
| LocusSupplementaryData =
}}
{{infobox protein
| Name = H3 histone, family 3B (H3.3B)
| caption =
| image =
| width =
| HGNCid = ۴۷۶۵
| Symbol = H3F3B
| AltSymbols =
| EntrezGene = ۳۰۲۱
| OMIM = ۶۰۱۰۵۸
| RefSeq = NM_005324
| UniProt = P84243
| PDB =
| ECnumber =
| Chromosome = ۱۷
| Arm = q
| Band = ۲۵
| LocusSupplementaryData =
}}
'''هیستون H3''' یکی از پنج [[هیستون]] اصلی است که در ساختار [[کروماتین]] در [[یوکاریوت|سلولهای یوکاریوتی]] وجود دارد.<ref name="Bhasin_2006">{{Cite journal|vauthors=Bhasin M, Reinherz EL, Reche PA|year=2006|title=Recognition and classification of histones using support vector machine|url=https://eprints.ucm.es/9328/1/31.Reche_etal_MI_2006.pdf|journal=Journal of Computational Biology|volume=13|issue=1|pages=102–12|doi=10.1089/cmb.2006.13.102|pmid=16472024}}</ref><ref name="HartlFreilfelder&Snyder">{{Cite book|last=Hartl Daniel L.|last2=Freifelder David|last3=Snyder Leon A.|year=1988|title=Basic Genetics|location=Boston|publisher=Jones and Bartlett Publishers|isbn=978-0-86720-090-4|url=https://archive.org/details/basicgenetics0000hart}}</ref> H3 با داشتن یک ناحیه اصلی کروی و یک دم طولانی N- ترمینال بر روی ساختار 'beads on a string' [[نوکلئوزوم]] قرار گرفته‌است. پروتئین‌های هیستون به‌طور گسترده پس از [[ترجمه (زیست‌شناسی)|ترجمه]] اصلاح شده‌اند، اما هیستون H3 بسیار بیشتر از پنج هیستون دیگر اصلاح شده‌است. هیستون H3 پروتئین مهمی در زمینه ظهور [[وراژن‌شناسی|اپی ژنتیک]] است، و گمان می‌رود [[توالی]] انواع آن و تغییرهای مختلف پس از ترجمه نقش مهمی در تنظیم بلند مدت [[ژن]]ها دارند.

== [[وراژنتیک]] و تغییرات پس از ترجمه ==
پایانه N هیستون H3 از هسته کروی [[نوکلئوزوم]] مستعد تغییرات پس از ترجمه است که فرایندهای سلولی را تحت تأثیر قرار می‌دهد. این تغییرات شامل [[پیوند کووالانسی]] گروه‌های [[متیل]] یا [[استیل (گروه عاملی)]] به اسیدهای آمینه [[لیزین]] و [[آرژینین]] و فسفوریله شدن [[سرین (اسید آمینه)|سرین]] یا [[ترئونین]] می‌باشد. دی- و تری متیلاسیون لیزین ۹ با سرکوب و هتروکروماتین در ارتباط است، در حالی که متیلاسیون K4 با ژنهای فعال در ارتباط است.<ref name="Rosenfeld_2009">{{Cite journal|vauthors=Rosenfeld JA, Wang Z, Schones DE, Zhao K, DeSalle R, Zhang MQ|date=March 2009|title=Determination of enriched histone modifications in non-genic portions of the human genome|journal=BMC Genomics|volume=10|pages=143|doi=10.1186/1471-2164-10-143|pmc=2667539|pmid=19335899}}</ref><ref name="pmid 11242053">{{Cite journal|vauthors=Lachner M, O'Carroll D, Rea S, Mechtler K, Jenuwein T|date=Mar 2001|title=Methylation of histone H3 lysine 9 creates a binding site for HP1 proteins|journal=Nature|volume=410|issue=6824|pages=116–20|bibcode=2001Natur.410..116L|doi=10.1038/35065132|pmid=11242053}}</ref> استیله شدن هیستون H3 در چندین جایگاه لیزین در دم هیستون توسط [[آنزیم]]های هیستون استیل ترانسفراز (HAT) انجام می‌شود. استیله شدن لیزین۱۴ معمولاً در ژنهایی مشاهده می‌شود که به‌طور فعال در [[آران‌ای|RNA]] [[رونویسی]] می‌شوند.

== انواع توالی ==
سلولهای پستانداران هفت نوع دنباله شناخته شده هیستون H3 دارند. اینها به عنوان هیستون H3.1، هیستون H3.2، هیستون H3.3، هیستون (H3.4 (H3T، هیستون H3.5، هیستون H3.X و هیستون H3.Y نام گذاری شده‌اند و توالی‌های بسیار محافظت شده‌ای دارند که فقط در چند [[اسید آمینه]] متفاوت هستند.<ref name="pmid 12408966">{{Cite journal|vauthors=Marzluff WF, Gongidi P, Woods KR, Jin J, Maltais LJ|date=Nov 2002|title=The human and mouse replication-dependent histone genes|journal=Genomics|volume=80|issue=5|pages=487–98|doi=10.1016/S0888-7543(02)96850-3|pmid=12408966}}</ref><ref name="pmid 16267050">{{Cite journal|vauthors=Hake SB, Garcia BA, Duncan EM, Kauer M, Dellaire G, Shabanowitz J, Bazett-Jones DP, Allis CD, Hunt DF|date=Jan 2006|title=Expression patterns and post-translational modifications associated with mammalian histone H3 variants|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-biological-chemistry_2006-01-06_281_1/page/n580|journal=The Journal of Biological Chemistry|volume=281|issue=1|pages=559–68|doi=10.1074/jbc.M509266200|pmid=16267050}}</ref> مشخص شده‌است که هیستون H3.3 در طول پیشرفت پستانداران نقش مهمی در حفظ ژنوم داشته‌است.<ref>{{Cite journal|vauthors=Jang CW, Shibata Y, Starmer J, Yee D, Magnuson T|date=Jul 2015|title=Histone H3.3 maintains genome integrity during mammalian development|journal=Genes & Development|volume=29|issue=13|pages=1377–92|doi=10.1101/gad.264150.115|pmc=4511213|pmid=26159997}}</ref> انواع هیستون در موجودات مختلف، طبقه‌بندی آنها و ویژگی‌های خاص انواع را می‌توان در پایگاه داده [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/projects/HistoneDB2.0/index.fcgi/type/H3/ "HistoneDB - با متغیرها"] یافت.

H3 هیستون توسط ژن‌های مختلفی در [[ژنوم انسان]] کدگذاری شده‌است، از جمله:
* H3.1: HIST1H3A , HIST1H3B , HIST1H3C , HIST1H3D , HIST1H3E , HIST1H3F , HIST1H3G , HIST1H3H , HIST1H3I , HIST1H3J
* H3.2: HIST2H3A , HIST2H3C , HIST2H3D
* H3.3: H3F3A , H3F3B

== اعتیاد ==
اصلاحات [[وراژن‌شناسی|اپی ژنتیکی]] دمهای [[هیستون|هیستونی]] در نواحی خاص مغز از اهمیت ویژه ای در [[اعتیاد]] برخوردار است و بخش اعظم کار روی اعتیاد بر [[پیرایش پساترجمه‌ای|اصلاحات]] اپی ژنتیک هیستون H3 [[پیرایش پساترجمه‌ای|پس از ترجمه]] تمرکز دارد.<ref name="pmid 25410541">{{Cite book|title=Histone-mediated epigenetics in addiction|work=Prog Mol Biol Transl Sci|volume=128|pages=51–87|date=2014|pmid=25410541|pmc=5914502|doi=10.1016/B978-0-12-800977-2.00003-6|url=|series=Progress in Molecular Biology and Translational Science|isbn=978-0-12-800977-2}}</ref><ref name="pmid 25502297">{{Cite journal|vauthors=Cadet JL|date=January 2016|title=Epigenetics of Stress, Addiction, and Resilience: Therapeutic Implications|url=|journal=Mol. Neurobiol.|volume=53|issue=1|pages=545–560|doi=10.1007/s12035-014-9040-y|pmc=4703633|pmid=25502297}}</ref> هنگامی که تغییرات اپی ژنتیکی خاص رخ می‌دهد، به نظر می‌رسد آنها «زخم‌های مولکولی» طولانی مدت هستند که ممکن است مسئول پایداری اعتیاد باشند.<ref name="RobisonNestler">{{Cite journal|vauthors=Robison AJ, Nestler EJ|date=October 2011|title=Transcriptional and epigenetic mechanisms of addiction|url=|journal=Nat. Rev. Neurosci.|volume=12|issue=11|pages=623–37|doi=10.1038/nrn3111|pmc=3272277|pmid=21989194}}</ref><ref name="Dabin">{{Cite journal|vauthors=Dabin J, Fortuny A, Polo SE|date=June 2016|title=Epigenome Maintenance in Response to DNA Damage|url=|journal=Mol. Cell|volume=62|issue=5|pages=712–27|doi=10.1016/j.molcel.2016.04.006|pmc=5476208|pmid=27259203}}</ref>

افراد [[سیگار]]<nowiki/>ی (حدود ۲۱٪ از [[جمعیت]] [[ایالات متحده]]<ref name="NSDUH">Substance Abuse and Mental Health Services Administration, Results from the 2013 National Survey on Drug Use and Health: Summary of National Findings, NSDUH Series H-48, HHS Publication No. (SMA) 14-4863. Rockville, MD: Substance Abuse and Mental Health Services Administration, 2014</ref>) معمولاً به [[نیکوتین]] اعتیاد دارند.<ref>{{Cite web|url=https://www.drugabuse.gov/publications/tobacco-nicotine-e-cigarettes/nicotine-addictive|title=Is nicotine addictive?}}</ref> پس از ۷ روز نیکوتین درمانی در موشها، استیلاسیون هر دو هیستون H3 و هیستون H4 در [[پروموتر (ژنتیک)|پروموتور]] FosB در هسته اکومبنس مغز افزایش یافته و باعث افزایش ۶۱٪ در بیان FosB می‌شود.<ref name="pmid 22049069">{{Cite journal|vauthors=Levine A, Huang Y, Drisaldi B, Griffin EA, Pollak DD, Xu S, Yin D, Schaffran C, Kandel DB, Kandel ER|date=November 2011|title=Molecular mechanism for a gateway drug: epigenetic changes initiated by nicotine prime gene expression by cocaine|url=|journal=Sci Transl Med|volume=3|issue=107|pages=107ra109|doi=10.1126/scitranslmed.3003062|pmc=4042673|pmid=22049069}}</ref> این اتفاق همچنین بیان دلتا FosB را افزایش می‌دهد. در هسته اکومبنس مغز، Delta FosB به عنوان «سوئیچ مولکولی پایدار» و «پروتئین کنترل اصلی» در گسترش یک [[اعتیاد]] عمل می‌کند.<ref name="pmid 25083822">{{Cite journal|vauthors=Ruffle JK|date=November 2014|title=Molecular neurobiology of addiction: what's all the (Δ)FosB about?|url=|journal=Am J Drug Alcohol Abuse|volume=40|issue=6|pages=428–37|doi=10.3109/00952990.2014.933840|pmid=25083822}}</ref><ref name="pmid 11572966">{{Cite journal|vauthors=Nestler EJ, Barrot M, Self DW|date=September 2001|title=DeltaFosB: a sustained molecular switch for addiction|url=|journal=Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A.|volume=98|issue=20|pages=11042–6|doi=10.1073/pnas.191352698|pmc=58680|pmid=11572966}}</ref>

حدود ۷٪ از جمعیت ایالات متحده به [[الکلیسم|الکل]] معتاد هستند. در موش‌هایی که تا ۵ روز در معرض الکل قرار گرفتند، افزایش استیلاسیون هیستون ۳ لیزین ۹ در پروموتور پروستوسیپتین در مجموعه [[آمیگدال]] مغز مشاهده شد. این استیلاسیون یک علامت فعال کننده برای پرونوسایپتین است. سیستم [[گیرنده‌های اوپیوئید|گیرنده مواد افیونی]] نوکیسپتین / نوسیتپتین در تقویت تأثیرات الکل نقش دارد.<ref name="pmid 22684622">{{Cite journal|vauthors=D'Addario C, Caputi FF, Ekström TJ, Di Benedetto M, Maccarrone M, Romualdi P, Candeletti S|date=February 2013|title=Ethanol induces epigenetic modulation of prodynorphin and pronociceptin gene expression in the rat amygdala complex|url=|journal=J. Mol. Neurosci.|volume=49|issue=2|pages=312–9|doi=10.1007/s12031-012-9829-y|pmid=22684622}}</ref>

اعتیاد به کوکائین تقریباً در بین ۰/۵ درصد جمعیت آمریکا رواج دارد. تکرار مصرف کوکائین در موش باعث القاء هایپر استیلاسیون هیستون H3 یا H4 در ۱۶۹۶ ژن در هسته اکومبنس مغز و داستیله شدن در ۲۰۶ ژن شد.<ref name="pmid 29478612">{{cite book|vauthors=Walker DM, Nestler EJ|title=Neuroepigenetics and addiction|journal=Handb Clin Neurol|volume=148|issue=|pages=747–765|date=2018|pmid=29478612|pmc=5868351|doi=10.1016/B978-0-444-64076-5.00048-X|url=|series=Handbook of Clinical Neurology|isbn=978-0-444-64076-5}}</ref><ref name="Renthal">{{cite journal|vauthors=Renthal W, Kumar A, Xiao G, Wilkinson M, Covington HE, Maze I, Sikder D, Robison AJ, LaPlant Q, Dietz DM, Russo SJ, Vialou V, Chakravarty S, Kodadek TJ, Stack A, Kabbaj M, Nestler EJ|date=May 2009|title=Genome-wide analysis of chromatin regulation by cocaine reveals a role for sirtuins|url=|journal=Neuron|volume=62|issue=3|pages=335–48|doi=10.1016/j.neuron.2009.03.026|pmc=2779727|pmid=19447090}}</ref> حداقل در ۴۵ ژن، مطالعات قبلی نشان داد تنظیم مثبت هسته اکومبنس در موش پس از در معرض قرار گرفتن کوکائین بسیار، نشان داد که با هایپر استیله شدن H3 و H4 همراه بوده‌است. بسیاری از این ژنها مستقیماً با اعتیاد به کوکائین در ارتباط هستند.

واکر و همکارانش در سال ۲۰۱۵ تعداد زیادی از استیلاسیون و متیلاسیون هیستون H3 را که در مغز بر اثر اعتیاد رخ داده بود، به صورت جدول درآوردند.

