text:
# رنگ چشم
قسمت رنگی هر چشم همان عنبیهٔ چشم است. عنبیه رنگی است؛ زیرا در الیاف آن رنگ‌دانه‌هایی، برای حفاظت آن از آسیب نور نهفته‌است. بیشتر رنگ‌دانه‌ها در قسمت عقب عنبیه گرد آمده‌اند و در قسمت جلو، رنگ‌دانهٔ چندانی وجود ندارد. به همین دلیل قسمت جلوی عنبیه بسیار شفاف و بی‌رنگ است.
امواج نور برخی رنگ‌ها را به‌هنگام عبور نور، به خود جذب می‌کند؛ ازاین‌رو بازتاب نور در رنگ‌دانه‌ها سبب می‌شود که عنبیه «رنگی» بنماید. رنگ چشم بازتاب رنگ‌دانه‌هایی است که در قسمت پشت عنبیه گرد آمده‌اند.
اگر رنگ‌دانه‌ها در قسمت جلوی عنبیه افزایش نیابند، چشم در تمام عمر آبی خواهد بود؛ اما اگر زیاد باشند و در قسمت جلو نیز پخش شوند، آن را به رنگ قهوه‌ای درخواهند آورند. به‌اصطلاح به کسانی که چشمان دورنگ دارند، هتروکروماتیک گفته می‌شود.

## علت ژنتیکی در تفاوت رنگ چشم
رنگ چشم یک صفت ارثی است که تحت تأثیر بیش از یک ژن قرار دارد. این ژنها با استفاده از ارتباطات برای تغییرات جزئی در ژنها و ژنهای همسایه مورد استفاده قرار می‌گیرند. این تغییرات به عنوان پلی مورفیسم تک نوکلئوتیدی یا SNP شناخته می‌شوند. تعداد واقعی ژن‌هایی که به رنگ چشم کمک می‌کنند در حال حاضر ناشناخته است، اما تعداد کمی از نامزدهای احتمالی وجود دارد. یک مطالعه در روتردام (۲۰۰۹) نشان داد که با استفاده از تنها شش SNP، می‌توان رنگ چشم را با دقت بیش از ۹۰٪ برای قهوه ای و آبی پیش‌بینی کرد. شواهدی وجود دارد مبنی بر اینکه ۱۶ ژن مختلف می‌توانند مسئول رنگ چشم در انسان باشند. با این حال، دو ژن اصلی مرتبط با تغییر رنگ چشم OCA2 و HERC2 هستند و هر دو در کروموزوم ۱۵ قرار گرفته‌اند.مطالعات آکادمی چشم پزشکی آمریکا در سال ۲۰۱۴ نشان داد فقط ۹ درصد از مردم جهان چشم سبز دارند، در حالی که ۴۵ درصد چشمان قهوه ای، ۱۸ درصد چشم های فندقی و ۲۷ درصد چشمان آبی دارند.

## تغییر رنگ چشم
اکثر نوزادان تازه متولد شده که اصل و نسب اروپایی دارند، چشمانی با رنگ روشن دارند. با رشد کودک، ملانوسیت‌ها (سلول‌هایی که در عنبیه چشم انسان و همچنین فولیکول‌های پوست و مو وجود دارد) به آرامی شروع به تولید ملانین می‌کنند. از آنجا که سلول‌های ملانوسیت به‌طور مداوم رنگدانه تولید می‌کنند، از نظر تئوری می‌توان رنگ چشم را تغییر داد. رنگ چشم افراد معمولاً بین ۳ تا ۶ ماهگی برقرار می‌شود، البته این می‌تواند بعداً هم رخ دهد. مشاهده عنبیه یک نوزاد از کنار با استفاده از تنها نور منتقل شده و بدون بازتاب از قسمت پشت عنبیه، می‌توان از وجود یا عدم وجود مقادیر کم ملانین استفاده کرد. عنبیه که در این روش مشاهده آبی رنگ به نظر می‌رسد، در سنین شیرخوار به احتمال زیاد آبی رنگ می‌شود. عنبیه که به نظر می‌رسد طلایی است، حاوی مقداری ملانین حتی در این سنین پایین است و احتمالاً در سنین نوزادی از آبی به سبز یا قهوه ای روی می‌آورد.

## رنگ‌های مختلف چشم
رنگ بندی چشم انسان به ۷ دسته تقسیم می‌شود:

### چشم کهربایی
چشم‌های کهربایی از رنگی قوی برخوردار بوده و دارای رنگ زرد مایل به طلایی و مس است. این ممکن است به دلیل رسوب رنگدانه زرد به نام لیپوکروم در عنبیه باشد که در چشم‌های سبز نیز یافت می‌شود. چشم‌های کهربایی نباید با چشم عسلی (فندقی) اشتباه گرفته شود. اگرچه چشم‌های عسلی ممکن است دارای عناصر سنگ کهربا یا طلا باشند، اما معمولاً رنگ‌های دیگری از جمله سبز، قهوه ای و نارنجی را شامل می‌شوند. همچنین، به نظر می‌رسد که چشم‌های عسلی تغییر رنگ می‌دهند و رگه رگه و متغیر هستند، در حالی که چشم کهربایی از رنگ طلایی جامد برخوردار است. اگرچه کهربایی مانند طلایی در نظر گرفته می‌شود، اما بعضی از افراد دارای چشمان کهربایی یا مس رنگ هستند که بسیاری از افراد با چشم عسلی اشتباه می‌گیرند، گرچه رنگ فندقی به نظر می‌رسد کسل کننده تر است و همان‌طور که در بالا ذکر شد حاوی سبز با پشته‌های قرمز / طلایی است. چشم‌های کهربایی همچنین ممکن است حاوی مقادیری خاکستری-طلایی روشن باشد.

### چشم آبی
هیچ رنگدانه آبی در عنبیه یا مایع چشم وجود ندارد. کالبدشکافی نشان می‌دهد که اپیتلیوم رنگدانه عنبیه به دلیل وجود ملانین سیاه قهوه ای است. بر خلاف چشم‌های قهوه‌ای، چشم‌های آبی غلظت کم ملانین در استروم عنبیه را دارند که جلوی اپیتلیوم تیره قرار دارد. طول موج‌های طولانی‌تر از نور توسط اپیتلیوم زیرین تاریک جذب می‌شوند، در حالی که طول موج‌های کوتاه‌تر منعکس شده و تحت پراکندگی رایلی (Rayleigh) در محیط پرتلاطم استروما قرار می‌گیرند. این همان وابستگی فرکانس پراکندگی است که ظاهر آبی آسمان را به خود اختصاص می‌دهد.

### چشم قهوه‌ای
در انسان، چشمان قهوه ای ناشی از غلظت نسبتاً بالایی از ملانین در استروم عنبیه است، که باعث می‌شود نور هر دو طول موج کوتاه‌تر و طولانی‌تر جذب شود.
چشمان قهوه ای تیره در انسان غالب است و در بسیاری از نقاط جهان، تقریباً تنها رنگ عنبیه موجود است. رنگدانه تیره چشم‌های قهوه ای در اروپا، آسیای شرقی، آسیای جنوب شرقی، آسیای میانه، آسیای جنوبی، آسیای غربی، اقیانوسیه، آفریقا و قاره آمریکا رایج است. اکثر مردم جهان به‌طور کلی چشم‌های قهوه ای یا چشم‌های قهوه ای تیره دارند.
چشمان قهوه‌ای با رنگ روشن یا متوسط نیز معمولاً در اروپای جنوبی، در میان قاره آمریکا و بخش‌هایی از آسیای میانه (خاورمیانه و آسیای جنوبی) یافت می‌شود.

### چشم سبز
هیچ رنگدانه سبزی در چشم‌های سبز وجود ندارد. مانند رنگ چشم‌های آبی، یک توهم نوری است. شکل ظاهری آن با ترکیب رنگ‌های قهوه ای یا کهربایی از استروما ایجاد می‌شود، که توسط غلظت کم یا متوسط ملانین داده می‌شود و رنگ آبی آن توسط پراکندگی نور منعکس شده توسط Rayleigh منتقل می‌شود. چشم‌های سبز بیشتر در اروپای شمالی و مرکزی متداول است. آنها همچنین در اروپای جنوبی، غرب آسیا، آسیای مرکزی و آسیای جنوبی یافت می‌شود. در ایسلند، ۸۹٪ از زنان و ۸۷٪ از مردان یا رنگ چشم آبی یا سبز دارند. مطالعه ای در مورد بزرگسالان ایسلندی و هلندی نشان داد که چشم‌های سبز در زنان بسیار شایع تر از مردان است.

### چشم خاکستری
مانند چشم‌های آبی، چشم‌های خاکستری دارای اپیتلیوم تیره در قسمت پشت عنبیه و استروما نسبتاً شفاف در قسمت جلویی است. یکی از توضیحات احتمالی در مورد تفاوت در شکل ظاهری چشمهای خاکستری و آبی این است که چشمان خاکستری دارای رسوب بیشتری از کلاژن در استروما هستند، به طوری که نوری که از اپیتلیوم منعکس شده‌است، تحت پراکندگی Mie (که به شدت وابسته به فرکانس نیست) است. از پراکندگی ریلی (که در آن طول موج کوتاهتر از نور بیشتر پراکنده می‌شود). این می‌تواند شبیه به تغییر رنگ آسمان باشد، از آبی که توسط ریلی پراکندگی نور خورشید توسط مولکول‌های کوچک گاز هنگام آسمان روشن است، به رنگ خاکستری ناشی از پراکندگی قطرات بزرگ آب وقتی آسمان ابری است. از طرف دیگر، پیشنهاد شده‌است که چشمان خاکستری و آبی ممکن است در غلظت ملانین در جلوی استروما متفاوت باشد.
رنگ چشم سیاه وجود ندارد، بلکه یا فقط قهوه‌ای تیره است یا مردمک بزرگ چشم باعث می‌شود سیاه به نظر برسد.

### چشم عسلی
چشم‌های عسلی به دلیل ترکیبی از پراکندگی ریلی و مقدار متوسطی از ملانین در لایه مرزی قدامی عنبیه است. رنگ چشمان عسلی یا فندقی اغلب به نظر می‌رسد که از قهوه ای به سبز تغییر می‌کند. اگرچه فندقی بیشتر از قهوه ای و سبز تشکیل شده‌است، رنگ غالب در چشم می‌تواند قهوه ای / طلایی یا سبز باشد. به این ترتیب بسیاری از افراد چشم‌های فندقی را کهربایی و برعکس اشتباه می‌گیرند. این ممکن است گاهی اوقات عنبیه بسیار رنگی ایجاد کند، یعنی چشم را به رنگ قهوه ای روشن / کهربایی در نزدیکی مردمک و زغال چوب یا سبز تیره در قسمت بیرونی عنبیه (یا برعکس) در هنگام مشاهده در نور آفتاب مشاهده کنید.

### چشم قرمز
چشم افراد مبتلا به اشکال شدید آلبینیسم به دلیل وجود مقادیر بسیار کم ملانین، ممکن است تحت شرایط خاص روشنایی قرمز به نظر برسد، اجازه می‌دهد رگ‌های خونی از طریق آن ظاهر شوند. علاوه بر این، عکاسی با فلش گاهی اوقات می‌تواند باعث ایجاد «اثر چشم قرمز» شود، که در آن، نور بسیار روشن ناشی از فلاش، شبکیه را باز می‌کند، که به وفور عروقی است، باعث می‌شود مردمک در عکس قرمز رنگ شود. اگرچه چشمان آبی عمیق برخی از افراد مانند الیزابت تیلور در بعضی مواقع ممکن است بنفش به نظر برسد، اما چشم‌های بنفش «واقعی» فقط به دلیل آلبینیسم رخ می‌دهند.

### تفاوت دید در رنگ‌های مختلف چشم
در شرایط محیطی یکسان ممکن است بر سر رنگ یک جسم بین دو فرد مختلف اختلاف نظر ایجاد شود و عاملی که باعث این اختلاف نظر می‌شود، رنگدانه‌هایی به نام ملانین هستند که اساسی‌ترین عوامل تعیین رنگ چشم هستند. هرچقدر مقدار این رنگدانه‌ها در عنبیه زیادتر بوده و بافتشان متراکم‌تر باشد، رنگ چشم شخص تیره‌تر خواهد بود؛ همین تراکم ملانین هم به عوامل فراوانی مانند عوامل وراثتی، محیطی، و عواملی دیگر بستگی دارد. مهم‌ترین نقش ملانین‌های چشم، حفاظت از چشم در برابر پرتوهای مضر خورشید است. افرادی که چشمان روشن (عسلی، آبی یا سبز) دارند، چشم‌شان نسبت به دیگر افراد، در برابر پرتوهای خورشیدی از عوامل حفاظتی کمتری برخوردار است. به همین جهت آن‌ها باید بیشتر از سایر افراد از چشمان خود در برابر آفتاب محافظت کنند.
چشم انسان شامل دو نوع گیرنده‌های نوری و رنگی در قسمت شبکیه است. سلول‌های استوانه‌ای گیرنده‌های نوری چشم هستند که دیدی سیاه و سفید داشته و بسته به مقدار نور دریافتی از محیط، میزان تیرگی و روشنی اجسام را مشخص می‌کنند. تعداد سلول‌های استوانه ای از گیرنده‌های رنگی بیشتر بوده و حدوداً به ۱۲۰ میلیون می‌رسند؛ سلول‌های مخروطی که تعدادشان نسبت به گیرنده‌های نوری کمتر است، دید رنگی داشته و به سه دسته متمایز تقسیم شده‌اند که هر کدام یکی از رنگ‌های آبی، قرمز و سبز را تشخیص می‌دهند و باعث می‌شوند فرد رنگ‌ها را از هم تشخیص دهد.
هنگامی که فردی در معرض نور خورشید قرار می‌گیرد، پرتوهای نور خورشید به قسمتی از عقب چشم که لکهٔ زرد نامیده می‌شود، اصابت می‌کنند. سلول‌های استوانه‌ای این پرتوها را دریافت می‌کنند، از آن‌ها پیامی عصبی ساخته و به قسمت پس سری مغز می‌فرستند تا در آنجا بررسی شده و در صورت نیاز پاسخی به آن داده شود. در این هنگام، مقدار زیادی پرتو فرابنفش توسط چشم دریافت می‌شود و قسمت‌هایی از گیرنده‌های نوری را از بین می‌برد. از آنجا که افرادی با چشمان روشن، مقدار ملانین چشمشان کمتر از افرادی است که چشمان تیره دارند، بنابراین کمتر بودن این عامل حفاظتی، باعث می‌شود که گیرنده‌های نوری چشم این افراد، بیشتر از سایر مردم آسیب دیده و از بین بروند. این تفاوت در تعداد گیرنده‌های نوری در چشم افراد مختلف، باعث تفاوت در میزان نوری که از محیط دریافت می‌کنند، می‌شود؛ به همین علت افرادی که چشمان روشن دارند رنگ‌ها را مقداری تیره‌تر از دیگران می‌بینند؛ اما این مقدار آن‌قدر جزئی است که در زندگی روزمره چندان به چشم نمی‌آید و فقط در حد اختلاف نظر جزئی بین افرادی با رنگ چشم‌های متفاوت نمود پیدا می‌کند.

title: رنگ چشم

wikitext:
[[پرونده:Farbverlauf Augenfarben.jpg|جایگزین=|بندانگشتی|رنگ چشم‌های مختلف در انسان]]
[[پرونده:Cat Briciola with pretty and different colour of eyes.jpg|جایگزین=|بندانگشتی|250x250پیکسل|عارضهٔ [[ناهمرنگی عنبیه]] در [[گربه]]]]
قسمت رنگی هر چشم همان [[عنبیه]]ٔ چشم است. عنبیه رنگی است؛ زیرا در الیاف آن [[رنگدانه|رنگ‌دانه]]هایی، برای حفاظت آن از آسیب نور نهفته‌است. بیشتر رنگ‌دانه‌ها در قسمت عقب عنبیه گرد آمده‌اند و در قسمت جلو، رنگ‌دانهٔ چندانی وجود ندارد. به همین دلیل قسمت جلوی عنبیه بسیار شفاف و بی‌رنگ است.

امواج نور برخی رنگ‌ها را به‌هنگام عبور نور، به خود جذب می‌کند؛ ازاین‌رو بازتاب نور در رنگ‌دانه‌ها سبب می‌شود که عنبیه «رنگی» بنماید. رنگ چشم بازتاب رنگ‌دانه‌هایی است که در قسمت پشت عنبیه گرد آمده‌اند.

اگر رنگ‌دانه‌ها در قسمت جلوی عنبیه افزایش نیابند، چشم در تمام عمر آبی خواهد بود؛ اما اگر زیاد باشند و در قسمت جلو نیز پخش شوند، آن را به رنگ قهوه‌ای درخواهند آورند. به‌اصطلاح به کسانی که چشمان دورنگ دارند، هتروکروماتیک گفته می‌شود.

