text:
# اسیدها در شراب
اسیدها در شراب اجزای مهمی در شراب‌گیری و طعم دهی به محصول نهایی اند. این اسیدها هم در خود انگور و هم در شراب تولید می‌شوند و تأثیر مستقیم بر رنگ، مزه و تعادل شراب دارند. همچنین از شراب در برابر باکتری‌ها حفاظت می‌کنند. سنجش میزان اسیدی بودن شراب به سنجش کل اسیدهای موجود در آن مربوط می‌شود اما بدست آوردن میزان قدرت اسید را با pH می‌سنجند که در بیشتر شراب‌ها بین ۲٫۹ تا ۳٫۹ است. معمولاً هرچه پی‌اچ کمتر قدرت اسیدی بیشتر اما شراب‌هایی هستند که اسید بیشتری دارند و پی‌اچ بالاتر. در آزمون شراب، منظور از اسیدی بودن اشاره به حس تازگی، ترشی عمیق و ترشی گذرایی که در لحظه در دهان حس می‌شود و تعادل آن با شیرین بودن شراب و تلخی آن است.
سه اسید اصلی موجود در شراب عبارتند از اسید تارتاریک، اسید مالیک و اسید سیتریک. در فرایند ساخت و نهایی کردن محصول اسیدهای دیگری نقش اصلی دارند که عبارتند از: بوتریک اسید، استیک اسید، اسید لاکتیک و سوکسینیک اسید.

title: اسیدها در شراب

wikitext:
'''اسیدها در شراب''' اجزای مهمی در [[شراب‌گیری]] و طعم دهی به محصول نهایی اند. این اسیدها هم در خود [[انگور]] و هم در شراب تولید می‌شوند و تأثیر مستقیم بر رنگ، مزه و تعادل شراب دارند. همچنین از شراب در برابر [[باکتری]]ها حفاظت می‌کنند. سنجش میزان اسیدی بودن شراب به سنجش کل اسیدهای موجود در آن مربوط می‌شود اما بدست آوردن میزان قدرت اسید را با [[پی‌اچ|pH]] می‌سنجند که در بیشتر شراب‌ها بین ۲٫۹ تا ۳٫۹ است. معمولاً هرچه پی‌اچ کمتر قدرت اسیدی بیشتر اما شراب‌هایی هستند که اسید بیشتری دارند و پی‌اچ بالاتر.<ref>{{Cite book |title = Advances in Food Research Vol. 25 |chapter=Wine Deacidification |url= https://books.google.com/books?id=kRn1-hiDZwgC&pg=PA3#v=onepage&q= |publisher=Academic Press |pages= 3 |isbn = 0-12-016425-6 |editor1-last = Chichester | editor1-first=C. O. |editor2-last= Mrak |editor2-first= Emil Marcel |editor3-last= Stewart |editor3-first=George Franklin |last1=Bellman |first1=R. B. |last2=Gallander |first2=J. F. |year=1979 |accessdate = 2009-08-04 |chapter-url=}}</ref> در آزمون شراب، منظور از اسیدی بودن اشاره به حس تازگی، ترشی عمیق و ترشی گذرایی که در لحظه در دهان حس می‌شود و تعادل آن با [[شراب شیرین|شیرین بودن شراب]] و تلخی آن است.

سه اسید اصلی موجود در شراب عبارتند از [[اسید تارتاریک]]، [[اسید مالیک]] و [[اسید سیتریک]]. در فرایند ساخت و نهایی کردن محصول اسیدهای دیگری نقش اصلی دارند که عبارتند از: [[بوتریک اسید]]، [[استیک اسید]]، [[اسید لاکتیک]] و [[سوکسینیک اسید]].

== منابع ==
{{پانویس}}
{{شراب}}

[[رده:اسیدها در شراب| ]]
[[رده:اسیدها]]
[[رده:اسیدهای آلی]]


text:
# تاریخ مردم لر
لُرستان به معنی سکونت‌گاه لرها واژه‌ای است که به سرزمین‌های لرنشین اطلاق می‌گردد و به معنای گستره جغرافیایی است که لرها در آن سکونت دارند. حدود لرستان از برخی مناطق دشت‌های شرقی عراق آغاز و تا غرب و جنوب غرب ایران گسترده‌است. حدود سرزمین لرستان در طول دوران دچار دگرگونی شده‌است. گستره نام لرستان پیش از دولت صفویان، سکونت‌گاه لرهای بختیاری، بهمئی ، بویراحمدی، کهگیلویه و ممسنی را نیز شامل می‌شد. اما پس از حکومت صفویان سکونت‌گاه لرهای بختیاری را منطقه بختیاری نام‌گذاری کردند و جغرافیای نام لرستان به حدود استان لرستان و ایلام کنونی محدود شد. این منطقه نیز در دولت قاجاری به دو بخش پشتکوه و پیشکوه تقسیم شد. امروزه لرستان نام یکی از استان‌های غربی ایران است.

## تاریخ
لرستان سرزمینی کوهستانی، پرآب و دارای مراتع سرسبز است. در سراسر سرزمین لرستان پوشش درختانی مانند بلوط، نارون، گردو و بادام وجود دارد. تاریخ سکونت اقوام آریایی در لرستان به بیش از ۱۰۰۰ سال پیش از میلاد بازمی‌گردد. در سال‌های بین ۶۲۵ تا ۷۰۰ پیش از میلاد اقوام دیگری همچون سکاها نیز در لرستان ساکن شدند.

## تاریخ باستان
دوره ایلامی‌ها
نخستین مردمی که بر مناطقی از لرستان حاکمیت داشته‌است ایلامیان بوده‌اند. گستره نفوذ ایلامی‌ها تا منطقه ممسنی کنونی بوده‌است. آن‌ها از مردم بومی ایران بوده‌اند اما اطلاع درستی از چگونگی تشکیل جوامع و ابتدای تاریخ آن‌ها در دست نیست با این حال توانسته بودند پیش از ورود اقوام آریایی به ایران و در حدود هزاره چهارم پیش از میلاد مسیح در بخش‌هایی از غرب ایران کنونی دولتی بنا کنند.
نخستین ساکنین لرستان کاسی‌ها بودند. آن‌ها بابل را فتح کردند و در سال‌های ۱۶۵۰ تا ۱۷۵۰ پیش از میلاد بر بابل نیز حکومت کردند. گمان می‌رود برخی ژن‌های موجود در لرهای غرب رشته‌کوه زاگرس بر اثر اختلاط با ایلامیان بدست آمده باشند.
برحسب نظر دنیل پاتس ، باستان شناس برجسته آمریکایی، ایلامی خواندن لر‌های امروزی را بی‌ملاحظگی علمی دانسته است.
دولت ایلام شامل خوزستان، لرستان امروزی، پشتکوه و کوه‌های بختیاری بوده و بابلی‌ها سرزمین ایلامی‌ها را الام یا آلامتو که به معنی کوهستان و شاید کشور طلوع خورشید بوده می‌نامیدند.
شهرهای ایلامیان
شهرهای مهم حکومت ایلامی‌ها عبارت بودند از: شوش، اهواز، ماداکتو و خایدالو
والتر هینتس در خصوص شهرهای مهم ایلامی‌ها می‌گوید:
خرم‌آباد کنونی در عهد ایلامیان گویا پایتخت سلسله‌ای به نام سیماشکی بوده‌است
ایلامی‌ها در مدت چند هزار سال هویت خود را در برابر اقوامی نیرومند چون سومری‌ها، اکدی‌ها، بابلی‌ها و آشوری‌ها حفظ کردند و در نتیجه به علت اختلاف‌های داخلی و جنگ‌های خانگی، از دشمن خود آشور در سال ۶۵۴ پیش از میلاد شکست خوردند. مهم‌ترین رویداد سیاسی ایران در هزاره سوم پیش از میلاد را می‌توان به قدرت رسیدن ایلامیان و تشکیل حکومت ایلامی در شمال دشت خوزستان دانست. از آن هنگام تا پیش از ورود مادها و پارسی‌ها حدود یک هزار سال آنچه از تاریخ سرزمین ایران می‌دانیم تنها از تاریخ سیاسی ایلام می‌باشد.

### دوران کاسی‌ها
کاسیان قبل از مادها و پارسیان، از ارتفاعات قفقاز و آذربایجان به جنوب غربی ایران وارد شدند ولی در ابتدا سکونت در فلات ایران در نواحی دریای مازندران ساکن شدند و نام خود را به این دریا داده و آن را دریای کاسپی نامیدند. احتمال دارد کاسی‌ها قومی جدا از خوزیان باشند.
استرابون مورخ یونانی در خصوص کاسی‌ها این‌گونه می‌گوید:
اقوام کاسووا در ابتدای مهاجرت خود در کناره دریای کاسپین سکونت نمودند و نام خود را به این دریا دادند
واژه کاشی در کتیبه‌های بابلی به عبارت کاسی یا کاسپی آمده و اقوام کاسی (کاشی) در زمان مهاجرت به تدریج در شهرهای کاشان و قزوین نیز سکونت نمودند و نام خود را بر این دو شهر داده‌اند.
این قوم که هم‌زمان با عیلامی‌ها بر بخش‌هایی از لرستان تسلط داشته‌اند چیره‌دستی فوق‌العاده‌ای در ساختن مصنوعات مفرغی به دست آوردند. آنان مهم‌ترین قبایل کوهستانی زاگرس محسوب می‌شدند و پیشه دامداری داشته و با زبانی که با ایلامی قرابت داشت، سخن می‌گفتند. آنان سوار کارانی دلیر و جنگجو بودند و بارها با همسایگان خود از جمله ایلامی‌ها و بابلی‌ها وارد نبرد شدند. آن‌ها حتی توانستند دولت بابل را سرنگون ساخته و مدت شش قرن بر آن سرزمین حکمرانی نمایند. حکومت کاسی‌ها بر بابل در نتیجه شکست از ایلامی‌ها به پایان رسید. آن‌ها پس از شکست از ایلامی‌ها، به سرزمین کوهستانی خود یعنی کگه‌های زاگرس بازگشتند.
شهرها
نام شهرهای حکومت کاسی‌ها از زبان‌های هندواروپایی گرفته شده‌اند. رود کشکان در منطقه لرستان احتمالاً از واژه کاسیت گرفته شده‌است. آثار برخی از شهرهای باستانی در منطقه لرستان همچنان وجود دارد که از آن جمله می‌توان به شهرهای زیر اشاره کرد:
- لور، حدود دو فرسخی شمال شهر دزفول.
- کنزت اندیمش، در محل کنونی اندیمشک.
- لشتر، در محل کنونی الشتر.

### هخامنشیان تا ساسانیان
لرستان در زمان حکومت هخامنشیان بخشی از حکومت کاسی‌ها به‌شمار می‌آمد و هخامنشیان هنگام حرکت از بابل به سوی همدان، از این منطقه عبور می‌کردند.
پهله یا پهلو نام سرزمینی وسیع در غرب ایران بوده‌است که بیشتر شهرها و نواحی زاگرس فعلی را فرا می‌گرفته‌است. ایالت پهله در زمان ساسانیان به این نام نهاده شده و پهلوی، به مردم، زبان و خط مربوط به پهله اشاره می‌کند. نام پهله بعد از ورود عرب‌ها به ایران به «جبال» و بعدها «کوهستان» تغییر یافته‌است. پهله خود از مناطق کوچک‌تری به نام «مهر» یا «مهرگان» تشکیل می‌شده‌است مانند «مهرگان کدک» که منظور غرب لرستان بوده‌است.

در زمان هخامنشیان، لرستان کنونی به اتفاق ایلام و خوزستان ایالت سوم این امپراتوری عظیم بودند. در زمان اشکانی این سرزمین یکی از ایالت‌های خودمختار تحت عنوان الیمائی و تابع این سلسله بوده‌است و سرانجام اینکه در زمان ساسانیان این منطقه به نام «پهله» نام‌گذاری شد.

## دوران اسلامی

### حمله اعراب
حمله اعراب به ایران تأثیر بسیاری در فرهنگ و آداب مردم این کشور برجای گذاشت و این تأثیر شامل منطقه لرستان نیز شد. مردم لر به هر حال توانستند زبان و بسیاری از آداب و رسوم خود را حفظ کنند. تا پایان قرن سوم قمری منطقه لرستان خراج خود را به کوفه پرداخت می‌کرد و به صورت مستقیم زیر نظر خلفای راشدین اداره می‌شد اما پس از قدرت گرفتن آل حسنویه در غرب ایران بخش عمده‌ای از لرستان با حسنویه بن حسین برزیکانی مؤسس این سلسله متحد شد.
پس از حسنویه پسر وی بدر شهر شاپورخواست یا خرم‌آباد کنونی را پایتخت خویش قرار داد و کوشش بسیاری در آبادی منطقه لرستان انجام داد. این سلسله پس از حمله آل بویه منقرض شد. پس از آن شهر شاپورخواست و منطقه لرستان زیر نظر حکومت آل بویه قرار گرفت. در نیمه نخست قرن پنجم قمری ترکان سلجوقی به ایران حمله کردند و لرستان به دست ابراهیم ینال برادر طغرل بیک سلجوقی شکست خورد و ضمیمه حکومت سلجوقیان شد. سلجوقیان شهر شاپورخواست را به عنوان مرکز لرستان باقی گذاشتند. سنگ نوشته‌ای در شرق شهر خرم‌آباد از این سلسله بر جای مانده‌است.

#### تقسیمات
در نمودار زیر تقسیمات لرستان از سال ۳۰۰ قمری تاکنون آورده شده‌است.
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |                  |                  |                  |                  |                  |                  |  |  |  |  |             |             |             |             |             |             |  |  |  |  |  |  |                              |                              | لرستان                       |                              |                              |                              |  |  |  |  |  |  |  |  |                     |                     |                     |                     |                     |                     |  |  |  |  |  |  |               |               |               |               |               |               |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |                  |                  |                  |                  |                  |                  |  |  |  |  |             |             |             |             |             |             |  |  |  |  |  |  |                              |                              |                              |                              |                              |                              |  |  |  |  |  |  |  |  |                     |                     |                     |                     |                     |                     |  |  |  |  |  |  |               |               |               |               |               |               |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |                  |                  |                  |                  |                  |                  |  |  |  |  |             |             |             |             |             |             |  |  |  |  |  |  |                              |                              |                              |                              |                              |                              |  |  |  |  |  |  |  |  |                     |                     |                     |                     |                     |                     |  |  |  |  |  |  |               |               |               |               |               |               |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |                  |                  |                  |                  |                  |                  |  |  |  |  | لر کوچک     | لر کوچک     | لر کوچک     | لر کوچک     | لر کوچک     | لر کوچک     |  |  |  |  |  |  |                              |                              |                              |                              |                              |                              |  |  |  |  |  |  |  |  | لر بزرگ             | لر بزرگ             | لر بزرگ             | لر بزرگ             | لر بزرگ             | لر بزرگ             |  |  |  |  |  |  |               |               |               |               |               |               |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |                  |                  |                  |                  |                  |                  |  |  |  |  | لر کوچک     | لر کوچک     | لر کوچک     | لر کوچک     | لر کوچک     | لر کوچک     |  |  |  |  |  |  |                              |                              |                              |                              |                              |                              |  |  |  |  |  |  |  |  | لر بزرگ             | لر بزرگ             | لر بزرگ             | لر بزرگ             | لر بزرگ             | لر بزرگ             |  |  |  |  |  |  |               |               |               |               |               |               |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |                  |                  |                  |                  |                  |                  |  |  |  |  | لرستان فیلی |             |             |             |             |             |  |  |  |  |  |  |                              |                              |                              |                              |                              |                              |  |  |  |  |  |  |  |  |                     |                     |                     |                     |                     |                     |  |  |  |  |  |  |               |               |               |               |               |               |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |                  |                  |                  |                  |                  |                  |  |  |  |  |             |             |             |             |             |             |  |  |  |  |  |  |                              |                              |                              |                              |                              |                              |  |  |  |  |  |  |  |  |                     |                     |                     |                     |                     |                     |  |  |  |  |  |  |               |               |               |               |               |               |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |                  |                  |                  |                  |                  |                  |  |  |  |  |             |             |             |             |             |             |  |  |  |  |  |  |                              |                              |                              |                              |                              |                              |  |  |  |  |  |  |  |  |                     |                     |                     |                     |                     |                     |  |  |  |  |  |  |               |               |               |               |               |               |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | پیشکوه یا لرستان | پیشکوه یا لرستان | پیشکوه یا لرستان | پیشکوه یا لرستان | پیشکوه یا لرستان | پیشکوه یا لرستان |  |  |  |  | پشتکوه      | پشتکوه      | پشتکوه      | پشتکوه      | پشتکوه      | پشتکوه      |  |  |  |  |  |  | بختیاری                      | بختیاری                      | بختیاری                      | بختیاری                      | بختیاری                      | بختیاری                      |  |  |  |  |  |  |  |  | بویراحمدی           | بویراحمدی           | بویراحمدی           | بویراحمدی           | بویراحمدی           | بویراحمدی           |  |  |  |  |  |  | شولستان       | شولستان       | شولستان       | شولستان       | شولستان       | شولستان       |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | پیشکوه یا لرستان | پیشکوه یا لرستان | پیشکوه یا لرستان | پیشکوه یا لرستان | پیشکوه یا لرستان | پیشکوه یا لرستان |  |  |  |  | پشتکوه      | پشتکوه      | پشتکوه      | پشتکوه      | پشتکوه      | پشتکوه      |  |  |  |  |  |  | بختیاری                      | بختیاری                      | بختیاری                      | بختیاری                      | بختیاری                      | بختیاری                      |  |  |  |  |  |  |  |  | بویراحمدی           | بویراحمدی           | بویراحمدی           | بویراحمدی           | بویراحمدی           | بویراحمدی           |  |  |  |  |  |  | شولستان       | شولستان       | شولستان       | شولستان       | شولستان       | شولستان       |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | استان لرستان     | استان لرستان     | استان لرستان     | استان لرستان     | استان لرستان     | استان لرستان     |  |  |  |  | استان ایلام | استان ایلام | استان ایلام | استان ایلام | استان ایلام | استان ایلام |  |  |  |  |  |  | چهارمحال و بختیاری و خوزستان | چهارمحال و بختیاری و خوزستان | چهارمحال و بختیاری و خوزستان | چهارمحال و بختیاری و خوزستان | چهارمحال و بختیاری و خوزستان | چهارمحال و بختیاری و خوزستان |  |  |  |  |  |  |  |  | کهگیلویه و بویراحمد | کهگیلویه و بویراحمد | کهگیلویه و بویراحمد | کهگیلویه و بویراحمد | کهگیلویه و بویراحمد | کهگیلویه و بویراحمد |  |  |  |  |  |  | شهرستان ممسنی | شهرستان ممسنی | شهرستان ممسنی | شهرستان ممسنی | شهرستان ممسنی | شهرستان ممسنی |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |

لغت‌نامه دهخدا در کنار توصیف استان لرستان به عنوان یکی از تقسیمات کشوری جدید، از لرستان به معنای سرزمین محل سکونت لرها نام می‌برد:
لرستان یعنی اراضی لرنشین، و آن ناحیتی است وسیع به مغرب ایران، که از شمال محدود است به کرمانشاه و از مشرق به کوه‌های بروجرد و ملایر و از مغرب به عراق و از جنوب به خوزستان.