در نمونه‌های جوندگان، عوامل بسیاری سبب اعتیاد می‌شوند، مثل نیکوتین، الکل، ,کوکائین، هروئین و متامفتامین که باعث آسیب [[دی‌ان‌ای|DNA]] در مغز می‌شوند.<ref name="pmid 287231663">{{cite journal|vauthors=Kadimisetty K, Malla S, Rusling JF|date=May 2017|title=Automated 3-D Printed Arrays to Evaluate Genotoxic Chemistry: E-Cigarettes and Water Samples|url=|journal=ACS Sensors|volume=2|issue=5|pages=670–678|doi=10.1021/acssensors.7b00118|pmc=5535808|pmid=28723166}}</ref><ref name="pmid 263802253">{{cite journal|vauthors=Sanner T, Grimsrud TK|date=2015|title=Nicotine: Carcinogenicity and Effects on Response to Cancer Treatment - A Review|url=|journal=Front Oncol|volume=5|issue=|pages=196|doi=10.3389/fonc.2015.00196|pmc=4553893|pmid=26380225}}</ref><ref name="pmid 184821623">{{cite journal|vauthors=Rulten SL, Hodder E, Ripley TL, Stephens DN, Mayne LV|date=July 2008|title=Alcohol induces DNA damage and the Fanconi anemia D2 protein implicating FANCD2 in the DNA damage response pathways in brain|url=|journal=Alcohol. Clin. Exp. Res.|volume=32|issue=7|pages=1186–96|doi=10.1111/j.1530-0277.2008.00673.x|pmid=18482162}}</ref><ref name="pmid 245524522">{{cite journal|vauthors=de Souza MF, Gonçales TA, Steinmetz A, Moura DJ, Saffi J, Gomez R, Barros HM|date=April 2014|title=Cocaine induces DNA damage in distinct brain areas of female rats under different hormonal conditions|url=|journal=Clin. Exp. Pharmacol. Physiol.|volume=41|issue=4|pages=265–9|doi=10.1111/1440-1681.12218|pmid=24552452}}</ref><ref name="pmid 160760832">{{cite journal|vauthors=Qiusheng Z, Yuntao Z, Rongliang Z, Dean G, Changling L|date=July 2005|title=Effects of verbascoside and luteolin on oxidative damage in brain of heroin treated mice|url=|journal=Pharmazie|volume=60|issue=7|pages=539–43|doi=|pmid=16076083}}</ref><ref name="pmid 258678332">{{cite journal|vauthors=Johnson Z, Venters J, Guarraci FA, Zewail-Foote M|date=June 2015|title=Methamphetamine induces DNA damage in specific regions of the female rat brain|url=|journal=Clin. Exp. Pharmacol. Physiol.|volume=42|issue=6|pages=570–5|doi=10.1111/1440-1681.12404|pmid=25867833}}</ref><ref name="pmid 187971382">{{cite journal|vauthors=Tokunaga I, Ishigami A, Kubo S, Gotohda T, Kitamura O|date=August 2008|title=The peroxidative DNA damage and apoptosis in methamphetamine-treated rat brain|url=|journal=J. Med. Invest.|volume=55|issue=3–4|pages=241–5|doi=10.2152/jmi.55.241|pmid=18797138}}</ref><ref name="pmid 25867833">{{cite journal|vauthors=Johnson Z, Venters J, Guarraci FA, Zewail-Foote M|date=June 2015|title=Methamphetamine induces DNA damage in specific regions of the female rat brain|url=|journal=Clin. Exp. Pharmacol. Physiol.|volume=42|issue=6|pages=570–5|doi=10.1111/1440-1681.12404|pmid=25867833}}</ref><ref name="pmid 18797138">{{cite journal|vauthors=Tokunaga I, Ishigami A, Kubo S, Gotohda T, Kitamura O|date=August 2008|title=The peroxidative DNA damage and apoptosis in methamphetamine-treated rat brain|url=|journal=J. Med. Invest.|volume=55|issue=3–4|pages=241–5|doi=10.2152/jmi.55.241|pmid=18797138}}</ref> در هنگام ترمیم آسیب DNA، برخی از اتفاقات هنگام ترمیم نواحی آسیب دیده باعث تغییرات اپی ژنتیک دیگر می‌شود.

در سال ۲۰۱۳، تعداد ۲۲٫۷ میلیون نفر بین ۱۲ سال یا بزرگتر نیازمند درمان با [[:en:Substance_dependence|substance dependence]] شدند.

== جستارهای وابسته ==
* سایر [[پروتئین]]های [[هیستون]]:

H1 H2A H2B [[هیستون H4|H4]]
* [[نوکلئوزوم|هسته ای]]
* [[هیستون]]
* [[کروماتین]]

== منابع ==
{{پانویس|33em|۲}}

title: شناساگرها

آنتره: ۳۰۲۰

HUGO: ۴۷۶۴

میراث مندلی در انسان: ۶۰۱۱۲۸

title: اطلاعات دیگر

جایگاه: Chr. 1 q۴۱

title: شناساگرها

آنتره: ۳۰۲۱

HUGO: ۴۷۶۵

میراث مندلی در انسان: ۶۰۱۰۵۸

title: اطلاعات دیگر

جایگاه: Chr. 17 q۲۵


text:
# مهاب قدس
شرکت مهندسی مشاور مَهاب قُدس در سال ۱۳۶۲ از ادغام دو شرکت «خدمات مهندسی آب (مهاب)» و «عمران زمین و توسعه منابع آب» تأسیس شد، سهامدار شرکت مهندسی مشاور مهاب قدس وزارت نیرو ایران است این شرکت زیرمجموعه وزارت نیرو ایران و به صورت نیمه دولتی اداره می‌شود.
از بدو تأسیس، این شرکت بیش از ۲۰۰ سد بزرگ را مطالعه و طراحی نموده‌است. مهاب قدس بزرگ‌ترین شرکت مهندسی مشاور در ایران و یکی از ده شرکت برتر در جهان در زمینه مدیریت منابع آب و طرح‌های سد و نیروگاه به‌شمار می‌آید، این شرکت تاکنون بیش از ۲۰۰۰ طرح و پروژه مختلف در زمینه سدسازی، شبکه‌های آبیاری، خطوط انتقال (نفت، گاز، آب)، تأسیسات آب و فاضلاب، مدیریت منابع آب، بندرسازی و سازه‌های دریایی، راهسازی، خدمات مهندسی حمل و نقل شهری مترو، نیروگاه‌های برق آبی، محیط زیست، پروژه‌های زمین گرمایی، انرژی باد، تونل سازی، خدمات اقتصادی و… را به انجام رسانده است، عمده‌ترین طرح‌ها و پروژه‌های این شرکت در زمینه طراحی و احداث سدهای خاکی و بتنی است، از بدو تأسیس تا به امروز این شرکت بیش از ۲۰۰ سد بزرگ را مطالعه و طراحی نموده است.در نشست کمیته ارزیابی جوایز نوآوری سدهای بزرگ جهان در سال ۲۰۲۱ شرکت مهاب قدس عنوان سوم در جهان و مدال برنز را به‌دست‌آورد و شرکت‌های اروپایی را پشت سر گذاشت.
شرکت مهاب قدس حدود ۲۰۰ طرح مطالعاتی و نظارتی در دست اجرا دارد که بغیر از طرح‌های آبی و برق آبی دربرگیرنده طرح‌های دیگر مثل متروی شیراز، تونل رسالت، بزرگراه حرم به حرم، طرح‌های کاداستر GIS و طرح‌های مطالعات زیست‌محیطی و پروژه‌های نفتی می‌باشد، شرکت مهاب قدس در حدود ۶۰۰ میلیارد تومان از کارفرمایان طلبکار است.
شرکت سرمایه‌گذاری صنعت آب و برق موسوم به صبا، شرکت‌های آبفار و آیفار، گروه مپنا، شرکت گروه فرآب، شرکت مهساب، بسیاری از نیروگاه‌های برق آبی ایران، شرکت‌های مدیریت تولید برق، شرکت‌های آب و فاضلاب و شرکت‌های توزیع نیروی برق سراسر استان‌های ایران زیرمجموعه شرکت مهندسی مشاور مهاب قدس می‌باشند و شرکت مهاب قدس سهامدار آنها است، به نقل از سایت خبری بولتن نیوز ارزش سرمایه‌های شرکت مهندسی مشاور مهاب قدس در حدود ۶۰ هزار میلیارد تومان است.
شرکت مهندسی مشاور مهاب قدس خدمات مهندسی خود را به کشورهای دیگر نیز صادر می‌کند و در کشورهای مختلف پروژه‌های زیادی را به انجام رسانیده یا در دست انجام است از جمله کشورهای قطر، آلبانی، آلمان، تاجیکستان، عمان، آذربایجان، روسیه و…این شرکت در یک مناقصه مهم جهانی که شرکت‌های معتبر و تراز اول مهندسی مشاور آمریکایی، اروپایی و آفریقایی حضور داشتند به‌طور با بیشترین امتیاز به عنوان شرکت اول این ارزیابی انتخاب و معرفی شد.
مهاب قدس پس از شناخته شدن به عنوان یک برند در سطح جهان آشکارا به عنوان یکی از ۵ شرکت برتر مهندسی مشاور صنعت آب شناخته شده بطوریکه در رقابت با شرکت‌های بزرگ مشاور آمریکایی، اروپایی و آسیایی در اکثر این مناقصات برنده شده و در ۱۰۰ مناقصه جزء ۵ شرکت برتر جهانی بوده.
شرکت مهاب قدس در سال ۱۴۰۰ برای ششمین سال موفق به کسب تندیس صادر کننده نمونه شد از معاون اول رئیس‌جمهور تندیس و لوح تقدیر دریافت نمود این شرکت همچنین نشان عضویت در صنعت نفت ایران را نیز دریافت نموده است.

title: مهاب قدس

wikitext:
{{جعبه اطلاعات شرکت
|نام شرکت=مهاب قدس
|تصویر = mahabghodss-logo.png
|اندازه تصویر = 200px
|نوع شرکت=[[مهندسی|مهندسی آب]]
|تأسیس=۱۳۶۲
|شعبهٔ مرکزی={{flagicon|Iran}} [[تهران]]، [[ایران]]
|دیگر شعبه(ها)=
|محدودهٔ فعالیت=[[ایران]]، [[آسیا]]، [[اروپا]]، [[آفریقا]]
|موقعیت=
|مدیر عامل= [[ناصر ترکش دوز]] از سال ۱۳۸۶<ref name=https://economic.mfa.ir/portal/product/4605/133/>
|زمینه فعالیت=[[صنعت آب]]، [[سد سازی و شبکه‌های آب و آبیاری و فاضلاب]]، [[نیروگاه‌های برقابی]]
|درآمد=
|تعداد کاربران=
|شرکت‌های تابع=
|تعداد کارکنان=۱۷۰۰ نفر
|وب گاه=[http://www.mahabghodss.com/ www.mahabghodss.com]
}}

'''شرکت مهندسی مشاور مَهاب قُدس''' در سال ۱۳۶۲ از ادغام دو شرکت «خدمات مهندسی آب (مهاب)» و «عمران زمین و توسعه منابع آب» تأسیس شد، سهامدار شرکت مهندسی مشاور مهاب قدس [[وزارت نیرو ایران]] است این شرکت زیرمجموعه وزارت نیرو ایران و به صورت نیمه دولتی اداره می‌شود.<ref>{{یادکرد وب|نویسنده= |نشانی=https://www.moe.gov.ir/Sites-of-Water-Electricity/%D8%B4%D8%B1%D9%83%D8%AA%D9%87%D8%A7%D9%8A-%D9%85%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D8%B7|عنوان= شرکت‌های تابعه وزارت نیرو|ناشر= وب سایت وزارت نیرو|تاریخ=2021-06-07|تاریخ بازبینی=}}</ref><ref>{{یادکرد وب|نویسنده= |نشانی=https://www.ecasb.com/company/348/مهندسی-مشاور-مهاب-قدس|عنوان= مهندسی مشاور مهاب قدس|ناشر= سایت خبری|تاریخ= 15 شهریور 1397|تاریخ بازبینی=}}</ref>

از بدو تأسیس، این شرکت بیش از ۲۰۰ سد بزرگ را مطالعه و طراحی نموده‌است. مهاب قدس بزرگ‌ترین شرکت مهندسی مشاور در ایران و یکی از [[ده شرکت]] برتر در جهان در زمینه مدیریت منابع آب و طرح‌های سد و نیروگاه به‌شمار می‌آید، این شرکت تاکنون بیش از ۲۰۰۰ طرح و پروژه مختلف در زمینه سدسازی، شبکه‌های آبیاری، خطوط انتقال (نفت، گاز، آب)، تأسیسات آب و فاضلاب، مدیریت منابع آب، بندرسازی و سازه‌های دریایی، راهسازی، خدمات مهندسی حمل و نقل شهری مترو، نیروگاه‌های برق آبی، محیط زیست، پروژه‌های زمین گرمایی، انرژی باد، تونل سازی، خدمات اقتصادی و… را به انجام رسانده است، عمده‌ترین طرح‌ها و پروژه‌های این شرکت در زمینه طراحی و احداث [[سد خاکی|سدهای خاکی]] و [[سد بتنی|بتنی]] است، از بدو تأسیس تا به امروز این شرکت بیش از ۲۰۰ سد بزرگ را مطالعه و طراحی نموده است.<ref name=https://economic.mfa.ir/portal/product/4605/133>{{یادکرد وب|نویسنده= |نشانی=https://economic.mfa.ir/portal/product/4605/133/مهاب-قدس|عنوان= مهاب قدس شرکت نمونه صادراتی|ناشر= وزارت امورخارجه|تاریخ= 2025|تاریخ بازبینی=}}</ref><ref>{{یادکرد وب|نویسنده= |نشانی=https://me.ut.ac.ir/en/w/استخدام-فارغ-التحصیلان-دانشکدگان-فنی-در-شرکت-مهن-2?redirect=%2Fen%2Farchive_et|عنوان= مهندسی مشاور مهاب قدس |ناشر= دانشکده فنی دانشگاه تهران|تاریخ= 12 شهریور 1402|تاریخ بازبینی=}}</ref><ref>{{یادکرد وب|نویسنده= |نشانی=https://polymer.aut.ac.ir/content/14014/دعوت-به-همکاری-_YW_PAR_OPEN_شرکت-مهندسی-مشاور-مهاب-قدس_YW_PAR_CLOSE_|عنوان= مهندسی مشاور مهاب قدس |ناشر= دانشگاه صنعتی امیرکبیر|تاریخ= 12 اردیبهشت 1402|تاریخ بازبینی=}}</ref><ref name=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1399/10/17/2427129/دستاوردها-و-موفقیت-های-مهم-شرکت-مهندسی-مشاور-مهاب-قدس>{{یادکرد وب|نویسنده= |نشانی=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1399/10/17/2427129/دستاوردها-و-موفقیت-های-مهم-شرکت-مهندسی-مشاور-مهاب-قدس|عنوان= دستاوردها و موفقیت‌های شرکت مهندسی مشاور مهاب قدس |ناشر= خبرگزاری تسنیم|تاریخ= 17 دی 1399|تاریخ بازبینی=}}</ref><ref>{{یادکرد وب|نویسنده= |نشانی=https://taap1.com/mahabghodss/|عنوان= شرکت مهندسی مشاور مهاب قدس پیشرو در عرصه خدمات فنی و مهندسی |ناشر= شرکت تاپ وان|تاریخ= 5 تیر 1401|تاریخ بازبینی=}}</ref><ref>{{یادکرد وب|نویسنده= |نشانی=http://www.mahabghodss.com/ExternalSites/new/srvlist.aspx|عنوان= خدمات شرکت|ناشر= سایت شرکت مهندسی مشاور مهاب قدس|تاریخ= 15 شهریور 1403|تاریخ بازبینی=}}</ref>در نشست کمیته ارزیابی جوایز نوآوری سدهای بزرگ جهان در سال ۲۰۲۱ شرکت مهاب قدس عنوان سوم در جهان و [[مدال برنز]] را به‌دست‌آورد و شرکت‌های اروپایی را پشت سر گذاشت.<ref>{{یادکرد وب|نویسنده= |نشانی=https://nironews.ir/افتخاری-دیگر-برای-جامعه-مهندسی-ایران-مهاب-قدس-موفق-به-کسب-مقام-سوم-جهانی-نوآوری-در-سدسازی-شد/|عنوان= مهاب قدس موفق به کسب مقام سوم نوآوری سدسازی در جهان شد |ناشر= نیرو نیوز|تاریخ= 3 اردیبهشت 1401|تاریخ بازبینی=}}</ref>

شرکت مهاب قدس حدود ۲۰۰ طرح مطالعاتی و نظارتی در دست اجرا دارد که بغیر از طرح‌های آبی و [[برق آبی]] دربرگیرنده طرح‌های دیگر مثل متروی شیراز، تونل رسالت، بزرگراه حرم به حرم، طرح‌های کاداستر GIS و طرح‌های مطالعات زیست‌محیطی و پروژه‌های نفتی می‌باشد، شرکت مهاب قدس در حدود ۶۰۰ میلیارد تومان از کارفرمایان طلبکار است.<ref name=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1399/10/17/2427129/دستاوردها-و-موفقیت-های-مهم-شرکت-مهندسی-مشاور-مهاب-قدس/>