== علت ژنتیکی در تفاوت رنگ چشم ==
رنگ چشم یک صفت ارثی است که تحت تأثیر بیش از یک ژن قرار دارد.<ref name="Sturm">{{cite journal |vauthors=Sturm RA, Frudakis TN|title=Eye colour: portals into pigmentation genes and ancestry |journal=Trends Genet. |volume=20 |issue=8 |pages=327–32 |year=2004 |pmid=15262401 |doi=10.1016/j.tig.2004.06.010 |url=http://www.biosci.ohio-state.edu/~pfuerst/courses/eeobmg640/reading1eyecolor.pdf |dead-url=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060909190624/http://www.biosci.ohio-state.edu/~pfuerst/courses/eeobmg640/reading1eyecolor.pdf |archivedate=9 September 2006 |df=dmy-all}}</ref><ref name="Grant">{{cite journal|vauthors=Grant MD, Lauderdale DS|title=Cohort effects in a genetically determined trait: eye colour among US whites |journal=Ann. Hum. Biol. |volume=29 |issue=6 |pages=657–66 |year=2002 |pmid=12573082 |doi=10.1080/03014460210157394}}</ref> این ژنها با استفاده از ارتباطات برای تغییرات جزئی در ژنها و ژنهای همسایه مورد استفاده قرار می‌گیرند. این تغییرات به عنوان پلی مورفیسم تک نوکلئوتیدی یا SNP شناخته می‌شوند. تعداد واقعی ژن‌هایی که به رنگ چشم کمک می‌کنند در حال حاضر ناشناخته است، اما تعداد کمی از نامزدهای احتمالی وجود دارد. یک مطالعه در روتردام (۲۰۰۹) نشان داد که با استفاده از تنها شش SNP، می‌توان رنگ چشم را با دقت بیش از ۹۰٪ برای قهوه ای و آبی پیش‌بینی کرد.<ref>[https://www.newscientist.com/article/mg20126992.100-dna-test-for-eye-colour-could-help-fight-crime.html "DNA test for eye colour could help fight crime"], ''[[New Scientist]]'' 14 March 2009.
{{cite journal|last1=Liu|first1=Fan|last2=Van Duijn|first2=Kate|last3=Vingerling|first3=Johannes R.|last4=Hofman|first4=Albert|last5=Uitterlinden|first5=André G.|last6=Janssens|first6=A. Cecile J.W.|last7=Kayser|first7=Manfred|year=2009|title=Eye color and the prediction of complex phenotypes from genotypes|journal=[[Current Biology]]|volume=19|issue=5|pages=R192–R193|doi=10.1016/j.cub.2009.01.027|pmid=19278628|doi-access=free}}</ref> شواهدی وجود دارد مبنی بر اینکه ۱۶ ژن مختلف می‌توانند مسئول رنگ چشم در انسان باشند. با این حال، دو ژن اصلی مرتبط با تغییر رنگ چشم OCA2 و HERC2 هستند و هر دو در [[کروموزوم ۱۵]] قرار گرفته‌اند.<ref name="nature.com">[http://www.nature.com/jhg/journal/v56/n1/full/jhg2010126a.html "Genotype–phenotype associations and human eye color"], ''Journal of Human Genetics'' January 2011. {{cite journal |title=Genotype-phenotype associations and human eye color |journal=[[Journal of Human Genetics]] |volume=56 |issue=1 |pages=5–7 |year=2011 |doi=10.1038/jhg.2010.126 |pmid=20944644 |last1=White |first1=Désirée |last2=Rabago-Smith |first2=Montserrat|doi-access=free}}</ref>مطالعات آکادمی چشم پزشکی آمریکا در سال ۲۰۱۴ نشان داد فقط ۹ درصد از مردم جهان چشم سبز دارند، در حالی که ۴۵ درصد چشمان قهوه ای، ۱۸ درصد چشم های فندقی و ۲۷ درصد چشمان آبی دارند.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=کمیاب ترین رنگ چشم انسان|نشانی=https://qasedakkhabar.ir/11813/|وبگاه=قاصدک خبر|تاریخ=2023-06-14|بازبینی=2023-06-14|کد زبان=fa-IR|نام خانوادگی=قاصد|archive-date=۱۴ ژوئن ۲۰۲۳|archive-url=https://web.archive.org/web/20230614041916/https://qasedakkhabar.ir/11813/|dead-url=yes}}</ref>

== تغییر رنگ چشم ==
اکثر نوزادان تازه متولد شده که اصل و نسب اروپایی دارند، چشمانی با رنگ روشن دارند. با رشد کودک، ملانوسیت‌ها (سلول‌هایی که در عنبیه [[چشم انسان]] و همچنین فولیکول‌های پوست و مو وجود دارد) به آرامی شروع به تولید ملانین می‌کنند. از آنجا که سلول‌های [[ملانوسیت]] به‌طور مداوم رنگدانه تولید می‌کنند، از نظر تئوری می‌توان رنگ چشم را تغییر داد. رنگ چشم افراد معمولاً بین ۳ تا ۶ ماهگی برقرار می‌شود، البته این می‌تواند بعداً هم رخ دهد.<ref>Burroughs, A. and Leifer, G. (2001) ''Maternity Nursing: An Introductory Text'', W.B. Saunders Medical, p. 172</ref> مشاهده عنبیه یک نوزاد از کنار با استفاده از تنها نور منتقل شده و بدون بازتاب از قسمت پشت عنبیه، می‌توان از وجود یا عدم وجود مقادیر کم ملانین استفاده کرد. عنبیه که در این روش مشاهده آبی رنگ به نظر می‌رسد، در سنین شیرخوار به احتمال زیاد آبی رنگ می‌شود. عنبیه که به نظر می‌رسد طلایی است، حاوی مقداری ملانین حتی در این سنین پایین است و احتمالاً در سنین نوزادی از آبی به سبز یا قهوه ای روی می‌آورد.

== رنگ‌های مختلف چشم ==
رنگ بندی چشم انسان به ۷ دسته تقسیم می‌شود:

=== چشم کهربایی ===
[[File:EyesAmber1.JPG|thumb|چشمان کهربا در نور خورشید - نمایش رنگ نارنجی به جای قهوه‌ای]]
چشم‌های کهربایی از رنگی قوی برخوردار بوده و دارای رنگ زرد مایل به طلایی و مس است. این ممکن است به دلیل رسوب رنگدانه زرد به نام لیپوکروم در عنبیه باشد که در چشم‌های سبز نیز یافت می‌شود.<ref>[http://www.hhmi.org/cgi-bin/askascientist/highlight.pl?kw=&file=answers/genetics/ans_044.html Howard Hughes Medical Institute: Ask A Scientist] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100901150309/http://www.hhmi.org/cgi-bin/askascientist/highlight.pl?kw=&file=answers/genetics/ans_044.html |date=1 September 2010}}. Hhmi.org. Retrieved on 23 December 2011.</ref><ref>Larry Bickford [http://www.eyecarecontacts.com/eyecolor.html Eye Color] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101023191830/http://www.eyecarecontacts.com/eyecolor.html |date=23 October 2010}}. Eyecarecontacts.com. Retrieved on 23 December 2011.</ref> چشم‌های کهربایی نباید با چشم عسلی (فندقی) اشتباه گرفته شود. اگرچه چشم‌های عسلی ممکن است دارای عناصر سنگ کهربا یا طلا باشند، اما معمولاً رنگ‌های دیگری از جمله سبز، قهوه ای و نارنجی را شامل می‌شوند. همچنین، به نظر می‌رسد که چشم‌های عسلی تغییر رنگ می‌دهند و رگه رگه و متغیر هستند، در حالی که چشم کهربایی از رنگ طلایی جامد برخوردار است. اگرچه کهربایی مانند طلایی در نظر گرفته می‌شود، اما بعضی از افراد دارای چشمان کهربایی یا مس رنگ هستند که بسیاری از افراد با چشم عسلی اشتباه می‌گیرند، گرچه رنگ فندقی به نظر می‌رسد کسل کننده تر است و همان‌طور که در بالا ذکر شد حاوی سبز با پشته‌های قرمز / طلایی است. چشم‌های کهربایی همچنین ممکن است حاوی مقادیری خاکستری-طلایی روشن باشد.

=== چشم آبی ===
[[File:Blue eye 2.jpg|thumb|چشم آبی]]
هیچ رنگدانه آبی در [[عنبیه]] یا مایع چشم وجود ندارد. [[کالبدشکافی]] نشان می‌دهد که اپیتلیوم رنگدانه عنبیه به دلیل وجود [[ملانین]] سیاه قهوه ای است.<ref name=Menon>{{cite journal |vauthors=Menon IA, Basu PK, Persad S, Avaria M, Felix CC, Kalyanaraman B |title=Is there any difference in the photobiological properties of melanins isolated from human blue and brown eyes? |journal=Br J Ophthalmol |volume=71 |issue=7 |pages=549–52 |year=1987|pmid=2820463 |pmc=1041224 |doi=10.1136/bjo.71.7.549}}</ref> بر خلاف چشم‌های [[قهوه‌ای]]، چشم‌های آبی غلظت کم ملانین در استروم عنبیه را دارند که جلوی اپیتلیوم تیره قرار دارد. [[طول موج‌های]] طولانی‌تر از نور توسط اپیتلیوم زیرین تاریک جذب می‌شوند، در حالی که طول موج‌های کوتاه‌تر منعکس شده و تحت [[پراکندگی رایلی]] (Rayleigh) در محیط پرتلاطم [[استروما]] قرار می‌گیرند.<ref name="Wang">{{cite book |author=Huiqiong Wang |author2=Stephen Lin |author3=Xiaopei Liu |author4=Sing Bing Kang |title=Separating Reflections in Human Iris Images for Illumination Estimation |journal=Tenth IEEE International Conference on Computer Vision |volume=2 |pages=1691–1698 |year=2005 | doi=10.1109/ICCV.2005.215 |isbn=978-0-7695-2334-7|citeseerx=10.1.1.87.418}}</ref> این همان وابستگی فرکانس پراکندگی است که ظاهر آبی آسمان را به خود اختصاص می‌دهد.<ref name="Fox1978">{{cite book |last= Fox |first= Denis Llewellyn |title=Biochromy: Natural Coloration of Living Things |publisher= University of California Press |year= 1979 |url=https://books.google.com/books?id=c2xyxwlm2UkC&pg=PA9|isbn= 978-0-520-03699-4}}</ref><ref name="Fox1978"/><ref name="Mason">{{cite journal |last=Mason |first=Clyde W. |title=Blue Eyes |journal= Journal of Physical Chemistry | volume=28 |issue=5 |pages=498–501 |year=1924 | doi=10.1021/j150239a007}}</ref>

=== چشم قهوه‌ای ===
[[File:Light brown eye.jpg|thumb|چشم قهوه‌ای روشن]]
در انسان، چشمان قهوه ای ناشی از غلظت نسبتاً بالایی از ملانین در استروم عنبیه است، که باعث می‌شود نور هر دو [[طول موج]] کوتاه‌تر و طولانی‌تر جذب شود.<ref name="Fox">{{cite book |last=Fox |first=Denis Llewellyn |title=Biochromy: Natural Coloration of Living Things |publisher=University of California Press |year=1979 |page=9 |url=https://books.google.com/books?id=c2xyxwlm2UkC&pg=PA9|isbn=978-0-520-03699-4}}</ref>

چشمان قهوه ای تیره در انسان غالب است<ref>{{cite journal |vauthors=Eiberg H, Mohr J |title=Assignment of genes coding for brown eye colour (BEY2) and brown hair colour (HCL3) on chromosome 15q |journal=Eur. J. Hum. Genet. |volume=4 |issue=4 |pages=237–41 |year=1996 |pmid=8875191 |doi=10.1159/000472205}}</ref> و در بسیاری از نقاط جهان، تقریباً تنها رنگ عنبیه موجود است.<ref>{{OMIM|227220|SKIN/HAIR/EYE PIGMENTATION, VARIATION IN, 1; SHEP1}}</ref> رنگدانه تیره چشم‌های قهوه ای در اروپا، [[آسیای شرقی]]، [[آسیای جنوب شرقی]]، آسیای میانه، آسیای جنوبی، آسیای غربی، اقیانوسیه، آفریقا و قاره آمریکا رایج است.<ref name="Sulem">{{cite journal |title=Genetic determinants of hair, eye and skin pigmentation in Europeans |journal=Nat. Genet. |volume=39 |issue=12 |pages=1443–52 |year=2007 |pmid=17952075 |doi=10.1038/ng.2007.13 |last1=Sulem |first1=Patrick |last2=Gudbjartsson |first2=Daniel F |last3=Stacey |first3=Simon N |last4=Helgason |first4=Agnar |last5=Rafnar |first5=Thorunn |last6=Magnusson |first6=Kristinn P |last7=Manolescu |first7=Andrei |last8=Karason |first8=Ari |last9=Palsson |first9=Arnar |last10=Thorleifsson |first10=Gudmar |last11=Jakobsdottir |first11=Margret |last12=Steinberg |first12=Stacy |last13=Pálsson |first13=Snæbjörn |last14=Jonasson |first14=Fridbert |last15=Sigurgeirsson |first15=Bardur |last16=Thorisdottir |first16=Kristin |last17=Ragnarsson |first17=Rafn |last18=Benediktsdottir |first18=Kristrun R |last19=Aben |first19=Katja K |last20=Kiemeney |first20=Lambertus A |last21=Olafsson |first21=Jon H |last22=Gulcher |first22=Jeffrey |last23=Kong |first23=Augie |last24=Thorsteinsdottir |first24=Unnur |last25=Stefansson |first25=Kari |display-authors=8}}</ref> اکثر مردم جهان به‌طور کلی چشم‌های قهوه ای یا چشم‌های قهوه ای تیره دارند.

چشمان قهوه‌ای با رنگ روشن یا متوسط نیز معمولاً در اروپای جنوبی، در میان [[قاره آمریکا]] و بخش‌هایی از [[آسیای میانه]] ([[خاورمیانه]] و آسیای جنوبی) یافت می‌شود.

=== چشم سبز ===
[[File:Greeneyes.jpg|thumb|left|چشمان سبز]]
هیچ رنگدانه سبزی در چشم‌های سبز وجود ندارد. مانند رنگ چشم‌های آبی، یک توهم نوری است. شکل ظاهری آن با ترکیب رنگ‌های [[قهوه ای]] یا کهربایی از استروما ایجاد می‌شود، که توسط غلظت کم یا متوسط ملانین داده می‌شود و [[رنگ آبی]] آن توسط پراکندگی نور منعکس شده توسط Rayleigh منتقل می‌شود.<ref>Fox, Denis Llewellyn (1979). Biochromy: Natural Coloration of Living Things. University of California Press. p. 9. {{ISBN|0-520-03699-9}}.</ref> چشم‌های سبز بیشتر در [[اروپای شمالی]] و مرکزی متداول است.<ref>[http://www.eyedoctorguide.com/eye_general/eye_color.html Blue Eyes Versus Brown Eyes: A Primer on Eye Color] {{Webarchive|url=https://archive.today/20121208222443/http://www.eyedoctorguide.com/eye_general/eye_color.html |date=December 8, 2012}}. Eyedoctorguide.com. Retrieved on December 23, 2011.</ref><ref>[http://cogweb.ucla.edu/ep/Frost_06.html Why Do Europeans Have So Many Hair and Eye Colors?]. Cogweb.ucla.edu. Retrieved on December 23, 2011.</ref> آنها همچنین در [[اروپای جنوبی]]،<ref>Herbert Risley, William Crooke, The People of India, (1999)</ref> [[غرب آسیا]]، [[آسیای مرکزی]] و [[آسیای جنوبی]] یافت می‌شود. در ایسلند، ۸۹٪ از زنان و ۸۷٪ از مردان یا رنگ چشم آبی یا سبز دارند.<ref name=Rafnsson>{{cite journal |vauthors=Rafnsson V, Hrafnkelsson J, Tulinius H, Sigurgeirsson B, Olafsson JH |title=Risk factors for malignant melanoma in an Icelandic population sample |journal=Prev Med |volume=39 |issue=2 |pages=247–52 |year=2004|pmid=15226032 |doi=10.1016/j.ypmed.2004.03.027}}</ref> مطالعه ای در مورد بزرگسالان ایسلندی و هلندی نشان داد که چشم‌های سبز در زنان بسیار شایع تر از مردان است.<ref>[https://uni.hi.is/apalsson/files/2011/10/PM_NG07.pdf Genetic determinants of hair, eye and skin pigmentation in Europeans]. Retrieved on August 7, 2012.</ref>

=== چشم خاکستری ===
[[File:Gray eyes.jpg|thumb|چشم خاکستری]]
مانند چشم‌های آبی، چشم‌های خاکستری دارای اپیتلیوم تیره در قسمت پشت عنبیه و استروما نسبتاً شفاف در قسمت جلویی است. یکی از توضیحات احتمالی در مورد تفاوت در شکل ظاهری چشمهای خاکستری و آبی این است که چشمان خاکستری دارای رسوب بیشتری از [[کلاژن]] در استروما هستند، به طوری که نوری که از اپیتلیوم منعکس شده‌است، تحت پراکندگی Mie (که به شدت وابسته به فرکانس نیست) است. از پراکندگی ریلی (که در آن طول موج کوتاهتر از نور بیشتر پراکنده می‌شود). این می‌تواند شبیه به تغییر رنگ آسمان باشد، از آبی که توسط ریلی پراکندگی [[نور خورشید]] توسط مولکول‌های کوچک گاز هنگام آسمان روشن است، به رنگ خاکستری ناشی از پراکندگی قطرات بزرگ آب وقتی آسمان ابری است. از طرف دیگر، پیشنهاد شده‌است که چشمان خاکستری و آبی ممکن است در غلظت ملانین در جلوی استروما متفاوت باشد.<ref name="Southworth">{{cite web |url=http://www.thetech.org/genetics/ask.php?id=232 |title=Are gray eyes the same as blue in terms of genetics? |work=Understanding Genetics: Human Health and the Genome |publisher=Stanford School of Medicine |author=Lucy Southworth |accessdate=19 October 2011 |dead-url=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110927085904/http://www.thetech.org/genetics/ask.php?id=232 |archivedate=27 September 2011 |df=dmy-all}}</ref>

رنگ چشم [[سیاه]] وجود ندارد، بلکه یا فقط [[قهوه‌ای تیره]] است یا [[مردمک]] بزرگ [[چشم]] باعث می‌شود سیاه به نظر برسد.<ref>{{یادکرد وب|نویسنده = |نشانی = https://parsi.euronews.com/2023/06/13/what-is-the-rarest-eye-color-pink-eye-purple-red-pigment-survey-genetics |عنوان = نادرترین رنگ چشم در جهان کدام است؟ چرا رنگ چشم برخی از افراد صورتی یا بنفش است؟| ناشر = یورونیوز فارسی|تاریخ = ۶ ژوئن ۲۰۲۳|تاریخ بازدید = ۱۴ ژوئیه ۲۰۲۳}}</ref>

=== چشم عسلی ===
[[File:Hazel green eyes close up.jpg|thumb|left|چشمان عسلی]]
چشم‌های عسلی به دلیل ترکیبی از پراکندگی ریلی و مقدار متوسطی از ملانین در [[لایه مرزی]] قدامی عنبیه است.<ref name=Wang/><ref name=Lefohn>{{cite journal |vauthors=Lefohn A, Budge B, Shirley P, Caruso R, Reinhard E |title=An Ocularist's Approach to Human Iris Synthesis |journal=IEEE Comput. Graph. Appl. |volume=23 |issue=6 |pages=70–5 |year=2003 |doi=10.1109/MCG.2003.1242384 |url=https://escholarship.org/uc/item/8d88d3qc}}</ref> رنگ چشمان عسلی یا فندقی اغلب به نظر می‌رسد که از قهوه ای به سبز تغییر می‌کند. اگرچه فندقی بیشتر از قهوه ای و سبز تشکیل شده‌است، رنگ غالب در چشم می‌تواند قهوه ای / طلایی یا سبز باشد. به این ترتیب بسیاری از افراد چشم‌های فندقی را کهربایی و برعکس اشتباه می‌گیرند.<ref name=Zhu>{{cite journal |title=A genome scan for eye color in 502 twin families: most variation is due to a QTL on chromosome 15q |journal=Twin Res |volume=7 |issue=2 |pages=197–210 |year=2004 |pmid=15169604 |doi=10.1375/136905204323016186 |last1=Zhu |first1=Gu |last2=Evans |first2=David M. |last3=Duffy |first3=David L. |last4=Montgomery |first4=Grant W. |last5=Medland |first5=Sarah E.|authorlink5=Sarah Medland |last6=Gillespie |first6=Nathan A. |last7=Ewen |first7=Kelly R. |last8=Jewell |first8=Mary |last9=Liew |first9=Yew Wah |first10=Nicholas K. |last10=Hayward |first11=Richard A. |last11=Sturma |first12=Jeffrey M. |last12=Trenta |first13=Nicholas G. |last13=Martina}}</ref><ref>{{cite journal|title=Iris melanocyte numbers in Asian, African American, and Caucasian irides|journal=Trans Am Ophthalmol Soc|volume=101|pages=217–21; discussion 221–2|year=2003|pmid=14971580|pmc=1358991|url=http://www.aosonline.org/xactions/2003/1545-6110_v101_p217.pdf|last1=Albert|first1=DM|last2=Green|first2=WR|last3=Zimbric|first3=ML|last4=Lo|first4=C|last5=Gangnon|first5=RE|last6=Hope|first6=KL|last7=Gleiser|first7=J|dead-url=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080821204706/http://www.aosonline.org/xactions/2003/1545-6110_v101_p217.pdf|archivedate=21 August 2008|df=dmy-all}}</ref><ref name=Mitchell>{{cite journal |vauthors=Mitchell R, Rochtchina E, Lee A, Wang JJ, Mitchell P |title=Iris color and intraocular pressure: the Blue Mountains Eye Study |url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-ophthalmology_2003-03_135_3/page/384 |journal=Am. J. Ophthalmol. |volume=135 |issue=3 |pages=384–6 |year=2003 |pmid=12614760 |doi=10.1016/S0002-9394(02)01967-0}}</ref><ref>{{cite journal |vauthors=Lindsey JD, Jones HL, Hewitt EG, Angert M, Weinreb RN |title=Induction of tyrosinase gene transcription in human iris organ cultures exposed to latanoprost |journal=Arch. Ophthalmol. |volume=119 |issue=6 |pages=853–60 |year=2001|pmid=11405836 |doi=10.1001/archopht.119.6.853|doi-access=free}}</ref><ref name=Frank>{{cite journal |vauthors=Frank RN, Puklin JE, Stock C, Canter LA |title=Race, iris color, and age-related macular degeneration |journal=Trans Am Ophthalmol Soc |volume=98 |pages=109–15; discussion 115–7 |year=2000 |pmid=11190014 |pmc=1298217}}</ref><ref name=Regan>{{cite journal |vauthors=Regan S, Judge HE, Gragoudas ES, Egan KM |title=Iris color as a prognostic factor in ocular melanoma |journal=Arch. Ophthalmol. |volume=117 |issue=6 |pages=811–4 |year=1999 |pmid=10369595 |doi=10.1001/archopht.117.6.811|doi-access=free}}</ref><ref>{{cite journal |vauthors=Hawkins TA, Stewart WC, McMillan TA, Gwynn DR |title=Analysis of diode, argon, and Nd: YAG peripheral iridectomy in cadaver eyes |journal=Doc Ophthalmol |volume=87 |issue=4 |pages=367–76 |year=1994 |pmid=7851220 |doi=10.1007/BF01203345}}</ref> این ممکن است گاهی اوقات عنبیه بسیار رنگی ایجاد کند، یعنی چشم را به رنگ قهوه ای روشن / کهربایی در نزدیکی [[مردمک]] و زغال چوب یا سبز تیره در قسمت بیرونی عنبیه (یا برعکس) در هنگام مشاهده در نور آفتاب مشاهده کنید.