در ادامه، لغت‌نامه دهخدا گویشوران ناحیه تاریخی لرستان را به دو گروه لر زبان و لکی تقسیم می‌کند:
و سکنه نواحی واقع در شمال غربی آبدیز یکی موسوم به لکی و قسمت دیگر دارای زبان لری است. زبان لری فعلی از ترکیبات زبان ایرانی قدیم، و از حیث ترکیب کلمات با زبان فارسی شباهت تام دارد و عناصر خارجی در آن کمتر نفوذ یافته و به واسطه محصور بودن در کوه‌ها این نظر بیشتر تأیید می‌شود، در صورتی که کردستان چون در سر راه واقع بوده عناصر خارجی در آن بیشتر نفوذ یافته‌اند.

### دوران ملوک‌الطوایفی

#### دودمان‌ها و پادشاهان
هزاراسپیان که به نام اتابکان لرستان نیز شناخته می‌شود نام سلسله‌ای  است که از (۵۵۰ تا ۸۲۷ هَ. ق)، (۱۱۴۸ تا ۱۴۲۴) به نواحی لرستان کنونی و بخش‌هایی از استان خوزستان و چهارمحال و بختیاری حکومت کرده‌اند. اتابکان به دو دسته اتابکان لر بزرگ و اتابکان لر کوچک تقسیم می‌شود. پایتخت اتابکان لر بزرگ در شهر ایذه (ایذج) و پایتخت اتابکان لر کوچک در شهر خرم‌آباد بود.

#### اتابکان لر بزرگ
اتابکان لر بزرگ از سلسله هزاراسپیان است که به مناطق چهارمحال و بختیاری کنونی و بخش‌های از استان خوزستان حکومت کرده‌اند. مؤسس این سلسله ابوطاهر است که او را اتابک (ترکمنان) سلغریان برای جلگویری از سرکشی لر بزرگ در سال ۵۴۳ ق. به این ناحیه فرستاد. اباقاخان مغول بعدها حکومت خوزستان را نیز بضمیمهٔ سرزمین اصلی لر بزرگ به ابوطاهر داد و یکی از آن‌ها یعنی افراسیاب پس از مرگ ارغون خان اصفهان را محاصره کرد اما خیلی زود سرکوب شد. پایتخت این امرا در شهر ایذه بود. اتابکان لر بزرگ تا نیمه اول قرن نهم باقی بودند و آخرین حاکم آنان که غیاث الدین کاوس نام داشت به دست سلطان ابراهیم بن شاهرخ تیموری شکست خورد و سلسله ایشان انقراض یافت.

#### اتابکان لر کوچک
اتابکان لر کوچک سلسله کوچکی از هزاراسپیان هستند که در فاصلهٔ سال‌های ۵۸۰ تا ۱۰۰۶(ه. ق) در قسمت‌های شمالی و غربی لرستان ناحیه لر کوچک حکومت می‌کرده‌اند. امرای این سلسله از اعتاب شجاع‌الدین‌خورشید، مؤسس سلطنت لر کوچک بوده‌اند و آخرین حاکم لر کوچک به دست شاه عباس یکم صفوی کشته و سلسله اتابکان لر کوچک منقرض گردید.

### دوران صفویان
در دوران حکومت صفویان، ایران به چهار ولایت عربستان، لرستان، گرجستان، کردستان و سیزده بیگلربیگی تقسیم می‌شد. ایران در این دوره به ۲۴ ایالت تقسیم می‌شد که از تعداد دو ایالت جز ایالت‌های لرنشین بودند. این دو ایالت شامل لرستان به مرکزیت خرم‌آباد و کهگیلویه به مرکزیت بهبهان بود. در این دوره ایالت‌های لرستان و کهگیلویه دارای والیانی مستقل بودند. والیان لرستان فیلی در سال ۱۰۰۶ قمری به دستور شاه عباس حاکم پشتکوه و پیشکوه شدند و تا دوران قاجار بر این منطقه حکمرانی کردند.

### دوران زندیان
لرستان در دوره زندیان نیز به عنوان یکی از ایالت‌های ایران دارای والی مستقل بود.

### دوران قاجاریان
در این دوره ایران به ۶ استان تقسیم شد که لرستان در استان غرب واقع بود. گستره این استان، همدان، کردستان و کرمانشاه تا خرمشهر و آبادان را شامل می‌شده‌است. تا پیش از روی کارآمدن سلسله قاجار تمام منطقه لرستان زیرنظر یک والی مستقل یا در بعضی مواقع دو والی مستقل اداره می‌شد اما پس از به قدرت رسیدن قاجارها، آقامحمدخان به دلیل کینه‌ای که از زمان حکومت زندیان نسبت به مردم لر داشت دست به تغییرات بسیاری در منطقه لرستان زد. از جمله اقدامات آقامحمدخان می‌توان به کوچاندن اجباری اقوام لر به قزوین اشاره کرد. همچنین فتحعلی شاه حکومت والیان لرستان را به پشتکوه محدود کرد. این اتفاق باعث شد که والیان لرستان به والیان پشتکوه معروف شوند. آن‌ها تا سال ۱۳۰۷ در آن منطقه حکمرانی کردند اما پس از تصرف پشتکوه توسط نیروهای دولتی، غلامرضاخان آخرین والی پشتکوه به عراق رفت.

#### پشتکوه و پیشکوه
پیشکوه نام تاریخی مناطقی است در غرب ایران که برابر است با استان لرستان امروزی. بین استان لرستان و استان ایلام رشته کوه کبیرکوه قرار دارد، لرستان را پیشکوه و ایلام را پشتکوه می‌نامیدند. در طرف مقابل پشتکوه نام تاریخی مناطقی است در غرب ایران که برابر است با استان ایلام امروزی است.

#### انقلاب مشروطه
یکی از مهم‌ترین فعالیت‌های سیاسی مردم لر در سده گذشته مشارکت در انقلاب مشروطه ایران بوده‌است. طرفداری مردم لر و به خصوص ایل بختیاری نقش پررنگی در پیروزی انقلاب مشروطه داشتند. برخی همراهی مردم لر با انقلاب مشروطه را به دلیل مخالفت با محمدعلی شاه می‌دانند. این نویسندگان ارتباط سردار اسعد با انگلیسی‌ها و ملاقات با " ادوارد گری " وزیر خارجه این کشور قبل از اقدام بختیاری‌ها و عوامل دیگر را دلیل قانع‌کننده این هدف مشترک می‌دانند.
سردار ظفر بختیاری انگیزه خود را در پیوستن به قوای دولتی چنین بیان می‌کند:
ضدیتی بود که ما برادرها و بنی عمام با هم داشتیم

#### فتح تهران
با آغاز تیرماه ۱۲۸۸ شمسی، قوای سردار اسعد به قم و قوای سپهدار به ینگی امام رسیدند. در مقابل سعدالدوله قوایی به فرماندهی امیر مفخم بختیاری به سمت کرج فرستاد. شاه با گرو گذاشتن جواهرات سلطنتی مبلغ پنجاه هزار تومان از بانک استقراضی روس وام گرفت و قسمتی از حقوق معوقه سربازان را پرداخت.

قوای نظامی دو طرف آماده جنگ شدند ولی سعدالدوله در تلاش برای مذاکره و حل و فصل مسالمت آمیز موضوع بود. بدین منظور از سردار اسعد و سپهدار خواست نمایندگانی برای مذاکره نزد او بفرستند ولی درخواست او به نتیجه نرسید و همکاران او از کار کناره‌گیری کردند.

روز ۲۲ تیرماه ۱۲۸۸ شمسی قوای سردار اسعد و سپهدار در نزدیکی تهران به هم رسیدند و در بادامک اردو زدند. جنگ بین قزاقان دولتی و قوای مشروطه خواه درگرفت و عصر روز ۲۴ تیرماه جنگ به نفع مشروطه خواهان پایان پذیرفت. فردای آن روز محمد علی شاه و نزدیکان او به سفارت روسیه و سعدالدوله به سفارت انگلستان پناه بردند.

#### قیام بختیاری‌ها
در حالی که در تبریز مجاهدین در محاصره قوای دولتی و هم‌پیمانان خارجی آن بودند در اصفهان اعتراض‌ها به بست‌نشینی عده‌ای انجامید و قوای بختیاری که در آن هنگام توسط حاکم اصفهان و بختیاری‌ها صمصام السلطنه رهبری می‌شد برای نجات جنبش مشروطه بسیج شده و از تمامی مناطق لرنشین به سوی اصفهان حرکت کردند. با پیوستن قوای بختیاری جنگ بالا گرفت و نجف قلی خان صمصام‌السلطنه ایلخان بختیاری با نیروی مسلح به اصفهان وارد شد.

برادر او علیقلی خان سردار اسعد نیز که تا آن زمان در فرانسه مشغول تحصیل بود، در پاریس با تعدادی از مشروطه‌خواهان ارتباط تنگاتنگی داشت و خود نیز از مشروطه‌خواهان بود، پس از سفر به لندن و مشورت با وزارت خارجه انگلستان به اصفهان آمد.

مجاهدین بختیاری با حرکت به سوی تهران و با همراهی مجاهدین شمال به فرماندهی سپهدار اعظم که در نزدیکی تهران به هم پیوستند، پس از شکست مقاومت نیروهای استبداد صغیر موفق به فتح تهران و شکست استبداد صغیر شدند.

## تاریخ معاصر

### دوره پهلوی
با روی کارآمدن رضاخان به عنوان وزیر جنگ ۱۲۹۹ و سپس نخست‌وزیری، اقدام به اعمال نظم و امنیت در مناطق غربی کشور نمود. به همین منظور شروع به یکجانشین کردن اجباری عشایر لر کرد، این اقدام باعث درگیری‌های شدیدی میان نیروهای دولتی و عشایر لر شد. این درگیری‌ها تا سال ۱۳۱۲ ادامه داشت که سرانجام به شکست عشایر لر منجر شد و پشتکوه و پیشکوه هر دو به کنترل نیروهای حکومتی درآمد. هرچند باروی کارآمدن حکومت پهلوی هرج و مرج در منطقه لرستان از میان رفت ولی به دلیل سیاست‌های حکومت این منطقه پیشرفت قابل توجه‌ای نداشت و همچنان در وضعیت نابسمانی قرار داشت.
در سال ۱۳۰۴ ایران به ۱۳ استان تقسیم شد که لرستان جزئی از استان خوزستان محسوب می‌شد پس از مدتی استان لرستان امروزی از استان خوزستان جدا شد.
استان چهارمحال و بختیاری در تقسیمات کشوری سال ۱۳۱۶ به همراه استان‌های اصفهان و یزد کنونی استان دهم ایران را تشکیل می‌دادند. این منطقه در سال ۱۳۳۷ به صورت فرمانداری، با نام فرمانداری کل بختیاری و چهارمحال اداره می‌شد و در سال ۱۳۵۲ یک استان مستقل را تشکیل داد. مردم بختیاری یا لرهای بختیاری جزئی از مردم لر به‌شمار می‌آیند و در جنوب‌غربی ایران ساکن هستند. بختیاری‌ها با گویش بختیاری که یکی از شاخه‌های گویش‌های لری است تکلم می‌کنند. گستره سکونتگاه لرهای بختیاری از شمال تا الیگودرز، فریدن و اصفهان و از جنوب غرب تا اهواز است.
استان کهگیلویه و بویراحمد یا به‌طور دقیق تر منطقه کهگیلویه طبق قانون مصوب ۱۳۱۶ جزئی از استان غرب به‌شمار می‌آمد اما در تقسیمات سال ۱۳۴۰ به عنوان یکی از هشت فرمانداری کل ایران و با نام بویراحمد سردسیر کهگیلویه درآمد. شهر یاسوج در سال ۱۳۴۲ به عنوان مرکز فرمانداری کهگیلویه و بویراحمد و در سال ۱۳۵۵ به عنوان مرکز استانی به همین نام برگزیده شد. مردم کهگیلویه و بویراحمد و به‌طور دقیق‌تر بویراحمدی‌ها جزئی از مردم لر به‌شمار می‌آیند و با گویش بویراحمدی که یکی از شاخه‌های گویش لری است تکلم می‌کنند. سرزمین و سکونتگاه بویراحمدی‌ها از بهبهان تا دوگنبدان و کوه‌پایه‌های دنا و در حدود چهارهزار کیلومتر مربع وسعت دارد. در سال ۱۳۳۰ کهگیلویه به مرکزیت بهبهان بخشی از استان فارس به‌شمار می‌آمد اما در سال ۱۳۴۲ و با تشکیل فرمانداری کهگیلویه و بویراحمد، بهبهان به استان خوزستان پیوست.
شورش لرستان
در سال ۱۳۰۲ نیروهای دولتی و عشایر لر در فاصله میان شهرهای بروجرد و خرم‌آباد وارد نبرد شدند. قوای عشایر متشکل از طوایف ایل بیرانوند، سگوند، پاپی و چگنی بودند و درگیری‌ها در مهر سال ۱۳۰۲ آغاز شد ولی تا پایان آذر همان سال نیروهای دولتی توانستند خرم‌آباد را محاصره و آن را به کنترل درآورند. در آغاز نخست‌وزیری رضاخان، خرم‌آباد نقش پررنگی در شورش علیه نیروهای حکومتی داشت. دلیل این شورش دستگیری عده‌ای از عشایر به جرم راهزنی بود. پس از دستگیری راهزنان اعلام عفو عمومی شد و هنگامی که آنان سلاح خود را تحویل دادند برخی سران عشایر دستگیر و اعدام شدند. این رویداد باعث شورش در لرستان شد. شدیدترین درگیری میان مردم لر و نیروهای حکومت مرکزی در تنگه‌ای به نام زاهدشیر در دوازده کیلومتری شمال خرم‌آباد صورت گرفت. پس از یک سلسله درگیری گسترده در تاریخ ۲۲ آذر ۱۳۰۲ خرم‌آباد به دست نیروهای قزاق اشغال شد. شکست مردم لر با تبلیغات گسترده در سطح کشور توأم شد.
پس از فتح خرم‌آباد چندتن از سران عشایر بر خلاف آنچه عفو عمومی اعلام شده بود اعدام شدند. سرکوب مردم لر توسط سپهبد احمد امیراحمدی مورد تقدیر رضاخان قرار گرفت. اقدام حکومت مرکزی در نقض عفو عمومی و اعدام سران عشایر باعث شورش مجدد در منطقه لرستان شد. این شورش با محاصره خرم‌آباد در بهار ۱۳۰۳ آغاز شد. با آغاز فصل بهار و بازگشت ایل‌های لر از شمال خوزستان به مرکز لرستان، درگیری مسلحانه با نیروهای حکومت مرکزی از سر گرفته شد. در این سال سپهبد محمد شاه‌بختی فرماندهی تیپ پیاده لشکر غرب را بر عهده داشت. علی‌رغم اینکه احمدی خواهان سرکوب بیشتر لرها بود شاه‌بختی در پی دفاع از مواضع نیروهای حکومتی بود.
سرانجام در ۹ اردیبهشت همان سال در حالی که امیراحمدی فرماندهی را بر عهده داشت، پس از یک رشته درگیری میان مردم لر و نیروهای حکومت مرکزی در ۱۵ خرداد ۱۳۰۳ بار دیگر خرم‌آباد  تحت کنترل دولت مرکزی درآمد. امیراحمدی پس از پیروزی در پی سرکوب بیشتر مردم لر بود، اما رضاشاه در تاریخ ۱۹ مرداد همان سال با ارسال تلگرافی دستور اعلام عفو عمومی را صادر کرد.