[[شرکت سرمایه‌گذاری]] صنعت آب و برق موسوم به صبا، شرکت‌های آبفار و آیفار، [[گروه مپنا]]، شرکت گروه فرآب، شرکت مهساب، بسیاری از نیروگاه‌های برق آبی ایران، شرکت‌های [[مدیریت تولید]] برق، شرکت‌های آب و فاضلاب و شرکت‌های توزیع نیروی برق سراسر استان‌های ایران زیرمجموعه شرکت مهندسی مشاور مهاب قدس می‌باشند و شرکت مهاب قدس سهامدار آنها است، به نقل از سایت خبری بولتن نیوز ارزش سرمایه‌های شرکت مهندسی مشاور مهاب قدس در حدود ۶۰ هزار میلیارد تومان است.<ref>{{یادکرد وب|نویسنده= |نشانی=https://www.bultannews.com/fa/news/168134/ماجرای-دود-شدن-12هزارمیلیارد-تومان-سهام-مهاب-قدس|عنوان= مهاب قدس سهامدار شرکت‌های مختلف|ناشر= سایت خبری بولتون نیوز|تاریخ= 23 شهریور 1392|تاریخ بازبینی=}}</ref><ref>{{یادکرد وب|نویسنده= |نشانی= http://www.sabainfo.ir/newsdetail-6290-fa.html|عنوان=مهاب قدس سهامدار شرکت صبا|ناشر= پایگاه اطلاع‌رسانی شرکت صبا (صنعت آب و برق)|تاریخ= 23 شهریور 1395|تاریخ بازبینی= |archive-date= ۱۹ سپتامبر ۲۰۰۸}}</ref>

شرکت مهندسی مشاور مهاب قدس خدمات مهندسی خود را به کشورهای دیگر نیز صادر می‌کند و در کشورهای مختلف پروژه‌های زیادی را به انجام رسانیده یا در دست انجام است از جمله کشورهای قطر، آلبانی، آلمان، تاجیکستان، عمان، آذربایجان، [[روسیه]] و…<ref>{{یادکرد وب|نویسنده= |نشانی=http://www.mahabghodss.com/ExternalSites/new/proj_int.aspx|عنوان= پروژه‌های جهانی|ناشر= سایت شرکت مهندسی مشاور مهاب قدس|تاریخ= 15 شهریور 1399|تاریخ بازبینی=}}</ref><ref name=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1399/10/17/2427129/دستاوردها-و-موفقیت-های-مهم-شرکت-مهندسی-مشاور-مهاب-قدس/>این شرکت در یک مناقصه مهم جهانی که شرکت‌های معتبر و تراز اول مهندسی مشاور آمریکایی، اروپایی و آفریقایی حضور داشتند به‌طور با بیشترین امتیاز به عنوان شرکت اول این ارزیابی انتخاب و معرفی شد.<ref>{{یادکرد وب|نویسنده= |نشانی=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1396/03/09/1423282/یک-شرکت-ایرانی-برنده-پروژه-ی-آبرسانی-به-نیجریه-شد|عنوان= شرکت مهاب قدس شرکت معتبر جهانی|ناشر= خبرگزاری تسنیم|تاریخ= 9 خرداد 1396|تاریخ بازبینی=}}</ref>

مهاب قدس پس از شناخته شدن به عنوان یک برند در سطح جهان آشکارا به عنوان یکی از ۵ شرکت برتر مهندسی مشاور صنعت آب شناخته شده بطوریکه در رقابت با شرکت‌های بزرگ مشاور آمریکایی، اروپایی و آسیایی در اکثر این مناقصات برنده شده و در ۱۰۰ مناقصه جزء ۵ شرکت برتر جهانی بوده.<ref name=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1399/10/17/2427129/دستاوردها-و-موفقیت-های-مهم-شرکت-مهندسی-مشاور-مهاب-قدس/><ref>{{یادکرد وب|نویسنده= |نشانی=https://www.mashreghnews.ir/news/1038807/فیلم-ساخت-بزرگترین-سد-جهان-توسط-ایرانی-ها|عنوان= روایت مهندس ناصر ترکش دوز از درخواست شرکت‌های بزرگ خارجی برای کار با شرکت مهاب قدس |ناشر= مشرق نیوز|تاریخ= 17 بهمن 1398|تاریخ بازبینی=}}</ref>

شرکت مهاب قدس در سال ۱۴۰۰ برای ششمین سال موفق به کسب تندیس صادر کننده نمونه شد از [[معاون اول رئیس‌جمهور ایران|معاون اول رئیس‌جمهور]] تندیس و لوح تقدیر دریافت نمود<ref>{{یادکرد وب|نویسنده= |نشانی=https://nironews.ir/مهاب-قدس-افتخار-مهندسی-آب-ایران-شد-کسب-ششمین-تندیس-صادرکننده-نمونه/|عنوان= کسب ششمین تندیس صادرکننده نمونه توسط شرکت مهاب قدس |ناشر= نیرو نیوز|تاریخ= 23 آذر 1400|تاریخ بازبینی=}}</ref> این شرکت همچنین نشان عضویت در [[صنعت نفت ایران]] را نیز دریافت نموده است.

== منابع ==
{{پانویس|۲}}

== پیوند به بیرون ==
* [http://www.mahabghodss.com/ وب سایت رسمی شرکت مهندسی مشاور مهاب قدس]

[[رده:شرکت‌های مهندسی ایران]]

title: مهاب قدس

نوع: مهندسی آب

بنا نهاده: ۱۳۶۲

دفتر مرکزی: تهران، ایران

محدودهٔ فعالیت: ایران، آسیا، اروپا، آفریقا

مدیر عامل اجرایی: ناصر ترکش دوز از سال ۱۳۸۶

تعداد کارکنان: ۱۷۰۰ نفر


text:
# فیلم‌بردار (فیلم)
عکاس‌باشی  یا فیلم‌بردار (The cameraman) یک فیلم کمدی صامت آمریکایی محصول سال ۱۹۲۸ به کارگردانی ادوارد سجویک و با بازی باستر کیتون، مارسلین دی، هارولد گودوین و … است.

## خلاصه داستان
عکاسی خرده‌پا به نام «لوک شانن» (باستر کیتون) به تشویق محبوبه‌اش، «سلی» (مارسلین دی)، یک دوربین فیلم‌برداری تهیه می‌کند. اما طرز کار دوربین را به درستی نمی‌داند و نخستین فیلم‌های خبری که فیلم‌برداری می‌کند، بر اثر خرابکاری میمونی که همراه او است مورد تمسخر همگان قرار می‌گیرد.

## مشروح داستان
باستر، عکاس خیابانی پرتره با تکنیک «تین‌تایپ» در نیویورک، دل به دختری به نام سالی می‌بازد که منشی بخش فیلم‌های خبری شرکت ام‌جی‌ام است. برای نزدیک شدن به او، باستر تمام پس‌اندازش را خرج خرید یک دوربین فیلم‌برداری قدیمی می‌کند و سعی دارد در ام‌جی‌ام به‌عنوان فیلم‌بردار استخدام شود. هارولد، یکی از فیلم‌برداران ام‌جی‌ام که خودش هم به سالی علاقه دارد، آرزوهای باستر را به تمسخر می‌گیرد.
با این حال، سالی باستر را تشویق می‌کند و به او پیشنهاد می‌دهد که از هر چیزی که می‌بیند فیلم بگیرد. تلاش‌های اولیهٔ باستر نشان از بی‌تجربگی کامل او دارد؛ بسیاری از فیلم‌ها را دوبار نوردهی یا بیش از حد نوردهی می‌کند و بقیه هم کیفیت خوبی ندارند. با وجود این ناکامی، وقتی قرار روز یک‌شنبهٔ سالی لغو می‌شود، باستر را به‌جای آن دعوت می‌کند. آن‌ها به استخر عمومی شهر می‌روند، جایی که باستر درگیر اتفاقات خنده‌دار و پیاپی می‌شود. بعد از آن، هارولد پیشنهاد می‌دهد سالی را به خانه برساند و باستر مجبور می‌شود در صندلی عقب بیرونی ماشین (رومبل‌سیت) بنشیند، جایی که زیر باران خیس می‌شود.
روز بعد، سالی به باستر خبر می‌دهد که در محلهٔ چینی‌ها قرار است اتفاق مهمی بیفتد. باستر با عجله به آن‌جا می‌شتابد اما در راه با یک نوازندهٔ خیابانی برخورد می‌کند که به زمین می‌افتد و به نظر می‌رسد میمونش مرده است. پلیسی که شاهد ماجراست، باستر را مجبور می‌کند پول میمون را بدهد و آن را با خود ببرد. اما میمون فقط بی‌هوش شده بود و پس از به‌هوش‌آمدن، به باستر ملحق می‌شود.
در محلهٔ چینی‌ها، باستر از درگیری‌های یک جنگ گروهی موسوم به جنگ «تونگ» فیلم می‌گیرد و چندین‌بار به‌طور معجزه‌آسا از مرگ می‌گریزد. در نهایت، با دخالت به‌موقع پلیس، که رهبری آن را همان پلیسی بر عهده دارد که پیش‌تر چند بار قربانی اتفاقات ناخواستهٔ باستر شده بود، نجات می‌یابد. پلیس قصد دارد او را به آسایشگاه روانی بفرستد، اما باستر با دوربین سالمش فرار می‌کند.
وقتی باستر به ام‌جی‌ام بازمی‌گردد، او و مدیر فیلم‌های خبری ناامید می‌شوند چون ظاهراً فراموش کرده فیلم در دوربینش بگذارد. وقتی سالی بابت دادن خبر به باستر سرزنش می‌شود، باستر می‌خواهد جبران کند و تصمیم می‌گیرد برای همیشه از ام‌جی‌ام کناره‌گیری کند.
او به شغل قبلی‌اش بازمی‌گردد، اما فیلم‌برداری را کنار نمی‌گذارد و شروع می‌کند به ضبط مسابقه‌ای قایقرانی. در همین حین، متوجه می‌شود که فیلم درگیری محلهٔ چینی‌ها را دارد. مشخص می‌شود میمون شیطانش حلقهٔ فیلم را عوض کرده است. سالی و هارولد هم در یکی از قایق‌ها هستند. هارولد فرمان را بیش از حد می‌چرخاند و هر دو به آب پرتاب می‌شوند. هارولد خودش را نجات می‌دهد، اما سالی در حلقهٔ قایق در حال چرخش گیر می‌افتد. باستر فیلم‌برداری را رها کرده و برای نجات او به آب می‌پرد.
وقتی باستر به داروخانه می‌رود تا وسایل کمک‌های اولیه تهیه کند، هارولد برمی‌گردد و خودش را نجات‌دهندهٔ سالی جا می‌زند. آن دو با هم می‌روند و باستر دل‌شکسته باقی می‌ماند، در حالی که میمون همهٔ ماجرا را با دوربین ضبط می‌کند.
باستر تصمیم می‌گیرد فیلم درگیری محلهٔ چینی‌ها را رایگان به ام‌جی‌ام بفرستد. مدیر شرکت آن را برای سرگرمی به سالی و هارولد نشان می‌دهد، اما وقتی فیلم را می‌بیند، شگفت‌زده می‌شود. او همچنین فیلم نجات سالی را که میمون گرفته دیده و آن را بهترین کار فیلم‌برداری سال‌ها اخیر می‌نامد. مدیر، سالی را می‌فرستد دنبال باستر و می‌گوید استقبال بزرگی از او در انتظار است. باستر خیال می‌کند که رژه‌ای که در حال برگزاری است برای اوست، در حالی که این رژه در واقع به افتخار چارلز لیندبرگ برگزار شده است.

title: فیلم‌بردار (فیلم)

wikitext:
{{Infobox film
|name=عکاس‌باشی
|image=The_cameraman_poster.jpg
|caption=Theatrical poster
|director=[[ادوارد سجویک]]{{سخ}}[[باستر کیتون]]
|producer=[[باستر کیتون]]{{سخ}}[[لارنس واینگارتن]]
|writer=داستان:{{سخ}}[[کلاید براکمن]]{{سخ}}[[لو لیپتون]] {{سخ}}میتن‌نویس‌ها:{{سخ}}[[جوزف دابلیو. فارنهم]]
|starring=[[باستر کیتون]]{{سخ}}[[مارسلین دی]]{{سخ}}[[هارولد گودوین]]
|music=
|cinematography=رجی لنینگ{{سخ}}[[الگین لسلی]]
|editing=هیو وین
|distributor=[[مترو گلدوین مایر]]
|released={{Film date|1928|9|22}}
|runtime=۶۷ دقیقه
|country=[[ایالات متحده آمریکا]]
|language=[[فیلم صامت|صامت]]{{سخ}}(با میان‌نویس انگلیسی)
|budget=
}}
'''''عکاس‌باشی '''''<ref>نام فارسی فیلم از: خرسند، بیژن: نگاهی به سینمای کمدی، جلد یکم. [تهران:] کتاب ۲۰۰۰. مرداماه ۱۳۶۰. ص۱۸.</ref> یا فیلم‌بردار (The cameraman) یک فیلم [[فیلم کمدی|کمدی]] [[فیلم صامت|صامت]] آمریکایی محصول سال ۱۹۲۸ به کارگردانی [[ادوارد سجویک]] و با بازی [[باستر کیتون]]، [[مارسلین دی]]، [[هارولد گودوین]] و … است.

== خلاصه داستان ==
عکاسی خرده‌پا به نام «لوک شانن» ([[باستر کیتون]]) به تشویق محبوبه‌اش، «سلی» ([[مارسلین دی]])، یک دوربین فیلم‌برداری تهیه می‌کند. اما طرز کار دوربین را به درستی نمی‌داند و نخستین فیلم‌های خبری که فیلم‌برداری می‌کند، بر اثر خرابکاری میمونی که همراه او است مورد تمسخر همگان قرار می‌گیرد.

== مشروح داستان ==
باستر، عکاس خیابانی پرتره با تکنیک «[[تین‌تایپ]]» در نیویورک، دل به دختری به نام سالی می‌بازد که منشی بخش فیلم‌های خبری شرکت ام‌جی‌ام است. برای نزدیک شدن به او، باستر تمام پس‌اندازش را خرج خرید یک دوربین فیلم‌برداری قدیمی می‌کند و سعی دارد در ام‌جی‌ام به‌عنوان فیلم‌بردار استخدام شود. هارولد، یکی از فیلم‌برداران ام‌جی‌ام که خودش هم به سالی علاقه دارد، آرزوهای باستر را به تمسخر می‌گیرد.

با این حال، سالی باستر را تشویق می‌کند و به او پیشنهاد می‌دهد که از هر چیزی که می‌بیند فیلم بگیرد. تلاش‌های اولیهٔ باستر نشان از بی‌تجربگی کامل او دارد؛ بسیاری از فیلم‌ها را [[نوردهی چندگانه|دوبار نوردهی]] یا بیش از حد نوردهی می‌کند و بقیه هم کیفیت خوبی ندارند. با وجود این ناکامی، وقتی قرار روز یک‌شنبهٔ سالی لغو می‌شود، باستر را به‌جای آن دعوت می‌کند. آن‌ها به استخر عمومی شهر می‌روند، جایی که باستر درگیر اتفاقات خنده‌دار و پیاپی می‌شود. بعد از آن، هارولد پیشنهاد می‌دهد سالی را به خانه برساند و باستر مجبور می‌شود در صندلی عقب بیرونی ماشین (رومبل‌سیت) بنشیند، جایی که زیر باران خیس می‌شود.

روز بعد، سالی به باستر خبر می‌دهد که در محلهٔ چینی‌ها قرار است اتفاق مهمی بیفتد. باستر با عجله به آن‌جا می‌شتابد اما در راه با یک نوازندهٔ خیابانی برخورد می‌کند که به زمین می‌افتد و به نظر می‌رسد میمونش مرده است. پلیسی که شاهد ماجراست، باستر را مجبور می‌کند پول میمون را بدهد و آن را با خود ببرد. اما میمون فقط بی‌هوش شده بود و پس از به‌هوش‌آمدن، به باستر ملحق می‌شود.