=== چشم قرمز ===
[[File:OCA1 Auge.jpg|thumb|چشمان قرمز]]
چشم افراد مبتلا به اشکال شدید [[آلبینیسم]] به دلیل وجود مقادیر بسیار کم ملانین، ممکن است تحت شرایط خاص روشنایی قرمز به نظر برسد،<ref name="albinism">[http://www.albinism.org/publications/what_is_albinism.html NOAH — What is Albinism?] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120514003907/http://albinism.org/publications/what_is_albinism.html |date=14 May 2012}}. Albinism.org. Retrieved on 23 December 2011.</ref> اجازه می‌دهد [[رگ خونی|رگ‌های خونی]] از طریق آن ظاهر شوند. علاوه بر این، عکاسی با فلش گاهی اوقات می‌تواند باعث ایجاد «[[اثر چشم قرمز]]» شود، که در آن، نور بسیار روشن ناشی از فلاش، شبکیه را باز می‌کند، که به وفور عروقی است، باعث می‌شود مردمک در عکس قرمز رنگ شود.<ref>{{cite news |title=HOW TO: Avoid the red eye effect |author=Dave Johnson |newspaper=[[PC World (magazine)#Countries|New Zealand PC World]] |date=16 January 2009 |url=http://pcworld.co.nz/pcworld/pcw.nsf/digi/D193D7DD8DD78628CC257540000F4A4F |accessdate=9 January 2010 |dead-url=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100224065704/http://pcworld.co.nz/pcworld/pcw.nsf/digi/D193D7DD8DD78628CC257540000F4A4F |archivedate=24 February 2010 |df=dmy-all}}</ref> اگرچه چشمان آبی عمیق برخی از افراد مانند [[الیزابت تیلور]] در بعضی مواقع ممکن است بنفش به نظر برسد، اما چشم‌های بنفش «واقعی» فقط به دلیل آلبینیسم رخ می‌دهند.<ref name="palmer20110325">{{cite web |url=http://www.slate.com/blogs/blogs/browbeat/archive/2011/03/25/elizabeth-taylor-beautiful-mutant.aspx |title=Elizabeth Taylor: Beautiful Mutant |accessdate=26 March 2011 |author=Palmer, Roxanne |date=25 March 2005 |work=Slate |archive-date=۲۳ ژوئن ۲۰۱۱ |archive-url=https://web.archive.org/web/20110623160740/http://www.slate.com/blogs/blogs/browbeat/archive/2011/03/25/elizabeth-taylor-beautiful-mutant.aspx |dead-url=yes }}</ref>

=== تفاوت دید در رنگ‌های مختلف چشم ===
در شرایط محیطی یکسان ممکن است بر سر رنگ یک جسم بین دو فرد مختلف اختلاف نظر ایجاد شود و عاملی که باعث این اختلاف نظر می‌شود، رنگدانه‌هایی به نام ملانین هستند که اساسی‌ترین عوامل تعیین رنگ چشم هستند. هرچقدر مقدار این رنگدانه‌ها در [[عنبیه]] زیادتر بوده و بافتشان متراکم‌تر باشد، رنگ چشم شخص تیره‌تر خواهد بود؛ همین تراکم ملانین هم به عوامل فراوانی مانند عوامل وراثتی، محیطی، و عواملی دیگر بستگی دارد. مهم‌ترین نقش ملانین‌های چشم، حفاظت از چشم در برابر پرتوهای مضر خورشید است.<ref>{{cite web|author = |url=https://www.hindawi.com/journals/njos/2014/498276/ |title=Melanins: Skin Pigments and Much More—Types, Structural Models, Biological Functions, and Formation Routes | trans-title = Eye color change and the affecting factors | publisher =binaii.com |date =| access-date = 7 June 2021 }}</ref> افرادی که چشمان روشن (عسلی، آبی یا سبز) دارند، چشم‌شان نسبت به دیگر افراد، در برابر پرتوهای خورشیدی از عوامل حفاظتی کمتری برخوردار است. به همین جهت آن‌ها باید بیشتر از سایر افراد از چشمان خود در برابر آفتاب محافظت کنند.<ref>{{cite web |author = |url = Potential of herbs in skin protection from ultraviolet radiation |title =Potential of herbs in skin protection from ultraviolet radiation | trans-title = Harmful effects of sunlight on the eyes | publisher =NCBI |date =  |access-date = 7 June 2021 }}</ref>
چشم انسان شامل دو نوع گیرنده‌های نوری و رنگی در قسمت [[شبکیه]] است. [[یاخته استوانه‌ای|سلول‌های استوانه‌ای]] گیرنده‌های نوری چشم هستند که دیدی سیاه و سفید داشته و بسته به مقدار نور دریافتی از محیط، میزان تیرگی و روشنی اجسام را مشخص می‌کنند. تعداد سلول‌های استوانه ای از گیرنده‌های رنگی بیشتر بوده و حدوداً به ۱۲۰ میلیون می‌رسند؛ [[یاخته مخروطی|سلول‌های مخروطی]] که تعدادشان نسبت به گیرنده‌های نوری کمتر است، [[دید رنگی]] داشته و به سه دسته متمایز تقسیم شده‌اند که هر کدام یکی از رنگ‌های آبی، قرمز و سبز را تشخیص می‌دهند و باعث می‌شوند فرد رنگ‌ها را از هم تشخیص دهد.<ref>{{یادکرد وب |نویسنده = |نشانی=https://www.britannica.com/science/photoreception/Structure-and-function-of-photoreceptors |عنوان=Structure and function of photoreceptors | ناشر =Britannica |تاریخ = |تاریخ بازبینی=17 مه 2021}}</ref>

هنگامی که فردی در معرض نور خورشید قرار می‌گیرد، پرتوهای نور خورشید به قسمتی از عقب چشم که [[لکه زرد|لکهٔ زرد]] نامیده می‌شود، اصابت می‌کنند. سلول‌های استوانه‌ای این پرتوها را دریافت می‌کنند، از آن‌ها پیامی عصبی ساخته و به قسمت پس سری مغز می‌فرستند تا در آنجا بررسی شده و در صورت نیاز پاسخی به آن داده شود. در این هنگام، مقدار زیادی پرتو فرابنفش توسط چشم دریافت می‌شود و قسمت‌هایی از گیرنده‌های نوری را از بین می‌برد.<ref>{{cite web |author = | url = https://www.cancer.org/cancer/cancer-causes/radiation-exposure/uv-radiation.html |title = Ultraviolet (UV) Radiation | trans-title=Ultraviolet (UV) Radiation | publisher =American Cancer Society |date = |access-date=31 May 2021 }}</ref> از آنجا که افرادی با چشمان روشن، مقدار ملانین چشمشان کمتر از افرادی است که چشمان تیره دارند، بنابراین کمتر بودن این عامل حفاظتی، باعث می‌شود که گیرنده‌های نوری چشم این افراد، بیشتر از سایر مردم آسیب دیده و از بین بروند. این تفاوت در تعداد گیرنده‌های نوری در چشم افراد مختلف، باعث تفاوت در میزان نوری که از محیط دریافت می‌کنند، می‌شود؛ به همین علت افرادی که چشمان روشن دارند رنگ‌ها را مقداری تیره‌تر از دیگران می‌بینند؛ اما این مقدار آن‌قدر جزئی است که در زندگی روزمره چندان به چشم نمی‌آید و فقط در حد اختلاف نظر جزئی بین افرادی با رنگ چشم‌های متفاوت نمود پیدا می‌کند.<ref>{{یادکرد وب |نویسنده = |نشانی=https://www.britannica.com/science/photoreception/Structure-and-function-of-photoreceptors  |عنوان=Structure and function of photoreceptors | ناشر =Britannica |تاریخ = |تاریخ بازبینی=18 مه 2021}}</ref>

== طیف رنگ‌های چشم انسان ==
<gallery mode="packed">
<!-- What is the basis for this "spectrum of eye color"?  Scientific - where is the cite?  Merely assembled by someone as they saw fit?  It has no explanation whatsoever of what it is based on and how it was assembled, but ''needs'' them. -->

File:eye55.jpg
File:Blue-green eye closeup.JPG
File:Eye Central Heterochromia crop and lighter.jpg
File:Humaniris.jpg
File:Hazel Eyes, Caucasian Male, Age 23.jpg
File:Human Iris JD052007.jpg
File:Greeneye.jpg
File:Hazel green eye close up.jpg
File:Hazel eye1.png
File:Green Eye.jpg
File:Green light mixed type B.JPG
File:Eye big.JPG
File:Amber Brown Green.jpg
File:Menschliches auge.jpg
File:MyStrangeIris.JPG
File:Indianeye.png
File:Lens5.jpg
</gallery>

== منابع ==
{{پانویس|۲}}

== پیوند به بیرون ==
{{ویکی‌انبار-رده|Eyes by color}}
* [http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara-index.php?page=رنگ+چشم رنگ چشم] در [[دانشنامه رشد]]

[[رده:رنگ چشم]]
[[رده:اجزای صورت]]
[[رده:چشم]]
[[رده:رنگ]]
[[رده:ویکی‌سازی رباتیک]]


text:
# نیکلای بولگانین
نیکلای آلکساندروویچ بولگانین (روسی: Никола́й Алекса́ндрович Булга́нин؛ ۱۱ ژوئن ۱۸۹۵ – ۲۴ فوریهٔ ۱۹۷۵) یک سیاستمدار اهل اتحاد جماهیر شوروی بود. او بین سال‌های ۱۹۵۳ تا ۱۹۵۵ به‌عنوان وزیر دفاع شوروی خدمت کرد. وی همچنین از سال ۱۹۵۵ تا ۱۹۵۸ سمت رئیس شورای وزرای شوروی را برعهده داشته‌است.

## زندگی‌نامه
بولگانین در ۱۱ ژوئن [سبک قدیمی: ۳۰ مه] ۱۸۹۵ در شهر نیژنی نووگورود به دنیا آمد.
وی در سال ۱۹۱۷ به حزب بلشویک پیوست. از سال ۱۹۱۸ الی ۱۹۲۲ در چکا کار می‌کرد.
و از سال ۱۹۲۲ الی ۱۹۲۷ در شورای عالی اقتصاد انجام وظیفه نمود.
از سال ۱۹۲۷ الی ۱۹۳۰ عنوان مدیریت امور برق شهر مسکو را داشت.
وی از سال ۱۹۳۱ الی ۱۹۳۷ به سمت ریاست شورای شهر مسکو منصوب گشت.
در سال ۱۹۳۷ به ریاست شورای تدارک ملی اتحاد جماهیر شوروی منصوب گشت و تا سال ۱۹۳۸ در این سمت باقی بود.
از سال ۱۹۳۸ الی ۱۹۴۱ با حفظ سمت قبلی ریاست بانک دولتی را نیز عهده‌دار گشت.
در سال ۱۹۴۱ به عضویت شورای نظامی و کمیته دفاع ملی برگزیده شد.
در سال ۱۹۴۷ به وزارت دفاع اتحاد جماهیر شوروی رسید.
بولگانین از ۱۹۵۳ تا ۱۹۵۵ به ریاست شورای وزرا (نخست‌وزیری) انتخاب گشت.
وی بین سال‌های ۱۹۳۴ و ۱۹۳۹ عضویت حزب کمونیست را داشت.
بالاخره در سال ۱۹۵۸ به ریاست اقتصادی ناحیه استاوروپل منصوب گشت.
بولگانین در ۲۴ فوریه ۱۹۷۵ در سن ۷۹ سالگی در مسکو درگذشت.

## افتخارات و جوایز
وی همچنین برنده جوایزی همچون درجه لنین، درجه پرچم سرخ و مقام مارشال اتحاد شوروی است.

wikiname: fawiki

title: نیکلای بولگانین

in_language: fa

wikitext:
{{infobox officeholder
| name = نیکلای بولگانین
| image = Bundesarchiv Bild 183-29921-0001, Bulganin, Nikolai Alexandrowitsch (cropped).jpg
| imagesize = 225px
| office = [[نخست‌وزیر اتحاد جماهیر شوروی|رئیس شورای وزرای شوروی]]
| 1blankname = [[معاون اول نخست‌وزیر اتحاد جماهیر شوروی|معاون اول‌ها]]
| 1namedata = [[آناستاس میکویان]]{{سخ}}[[میخائیل پرووخین]]{{سخ}}[[ماکسیم سوبوروف]]{{سخ}}[[ژوزف کوزمین]]{{سخ}}[[لازار کاگانویچ]]{{سخ}}[[آناستاس میکویان]]
| term_start = ۸ فوریه ۱۹۵۵
| term_end = ۲۷ مارس ۱۹۵۸
| predecessor = [[گئورگی مالنکوف]]
| successor = [[نیکیتا خروشچف]]
| office2 = وزیر دفاع
| term_start2 = ۱۵ مارس ۱۹۵۳
| term_end2 = ۹ فوریه ۱۹۵۵
| premier2 = [[گئورگی مالنکوف]]
| predecessor2 = [[ژوزف استالین]]
| successor2 = [[گئورگی ژوکوف]]
| office3 = [[معاون اول نخست‌وزیر اتحاد جماهیر شوروی|معاون اول رئیس شورای وزرای شوروی]]
| term_start3 = ۷ آوریل ۱۹۵۰
| term_end3 = ۸ فوریه ۱۹۵۵
| premier3 = [[ژوزف استالین]]{{سخ}}[[گئورگی مالنکوف]]
| predecessor3 = [[ویاچسلاو مولوتف]]
| successor3 = [[آناستاس میکویان]]
| office4 = رئیس شورای کمیساریای خلق اتحاد شوروی
| term_start4 = ۲۲ ژوئیه ۱۹۳۷
| term_end4 = ۱۷ سپتامبر ۱۹۳۸
| premier4 = [[ویاچسلاو مولوتف]]
| predecessor4 = [[دنیل سولیموف]]
| successor4 = [[واسیلی واخروشف]]
| office5 = عضو دائم [[پلیتبوروی کمیته مرکزی حزب کمونیست اتحاد شوروی]]
| term_start5 = ۱۸ فوریه ۱۹۴۸
| term_end5 = ۵ سپتامبر ۱۹۵۸
| office6 = عضو کاندید [[پلیتبوروی کمیته مرکزی حزب کمونیست اتحاد شوروی]]
| term_start6 = ۱۸ مارس ۱۹۴۶
| term_end6 = ۱۸ فوریه ۱۹۴۸
| office7 = عضو [[اورگبورو]]
| term_start7 = ۱۸ مارس ۱۹۴۶
| term_end7 = ۱۴ اکتبر ۱۹۵۲
| birth_name = نیکلای الکساندروویچ بولگانین
| birth_date = {{birth date|1895|6|11|df=y}}
| birth_place = [[نیژنی نووگورود]]، [[امپراتوری روسیه]]
| death_date = {{death date and age|1975|2|24|1895|6|11|df=y}}
| death_place = [[مسکو]]، [[روسیه شوروی]]، [[اتحاد شوروی]]
| nationality = [[روسیه]]
| party = [[حزب کمونیست اتحاد شوروی]]
| allegiance = [[اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی]]
| branch = [[ارتش سرخ]]
| serviceyears = ۱۹۴۱–۱۹۴۹
| rank = [[مارشال اتحاد جماهیر شوروی]]
| battles = [[جنگ جهانی دوم]]
| awards = [[پرونده:Hero of Socialist Labor medal.png|20px|پیوند=Hero of Socialist Labor]]
}}
'''نیکلای آلکساندروویچ بولگانین''' ({{lang-ru|Никола́й Алекса́ндрович Булга́нин}}؛ {{birth date|1895|6|11|df=y}} – {{death date|1975|2|24|1895|6|11|df=y}}) یک [[سیاستمدار]] اهل [[اتحاد جماهیر شوروی]] بود. او بین سال‌های ۱۹۵۳ تا ۱۹۵۵ به‌عنوان وزیر دفاع شوروی خدمت کرد. وی همچنین از سال ۱۹۵۵ تا ۱۹۵۸ سمت [[نخست‌وزیر اتحاد جماهیر شوروی|رئیس شورای وزرای شوروی]] را برعهده داشته‌است.

== زندگی‌نامه ==
بولگانین در {{OldStyleDate|۱۱ ژوئن|۱۸۹۵|۳۰ مه}} در شهر [[نیژنی نووگورود]] به دنیا آمد.

وی در سال ۱۹۱۷ به حزب [[بلشویک]] پیوست. از سال ۱۹۱۸ الی ۱۹۲۲ در [[چکا]] کار می‌کرد.

و از سال ۱۹۲۲ الی ۱۹۲۷ در شورای عالی اقتصاد انجام وظیفه نمود.

از سال ۱۹۲۷ الی ۱۹۳۰ عنوان مدیریت امور برق شهر مسکو را داشت.

وی از سال ۱۹۳۱ الی ۱۹۳۷ به سمت ریاست شورای شهر مسکو منصوب گشت.

در سال ۱۹۳۷ به ریاست شورای تدارک ملی اتحاد جماهیر شوروی منصوب گشت و تا سال ۱۹۳۸ در این سمت باقی بود.

از سال ۱۹۳۸ الی ۱۹۴۱ با حفظ سمت قبلی ریاست بانک دولتی را نیز عهده‌دار گشت.

در سال ۱۹۴۱ به عضویت شورای نظامی و کمیته دفاع ملی برگزیده شد.

در سال ۱۹۴۷ به [[وزارت دفاع اتحاد جماهیر شوروی]] رسید.

بولگانین از ۱۹۵۳ تا ۱۹۵۵ به ریاست شورای وزرا (نخست‌وزیری) انتخاب گشت.

وی بین سال‌های ۱۹۳۴ و ۱۹۳۹ عضویت حزب کمونیست را داشت.

بالاخره در سال ۱۹۵۸ به ریاست اقتصادی ناحیه استاوروپل منصوب گشت.

بولگانین در ۲۴ فوریه ۱۹۷۵ در سن ۷۹ سالگی در مسکو درگذشت.