### دوران جمهوری اسلامی

#### جنگ ایران و عراق
طی دوره هشت ساله جنگ ایران و عراق، استان لرستان به دلیل همسایگی با سه استان مرزی در غرب و جنوب غربی ایران شامل استان‌های کرمانشاه، خوزستان و ایلام هم از نظر سوق‌الجیشی و هم از نظر پذیرایی از جنگزدگان دارای اهمیت بود. علاوه بر آن، شهرهای مختلف این استان به ویژه خرم‌آباد، بروجرد و پلدختر بارها مورد حمله هوایی و موشکی قرار گرفتند. برخی برآوردها حاکی از آن است که لرستان از نظر حجم مالی، دومین استان خسارت دیده در طول جنگ ایران و عراق بوده‌است.

#### لرها در زمان حال
استان لرستان از استان‌های غربی ایران است. این استان ۲۹۳۰۸ کیلومتر مربع مساحت و بیش از یک میلیون و هفتصد و شصت هزار نفر جمعیت دارد. نرخ بیکاری در لرستان با ۲۱ درصد بالاترین نرخ بیکاری در ایران است. این استان سیزدهمین استان کشور از نظر جمعیت می‌باشد. خرم‌آباد مرکز استان است. طبق آمار سال ۱۳۸۵، خرم‌آباد بیستمین شهر بزرگ کشور است.

wikiname: fawiki

title: تاریخ مردم لر

in_language: fa

wikitext:
{{Multiple issues|
{{لحن|date=اوت ۲۰۲۲}}
{{گیج‌کننده|date=اوت ۲۰۲۲}}
{{درستی|date=اوت ۲۰۲۲}}
{{منابع نامعتبر|date=اوت ۲۰۲۲}}
}}
{{pp-semi-indef|small=yes}}
<!-- قبلاً پیشنهاد حذف داده شده‌است لطفاً در الگوی پیشنهاد حذف۲ آرگومان اول را به شکل زیر اضافه کنید «صفحه=لرستان (دومین نظرخواهی)» -->
[[پرونده:Cave painting in Doushe cave, Lorstan, Iran, 8th millennium BC.JPG|بندانگشتی|چپ|250px|دیوارنگاری [[غار دوشه]]، لرستان، حدود [[هزاره هشتم (پیش از میلاد)|هزاره هشتم پیش از میلاد.]]<ref>{{یادکرد وب|نویسنده = |نشانی = http://isna.ir/fa/news/91122817755/غار-دوشه-کهن-ترین-نگارخانه-ایران|عنوان = غار دوشه، کهن‌ترین نگارخانه ایران|ناشر = ایسنا|تاریخ = ۲۸ اسفند ۱۳۹۱|تاریخ بازدید = ۳ اکتبر ۲۰۱۴|نشانی بایگانی = https://archive.today/20141003105914/http://isna.ir/fa/news/91122817755/%D8%BA%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D8%B4%D9%87-%DA%A9%D9%87%D9%86-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86|تاریخ بایگانی = ۳ اکتبر ۲۰۱۴|dead-url = no}}</ref><ref>{{یادکرد وب |نویسنده = |نشانی =http://www.hamshahrionline.ir/details/236384 |عنوان =غار دوشه |ناشر =وب‌گاه همشهری |تاریخ =۴ آبان ۱۳۹۲ |تاریخ بازدید =۳ اکتبر ۲۰۱۴ |نشانی بایگانی =https://archive.today/20141003110036/http://www.hamshahrionline.ir/details/236384 |تاریخ بایگانی =۳ اکتبر ۲۰۱۴ |dead-url =no }}</ref>]]
'''لُرستان''' به معنی سکونت‌گاه [[مردم لر|لرها]]<ref name=l1>{{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =پشتدار | نام =علی‌محمد | پیوند نویسنده = | عنوان =لرها و لرستان از دیدگاه ولادیمیر مینورسکی | ترجمه = | جلد =۷ | سال =۱۳۷۶ | ناشر =علوم انسانی «ایران شناخت» |مکان = | شابک = | صفحه =۱۶۰ تا ۱۸۳ | پیوند =http://www.noormags.com/view/fa/articlepage/716110 | تاریخ بازبینی =۵ ژوئن ۲۰۱۳}}</ref><ref name=britannica>{{یادکرد وب| نشانی = http://www.britannica.com/EBchecked/topic/348190/Lorestan| عنوان = Lorestān| تاریخ بازدید = ۱۱ سپتامبر ۲۰۱۴| نویسنده = | تاریخ = | ناشر = [[دانشنامه بریتانیکا]]| زبان = انگلیسی| نشانی بایگانی = https://archive.today/20140911165654/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/348190/Lorestan| تاریخ بایگانی = ۱۱ سپتامبر ۲۰۱۴| dead-url = no}}</ref><ref name=luristan-04>{{یادکرد وب| نشانی =http://www.iranicaonline.org/articles/luristan-04-origin-nomadism| عنوان =LURISTAN iv. The Origin of Nomadism| تاریخ بازدید =۱۱ سپتامبر ۲۰۱۴| نویسنده =| تاریخ =| ناشر =[[دانشنامه ایرانیکا]]| زبان =انگلیسی| نشانی بایگانی =https://archive.today/20140911165851/http://www.iranicaonline.org/articles/luristan-04-origin-nomadism| تاریخ بایگانی =۱۱ سپتامبر ۲۰۱۴| dead-url =no}}</ref><ref>{{پک|بختیاری|۱۳۸۳|ک=تاریخ بختیاری|ص=۶۲}}</ref><ref name=loghatnaameh2>{{یادکرد وب| نشانی = https://www.loghatnaameh.org/dehkhodaworddetail-c4eea2e27cb443da9506b20cb181a5fb-fa.html| عنوان = لرستان| تاریخ بازدید = ۱۲ اکتبر ۲۰۱۴| نویسنده = | تاریخ = | ناشر = [[لغت‌نامه دهخدا]]| زبان = فارسی| نشانی بایگانی = https://archive.today/20141012183920/https://www.loghatnaameh.org/dehkhodaworddetail-c4eea2e27cb443da9506b20cb181a5fb-fa.html| تاریخ بایگانی = ۱۲ اکتبر ۲۰۱۴| dead-url = yes}}</ref> واژه‌ای است که به سرزمین‌های لرنشین اطلاق می‌گردد و به معنای گستره جغرافیایی است که لرها در آن سکونت دارند. حدود لرستان از برخی مناطق دشت‌های شرقی [[عراق]] آغاز و تا غرب و جنوب غرب [[ایران]] گسترده‌است. حدود سرزمین لرستان در طول دوران دچار دگرگونی شده‌است.<ref name=l1/><ref name=britannica/><ref name=luristan-04/> گستره نام لرستان پیش از [[دودمان صفوی|دولت صفویان]]، سکونت‌گاه لرهای [[مردم بختیاری|بختیاری]]، [[ایل بهمئی|بهمئی]] ، [[لری بویراحمدی|بویراحمدی]]، [[شهرستان کهگیلویه|کهگیلویه]] و [[ممسنی (ایل)|ممسنی]] را نیز شامل می‌شد. اما پس از حکومت صفویان سکونت‌گاه لرهای بختیاری را منطقه بختیاری نام‌گذاری کردند و جغرافیای نام لرستان به حدود استان [[استان لرستان|لرستان]] و [[ایلام]] کنونی محدود شد.<ref name=l1/> این منطقه نیز در [[دودمان قاجار|دولت قاجاری]] به دو بخش [[پشتکوه (استان ایلام)|پشتکوه]] و [[لرستان پیشکوه|پیشکوه]] تقسیم شد.<ref name=l1/> امروزه لرستان نام یکی از استان‌های غربی ایران است.

== تاریخ ==
لرستان سرزمینی کوهستانی، پرآب و دارای مراتع سرسبز است. در سراسر سرزمین لرستان پوشش درختانی مانند [[بلوط]]، [[نارون]]، [[درخت گردو|گردو]] و [[بادام]] وجود دارد. تاریخ سکونت اقوام [[آریایی]] در لرستان به بیش از ۱۰۰۰ سال پیش از میلاد بازمی‌گردد.<ref name=britannica/> در سال‌های بین ۶۲۵ تا ۷۰۰ پیش از میلاد اقوام دیگری همچون [[سکا|سکاها]] نیز در لرستان ساکن شدند.<ref name=britannica/>

== تاریخ باستان ==
[[پرونده:Elam-map-fa.svg|Left|بندانگشتی|200px|نقشه‌ای از سرزمین ایلام باستان (نارنجی) و نواحی همسایه آن]]
[[پرونده:Lurestan Fibula (4484325444).jpg|بندانگشتی|زنی در حال وضع حمل بین دو گوزن، [[برنزهای لرستان|برنز لرستان]] نگهداری در [[لوور|موزه لوور]]]]
;دوره ایلامی‌ها
نخستین مردمی که بر مناطقی از لرستان حاکمیت داشته‌است [[تمدن ایلام|ایلامیان]] بوده‌اند.<ref name=l1/> گستره نفوذ ایلامی‌ها تا منطقه ممسنی کنونی بوده‌است.<ref name=l1/> آن‌ها از مردم بومی ایران بوده‌اند اما اطلاع درستی از چگونگی تشکیل جوامع و ابتدای تاریخ آن‌ها در دست نیست با این حال توانسته بودند پیش از ورود [[آریایی|اقوام آریایی]] به [[ایران]] و در حدود هزاره چهارم پیش از میلاد مسیح در بخش‌هایی از غرب ایران کنونی دولتی بنا کنند.<ref name=loor1>{{یادکرد وب| نشانی =http://loor.ir/News.asp?nid=2970&ln=fa| عنوان =آیا لر آریاییست یا عیلامی و کاسی؟| تاریخ بازدید =۱۳ سپتامبر ۲۰۱۴| نویسنده =| تاریخ =۲۶ شهریور ۱۳۸۹| ناشر =نشریه اینترنتی مردم لر| زبان =فارسی| نشانی بایگانی =https://archive.today/20120712064947/http://loor.ir/News.asp?nid=2970&ln=fa| تاریخ بایگانی =۱۲ ژوئیه ۲۰۱۲| dead-url =yes}}</ref>

نخستین ساکنین لرستان [[کاسیان|کاسی‌ها]] بودند.<ref name="l1" /> آن‌ها [[تمدن بابل|بابل]] را فتح کردند و در سال‌های ۱۶۵۰ تا ۱۷۵۰ پیش از میلاد بر بابل نیز حکومت کردند.<ref name="l1" /> گمان می‌رود برخی ژن‌های موجود در لرهای غرب [[زاگرس|رشته‌کوه زاگرس]] بر اثر اختلاط با ایلامیان بدست آمده باشند.<ref name="Grugni">{{cite journal | last1 = Grugni | first1 = V | last2 = Battaglia | first2 = V | last3 = Hooshiar Kashani | first3 = B | last4 = Parolo | first4 = S | last5 = Al-Zahery | first5 = N ''et al. '' | year = 2012 | title = Ancient Migratory Events in the Middle East: New Clues from the Y-Chromosome Variation of Modern Iranians | url = | journal = PLoS ONE | volume = 7 | issue = 7| page = e41252 | doi=10.1371/journal.pone.0041252 | pmid=22815981 | pmc=3399854}}</ref>

برحسب نظر [[دنیل پاتس]] ، باستان شناس برجسته آمریکایی، ایلامی خواندن لر‌های امروزی را بی‌ملاحظگی علمی دانسته است.<ref>{{یادکرد ژورنال|کد زبان=en|جلدها=2nd|نام=دنیل|نام خانوادگی=پاتس|عنوان=The The Archaeology of Elam Second Edition|صفحه=48|نشانی=https://books.google.com/books?id=WE62CgAAQBAJ&lpg=PA57&num=9&pg=PA48#v=onepage&q&f=false}}</ref>

[[تمدن ایلام|دولت ایلام]] شامل [[استان خوزستان|خوزستان]]، [[استان لرستان|لرستان امروزی]]، [[پشتکوه (استان ایلام)|پشتکوه]] و [[مردم بختیاری|کوه‌های بختیاری]] بوده و [[تمدن بابل|بابلی‌ها]] سرزمین ایلامی‌ها را الام یا آلامتو که به معنی [[کوهستان]] و شاید کشور طلوع خورشید بوده می‌نامیدند.
;شهرهای ایلامیان
شهرهای مهم حکومت ایلامی‌ها عبارت بودند از: [[شوش]]، [[اهواز]]، [[سیمره (شهر)|ماداکتو]] و [[خایدالو]]<ref name=loor1/>

[[والتر هینتس]] در خصوص شهرهای مهم ایلامی‌ها می‌گوید:
{{نقل قول|[[خرم‌آباد]] کنونی در عهد ایلامیان گویا پایتخت سلسله‌ای به نام سیماشکی بوده‌است}}
ایلامی‌ها در مدت چند هزار سال هویت خود را در برابر اقوامی نیرومند چون [[سومر|سومری‌ها]]، [[امپراتوری اکد|اکدی‌ها]]، [[بابل (دولت‌شهر)|بابلی‌ها]] و [[امپراتوری آشور|آشوری]]ها حفظ کردند و در نتیجه به علت اختلاف‌های داخلی و جنگ‌های خانگی، از دشمن خود [[امپراتوری آشوری نو|آشور]] در سال ۶۵۴ پیش از میلاد شکست خوردند. مهم‌ترین رویداد سیاسی [[ایران]] در [[هزاره سوم (پیش از میلاد)|هزاره سوم پیش از میلاد]] را می‌توان به قدرت رسیدن ایلامیان و تشکیل حکومت ایلامی در شمال دشت خوزستان دانست. از آن هنگام تا پیش از ورود [[قوم ماد|مادها]] و [[پارس|پارسی‌ها]] حدود یک هزار سال آنچه از تاریخ سرزمین ایران می‌دانیم تنها از تاریخ سیاسی ایلام می‌باشد.<ref name=loor1/>

=== دوران کاسی‌ها ===
[[کاسیان]] قبل از [[مادها]] و [[پارسیان]]، از ارتفاعات [[قفقاز]] و [[آذربایجان]] به جنوب غربی ایران وارد شدند ولی در ابتدا سکونت در فلات ایران در نواحی [[دریای مازندران]] ساکن شدند و نام خود را به این دریا داده و آن را [[دریای کاسپی]] نامیدند.<ref name=iranatlas>{{یادکرد وب |نویسنده =  |نشانی = http://iranatlas.info/regional%20prehistoric/hasanlu/kahian.htm |عنوان = کاسی‌ها |ناشر = اطلس تاریخی ایران پیش از اسلام |تاریخ =  |تاریخ بازدید = ۳ آذر ۱۳۹۱ |archive-date = ۱۵ اكتبر ۲۰۱۲ |archive-url = https://web.archive.org/web/20121015225034/http://www.iranatlas.info/regional%20prehistoric/hasanlu/kahian.htm |dead-url = yes }}</ref> احتمال دارد کاسی‌ها قومی جدا از [[خوزیان]] باشند.<ref name=l1/>{{سخ}}[[استرابون]] مورخ [[یونانی]] در خصوص کاسی‌ها این‌گونه می‌گوید:
{{نقل قول|اقوام کاسووا در ابتدای مهاجرت خود در کناره دریای کاسپین سکونت نمودند و نام خود را به این دریا دادند}}
واژه کاشی در کتیبه‌های بابلی به عبارت [[کاسی]] یا [[کاسپی]] آمده و [[کاسیان|اقوام کاسی]] (کاشی) در زمان مهاجرت به تدریج در شهرهای [[کاشان]] و [[قزوین]] نیز سکونت نمودند و نام خود را بر این دو شهر داده‌اند.<ref name=iranatlas/>
این قوم که هم‌زمان با [[عیلامی]]ها بر بخش‌هایی از لرستان تسلط داشته‌اند چیره‌دستی فوق‌العاده‌ای در ساختن مصنوعات مفرغی به دست آوردند. آنان مهم‌ترین قبایل کوهستانی [[زاگرس]] محسوب می‌شدند و پیشه [[دامداری]] داشته و با زبانی که با ایلامی قرابت داشت، سخن می‌گفتند. آنان [[سوار کاری|سوار کارانی]] دلیر و جنگجو بودند و بارها با همسایگان خود از جمله ایلامی‌ها و بابلی‌ها وارد نبرد شدند. آن‌ها حتی توانستند دولت [[بابل (دولت‌شهر)|بابل]] را سرنگون ساخته و مدت شش قرن بر آن سرزمین حکمرانی نمایند. حکومت [[کاسی‌ها]] بر بابل در نتیجه شکست از ایلامی‌ها به پایان رسید. آن‌ها پس از شکست از ایلامی‌ها، به سرزمین کوهستانی خود یعنی کگه‌های زاگرس بازگشتند.<ref>{{یادکرد وب |نویسنده = |نشانی =http://pardis.150m.com/kassi572.pdf |عنوان =قوم کاسی |ناشر =مهدی رازانی |تاریخ = |تاریخ بازدید =۳ آذر ۱۳۹۱ |archiveurl =https://web.archive.org/web/20141006102009/http://pardis.150m.com/kassi572.pdf |archivedate =۶ اکتبر ۲۰۱۴ |dead-url =yes }}</ref><ref>{{یادکرد|نویسنده =گرانتوسگی |کتاب =تاریخ ایران از زمان باستان تا امروز| ناشر = تهران |صفحه = |تاریخ =۱۳۴۵}}</ref><ref>{{یادکرد|نویسنده =پیگولووسکایا |کتاب =تاریخ ایران از عهد باستان تا قرن ۱۸| ناشر = تهران |صفحه = |تاریخ =۱۳۵۳}}</ref>
;شهرها
نام شهرهای حکومت کاسی‌ها از [[زبان‌های هندواروپایی]] گرفته شده‌اند.<ref name=l1/> رود کشکان در منطقه لرستان احتمالاً از واژه کاسیت گرفته شده‌است.<ref name=l1/> آثار برخی از شهرهای باستانی در منطقه لرستان همچنان وجود دارد که از آن جمله می‌توان به شهرهای زیر اشاره کرد:<ref name=l1/>
* لور، حدود دو فرسخی شمال شهر [[دزفول]].
* کنزت اندیمش، در محل کنونی [[اندیمشک]].
* لشتر، در محل کنونی [[الشتر]].