در [[محله چینی‌ها|محلهٔ چینی‌ها]]، باستر از درگیری‌های یک جنگ گروهی موسوم به جنگ «تونگ» فیلم می‌گیرد و چندین‌بار به‌طور معجزه‌آسا از مرگ می‌گریزد. در نهایت، با دخالت به‌موقع پلیس، که رهبری آن را همان پلیسی بر عهده دارد که پیش‌تر چند بار قربانی اتفاقات ناخواستهٔ باستر شده بود، نجات می‌یابد. پلیس قصد دارد او را به آسایشگاه روانی بفرستد، اما باستر با دوربین سالمش فرار می‌کند.

وقتی باستر به ام‌جی‌ام بازمی‌گردد، او و مدیر فیلم‌های خبری ناامید می‌شوند چون ظاهراً فراموش کرده فیلم در دوربینش بگذارد. وقتی سالی بابت دادن خبر به باستر سرزنش می‌شود، باستر می‌خواهد جبران کند و تصمیم می‌گیرد برای همیشه از ام‌جی‌ام کناره‌گیری کند.

او به شغل قبلی‌اش بازمی‌گردد، اما فیلم‌برداری را کنار نمی‌گذارد و شروع می‌کند به ضبط مسابقه‌ای قایقرانی. در همین حین، متوجه می‌شود که فیلم درگیری محلهٔ چینی‌ها را دارد. مشخص می‌شود میمون شیطانش حلقهٔ فیلم را عوض کرده است. سالی و هارولد هم در یکی از قایق‌ها هستند. هارولد فرمان را بیش از حد می‌چرخاند و هر دو به آب پرتاب می‌شوند. هارولد خودش را نجات می‌دهد، اما سالی در حلقهٔ قایق در حال چرخش گیر می‌افتد. باستر فیلم‌برداری را رها کرده و برای نجات او به آب می‌پرد.

وقتی باستر به داروخانه می‌رود تا وسایل کمک‌های اولیه تهیه کند، هارولد برمی‌گردد و خودش را نجات‌دهندهٔ سالی جا می‌زند. آن دو با هم می‌روند و باستر دل‌شکسته باقی می‌ماند، در حالی که میمون همهٔ ماجرا را با دوربین ضبط می‌کند.

باستر تصمیم می‌گیرد فیلم درگیری محلهٔ چینی‌ها را رایگان به ام‌جی‌ام بفرستد. مدیر شرکت آن را برای سرگرمی به سالی و هارولد نشان می‌دهد، اما وقتی فیلم را می‌بیند، شگفت‌زده می‌شود. او همچنین فیلم نجات سالی را که میمون گرفته دیده و آن را بهترین کار فیلم‌برداری سال‌ها اخیر می‌نامد. مدیر، سالی را می‌فرستد دنبال باستر و می‌گوید استقبال بزرگی از او در انتظار است. باستر خیال می‌کند که رژه‌ای که در حال برگزاری است برای اوست، در حالی که این رژه در واقع به افتخار [[چارلز لیندبرگ]] برگزار شده است.

== منابع ==
{{پانویس}}
{{باستر کیتون}}

[[رده:فیلم‌ها به کارگردانی باستر کیتون]]
[[رده:فیلم‌های ۱۹۲۸ (میلادی)]]
[[رده:فیلم‌های آمریکایی دهه ۱۹۲۰ (میلادی)]]
[[رده:فیلم‌های ادوارد سجویک]]
[[رده:فیلم‌های ایالات متحده آمریکا]]
[[رده:فیلم‌های بازکشف‌شده]]
[[رده:فیلم‌های بلند صامت آمریکایی]]
[[رده:فیلم‌های رمانتیک کمدی ۱۹۲۸ (میلادی)]]
[[رده:فیلم‌های رمانتیک کمدی آمریکایی]]
[[رده:فیلم‌های رمانتیک کمدی دهه ۱۹۲۰ (میلادی)]]
[[رده:فیلم‌های سیاه‌وسفید آمریکایی]]
[[رده:فیلم‌های فیلمبرداری شده در نیویورک‌سیتی]]
[[رده:فیلم‌های فیلم‌برداری‌شده در لس آنجلس]]
[[رده:فیلم‌های مترو گلدوین میر]]
[[رده:فیلم‌های واقع‌شده در نیویورک سیتی]]
[[رده:گنجینه ملی فیلم آمریکا]]

title: عکاس‌باشی

کارگردان: ادوارد سجویک · باستر کیتون

تهیهکننده: باستر کیتون · لارنس واینگارتن

نویسنده: داستان: · کلاید براکمن · لو لیپتون · میتن‌نویس‌ها: · جوزف دابلیو. فارنهم

بازیگران: باستر کیتون · مارسلین دی · هارولد گودوین

فیلمبردار: رجی لنینگ · الگین لسلی

تدوینگر: هیو وین

توزیعکننده: مترو گلدوین مایر

تاریخهای انتشار: - ۲۲ سپتامبر ۱۹۲۸

مدت زمان: ۶۷ دقیقه

کشور: ایالات متحده آمریکا

زبان: صامت · (با میان‌نویس انگلیسی)


text:
# عبدالرضا شهلایی
عبدالرضا شهلایی (زاده ۱۳۳۷ کرمانشاه) به گفته دولت آمریکا معاون نیروی قدس است و سازمان‌های زیادی را کنترل می‌کند که مسئول حملات به نیروهای آمریکایی‌ها و متحدان آنها در سراسر جهان هستند و علاوه بر برنامه‌ریزی کشتن تعداد زیادی از سربازان ائتلاف در عراق، مهمات و اسلحه گروه‌های شیعه را نیز تأمین کرده و می‌کند. او در سال ۲۰۰۸ به دلیل همین اقدامات به عنوان تروریست در فهرست سیاه آمریکا قرار گرفت.
خبرگزاری ایرنا در یک قسمت که بعدها آن را از خروجی خود حذف کرد، نوشته بود که حسن ایرلو، سفیر ایران در یمن که بر اثر کرونا درگذشت، همان عبدالرضا شهلایی است. اما وزارت خارجه آمریکا تایید کرد که آنها دو فرد متفاوت هستند و پاداش برای دستگیری شهلایی همچنان پابرجاست.

## پیشینه
به گفته سازمان مجاهدین خلق، او ۶۴ ساله و متولد کرمانشاه و در دوران جنگ ایران و عراق از فرماندهان قرارگاه برون‌مرزی رمضان بوده و بعد از سقوط صدام حسین در سال ۲۰۰۳ (۱۳۸۲) همراه با محمد جعفری صحرارودی برای طراحی عملیات علیه نیروهای آمریکا و سازمان مجاهدین خلق به عراق رفته‌اند. هیچ سابقه‌ای از عبدالرضا شهلایی در قرارگاه رمضان منتشر و علنی نشده و حتی در خاطرات فرماندهان جنگ و مطالب منتشر شده دربارهٔ عملیات‌های دوران جنگ و اشاراتی که به تمامی یگان‌های مختلف ۵۷ گانه سپاه در جنگ می‌شود، نام عبدالرضا شهلایی دیده نمی‌شود. حتی در دیدارهای علی خامنه‌ای با فرماندهان سپاه پاسداران هم عکسی از او یافت نمی‌شود.

## فعالیت‌های مطرح شده
به گفته آمریکا، عبدالرضا شهلایی یکی از فعال‌ترین فرماندهان نیروی قدس سپاه پاسداران در خاورمیانه است و سال‌هاست که به طراحی عملیات برای کشتن نیروهای آمریکایی و تأمین منابع مالی برای این نوع عملیات‌ها مشغول است.
مقامات دفاعی و اطلاعاتی آمریکا می‌گویند او از افغانستان تا عراق و از سوریه تا یمن در تحرک و در حال برنامه‌ریزی و اقدام علیه نظامیان و اهداف آمریکایی است. شهلایی متهم است که سازمان‌دهنده اصلی حمله ۲۰ ژانویه ۲۰۰۷ (بهمن ۱۳۸۵) در کربلا بوده که به کشته‌شدن پنج نظامی آمریکایی و زخمی شدن سه نظامی دیگر انجامیده‌است. در آن روز در مجموع و طی ۲۴ ساعت دست‌کم ۲۴ سرباز آمریکایی در نقاط مختلف عراق کشته شدند که شماری از آنها از سوی شبه‌نظامیان مورد حمایت ایران هدف قرار گرفتند.
در ۲۰۱۱ نیز (مهر۱۳۹۰) آمریکا اعلام کرد که شهلایی در طراحی و سازماندهی ترور ناکام سفیر عربستان در آمریکا نقش داشته‌است ولی ایران این ادعا را رد کرد. آمریکا، اتحادیه اروپا و کانادا نام شهلایی را در فهرست تحریم‌های خود قرار دادند.
شواهد و قرائن نشان می‌دهد که عبدالرضا شهلایی دست‌کم از زمان تصرف صنعا به دست شبه‌نظامیان حوثی در ابتدای سال ۲۰۱۵ (زمستان ۱۳۹۳) مسئول پرونده یمن در نیروی قدس سپاه پاسداران بوده‌است.
وزارت امور خارجه آمریکا از طریق برنامه پاداش عدالت، برای اطلاعاتی که منجر به پیدا کردن محل زندگی وی می‌شود، ۱۵ میلیون دلار پاداش قرار داده‌است.

## تلاش برای ترور وی
به گفته یک مقام آمریکایی به خبرگزاری اینترسپت، در شب ۳ ژانویه ۲۰۲۰، ارتش آمریکا در رابطه با ترور فرمانده سپاه قدس قاسم سلیمانی در حمله هوایی به فرودگاه بین‌المللی بغداد، اقدام به حمله برای ترور شهلایی از طریق هواپیمای بدون سرنشین کرد. حمله هواپیماهای بدون سرنشین در صنعا، جایی که شهلایی مستقر بود، نتوانست او را بکشد، اما منجر به کشته شدن محمد میرزا، عضو پایین‌تر سپاه شد. این اولین کشته سپاه قدس است که در یمن تأیید شده‌است.
در ۱۰ ژانویه ۲۰۲۰، وزارت امور خارجه آمریکا به اقدام به تلاش ترور شهلایی اعتراف کرد. این منجر به گمانه زنی‌ها شد که حملات هواپیماهای بدون سرنشین در ۳ ژانویه حملات گسترده‌تری با هدف نابودی رهبری سپاه قدس بود.

## نسبت دادن او با حسن ایرلو
خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) در یک قسمت از خبری که بعدها حذف شد، نوشته بود که حسن ایرلو، سفیر ایران در یمن که بر اثر کرونا درگذشت، همان عبدالرضا شهلایی است. ایرنا او را «رفیق و هم‌رزم» قاسم سلیمانی و «از فرماندهان مقاومت» معرفی کرد و در یک خط نوشته بود که او «به سردار شهلایی نیز معروف بود».
ساعاتی بعد، وزارت خارجه آمریکا تایید کرد که آنها دو فرد متفاوت هستند و پاداش برای دستگیری شهلایی همچنان پابرجاست.

title: عبدالرضا شهلایی

wikitext:
{{Infobox military person
| honorific_prefix =
| name = عبدالرضا شهلایی
| image =
| image_size = 170
| caption =
| birth_date = {{circa}} {{birth year and age|۱۹۵۷}}<ref name="UST"/>
| birth_place =[[کرمانشاه]]، [[ایران]]<ref name="UST">{{citation|url=https://www.treasury.gov/resource-center/sanctions/OFAC-Enforcement/Pages/20191122.aspx|title=Treasury Sanctions Five Individuals Tied to Iranian Plot to Assassinate the Saudi Arabian Ambassador to the United States|date=22 November 2019|access-date=22 November 2019|work=United States Department of the Treasury}}</ref>
| placeofburial =
| nickname = حاج یوسف<ref name="UST"/>{{سخ}}یوسف ابوالکرخ<ref name="UST"/>
| allegiance = [[نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران]]
| branch = [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]
| serviceyears = ۱۳۵۸–تاکنون
| rank = [[سرتیپ]] پاسدار<ref>{{citation|title=Iran, Revolution, and Proxy Wars|first1=Ofira|last1=Seliktar|first2=Farhad|last2=Rezaei|year=2019|page=212|isbn=978-3-030-29418-2|publisher=Springer Nature}}</ref>
| unit = [[سپاه قدس]]
| commands =
| battles = [[جنگ داخلی یمن (۲۰۱۵–تاکنون)]]
[[جنگ ایران و عراق]]
}}
'''عبدالرضا شهلایی''' (زاده ۱۳۳۷ [[کرمانشاه]]) به گفته دولت آمریکا معاون [[نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی|نیروی قدس]] است و سازمان‌های زیادی را کنترل می‌کند که مسئول حملات به نیروهای آمریکایی‌ها و متحدان آنها در سراسر جهان هستند و علاوه بر برنامه‌ریزی کشتن تعداد زیادی از سربازان ائتلاف در عراق، مهمات و اسلحه گروه‌های شیعه را نیز تأمین کرده و می‌کند. او در سال ۲۰۰۸ به دلیل همین اقدامات به عنوان تروریست در فهرست سیاه آمریکا قرار گرفت.<ref name=":0">{{یادکرد خبر|تاریخ=۱۴ بهمن ۱۳۹۸|عنوان=مرد ۱۵ میلیون دلاری؛ عبدالرضا شهلایی، مرموزترین فرمانده نیروی قدس|ناشر=رادیو فردا|doi=|تاریخ بازدید=۲۰ مرداد ۱۳۹۹|نشانی=https://www.radiofarda.com/a/who-is-abdolreza-shahlai-irgc-operative-in-Yemen/30414106.html}}</ref>

خبرگزاری ایرنا در یک قسمت که بعدها آن را از خروجی خود حذف کرد، نوشته بود که [[حسن ایرلو]]، سفیر ایران در یمن که بر اثر کرونا درگذشت، همان عبدالرضا شهلایی است.<ref name=":1"/> اما وزارت خارجه آمریکا تایید کرد که آنها دو فرد متفاوت هستند و پاداش برای دستگیری شهلایی همچنان پابرجاست.<ref name=":2">{{یادکرد وب|عنوان=وزارت خارجه آمریکا: «حسن ایرلو» و «عبدالرضا شهلایی» دو فرد متفاوت هستند|نشانی=https://ir.voanews.com/a/iran-state-department-us-shahlaei-irloo-/6366847.html|وبگاه=صدای آمریکا|بازبینی=2021-12-23|کد زبان=fa|نشانی بایگانی=https://web.archive.org/web/20211223205331/https://ir.voanews.com/a/iran-state-department-us-shahlaei-irloo-/6366847.html|تاریخ بایگانی=2021-12-24}}</ref>

== پیشینه ==
به گفته [[سازمان مجاهدین خلق ایران|سازمان مجاهدین خلق]]، او ۶۴ ساله و متولد [[کرمانشاه]] و در دوران جنگ ایران و عراق از فرماندهان قرارگاه برون‌مرزی رمضان بوده و بعد از سقوط [[صدام حسین]] در سال ۲۰۰۳ (۱۳۸۲) همراه با [[محمد جعفری صحرارودی]] برای طراحی عملیات علیه نیروهای آمریکا و سازمان مجاهدین خلق به عراق رفته‌اند. هیچ سابقه‌ای از عبدالرضا شهلایی در قرارگاه رمضان منتشر و علنی نشده و حتی در خاطرات فرماندهان جنگ و مطالب منتشر شده دربارهٔ عملیات‌های دوران جنگ و اشاراتی که به تمامی یگان‌های مختلف ۵۷ گانه سپاه در جنگ می‌شود، نام عبدالرضا شهلایی دیده نمی‌شود. حتی در دیدارهای [[سید علی خامنه‌ای|علی خامنه‌ای]] با فرماندهان سپاه پاسداران هم عکسی از او یافت نمی‌شود.<ref name=":0"/>

== فعالیت‌های مطرح شده ==
به گفته آمریکا، عبدالرضا شهلایی یکی از فعال‌ترین فرماندهان [[نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی|نیروی قدس سپاه پاسداران]] در خاورمیانه است و سال‌هاست که به طراحی عملیات برای کشتن نیروهای آمریکایی و تأمین منابع مالی برای این نوع عملیات‌ها مشغول است.<ref name=":0"/>