== افتخارات و جوایز ==
وی همچنین برنده جوایزی همچون [[درجه لنین]]، [[درجه پرچم سرخ]] و مقام مارشال اتحاد شوروی است.

== منابع ==
{{پانویس|چپ‌چین=بله}}
* {{یادکرد کتاب |نام خانوادگی = طباطبایی مجد |نام = غلامرضا |سال = زمستان ۱۳۷۴ |کتاب = دائرةالمعارف مصور زرین |ناشر = انتشارات زرین |شابک=964-407-019-4}}
* {{یادکرد-ویکی|پیوند =https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Nikolai_Bulganin&redirect=no&oldid=612714731|عنوان = Nikolai Bulganin|زبان =انگلیسی|بازیابی =۲۸ سپتامبر ۲۰۱۴}}
* {{یادکرد وب| نشانی= http://www.freebase.com/m/02dpy1| عنوان= Nikolai_Bulganin| بازبینی= ۲۸ سپتامبر ۲۰۱۴}}{{پیوند مرده|date=ژانویه ۲۰۲۰ |bot=InternetArchiveBot }}
{{-}}

== پیوند به بیرون ==
{{انبار-رده}}
{{روسای‌دولت روسیه}}
{{نخست‌وزیران اتحاد شوروی}}
{{مارشال‌های اتحاد شوروی}}

{{ترتیب‌پیش‌فرض:بولگانین، نیکلای}}
[[رده:اعضای پلیتبوروی کمیته مرکزی حزب کمونیست اتحاد شوروی]]
[[رده:اعضای حزب سوسیال دموکرات کارگری روسیه]]
[[رده:اعضای حزب کمونیست اتحاد شوروی]]
[[رده:اعضای دفتر سیاسی کمیته مرکزی حزب کمونیست اتحاد شوروی]]
[[رده:اهالی نیژنی نووگورود]]
[[رده:بلشویک‌های قدیمی]]
[[رده:چکا]]
[[رده:خاک‌سپاری‌ها در گورستان نووودویچی]]
[[رده:درگذشتگان ۱۹۷۵ (میلادی)]]
[[رده:دریافت‌کنندگان نشان پرچم سرخ]]
[[رده:دریافت‌کنندگان نشان سوورف درجه یک]]
[[رده:دریافت‌کنندگان نشان کوتوزوف درجه یک]]
[[رده:دریافت‌کنندگان نشان لنین]]
[[رده:زادگان ۱۸۹۵ (میلادی)]]
[[رده:سران حکومت جمهوری شوروی فدراتیو سوسیالیستی روسیه]]
[[رده:سیاست‌مداران اهل نیژنی نووگورود]]
[[رده:شهرداران مسکو]]
[[رده:قهرمانان کار سوسیالیست]]
[[رده:مارشال‌ها در اتحاد شوروی]]
[[رده:مخالفان تجدیدنظرطلبی]]
[[رده:نخست‌وزیران اتحاد شوروی]]
[[رده:وزیران دفاع شوروی]]

title: رئیس شورای وزرای شوروی

رئیس شورای وزرای شوروی: دوره مسئولیت · ۸ فوریه ۱۹۵۵ – ۲۷ مارس ۱۹۵۸

معاون اولها: آناستاس میکویان · میخائیل پرووخین · ماکسیم سوبوروف · ژوزف کوزمین · لازار کاگانویچ · آناستاس میکویان

پس از: گئورگی مالنکوف

پیش از: نیکیتا خروشچف

title: وزیر دفاع

وزیر دفاع: دوره مسئولیت · ۱۵ مارس ۱۹۵۳ – ۹ فوریه ۱۹۵۵

اصلی: گئورگی مالنکوف

پس از: ژوزف استالین

پیش از: گئورگی ژوکوف

title: معاون اول رئیس شورای وزرای شوروی

معاون اول رئیس شورای وزرای شوروی: دوره مسئولیت · ۷ آوریل ۱۹۵۰ – ۸ فوریه ۱۹۵۵

اصلی: ژوزف استالین · گئورگی مالنکوف

پس از: ویاچسلاو مولوتف

پیش از: آناستاس میکویان

title: رئیس شورای کمیساریای خلق اتحاد شوروی

رئیس شورای کمیساریای خلق اتحاد شوروی: دوره مسئولیت · ۲۲ ژوئیه ۱۹۳۷ – ۱۷ سپتامبر ۱۹۳۸

اصلی: ویاچسلاو مولوتف

پس از: دنیل سولیموف

پیش از: واسیلی واخروشف

title: عضو دائم پلیتبوروی کمیته مرکزی حزب کمونیست اتحاد شوروی

عضو دائم پلیتبوروی کمیته مرکزی حزب کمونیست اتحاد شوروی: دوره مسئولیت · ۱۸ فوریه ۱۹۴۸ – ۵ سپتامبر ۱۹۵۸

title: عضو کاندید پلیتبوروی کمیته مرکزی حزب کمونیست اتحاد شوروی

عضو کاندید پلیتبوروی کمیته مرکزی حزب کمونیست اتحاد شوروی: دوره مسئولیت · ۱۸ مارس ۱۹۴۶ – ۱۸ فوریه ۱۹۴۸

title: عضو اورگبورو

عضو اورگبورو: دوره مسئولیت · ۱۸ مارس ۱۹۴۶ – ۱۴ اکتبر ۱۹۵۲

title: اطلاعات شخصی

زاده: نیکلای الکساندروویچ بولگانین · ۱۱ ژوئن ۱۸۹۵ · نیژنی نووگورود، امپراتوری روسیه

درگذشته: ۲۴ فوریهٔ ۱۹۷۵ (۷۹ سال) · مسکو، روسیه شوروی، اتحاد شوروی

ملیت: روسیه

حزب سیاسی: حزب کمونیست اتحاد شوروی

title: خدمات نظامی

وفاداری: اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی

خدمت/شاخه: ارتش سرخ

سالهای خدمت: ۱۹۴۱–۱۹۴۹

درجه: مارشال اتحاد جماهیر شوروی

جنگها/عملیات: جنگ جهانی دوم


text:
# کلاغ (فیلم ۱۳۵۶)
کلاغ فیلمی به نویسندگی و کارگردانیِ بهرام بیضایی با بازیِ حسین پرورش و آنیک شفرازیان و پروانه معصومی است که – پس از کوششِ نافرجام برای ساختنِ فیلمِ حقایق درباره‌ی لیلا دختر ادریس – در سالِ ۱۳۵۶ ساخته شد. این سوّمین فیلمِ بلندِ بیضایی است.

## خلاصهٔ داستان
اصالت (حسین پرورش) در جستجوی موضوعی برای ساختنِ یک برنامهٔ تلویزیونی است که یک آگهی در روزنامهٔ عصر می‌بیند که نوشته دختر جوانی گم شده و یابنده با نشانیِ مندرج در آگهی تماس بگیرد. عکس دختر گمشده به نظرِ اصالت آشنا می‌آید، و می‌کوشد به یاد آورد که او را کجا دیده است. شب‌هنگام آسیه (پروانه معصومی) به دورهٔ هفتگیِ همکاران می‌رود، و موضوعِ دخترِ گمشده را به‌طورِ شوخی‌آمیز به میان می‌آورد. آسیه آموزگار مدرسهٔ کر و لال‌هاست و در منزل خاطراتِ مادرشوهرش را می‌نویسد، که از خانوادهٔ اصیل و متجدّدی بوده است. اصالت به نشانیِ داده شده در آگهی می‌رود و می‌فهمد که نشانی مربوط به سی سال پیش است: سنگلج. آسیه نیز به موضوعِ دخترِ گمشده علاقه نشان می‌دهد. همکارانِ اصالت موفّق می‌شوند با یک تلفنِ دروغین او را به تهیهٔ گزارشی از آلودگیِ هوا بکشانند. مادر در بازگفتنِ خاطراتش آسیه را به دوره‌ای دور می‌برد، به دیدارِ جاها و مردمی که دیگر نیستند. مادر در جوانی نامزدش را از دست داده و به ازدواجی کوتاه و بی‌عشق تن درداده، و اصالت را، که فرزندخوانده‌اش است، در شلوغیِ زمانِ جنگ در بیمارستان یافته است. چندی بعد مادر با شنیدنِ خبرِ دروغِ پیدا شدنِ دخترِ گمشده منقلب می‌شود، و آسیه که بو برده که همهٔ این مسائل با هم مربوط است به جستجو می‌پردازد و در اتاقِ مادر عکسِ دخترِ گمشده را می‌یابد و می‌فهمد که گمشده همانا جوانیِ مادر است.

## ساخت
با کار در فیلم کلاغ پی‌بردم که یک چیزهایی را باید از نو یاد بگیرم و به فکر و نگاهم باید شکل و عمق بدهم.

عزیز ساعتی، ۱۳۷۱
مردادِ ۱۳۵۵: توافق نهایی مابین تهیه‌کننده فیلم کلاغ «شرکت گسترش صنایع سینمایی ایران» و بهرام بیضایی و همچنین ادامه نگارش فیلم‌نامه «کلاغ» توسط بهرام بیضایی
در جریانِ فیلمبرداری سکانسِ نهایی نزاعی میانِ کارگردان و پروانه معصومی درگرفت، که با میانجی‌گریِ همکاران برطرف شد.

## بازیگران
| بازیگر            | گوینده          | نقش         |
| ----------------- | --------------- | ----------- |
| پروانه معصومی     | ژاله کاظمی      | آسیه        |
| حسین پرورش        | ناصر طهماسب     | اصالت       |
| آنیک شفرازیان     | فهیمه راستکار   | مادر اصالت  |
| منوچهر فرید       | حسین عرفانی     | آقای دبیری  |
| جمشید لایق        | عزت‌الله مقبلی   | آقای ابتکار |
| محمّد مطیع         | منوچهر والی‌زاده | آقای دیم‌کار |
| شهرام گلچین       | آرشاک قوکاسیان  | کارگردان    |
| میراحمد ایروانلو  | محمّدباقر توکّلی  | کلنل        |
| آقاجان رفیعی      | بدری نوراللهی   | دکتر        |
| سامی تحصّنی        | محمّدباقر توکّلی  | پدر آسیه    |
| فرّخ‌لقا هوشمند     | بدری نوراللهی   | مادر آسیه   |
| یاسمن مسعودی      | مهوش افشاری     | خدمتکار     |
| ملیحه نظری        | بدری نوراللهی   | مهمان       |
| گلچهره سجّادیه     |                 |             |
| ولی گودرزی        |                 |             |
| ماگروهی پطروسیان  |                 |             |
| واچیک مانگاساریان |                 |             |

## نمایش
تهیه‌کننده کلاغ را به جشنوارهٔ جهانیِ فیلمِ تهران برد. بیضایی هم از این کار حمایت کرد: «اینکه هیچ کاری نکنیم که کاری کرده باشیم در زندگی هیچ جا به نتیجه نرسیده. اینکه هیچ کاری نکنیم که مبادا دستمان آلوده شود در هیچ جای دنیا نتیجه‌ای نداشت.» ولی نه جایزه‌ای به فیلم رسید و نه نمایشِ عمومیِ خوبی داشت: آتش‌سوزیِ سینماها در جریانِ انقلابِ ۱۳۵۷ مانعِ نمایشش شد. ولی پس از انقلاب در تلویزیون نشانش دادند.

## دربارهٔ فیلم
خاطره شیبانی بر این باور بوده است که مسئلهٔ بنیادین در فیلم‌های بیضایی این است که آدمی جهان را چگونه می‌بیند؛ و بدین ترتیب بیضایی را پیشگامِ برتری دادن به درونیّات قهرمان در سینمای ایران می‌داند. وی توضیح می‌دهد که روی همین اصل دوربینِ بیضایی به زاویهٔ دیدِ آسیه، قهرمانِ فیلم، نزدیک می‌شود.

### در فرهنگِ عامّه
سالِ ۱۳۹۵ دامون نوردین ترانه‌ای به نامِ «رگبار» خوانده که در آن به فیلم‌های بیضایی، از جمله کلاغ و شخصیتِ آسیه، اشاره می‌شود.

### توضیحات
1. ↑  فیلم در یوتیوب

### ارجاعات
1. ↑  مهرابی، «صدوپنج سال اعلان و پوستر فیلم در ایران»، ۱۴۹.
2. ↑  شطرنج باد: نقد و گفت‌وگو. ص. ۱۲۳.
3. ↑  «کلاغ». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۷ مارس ۲۰۰۷. دریافت‌شده در ۷ ژانویه ۲۰۲۰.
4. ↑  فیلم کلاغ در وبگاه سوره
5. ↑  ساعتی و  طوسی، «عکسهایی که جان می‌گیرند»، ۱۵۶.
6. ↑  «دور و بر استودیوهای ایرانی: «کلاغ» فیلم تازه بهرام بیضایی». روزنامه اطلاعات. یکشنبه ۲۴ مرداد ۱۳۵۵. صفحهٔ ۷. وبگاه دانش‌سرای مشروطه.
7. ↑  بیضایی، بهرام؛ معصومی، پروانه؛ تسلیمی، سوسن؛ شمسایی، مژده؛ مقصودلو، بهمن (۱۴۰۲). موزاییک استعاره‌ها: گفت‌وگو با بهرام بیضایی و زنان فیلم‌هایش. تهران: برج. ص. ۱۱۳−۱۱۴. شابک ۹۷۸-۶۲۲-۵۶۹۶-۵۷-۰.
8. ↑  بیضایی، بهرام؛ معصومی، پروانه؛ تسلیمی، سوسن؛ شمسایی، مژده؛ مقصودلو، بهمن (۱۴۰۲). موزاییک استعاره‌ها: گفت‌وگو با بهرام بیضایی و زنان فیلم‌هایش. تهران: برج. ص. ۱۱۲. شابک ۹۷۸-۶۲۲-۵۶۹۶-۵۷-۰.
9. ↑  بیضائی، بهرام؛ لطفی، رامبد (۶ خرداد ۲۵۳۷ شاهنشاهی). «تئاتر شهر: ۱۳ میلیون تومان بودجه و دو نمایش در سال». رستاخیز جوانان (۱۴۳): ۶۸. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
10. ↑  نیک پندار، «تاریخ سینمای ایران»، ۷۱.
11. ↑  جعفری لاهیجانی، «هنر در گرماگرم انقلاب»، ۱: ۱۱۷.
12. ↑  Sheibani، «The Outcry of The Crow»، ۹۸.
13. ↑  Sheibani، «The Outcry of The Crow»، ۱۰۴.

title: کلاغ (فیلم ۱۳۵۶)

wikitext:
{{جعبه اطلاعات فیلم
| عنوان        = کلاغ
| تصویر        = کلاغ (پوستر).jpg
| متن جایگزین  =
| زیرنویس      = پوسترِ فیلم، کارِ [[بهرام بیضایی]] و [[عزیز ساعتی]]<ref>{{پک|مهرابی|۱۳۹۳|ف=صدوپنج سال اعلان و پوستر فیلم در ایران|ص=۱۴۹}}</ref>
| نام بومی     =
| کارگردان     = [[بهرام بیضائی]] (دستیار: [[واروژ کریم مسیحی]])
| تهیه‌کننده    = [[بهمن فرمان‌آرا]]
| نویسنده      =
| فیلمنامه‌نویس = بهرام بیضائی
| داستان       =
| بر اساس      =
| بازیگران     = [[پروانه معصومی]]{{سخ}}[[حسین پرورش]]{{سخ}}[[منوچهر فرید]]{{سخ}}[[آنیک]]
| راوی         =
| موسیقی       = [[شیدا قراچه‌داغی]]
| فیلم‌بردار    = [[مهرداد فخیمی]]
| تدوین        = بهرام بیضائی (با همکاریِ [[شمیم بهار]])<ref>''شطرنج باد: نقد و گفت‌وگو''. ص. ۱۲۳.</ref>
| استودیو      =
| توزیع‌کننده   =
| انتشار       = ۳ آبانِ ۱۳۵۷
| مدت          =
| کشور         = [[ایران]]
| زبان         = [[زبان فارسی|فارسی]]
| بودجه        =
| فروش         =
}}
{{بهرام بیضایی (نوار کناری)}}
'''''کلاغ''''' فیلمی به نویسندگی و کارگردانیِ [[بهرام بیضایی]] با بازیِ [[حسین پرورش]] و [[آنیک شفرازیان]] و [[پروانه معصومی]] است که – پس از کوششِ نافرجام برای ساختنِ فیلمِ ''[[حقایق درباره‌ی لیلا دختر ادریس]]'' – در سالِ ۱۳۵۶ ساخته شد.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.iranactor.com|عنوان = کلاغ|زبان = فارسی|accessdate = ۷ ژانویه ۲۰۲۰|archiveurl = https://web.archive.org/web/20070327093733/http://www.iranactor.com/|archivedate = ۲۷ مارس ۲۰۰۷|dead-url = yes}}</ref> این سوّمین فیلمِ بلندِ بیضایی است.