=== هخامنشیان تا ساسانیان ===
[[پرونده:27102011475.jpg|230px|farme|بندانگشتی|چپ|مجسمه بز لرستان [[موزه رضا عباسی]]]]
{{اصلی|پهله}}
لرستان در زمان حکومت هخامنشیان بخشی از حکومت کاسی‌ها به‌شمار می‌آمد و هخامنشیان هنگام حرکت از بابل به سوی همدان، از این منطقه عبور می‌کردند. <ref name=l1/>
پهله یا پهلو نام سرزمینی وسیع در غرب [[ایران]] بوده‌است که بیشتر شهرها و نواحی [[زاگرس]] فعلی را فرا می‌گرفته‌است.<ref>{{یادکرد وب|نویسنده = |نشانی =http://www.encyclopaediaislamica.com/madkhal2.php?sid=4454 |عنوان =جبال (۱) (جمع جَبَل) یا کورة جَبَل یا قُهِستان یا قوهستان (معرّب کوهستان) یا بلاد جبال | ناشر =دانشنامه جهان اسلام |تاریخ = |تاریخ بازدید =۱ ژوئن ۲۰۱۱|زبان=فارسی}}</ref> ایالت پهله در زمان [[ساسانیان]] به این نام نهاده شده و [[فهلوی|پهلوی]]، به مردم، زبان و خط مربوط به پهله اشاره می‌کند.<ref>{{یادکرد وب|نویسنده = |نشانی =http://www.encyclopaediaislamica.com/madkhal2.php?sid=2899 |عنوان =پَهلَوی | ناشر =دانشنامه جهان اسلام |تاریخ = |تاریخ بازدید =۱ ژوئن ۲۰۱۱|زبان=فارسی}}</ref> نام پهله بعد از ورود [[عرب]]ها به [[ایران]] به «جبال» و بعدها «کوهستان» تغییر یافته‌است. پهله خود از مناطق کوچک‌تری به نام «مهر» یا «مهرگان» تشکیل می‌شده‌است مانند «مهرگان کدک» که منظور غرب لرستان بوده‌است.{{مدرک}}{{سخ}}
در زمان [[هخامنشیان]]، لرستان کنونی به اتفاق [[ایلام]] و [[خوزستان]] ایالت سوم این امپراتوری عظیم بودند. در زمان [[اشکانی]] این سرزمین یکی از ایالت‌های خودمختار تحت عنوان [[الیمائی]] و تابع این سلسله بوده‌است و سرانجام اینکه در زمان [[ساسانیان]] این منطقه به نام «[[پهله]]» نام‌گذاری شد.{{مدرک}}
{{-}}

== دوران اسلامی ==
=== حمله اعراب ===
حمله [[مردم عرب|اعراب]] به [[ایران]] تأثیر بسیاری در فرهنگ و آداب مردم این کشور برجای گذاشت و این تأثیر شامل منطقه لرستان نیز شد. [[مردم لر]] به هر حال توانستند زبان و بسیاری از آداب و رسوم خود را حفظ کنند. تا پایان قرن سوم قمری منطقه لرستان خراج خود را به [[کوفه]] پرداخت می‌کرد و به صورت مستقیم زیر نظر [[خلفای راشدین]] اداره می‌شد اما پس از قدرت گرفتن [[آل حسنویه]] در غرب ایران بخش عمده‌ای از لرستان با [[حسنویه|حسنویه بن حسین برزیکانی]] مؤسس این سلسله متحد شد.<ref name=onlinefr>{{یادکرد وب |نویسنده =  |نشانی = http://lorestan.online.fr/article.php3?id_article=4 |عنوان = لرستان |ناشر = وب‌سایت لرستان آنلاین |تاریخ =  |تاریخ بازدید = ۳۰ بهمن ۱۳۹۰ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20120505180700/http://lorestan.online.fr/article.php3?id_article=4 |archivedate = ۵ مه ۲۰۱۲ |dead-url = yes }}</ref>{{سخ}}پس از حسنویه پسر وی بدر شهر [[شاپورخواست]] یا [[خرم‌آباد]] کنونی را [[پایتخت]] خویش قرار داد و کوشش بسیاری در آبادی منطقه لرستان انجام داد. این سلسله پس از حمله [[آل بویه]] منقرض شد. پس از آن شهر شاپورخواست و منطقه لرستان زیر نظر حکومت آل بویه قرار گرفت. در نیمه نخست قرن پنجم قمری [[دودمان سلجوق|ترکان سلجوقی]] به ایران حمله کردند و لرستان به دست ابراهیم ینال برادر [[طغرل بیک|طغرل بیک سلجوقی]] شکست خورد و ضمیمه حکومت [[دودمان سلجوق|سلجوقیان]] شد. سلجوقیان شهر شاپورخواست را به عنوان مرکز لرستان باقی گذاشتند. [[سنگ‌نوشته خرم‌آباد|سنگ نوشته‌ای]] در شرق شهر خرم‌آباد از این سلسله بر جای مانده‌است.<ref name=onlinefr/>

==== تقسیمات ====
در نمودار زیر تقسیمات لرستان از سال ۳۰۰ قمری تاکنون آورده شده‌است.<ref>{{پک|امان‌اللهی بهاروند|۱۳۹۱|ک=قوم لر|ص=۷۷}}</ref>

{{تقسیمات لرستان}}

لغت‌نامه دهخدا در کنار توصیف استان لرستان به عنوان یکی از تقسیمات کشوری جدید، از لرستان به معنای سرزمین محل سکونت لرها نام می‌برد: {{نقل قول|لرستان یعنی اراضی لرنشین، و آن ناحیتی است وسیع به مغرب ایران، که از شمال محدود است به [[کرمانشاه]] و از مشرق به کوه‌های [[بروجرد]] و [[ملایر]] و از مغرب به [[عراق]] و از [[جنوب]] به خوزستان.<ref name=loghatnaameh2/><ref>{{پک|دهخدا|۱۳۷۷|ک=لغت‌نامه|ص=۱۹۶۶۳}}</ref>}}

در ادامه، لغت‌نامه دهخدا گویشوران ناحیه تاریخی لرستان را به دو گروه لر زبان و لکی تقسیم می‌کند:{{نقل قول|و سکنه نواحی واقع در شمال غربی آبدیز یکی موسوم به لکی و قسمت دیگر دارای زبان لری است. زبان لری فعلی از ترکیبات زبان ایرانی قدیم، و از حیث ترکیب کلمات با زبان فارسی شباهت تام دارد و عناصر خارجی در آن کمتر نفوذ یافته و به واسطه محصور بودن در کوه‌ها این نظر بیشتر تأیید می‌شود، در صورتی که [[کردستان]] چون در سر راه واقع بوده عناصر خارجی در آن بیشتر نفوذ یافته‌اند.<ref name=loghatnaameh2/>}}

=== دوران ملوک‌الطوایفی ===
==== دودمان‌ها و پادشاهان ====
{{اصلی|اتابکان لرستان}}
[[پرونده:Atabakan lor kochak.png|بندانگشتی|چپ|230px|گستره حکومت اتابکان لر]]
[[پرونده:Jomann Imperium Periscum.jpg|بندانگشتی|چپ|230px|لرستان در حدود سال‌های [[۱۷۰۰ (میلادی)|۱۷۰۰]] تا [[۱۷۲۰ (میلادی)|۱۷۲۰]] میلادی در جنوب غربی ایران مشخص است]]
هزاراسپیان که به نام اتابکان لرستان نیز شناخته می‌شود<ref>{{یادکرد وب|نویسنده = |نشانی =http://www.iranicaonline.org/articles/atabak-turkish-atabeg-lit |عنوان =اتابکان | ناشر =دانشنامه ایرانیکا |تاریخ  = |تاریخ بازدید =۶ آبان ۱۳۸۹|زبان=انگلیسی}}</ref> نام سلسله‌ای <ref>{{یادکرد وب|کد زبان=fa|وبگاه=ایرانیکا|نشانی=http://www.iranicaonline.org/articles/hazaraspids|عنوان=HAZĀRASPIDS}}</ref><ref>{{یادکرد وب|کد زبان=fa|نشانی=https://www.cgie.org.ir/fa/article/225170/%D8%A7%D8%AA%D8%A7%D8%A8%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D9%84%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86|عنوان=«اتابکان لرستان {{!}} دائرةالمعارف بزرگ اسلامی {{!}} مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی»}}</ref> است که از (۵۵۰ تا ۸۲۷ هَ. ق)، ([[۱۱۴۸ (میلادی)|۱۱۴۸]] تا [[۱۴۲۴ (میلادی)|۱۴۲۴]]) به نواحی لرستان کنونی و بخش‌هایی از استان خوزستان و چهارمحال و بختیاری حکومت کرده‌اند. اتابکان به دو دسته [[اتابکان لر بزرگ]] و [[اتابکان لر کوچک]] تقسیم می‌شود. پایتخت اتابکان لر بزرگ در شهر [[ایذه]] (''ایذج'') و پایتخت اتابکان لر کوچک در شهر [[خرم‌آباد]] بود.<ref>{{یادکرد وب|نویسنده = |نشانی =http://www.iranicaonline.org/articles/hazaraspids |عنوان =هزاراسپیان | ناشر =دانشنامه ایرانیکا |تاریخ  = |تاریخ بازدید =۶ آبان ۱۳۸۹|زبان=انگلیسی}}</ref>

==== اتابکان لر بزرگ ====
اتابکان لر بزرگ از سلسله هزاراسپیان است که به مناطق چهارمحال و بختیاری کنونی و بخش‌های از استان خوزستان حکومت کرده‌اند. مؤسس این سلسله ابوطاهر است که او را اتابک (ترکمنان) [[سلغریان]] برای جلگویری از سرکشی [[لر بزرگ]] در سال ۵۴۳ ق. به این ناحیه فرستاد. اباقاخان مغول بعدها حکومت [[خوزستان]] را نیز بضمیمهٔ سرزمین اصلی لر بزرگ به ابوطاهر داد و یکی از آن‌ها یعنی افراسیاب پس از مرگ ارغون خان [[اصفهان]] را محاصره کرد اما خیلی زود سرکوب شد. پایتخت این امرا در [[شهر]] [[ایذه]] بود. اتابکان لر بزرگ تا نیمه اول قرن نهم باقی بودند و آخرین حاکم آنان که غیاث الدین کاوس نام داشت به دست سلطان ابراهیم بن شاهرخ تیموری شکست خورد و سلسله ایشان انقراض یافت.
==== اتابکان لر کوچک ====
[[اتابکان لر کوچک]] سلسله کوچکی از هزاراسپیان هستند که در فاصلهٔ سال‌های ۵۸۰ تا ۱۰۰۶(ه. ق) در قسمت‌های شمالی و غربی لرستان ناحیه [[لر کوچک]] حکومت می‌کرده‌اند. امرای این سلسله از اعتاب [[شجاع‌الدین‌خورشید]]، مؤسس سلطنت [[لر کوچک]] بوده‌اند و آخرین حاکم لر کوچک به دست [[شاه عباس یکم]] [[صفویان|صفوی]] کشته و سلسله اتابکان لر کوچک منقرض گردید.<ref>دائرةالمعارف فارسی، ج. ۲، ص. ۲۴۹۲</ref><ref>{{یادکرد وب |نویسنده = |نشانی =http://www.mibosearch.com/Dictionary.aspx?wId=18225&DicName=dehkhoda&word=اتابکان+لرستان |عنوان =اتابکان لر کوچک |ناشر =میبو سرچ |تاریخ = |تاریخ بازدید =۶ آبان ۱۳۸۹ |زبان =فارسی }}{{پیوند مرده|date=اکتبر ۲۰۱۹ |bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref>{{یادکرد وب |نویسنده = |نشانی =http://www.mibosearch.com/Dictionary.aspx?wId=18225&DicName=dehkhoda&word=اتابکان+لرستان |عنوان =اتابکان لر کوچک |ناشر =میبو سرچ |تاریخ = |تاریخ بازدید =۶ آبان ۱۳۸۹ |زبان =فارسی }}{{پیوند مرده|date=اکتبر ۲۰۱۹ |bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref>{{یادکرد وب |نویسنده = |نشانی =http://www.tebyan-lorestan.ir/sub.aspx?id=92 |عنوان =لرستان در دوره اتابکان لر کوچک |ناشر =تبیان لرستان |تاریخ = |تاریخ بازدید =۶ آبان ۱۳۸۹ |زبان =فارسی |archiveurl =https://web.archive.org/web/20130125230701/http://www.tebyan-lorestan.ir/sub.aspx?id=92 |archivedate =۲۵ ژانویه ۲۰۱۳ |dead-url =yes }}</ref>

=== دوران صفویان ===
در دوران حکومت صفویان، ایران به چهار ولایت عربستان، لرستان، گرجستان، کردستان و سیزده بیگلربیگی تقسیم می‌شد.<ref name=encyclopaediaislamica1>{{یادکرد وب|نویسنده = |نشانی =http://www.encyclopaediaislamica.com/madkhal2.php?sid=3749 |عنوان =تقسیمات کشوری | ناشر =دانشنامه جهان اسلام |تاریخ  = |تاریخ بازدید =۱۴ فروردین ۱۳۹۰|زبان=فارسی}}</ref> ایران در این دوره به ۲۴ ایالت تقسیم می‌شد که از تعداد دو ایالت جز ایالت‌های لرنشین بودند. این دو ایالت شامل لرستان به مرکزیت [[خرم‌آباد]] و کهگیلویه به مرکزیت [[بهبهان]] بود. در این دوره ایالت‌های لرستان و کهگیلویه دارای [[والی]]انی مستقل بودند.<ref name=encyclopaediaislamica1/> والیان [[لرستان فیلی]] در سال ۱۰۰۶ قمری به دستور شاه عباس حاکم پشتکوه و پیشکوه شدند و تا دوران قاجار بر این منطقه حکمرانی کردند.<ref name=6D0CYDLw7>{{یادکرد وب| نشانی = http://www.noormags.com/view/fa/articlepage/54020| عنوان = تاریخ سیاسی و اجتماعی پشتکوه در دوران والیان فیلی| تاریخ بازدید =۲۸ آذر ۱۳۹۱| نویسنده =مراد مرادی مقدم| تاریخ =۲۸ آذر ۱۳۹۱| ناشر =پایگاه مجلات تخصصی نور| زبان = فارسی}}</ref>

=== دوران زندیان ===
لرستان در دوره زندیان نیز به عنوان یکی از ایالت‌های ایران دارای والی مستقل بود.<ref name=encyclopaediaislamica1/>