مقامات دفاعی و اطلاعاتی آمریکا می‌گویند او از [[افغانستان]] تا عراق و از سوریه تا یمن در تحرک و در حال برنامه‌ریزی و اقدام علیه نظامیان و اهداف آمریکایی است. شهلایی متهم است که سازمان‌دهنده اصلی حمله ۲۰ ژانویه ۲۰۰۷ (بهمن ۱۳۸۵) در کربلا بوده که به کشته‌شدن پنج نظامی آمریکایی و زخمی شدن سه نظامی دیگر انجامیده‌است. در آن روز در مجموع و طی ۲۴ ساعت دست‌کم ۲۴ سرباز آمریکایی در نقاط مختلف عراق کشته شدند که شماری از آنها از سوی شبه‌نظامیان مورد حمایت ایران هدف قرار گرفتند.<ref>{{Cite web|url=https://www.militarytimes.com/flashpoints/2019/12/05/us-offering-15-million-bounty-for-info-on-iranian-who-planned-2007-karbala-attack-that-killed-5-us-troops/|title=US offering $15 million for info on Iranian planner of 2007 Karbala attack that killed 5 US troops|website=Military Times|date=5 December 2019}}</ref><ref name=":0"/>

در ۲۰۱۱ نیز (مهر۱۳۹۰) آمریکا اعلام کرد که شهلایی در طراحی و سازماندهی ترور ناکام سفیر عربستان در آمریکا نقش داشته‌است ولی ایران این ادعا را رد کرد. آمریکا، [[اتحادیه اروپا]] و [[کانادا]] نام شهلایی را در فهرست تحریم‌های خود قرار دادند.<ref>{{Cite web|url=https://www.treasury.gov/press-center/press-releases/pages/tg1320.aspx|title=Treasury Sanctions Five Individuals Tied to Iranian Plot to Assassinate the Saudi Arabian Ambassador to the United States|website=United States Department of the Treasury|date=10 November 2011}}</ref><ref name=":0"/>

شواهد و قرائن نشان می‌دهد که عبدالرضا شهلایی دست‌کم از زمان تصرف [[صنعا]] به دست شبه‌نظامیان حوثی در ابتدای سال ۲۰۱۵ (زمستان ۱۳۹۳) مسئول پرونده یمن در [[نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی|نیروی قدس سپاه پاسداران]] بوده‌است.<ref name=":0"/>

[[وزارت امور خارجه ایالات متحده آمریکا|وزارت امور خارجه آمریکا]] از طریق برنامه پاداش عدالت، برای اطلاعاتی که منجر به پیدا کردن محل زندگی وی می‌شود، ۱۵ میلیون دلار پاداش قرار داده‌است.<ref name="rewardsforjustice">{{Cite web|url=https://rewardsforjustice.net/english/irgc.html|title=Act of Terror: Information on Islamic Revolutionary Guard Corps|website=Rewards for Justice|accessdate=14 December 2019|archive-date=۲۲ دسامبر ۲۰۲۱|archive-url=https://web.archive.org/web/20211222061651/https://rewardsforjustice.net/english/irgc.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/01/iranian-leader-failed-200110191759172.html|title=US targeted Iranian official in Yemen in failed strike|website=www.aljazeera.com|accessdate=2020-01-11}}</ref>

== تلاش برای ترور وی ==
به گفته یک مقام آمریکایی به [[اینترسپت|خبرگزاری اینترسپت]]، در شب ۳ ژانویه ۲۰۲۰، ارتش آمریکا در رابطه با ترور فرمانده سپاه قدس [[قاسم سلیمانی]] در [[حمله هوایی ۲۰۲۰ به فرودگاه بین‌المللی بغداد|حمله هوایی به فرودگاه بین‌المللی بغداد]]، اقدام به حمله برای ترور شهلایی از طریق هواپیمای بدون سرنشین کرد. حمله هواپیماهای بدون سرنشین در [[صنعا]]، جایی که شهلایی مستقر بود، نتوانست او را بکشد، اما منجر به کشته شدن محمد میرزا، عضو پایین‌تر سپاه شد. این اولین کشته سپاه قدس است که در یمن تأیید شده‌است.<ref>{{Cite web|url=https://theintercept.com/2020/01/10/us-strike-abdul-reza-shahlai-yemen/|title=U.S. Strike on Iranian Commander in Yemen the Night of Suleimani’s Assassination Killed the Wrong Man|last=Emmons|first=Alex|date=2020-01-10|website=The Intercept|language=en-US|accessdate=2020-01-11}}</ref>

در ۱۰ ژانویه ۲۰۲۰، وزارت امور خارجه آمریکا به اقدام به تلاش ترور شهلایی اعتراف کرد. این منجر به گمانه زنی‌ها شد که حملات هواپیماهای بدون سرنشین در ۳ ژانویه حملات گسترده‌تری با هدف نابودی رهبری سپاه قدس بود.<ref>{{Cite web|url=https://www.businessinsider.com/trump-tried-failed-kill-another-iran-official-same-day-soleimani-2020-1|title=Trump tried and failed to kill another top Iranian military leader the same day of the deadly strike on Soleimani, US officials say|last=Haltiwanger|first=John|website=Business Insider|accessdate=2020-01-11}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://abcnews.go.com/Politics/us-kill-iranian-commander-yemen-night-soleimani-strike/story?id=68200887|title=US tried to kill Iranian commander in Yemen same night as Soleimani strike: Officials|last=News|first=A. B. C.|website=ABC News|language=en|accessdate=2020-01-11}}</ref>

== نسبت دادن او با حسن ایرلو ==
خبرگزاری جمهوری اسلامی ([[ایرنا]]) در یک قسمت از خبری که بعدها حذف شد، نوشته بود که [[حسن ایرلو]]، سفیر ایران در یمن که بر اثر کرونا درگذشت، همان عبدالرضا شهلایی است. ایرنا او را «رفیق و هم‌رزم» [[قاسم سلیمانی]] و «از فرماندهان مقاومت» معرفی کرد و در یک خط نوشته بود که او «به سردار شهلایی نیز معروف بود».<ref name=":1">{{یادکرد وب|عنوان=خبرگزاری جمهوری اسلامی: حسن ایرلو همان عبدالرضا شهلایی است|نشانی=https://ir.voanews.com/a/hassan-irloo-saudi-arabia-iran/6364782.html|وبگاه=صدای آمریکا|بازبینی=2021-12-23|کد زبان=fa}}</ref><ref>{{یادکرد وب|عنوان=افشاگری ایرنا که بلافاصله حذف شد: حسن ایرلو به سردار شهلایی معروف بود|نشانی=https://www.iranintl.com/202112227851|وبگاه=ایران اینترنشنال|بازبینی=2021-12-23|کد زبان=fa}}</ref><ref>{{یادکرد وب|عنوان=مرگ مشکوک سردار سپاه در یمن؛ آیا حسن ایرلو همان ژنرال شهلایی بود؟|نشانی=https://farsi.alarabiya.net/2021/12/22/مرگ-مشکوک-سردار-سپاه-در-یمن؛-آیا-حسن-ایرلو-همان-ژنرال-شهلایی-بود؟|وبگاه=العربیه فارسی|تاریخ=2021-12-22|بازبینی=2021-12-23|کد زبان=fa}}</ref>

ساعاتی بعد، وزارت خارجه آمریکا تایید کرد که آنها دو فرد متفاوت هستند و پاداش برای دستگیری شهلایی همچنان پابرجاست.<ref name=":2" />

== جستارهای وابسته ==
* [[حسن ایرلو]]

== منابع ==
{{پانویس|۲}}
{{ترتیب‌پیش‌فرض:شهلایی، عبدالرضا}}
[[رده:افراد ایرانی مشمول تحریم‌های وزارت خزانه‌داری آمریکا]]
[[رده:افراد زنده]]
[[رده:اهالی کرمانشاه]]
[[رده:روابط ایران و ایالات متحده آمریکا]]
[[رده:زادگان ۱۳۳۷]]
[[رده:زادگان ۱۹۵۷ (میلادی)]]
[[رده:سرتیپ‌های سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]
[[رده:فراریان تحت تعقیب ایالات متحده آمریکا]]
[[رده:فراریان]]
[[رده:کارکنان نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]

title: عبدالرضا شهلایی

نام(های) مستعار: حاج یوسف · یوسف ابوالکرخ

زاده: ح. ۱۹۵۷ (۶۷–۶۸ سال) · کرمانشاه، ایران

وفاداری: نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران

شاخه نظامی: سپاه پاسداران انقلاب اسلامی

سالهای خدمت: ۱۳۵۸–تاکنون

درجه: سرتیپ پاسدار

یگان: سپاه قدس

جنگها و عملیاتها: جنگ داخلی یمن (۲۰۱۵–تاکنون) جنگ ایران و عراق


text:
# ابن ضویان
ابراهیم ابن ضُوَیّان (۱۸۵۸–۱۹۳۵م) (نسب: ابراهیم بن محمّد بن سالم بن ضویّان) فقیه حنبلی، نسب‌شناس و تاریخ‌نگار نجدی عربستانی بود. از اهالی شهر رس، در نجد و به قبلیهٔ بنی‌زید منتسب بود. قضاوت در زادگاهش را برگرفت. منار السبیل، أنساب أهل نجد، فی التاریخ از آثار اوست. سه سال پیش از درگذشت، نابینا شد.

title: ابن ضویان

wikitext:
{{جعبه زندگینامه
| اندازه جعبه       =
| عنوان             =
| نام               = ابن ضَوَیّان
| زادروز            = ۱۸۵۸م / ۱۲۷۵ق
| زادگاه            = [[رس (شهر)|رس]]، [[نجد]]
| تاریخ مرگ         = ۱۹۳۵م/ ۱۳۵۳ق
| مکان مرگ          = [[رس (شهر)|رس]]، [[نجد]]
| پیشه              = [[فقیه]]، [[تبارنامه|نسب‌شناس]]، [[تاریخ‌نگار]]
| آثار =
}}
'''ابراهیم ابن ضُوَیّان''' (۱۸۵۸–۱۹۳۵م) (نسب: ابراهیم بن محمّد بن سالم بن ضویّان) [[فقیه]] [[حنبلی]]، [[تبارنامه|نسب‌شناس]] و [[تاریخ‌نگار]] [[نجد|نجدی]] [[عربستان|عربستانی]] بود. از اهالی [[رس (شهر)|شهر رس]]، در [[نجد]] و به قبلیهٔ بنی‌زید منتسب بود. قضاوت در زادگاهش را برگرفت. ''منار السبیل''، ''أنساب أهل نجد''، ''فی التاریخ'' از آثار اوست. سه سال پیش از درگذشت، نابینا شد.<ref>{{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=زرکلی|نام=خیرالدین|پیوند نویسنده=خیرالدین زرکلی|مقاله=ابن ضویان|دانشنامه=[[الأعلام]]|جلد= ۱|سال= ۲۰۰۲ |ناشر=دارالعلم للملایین|مکان=بیروت|صفحه=۷۲|نشانی =https://archive.org/download/WAQ99019/alam1.pdf|تاریخ بازبینی=}}</ref>

== منابع ==
{{پانویس}}

{{ترتیب‌پیش‌فرض:ابن ضویان، ابراهیم}}

[[رده:اهالی رس، شهر]]
[[رده:تاریخ‌نگاران اهل عربستان]]
[[رده:درگذشتگان ۱۳۵۳ (قمری)]]
[[رده:درگذشتگان ۱۹۳۵ (میلادی)]]
[[رده:زادگان ۱۲۷۵ (قمری)]]
[[رده:زادگان ۱۸۵۸ (میلادی)]]
[[رده:فقیهان اهل عربستان]]
[[رده:فقیهان حنبلی]]
[[رده:نسب‌شناسان اهل عربستان]]

title: ابن ضَوَیّان

زادهٔ: ۱۸۵۸م / ۱۲۷۵ق · رس، نجد

درگذشت: ۱۹۳۵م/ ۱۳۵۳ق · رس، نجد

پیشه(ها): فقیه، نسب‌شناس، تاریخ‌نگار


text:
# وازگن ملیکیان
وازگن شاوارشی ملیکیان (ارمنی: Վազգեն Շավարշի Մելիքյան؛  زادهٔ ۲۹ ژانویهٔ ۱۹۵۶) دانشمند متخصص در زمینه سیستم‌های خودکار اهل ارمنستان است.

## زندگی‌نامه
وی در ۲۹ ژانویه ۱۹۵۶ در ایروان به دنیا آمد و از دانشگاه پلی‌تکنیک ارمنستان فارغ‌التحصیل گشت. وی از ۲۰۱۴ عضو مکاتبه‌ای فرهنگستان ملی علوم ارمنستان می‌باشد. همچنین برندهٔ جوایزی همچون دانشمند شایسته جمهوری ارمنستان (۲۰۰۷) و مدال گارگین نژده (۲۰۱۲)، مدال وازگن سارگسیان (۲۰۱۳) شده است.

## یادداشت
1. ↑  տեխնիկական գիտությունների դոկտոր

title: وازگن ملیکیان

wikitext:
{{Infobox scientist
| honorific_prefix  =
| name              = وازگن ملیکیان
| honorific_suffix  =
| native_name       =
| native_name_lang  =
| image             =
| image_size        =
| image_upright     =
| alt               =
| caption           =
| birth_name        =
| birth_date        = {{تاریخ تولد و سن|۱۹۵۶|۱|۲۹}}
| birth_place       = [[ایروان]]، [[جمهوری شوروی سوسیالیستی ارمنستان]]
| death_date        =
| death_place       =
| death_cause       =
| resting_place     =
| resting_place_coordinates = <!--{{Coord|LAT|LONG|type:landmark|display=inline,title}}-->
| home_town         =
| other_names       =
| siglum            =
| pronounce         =
| citizenship       =
| nationality       = [[مردم ارمنی|ارمنستان]]
| fields            = [[سیستم‌های خودکار]]
| workplaces        = [[دانشگاه ملی پلی‌تکنیک ارمنستان]]
| patrons           =
| education         = دکتری علوم فنی{{یادچپ|տեխնիկական գիտությունների դոկտոր}} (۲۰۰۶){{پاک‌کن}} [[استاد]] (۲۰۰۶)
| alma_mater        = [[دانشگاه ملی پلی‌تکنیک ارمنستان]] (۱۹۷۸) {{پاک‌کن}} <!-- Ազգային հետազոտական միջուկային համալսարան (۱۹۸۴) -->
| thesis_title      = <!--(or  | thesis1_title =  and  | thesis2_title = )-->
| thesis_url        = <!--(or  | thesis1_url  =   and  | thesis2_url  =  )-->
| thesis_year       = <!--(or  | thesis1_year =   and  | thesis2_year =  )-->
| doctoral_advisor  = <!--(or  | doctoral_advisors = )-->
| academic_advisors =
| doctoral_students =
| notable_students  =
| known_for         =
| influences        =
| influenced        =
| awards            = {{روبان مدال گارگین نژده}} {{روبان مدال وازگن سارگسیان}}{{پاک‌کن}} {{دانشمند شایسته جمهوری ارمنستان}}<!-- Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտում համաշխարհային ներդրման համար Հանրապետության Նախագահի մրցանակ -->
| author_abbrev_bot =
| author_abbrev_zoo =
| spouse            =
| partner           =
| children          =
| signature         =
| signature_alt     =
| website           = <!--{{نشانی وب|www.example.com}}-->
| footnotes         =
}}

'''وازگن شاوارشی ملیکیان''' ({{Lang-hy|Վազգեն Շավարշի Մելիքյան}}؛ <!-- {{Lang-en|}} --> زادهٔ {{تاریخ تولد|۱۹۵۶|۱|۲۹}}) [[دانشمند]] متخصص در زمینه [[سیستم‌های خودکار]] اهل [[ارمنستان]] است.