== خلاصهٔ داستان ==
اصالت (حسین پرورش) در جستجوی موضوعی برای ساختنِ یک برنامهٔ تلویزیونی است که یک آگهی در روزنامهٔ عصر می‌بیند که نوشته دختر جوانی گم شده و یابنده با نشانیِ مندرج در آگهی تماس بگیرد. عکس دختر گمشده به نظرِ اصالت آشنا می‌آید، و می‌کوشد به یاد آورد که او را کجا دیده است. شب‌هنگام آسیه (پروانه معصومی) به دورهٔ هفتگیِ همکاران می‌رود، و موضوعِ دخترِ گمشده را به‌طورِ شوخی‌آمیز به میان می‌آورد. آسیه آموزگار مدرسهٔ کر و لال‌هاست و در منزل خاطراتِ مادرشوهرش را می‌نویسد، که از خانوادهٔ اصیل و متجدّدی بوده است. اصالت به نشانیِ داده شده در آگهی می‌رود و می‌فهمد که نشانی مربوط به سی سال پیش است: [[سنگلج]]. آسیه نیز به موضوعِ دخترِ گمشده علاقه نشان می‌دهد. همکارانِ اصالت موفّق می‌شوند با یک تلفنِ دروغین او را به تهیهٔ گزارشی از آلودگیِ هوا بکشانند. مادر در بازگفتنِ خاطراتش آسیه را به دوره‌ای دور می‌برد، به دیدارِ جاها و مردمی که دیگر نیستند. مادر در جوانی نامزدش را از دست داده و به ازدواجی کوتاه و بی‌عشق تن درداده، و اصالت را، که فرزندخوانده‌اش است، در شلوغیِ زمانِ جنگ در بیمارستان یافته است. چندی بعد مادر با شنیدنِ خبرِ دروغِ پیدا شدنِ دخترِ گمشده منقلب می‌شود، و آسیه که بو برده که همهٔ این مسائل با هم مربوط است به جستجو می‌پردازد و در اتاقِ مادر عکسِ دخترِ گمشده را می‌یابد و می‌فهمد که گمشده همانا جوانیِ مادر است.<ref>[http://www.sourehcinema.com/Title/Title.aspx?id=138109161070 فیلم کلاغ در وبگاه سوره]</ref>

== ساخت ==
{{جعبه گفتاورد
 |عنوان=
 |گفتاورد=با کار در فیلم کلاغ پی‌بردم که یک چیزهایی را باید از نو یاد بگیرم و به فکر و نگاهم باید شکل و عمق بدهم.
 |منبع= [[عزیز ساعتی]]، ۱۳۷۱<ref>{{پک|ساعتی|طوسی|۱۳۷۱|ف=عکسهایی که جان می‌گیرند|ص=۱۵۶}}</ref>
 |تراز= چپ
 |عرض= 342px
 |حاشیه= 0px
 |اندازه قلم= 12px
 |رنگ پس‌زمینه = #edeef7
 |شکل‌بندی =
 |پس‌زمینه عنوان =
 |رنگ قلم عنوان=
 |شکل‌بندی عنوان =
 |شکل‌بندی گفتاورد =
 |گیومه گفتاورد =
 |تراز منبع = چپ
 |شکل‌بندی منبع =
}}
مردادِ ۱۳۵۵: توافق نهایی مابین تهیه‌کننده فیلم کلاغ «شرکت گسترش صنایع سینمایی ایران» و بهرام بیضایی و همچنین ادامه نگارش فیلم‌نامه «کلاغ» توسط بهرام بیضایی<ref>{{یادکرد خبر|پیوند=https://mashruteh.org/wiki/index.php?title=پرونده%3AEttelaat13550524.pdf&page=7|تاریخ=|عنوان=دور و بر استودیوهای ایرانی: «کلاغ» فیلم تازه بهرام بیضایی.|ناشر=روزنامه اطلاعات. یکشنبه ۲۴ مرداد ۱۳۵۵. صفحهٔ ۷. وبگاه دانش‌سرای مشروطه}}</ref>

در جریانِ فیلمبرداری سکانسِ نهایی نزاعی میانِ کارگردان و پروانه معصومی درگرفت، که با میانجی‌گریِ همکاران برطرف شد.<ref>{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=بیضایی|نام=بهرام|پیوند نویسنده=بهرام بیضایی|نام خانوادگی2=معصومی|نام2=پروانه|پیوند نویسنده2=پروانه معصومی|نام خانوادگی3=تسلیمی|نام3=سوسن|پیوند نویسنده3=سوسن تسلیمی|نام خانوادگی4=شمسایی|نام4=مژده|پیوند نویسنده4=مژده شمسایی|نام خانوادگی5=مقصودلو|نام5=بهمن|پیوند نویسنده5=بهمن مقصودلو|عنوان=[[موزاییک استعاره‌ها: گفت‌وگو با بهرام بیضایی و زنان فیلم‌هایش]]|صفحه=۱۱۳−۱۱۴|ناشر=برج|مکان=[[تهران]]|سال=۱۴۰۲|شابک=978-622-5696-57-0}}</ref>

== بازیگران ==
[[پرونده:Parvane Maesumi in Crow.jpg|بندانگشتی|چپ|[[پروانه معصومی]] در نمایی از فیلم
----
«داستان زندگی خانم [[عصمت صفوی]] بود و فیلم‌نامه‌اش هم برای ایشان نوشته شده بود. . . . ''کلاغ'' قرار بود سپاسگزاری آقای بیضایی از این زن بزرگ سینمای ما باشد. اما متأسفانه خانم صفوی فوت کردند . . .»{{سخ}}

پروانه معصومی، ۲۰۰۵ میلادی<ref>{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=بیضایی|نام=بهرام|پیوند نویسنده=بهرام بیضایی|نام خانوادگی۲=معصومی|نام۲=پروانه|پیوند نویسنده۲=پروانه معصومی|نام خانوادگی۳=تسلیمی|نام۳=سوسن|پیوند نویسنده۳=سوسن تسلیمی|نام خانوادگی۴=شمسایی|نام۴=مژده|پیوند نویسنده۴=مژده شمسایی|نام خانوادگی۵=مقصودلو|نام۵=بهمن|پیوند نویسنده۵=بهمن مقصودلو|عنوان=[[موزاییک استعاره‌ها: گفت‌وگو با بهرام بیضایی و زنان فیلم‌هایش]]|صفحه=۱۱۲|ناشر=برج|مکان=[[تهران]]|سال=۱۴۰۲|شابک=978-622-5696-57-0}}</ref>
]]
{| class="wikitable"
|- bgcolor="#efefef"
! بازیگر
! گوینده
! نقش
|-
|[[پروانه معصومی]]|| [[ژاله کاظمی]] || آسیه
|-
|[[حسین پرورش]] || [[ناصر طهماسب]] || اصالت
|-
|[[آنیک شفرازیان]]||[[فهیمه راستکار]] || مادر اصالت
|-
|[[منوچهر فرید]]|| [[حسین عرفانی]] || آقای دبیری
|-
|[[جمشید لایق]]|| [[عزت‌الله مقبلی]] || آقای ابتکار
|-
|[[محمّد مطیع]] || [[منوچهر والی‌زاده]] || آقای دیم‌کار
|-
|[[شهرام گلچین]] || [[آرشاک قوکاسیان]] || کارگردان
|-
|[[میراحمد ایروانلو]] || [[محمّدباقر توکّلی]] || کلنل
|-
|[[آقاجان رفیعی]] || [[بدری نوراللهی]] || دکتر
|-
|[[سامی تحصّنی]] || [[محمّدباقر توکّلی]] || پدر آسیه
|-
|[[فرّخ‌لقا هوشمند]] || [[بدری نوراللهی]] || مادر آسیه
|-
|[[یاسمن مسعودی]] || [[مهوش افشاری]] || خدمتکار
|-
|[[ملیحه نظری]] ||[[بدری نوراللهی]] || مهمان
|-
|[[گلچهره سجّادیه]] || ||
|-
|[[ولی گودرزی]] || ||
|-
|[[ماگروهی پطروسیان]] || ||
|-
|[[واچیک مانگاساریان]] || ||
|}

== نمایش ==
تهیه‌کننده ''کلاغ'' را به [[جشنوارهٔ جهانیِ فیلمِ تهران]] برد. بیضایی هم از این کار حمایت کرد: «اینکه هیچ کاری نکنیم که کاری کرده باشیم در زندگی هیچ جا به نتیجه نرسیده. اینکه هیچ کاری نکنیم که مبادا دستمان آلوده شود در هیچ جای دنیا نتیجه‌ای نداشت.»<ref>{{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی=بیضائی|نام=بهرام|نام خانوادگی2=لطفی|نام2=رامبد|عنوان=تئاتر شهر: ۱۳ میلیون تومان بودجه و دو نمایش در سال|ژورنال=رستاخیز جوانان|تاریخ=۶ خرداد ۲۵۳۷ شاهنشاهی|شماره=۱۴۳|صفحه=۶۸}}</ref> ولی نه جایزه‌ای به فیلم رسید و نه نمایشِ عمومیِ خوبی داشت: آتش‌سوزیِ سینماها در جریانِ [[انقلابِ ۱۳۵۷]] مانعِ نمایشش شد.<ref>{{پک|نیک پندار|۱۹۹۷|ف=تاریخ سینمای ایران|ص=۷۱}}</ref> ولی پس از انقلاب در تلویزیون نشانش دادند.<ref>{{پک|جعفری لاهیجانی|۱۳۸۸|ف=هنر در گرماگرم انقلاب|ج=۱|ص=۱۱۷}}</ref>

== دربارهٔ فیلم ==
[[File:Ettelaat13560905.pdf|thumb|page=21|مقالهٔ محمّد ابراهیمیان دربارهٔ ''کلاغ'' در روزنامهٔ ''[[اطلاعات (روزنامه)|اطّلاعات]]''ِ ۵ آذرِ ۱۳۵۶]]
خاطره شیبانی بر این باور بوده است که مسئلهٔ بنیادین در فیلم‌های بیضایی این است که آدمی جهان را چگونه می‌بیند؛ و بدین ترتیب بیضایی را پیشگامِ برتری دادن به درونیّات قهرمان در سینمای ایران می‌داند.<ref>{{پک|Sheibani|۲۰۱۱|ف=The Outcry of ''The Crow''|ص=۹۸}}</ref> وی توضیح می‌دهد که روی همین اصل دوربینِ بیضایی به زاویهٔ دیدِ آسیه، قهرمانِ فیلم، نزدیک می‌شود.<ref>{{پک|Sheibani|۲۰۱۱|ف=The Outcry of ''The Crow''|ص=۱۰۴}}</ref>

=== در فرهنگِ عامّه ===
سالِ ۱۳۹۵ دامون نوردین ترانه‌ای به نامِ «رگبار» خوانده که در آن به فیلم‌های بیضایی، از جمله ''کلاغ'' و شخصیتِ آسیه، اشاره می‌شود.<ref group="پانویس">{{یوتیوب|bShHJx_7nMs|فیلم}}</ref>

== جستارهای وابسته ==
* [[کلاغ (فیلم ۱۹۴۳)|''کلاغ'' (فیلمِ ۱۹۴۳)]]
* ''[[چراغ‌ها را من خاموش می‌کنم]]''

== پانویس ==
=== توضیحات ===
<references group="پانویس"/>

=== ارجاعات ===
{{پانویس|۲}}

== منابع ==
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=امید|نام=جمال|پیوند نویسنده=جمال امید|عنوان=دایرهٔ مینا: نکته‌ها، حاشیه‌ها، خاطره‌ها، دانستنی‌ها، پشت صحنه‌های فیلم‌های تاریخ سینمای ایران: ۱۳۹۰–۱۳۰۹|ناشر=[[مؤسسه انتشارات نگاه]]|مکان=[[تهران]]|سال=۱۴۰۲|شابک=978-622-267-439-7}}
* {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی=ایرانی|نام=بهار|پیوند نویسنده=هوشنگ اسدی|ژورنال=[[کیهان (روزنامه)|کیهان]]|عنوان=کلاغ: ضیافت اشباح|شماره=۱۰۳۲۴|تاریخ=۳ آذر ۲۵۳۶ شاهنشاهی|صفحه=۹}}
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=جعفری لاهیجانی|نام=مجید|عنوان=هنر در گرماگرم انقلاب: ۱۳۵۹ − ۱۳۵۷: سینما و تلویزیون|جلد=۱|سال=۱۳۸۸|ناشر=پژوهشگاه فرهنگ و معارف|مکان=[[تهران]]|شابک=978-964-531-181-8}}
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=حبیبی|نام=مجتبی|عنوان=سینمای ایران پیش از انقلاب|سال=۱۳۹۹|ناشر=نشر آبارون|مکان=[[کرج]]|شابک=978-622-6205-23-8}}
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=خرسند|نام=بیژن|عنوان=نگاهی به سینمای سیاسی|سال=۱۳۵۹|ناشر=کتاب آزاد|مکان=[[تهران]]}}
* {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی=زوبین|ژورنال=[[کیهان (روزنامه)|کیهان]]|عنوان=بیضائی به دنبال کدام «گذشته» می‌گردد؟|شماره=۱۰۳۲۶|تاریخ=۶ آذر ۲۵۳۶ شاهنشاهی|صفحه=۹}}
* {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی1=ساعتی|نام1=عزیز|پیوند نویسنده1=عزیز ساعتی|نام خانوادگی2=طوسی|نام2=جواد|پیوند نویسنده2=جواد طوسی|ژورنال=[[فیلم (نشریه)|فیلم]]|عنوان=عکسهایی که جان می‌گیرند|شماره=۱۳۷|تاریخ=بهمن ۱۳۷۱|صفحه=۱۵۵–۱۵۸}}
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=شاه‌سیاه|نام=عبدالله|نام خانوادگی ویراستار=الله‌وردی|نام ویراستار=امیرهوشنگ|عنوان=خیره به فانوس خیال: جستاری در نمادها و اسطوره‌های چهار فیلم بهرام بیضایی|سال=۱۳۸۰|ناشر=انتشارات نقش خوشید|مکان=[[اصفهان]]|شابک=964-6941-34-6}}
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=علیرضائی|نام=وحید|عنوان=فرهنگ سینمای فارسی: ۱۳۰۹−۱۳۵۷|جلد=۲|سال=۱۴۰۲|ناشر=عنوان|مکان=[[تهران]]|شابک=978-600-7501-34-6}}
* {{یادکرد کتاب|نام=بهمن|نام خانوادگی=فرمان‌آرا|پیوند نویسنده=بهمن فرمان‌آرا|نام۲=محسن|نام خانوادگی۲=آزرم|عنوان=هفتادوپنج سالِ اول|ناشر=[[نشر چشمه]]|مکان=[[تهران]]|سال=۱۳۹۹|شابک=978-622-970381-6}}
* {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی=طلاجوی|نام=سعید|ژورنال=[[ایران‌نامه]]|عنوان=خانه، خانواده و شهر: روایت تجدد در ''کلاغ'' و ''شاید وقتی دیگر'' بهرام بیضایی|شماره=۱|تاریخ=۲۰۱۲ میلادی|صفحه=۱۴۲–۱۶۱}}
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=مستغاثی|نام=سعید|پیوند نویسنده=سعید مستغاثی|عنوان=سینمای ایران؛ روزگار نو|سال=۱۳۸۱|ناشر=انتشارات الست فردا|مکان=[[تهران]]|شابک=964-7170-17-3}}
* {{یادکرد کتاب|نام ویراستار=مسعود|نام خانوادگی ویراستار=مهرابی|پیوند ویراستار=مسعود مهرابی|عنوان=صدوپنج سال اعلان و پوستر فیلم در ایران|سال=۱۳۹۳|ناشر=چاپ و نشر نظر|مکان=[[تهران]]|شابک=978-600-152-046-4}}
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=نیک پندار|عنوان=مروری کوتاه بر تاریخ سینمای ایران از آغاز تا سال ۱۳۵۷|سال=۱۹۹۷|ناشر=گویا|مکان=[[سوئد]]|شابک=91-97004-3-8}}
{{چپ‌چین}}
* {{cite journal | last1 = Sheibani| first1 = Khatereh| year = 2011| title = The Outcry of ''The Crow'': Localizing Modernity in Iran| doi = | journal = Canadian Journal of Film Studies | volume = | issue = 2| pages = 95−110}}
{{پایان چپ‌چین}}

== پیوند به بیرون ==
{{ویکی‌گفتاورد}}
* {{imdb title|0074732}}
* {{سوره فیلم‌ها|۱۳۸۱۰۹۱۶۱۰۷۰}}
* [https://web.archive.org/web/20081022220411/http://iranactor.com/films/old/kalagh.htm کلاغ] در وبگاه ایران‌آکتور
{{بهرام بیضایی|state=expanded}}
{{بهمن فرمان‌آرا}}

[[رده:فیلم‌نامه‌های بهرام بیضایی]]
[[رده:فیلم‌ها به تهیه‌کنندگی بهمن فرمان‌آرا]]
[[رده:فیلم‌ها به زبان فارسی]]
[[رده:فیلم‌ها به کارگردانی بهرام بیضایی]]
[[رده:فیلم‌های ۱۳۵۶]]
[[رده:فیلم‌های ایرانی]]
[[رده:فیلم‌های سیاه‌وسفید ایرانی]]
[[رده:فیلم‌های موج نوی سینمای ایران]]
[[رده:فیلم‌های واقع‌شده در تهران]]

title: کلاغ

کارگردان: بهرام بیضائی (دستیار: واروژ کریم مسیحی)

تهیهکننده: بهمن فرمان‌آرا

فیلمنامهنویس: بهرام بیضائی

بازیگران: پروانه معصومی · حسین پرورش · منوچهر فرید · آنیک

موسیقی: شیدا قراچه‌داغی

فیلمبردار: مهرداد فخیمی

تدوینگر: بهرام بیضائی (با همکاریِ شمیم بهار)

تاریخهای انتشار: ۳ آبانِ ۱۳۵۷

کشور: ایران

زبان: فارسی


text:
# بنای یادبود مینین و پوزارسکی
بنای یادبود مینین و پوژارسکی (روسی: Па́мятник Ми́нину и Пожа́рскому مجسمه برنزی است که توسط ایوان مارتوس طراحی شده و در میدان سرخ مسکو، روسیه، روبروی کلیسای جامع سنت باسیل قرار دارد. این مجسمه یادبود دو قهرمان ملی روسیه، شاهزاده دیمیتری پوژارسکی و کوزما مینین، است که در سال ۱۶۱۲ قیامی مردمی را سازماندهی کردند که در نهایت منجر به پایان اشغال مسکو توسط لهستان در جریان مداخله لهستان در روسیه شد و بدین ترتیب به دوران مشکلات پایان داد.

## پارامترها
ارتفاع این بنای یادبود (با پایه) ۸٫۷۵ متر و وزن مجسمه برنزی ۱۸ تن است.

## تاریخچه
این بنای یادبود توسط انجمن آزاد دوستداران ادبیات، علم و هنر برای بزرگداشت دویستمین سالگرد آن وقایع طراحی شد. هزینه ساخت آن از محل خدمت سربازی عمومی در نیژنی نووگورود، شهری که مینین و پوژارسکی از آنجا برای نجات مسکو آمده بودند، تأمین شد. با این حال، تزار الکساندر اول تصمیم گرفت که این بنای یادبود به جای نیژنی نووگورود، در میدان سرخ در کنار کرملین مسکو نصب شود. در سال ۱۸۰۸، مجسمه‌ساز مشهور، ایوان مارتوس، در مسابقه بهترین طراحی برنده شد. مارتوس ماکتی را تکمیل کرد که در سال ۱۸۱۳ توسط ملکه ماریا فئودوروونا و آکادمی هنرهای زیبای روسیه تأیید شد. کار ریخته‌گری با استفاده از ۵۰۰ کیلوگرم (۱٬۱۰۰ پوند) مس در سال ۱۸۱۶ در سن پترزبورگ ساخته شد. پایه مجسمه که از سه بلوک عظیم گرانیت از فنلاند ساخته شده بود، نیز در سن پترزبورگ تراشیده شد. انتقال مجسمه و پایه آن به مسکو چالش‌های لجستیکی را به همراه داشت و در زمستان با استفاده از آبراه‌های یخ‌زده انجام شد. با این حال، در پی حمله ناپلئون به روسیه، رونمایی از این بنای یادبود تا سال ۱۸۱۸ امکان‌پذیر نبود.
در جلوی پایه، یک پلاک برنزی قرار دارد که صحنه‌ای از شهروندان میهن‌پرست را نشان می‌دهد که دارایی خود را برای منافع سرزمین مادری فدا می‌کنند. در سمت چپ، تصویری از مجسمه‌ساز مارتوس قرار دارد که دو پسرش را (که یکی از آنها در سال ۱۸۱۳ کشته شد) به خاک می‌سپارد. روی پلاک نوشته شده است: «Граждану Минину и Князю Пожарскому благодарная Россія. ЛѣЂа» یا به انگلیسی «به یاد شهروند مینین و گراند دوک پوژارسکی، در سال ۱۸۱۸ توسط روس‌های سپاسگزار».
در ابتدا، این مجسمه در مرکز میدان سرخ قرار داشت و مینین دستش را به سمت کرملین مسکو دراز کرده بود. با این حال، پس از انقلاب ۱۹۱۷، مقامات کمونیست دریافتند که این بنای یادبود مانع رژه در میدان می‌شود و در مورد تخریب یا انتقال آن به یک موزه سرپوشیده بحث کردند. در سال ۱۹۳۶، مجسمه به کلیسای جامع نزدیک‌تر شد و تا به امروز در آنجا باقی مانده است.
همان‌طور که در ابتدا توسط مجسمه‌ساز مارتوس تصور شده بود، شاهزاده پوژارسکی و مینین کنار هم ایستاده بودند. اما اشراف با این ایده مخالفت کردند. مناسب نبود که افراد از طبقات مختلف در شرایط برابر به تصویر کشیده شوند. مارتوس این ایده را دوباره طراحی کرد. او قهرمانان مقاومت قرن هفدهم را به شخصیت‌های تاریخ باستان تبدیل کرده است. نابرابری با لباس برجسته شده است. شاهزاده نجیب ردا پوشیده و مینین پیراهن و شلوار پوشیده است.
در اولین جشن روز وحدت، ۴ نوامبر ۲۰۰۵، یک کپی تقریباً دقیق از این بنای یادبود توسط زوراب تسرتلی در نیژنی نووگورود نصب شد. این کپی ۵ سانتیمتر (۲٫۰ اینچ) کوتاه‌تر از نسخه اصلی مسکو.
در سال‌های ۲۰۲۱–۲۰۲۲، این بنای تاریخی تحت مرمت گسترده‌ای قرار گرفت که بدون جابجایی یا جابه‌جایی بنای تاریخی انجام شد. این مرمت توسط اداره بین منطقه‌ای علمی و مرمت هنر (MNRHU) و کارگاه مرمت میراث انجام شد. این اقدام توسط ولادیمیر ماشکوف، گریگوری لپس، ایگور اوگولنیکوف، اوکسانا فدورووا، فیوکلا تولستایا و دیگران پشتیبانی شد. بزرگ‌ترین کمک خصوصی توسط ولادیمیر گروزدف انجام شد.

title: بنای یادبود مینین و پوزارسکی

wikitext:
'''بنای یادبود مینین و پوژارسکی''' ({{Langx|ru|Па́мятник Ми́нину и Пожа́рскому}} مجسمه برنزی است که توسط [[ایوان مارتوس]] طراحی شده و در [[میدان سرخ]] [[مسکو]]، [[روسیه]]، روبروی [[کلیسای جامع سن باسیل|کلیسای جامع سنت باسیل]] قرار دارد. این مجسمه یادبود دو قهرمان ملی روسیه، شاهزاده [[دیمیتری پوژارسکی]] و [[کوزما مینین]]، است که در سال ۱۶۱۲ قیامی مردمی را سازماندهی کردند که در نهایت منجر به پایان اشغال مسکو توسط لهستان در جریان مداخله لهستان در روسیه شد و بدین ترتیب به [[زمانه دشواری‌ها|دوران مشکلات]] پایان داد.