=== دوران قاجاریان ===
در این دوره ایران به ۶ استان تقسیم شد که لرستان در استان غرب واقع بود. گستره این استان، [[همدان]]، [[کردستان]] و [[کرمانشاه]] تا [[خرمشهر]] و [[آبادان]] را شامل می‌شده‌است.<ref name=encyclopaediaislamica1/> تا پیش از روی کارآمدن [[قاجار|سلسله قاجار]] تمام منطقه لرستان زیرنظر یک [[والی]] مستقل یا در بعضی مواقع دو والی مستقل اداره می‌شد اما پس از به قدرت رسیدن قاجارها، [[آقامحمدخان]] به دلیل کینه‌ای که از زمان حکومت [[زندیان]] نسبت به [[مردم لر]] داشت دست به تغییرات بسیاری در منطقه لرستان زد. از جمله اقدامات آقامحمدخان می‌توان به کوچاندن اجباری اقوام لر به [[قزوین]] اشاره کرد.<ref name=lorestanonline>{{یادکرد وب |نویسنده = |نشانی =http://lorestan.online.fr/article.php3?id_article=4 |عنوان =لرستان در عهد بعد از اسلام |ناشر =وب‌سایت لرستان آنلاین |تاریخ = |تاریخ بازدید =۱۶ فروردین ۱۳۹۰ |زبان =فارسی |archiveurl =https://web.archive.org/web/20120505180700/http://lorestan.online.fr/article.php3?id_article=4 |archivedate =۵ مه ۲۰۱۲ |dead-url =yes }}</ref> همچنین [[فتحعلی شاه]] حکومت والیان لرستان را به پشتکوه محدود کرد. این اتفاق باعث شد که والیان لرستان به والیان پشتکوه معروف شوند. آن‌ها تا سال ۱۳۰۷ در آن منطقه حکمرانی کردند اما پس از تصرف پشتکوه توسط نیروهای دولتی، غلامرضاخان آخرین والی پشتکوه به [[عراق]] رفت.<ref name=6D0CYDLw7/>
==== تجزیه ====

==== پشتکوه و پیشکوه ====
{{اصلی|پشتکوه|پیشکوه}}
پیشکوه نام تاریخی مناطقی است در غرب ایران که برابر است با [[استان لرستان]] امروزی. بین استان لرستان و [[استان ایلام]] رشته کوه [[کبیرکوه]] قرار دارد، لرستان را پیشکوه و ایلام را [[پشتکوه]] می‌نامیدند. در طرف مقابل پشتکوه نام تاریخی مناطقی است در غرب ایران که برابر است با [[استان ایلام]] امروزی است.<ref>{{یادکرد وب|نویسنده = |نشانی =http://www.encyclopaediaislamica.com/madkhal2.php?sid=2774 |عنوان =پشتکوه و پیشکوه | ناشر =دانشنامه جهان اسلام |تاریخ  = |تاریخ بازدید =۱۴ فروردین ۱۳۹۰|زبان=فارسی}}</ref>
==== انقلاب مشروطه ====
[[پرونده:assad.jpg|بندانگشتی|200px|چپ|[[علیقلی خان سردار اسعد]]]]
یکی از مهم‌ترین فعالیت‌های سیاسی مردم لر در سده گذشته مشارکت در [[انقلاب مشروطه ایران]] بوده‌است. طرفداری [[مردم لر]] و به خصوص [[ایل بختیاری]] نقش پررنگی در پیروزی انقلاب مشروطه داشتند.<ref>{{پک|ملک‌زاده|۱۳۸۳|ک=تاریخ مشروطیت ایران|ص=۱۰۸۱}}</ref> برخی همراهی مردم لر با انقلاب مشروطه را به دلیل مخالفت با [[محمدعلی شاه]] می‌دانند.<ref>{{پک|حائری|۱۳۸۷|ک=تشییع و مشروطیت در ایران|ص=۱۹}}</ref><ref>{{پک|گارثویت|۱۳۸۲|ک=تاریخ سیاسی، اجتماعی بختیاری با استفاده از اسناد منتشر شده وزارت خارجه انگلیس|ص=۲۵۶}}</ref> این نویسندگان ارتباط [[سردار اسعد]] با [[انگلستان|انگلیسی‌ها]] و ملاقات با " ادوارد گری " وزیر خارجه این کشور قبل از اقدام بختیاری‌ها و عوامل دیگر را دلیل قانع‌کننده این هدف مشترک می‌دانند.<ref>{{پک|ایوانوف|۱۳۵۷|ک=انقلاب مشروطیت ایران|ص=۶۱}}</ref>{{سخ}}[[سردار ظفر بختیاری]] انگیزه خود را در پیوستن به قوای دولتی چنین بیان می‌کند:<ref>{{پک|بختیاری|۱۳۶۲|ک=یادداشتها و خاطرات سردار ظفر بختیاری|ص=۲۳}}</ref>

{{نقل قول|ضدیتی بود که ما برادرها و بنی عمام با هم داشتیم}}
{{-}}
[[پرونده:Bakhtiaris tehran.jpg|بندانگشتی|250px|راست|[[فتح تهران]] توسط سواران مشروطه خواه [[بختیاری]]]]
==== فتح تهران ====
با آغاز تیرماه ۱۲۸۸ شمسی، قوای [[سردار اسعد]] به [[قم]] و قوای سپهدار به [[ینگی امام]] رسیدند. در مقابل [[سعدالدوله]] قوایی به فرماندهی [[امیر مفخم بختیاری]] به سمت [[کرج]] فرستاد. شاه با گرو گذاشتن [[جواهرات سلطنتی]] مبلغ پنجاه هزار تومان از [[بانک استقراضی روس]] وام گرفت و قسمتی از حقوق معوقه سربازان را پرداخت.{{سخ}}
قوای نظامی دو طرف آماده جنگ شدند ولی سعدالدوله در تلاش برای مذاکره و حل و فصل مسالمت آمیز موضوع بود. بدین منظور از سردار اسعد و سپهدار خواست نمایندگانی برای مذاکره نزد او بفرستند ولی درخواست او به نتیجه نرسید و همکاران او از کار کناره‌گیری کردند.{{سخ}}
روز ۲۲ تیرماه ۱۲۸۸ شمسی قوای سردار اسعد و سپهدار در نزدیکی تهران به هم رسیدند و در بادامک اردو زدند. جنگ بین قزاقان دولتی و قوای مشروطه خواه درگرفت و عصر روز ۲۴ تیرماه جنگ به نفع مشروطه خواهان پایان پذیرفت. فردای آن روز [[محمد علی شاه]] و نزدیکان او به [[سفارت روسیه]] و سعدالدوله به [[سفارت انگلستان]] پناه بردند.
{{-}}
==== قیام بختیاری‌ها ====
[[پرونده:Poster of Conquest of Tehran in July 1909 by Bakhtiaris.jpg|250px|بندانگشتی|چپ|پوستر [[فتح تهران]] به‌دست مجاهدین بختیاری]]
در حالی که در [[تبریز]] مجاهدین در محاصره قوای دولتی و هم‌پیمانان خارجی آن بودند در [[اصفهان]] اعتراض‌ها به [[بست‌نشینی]] عده‌ای انجامید و قوای بختیاری که در آن هنگام توسط حاکم اصفهان و بختیاری‌ها [[صمصام السلطنه]] رهبری می‌شد برای نجات جنبش مشروطه بسیج شده و از تمامی مناطق لرنشین به سوی اصفهان حرکت کردند. با پیوستن قوای بختیاری جنگ بالا گرفت و [[صمصام‌السلطنه|نجف قلی خان صمصام‌السلطنه]] ایلخان بختیاری با نیروی مسلح به اصفهان وارد شد.{{سخ}}
برادر او [[علیقلی خان سردار اسعد]] نیز که تا آن زمان در [[فرانسه]] مشغول تحصیل بود، در [[پاریس]] با تعدادی از [[مشروطه‌خواهان]] ارتباط تنگاتنگی داشت و خود نیز از مشروطه‌خواهان بود، پس از سفر به لندن و مشورت با وزارت خارجه انگلستان به اصفهان آمد.{{سخ}}
مجاهدین بختیاری با حرکت به سوی [[تهران]] و با همراهی مجاهدین شمال به فرماندهی [[سپهدار اعظم]] که در نزدیکی تهران به هم پیوستند، پس از شکست مقاومت نیروهای استبداد صغیر موفق به [[فتح تهران]] و شکست [[استبداد صغیر]] شدند.<ref>{{پک|نامور|۱۳۵۲|ک=برخی ملاحظات پیرامون تاریخ انقلاب مشروطیت|ص=۲۶}}</ref>

== تاریخ معاصر ==
=== دوره پهلوی ===
[[پرونده:Capital punishment Khorramabad.JPG|بندانگشتی|200px|[[اعدام]] سران شورشی [[عشایر]] در [[خرم‌آباد]]، هم‌زمان با آغاز نخست‌وزیری [[رضاشاه پهلوی|رضاخان]]]]
با روی کارآمدن [[رضاخان]] به عنوان وزیر جنگ ۱۲۹۹ و سپس نخست‌وزیری، اقدام به اعمال نظم و امنیت در مناطق غربی کشور نمود. به همین منظور شروع به یکجانشین کردن اجباری [[مردم لر|عشایر لر]] کرد، این اقدام باعث درگیری‌های شدیدی میان نیروهای دولتی و عشایر لر شد. این درگیری‌ها تا سال ۱۳۱۲ ادامه داشت که سرانجام به شکست عشایر لر منجر شد و [[پشتکوه]] و [[پیشکوه]] هر دو به کنترل نیروهای حکومتی درآمد. هرچند باروی کارآمدن حکومت پهلوی هرج و مرج در منطقه لرستان از میان رفت ولی به دلیل سیاست‌های حکومت این منطقه پیشرفت قابل توجه‌ای نداشت و همچنان در وضعیت نابسمانی قرار داشت.<ref name=lorestanonline/>
در سال ۱۳۰۴ ایران به ۱۳ استان تقسیم شد که لرستان جزئی از [[استان خوزستان]] محسوب می‌شد پس از مدتی [[استان لرستان]] امروزی از استان خوزستان جدا شد.<ref name=encyclopaediaislamica1/>{{سخ}}[[استان چهارمحال و بختیاری]] در تقسیمات کشوری سال ۱۳۱۶ به همراه استان‌های [[استان اصفهان|اصفهان]] و [[استان یزد|یزد]] کنونی استان دهم ایران را تشکیل می‌دادند. این منطقه در سال ۱۳۳۷ به صورت فرمانداری، با نام فرمانداری کل بختیاری و چهارمحال اداره می‌شد و در سال ۱۳۵۲ یک استان مستقل را تشکیل داد.<ref>{{یادکرد وب|نویسنده = |نشانی = http://www.tebyan.net/newindex.aspx?pid=42526 |عنوان =کلیات استان چهارمحال و بختیاری | ناشر =وب‌گاه تبیان |تاریخ =۲۹ خرداد ۱۳۸۶ |تاریخ بازدید =۲۸ آذر ۱۳۹۱}}</ref><ref>{{یادکرد وب|نویسنده = |نشانی = http://hamshahrionline.ir/details/43216 |عنوان =آشنایی با استان چهارمحال و بختیاری | ناشر =همشهری آنلاین |تاریخ =۱۲ بهمن ۱۳۸۶ |تاریخ بازدید =۲۸ آذر ۱۳۹۱}}</ref> [[مردم بختیاری]] یا لرهای بختیاری جزئی از [[مردم لر]] به‌شمار می‌آیند و در جنوب‌غربی ایران ساکن هستند. بختیاری‌ها با [[گویش بختیاری]] که یکی از شاخه‌های [[گویش‌های لری]] است تکلم می‌کنند.<ref name=islamicabakhtiari>{{یادکرد وب|نویسنده = |نشانی = http://www.encyclopaediaislamica.com/madkhal2.php?sid=661 |عنوان =بختیاری | ناشر =دانشنامه جهان اسلام |تاریخ = |تاریخ بازدید =۲۹ دی ۱۳۹۰}}</ref> گستره سکونتگاه لرهای بختیاری از شمال تا [[الیگودرز]]، [[فریدن]] و [[اصفهان]] و از جنوب غرب تا [[اهواز]] است.<ref name=islamicabakhtiari/>{{سخ}}[[استان کهگیلویه و بویراحمد]] یا به‌طور دقیق تر منطقه کهگیلویه طبق قانون مصوب ۱۳۱۶ جزئی از استان غرب به‌شمار می‌آمد اما در تقسیمات سال ۱۳۴۰ به عنوان یکی از هشت فرمانداری کل ایران و با نام بویراحمد سردسیر کهگیلویه درآمد.<ref name=encyclopaediaislamica1/> شهر [[یاسوج]] در سال ۱۳۴۲ به عنوان مرکز فرمانداری کهگیلویه و بویراحمد و در سال ۱۳۵۵ به عنوان مرکز استانی به همین نام برگزیده شد.<ref>{{یادکرد وب|نویسنده = |نشانی = http://hamshahrionline.ir/details/21321 |عنوان =آشنایی با استان کهگیلویه و بویر احمد | ناشر =همشهری آنلاین|تاریخ =۱۷ اردیبهشت ۱۳۸۶|تاریخ بازدید =۲۸ آذر ۱۳۹۱}}</ref> مردم کهگیلویه و بویراحمد و به‌طور دقیق‌تر بویراحمدی‌ها جزئی از مردم لر به‌شمار می‌آیند و با [[لری بویراحمدی|گویش بویراحمدی]] که یکی از شاخه‌های گویش لری است تکلم می‌کنند. سرزمین و سکونتگاه بویراحمدی‌ها از [[بهبهان]] تا [[دوگنبدان]] و کوه‌پایه‌های [[دنا]] و در حدود چهارهزار کیلومتر مربع وسعت دارد.<ref>{{یادکرد وب|نویسنده = |نشانی = http://www.encyclopaediaislamica.com/madkhal2.php?sid=2125 |عنوان =بویراحمدی، ایل و گویش | ناشر =دانشنامه جهان اسلام|تاریخ =|تاریخ بازدید =۲۸ آذر ۱۳۹۱}}</ref> در سال ۱۳۳۰ کهگیلویه به مرکزیت بهبهان بخشی از [[استان فارس]] به‌شمار می‌آمد اما در سال ۱۳۴۲ و با تشکیل فرمانداری کهگیلویه و بویراحمد، بهبهان به استان خوزستان پیوست.<ref>{{یادکرد وب|نویسنده = |نشانی = http://www.encyclopaediaislamica.com/madkhal2.php?sid=2211 |عنوان =بهبهان| ناشر =دانشنامه جهان اسلام|تاریخ =|تاریخ بازدید =۲۸ آذر ۱۳۹۱}}</ref>
;شورش لرستان
در سال ۱۳۰۲ نیروهای دولتی و عشایر لر در فاصله میان شهرهای [[بروجرد]] و [[خرم‌آباد]] وارد نبرد شدند. قوای عشایر متشکل از طوایف [[ایل بیرانوند]]، [[سگوند]]، [[پاپی]] و [[چگنی (ایل)|چگنی]] بودند و درگیری‌ها در مهر سال ۱۳۰۲ آغاز شد ولی تا پایان آذر همان سال نیروهای دولتی توانستند خرم‌آباد را محاصره و آن را به کنترل درآورند. در آغاز نخست‌وزیری رضاخان، خرم‌آباد نقش پررنگی در شورش علیه نیروهای حکومتی داشت. دلیل این شورش دستگیری عده‌ای از عشایر به جرم راهزنی بود. پس از دستگیری راهزنان اعلام [[عفو عمومی]] شد و هنگامی که آنان سلاح خود را تحویل دادند برخی سران عشایر دستگیر و اعدام شدند. این رویداد باعث شورش در لرستان شد. شدیدترین درگیری میان مردم لر و نیروهای حکومت مرکزی در تنگه‌ای به نام زاهدشیر در دوازده کیلومتری شمال خرم‌آباد صورت گرفت. پس از یک سلسله درگیری گسترده در تاریخ ۲۲ آذر ۱۳۰۲ خرم‌آباد به دست نیروهای قزاق اشغال شد. شکست مردم لر با تبلیغات گسترده در سطح کشور توأم شد.<ref>{{پک|ستوده|۱۳۹۱|ک=شورش لرستان|ص=۱۱۰|توضیح=}}</ref>

پس از فتح خرم‌آباد چندتن از سران عشایر بر خلاف آنچه عفو عمومی اعلام شده بود اعدام شدند. سرکوب مردم لر توسط [[احمد امیراحمدی|سپهبد احمد امیراحمدی]] مورد تقدیر رضاخان قرار گرفت. اقدام حکومت مرکزی در نقض عفو عمومی و اعدام سران عشایر باعث شورش مجدد در منطقه لرستان شد. این شورش با محاصره خرم‌آباد در بهار ۱۳۰۳ آغاز شد. با آغاز فصل بهار و بازگشت ایل‌های لر از شمال [[خوزستان]] به مرکز لرستان، درگیری مسلحانه با نیروهای حکومت مرکزی از سر گرفته شد. در این سال [[محمد شاه‌بختی|سپهبد محمد شاه‌بختی]] فرماندهی تیپ پیاده لشکر غرب را بر عهده داشت. علی‌رغم اینکه احمدی خواهان سرکوب بیشتر لرها بود شاه‌بختی در پی دفاع از مواضع نیروهای حکومتی بود.<ref>{{پک|ستوده|۱۳۹۱|ک=شورش لرستان|ص=۱۱۰|توضیح=}}</ref>

سرانجام در ۹ اردیبهشت همان سال در حالی که امیراحمدی فرماندهی را بر عهده داشت، پس از یک رشته درگیری میان مردم لر و نیروهای حکومت مرکزی در ۱۵ خرداد ۱۳۰۳ بار دیگر خرم‌آباد  تحت کنترل دولت مرکزی درآمد. امیراحمدی پس از پیروزی در پی سرکوب بیشتر مردم لر بود، اما رضاشاه در تاریخ ۱۹ مرداد همان سال با ارسال تلگرافی دستور اعلام عفو عمومی را صادر کرد.<ref>{{پک|ستوده|۱۳۹۱|ک=شورش لرستان|ص=۱۱۰|توضیح=}}</ref>