== زندگی‌نامه ==
وی در ۲۹ ژانویه ۱۹۵۶ در [[ایروان]] به دنیا آمد و از [[دانشگاه پلی‌تکنیک ارمنستان]] فارغ‌التحصیل گشت. وی از ۲۰۱۴ عضو مکاتبه‌ای [[فرهنگستان ملی علوم ارمنستان]] می‌باشد. همچنین برندهٔ جوایزی همچون [[دانشمند شایسته جمهوری ارمنستان]] (۲۰۰۷) و [[مدال گارگین نژده]] (۲۰۱۲)، [[مدال وازگن سارگسیان]] (۲۰۱۳) شده است.

== یادداشت ==
{{یادداشت}}

== جستارهای وابسته ==
* [[فهرست دانشمندان و فیلسوفان ارمنی]]

{{پاک‌کن}}

== منابع ==
{{پانویس|۲|چپ‌چین=بله}}
* {{یادکرد ویکی|عنوان =Վազգեն Մելիքյան |پیوند = https://hy.wikipedia.org/wiki/Վազգեն_Մելիքյան |زبان =hy| بازیابی =}}
{{چپ‌چین}}
* {{Avproduction.am|-|}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160306010243/http://avproduction.am/?ln=am&page=person&id=1783 |date=۶ مارس ۲۰۱۶}}
* {{cite book |last1= Այվազյան|first1= Հ. Մ.|last2= |first2= |last3= |first3= |last4= |first4= |date= 2007 |title= Ով ով է. հայեր (կենսագրական հանրագիտարան: Երկու հատորով) |url=http://www.anunner.com/?fbclid=IwAR3bzwapJkkTtI4I6QPOaZ8PZtV1bSlfvVnKiwCslcv5pWKTSd57ZWgFTzY  |deadurl= |format= |language= |location= Երևան |publisher= Հայկական հանրագիտարան հրատ.|pages=82 |volume= երկրորդ |isbn= |archiveurl= |archivedate= |accessdate= |via= |quote=}}
* {{SCI.am|514|Վազգեն Մելիքյան}}
* {{cite web |url=https://www.synopsys.com/company/contact-synopsys/office-locations/armenia/armenia-educational-program/vazgen-shavarsh-melikyan-bio.html |title= «Vazgen Shavarsh Melikyan Bio». |last= |first= |author= |authorlink= |last2= |first2= |author2= |authorlink2= |date= |year= |website=www.synopsys.com |series= |publisher= |location= |page= |pages= |at= |language= |type= |format= |archive-url= https://web.archive.org/web/20180906003318/https://www.synopsys.com/company/contact-synopsys/office-locations/armenia/armenia-educational-program/vazgen-shavarsh-melikyan-bio.html |archive-date=6 September 2018 |deadurl= |accessdate= |quote= |ref=}}
<!--
* {{Am.hayazg.info||}}
* {{cite web |url= |title= |last= |first= |author= |authorlink= |last2= |first2= |author2= |authorlink2= |date= |year=  |website= |series= |publisher= |location= |page= |pages= |at= |language= |type= |format= |archive-url= |archive-date= |deadurl= |accessdate= |quote= |ref=}}
 -->
{{پایان چپ‌چین}}

== پیوند به بیرون ==
{{انبار-رده}}
{{دریافت‌کنندگان مدال گارگین نژده}}
{{دانشمندان شایسته جمهوری ارمنستان}}
{{داده‌های کتابخانه‌ای}}
{{داده‌های کتابخانه‌ای مشاهیر ارمنی}}
{{دانشمند ارمنی-خرد}}
{{ترتیب‌پیش‌فرض:ملیکیان، وازگن}}
[[رده:اعضای مکاتبه‌ای فرهنگستان ملی علوم ارمنستان]]
[[رده:افراد زنده]]
[[رده:اهالی ایروان]]
[[رده:دانشمندان اهل ارمنستان]]
[[رده:دانش‌آموختگان دانشگاه ملی پلی‌تکنیک ارمنستان]]
[[رده:زادگان ۱۹۵۶ (میلادی)]]

title: وازگن ملیکیان

زادهٔ: ۲۹ ژانویهٔ ۱۹۵۶ (۶۹ سال) · ایروان، جمهوری شوروی سوسیالیستی ارمنستان

ملیت: ارمنستان

تحصیلات: دکتری علوم فنی (۲۰۰۶) استاد (۲۰۰۶)

محل تحصیل: دانشگاه ملی پلی‌تکنیک ارمنستان (۱۹۷۸)

جوایز: مدال گارگین نژده · مدال وازگن سارگسیان · دانشمند شایسته جمهوری ارمنستان

شاخه(ها): سیستم‌های خودکار

محل کار: دانشگاه ملی پلی‌تکنیک ارمنستان


text:
# زمین‌لرزه ۱۳۸۷ بندرعباس
زمین‌لرزه بندر عباس در تاریخ ۱۰ سپتامبر ۲۰۰۸ میلادی، برابر با ۲۰ شهریور ۱۳۸۷، ساعت ۱۱:۰۰:۳۴٫۱ به زمان یوتی‌سی در هرمزگان رخ داد. ژرفای این زلزله ۱۲٫۰ کیلومتر بود. بزرگی آن ۶٫۱ در مقیاس Mw بدست آمده‌است.
شمار کشتگان نزدیک به ۷ نفر گزارش شده‌است.
پروژهٔ جهانی تنسور گشتاور مرکزوار پارامتر زمان مرکزوار زمین‌لرزه را با اختلاف ۴٫۳ ثانیه نسبت به زمان رخداد اشاره شده در بالا و مختصات مرکزوار را در ۲۶°۳۹′شمالی ۵۵°۴۳′شرقی / ۲۶٫۶۵°شمالی ۵۵٫۷۲°شرقی محاسبه کرد و همچنین، ژرفا در ۱۲٫۰ کیلومتر ثابت شده‌است. در این محاسبات زاویه‌های (راستا، شیب، ریک) گسل سازندهٔ زمین‌لرزه و صفحه عمود بر آن برابر با (°۲۳۴، °۳۳، ° ۷۶) یا (° ۷۱، °۵۸، ° ۹۹) حاصل شده‌است.

title: زمین‌لرزه ۱۳۸۷ بندرعباس

wikitext:
{{ادغام از|زمین‌لرزه ۱۳۸۷ قشم}}
{{جعبه اطلاعات زمین‌لرزه
|عنوان = زمین‌لرزه بندر عباس
|تصویر =
|اندازه تصویر =
|عنوان تصویر =
|روی‌نقشه = نه
|نقشه = {{Location map| Iran | label= | lat= 26.74 | long= 55.83 | mark=Bullseye1.png | marksize=40 | position=top | width= 250 | float=right | caption= مکان رومرکز زمین‌لرزه بر روی نقشهٔ هرمزگان}}
|عرض‌جغرافیایی =
|طول‌جغرافیایی =
|تاریخ = {{جلالی|۱۰|۹|۲۰۰۸|پیوند=بله}}
|زمان رخداد = ۱۱:۰۰:۳۴٫۱ به یوتی‌سی
|دوام =
|بزرگی = ۶٫۱ در مقیاس [[بزرگای گشتاوری|Mw]]
|ژرفا = ۱۲٫۰ کیلومتر
|رومرکز = {{coord| 26.74| 55.83|display=title}}
|گونه =
|مناطق آسیب = هرمزگان
|زیان =
|تلفات = کشته‌ها: نزدیک به ۷ نفر
|شدت =
|شتاب =
|سونامی =
|رانش زمین =
|پیش‌لرزه‌ها =
| پس‌لرزه‌ها =
| پانویس =
}}
[[پرونده:M 6.1 - southern Iran - intensity.jpg|بندانگشتی|تصویر کانون زلزله و مناطق تحت تاثیر]]
'''زمین‌لرزه بندر عباس''' در تاریخ {{میلادی|۲۰۰۸|۹|۱۰}} میلادی، برابر با {{جلالی|۱۰|۹|۲۰۰۸|پیوند=نه}}، ساعت ۱۱:۰۰:۳۴٫۱ به زمان [[یوتی‌سی]] در [[هرمزگان]] رخ داد. [[ژرفای کانونی|ژرفای]] این زلزله ۱۲٫۰ کیلومتر بود. بزرگی آن ۶٫۱ در مقیاس [[بزرگای گشتاوری|Mw]] بدست آمده‌است.<ref>{{یادکرد وب | عنوان = USGS Earthquake Search | ناشر = USGS | نشانی = http://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eqarchives/epic/ | تاریخ بازدید = ۱۹۹۱-۰۲-۰۳ | تاریخ بایگانی = 1 سپتامبر 2013 | پیوند بایگانی = https://web.archive.org/web/20130901043128/http://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eqarchives/epic/ }}</ref>

شمار کشتگان نزدیک به ۷ نفر گزارش شده‌است.

پروژهٔ جهانی تنسور گشتاور مرکزوار<ref>[http://www.globalcmt.org/ The Global CMT Project].{{سخ}}GCMT event name: C200809101100A , GCMT timestamp: S-20081205102253</ref> پارامتر زمان [[مرکزوار]] زمین‌لرزه را با اختلاف ۴٫۳ ثانیه نسبت به زمان رخداد اشاره شده در بالا و مختصات مرکزوار را در {{coord| 26.65| 55.72|display=inline}} محاسبه کرد و همچنین، ژرفا در ۱۲٫۰ کیلومتر ثابت شده‌است. در این محاسبات زاویه‌های ([[راستا و شیب|راستا، شیب]]، [[ریک (زمین‌شناسی)|ریک]]) [[گسل]] سازندهٔ زمین‌لرزه و صفحه عمود بر آن برابر با (°۲۳۴، °۳۳، ° ۷۶) یا (° ۷۱، °۵۸، ° ۹۹) حاصل شده‌است.

== جستارهای وابسته ==
* [[فهرست زلزله‌های سده بیستم]]
* [[زلزله‌شناسی]]

== پانویس ==
{{پانویس}}

== منابع ==
{{چپ‌چین}}
{{پایان چپ‌چین}}
{{زمین‌لرزه‌های ایران}}
{{زمین‌لرزه‌های ۲۰۰۸ (میلادی)}}
{{درگاه|زمین‌لرزه}}

{{زمین‌لرزه-خرد}}

[[رده:ایران در ۲۰۰۸ (میلادی)]]
[[رده:بلایای طبیعی ۲۰۰۸ (میلادی)]]
[[رده:بندرعباس]]
[[رده:تاریخ استان هرمزگان]]
[[رده:سپتامبر ۲۰۰۸ (میلادی)]]
[[رده:زمین‌لرزه‌های ۱۳۸۷]]
[[رده:زمین‌لرزه‌های ۲۰۰۸ (میلادی)]]
[[رده:زمین‌لرزه‌های ایران|بندرعباس]]
[[رده:فاجعه‌های ۲۰۰۸ (میلادی) در ایران]]

title: زمین‌لرزه بندر عباس

بزرگی: ۶٫۱ در مقیاس Mw

ژرفای کانونی: ۱۲٫۰ کیلومتر

مناطق آسیبدیده: هرمزگان

تلفات: کشته‌ها: نزدیک به ۷ نفر


text:
# سد
سد سازه‌ای است که بر روی یک رودخانه یا بدنه آبی برای نگهداری، منحرف کردن یا کنترل آب ساخته می‌شود. معمولاً به بدنه آب ذخیره شده در پشت سد، مخزن یا دریاچه گفته می‌شود. تفاوت سد با بند (آب بند) در این است که سدها دارای یک مخزن ذخیره آب قابل توجه هستند ولی بندها فقط آب را بند آورده و ارتفاع می‌دهند ولی مخزن آب بزرگ و قابل توجهی ندارند.
سدها سیلاب‌ها را مهار کرده و با ذخیره و یا انحراف آب در پشت خود از آن برای برای فعالیت‌هایی مانند آبیاری، مصارف انسانی، استفاده‌های صنعتی، پرورش آبزیان و کشتیرانی استفاده می‌شود. غالباً همراه با سدها از برق‌آبی برای تولید برق استفاده می‌گردد. همچنین می‌توان از یک سد برای جمع‌آوری یا ذخیره آب استفاده کرده و سپس این آب به‌طور مساوی بین مکان‌های مختلف توزیع شود. عموماً هدف اصلی ساخت سدها نگهداری آب است، در حالی که از سازه‌های دیگر مانند سیلاب‌گیر یا خاکریز یا بند برای مدیریت آب یا جلوگیری از جاری شدن آب به مناطق خاصی از زمین استفاده می‌شود. اولین سد شناخته شده سد جاوا در اردن است که مربوط به ۳۰۰۰ سال قبل از میلاد است.
سدها و مخازن مرتبط با آنها، توانایی ذخیره آب برای استفاده در آینده، تأمین انرژی آبی و ایجاد سطحی از محافظت در برابر بارش‌های شدید را فراهم می‌کنند. اگر سدها به درستی طراحی شوند، امکان دسترسی به آب را در مواقعی فراهم می‌کنند که در غیاب سد در دسترس نخواهد بود، به این طریق منابع آب تجدیدپذیر قابل بهره‌برداری افزایش می‌یابد. این امر به ویژه برای کشورهایی که آب موجود در آنها در فصول مرطوب و خشک به‌طور قابل توجهی متفاوت است، اهمیت دارد. سدها همچنین ممکن است اجازه دهند رواناب اضافی که به‌طور معمول بدون استفاده به سمت اقیانوس جریان می‌یابد برای استفاده در دسترس قرار گیرد. با این حال، سدها و مخازن، به‌ویژه سدهای بزرگ نیز می‌توانند تأثیرات منفی بر جوامع بشری داشته باشند و نیاز به اسکان مجدد برخی از مردم داشته باشند و منجر به اختلالات اجتماعی شوند. سدها همچنین شبکه رودخانه را تغییر می‌دهند و کاهش جریان یکی از اصلی‌ترین پیامدهای منفی اکولوژیکی سدها و مخازن محسوب می‌شود. همچنین، آب ذخیره شده ممکن است با سرعت بیشتری نسبت به آب جریان آزاد تبخیر شود. به‌طور خلاصه، سدها دارای مزایا و معایبی هستند، به طوری که ویژگی‌های طراحی آنها باید به دقت ارزیابی شود.
در ایالات متحده بیش از ۹۱۰۰۰ سد وجود دارد که عمر متوسط آنها ۶۰ سال بوده و حدود ۷۵٪ از آنها به عنوان سدهای خطرناک طبقه‌بندی شده‌اند. فقط ۳٪ از این سدها قابلیت تولید برق دارند.

## انواع سد
از دیدگاه استاتیکی، سدها به دو گروه عمده تقسیم می‌گردند:
- سدهای وزنی
- سدهای قوسی

سدهای پایه دار، سدهای پشت بنددار و سدهای چوبی از دیگر انواع سد محسوب می‌شوند.

### سدهای قوسی
اساس نیروی غلبه بر فشار آب در این سدها، انتقال این نیرو به دیواره‌های دره و در حقیقت شکل هندسی سد است. این سدها حداقل در مقیاس‌های بزرگ، غالباً از بتن غیر مسلح ساخته می‌شوند. به منظور جلوگیری از ورقه ورقه شدن سطوح مختلف بتن روی یکدیگر، بسیاری از سدهای بزرگ از این نوع، به صورت لایه لایه و معمولاً به صورت لایه‌های ۲ یا ۳ متری بتن‌ریزی می‌گردد. سطح هر لایه بتن ریزی شده بلافاصله شسته می‌گردد تا بتن لایه (مرحله) بعدی به بتن قبلی خوب بچسبد و از ورقه ورقه شدن سطوح مختلف بتن روی یکدیگر جلوگیری گردد. این سدها به صورت بلوک بلوک ساخته شده و در انتها بین بلوک‌ها که درزه نامیده می‌شود دوغاب سیمان تزریق می‌گردد تا سد به صورت یکپارچه عمل کند.