== پارامترها ==
ارتفاع این بنای یادبود (با پایه) ۸٫۷۵ متر و وزن مجسمه برنزی ۱۸ تن است.<ref>{{Cite web|date=2022-11-04|title=Памятник Минину и Пожарскому в Москве|url=https://ria.ru/20221104/pamyatnik-1828620445.html|accessdate=2024-12-12|website=ria.ru|language=ru}}</ref>

== تاریخچه ==
[[پرونده:Sovjet._Moskva_allm_-_Nordiska_museet_-_NMAx.0031300_(cropped).tif|بندانگشتی|بنای یادبود با کلیسای جامع سنت باسیل در پس زمینه.]]
این بنای یادبود توسط انجمن آزاد دوستداران ادبیات، علم و هنر برای بزرگداشت دویستمین سالگرد آن وقایع طراحی شد. هزینه ساخت آن از محل خدمت سربازی عمومی در [[نیژنی نووگورود]]، شهری که مینین و پوژارسکی از آنجا برای نجات مسکو آمده بودند، تأمین شد.<ref>{{Cite web|last=Борта|first=Юлия|date=2018-03-03|title=Двое в центре столицы. История памятника Минину и Пожарскому|url=https://aif.ru/society/history/dvoe_v_centre_stolicy_istoriya_pamyatnika_mininu_i_pozharskomu|accessdate=2024-12-12|website=AiF|language=ru}}</ref> با این حال، [[تزار تمام روسیه|تزار]] [[الکساندر یکم، امپراتور روسیه|الکساندر اول]] تصمیم گرفت که این بنای یادبود به جای نیژنی نووگورود، در [[میدان سرخ]] در کنار [[کرملین مسکو]] نصب شود. در سال ۱۸۰۸، مجسمه‌ساز مشهور، [[ایوان مارتوس|ایوان مارتوس،]] در مسابقه بهترین طراحی برنده شد. مارتوس ماکتی را تکمیل کرد که در سال ۱۸۱۳ توسط ملکه [[ماریا فیودوروونا (سوفی دوروتی ووتمبرگ)|ماریا فئودوروونا]] و آکادمی هنرهای زیبای روسیه تأیید شد. کار ریخته‌گری با استفاده از {{تبدیل|۱۱۰۰|lb|kg|order=flip}} مس در سال ۱۸۱۶ در [[سنت پترزبورگ|سن پترزبورگ]] ساخته شد. پایه مجسمه که از سه بلوک عظیم [[گرانیت]] از [[فنلاند]] ساخته شده بود، نیز در سن پترزبورگ تراشیده شد. انتقال مجسمه و پایه آن به مسکو چالش‌های لجستیکی را به همراه داشت و در زمستان با استفاده از آبراه‌های یخ‌زده انجام شد. با این حال، در پی [[تهاجم فرانسه به روسیه|حمله ناپلئون به روسیه]]، رونمایی از این بنای یادبود تا سال ۱۸۱۸ امکان‌پذیر نبود.

در جلوی پایه، یک پلاک برنزی قرار دارد که صحنه‌ای از شهروندان میهن‌پرست را نشان می‌دهد که دارایی خود را برای منافع سرزمین مادری فدا می‌کنند. در سمت چپ، تصویری از مجسمه‌ساز مارتوس قرار دارد که دو پسرش را (که یکی از آنها در سال ۱۸۱۳ کشته شد) به خاک می‌سپارد. روی پلاک نوشته شده است: «Граждану Минину и Князю Пожарскому благодарная Россія. ЛѣЂа» یا به انگلیسی «به یاد شهروند مینین و گراند دوک پوژارسکی، در سال ۱۸۱۸ توسط روس‌های سپاسگزار».

در ابتدا، این مجسمه در مرکز میدان سرخ قرار داشت و مینین دستش را به سمت کرملین مسکو دراز کرده بود. با این حال، پس از [[انقلاب روسیه|انقلاب ۱۹۱۷]]، مقامات کمونیست دریافتند که این بنای یادبود مانع رژه در میدان می‌شود و در مورد تخریب یا انتقال آن به یک موزه سرپوشیده بحث کردند. در سال ۱۹۳۶، مجسمه به کلیسای جامع نزدیک‌تر شد و تا به امروز در آنجا باقی مانده است.

همان‌طور که در ابتدا توسط مجسمه‌ساز مارتوس تصور شده بود، شاهزاده پوژارسکی و مینین کنار هم ایستاده بودند. اما اشراف با این ایده مخالفت کردند. مناسب نبود که افراد از طبقات مختلف در شرایط برابر به تصویر کشیده شوند. مارتوس این ایده را دوباره طراحی کرد. او قهرمانان مقاومت قرن هفدهم را به شخصیت‌های [[تاریخ باستان]] تبدیل کرده است. نابرابری با لباس برجسته شده است. شاهزاده نجیب [[توگا (لباس)|ردا]] پوشیده و مینین پیراهن و شلوار پوشیده است.<ref>{{Cite web|title=О памятнике Минину и Пожарскому расскажет выставка в Историческом музее|url=https://tvkultura.ru/article/show/article_id/219985/|website=tvkultura.ru|publisher=[[Russia-K]]|accessdate=30 October 2020|language=Russian|date=January 30, 2018}}</ref>

در اولین جشن روز وحدت، ۴ نوامبر ۲۰۰۵، یک کپی تقریباً دقیق از این بنای یادبود توسط [[زوراب تسرتلی]] در [[نیژنی نووگورود]] نصب شد. این کپی {{تبدیل|۵|cm|in}} کوتاه‌تر از نسخه اصلی مسکو.

در سال‌های ۲۰۲۱–۲۰۲۲، این بنای تاریخی تحت مرمت گسترده‌ای قرار گرفت که بدون جابجایی یا جابه‌جایی بنای تاریخی انجام شد.<ref>{{Cite news|last=Bagdasarova|first=Sofya|title=Памятник «Минин и Пожарский» спасен вовремя|url=https://www.theartnewspaper.ru/posts/20221026-ptan/|work=The Art Newspaper Russia|date=26 October 2022|language=ru}}</ref> این مرمت توسط اداره بین منطقه‌ای علمی و مرمت هنر (MNRHU) و کارگاه مرمت میراث انجام شد. این اقدام توسط ولادیمیر ماشکوف، گریگوری لپس، ایگور اوگولنیکوف، اوکسانا فدورووا، فیوکلا تولستایا و دیگران پشتیبانی شد. بزرگ‌ترین کمک خصوصی توسط ولادیمیر گروزدف انجام شد.<ref>{{Cite web|title=Груздев Владимир Сергеевич|url=https://www.tadviser.ru/index.php/Персона:Груздев_Владимир_Сергеевич|accessdate=2023-05-13|website=TAdviser.ru}}</ref>

== منابع ==
{{رده انبار}}
{{پانویس۲|چپ‌چین=بله}}
[[رده:قاب نقشه جعبه اطلاعات بدون شناسه مرتبط OSM در ویکی‌داده]]
[[رده:مختصات در ویکی‌داده]]
[[رده:میدان سرخ]]
[[رده:یادبودها و یادواره‌ها در مسکو]]


text:
# مانجا
مانجا (به لاتین: Manja) یک منطقهٔ مسکونی در ماداگاسکار است که در مانجا واقع شده‌است. مانجا ۹٬۲۵۱ کیلومتر مربع مساحت و ۹٬۰۰۰ نفر جمعیت دارد و ۲۵۳ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.

title: مانجا

wikitext:
{{Infobox settlement

|official_name=مانجا
|other_name=
|native_name=
|nickname=
|settlement_type=
|motto=

|image_skyline=
|imagesize=
|image_caption=
|image_flag=
|flag_size=
|image_seal=
|seal_size=
|image_shield=
|shield_size=
|image_blank_emblem=
|blank_emblem_type=
|blank_emblem_size=
|image_map=
|mapsize=
|map_caption=موقعیت مانجا در نقشه
|image_map1=
|mapsize1=
|map_caption1=
|pushpin_map=Madagascar
|pushpin_label_position=bottom
|pushpin_map_caption=Location in Madagascar
|pushpin_mapsize=180

|subdivision_type=کشور
|subdivision_name={{MAD}}|subdivision_type1=[[فهرست منطقه‌های ماداگاسکار]]
|subdivision_name1=[[منابه]]
|subdivision_type2=[[بخش‌های ماداگاسکار]]
|subdivision_name2=[[مانجا (بخش)|مانجا]]

|government_footnotes=
|government_type=
|leader_title=
|leader_name=
|leader_title1=
|leader_name1=
|leader_title2=
|leader_name2=
|leader_title3=
|leader_name3=
|leader_title4=
|leader_name4=
|established_title=
|established_date=
|established_title2=
|established_date2=
|established_title3=
|established_date3=

|area_magnitude=
|unit_pref=
|area_footnotes=[http://www.morondava-autrement.com/pages/la-ville/presentation/morondava-chiffres-cles.html]
|area_total_km2=۹۲۵۱
|area_land_km2=
|area_water_km2=
|area_total_sq_mi=
|area_land_sq_mi=
|area_water_sq_mi=
|area_water_percent=
|area_urban_km2=
|area_urban_sq_mi=
|area_metro_km2=
|area_metro_sq_mi=
|area_blank1_title=
|area_blank1_km2=
|area_blank1_sq_mi=

|population_as_of=۲۰۰۱
|population_footnotes=
|population_total=۹۰۰۰
|population_note=
|population_density_km2=
|population_density_sq_mi=
|population_metro=
|population_density_metro_km2=
|population_density_metro_sq_mi=
|population_urban=
|population_density_urban_km2=
|population_density_urban_sq_mi=
|population_blank1_title=Ethnicities
|population_blank1=
|population_blank2_title=مذهب‌ها
|population_blank2=
|population_density_blank1_km2=
|population_density_blank1_sq_mi=

|timezone=[[زمان شرق آفریقا]]
|utc_offset=۳
|timezone_DST=
|utc_offset_DST=
|coordinates={{coord|21|26|S|44|20|E|region:MG|display=inline}}|elevation_footnotes=
|elevation_m=۲۵۳
|elevation_ft=

|postal_code_type=کد پستی
|postal_code=۶۱۶
|area_code=
|blank_name=
|blank_info=
|blank1_name=
|blank1_info=
|website=
|footnotes=
}}
'''مانجا''' (به [[خط لاتین|لاتین]]: Manja) یک منطقهٔ مسکونی در [[ماداگاسکار]] است که در [[مانجا (بخش)|مانجا]] واقع شده‌است.<ref>{{یادکرد-ویکی |پیوند=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Manja,_Madagascar&redirect=no&oldid=1120483337 |عنوان=Manja, Madagascar|بازیابی  = |زبان=انگلیسی}}</ref> مانجا ۹٬۲۵۱ [[کیلومتر مربع]] مساحت و ۹٬۰۰۰ نفر جمعیت دارد و ۲۵۳ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.

== جستارهای وابسته ==
{{درگاه|جغرافیا}}
* [[فهرست شهرهای ماداگاسکار]]

== منابع ==
{{پانویس}}

== پیوند به بیرون ==
{{انبار-رده|Manja, Madagascar}}
{{ماداگاسکار-خرد}}
[[رده:بازبینی گمر شهرهای ماداگاسکار]]

[[رده:منطقه‌های مسکونی در منابه]]

title: مانجا

فهرست منطقههای ماداگاسکار: منابه

بخشهای ماداگاسکار: مانجا

title: مساحت

• کل: ۹۲۵۱ کیلومتر مربع (۳۵۷۲ مایل مربع)

ارتفاع: ۲۵۳ متر (۸۳۰ فوت)

title: جمعیت (۲۰۰۱)

• کل: ۹۰۰۰

منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی ۳ (زمان شرق آفریقا)

کد پستی: ۶۱۶


text:
# نئودون جامکوچیان
نئودون جامکوچیان (ارمنی: Նևդոն Ժամկոչյան; انگلیسی: Nevdon Jamgochian؛ زادهٔ ۳ مه ۱۹۷۱) هنرمند و نقاش ارمنی‌تبار اهل ایالات متحده آمریکا است. جامکوچیان در مقدمه کارش به روایت‌هایی از درک تاریخ  می‌پرداخت. او نقاشی را فرا گرفت، اما در حال حاضر هنرمندی است که در چند رشته هنری فعالیت دارد.

title: نئودون جامکوچیان

wikitext:
{{Infobox artist
| name = نئودون جامکوچیان
| image =
| image_size = 230px
| alt =
| caption =
| birth_date = {{تاریخ تولد و سن|1971|5|3}}
| birth_place = [[سان فرانسیسکو]], [[کالیفرنیا]]
| death_date =
| death_place =
| nationality = [[ایالات متحده آمریکا]]
| spouse =
| field = هنرمند
| training =
| movement =
| works =
| influenced by =
| influenced =
| awards =
| elected =
| website =[http://www.nevdonjamgochian.com/ Official Website]
}}
'''نئودون جامکوچیان''' ({{lang-hy|Նևդոն Ժամկոչյան}}; {{lang-en|Nevdon Jamgochian}}؛ زادهٔ ۳ مه ۱۹۷۱) [[هنرمند]] و [[نقاش]] [[ارمنی‌های آمریکا|ارمنی‌تبار اهل ایالات متحده آمریکا]] است. جامکوچیان در مقدمه کارش به روایت‌هایی از درک تاریخ  می‌پرداخت. او نقاشی را فرا گرفت، اما در حال حاضر هنرمندی است که در چند رشته هنری فعالیت دارد.

== جستارهای وابسته ==
* [[فهرست ارمنی‌های ایالات متحده آمریکا]]
* [[فهرست نقاشان ارمنی]]
* [[فهرست هنرمندان ارمنی]]

== منابع ==
{{پانویس|چپ‌چین=بله}}
* {{یادکرد-ویکی|پیوند =//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Nevdon_Jamgochian&oldid=869506418|عنوان = Nevdon Jamgochian|زبان =انگلیسی|بازیابی =۱۰ دسامبر ۲۰۱۸}}
{{چپ‌چین}}
* {{Avproduction.am|-|}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160306010243/http://avproduction.am/?ln=am&page=person&id=؟؟؟؟ |date=۶ مارس ۲۰۱۶}}
* {{cite book |last1= Այվազյան|first1= Հ. Մ.|last2= |first2= |last3= |first3= |last4= |first4= |date= 2007 |title= Ով ով է. հայեր (կենսագրական հանրագիտարան: Երկու հատորով) |url=http://www.anunner.com/?fbclid=IwAR3bzwapJkkTtI4I6QPOaZ8PZtV1bSlfvVnKiwCslcv5pWKTSd57ZWgFTzY  |deadurl= |format= |language= |location= Երևան |publisher= Հայկական հանրագիտարան հրատ.|pages= |volume= երկրորդ |isbn= |archiveurl= |archivedate= |accessdate= |via=  |quote=}}
{{پایان چپ‌چین}}

==پیوند به بیرون ==
* [http://www.bagradian.org/ Bagradian Website]
* [http://www.nevdonjamgochian.com/ Artist Bio] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141221061155/http://www.nevdonjamgochian.com/ |date=۲۱ دسامبر ۲۰۱۴ }}
* [http://w3seattle.com/blog/walking-on-the-moon/ Nevdon Jamgochian – A Proposal for a Pantheon on the Moon]
* [https://web.archive.org/web/20190327020519/http://www.maumauworks.com/ maumau artists]
* [http://hetq.am/arm/news/55906/hrushak-khoher-vasn-orkori-panteon-lusni-vra-cucadrutyun-zhamanakakic-arvesti-tangaranum.html «Հրուշակ. խոհեր վասն որկորի (Պանթեոն լուսնի վրա)». ցուցադրություն՝ Ժամանակակից արվեստի թանգարանում]

{{داده‌های کتابخانه‌ای}}
{{داده‌های کتابخانه‌ای مشاهیر ارمنی}}
{{هنرمند ارمنی-خرد}}

{{ترتیب‌پیش‌فرض:جامکوچیان، نئودون}}
[[رده:افراد آمریکایی ارمنی‌تبار]]
[[رده:افراد زنده]]
[[رده:اهالی سان‌فرانسیسکو]]
[[رده:دور از وطن‌های اهل ایالات متحده آمریکا در تایلند]]
[[رده:زادگان ۱۹۷۱ (میلادی)]]
[[رده:هنرمندان ارمنی‌تبار]]
[[رده:هنرمندان اهل ایالات متحده آمریکا]]
[[رده:هنرمندان اهل سان‌فرانسیسکو]]

title: نئودون جامکوچیان

زادهٔ: ۳ مهٔ ۱۹۷۱ (۵۳ سال) · سان فرانسیسکو, کالیفرنیا

ملیت: ایالات متحده آمریکا

شناختهشده · برای: هنرمند

وبگاه: Official Website


text:
# شراکوویتسه (استان سیلسیان)
شراکوویتسه (به لهستانی:  Sierakowice) یک روستا در لهستان است که در گمینا سوشنگتسوویتسه واقع شده‌است. شراکوویتسه ۱٬۱۵۷ نفر جمعیت دارد.

title: شراکوویتسه (استان سیلسیان)

wikitext:
{{Infobox settlement
|name=شراکوویتسه (استان سیلسیان)
|settlement_type=روستا
|total_type=
|image_skyline=
|image_caption=
|image_flag=
|image_shield=
|image_map=
|subdivision_type=[[فهرست کشورهای مستقل|کشور]]
|subdivision_name={{flag icon|Poland}} [[لهستان]]
|subdivision_type1=[[استان‌های لهستان|استان]]
|subdivision_name1=[[استان سیلسیان]]
|subdivision_type2=[[Powiat|شهرستان]]
|subdivision_name2=[[شهرستان گلیویتسه]]
|subdivision_type3=[[گمینا]]
|subdivision_name3=[[گمینا سوشنگتسوویتسه]]
|coordinates={{coord|50|16|N|18|28|E|region:PL|display=inline}}|pushpin_map=Poland
|pushpin_label_position=right
|elevation_m=
|population_total=۱۱۵۷
|website=}}
'''شراکوویتسه''' {{به لهستانی| Sierakowice}} یک [[روستا]] در [[لهستان]] است که در [[گمینا سوشنگتسوویتسه]] واقع شده‌است.<ref>{{یادکرد-ویکی |پیوند=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Sierakowice,_Silesian_Voivodeship&redirect=no&oldid=804566296 |عنوان=Sierakowice, Silesian Voivodeship|زبان=انگلیسی| بازبینی =۲۲ دسامبر ۲۰۱۷}}</ref> شراکوویتسه ۱٬۱۵۷ نفر جمعیت دارد.