=== دوران جمهوری اسلامی ===
==== جنگ ایران و عراق ====
[[پرونده:War of the Cities map.png|بندانگشتی|چپ|150px|مناطق بمباران شده در جنگ ایران و عراق]]
طی دوره هشت ساله [[جنگ ایران و عراق]]، استان لرستان به دلیل همسایگی با سه استان مرزی در غرب و جنوب غربی ایران شامل استان‌های [[استان کرمانشاه|کرمانشاه]]، [[استان خوزستان|خوزستان]] و [[استان ایلام|ایلام]] هم از نظر [[سوق‌الجیشی]] و هم از نظر پذیرایی از جنگزدگان دارای اهمیت بود. علاوه بر آن، شهرهای مختلف این استان به ویژه [[خرم‌آباد]]، [[بروجرد]] و [[پلدختر]] بارها مورد [[حمله هوایی]] و موشکی قرار گرفتند.<ref>{{یادکرد وب| نشانی =http://staffsbasij.sbu.ac.ir/images/سال_شمارجنگ.doc| عنوان =سال شمار ۸ سال جنگ تحمیلی از سال ۱۳۵۹ تا سال ۱۳۶۷| تاریخ بازدید =۱۱ سپتامبر ۲۰۱۴| نویسنده =| تاریخ =| ناشر =وب‌گاه بسیج دانشگاه شهید بهشتی| زبان =فارسی| نشانی بایگانی =https://www.webcitation.org/6SMpvUtEp?url=http://staffsbasij.sbu.ac.ir/images/%D8%B3%D8%A7%D9%84_%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D8%AC%D9%86%DA%AF.doc| تاریخ بایگانی =5 سپتامبر 2014| dead-url =yes}}</ref><ref>{{یادکرد وب| نشانی =http://www.ensani.ir/fa/content/68944/default.aspx| عنوان =تاریخچه حملات هوایی و تجاوز رژیم بعث به مناطق مسکونی ایران/۴۷۷۰ پرواز سیاه بر شهرهای سپید| تاریخ بازدید =۱۱ سپتامبر ۲۰۱۴| نویسنده =اصغر فتاحی| تاریخ =| ناشر =پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی| زبان =فارسی| نشانی بایگانی =https://www.webcitation.org/6SMqAjhwQ?url=http://www.ensani.ir/fa/content/68944/default.aspx| تاریخ بایگانی =۵ سپتامبر ۲۰۱۴| dead-url =yes}}</ref> برخی برآوردها حاکی از آن است که لرستان از نظر حجم مالی، دومین استان خسارت دیده در طول جنگ ایران و عراق بوده‌است.<ref>{{یادکرد وب |نویسنده= |نشانی=http://safireaflak.ir/fa/news/25024/ |عنوان=لرستان؛ فراموش خانه بزرگان/نسیم امید در دیار لرستان خواهد وزید؟ |ناشر=سفیر افلاک |تاریخ=۲۷ خرداد ۱۳۹۳ |تاریخ بازبینی=۱۳ شهریور ۱۳۹۳ |archiveurl=https://www.webcitation.org/6SMqTAjWt?url=http://safireaflak.ir/fa/news/25024/ |archivedate=۵ سپتامبر ۲۰۱۴ |dead-url=yes }}</ref>
{{-}}
==== لرها در زمان حال ====
استان لرستان از استان‌های غربی [[ایران]] است. این استان ۲۹۳۰۸ کیلومتر مربع مساحت و بیش از یک میلیون و هفتصد و شصت هزار نفر جمعیت دارد.<ref name=amar90Lor/><ref>{{یادکرد وب|نویسنده=|کد زبان=fa|تاریخ=۲۳ اسفند ۱۳۹۵|وبگاه=مرکز آمار ایران|نشانی=https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری|عنوان=نتایج سرشماری - جمعیت و خانوار به ترتیب استان، شهرستان ۱۳۹۵}}</ref> نرخ بیکاری در لرستان با ۲۱ درصد بالاترین نرخ بیکاری در ایران است.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=جزئیات بیکاری بهار ۹۹ در استان‌ها +جدول|نشانی=https://www.mashreghnews.ir/news/1094495/جزئیات-بیکاری-بهار-۹۹-در-استان-ها-جدول|وبگاه=مشرق نیوز|تاریخ=2020-07-13|بازبینی=2022-08-07|کد زبان=fa}}</ref><ref>{{یادکرد وب|عنوان=12.2 درصد؛ نرخ بیکاری سال 91/ لرستان،بیکارترین استان کشور|نشانی=https://www.khabaronline.ir/news/286609/12-2-درصد-نرخ-بیکاری-سال-91-لرستان-بیکارترین-استان-کشور|وبگاه=خبرآنلاین|تاریخ=2013-04-14|بازبینی=2022-08-07|کد زبان=fa}}</ref> این استان سیزدهمین استان کشور از نظر جمعیت می‌باشد. [[خرم‌آباد]] مرکز استان است. طبق آمار سال ۱۳۸۵، خرم‌آباد بیستمین شهر بزرگ کشور است.

== جستارهای وابسته ==
{{درگاه|لرستان}}
* [[زبان لری]]
* [[موسیقی لرستان]]
* [[ملی‌گرایی لری]]

== پانویس ==
{{پانویس|۲}}

== منابع ==
* {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =بختیاری| نام = سرداراسعد| عنوان =[[تاریخ بختیاری (کتاب)|تاریخ بختیاری]]| سال =۱۳۸۳| ناشر = اساطیر|مکان = تهران| شابک = 964-5960-29-0}}
* {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =ستوده | نام =سیدیدالله| پیوند نویسنده = | عنوان =شورش لرستان | ترجمه = | سال =۱۳۹۱ | ناشر =شاپورخواست |مکان =خرم‌آباد | شابک =978-964-2707-75-1}}
* {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =امان‌اللهی بهاروند | نام =سکندر | پیوند نویسنده = | عنوان =قوم لر | ترجمه = | سال =۱۳۹۱ | ناشر =آگاه |مکان =تهران | شابک =978-964-329-135-8}}
* {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =ملک‌زاده| نام =مهدی | پیوند نویسنده = | عنوان =تاریخ مشروطیت ایران | ترجمه = |جلد=سوم| سال =۱۳۸۳| ناشر =سخن |مکان =تهران | شابک =964-372-094-2}}
* {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =حائری | نام =عبدالهادی| پیوند نویسنده = | عنوان =تشیع و مشروطیت در ایران و نقش ایرانیان مقیم عراق | ترجمه = | سال =۱۳۸۷| ناشر =امیرکبیر |مکان =تهران | شابک =978-964-00-0782-2}}
* {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =گارثویت| نام =جین رالف| پیوند نویسنده = | عنوان =تاریخ سیاسی، اجتماعی بختیاری با استفاده از اسناد منتشر شده وزارت خارجه انگلیس | ترجمه = | سال =۱۳۸۲| ناشر =آنزان|مکان =تهران | شابک =964-6699-29-4}}
* {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =ایوانوف| نام =میخائیل سرگی یویچ| پیوند نویسنده = | عنوان =انقلاب مشروطیت ایران | ترجمه =کاظم انصاری| سال =۱۳۵۷| ناشر =شبگیر|مکان =تهران | شابک =978-964-311-667-5}}
* {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =بختیاری| نام =سردار ظفر| پیوند نویسنده = | عنوان =یادداشتها و خاطرات سردار ظفر بختیاری| ترجمه =| سال =۱۳۶۲| ناشر =فرهنگسرا|مکان =تهران}}
* {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =نامور| نام =رحیم| پیوند نویسنده = | عنوان =برخی ملاحظات پیرامون تاریخ انقلاب مشروطیت| ترجمه = | چاپ =|جلد=| سال =۱۳۵۲| ناشر =چاپار|مکان =تهران}}
* {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی =دهخدا| نام =علی‌اکبر| پیوند نویسنده = | عنوان =لغت‌نامه| ترجمه = |جلد=سوم| سال =۱۳۷۷| ناشر =روزنه|مکان =تهران| شابک =964-03-9614-1}}

{{موضوعات ایران}}

[[رده:تاریخ لرستان]]
[[رده:تاریخ ایران]]
[[رده:تاریخ مناطق ایران]]


text:
# گل گندم
گل گندم (نام علمی: Centaurea cyanus) گیاه یک‌ساله یا چندساله‌ای از تیرهٔ کاسنیان است.
این گیاه از گیاهان دارویی یک یا دوساله است که دارای ساقه منشعب و به ارتفاع ۲۵ تا ۸۰ سانتیمتر است.
ساقه این گیاه سبز مایل به سفید است، گل‌های این گیاه اغلب آبی پر رنگ هستند. بیشتر در مزارع گندم و غلات می‌روید و به همین علت به گل گندم معروف است.

## ترکیب شیمیایی
گل‌های این گیاه دارای لیزاب، مواد مومی و تانن می‌باشد. همچنین در این گیاه مقداری پتاس، اسید فسفریک و منگنز وجود دارد.

## خواص درمانی
گل‌های این گیاه دارای اثر مدر(ادرارآور) است و برای سرماخوردگی، رفع سرفه و بیماری‌های سینه استفاده می‌شود.

## محل رویش
محل رویش این گیاه در آسیا و اروپا می‌باشد و همچنین در نواحی شمالی ایران، منطقه البرز، اطراف تهران، بلوچستان، خراسان، کردستان، کرمانشاه می‌روید. در آذربایجان هم در هر زمین بایری می‌توان دید.

title: گل گندم

wikitext:
{{taxobox
|name = ''گل گندم''
|image = Centaurea cyanus 3.jpg
|regnum = [[Plantae]]
|unranked_divisio = [[گیاهان گلدار]]
|unranked_classis = [[دولپه‌ای‌های نو]]
|unranked_ordo = [[آستریدها]]
|ordo = [[میناسانان]]
|familia = [[کاسنیان]]
|genus = ''[[گل گندم (سرده)]]''
|species = '''''C. cyanus'''''
|binomial = ''Centaurea cyanus''
|binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|L.]]
}}
'''گل گندم''' {{علمی|Centaurea cyanus}} گیاه یک‌ساله یا چندساله‌ای از تیرهٔ [[کاسنیان]] است.
[[پرونده:Centaurea cyanus - Keila.jpg|بندانگشتی|چپ|220px|گل گندم نخستین‌بار در سال [[۱۷۵۳ (میلادی)|۱۷۵۳]] میلادی، توصیف علمی شد.]]

این گیاه از گیاهان دارویی یک یا دوساله است که دارای ساقه منشعب و به ارتفاع ۲۵ تا ۸۰ سانتیمتر است.
ساقه این گیاه سبز مایل به سفید است، گل‌های این گیاه اغلب آبی پر رنگ هستند. بیشتر در مزارع [[گندم]] و غلات می‌روید و به همین علت به گل گندم معروف است.
[[File:گیاه گل گندم.jpg|thumb|گل گندم]][[File:گیاه گل گندم از نمای نزدیک.jpg|thumb|گل گندم از نمای نزدیک]]

== ترکیب شیمیایی ==
گل‌های این گیاه دارای لیزاب، مواد مومی و تانن می‌باشد. همچنین در این گیاه مقداری پتاس، [[اسید فسفریک]] و [[منگنز]] وجود دارد.

== خواص درمانی ==
گل‌های این گیاه دارای اثر مدر([[ادرارآور]]) است و برای سرماخوردگی، رفع [[سرفه]] و بیماری‌های سینه استفاده می‌شود.

== محل رویش ==
محل رویش این گیاه در [[آسیا]] و [[اروپا]] می‌باشد و همچنین در نواحی شمالی [[ایران]]، منطقه [[البرز]]، اطراف [[تهران]]، [[بلوچستان]]، [[خراسان]]، [[کردستان]]، [[کرمانشاه]] می‌روید. در آذربایجان هم در هر زمین بایری می‌توان دید.

[[پرونده:Gole gandom.jpg|بندانگشتی]]

== منابع ==
{{پانویس}}
{{ویکی‌انبار-رده|Centaurea cyanus}}
* کتاب گیاهان دارویی جلد سوم – دکتر علی زرگری – ناشر مؤسسه انتشارات و چاپ تهران – چاپ ۱۳۷۱

{{داروگیاه}}
{{داده‌های کتابخانه‌ای}}
{{گیاهان ایران}}
[[رده:آرایه (زیست‌شناسی) نام‌گذاری‌شده توسط کارل لینه]]
[[رده:گل گندم (سرده)]]
[[رده:گونه‌های مهاجم در اورگن]]
[[رده:گیاگان استونی]]
[[رده:گیاگان بریتانیا]]
[[رده:گیاگان میشیگان]]
[[رده:گیاهان باغی آمریکای شمالی]]
[[رده:گیاهان باغی اروپا]]
[[رده:گیاهان توصیف‌شده در ۱۷۵۳ (میلادی)]]
[[رده:گیاهان دارویی]]
[[رده:نمادهای ملی آلمان]]
[[رده:نمادهای ملی استونی]]
[[رده:گیاگان مالت]]

title: رده‌بندی علمی

فرمانرو: گیاهان

(طبقهبندینشده):
گیاهان گلدار
دولپه‌ای‌های نو
آستریدها

راسته: میناسانان

تیره: کاسنیان

سرده: گل گندم (سرده)

گونه: C. cyanus

title: نام دوبخشی

نام دوبخشی: Centaurea cyanus · لینه


text:
# ادگار یه
ادگار میگل یه (پرتغالی: Edgar Miguel lé؛ زادهٔ ۱ مهٔ ۱۹۹۴) بازیکن فوتبال اهل گینه بیسائو است که در پست مدافع مرکزی برای فاینورد در لیگ برتر فوتبال هلند بازی می‌کند.
وی یک بازی نیز در کوپا دل ری برای تیم بزرگسالان بارسلونا در تاریخ ۳ دسامبر ۲۰۱۴ انجام داده‌است.
وی که سابقهٔ حضور در آکادمی اسپورتینگ را نیز دارد، به رده‌های سنی تیم ملی پرتغال نیز دعوت شده‌است و به همراه تیم ملی زیر ۲۰ سال فوتبال پرتغال در جام جهانی ۲۰۱۳ ترکیه حضور داشته‌است.

title: ادگار یه

wikitext:
{{infobox football biography
| name = ادگار یه
| image = File:Edgar Miguel lé.jpg
| caption = ادگار یه در [[فوتبال در بازی‌های المپیک تابستانی ۲۰۱۶ – مسابقات مردان|المپیک ۲۰۱۶]]
| fullname = ادگار میگل یه
| birth_date = {{تاریخ تولد و سن|۱۹۹۴|۵|۱|df=y}}
| birth_place = [[بیسائو]]، گینه بیسائو
| height = {{convert|1.80|m|ftin|0|abbr=on}}<ref>{{cite web|url=http://www.fcbarcelona.com/football/barca-b/squad-barca-b/staff/players/ie|title=Edgar Ié|publisher=FC Barcelona|accessdate=23 September 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140823062058/http://www.fcbarcelona.com/football/barca-b/squad-barca-b/staff/players/ie|archivedate=۲۳ اوت ۲۰۱۴|dead-url=yes}}</ref>
| position = [[مدافع]]
| currentclub = [[باشگاه فوتبال فاینورد|فاینورد]]{{سخ}}(قرضی از [[باشگاه فوتبال ترابزون‌اسپور|ترابزون‌اسپور]])
| clubnumber =
| youthclubs1 = اونیائو بیسائو
| youthyears2 = ۲۰۰۷–۲۰۰۸
| youthclubs2 = اویرس
| youthyears3 = ۲۰۰۸–۲۰۱۲
| youthclubs3 = [[باشگاه فوتبال اسپورتینگ پرتغال|اسپورتینگ]]
| years1 = ۲۰۱۲–۲۰۱۵
| clubs1 = [[باشگاه فوتبال بارسلونا بی|بارسلونا بی]]
| caps1 = ۴۸
| goals1 = ۰
| years2 = ۲۰۱۴
| clubs2 = [[باشگاه فوتبال بارسلونا|بارسلونا]]
| caps2 = ۰
| goals2 = ۰
| years3 = ۲۰۱۵–۲۰۱۶
| clubs3 = [[باشگاه فوتبال ویارئال بی|ویارئال بی]]
| caps3 = ۳۱
| goals3 = ۰
| years4 = ۲۰۱۷
| clubs4 = [[باشگاه فوتبال بلننسس|بلننسس]]
| caps4 = ۱۲
| goals4 = ۰
| years5 = ۲۰۱۷–۲۰۱۹
| clubs5 = [[باشگاه فوتبال لیل|لیل]]
| caps5 = ۴۲
| goals5 = ۱
| years6 = ۲۰۱۹
| clubs6 = ← [[باشگاه فوتبال نانت|نانت]] (قرضی)
| caps6 = ۹
| goals6 = ۰
| years7 = ۲۰۱۹–
| clubs7 = [[باشگاه فوتبال ترابزون‌اسپور|ترابزون‌اسپور]]
| caps7 = ۰
| goals7 = ۰
| years8 = ۲۰۱۹–
| clubs8 = ← [[باشگاه فوتبال فاینورد|فاینورد]] (قرضی)
| caps8 = ۰
| goals8 = ۰
| nationalyears1 = ۲۰۱۲
| nationalteam1 = [[تیم ملی فوتبال زیر ۱۸ سال پرتغال|زیر ۱۸ سال پرتغال]]
| nationalcaps1 = ۲
| nationalgoals1 = ۰
| nationalyears2 = ۲۰۱۲
| nationalteam2 = [[تیم ملی فوتبال زیر ۱۹ سال پرتغال|زیر ۱۹ سال پرتغال]]
| nationalcaps2 = ۹
| nationalgoals2 = ۲
| nationalyears3 = ۲۰۱۲–۲۰۱۴
| nationalteam3 = [[تیم ملی فوتبال زیر ۲۰ سال پرتغال|زیر ۲۰ سال پرتغال]]
| nationalcaps3 = ۱۴
| nationalgoals3 = ۱
| nationalyears4 = ۲۰۱۴–۲۰۱۷
| nationalteam4 = [[تیم ملی فوتبال زیر ۲۱ سال پرتغال|زیر ۲۱ سال پرتغال]]
| nationalcaps4 = ۱۲
| nationalgoals4 = ۲
| nationalyears5 = ۲۰۱۶–
| nationalteam5 = [[تیم ملی فوتبال زیر ۲۳ سال پرتغال|زیر ۲۳ سال پرتغال]]
| nationalcaps5 = ۴
| nationalgoals5 = ۰
| nationalyears6 = ۲۰۱۷–
| nationalteam6 = [[تیم ملی فوتبال پرتغال|پرتغال]]
| nationalcaps6 = ۱
| nationalgoals6 = ۰
| club-update = ۲۰:۴۰, ۱۳ مه ۲۰۱۹ (UTC)
| nationalteam-update = ۱۰ نوامبر ۲۰۱۷
}}
'''ادگار میگل یه''' ({{lang-pt|Edgar Miguel lé}}؛ زادهٔ {{birth date|1994|5|1|df=y}}) [[بازیکن فوتبال]] اهل [[گینه بیسائو]] است که در پست [[مدافع مرکزی]] برای [[باشگاه فوتبال فاینورد|فاینورد]] در [[لیگ برتر فوتبال هلند]] بازی می‌کند.