### سدهای وزنی
از آنجایی که باید در برابر فشار بسیار زیاد آب، مقاومت مناسبی به‌وسیلهٔ وزن سازه سد صورت پذیرد، این نوع از سدها معمولاً حجم بسیار عظیمی دارند. بدیهی است در ساخت سازه‌ای با این حجم، اقتصادی‌ترین مسئله، بحث تأمین مصالح است؛ بنابراین این سدها معمولاً از مصالح موجود در محل احداث خود بهره می‌برند. بدیهی است که در دسترس‌ترین این گونه مصالح سنگ و خاک است. سدهای وزنی به همین دلایل امروزه در دو نوع سدهای بتنی و سدهای خاکی ساخته می‌شوند.

### سدهای خاکی
در ساخت سدهای خاکی، آنچه که در واقع جلوی آب را می‌گیرد، یک هسته نسبتاً نازک رسی است. خاک رس این خاصیت را دارد که با مرطوب شدن، به عایق خوبی برای نفوذ آب تبدیل می‌گردد. (از همین رو بام خانه‌های قدیمی کاهگل می‌شده‌است) بجز هسته رسی، مابقی حجم سد را سنگ و خاک غیر محلول در آب تشکیل می‌دهد. چرا که سنگ‌های محلول پس از مدتی باعث کاهش وزن سد و به هم خوردن نتایج محاسبات خواهند شد.
سدهای خاکی همواره با مشکل محدودیت ارتفاع مواجهند و بیشتر برای دره‌های عریض و کم شیب مناسب هستند (سد پانزده خرداد دلیجان). بر عکس سدهای قوسی مناسب دره‌های عمیق و کم‌عرضند مانند: (سد کرج)

### سد رودخانه‌ای
سد رودخانه‌ای نوع خاصی از سد است که از یک رشته دروازه بزرگ تشکیل شده‌است که می‌تواند برای کنترل میزان عبور آب از سد باز یا بسته شود. دروازه‌ها بین پایه‌های کناری قرار دارند که وظیفه پشتیبانی بار آب را بر عهده دارند و اغلب برای کنترل و تثبیت جریان آب برای سیستم‌های آبیاری استفاده می‌شوند. نمونه‌ای از این نوع سدها، سد انحرافی Red Bluff در رودخانه ساکرامنتو نزدیک رد بلوف کالیفرنیا است که اکنون از رده خارج شده‌است.

## مطالعات زمین‌شناسی
مطالعات زیست‌محیطی به مجموعه مطالعاتی گفته می‌شود که اثر تغییرات ایجاد شده توسط سد و دریاچهٔ آن و همچنین تقلیل آب پایین دست را بر روی زیست‌بوم منطقه شناسایی، محاسبه و هزینه یابی می‌کنند.
علاوه بر این، این اثر باید بر روی شهرها و روستاها و سایر المان‌ها (همچون آثار باستانی در مورد سد سیوند) در کنار ارزیابی تاثیرها بر محیط زیست مورد بررسی قرار گیرند تا در محاسبه‌های سود و زیان کلی پروژه، و گزینش‌های پایانی در نظر گرفته شوند؛ که در کنار این شناخت بااستفاده از مدل‌سازی اطلاعات ساختمان می‌توان به بهینه‌ترین برنامه تعمیرات و نگهداری هر ساختمانی از جمله سازه سد رسید که بهره‌برداران را در راهبری این گونه سرمایه‌های ملی یاری می‌دهد.

## مسائل اقتصادی
ساخت یک نیروگاه برق آبی به زمان طولانی برای انجام مطالعات سایت، مطالعات هیدرولوژیکی و ارزیابی اثرات زیست‌محیطی نیاز دارد و در مقایسه با تولید برق مبتنی بر کربن، پروژه‌های مقیاس بزرگی هستند. در هرکشوری تعداد سایت‌هایی که می‌توان از نظر اقتصادی برای تولید برق‌آبی توسعه داد محدود است؛ سایت‌های جدید معمولاً دور از مراکز جمعیتی هستند و معمولاً به خطوط انتقال برق گسترده نیاز دارند. میزان برق تولیدی توسط نیروگاه‌های برق‌آبی می‌تواند توسط عواملی از قبیل تغییرات بارندگی، تغییر سطح آب‌های زیرزمینی و سطحی، و ذوب یخچال‌ها تحت تأثیر قرار بگیرد، که برای مقابله با آن باید ظرفیت مخازن سدها را با هزینه اولیه بیشتر، بزرگتر ساخت تا در سال‌های کم‌آب تولید برق دچار مشکل نشود.
نیروگاه‌های برق‌آبی پس از تکمیل، در صورتی که صحیح طراحی شده باشند و به خوبی نگهداری شوند، معمولاً منابع نسبت خوب و قابل اطمینانی برای تولید برق محسوب می‌شوند. این نیروگاه‌ها هیچ نوع سوخت و آلایندگی خاصی نداشته و به عنوان یک منبع انرژی تمیز، از نیروگاه‌های بادی و هسته‌ای ارزان‌تر هستند. این نیروگاه‌ها نسبت به نیروگاه‌های بادی بسیار آسان‌تر قابل تنظیم برای تولید برق بیشتر برای زمان اوج مصرف هستند.

### حذف سدها
جریان آب و رسوب را می‌توان با برداشتن سدها از مسیر رودخانه دوباره برقرار کرد. برداشتن سد زمانی مناسب تلقی می‌شود که سد قدیمی بوده و هزینه‌های نگهداری آن بیش از هزینه حذف آن باشد. برخی از اثرات حذف سد عبارتند از: از بین رفتن رسوب ذخیره شده در مخزن سد، افزایش عرضه رسوب در پایین دست، افزایش عرض و شاخه‌های رودخانه، برقراری مجدد دمای طبیعی آب و شکل‌گیری زیستگاه‌هایی که قبلاً به دلیل وجود سدها در دسترس نبودند.

## سدهای معروف جهان
- سد الکفره (Sadd al Kafara) قدیمی‌ترین سد شناخته شدهٔ جهان در ۱۱ کیلومتری جنوب شرقی حلوان مصر بین سال‌های ۲۷۵۰ تا ۲۹۵۰ قبل از میلاد (حدود ۵۰۰۰ سال قبل) با طول ۱۱۵ و ارتفاع ۱۲ متر ساخته شده‌است.
- سد هوور تا پیش از احداث سد گراند کولیی، بزرگترین سازه بتنی و بزرگترین نیروگاه برق‌آبی در جهان بود.
- سد گراند کولیی بزرگ‌ترین سازه بتنی آمریکای شمالی است و روی رودخانه کلمبیا در واشینگتن بسته شده‌است.
- سد اسوان سدی غول پیکر بر روی رود نیل

## در ایران
تاریخچه سدسازی در ایران به دوران باستان و زمان هخامنشیان می‌رسد.

title: سد

wikitext:
[[پرونده:ThreeGorgesDam-China2009.jpg|بندانگشتی|288x288پیکسل|[[سد سه‌دره|سد سه دره]] بر روی [[رودخانه یانگ‌تسه|رودخانه یانگ تسه]]، [[چین]]. این سد از سال ۲۰۱۲ بزرگترین [[نیروگاه|نیروگاه برق]] جهان از نظر ظرفیت نصب شده بوده‌است (۲۲۵۰۰ مگاوات).<ref name="ClevelandMorris2013">{{cite book|first1=Cutler J.|last1=Cleveland|url=https://books.google.com/books?id=ScL77rOCZn0C&pg=PA44|title=Handbook of Energy: Chronologies, Top Ten Lists, and Word Clouds|publisher=[[Elsevier|Elsevier Science]]|date=15 November 2013|first2=Christopher G.|last2=Morris|page=44|isbn=978-0-12-417019-3}}</ref><ref name="Ehrlich2013">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=h3zSBQAAQBAJ&pg=PA219|title=Renewable Energy: A First Course|author1-link=Robert Ehrlich (physicist)|last=Ehrlich|first=Robert|date=13 March 2013|publisher=CRC Press|isbn=978-1-4665-9944-4|page=219|via=[[Google Books]]}}</ref>]]
'''سد''' سازه‌ای است که بر روی یک رودخانه یا بدنه آبی برای نگهداری، منحرف کردن یا کنترل آب ساخته می‌شود. معمولاً به بدنه آب ذخیره شده در پشت سد، '''مخزن''' یا '''دریاچه''' گفته می‌شود.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=National Inventory of Dams|نشانی=https://nid.usace.army.mil/#/learn/dams101|وبگاه=nid.usace.army.mil|بازبینی=2022-01-08|archive-date=۱ سپتامبر ۲۰۱۹|archive-url=https://web.archive.org/web/20190901173737/http://nid.usace.army.mil/#/learn/dams101|dead-url=yes}}</ref> تفاوت سد با '''[[آب‌بند|بند]]''' ([[آب‌بند|آب بند]]) در این است که سدها دارای یک مخزن ذخیره آب قابل توجه هستند ولی بندها فقط آب را بند آورده و ارتفاع می‌دهند ولی مخزن آب بزرگ و قابل توجهی ندارند.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=مقاله تحلیلی: تفاوت بین سد، سر ریز و آب بند|نشانی=https://civil808.com/article/13048/%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84%DB%8C-%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%B3%D8%AF%D8%8C-%D8%B3%D8%B1-%D8%B1%DB%8C%D8%B2-%D9%88-%D8%A2%D8%A8-%D8%A8%D9%86%D8%AF|وبگاه=civil808.com|تاریخ=1395-11-10|بازبینی=2024-01-27|کد زبان=fa|نام خانوادگی=sarahmhpr}}</ref>

سدها سیلاب‌ها را مهار کرده و با ذخیره و یا انحراف آب در پشت خود از آن برای برای فعالیت‌هایی مانند [[آبیاری]]، [[آب شیر|مصارف انسانی]]، [[منابع آب|استفاده‌های صنعتی]]، [[آبزی‌پروری|پرورش آبزیان]] و کشتیرانی استفاده می‌شود. غالباً همراه با سدها از [[برق آبی|برق‌آبی]] برای تولید برق استفاده می‌گردد. همچنین می‌توان از یک سد برای جمع‌آوری یا ذخیره آب استفاده کرده و سپس این آب به‌طور مساوی بین مکان‌های مختلف توزیع شود. عموماً هدف اصلی ساخت سدها نگهداری آب است، در حالی که از سازه‌های دیگر مانند [[سیل بند|سیلاب‌گیر]] یا [[خاکریز]] یا بند برای [[مدیریت آب]] یا جلوگیری از جاری شدن آب به مناطق خاصی از زمین استفاده می‌شود. اولین سد شناخته شده [[سد جاوا]] در [[اردن]] است که مربوط به ۳۰۰۰ سال قبل از میلاد است.
[[پرونده:Roman Cornalvo dam, Extremadura, Spain. Pic 01.jpg|بندانگشتی|286x286پیکسل|[[سد کورنالوو]] در نزدیکی [[مریدا]]، [[اکسترمادورا]]، اسپانیا، که توسط رومی‌ها تأسیس شد. این سد خاکی بیش از ۲ هزار سال است که در حال بهره‌برداری است.]]
سدها و مخازن مرتبط با آنها، توانایی ذخیره آب برای استفاده در آینده، تأمین [[انرژی آبی]] و ایجاد سطحی از محافظت در برابر بارش‌های شدید را فراهم می‌کنند. اگر سدها به درستی طراحی شوند، امکان دسترسی به آب را در مواقعی فراهم می‌کنند که در غیاب سد در دسترس نخواهد بود، به این طریق [[منابع تجدیدپذیر|منابع آب تجدیدپذیر]] قابل بهره‌برداری افزایش می‌یابد. این امر به ویژه برای کشورهایی که آب موجود در آنها در فصول مرطوب و خشک به‌طور قابل توجهی متفاوت است، اهمیت دارد. سدها همچنین ممکن است اجازه دهند [[رواناب سطحی|رواناب]] اضافی که به‌طور معمول بدون استفاده به سمت [[اقیانوس]] جریان می‌یابد برای استفاده در دسترس قرار گیرد. با این حال، سدها و مخازن، به‌ویژه سدهای بزرگ نیز می‌توانند تأثیرات منفی بر جوامع بشری داشته باشند و نیاز به اسکان مجدد برخی از مردم داشته باشند و منجر به اختلالات اجتماعی شوند. سدها همچنین شبکه رودخانه را تغییر می‌دهند و کاهش جریان یکی از اصلی‌ترین پیامدهای منفی [[اکولوژی سیستم‌ها|اکولوژیکی]] سدها و مخازن محسوب می‌شود. همچنین، آب ذخیره شده ممکن است با سرعت بیشتری نسبت به آب جریان آزاد [[تبخیر]] شود. به‌طور خلاصه، سدها دارای مزایا و معایبی هستند، به طوری که ویژگی‌های طراحی آنها باید به دقت ارزیابی شود.<ref>{{یادکرد وب|نشانی=https://www.fao.org/aquastat/en/databases/dams/index.html|وبگاه=www.fao.org|بازبینی=2022-01-08}}</ref>
[[پرونده:Glen Canyon Dam and Bridge Panorama.jpg|بندانگشتی|279x279پیکسل|سد گلن کنیون در ایالت آریزونای آمریکا]]
در [[ایالات متحده آمریکا|ایالات متحده]] بیش از ۹۱۰۰۰ سد وجود دارد که عمر متوسط آنها ۶۰ سال بوده و حدود ۷۵٪ از آنها به عنوان سدهای خطرناک طبقه‌بندی شده‌اند. فقط ۳٪ از این سدها قابلیت تولید برق دارند.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=National Inventory of Dams|نشانی=https://nid.usace.army.mil/#/|وبگاه=nid.usace.army.mil|بازبینی=2022-01-08|archive-date=۱ سپتامبر ۲۰۱۹|archive-url=https://web.archive.org/web/20190901173737/http://nid.usace.army.mil/#/|dead-url=yes}}</ref><ref>{{یادکرد وب|عنوان=The problem America has neglected for too long: Deteriorating dams|نشانی=https://www.nationalgeographic.com/science/article/problem-america-neglected-too-long-deteriorating-dams|وبگاه=Science|تاریخ=2020-05-27|بازبینی=2022-01-08|کد زبان=en}}</ref>
[[پرونده:Floodgate_Tokyo.jpg|بندانگشتی|201x201پیکسل|[[سیلاب‌گیر]] توکیو که برای جلوگیری از ضربه‌های موج‌های ایجاد شد در اثر [[چرخند استوایی|تایفون]] ساخته شده‌اند.]]

== انواع سد ==
از دیدگاه استاتیکی، سدها به دو گروه عمده تقسیم می‌گردند:
* [[سدهای وزنی]]
* [[سدهای قوسی]]

[[سد پایه دار|سدهای پایه دار]]، سدهای پشت بنددار و سدهای چوبی از دیگر انواع سد محسوب می‌شوند.

=== سدهای قوسی ===
{{اصلی|سد قوسی}}
[[پرونده:Gordon Dam, Southwest National Park, Tasmania.jpg|بندانگشتی|252x252پیکسل|[[سد گوردون]] در [[تاسمانی]] نمونه‌ای از یک [[سد قوسی]] است.]]
اساس نیروی غلبه بر فشار آب در این سدها، انتقال این نیرو به دیواره‌های دره و در حقیقت شکل هندسی سد است. این سدها حداقل در مقیاس‌های بزرگ، غالباً از [[بتن غیر مسلح]] ساخته می‌شوند. به منظور جلوگیری از ورقه ورقه شدن سطوح مختلف بتن روی یکدیگر، بسیاری از سدهای بزرگ از این نوع، به صورت لایه لایه و معمولاً به صورت لایه‌های ۲ یا ۳ متری بتن‌ریزی می‌گردد. سطح هر لایه بتن ریزی شده بلافاصله شسته می‌گردد تا بتن لایه (مرحله) بعدی به بتن قبلی خوب بچسبد و از ورقه ورقه شدن سطوح مختلف بتن روی یکدیگر جلوگیری گردد. این سدها به صورت بلوک بلوک ساخته شده و در انتها بین بلوک‌ها که درزه نامیده می‌شود دوغاب [[سیمان]] تزریق می‌گردد تا سد به صورت یکپارچه عمل کند.