== جستارهای وابسته ==
* [[فهرست شهرهای لهستان]]

== منابع ==
{{پانویس}}

== پیوند به بیرون ==
{{انبار-رده|Sierakowice, Silesian Voivodeship}}
{{لهستان-خرد}}

{{ترتیب‌پیش‌فرض:شراکوویتسه}}
[[رده:روستاها در شهرستان گلیویتسه]]

title: شراکوویتسه (استان سیلسیان)

استان: استان سیلسیان

شهرستان: شهرستان گلیویتسه

گمینا: گمینا سوشنگتسوویتسه

title: جمعیت

• کل: ۱۱۵۷


text:
# تپه امامزاده خراس
تپه امامزاده خراس مربوط به دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان قزوین، بخش مرکزی، روستای خراس واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۵ اسفند ۱۳۸۰ با شمارهٔ ثبت ۵۵۸۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

title: تپه امامزاده خراس

wikitext:
{{جعبه اطلاعات جای‌های تاریخی ایران
| نام              = تپه امامزاده خراس
| روی‌نقشه          = آری
| عرض‌جغرافیایی     =
| طول‌جغرافیایی     =
| تصویر            =
| اندازه تصویر     = 250
| عنوان تصویر      =
| استان            =[[استان قزوین]]
| شهرستان          =[[شهرستان قزوین]]
| بخش              =
| نام محلی         =
| نام‌های دیگر      =
| نام‌های قدیمی     =
| نوع بنا          =
| سال‌های مرمت      =
| کاربری           = [[مذهبی]]، [[تپه]]
| کاربری کنونی     =
| دیرینگی          = [[تاریخ ایران پس از اسلام|دوران‌های تاریخی پس از اسلام]]
| شماره ثبت        = ۵۵۸۱
| تاریخ ثبت ملی    = {{جلالی حروف|۲۵|۱۲|۱۳۸۰|پیوند=نه}}
| دوره ساخت اثر    = [[تاریخ ایران پس از اسلام|دوران‌های تاریخی پس از اسلام]]
| بانی اثر         =
| مالک اثر         =
| مالک فعلی اثر    =
| شماره ثبت یونسکو =
| تاریخ ثبت یونسکو =
| امکان بازدید     =
| شماره تلفن       =
| وبگاه            =
| پانویس           =
}}'''تپه امامزاده خراس''' مربوط به [[تاریخ ایران پس از اسلام|دوران‌های تاریخی پس از اسلام]] است و در [[شهرستان قزوین]]، بخش مرکزی، روستای خراس واقع شده و این اثر در تاریخ {{جلالی حروف|۲۵|۱۲|۱۳۸۰|پیوند=نه}} با شمارهٔ ثبت ۵۵۸۱ به‌عنوان یکی از [[فهرست آثار ملی ایران|آثار ملی ایران]] به ثبت رسیده است.<ref>{{یادکرد وب |نشانی=http://iranshahrpedia.com/static/view/page/cultural-heritage-reports |عنوان=دانشنامهٔ تاریخ معماری و شهرسازی ایران‌شهر |نشانی بایگانی=https://web.archive.org/web/20191006234339/http://iranshahrpedia.com/docs/Asar-e%20Sabti%20(Up%20to%2026666)%20(Version%2090%2008%2029).zip |تاریخ بایگانی=۶ اکتبر ۲۰۱۹|ناشر=وزارت راه و شهرسازی |تاریخ بازدید=۱۰ اکتبر ۲۰۱۹ |پیوند مرده=خیر}}</ref>

== جستارهای وابسته ==
* [[فهرست آثار ملی ایران]]
* [[سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری]]

== منابع ==
{{پانویس}}

{{آثار باستانی ایران-خرد}}

[[رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان قزوین]]
[[رده:امامزاده‌های تاریخی شهرستان قزوین]]
[[رده:تپه‌های باستانی شهرستان قزوین]]

title: تپه امامزاده خراس

نام: تپه امامزاده خراس

استان: استان قزوین

شهرستان: شهرستان قزوین

title: اطلاعات اثر

کاربری: مذهبی، تپه

دیرینگی: دوران‌های تاریخی پس از اسلام

دورهٔ ساخت اثر: دوران‌های تاریخی پس از اسلام

title: اطلاعات ثبتی

شمارهٔ ثبت: ۵۵۸۱

تاریخ ثبت ملی: ۲۵ اسفند ۱۳۸۰


text:
# اشلی ایتام
اشلی ایتام (انگلیسی: Ashley Eastham؛ زادهٔ ۲۲ مارس ۱۹۹۱) بازیکن فوتبال اهل بریتانیا است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به باشگاه فوتبال بری، باشگاه فوتبال چلتنهام تاون، باشگاه فوتبال هاید، باشگاه فوتبال بلکپول، باشگاه فوتبال روچدیل، باشگاه فوتبال کارلایل یونایتد، باشگاه فوتبال فلیتوود، و باشگاه فوتبال نوتس کانتی اشاره کرد.

title: اشلی ایتام

wikitext:
{{Infobox football biography
| name = اشلی ایتام
| image = Ashley Eastham (cropped).jpg
| caption =
| fullname = Ashley Martin Eastham<ref>{{cite web |url=https://www.efl.com/siteassets/efl-documents/202021/efl-squad-numbering-11.09.2020.pdf |title=Notification of shirt numbers: Salford City |publisher=English Football League |page=61 |accessdate=25 September 2020}}</ref>
| birth_date = {{birth date and age|1991|3|22|df=y}}<ref name="Hugman2010-11">{{cite book
 | editor-first = Barry J.
 | editor-last = Hugman
 | title = The PFA Footballers' Who's Who 2010–11
 | url = https://archive.org/details/pfafootballerswh0000unse_v9b9
 | year = 2010
 | publisher = Mainstream Publishing
 | location = Edinburgh
 | isbn = 978-1-84596-601-0
 | page = [https://archive.org/details/pfafootballerswh0000unse_v9b9/page/n133 132] }}</ref>
| birth_place = [[پرستون (لانکاشیر)|پرستون]]
| height = {{height|ft=6|in=3}}<ref name="Hugman2010-11"/>
| position = [[مدافع]]
| currentclub = [[باشگاه فوتبال سالفورد سیتی]]
| clubnumber = ۵
| youthyears1 = ۲۰۰?–۲۰۰۹
| youthclubs1 = [[باشگاه فوتبال بلکپول]]
| years1 = ۲۰۰۹–۲۰۱۳
| clubs1 = [[باشگاه فوتبال بلکپول]]
| caps1 = ۱
| goals1 = ۰
| years2 = ۲۰۰۹
| clubs2 = ← [[باشگاه فوتبال هاید]] (قرضی)
| caps2 = ۱۱
| goals2 = ۱
| years3 = ۲۰۰۹–۲۰۱۰
| clubs3 = ← [[باشگاه فوتبال چلتنهام تاون]] (قرضی)
| caps3 = ۲۰
| goals3 = ۰
| years4 = ۲۰۱۰–۲۰۱۱
| clubs4 = ← [[باشگاه فوتبال کارلایل یونایتد]] (قرضی)
| caps4 = ۰
| goals4 = ۰
| years5 = ۲۰۱۱
| clubs5 = ← [[باشگاه فوتبال چلتنهام تاون]] (قرضی)
| caps5 = ۹
| goals5 = ۰
| years6 = ۲۰۱۱–۲۰۱۲
| clubs6 = ← [[باشگاه فوتبال بری]] (قرضی)
| caps6 = ۲۵
| goals6 = ۲
| years7 = ۲۰۱۲
| clubs7 = ← [[باشگاه فوتبال فلیتوود]] (قرضی)
| caps7 = ۱
| goals7 = ۰
| years8 = ۲۰۱۲
| clubs8 = ← [[باشگاه فوتبال نوتس کانتی]] (قرضی)
| caps8 = ۴
| goals8 = ۰
| years9 = ۲۰۱۳
| clubs9 = ← [[باشگاه فوتبال بری]] (قرضی)
| caps9 = ۱۹
| goals9 = ۰
| years10 = ۲۰۱۳–۲۰۱۶
| clubs10 = [[باشگاه فوتبال روچدیل]]
| caps10 = ۷۶
| goals10 = ۴
| years11 = ۲۰۱۶–۲۰۲۰
| clubs11 = [[باشگاه فوتبال فلیتوود]]
| caps11 = ۱۳۴
| goals11 = ۷
| years12 = ۲۰۲۰–
| clubs12 = [[باشگاه فوتبال سالفورد سیتی]]
| caps12 = ۶۰
| goals12 = ۳
| club-update = ۲۸ دسامبر ۲۰۲۱ (UTC)
| sport = [[فوتبال]]
| nationality = [[بریتانیا]]
}}
'''اشلی ایتام''' ({{lang-en|Ashley Eastham}}؛ زادهٔ {{birth date|1991|3|22|df=y}}<ref name="hugman2010-11">{{cite book
 | editor-first = barry j.
 | editor-last = hugman
 | title = the pfa footballers' who's who 2010–11
 | url = https://archive.org/details/pfafootballerswh0000unse_v9b9
 | year = 2010
 | publisher = mainstream publishing
 | location = edinburgh
 | isbn = 978-1-84596-601-0
 | page = [https://archive.org/details/pfafootballerswh0000unse_v9b9/page/n133 132] }}</ref>) [[بازیکن فوتبال]] اهل [[بریتانیا]] است.

از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به [[باشگاه فوتبال بری]]، [[باشگاه فوتبال چلتنهام تاون]]، [[باشگاه فوتبال هاید]]، [[باشگاه فوتبال بلکپول]]، [[باشگاه فوتبال روچدیل]]، [[باشگاه فوتبال کارلایل یونایتد]]، [[باشگاه فوتبال فلیتوود]]، و [[باشگاه فوتبال نوتس کانتی]] اشاره کرد.

== منابع ==
{{پانویس|چپ‌چین=بله}}
* {{یادکرد-ویکی|پیوند =//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Ashley_Eastham&oldid=1075728928|عنوان = Ashley Eastham|زبان =انگلیسی|بازیابی =۲۳ مارس ۲۰۲۲}}

{{-}}

== پیوند به بیرون ==
{{انبار-رده}}

{{بازیکن فوتبال-خرد}}

{{ترتیب‌پیش‌فرض:ایتام، اشلی}}
[[رده:افراد زنده]]
[[رده:بازیکنان باشگاه بری]]
[[رده:بازیکنان باشگاه بلکپول]]
[[رده:بازیکنان باشگاه چلتنهام تاون]]
[[رده:بازیکنان باشگاه روچدیل]]
[[رده:بازیکنان باشگاه سالفورد سیتی]]
[[رده:بازیکنان باشگاه فلیتوود]]
[[رده:بازیکنان باشگاه کارلایل یونایتد]]
[[رده:بازیکنان باشگاه نوتس کانتی]]
[[رده:بازیکنان باشگاه هاید]]
[[رده:بازیکنان فوتبال لیگ فوتبال کنفرانس]]
[[رده:بازیکنان لیگ فوتبال انگلستان]]
[[رده:زادگان ۱۹۹۱ (میلادی)]]
[[رده:مدافعان فوتبال]]
[[رده:بازیکنان فوتبال مرد اهل انگلستان]]

title: اطلاعات شخصی

نام کامل: Ashley Martin Eastham

زادروز: ۲۲ مارس ۱۹۹۱ (۳۳ سال)

زادگاه: پرستون

قد: ۶ فوت ۳ اینچ (۱٫۹۱ متر)

پست: مدافع

title: اطلاعات باشگاهی

باشگاه کنونی: باشگاه فوتبال سالفورد سیتی

شمارهٔ پیراهن: ۵

title: باشگاه‌های جوانان

باشگاه فوتبال بلکپول

title: باشگاه‌های حرفه‌ای*

سالها: باشگاه‌ها · بازی† · (گل)†

باشگاه فوتبال بلکپول · ۱ · (۰)

← باشگاه فوتبال هاید (قرضی) · ۱۱ · (۱)

← باشگاه فوتبال چلتنهام تاون (قرضی) · ۲۰ · (۰)

← باشگاه فوتبال کارلایل یونایتد (قرضی) · ۰ · (۰)

← باشگاه فوتبال چلتنهام تاون (قرضی) · ۹ · (۰)

← باشگاه فوتبال بری (قرضی) · ۲۵ · (۲)

← باشگاه فوتبال فلیتوود (قرضی) · ۱ · (۰)

← باشگاه فوتبال نوتس کانتی (قرضی) · ۴ · (۰)

← باشگاه فوتبال بری (قرضی) · ۱۹ · (۰)

باشگاه فوتبال روچدیل · ۷۶ · (۴)

باشگاه فوتبال فلیتوود · ۱۳۴ · (۷)

باشگاه فوتبال سالفورد سیتی · ۶۰ · (۳)


text:
# زبان لیدیایی
زبان لیدیایی از زبان‌های مرده خانواده زبانی زبان‌های هندواروپایی و از شاخه زبان‌های آناتولی آن است. گویشوران این زبان در لیدیا در آناتولی غربی که امروزه در خاک ترکیه جای گرفته است، بوده اَند. آثار به جای مانده از این زبان بیش از هزار اثر شامل سنگ‌نبشته‌ها ٬ نوشته‌های روی سکه و نقاشی‌های گوناگون است.

title: زبان لیدیایی

wikitext:
{{گسترش از زبان انگلیسی|تاریخ=آوریل ۲۰۲۴}}
{{Infobox language
| name = لیدیایی
| region = [[لیدیا]]
|image = زبان‌های آناتولی.png
|imagecaption = نقشه پراکندگی زبان‌های آناتولی، در هزاره دوم و اول قبل از میلاد.
| latd =
| latm =
| latNS = <!-- latitude degrees/minutes/direction -->
| longd =
| longm =
| longEW = <!-- longitude degrees/minutes/direction -->
| ethnicity = [[لیدیایی‌ها]]
| era = تأیید شده {{nowrap|ca. 700–200 BCE}}
| ref =
| familycolor = Indo-European
| fam2 = [[زبان‌های آناتولی|آناتولی]]
| fam3 = [[Anatolian languages#Luwic branch|Luwo]]-Lydian?
| script = [[Lydian alphabet]]
| iso3 = xld
| glotto = lydi1241
| glottoname = لیدیایی
| linglist = xld
| notice = IPA
}}
'''زبان لیدیایی''' از [[زبان‌های مرده]] [[خانواده زبانی]] [[زبان‌های هندواروپایی]] و از شاخه [[زبان‌های آناتولی]] آن است. گویشوران این زبان در [[لیدیا]] در [[آناتولی]] غربی که امروزه در خاک [[ترکیه]] جای گرفته است، بوده اَند. آثار به جای مانده از این زبان بیش از هزار اثر شامل سنگ‌نبشته‌ها ٬ نوشته‌های روی سکه و نقاشی‌های گوناگون است.<ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/352655/Lydian-language Lydian language-britanica]</ref>

== منابع ==
{{پانویس}}
* [//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Lydian_language&diff=87019448&oldid=81736845]

== پیوند به بیرون ==
* [https://web.archive.org/web/20121030004443/http://indoeuro.bizland.com/project/grammar/grammar21.html Lydian Grammar] by Cyril Babaev
* [https://web.archive.org/web/20120717021246/http://indoeuro.bizland.com/project/glossary/lydi.html Lydian Concise Dictionary]

{{کد زبان‌های معرفی‌شده در ایزو ۶۳۹-۳ که حرف اول عنوان بین‌المللی آنها حرف X است}}
{{زبان‌های آناتولیایی}}

[[رده:زبان لیدیایی]]
[[رده:زبان‌های آناتولی|لیدیایی]]
[[رده:زبان‌های باستانی]]
[[رده:زبان‌های مرده|لیدیایی]]
[[رده:زبان‌های منقرض‌شده آسیا]]
[[رده:زبان‌ها|لیدیایی]]

title: لیدیایی

منطقه: لیدیا

قومیت: لیدیایی‌ها

دوره: تأیید شده ca. 700–200 BCE

تبار: هندواروپایی - آناتولی - Luwo-Lydian? - لیدیایی

سامانه نوشتاری: Lydian alphabet

title: کدهای زبان

ایزو ۳–۶۳۹: xld

فهرست لینگوییست: xld

گلاتولوگ: lydi1241 (لیدیایی)


text:
# فرهنگ در قطر
فرهنگ قطر به شدت تحت تأثیر فرهنگ سنتی بادیه نشین است و تأثیر آن کمتر از هند، آفریقای شرقی و جاهای دیگر خلیج فارس ناشی می‌شود. شرایط سخت آب و هوایی شبه جزیره، ساکنان آن را وادار کرد که برای حفظ غذا به دریا روی آورند؛ بنابراین، تأکید مشخصی در فرهنگ محلی بر دریا وجود دارد. ادبیات و مضامین فولکلور غالباً مربوط به فعالیت‌های دریایی است.
هنرهای شفاهی مانند شعر و آواز به دلیل محدودیت‌هایی که اسلام در بازنمایی موجودیت احساساتی قرار می‌داد از نظر تاریخی بیشتر از هنر فیگوراتیو رواج داشته‌است. با این حال، برخی از رشته‌های هنرهای تجسمی مانند خوشنویسی، معماری و هنرهای نساجی به‌طور گسترده‌ای مورد استفاده قرار گرفت. هنرهای تجسمی به تدریج در دوره نفت در فرهنگ کشور جذب شدند.
صلاح بن غانی آل علی از سال ۲۰۱۶ وزیر فرهنگ و ورزش قطر بوده‌است.

## هنرهای تجسمی
به دلیل موضع اسلام در مورد هنر انایکنیزم در اسلام، نقاشی‌ها و هنرهای پلاستیکی تا زمان کشف نفت در اواسط قرن بیستم نقش نسبتاً ناچیزی در فرهنگ قطر داشتند. سایر هنرهای تجسمی مانند خوشنویسی و معماری از لحاظ تاریخی غالب‌ترین بیان بصری اسلامی بودند. بخاطر ارتباط تنگاتنگ با اسلام، خوشنویسی بیشترین ارزش را در جامعه داشت. خوشنویسی اغلب در طراحی نشان‌واره رسمی ایالتی، به عنوان مثال، آرم چشم‌انداز ملی ۲۰۳۰ قطر استفاده می‌شود.