وی یک بازی نیز در [[کوپا دل ری]] برای [[باشگاه فوتبال بارسلونا|تیم بزرگسالان بارسلونا]] در تاریخ ۳ دسامبر ۲۰۱۴ انجام داده‌است.<ref>{{cite news|url=http://www.goal.com/en-gb/match/huesca-vs-barcelona/1958051/report?ICID=MP_MS_5|title=Huesca 0–4 Barcelona: Iniesta and Rakitic inspire emphatic first-leg win|publisher=Goal.com|date=3 December 2014|accessdate=4 December 2014}}</ref>

وی که سابقهٔ حضور در آکادمی [[باشگاه فوتبال اسپورتینگ پرتغال|اسپورتینگ]] را نیز دارد، به رده‌های سنی [[تیم ملی فوتبال پرتغال|تیم ملی پرتغال]] نیز دعوت شده‌است و به همراه تیم ملی زیر ۲۰ سال فوتبال پرتغال در [[جام جهانی]] ۲۰۱۳ ترکیه حضور داشته‌است.

== منابع ==
{{پانویس}}
* {{یادکرد-ویکی|پیوند =https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Edgar_Ié&oldid=653554461|عنوان = Edgar Ié|زبان =انگلیسی|بازیابی =۱۵ آوریل ۲۰۱۵}}
* {{یادکرد وب| نشانی= http://www.freebase.com/m/0p3myzt| عنوان= Edgar_Ié| بازبینی= ۱۵ آوریل ۲۰۱۵| archiveurl= https://web.archive.org/web/20150924184044/http://www.freebase.com/m/0p3myzt| archivedate= ۲۴ سپتامبر ۲۰۱۵| dead-url= yes}}

{{بازیکن فوتبال-خرد}}

[[رده:افراد پرتغالی گینه‌بیسائویی‌تبار]]
[[رده:افراد زنده]]
[[رده:اهالی بیسائو]]
[[رده:بازیکنان باشگاه اسپورتینگ پرتغال]]
[[رده:بازیکنان باشگاه بارسلونا اتلتیک]]
[[رده:بازیکنان باشگاه بارسلونا]]
[[رده:بازیکنان باشگاه بلننسس]]
[[رده:بازیکنان باشگاه ترابوزان‌اسپور]]
[[رده:بازیکنان باشگاه فاینورد]]
[[رده:بازیکنان باشگاه لیل]]
[[رده:بازیکنان باشگاه نانت]]
[[رده:بازیکنان تیم ملی فوتبال جوانان پرتغال]]
[[رده:بازیکنان تیم ملی فوتبال زیر ۲۱ سال پرتغال]]
[[رده:بازیکنان سگوندا دیویژن بی]]
[[رده:بازیکنان سوپر لیگ فوتبال ترکیه]]
[[رده:بازیکنان فوتبال مرد اهل پرتغال]]
[[رده:بازیکنان فوتبال مرد اهل گینه بیسائو]]
[[رده:بازیکنان فوتبال بازی‌های المپیک پرتغال]]
[[رده:بازیکنان فوتبال در المپیک تابستانی ۲۰۱۶]]
[[رده:بازیکنان فوتبال دور از وطن اهل گینه بیسائو]]
[[رده:بازیکنان فوتبال دور از وطن در اسپانیا]]
[[رده:بازیکنان فوتبال دور از وطن در ترکیه]]
[[رده:بازیکنان فوتبال دور از وطن در فرانسه]]
[[رده:بازیکنان فوتبال دور از وطن در هلند]]
[[رده:بازیکنان فوتبال مهاجر اهل پرتغال]]
[[رده:بازیکنان لیگ ۱ فوتبال فرانسه]]
[[رده:بازیکنان لیگ برتر پرتغال]]
[[رده:بازیکنان لیگ برتر فوتبال هلند]]
[[رده:بازیکنان لیگا ادلانته]]
[[رده:دور از وطن‌های اهل گینه بیسائو در اسپانیا]]
[[رده:دور از وطن‌های اهل گینه بیسائو در فرانسه]]
[[رده:دوقلوهای اهل پرتغال]]
[[رده:دوقلوهای همسان]]
[[رده:زادگان ۱۹۹۴ (میلادی)]]
[[رده:گینه بیسائویی‌های مهاجرت‌کرده به پرتغال]]
[[رده:مدافعان فوتبال]]
[[رده:ورزشکاران اهل بیسائو]]
[[رده:ورزشکاران دور از وطن اهل پرتغال در اسپانیا]]
[[رده:ورزشکاران دور از وطن اهل پرتغال در ترکیه]]
[[رده:ورزشکاران دور از وطن اهل پرتغال در فرانسه]]
[[رده:ورزشکاران دور از وطن اهل پرتغال در هلند]]
[[رده:ورزشکاران دوقلو]]
[[رده:بازیکنان تیم ملی فوتبال گینه بیسائو]]
[[رده:بازیکنان باشگاه بلدیه‌اسپور استانبول]]
[[رده:مدافعان مرکزی فوتبال]]
[[رده:مدافعان کناری فوتبال]]
[[رده:بازیکنان باشگاه دینامو بخارست]]
[[رده:ورزشکاران دور از وطن اهل پرتغال در رومانی]]

title: اطلاعات شخصی

نام کامل: ادگار میگل یه

زادروز: ۱ مهٔ ۱۹۹۴ (۳۰ سال)

زادگاه: بیسائو، گینه بیسائو

قد: ۱٫۸۰ متر (۵ فوت ۱۱ اینچ)

پست: مدافع

title: اطلاعات باشگاهی

باشگاه کنونی: فاینورد · (قرضی از ترابزون‌اسپور)

title: باشگاه‌های جوانان

اونیائو بیسائو

اویرس

اسپورتینگ

title: باشگاه‌های حرفه‌ای*

سالها: باشگاه‌ها · بازی† · (گل)†

بارسلونا بی · ۴۸ · (۰)

بارسلونا · ۰ · (۰)

ویارئال بی · ۳۱ · (۰)

بلننسس · ۱۲ · (۰)

لیل · ۴۲ · (۱)

← نانت (قرضی) · ۹ · (۰)

ترابزون‌اسپور · ۰ · (۰)
← فاینورد (قرضی) · ۰ · (۰)

title: تیم ملی‡

زیر ۱۸ سال پرتغال · ۲ · (۰)
زیر ۱۹ سال پرتغال · ۹ · (۲)

زیر ۲۰ سال پرتغال · ۱۴ · (۱)

زیر ۲۱ سال پرتغال · ۱۲ · (۲)

زیر ۲۳ سال پرتغال · ۴ · (۰)

پرتغال · ۱ · (۰)


text:
# تل تاج‌آباد
تل تاج آباد مربوط به سده‌های میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان استهبان، بخش رونیز، دهستان رونیز، کیلومتری ۵ جاده رونیز به طرف کارخانه سیمان، سمت راست جاده واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۸ شهریور ۱۳۸۷ با شمارهٔ ثبت ۲۳۴۳۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

title: تل تاج‌آباد

wikitext:
{{جعبه اطلاعات جای‌های تاریخی ایران
| نام              = تل تاج‌آباد
| روی‌نقشه          = آری
| عرض‌جغرافیایی     =
| طول‌جغرافیایی     =
| تصویر            =
| اندازه تصویر     = 250
| عنوان تصویر      =
| استان            =[[استان فارس]]
| شهرستان          =[[شهرستان استهبان]]
| بخش              =
| نام محلی         =
| نام‌های دیگر      =
| نام‌های قدیمی     =
| نوع بنا          =
| سال‌های مرمت      =
| کاربری           = تل
| کاربری کنونی     =
| دیرینگی          = [[تاریخ ایران پس از اسلام|دوران‌های تاریخی پس از اسلام]]
| شماره ثبت        = ۲۳۴۳۴
| تاریخ ثبت ملی    = {{جلالی حروف|۱۸|۰۶|۱۳۸۷|پیوند=نه}}
| دوره ساخت اثر    = [[تاریخ ایران پس از اسلام|دوران‌های تاریخی پس از اسلام]]
| بانی اثر         =
| مالک اثر         =
| مالک فعلی اثر    =
| شماره ثبت یونسکو =
| تاریخ ثبت یونسکو =
| امکان بازدید     =
| شماره تلفن       =
| وبگاه            =
| پانویس           =
}}'''تل تاج آباد''' مربوط به [[سده‌های میانه]] [[تاریخ ایران پس از اسلام|دوران‌های تاریخی پس از اسلام]] است و در [[شهرستان استهبان]]، بخش رونیز، دهستان رونیز، کیلومتری ۵ جاده رونیز به طرف کارخانه سیمان، سمت راست جاده واقع شده و این اثر در تاریخ {{جلالی حروف|۱۸|۰۶|۱۳۸۷|پیوند=نه}} با شمارهٔ ثبت ۲۳۴۳۴ به‌عنوان یکی از [[فهرست آثار ملی ایران|آثار ملی ایران]] به ثبت رسیده است.<ref>{{یادکرد وب |نشانی=http://iranshahrpedia.com/static/view/page/cultural-heritage-reports |عنوان=دانشنامهٔ تاریخ معماری و شهرسازی ایران‌شهر |نشانی بایگانی=https://web.archive.org/web/20191006234339/http://iranshahrpedia.com/docs/Asar-e%20Sabti%20(Up%20to%2026666)%20(Version%2090%2008%2029).zip |تاریخ بایگانی=۶ اکتبر ۲۰۱۹|ناشر=وزارت راه و شهرسازی |تاریخ بازدید=۱۰ اکتبر ۲۰۱۹ |پیوند مرده=خیر}}</ref>

== جستارهای وابسته ==
* [[فهرست آثار ملی ایران]]
* [[سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری]]

== منابع ==
{{پانویس}}

{{آثار باستانی ایران-خرد}}

[[رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان استهبان]]
[[رده:تپه‌های باستانی شهرستان استهبان]]

title: تل تاج‌آباد

نام: تل تاج‌آباد

کشور: ایران

استان: استان فارس

شهرستان: شهرستان استهبان

title: اطلاعات اثر

کاربری: تل

دیرینگی: دوران‌های تاریخی پس از اسلام

دورهٔ ساخت اثر: دوران‌های تاریخی پس از اسلام

title: اطلاعات ثبتی

شمارهٔ ثبت: ۲۳۴۳۴

تاریخ ثبت ملی: ۱۸ شهریور ۱۳۸۷


text:
# باشگاه فوتبال ابومسلم فراه
باشگاه فوتبال ابومسلم فراه یک باشگاه حرفه‌ای فوتبال افغانستان از فراه است که در حال حاضر در لیگ قهرمانان افغانستان بازی می‌کند.

## تاریخچه
این باشگاه در سال ۱۳۴۵ تأسیس شد. در سال ۱۳۹۹، آنها در لیگ قهرمانان افغانستان بازسازی شده شرکت کردند.
در فصل ۱۴۰۱، این باشگاه با ۴ امتیاز کمتر بعد از اتک انرژی دوم شد. این یکی از دو باشگاهی بود که بدون هیچ شکستی لیگ را به پایان رساندند. در جریان بازی‌های لیگ قهرمانان، تیم‌های اتک انرژی و ابومسلم به مصاف یکدیگر رفتند که این دیدار با نتیجه ۱–۱ به پایان رسید.
این تیم در فصل چهارم لیگ قهرمانان افغانستان قهرمان شد.

## بازیکنان
تا تاریخ ۲ اردیبهشت ۱۴۰۴
| شماره |           | پست       | بازیکن         |
| ----- | --------- | --------- | -------------- |
| ۱     | افغانستان | دروازه‌بان | گلالی رحیمی    |
| ۲     | افغانستان | مدافع     | سیر سادات      |
| ۳     | پاکستان   | مدافع     | سعید خان       |
| ۵     | افغانستان | مدافع     | محبوب حنیفی    |
| ۶     | افغانستان | هافبک     | سمیر سمندری    |
| ۹     | افغانستان | مهاجم     | سهراب افغان    |
| ۱۰    | افغانستان | مهاجم     | جبار شرزه      |
| ۱۱    | افغانستان | هافبک     | حامد امیری     |
| ۱۳    | پاکستان   | مهاجم     | فریدالله       |
| ۱۷    | افغانستان | مهاجم     | نعمت‌الله کریمی |

| شماره |           | پست       | بازیکن                    |
| ----- | --------- | --------- | ------------------------- |
| ۱۸    | افغانستان | مهاجم     | رومان حمیدی               |
| ۱۹    | افغانستان | مهاجم     | حبیب‌الله هوتک             |
| ۲۰    | افغانستان | مدافع     | خلیل تاجیک                |
| ۲۸    | افغانستان | مهاجم     | فرهاد علیزاده             |
| ۳۱    | ساحل عاج  | هافبک     | آرماند باژه               |
| ۴۴    | افغانستان | مدافع     | امان‌الله سرداری (کاپیتان) |
| ۴۵    | افغانستان | دروازه‌بان | حسن کوشانی                |
| ۷۷    | افغانستان | هافبک     | عبید عمری                 |
| ۹۹    | غنا       | مهاجم     | امانوئل یاگر              |
| -     | افغانستان | هافبک     | امید رجبی                 |

## افتخارات

### داخلی
- لیگ قهرمانان افغانستان
  -  قهرمان(۱): ۰۴–۱۴۰۳
  -  نایب قهرمان (۱): ۱۴۰۱

## تاریخچه داخلی
راهنما
      قهرمان
      دوم
      سوم
| فصل     | لیگ | لیگ        | لیگ        | لیگ        | لیگ        | لیگ        | لیگ        | جام        | یادداشت    |
| فصل     | بخش | جایگاه     | بازی       | برد        | مساوی      | باخت       | امتیاز     | جام        | یادداشت    |
| ------- | --- | ---------- | ---------- | ---------- | ---------- | ---------- | ---------- | ---------- | ---------- |
| ۱۴۰۱    | I   | دوم        | ۱۱         | ۸          | ۳          | ۰          | ۲۷         |            |            |
| ۱۴۰۲    | I   | برگزار نشد | برگزار نشد | برگزار نشد | برگزار نشد | برگزار نشد | برگزار نشد | برگزار نشد | برگزار نشد |
| ۱۴۰۳    | I   | سوم        | ۱۱         | ۸          | ۱          | ۲          | ۲۵         |            |            |
| ۰۴–۱۴۰۳ | I   | نخست       | ۱۱         | ۱۰         | ۱          | ۰          | ۳۱         |            |            |

## تاریخچه بین‌المللی
امتیازها و نتایج نخست تعداد گل‌های ابومسلم را نشان می‌دهد.
| سال     | رقابت         | دور          | باشگاه | تاریخ برگزاری | محل برگزاری                        | نتیجه |
| ------- | ------------- | ------------ | ------ | ------------- | ---------------------------------- | ----- |
| ۲۶–۲۰۲۵ | چلنج لیگ آسیا | مرحله پلی آف | پارو   | ۱۲ اوت ۲۰۲۵   | ورزشگاه چانگلیمیتانگ، تیمفو، بوتان | ۰–۱   |

title: باشگاه فوتبال ابومسلم فراه

wikitext:
{{اشتباه نشود|باشگاه فوتبال ابومسلم خراسان}}
'''باشگاه فوتبال ابومسلم فراه''' یک باشگاه حرفه‌ای [[فوتبال]] [[افغانستان]] از [[ولایت فراه|فراه]] است که در حال حاضر در [[لیگ قهرمانان افغانستان]] بازی می‌کند.