=== سدهای وزنی ===
{{اصلی|سد وزنی}}
[[پرونده:Grand Coulee Dam spillway.jpg|بندانگشتی|231x231پیکسل|[[سد گرند کولی]] بر روی [[رود کلمبیا|رودخانه کلمبیا]] نمونه‌ای از سد وزنی است. ظرفیت نامی تولید برق‌آبی این سد ۶۸۰۹ [[مگاوات]] است.<ref>{{cite web|title=Renewable Energy Sources: A Consumer's Guide|publisher=U.S. Department of Energy: Energy Information Administration|url=http://www.eia.doe.gov/neic/brochure/renew05/renewable.html#tab2|access-date=January 28, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20100526125352/http://www.eia.doe.gov/neic/brochure/renew05/renewable.html#tab2|archive-date=May 26, 2010|dead-url=no}}</ref>]]
از آنجایی که باید در برابر فشار بسیار زیاد آب، مقاومت مناسبی به‌وسیلهٔ وزن سازه سد صورت پذیرد، این نوع از سدها معمولاً حجم بسیار عظیمی دارند. بدیهی است در ساخت سازه‌ای با این [[حجم]]، اقتصادی‌ترین مسئله، بحث تأمین [[مصالح]] است؛ بنابراین این سدها معمولاً از مصالح موجود در محل احداث خود بهره می‌برند. بدیهی است که در دسترس‌ترین این گونه مصالح [[سنگ]] و [[خاک]] است. سدهای وزنی به همین دلایل امروزه در دو نوع سدهای بتنی و سدهای خاکی ساخته می‌شوند.

=== سدهای خاکی ===
{{اصلی|سد خاکی}}
در ساخت سدهای خاکی، آنچه که در واقع جلوی آب را می‌گیرد، یک هسته نسبتاً نازک رسی است. [[خاک رس]] این خاصیت را دارد که با مرطوب شدن، به عایق خوبی برای نفوذ آب تبدیل می‌گردد. (از همین رو بام خانه‌های قدیمی [[کاهگل]] می‌شده‌است) بجز هسته رسی، مابقی حجم سد را سنگ و خاک غیر محلول در آب تشکیل می‌دهد. چرا که سنگ‌های محلول پس از مدتی باعث [[کاهش وزن]] سد و به هم خوردن نتایج محاسبات خواهند شد.

سدهای خاکی همواره با مشکل محدودیت ارتفاع مواجهند و بیشتر برای دره‌های عریض و کم شیب مناسب هستند (سد پانزده خرداد [[دلیجان]]). بر عکس سدهای قوسی مناسب دره‌های عمیق و کم‌عرضند مانند: (سد [[کرج]])

=== سد رودخانه‌ای ===
{{اصلی|سد رودخانه‌ای}}
[[پرونده:Koshi.jpg|بندانگشتی|نمونه‌ای از یک سد رودخانه‌ای]]
سد رودخانه‌ای نوع خاصی از سد است که از یک رشته دروازه بزرگ تشکیل شده‌است که می‌تواند برای کنترل میزان عبور آب از سد باز یا بسته شود. دروازه‌ها بین پایه‌های کناری قرار دارند که وظیفه پشتیبانی بار آب را بر عهده دارند و اغلب برای کنترل و تثبیت جریان آب برای سیستم‌های آبیاری استفاده می‌شوند. نمونه‌ای از این نوع سدها، سد انحرافی Red Bluff در [[رود ساکرامنتو|رودخانه ساکرامنتو]] نزدیک [[رد بلاف، کالیفرنیا|رد بلوف کالیفرنیا]] است که اکنون از رده خارج شده‌است.

== مطالعات زمین‌شناسی ==
[[پرونده:Malpasset-1988.jpg|بندانگشتی|چپ|[[سد مالپاست]] در [[آلپ-ماریتیم]] [[فرانسه]] که در نخستین آب‌گیری فرو ریخت.]]
مطالعات [[ارزیابی اثرات زیست‌محیطی|زیست‌محیطی]] به مجموعه مطالعاتی گفته می‌شود که اثر تغییرات ایجاد شده توسط سد و دریاچهٔ آن و همچنین تقلیل آب پایین دست را بر روی [[زیست‌بوم]] منطقه شناسایی، محاسبه و [[هزینه یابی]] می‌کنند.
علاوه بر این، این اثر باید بر روی شهرها و روستاها و سایر [[المان]]ها (همچون [[آثار باستانی]] در مورد [[سد سیوند]]) در کنار ارزیابی [[محیط زیست|تاثیرها بر محیط زیست]] مورد بررسی قرار گیرند تا در محاسبه‌های سود و زیان کلی پروژه، و گزینش‌های پایانی در نظر گرفته شوند؛ که در کنار این شناخت بااستفاده از [[مدل‌سازی اطلاعات ساختمان]] می‌توان به بهینه‌ترین برنامه [[تعمیرات و نگهداری]] هر ساختمانی از جمله سازه سد رسید که بهره‌برداران را در راهبری این گونه سرمایه‌های ملی یاری می‌دهد.<ref>ستوده بیدختی، امیرحسین، 1393، مقدمه‌ای بر استفاده از مدل‌سازی اطلاعات ساختمان BIM در مدیریت بهره‌برداری و نگهداری ساختمان‌ها، اولین کنفرانس ملی شهرسازی، مدیریت شهری و توسعه پایدار، تهران، مؤسسه ایرانیان، انجمن معماری ایران، https://www.researchgate.net/publication/283504429_________________?ev=prf_pub</ref>

== مسائل اقتصادی ==
ساخت یک [[برق آبی|نیروگاه برق آبی]] به زمان طولانی برای انجام مطالعات سایت، مطالعات [[آب‌شناسی|هیدرولوژیکی]] و [[ارزیابی اثرات زیست‌محیطی]] نیاز دارد و در مقایسه با تولید برق مبتنی بر [[کربن]]، پروژه‌های مقیاس بزرگی هستند. در هرکشوری تعداد سایت‌هایی که می‌توان از نظر اقتصادی برای تولید برق‌آبی توسعه داد محدود است؛ سایت‌های جدید معمولاً دور از مراکز جمعیتی هستند و معمولاً به خطوط انتقال برق گسترده نیاز دارند. میزان برق تولیدی توسط نیروگاه‌های برق‌آبی می‌تواند توسط عواملی از قبیل تغییرات [[بارندگی]]، تغییر سطح [[آب‌های زیرزمینی]] و سطحی، و ذوب [[یخچال طبیعی|یخچال‌ها]] تحت تأثیر قرار بگیرد، که برای مقابله با آن باید ظرفیت مخازن سدها را با هزینه اولیه بیشتر، بزرگتر ساخت تا در سال‌های کم‌آب تولید برق دچار مشکل نشود.

نیروگاه‌های برق‌آبی پس از تکمیل، در صورتی که صحیح طراحی شده باشند و به خوبی نگهداری شوند، معمولاً منابع نسبت خوب و قابل اطمینانی برای تولید برق محسوب می‌شوند. این نیروگاه‌ها هیچ نوع سوخت و آلایندگی خاصی نداشته و به عنوان یک منبع انرژی تمیز، از [[نیروگاه بادی|نیروگاه‌های بادی]] و [[نیروگاه هسته‌ای|هسته‌ای]] ارزان‌تر هستند.<ref>{{cite web|url=http://en.openei.org/apps/TCDB/|title=Transparent Cost Database – Transparent Cost Database|website=en.openei.org}}</ref> این نیروگاه‌ها نسبت به نیروگاه‌های بادی بسیار آسان‌تر قابل تنظیم برای تولید برق بیشتر برای زمان اوج مصرف هستند.

=== حذف سدها ===
جریان آب و [[رسوب]] را می‌توان با برداشتن سدها از مسیر رودخانه دوباره برقرار کرد. برداشتن سد زمانی مناسب تلقی می‌شود که سد قدیمی بوده و هزینه‌های نگهداری آن بیش از هزینه حذف آن باشد.<ref name=":30">{{Cite journal|last1=Bellmore|first1=J. R.|last2=Duda|first2=J. J.|last3=Craig|first3=L. S.|last4=Greene|first4=S. L.|last5=Torgersen|first5=C. E.|last6=Collins|first6=M. J.|last7=Vittum|first7=K.|date=2017|title=Status and trends of dam removal research in the United States|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/wat2.1164|journal=WIREs Water|language=en|volume=4|issue=2|pages=e1164|doi=10.1002/wat2.1164|issn=2049-1948}}</ref> برخی از اثرات حذف سد عبارتند از: از بین رفتن رسوب ذخیره شده در [[مخزن سد]]، افزایش عرضه رسوب در پایین دست، افزایش عرض و شاخه‌های رودخانه، برقراری مجدد دمای طبیعی آب و شکل‌گیری [[زیستگاه|زیستگاه‌هایی]] که قبلاً به دلیل وجود سدها در دسترس نبودند.<ref name=":30"/>

== سدهای معروف جهان ==
* [[سد الکفره]] (Sadd al Kafara) قدیمی‌ترین سد شناخته شدهٔ جهان در ۱۱ کیلومتری جنوب شرقی [[حلوان (مصر)|حلوان]] [[مصر]] بین سال‌های ۲۷۵۰ تا ۲۹۵۰ قبل از میلاد (حدود ۵۰۰۰ سال قبل) با طول ۱۱۵ و ارتفاع ۱۲ متر ساخته شده‌است.
* [[سد هوور]] تا پیش از احداث [[سد گراند کولیی]]، بزرگترین سازه بتنی و بزرگترین نیروگاه [[نیروی برق‌آبی|برق‌آبی]] در جهان بود.
* [[سد گراند کولیی]] بزرگ‌ترین سازه بتنی [[آمریکای شمالی]] است و روی [[رودخانه کلمبیا]] در [[واشینگتن (ایالت)|واشینگتن]] بسته شده‌است.
* [[سد اسوان]] سدی غول پیکر بر روی [[نیل|رود نیل]]

== در ایران ==
{{اصلی|فهرست سدهای ایران}}
[[پرونده:Karoon3_(7).JPG|بندانگشتی|221x221پیکسل|[[سد کارون ۳]] بر روی [[کارون|رودخانه کارون]] در [[شهرستان ایذه]].]]
تاریخچه سدسازی در ایران به دوران باستان و زمان هخامنشیان می‌رسد.<ref>{{یادکرد وب |نویسنده =  |نشانی = http://www.ion.ir/News/15031.html |عنوان = 1330 سد برای پس‌انداز آب |ناشر = ایران آنلاین |تاریخ = اول مهر ۱۳۹۴ |تاریخ بازدید =  |archive-date = ۵ ژانویه ۲۰۱۶ |archive-url = https://web.archive.org/web/20160105131310/http://www.ion.ir/News/15031.html |dead-url = yes }}</ref>

== جستارهای وابسته ==
* [[حوضه آبریز]]
* [[رود]]
* [[آبگیر (سد)]]

== منابع ==
{{پانویس|۲}}

== پیوند به بیرون ==
* [https://web.archive.org/web/20081225223953/http://fa.iwpco.ir/Lists/Vocabulary/All.aspx بانک واژگان]، شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران
{{داده‌های کتابخانه‌ای}}
{{زیرساخت}}
{{مهندسی هیدرولیک}}
{{زمین‌چهره‌ها}}
{{گرم‌شدن زمین}}
[[رده:سازه‌های هیدرولیکی]]
[[رده:سدها]]
[[رده:منابع آب]]
[[رده:آب‌بندها]]


text:
# نولان باشنل
نولان باشنل (به انگلیسی: Nolan Bushnell) (متولد ۴ فوریه ۱۹۴۳ در یوتا) یک مهندس آمریکایی و کارآفرین است که شرکت‌های آتاری و چاک ئی. چیز را بنیانگذاری کرده‌است.

title: نولان باشنل

wikitext:
{{Infobox scientist
| name                    = نولان باشنل
| image                   = Nolan Bushnell 2013.jpg
| image_size              = 250px
| caption                 = باشنل در ۲۰۱۳
| birth_name = Nolan Kay Bushnell
| birth_date              = {{تاریخ تولد و سن|۱۹۴۳|۲|۵}}
| birth_place             = [[کلیرفیلد، یوتا]]
| citizenship             = [[ایالات متحده آمریکا]]
| field                   = [[مهندسی برق]]{{سخ}}[[نرم‌افزار]]
| work_institutions       = [[آتاری]]{{سخ}}[[Chuck E. Cheese's|چاک ئی چیزز]]
| alma_mater              = [[دانشگاه یوتا]]{{سخ}}[[مدرسه عالی کسب و کار استنفورد]]<ref name="cal">http://cal-entertainment.com/portfoliotype/nolan-bushnell-2/</ref><ref name="anti">{{یادکرد وب |نشانی=http://www.anti-aginggames.com/team.html |عنوان=نسخه آرشیو شده |بازبینی=۲۸ ژانویه ۲۰۱۷ |archive-date=۱۱ سپتامبر ۲۰۱۸ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180911042100/http://www.anti-aginggames.com/team.html |dead-url=yes }}</ref><ref name="cmu">http://www.cmu.edu/silicon-valley/news-events/seminars/2013/nolan-bushnell-talk.html</ref>
| doctoral_advisor        =
| doctoral_students       =
| known_for               = ''[[Pong|پنگ]]''
| author_abbrev_bot       =
| author_abbrev_zoo       =
| prizes                  =
| awards                  =تالار مشاهیر بازی‌های ویدئویی{{سخ}}[[Consumer Electronics Association]] تالار مشاهیر
| religion                =
| spouse =
| children = ۷
| residence = [[جنوب کالیفرنیا]]
| footnotes               =
}}
'''نولان باشنل''' (به [[زبان انگلیسی|انگلیسی]]: ''Nolan Bushnell'') (متولد ۴ فوریه ۱۹۴۳ در [[یوتا]]) یک [[مهندس]] [[ایالات متحده آمریکا|آمریکایی]] و [[کارآفرین]] است که شرکت‌های [[آتاری]] و [[چاک ئی. چیز]] را بنیانگذاری کرده‌است.

== منابع ==
{{پانویس}}
[//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Nolan_Bushnell&oldid=465395572 ویکی‌پدیای انگلیسی]

{{رده انبار|Nolan Bushnell}}
{{داده‌های کتابخانه‌ای}}
{{جایزه فلوشیپ آکادمی بفتا}}

{{ترتیب‌پیش‌فرض:باشنل، نولان}}
{{افراد-خرد}}
[[رده:افراد آتاری]]
[[رده:افراد زنده]]
[[رده:اهالی شهرستان دیویس، یوتا]]
[[رده:اهالی وودساید (کالیفرنیا)]]
[[رده:بنیانگذاران شرکت‌های فناوری اهل ایالات متحده آمریکا]]
[[رده:پیروان سابق کلیسای عیسی مسیح قدیسان آخرالزمان]]
[[رده:پیروان کلیسای عیسی مسیح قدیسان آخرالزمان اهل ایالات متحده آمریکا]]
[[رده:دانش‌آموختگان دانشگاه ایالتی یوتا]]
[[رده:دانش‌آموختگان دانشگاه یوتا]]
[[رده:زادگان ۱۹۴۳ (میلادی)]]
[[رده:کارآفرینان اهل یوتا]]
[[رده:کارآفرینان در زمینه نرم‌افزار]]
[[رده:مدیران ارشد در صنعت فناوری اهل ایالات متحده آمریکا]]
[[رده:مهندسان برق اهل ایالات متحده آمریکا]]
[[رده:مهندسان اهل کالیفرنیا]]

title: نولان باشنل

نام هنگام تولد: Nolan Kay Bushnell

زادهٔ: ۵ فوریهٔ ۱۹۴۳ (۸۲ سال) · کلیرفیلد، یوتا

شهروندی: ایالات متحده آمریکا

محل تحصیل: دانشگاه یوتا · مدرسه عالی کسب و کار استنفورد

شناختهشده · برای: پنگ

فرزندان: ۷

جوایز: تالار مشاهیر بازی‌های ویدئویی · Consumer Electronics Association تالار مشاهیر

شاخه(ها): مهندسی برق · نرم‌افزار

محل کار: آتاری · چاک ئی چیزز