## موسیقی
موسیقی عامیانه قطر ارتباط نزدیکی با دریا دارد. آهنگ‌های مربوط به شکار مروارید محبوب‌ترین ژانر موسیقی مردان است. هر آهنگ، متناسب با ریتم، فعالیت متفاوتی از سفر مروارید را روایت می‌کند، از جمله پخش بادبان، غواصی و قایقرانی کشتی.
آواز جمعی بخشی جدایی ناپذیر از هر سفر مروارید بود و هر کشتی یک خواننده مشخص داشت، که به صورت محلی به نام النعام معروف بود.
موسیقی قطر بر پایه ترانه، رقص و شعر عامیانهٔ دریا شکل گرفته‌است. رقص‌های سنتی در دوحه در بعد از ظهرهای روز جمعه اجرا می‌شوند؛ یکی از این رقص‌ها رقص عرضه بوده که یک رقص رزمی سبْک‌دار شده‌است و توسط دو ردیف از رقصنده‌هایی که توسط صفی از سازهای کوبه‌ای نظیر الرس، (طبل بزرگی که پوست روی آن با آتش گرم می‌شود)، دایره زنگی، سنج‌ها و درام‌های کوچک همراهی می‌شوند، اجرا می‌شود. دیگر سازهای محلی شامل بربط، ربابه، که هر دو سازهای زهی هستند، و همچنین نی می‌شوند.
عرضه، که یک رقص محلی است، امروزه نیز همچنان در قطر اجرا می‌شود. این رقص توسط دو ردیف از مردانی که در جهت مخالف یکدیگر قرار گرفته‌اند و هر یک ممکن است در حال گرداندن یک شمشیر باشند اجرا شده و بوسیلهٔ سازهای کوبه‌ای و شعر دکلمه‌ای همراهی می‌شود.
دو نوع اصلی رقص عرضه کشورهای اطراف خلیج فارس، عرضه زمینی (عرضه بریه) و عرضه دریایی (عرضه بحری) هستند. رقص عرضهٔ قطری ترکیبی از این دو نوع است. در بعضی اجراها مردان پوشاک مخصوص رقص عرضه زمینی را به تن کرده و در تشکیلاتی ساحلی با پشتیبانی گروه نوازندگان سازهای کوبه‌ای به سبک دریایی به اجرای رقص می‌پردازند.

## ورزش
هیچ کشور‌ی به اندازه قطر بر روی «قدرت نرم» سرمایه گذاری نکرده و برنامه قدرت نرم هیچ کشوری به اندازه قطر، با «ورزش» عجین نبوده است.
فوتبال با توجه به پایگاه بازیکنان و تماشاگران محبوب‌ترین ورزش است. علاوه بر این دو و میدانی، بسکتبال، هندبال، والیبال، شتر سواری، اسب سواری، کریکت و شنا به‌طور گسترده‌ای انجام می‌شود. در حال حاضر ۱۱ باشگاه چند ورزشی و ۷ باشگاه تک ورزشی در کشور وجود دارد.
ورزش در قطر از نظر مشارکت و محبوبیت در درجه اول بر فوتبال متمرکز است. علاوه بر این، دو و میدانی، بسکتبال، هندبال، والیبال، شترسواری، اسب سواری، کریکت و شنا نیز به‌طور گسترده‌ای برگزار می‌شود. در حال حاضر ۱۱ باشگاه چند ورزشی در کشور قطر و ۷ باشگاه تک ورزشی وجود دارد.
بزرگترین رویداد ورزشی که در قطر برگزار شد بازی‌های آسیایی ۲۰۰۶ بود که به میزبانی این کشور در شهر دوحه برگزار شد. همچنین در ۲ دسامبر ۲۰۱۰، قطر حق میزبانی مسابقات جام جهانی ۲۰۲۲ را بدست آورد و بدین ترتیب به اولین کشور عربی میزبان این مسابقات شد.

## غذا و نوشیدنی
از آنجا که قطر از قانون شرع پیروی می‌کند، الکل و محصولات گوشت خوک را نمی‌توان وارد کشور کرد.
غذاهای قطری منعکس کننده غذاهای سنتی عرب و لوانتین است. همچنین به شدت تحت تأثیر آشپزی ایرانی و هندی قرار دارد. غذاهای دریایی و خرما کالاهای اساسی غذایی هستند.
از آشپزی سنتی عربی نشأت گرفته‌است. کبسه غذایی حاوی گوشت، برنج و سبزیجات، به عنوان غذای ملی قطر شناخته می‌شود. خوراک دریایی و خرما اقلام اصلی غذایی در این کشور هستند.

## تلویزیون
کنگره رسانه‌های چند ملیتی شبکه رسانه ای الجزیره در دوحه مستقر است و کانال‌های متنوعی از آن وجود دارد که الجزیره عربی، الجزیره انگلیسی، کانال مستند الجزیره، الجزیره موباشر، بی‌ان اسپورتس عربی شامل می‌شود.

title: فرهنگ در قطر

wikitext:
[[پرونده:DhowFestivalQatar.jpg|بندانگشتی|260px|چپ|یک قایق بزرگ که از لحاظ تاریخی برای صید مروارید در یک جشنواره داو قطر استفاده می‌شود]]
{{فرهنگ قطر}}
'''فرهنگ [[قطر]]''' به شدت تحت تأثیر فرهنگ سنتی بادیه نشین است و تأثیر آن کمتر از [[هند]]، [[شرق آفریقا|آفریقای شرقی]] و جاهای دیگر [[خلیج فارس]] ناشی می‌شود. شرایط سخت آب و هوایی شبه جزیره، ساکنان آن را وادار کرد که برای حفظ غذا به دریا روی آورند؛ بنابراین، تأکید مشخصی در فرهنگ محلی بر دریا وجود دارد.<ref>{{Cite book|last=Abu Saud|first=Abeer|title=Qatari Women: Past and Present|publisher=Longman Group United Kingdom|date=1984|isbn=978-0-582-78372-0|page=133}}</ref> ادبیات و مضامین فولکلور غالباً مربوط به فعالیت‌های دریایی است.

هنرهای شفاهی مانند شعر و آواز به دلیل محدودیت‌هایی که [[انایکنیزم در اسلام|اسلام]] در بازنمایی موجودیت احساساتی قرار می‌داد از نظر تاریخی بیشتر از [[هنر فیگوراتیو]] رواج داشته‌است. با این حال، برخی از رشته‌های [[هنرهای تجسمی]] مانند [[خوشنویسی]]، معماری و هنرهای نساجی به‌طور گسترده‌ای مورد استفاده قرار گرفت. هنرهای تجسمی به تدریج در [[تاریخ قطر|دوره نفت]] در فرهنگ کشور جذب شدند.<ref>Abu Saud (1984), p. 134</ref>

صلاح بن غانی آل علی از سال ۲۰۱۶ وزیر فرهنگ و ورزش قطر بوده‌است.<ref>{{Cite web|url=https://www.oxgaps.org/files/interview_al_ali.pdf|title=Interview: H.E. Salah bin Ghanem Al Ali - Minister of Culture and Sports - State of Qatar|publisher=Oxford Gulf & Arabian Peninsula Forum|year=2016|accessdate=26 August 2018|archive-date=۲۷ اوت ۲۰۱۸|archive-url=https://web.archive.org/web/20180827075456/https://www.oxgaps.org/files/interview_al_ali.pdf|url-status=dead}}</ref>

== هنرهای تجسمی ==
[[پرونده:Doha, Museo de Arte Islámico 02.jpg|چپ|بندانگشتی| [[موزه هنر اسلامی دوحه|موزه هنرهای اسلامی، دوحه]]]]
به دلیل [[انایکنیزم در اسلام|موضع]] [[اسلام]] در مورد هنر [[انایکنیزم در اسلام]]، نقاشی‌ها و [[هنرهای پلاستیکی]] تا زمان کشف نفت در اواسط قرن بیستم نقش نسبتاً ناچیزی در فرهنگ قطر داشتند.<ref>Abu Saud (1984), p. 140</ref> سایر هنرهای تجسمی مانند [[خوش‌نویسی در جهان اسلام|خوشنویسی]] و [[معماری اسلامی|معماری]] از لحاظ تاریخی غالب‌ترین بیان بصری اسلامی بودند. بخاطر ارتباط تنگاتنگ با اسلام، خوشنویسی بیشترین ارزش را در جامعه داشت.<ref>Abu Saud (1984), p. 141</ref> خوشنویسی اغلب در طراحی [[نشان‌واره]] رسمی ایالتی، به عنوان مثال، [[نشان‌واره|آرم]] [[چشم‌انداز ملی ۲۰۳۰ قطر]] استفاده می‌شود.<ref>{{Cite web|url=http://www.culturaldiplomacy.org/academy/content/pdf/participant-papers/2013-08-acd/Aysha_Khalid_Mahmood_-_Expressions_of_Arabic_Calligraphy_in_Arabic_Typography_for_a_Cultural_Identity_of_the_Visual_Arabic_Script.pdf|publisher=Cultural Diplomacy|title=Expressions of Arabic Calligraphy in Arabic Typography for a Cultural Identity of the Visual Arabic Script|last=Aysha Khalid Mahmood|page=8|accessdate=15 May 2015}}</ref>

== موسیقی ==
[[پرونده:TraditionalQatariDancers.jpg|راست|بندانگشتی|240x240پیکسل| رقصندگان مرد سنتی قطر]]
[[موسیقی فولکلور|موسیقی عامیانه]] قطر ارتباط نزدیکی با دریا دارد. آهنگ‌های مربوط به شکار مروارید محبوب‌ترین ژانر موسیقی مردان است. هر آهنگ، متناسب با ریتم، فعالیت متفاوتی از سفر مروارید را روایت می‌کند، از جمله پخش بادبان، غواصی و قایقرانی کشتی.

آواز جمعی بخشی جدایی ناپذیر از هر سفر مروارید بود و هر کشتی یک خواننده مشخص داشت، که به صورت محلی به ''نام النعام معروف بود''.<ref name="abusaud146">Abu Saud (1984), p. 146</ref>

''موسیقی قطر'' بر پایه ترانه، رقص و شعر عامیانهٔ دریا شکل گرفته‌است. رقص‌های سنتی در دوحه در بعد از ظهرهای روز جمعه اجرا می‌شوند؛ یکی از این رقص‌ها [[رقص عرضه]] بوده که یک رقص رزمی سبْک‌دار شده‌است و توسط دو ردیف از [[رقص#%D8%B1%D9%82%D8%B5%D9%86%D8%AF%D9%87|رقصنده‌هایی]] که توسط صفی از [[سازهای کوبه‌ای]] نظیر الرس، (طبل بزرگی که پوست روی آن با آتش گرم می‌شود)، [[دایره زنگی]]، [[سنج]]ها و درام‌های کوچک همراهی می‌شوند، اجرا می‌شود. دیگر سازهای محلی شامل [[بربط]]، ربابه، که هر دو [[سازهای زهی]] هستند، و همچنین نی می‌شوند.

[[رقص عرضه|عرضه]]، که یک [[رقص محلی]] است، امروزه نیز همچنان در قطر اجرا می‌شود. این رقص توسط دو ردیف از مردانی که در جهت مخالف یکدیگر قرار گرفته‌اند و هر یک ممکن است در حال گرداندن یک شمشیر باشند اجرا شده و بوسیلهٔ سازهای کوبه‌ای و شعر دکلمه‌ای همراهی می‌شود.

دو نوع اصلی رقص عرضه کشورهای اطراف خلیج فارس، عرضه زمینی (''عرضه بریه'') و عرضه دریایی (''عرضه بحری'') هستند. رقص عرضهٔ قطری ترکیبی از این دو نوع است. در بعضی اجراها مردان پوشاک مخصوص رقص عرضه زمینی را به تن کرده و در تشکیلاتی ساحلی با پشتیبانی گروه نوازندگان سازهای کوبه‌ای به سبک دریایی به اجرای رقص می‌پردازند.

== ورزش ==
{{همچنین ببینید|قدرت نرم قطری}}
[[پرونده:AlGharafa_AlRayyan_Emir_Cup.jpg|راست|بندانگشتی| سرود ملی قبل از [[جام امیر قطر|فینال جام امیر اجرا می‌شود]] .]]
هیچ کشور‌ی به اندازه قطر بر روی «[[قدرت نرم]]» سرمایه گذاری نکرده و برنامه قدرت نرم هیچ کشوری به اندازه قطر، با «ورزش» عجین نبوده است.
[[فوتبال]] با توجه به پایگاه بازیکنان و تماشاگران محبوب‌ترین ورزش است. علاوه بر این [[دو و میدانی]]، [[بسکتبال]]، [[هندبال]]، [[والیبال]]، شتر سواری، [[مسابقه اسب‌دوانی|اسب سواری]]، [[کریکت]] و [[ورزش شنا|شنا]] به‌طور گسترده‌ای انجام می‌شود.<ref name="qsa1">{{Cite web|url=http://www.qsa.gov.qa/eng/publication/annabs/2013/Sport%20chapter.xlsx|title=Sports chapter (2013)|publisher=Qatar Statistics Authority|accessdate=15 March 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924083755/http://www.qsa.gov.qa/eng/publication/annabs/2013/Sport%20chapter.xlsx|archivedate=24 September 2015}}</ref> در حال حاضر ۱۱ باشگاه چند ورزشی و ۷ باشگاه تک ورزشی در کشور وجود دارد.

''ورزش در قطر'' از نظر مشارکت و محبوبیت در درجه اول بر فوتبال متمرکز است. علاوه بر این، دو و میدانی، [[بسکتبال]]، [[هندبال]]، [[والیبال]]، شترسواری، [[اسب سواری]]، کریکت و شنا نیز به‌طور گسترده‌ای برگزار می‌شود. در حال حاضر ۱۱ باشگاه چند ورزشی در کشور قطر و ۷ باشگاه تک ورزشی وجود دارد.

بزرگترین رویداد ورزشی که در قطر برگزار شد [[بازی‌های آسیایی]] ۲۰۰۶ بود که به میزبانی این کشور در شهر دوحه برگزار شد. همچنین در ۲ دسامبر ۲۰۱۰، قطر حق میزبانی [[مسابقات جام جهانی]] ۲۰۲۲ را بدست آورد و بدین ترتیب به اولین کشور عربی میزبان این مسابقات شد.

== غذا و نوشیدنی ==
[[پرونده:Qatari_Sweets_Souq_Waqif_Doha.jpg|چپ|بندانگشتی| شیرینی قطری در [[سوق واقف]]]]

از آنجا که قطر از قانون شرع پیروی می‌کند، الکل و محصولات گوشت خوک را نمی‌توان وارد کشور کرد.

غذاهای قطری منعکس کننده غذاهای سنتی عرب و لوانتین است.<ref name="dailymeal">{{Cite web|url=http://www.thedailymeal.com/3-m-s-qatari-cuisine|title=The 3 M’s of Qatari Cuisine|publisher=The Daily Meal|date=3 October 2012|accessdate=15 May 2015}}</ref> همچنین به شدت تحت تأثیر [[آشپزی ایرانی]] و هندی قرار دارد. [[خوراک دریایی|غذاهای دریایی]] و [[خرما]] کالاهای اساسی غذایی هستند.<ref>{{Cite web|url=http://www.hilalplaza.com/islamic-culture/Qatar/Qatar_Muslim_culture.html|title=Culture of Qatar|publisher=Hilal Plaza|accessdate=6 May 2015}}</ref>

از آشپزی سنتی عربی نشأت گرفته‌است. [[کبسه]] غذایی حاوی گوشت، برنج و سبزیجات، به عنوان غذای ملی [[قطر]] شناخته می‌شود. [[خوراک دریایی]] و [[خرما]] اقلام اصلی غذایی در این کشور هستند.

== تلویزیون ==
کنگره رسانه‌های چند ملیتی [[شبکه رسانه‌ای الجزیره|شبکه رسانه ای الجزیره]] در دوحه مستقر است و کانال‌های متنوعی از آن وجود دارد که [[الجزیره (شبکه خبری)|الجزیره عربی]]، [[شبکه الجزیره انگلیسی|الجزیره انگلیسی]]، کانال مستند الجزیره، الجزیره موباشر، [[بی‌ان اسپورتس عربی]] شامل می‌شود.

== جستارهای وابسته ==
* [[کتارا (دهکده فرهنگی)|کتارا]]
* وزارت فرهنگ و ورزش (قطر)

== منابع ==
{{پانویس|چپ‌چین=بله|۲}}
{{نوار درگاه|آسیا|فرهنگ|تاریخ|قطر}}
{{موضوعات قطر}}
{{فرهنگ آسیا}}

[[رده:فرهنگ در قطر]]
[[رده:فرهنگ غرب آسیا]]
[[رده:فرهنگ عرب]]


text:
# سورو (زرآباد)
سورو، مرکز در زرآباد غربی بخش کاروان شهرستان زرآباد در استان سیستان و بلوچستان ایران است. این شهر، مرکز بخش کاروان است. ضمنا شهر مرکزی و محل نماز جمعه ی اهل سنت(حنفی) نیز اینجاست. ملا عبدالمالک نیز ریش سفید بزرگ منطقه زراباد و ساکن سورو می باشد.

## جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت این روستا برابر با ۱٬۳۷۲ نفر (۳۸۱ خانوار) بوده است.

title: سورو (زرآباد)

wikitext:
{{جعبه اطلاعات روستای ایران
|نام رسمی=سورو
|عرض جغرافیایی=۲۵٫۶۹۵۶۴۴۵
|طول جغرافیایی=۵۹٫۲۲۷۳۰۲۳
|تصویر=
|اندازه تصویر=
|توضیح تصویر=
|استان=سیستان و بلوچستان
|شهرستان=زرآباد
|بخش= [[بخش کاروان|کاروان]]
|دهستان=زرآباد غربی
|نام بومی=
|نام دیکر=
|نام قدیمی=
|تاریخ بنیان‌گذاری=
|جمعیت= ۱٬۳۷۲ نفر (۱۳۹۵)
|رشد جمعیت=
|تراکم‌جمعیت=
|مساحت=
|ارتفاع=
|کد آماری    =۴۱۰۶۷۶
|پیش‌شماره=۰۵۴
|وبگاه=
|پانویس=
}}
'''سورو'''، مرکز در [[دهستان زرآباد غربی|زرآباد غربی]] [[بخش کاروان]] [[شهرستان زرآباد]] در [[استان سیستان و بلوچستان]] [[ایران]] است. این شهر، مرکز [[بخش کاروان]] است.<ref>{{یادکرد وب|نویسنده=سامانه ملی قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران|کد زبان=fa|تاریخ=2021-07-07|وبگاه=Qavanin.ir|نشانی=https://qavanin.ir/Law/TreeText/293691|عنوان=تصویب‌نامه در خصوص تقسیمات کشوری در شهرستان‌های دشتیاری، چابهار و کنارک در استان سیستان و بلوچستان مصوب ۱۴۰۰/۰۴/۱۳ هیئت وزیران}}</ref> ضمنا شهر مرکزی و محل نماز جمعه ی اهل سنت(حنفی) نیز اینجاست. ملا عبدالمالک نیز ریش سفید بزرگ منطقه زراباد و ساکن سورو می باشد.

== جمعیت ==
بر پایه [[سرشماری عمومی نفوس و مسکن (۱۳۹۵)|سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵]]، جمعیت این روستا برابر با '''۱٬۳۷۲''' نفر ('''۳۸۱''' خانوار) بوده است.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=درگاه ملی آمار > سرشماری عمومی نفوس و مسکن > نتایج سرشماری > جمعیت به تفکیک تقسیمات کشوری سال 1395|نشانی=https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری/جمعیت-به-تفکیک-تقسیمات-کشوری-سال-1395|وبگاه=www.amar.org.ir|بازبینی=2021-07-07}}</ref>

== منابع ==
{{پانویس}}

{{شهرستان زرآباد}}

{{روستا-خرد}}

[[رده:روستاهای شهرستان زرآباد]]

title: سورو

استان: سیستان و بلوچستان

شهرستان: زرآباد

بخش: کاروان

دهستان: زرآباد غربی

جمعیت: ۱۳۷۲ نفر (سرشماری ۹۵)

پیششمارهٔ تلفن: ۰۵۴