{{Infobox football club
| clubname = ابومسلم فراه
| image =
| image_size = 300px
| fullname = باشگاه فوتبال ابومسلم فراه
| short name =ابومسلم
| nickname =سربازان قلعه فریدون
| founded = {{Start date and age|df=yes|1967}}
| ground = مختلف
| capacity =
| chrtitle = رئیس
| chairman =عبدالحمید شریفی
| league = [[لیگ قهرمانان افغانستان]]
| season =[[لیگ قهرمانان افغانستان ۰۴–۱۴۰۳|۰۴–۱۴۰۳]]
| position =قهرمان
| current =لیگ قهرمانان افغانستان ۰۴–۱۴۰۳
| pattern_la1 =
| pattern_b1 = _redhorizontal
| pattern_ra1 =
| pattern_sh1 =
| pattern_so1 =
| leftarm1 = ۰۰۰۰۰۰
| body1 = ۰۰۰۰۰۰
| rightarm1 = ۰۰۰۰۰۰
| shorts1 = ۰۰۰۰۰۰
| socks1 = ۰۰۰۰۰۰
| pattern_la2 =
| pattern_b2 =
| pattern_ra2 =
| pattern_sh2 =
| pattern_so2 =
| leftarm2 = FFFFFF
| body2 = FFFFFF
| rightarm2 = FFFFFF
| shorts2 = FFFFFF
| socks2 = FFFFFF
| website = {{URL|https://abumuslimfarahfc.com/}}
|manager=فرناندو سانتیاگو وارلا}}

== تاریخچه ==
این باشگاه در سال ۱۳۴۵ تأسیس شد.<ref>{{Cite web |title=Facebook |url=https://www.facebook.com/AbuMuslimFC/ |access-date=2024-02-08 |website=www.facebook.com}}</ref> در سال ۱۳۹۹، آنها در [[لیگ قهرمانان افغانستان]] بازسازی شده شرکت کردند.<ref name=":02">{{Cite web |title=Afghanistan – List of Champions |url=https://www.rsssf.org/tablesa/afghchamp.html |access-date=2024-02-02 |website=www.rsssf.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Afghanistan 2021 |url=https://www.rsssf.org/tablesa/afgh2021.html |access-date=2024-02-08 |website=www.rsssf.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=Football: Afghanistan Champions League Kicks Off in Kabul |url=https://tolonews.com/sport-170967 |access-date=2024-02-02 |website=TOLOnews |language=en}}</ref>

در فصل ۱۴۰۱،<ref>{{Cite web |date=2021-03-28 |title=Kabul beats Laghman in Afghanistan football champions league |url=https://thekabultimes.com/kabul-beats-laghman-in-afghanistan-football-champions-league/ |access-date=2024-02-08 |language=en}}</ref> این باشگاه با ۴ امتیاز کمتر بعد از [[باشگاه فوتبال اتک انرژی|اتک انرژی]] دوم شد. این یکی از دو باشگاهی بود که بدون هیچ شکستی لیگ را به پایان رساندند.<ref>{{Cite web |title=Afghanistan 2022 |url=https://www.rsssf.org/tablesa/afgh2022.html |access-date=2024-02-08 |website=www.rsssf.org}}</ref><ref>{{Cite news |last=Ahmed |first=Faiz |date=20 December 2023 |title=Pakistan Footballer Set to Join Afghanistan Football Club |url=https://propakistani.pk/2023/12/20/pakistan-footballer-set-to-join-afghanistan-football-club/amp/ |work=ProPakistani}}</ref><ref>{{Cite news |last=Ahmed |first=Faiz |date=28 December 2023 |title=Pakistan's Shayak Dost Officially Signs for Abu Muslim FC in Afghanistan Premier League |url=https://propakistani.pk/2023/12/28/pakistans-shayak-dost-officially-signs-for-abu-muslim-fc-in-afghanistan-premier-league/amp/ |work=ProPakistani}}</ref><ref>{{Cite news |last=Alexander |first=Shayan Obaid |date=2 February 2024 |title=Pakistan's Star Defender Abdullah Shah Joins Afghan Champions League |url=https://propakistani.pk/2024/02/02/pakistans-star-defender-abdullah-shah-joins-afghan-champions-league/amp/ |work=ProPakistani}}</ref> در جریان بازی‌های [[لیگ قهرمانان افغانستان|لیگ قهرمانان]]، تیم‌های [[باشگاه فوتبال اتک انرژی|اتک انرژی]] و ابومسلم به مصاف یکدیگر رفتند که این دیدار با نتیجه ۱–۱ به پایان رسید.<ref>{{Cite web |last=Jafari |first=Shir Ali |date=2022-12-06 |title=Attack Energy's Football Team Won the Afghanistan Champions League The Killid Group |url=https://tkg.af/english/2022/12/06/attack-energys-football-team-won-the-afghanistan-champions-league/ |access-date=2024-02-08 |website=The Killid Group |language=en}}</ref>

این تیم در [[لیگ قهرمانان افغانستان ۰۴–۱۴۰۳|فصل چهارم لیگ قهرمانان افغانستان]] قهرمان شد.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=لیگ قهرمانان افغانستان؛ ابومسلم فراه قهرمان شد|نشانی=https://iraf.ir/46958/sport/لیگ-قهرمانان-افغانستان؛-ابومسلم-فراه/|وبگاه=پایگاه خبری تحلیلی ایراف|تاریخ=2025-01-07|بازبینی=2025-01-07|کد زبان=fa-IR|نام=|نام خانوادگی=}}</ref>

== بازیکنان ==
{{به‌روزرسانی شده|''۲ اردیبهشت ۱۴۰۴''<ref>{{Cite web |title=Abu Muslim FC - Soccer - Team Profile - Results, fixtures, squad, statistics - Global Sports Archive |url=https://globalsportsarchive.com/team/soccer/abu-muslim-fc/61588/ |access-date=2025-04-22 |website=globalsportsarchive.com}}</ref>}}
{{Fs start}}
{{Fs player|no=۱|nat=AFG|pos=GK|name=[[گلالی رحیمی]]}}
{{Fs player|no=۲|nat=AFG|pos=DF|name=[[سیر سادات]]}}
{{Fs player|no=۳|nat=PAK|pos=DF|name=[[سعید خان]]}}
{{Fs player|no=۵|nat=AFG|pos=DF|name=[[محبوب حنیفی]]}}
{{Fs player|no=۶|nat=AFG|pos=MF|name=[[سمیر سمندری]]}}
{{Fs player|no=۹|nat=AFG|pos=FW|name=[[سهراب افغان]]}}
{{Fs player|no=۱۰|nat=AFG|pos=FW|name=[[جبار شرزه]]}}
{{Fs player|no=۱۱|nat=AFG|pos=MF|name=[[حامد امیری (بازیکن فوتبال)|حامد امیری]]}}
{{Fs player|no=۱۳|nat=PAK|pos=FW|name=[[فریدالله]]}}
{{Fs player|no=۱۷|nat=AFG|pos=FW|name=[[نعمت‌الله کریمی]]}}
{{Fs mid}}
{{Fs player|no=۱۸|nat=AFG|pos=FW|name=[[رومان حمیدی]]}}
{{Fs player|no=۱۹|nat=AFG|pos=FW|name=[[حبیب‌الله هوتک]]}}
{{Fs player|no=۲۰|nat=AFG|pos=DF|name=[[خلیل تاجیک]]}}
{{Fs player|no=۲۸|nat=AFG|pos=FW|name=[[فرهاد علیزاده]]}}
{{Fs player|no=۳۱|nat=CIV|pos=MF|name=[[باژه آزماند|آرماند باژه]]}}
{{Fs player|no=۴۴|nat=AFG|pos=DF|name=[[امان‌الله سرداری]]|other=[[کاپیتان (فوتبال)|کاپیتان]]}}
{{Fs player|no=۴۵|nat=AFG|pos=GK|name=[[حسن کوشانی]]}}
{{Fs player|no=۷۷|nat=AFG|pos=MF|name=[[عبید عمری]]}}
{{Fs player|no=۹۹|nat=GHA|pos=FW|name=[[امانوئل یاگر]]}}
{{Fs player|no=-|nat=AFG|pos=MF|name=[[امید رجبی]]}}
{{Fs end}}

== افتخارات ==
=== داخلی ===
* '''[[لیگ قهرمانان افغانستان]]'''
** {{gold1}} '''قهرمان'''(۱): [[لیگ قهرمانان افغانستان ۰۴–۱۴۰۳|۰۴–۱۴۰۳]]
** {{silver2}} نایب قهرمان (۱): [[لیگ قهرمانان افغانستان ۱۴۰۱|۱۴۰۱]]

== تاریخچه داخلی ==
;راهنما
{{legend2|#FFD700|قهرمان|border=1px solid #AAAAAA}}
{{legend2|#C0C0C0|دوم|border=1px solid #AAAAAA}}
{{legend2|#CD853F|سوم|border=1px solid #AAAAAA}}
{|class="wikitable"
|- style="background:#d92121;"
! rowspan="2"! style="background:#FFFFFF; color:#000000; border:2px solid #20BD16;" scope="col"| فصل
! colspan="7"! style="background:#FFFFFF; color:#000000; border:2px solid #20BD16;" scope="col"| لیگ
! rowspan="2"! style="background:#FFFFFF; color:#000000; border:2px solid #20BD16;" scope="col"| جام
! rowspan="2"! style="background:#FFFFFF; color:#000000; border:2px solid #20BD16;" scope="col"| یادداشت
|-
! style="background:#FFFFFF; color:#000000;border:2px solid #20BD16;" scope="col"|بخش
! style="background:#FFFFFF; color:#000000;border:2px solid #20BD16;" scope="col"|جایگاه
! style="background:#FFFFFF; color:#000000;border:2px solid #20BD16;" scope="col"|بازی
! style="background:#FFFFFF; color:#000000;border:2px solid #20BD16;" scope="col"|برد
! style="background:#FFFFFF; color:#000000;border:2px solid #20BD16;" scope="col"|مساوی
! style="background:#FFFFFF; color:#000000;border:2px solid #20BD16;" scope="col"|باخت
! style="background:#FFFFFF; color:#000000;border:2px solid #20BD16;" scope="col"|امتیاز
|-
|align=center|[[لیگ قهرمانان افغانستان ۱۴۰۱|۱۴۰۱]]<ref name="Afghanistan 2022"/>
| rowspan="4" align="center" |[[لیگ قهرمانان افغانستان|I]]
|bgcolor="#C0C0C0"|{{center|دوم}}
|align=center|۱۱
|align=center|۸
|align=center|۳
|align=center|۰
|align=center|۲۷
|align=center|
|align=center|
|-
|۱۴۰۲
| colspan="8" |{{وسط چین}}''برگزار نشد''
|-
|align=center|[[لیگ قهرمانان افغانستان ۱۴۰۳|۱۴۰۳]]
|bgcolor="#CD853F"|{{center|سوم}}
|align=center|۱۱
|align=center|۸
|align=center|۱
|align=center|۲
|align=center|۲۵
|align=center|
|
|-
|align=center|[[لیگ قهرمانان افغانستان ۰۴–۱۴۰۳|۰۴–۱۴۰۳]]
|bgcolor="#FFD700"|{{center|نخست}}
|align=center|۱۱
|align=center|۱۰
|align=center|۱
|align=center|۰
|align=center|۳۱
|
|
|}

== تاریخچه بین‌المللی ==
: ''امتیازها و نتایج نخست تعداد گل‌های ابومسلم را نشان می‌دهد.''

{| class="wikitable" style="text-align:center"
! style="background:; color:; border:2px solid ;"| سال
! style="background:; color:; border:2px solid ;"| رقابت
! style="background:; color:; border:2px solid ;"| دور
! style="background:; color:; border:2px solid ;"| باشگاه
! style="background:; color:; border:2px solid ;"| تاریخ برگزاری
! style="background:; color:; border:2px solid ;"| محل برگزاری
! style="background:; color:; border:2px solid ;"| نتیجه
|-
|[[چلنج لیگ آسیا ۲۶–۲۰۲۵|۲۶–۲۰۲۵]]
|[[چلنج لیگ آسیا]]
|[[چلنج لیگ آسیا ۲۶–۲۰۲۵#مرحله مقدماتی|مرحله پلی آف]]
|{{fbaicon|BHU}} [[باشگاه فوتبال پارو|پارو]]
| ۱۲ اوت ۲۰۲۵
|[[ورزشگاه چانگلیمیتانگ]]، [[تیمفو]]، [[بوتان]]
|۰–۱
|}

== منابع ==
{{پانویس}}

== پیوند به بیرون ==
* {{Facebook|AbuMuslimFC}}
* {{Instagram|abumuslimfc}}
* [https://globalsportsarchive.com/team/soccer/abu-muslim-fc/61588/ Abu Muslim FC] در آرشیو جهانی ورزش

[[رده:باشگاه‌های فوتبال افغانستان]]
[[رده:فوتبال در افغانستان]]
[[رده:فوتبال]]

title: ابومسلم فراه

نام کامل: باشگاه فوتبال ابومسلم فراه

لقب(ها): سربازان قلعه فریدون

نام غیررسمی: ابومسلم

تاریخ بنیانگذاری: ۱۹۶۷

زمینِ بازی: مختلف

رئیس: عبدالحمید شریفی

سرمربی: فرناندو سانتیاگو وارلا

لیگ: لیگ قهرمانان افغانستان

قهرمان

رنگهای خانگی: رنگ‌های مهمان


text:
# موسوی (نام)
موسوی نام نوادگان و سادات منسوب به امام هفتم شیعیان، موسی کاظم است.
تعداد زیادی از سادات موسوی در عراق زندگی می‌کنند و هم‌چنین شاخه‌های بزرگی از این خاندان ساکن ایران، افغانستان، لبنان، مصر، بحرین و عربستان سعودی هستند. سادات موسوی نسب خود را به فرزندان موسی کاظم می‌رسانند. سلسلهٔ صفوی نیز از نوادگان موسی کاظم بودند.

## افراد
- سید رضی، گردآورنده نهج البلاغه
- سید مرتضی معروف علم الهدی
- سید محمدتقی غضنفری
- سید روح‌الله خمینی، رهبر انقلاب اسلامی ایران
- میرحسین موسوی، نخست‌وزیر ایران
- سید حسن خمینی، نوه سید روح‌الله خمینی
- سید موسی صدر
- سید محمدباقر صدر
- سید مقتدی صدر
- سید صدرالدین صدر
- رسول صدر عاملی
- سید محمدعلی جمال‌زاده
- سید جمال‌الدین واعظ
- سید عبدالکریم موسوی اردبیلی، از مراجع تقلید شیعه
- سید محمدکاظم موسوی، رهبر حزب ملل اسلامی
- سید محمد موسوی خوئینی‌ها، دبیر مجمع روحانیون مبارز
- سید رضا زنجانی، رهبر نهضت مقاومت ملی
- سید عباس موسوی (روحانی)، دبیرکل حزب‌الله لبنان
- عبدالحسین شرف‌الدین موسوی
- سید مجتبی نواب صفوی، بنیان‌گذار تشکیلات مسلحانه فدائیان اسلام
- سید موسی شبیری، از مراجع تقلید شیعه
- سید محسن موسوی تبریزی، نمایندهٔ مجلس خبرگان رهبری
- سید محمد نوربخش خراسانی، مؤسس طریقه نوربخشیه
- اسماعیل نواب صفا، شاعر و ترانه‌سرا
- علی موسوی گرمارودی، شاعر معاصر
- سید مهدی موسوی، شاعر پُست مدرن
- گراناز موسوی، شاعر و فیلمساز
- حسام نواب صفوی، بازیگر
- سید یحیی صفوی، فرمانده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی
- شاهان صفوی

title: موسوی (نام)

wikitext:
'''موسوی''' نام نوادگان و سادات منسوب به امام هفتم [[شیعیان]]، [[موسی کاظم]] است.

تعداد زیادی از [[سادات موسوی]] در [[عراق]] زندگی می‌کنند و هم‌چنین شاخه‌های بزرگی از این خاندان ساکن [[ایران]]، [[افغانستان]]، [[لبنان]]، [[مصر]]، [[بحرین]] و [[عربستان سعودی]] هستند. سادات موسوی نسب خود را به فرزندان [[موسی کاظم]] می‌رسانند. سلسلهٔ [[صفویان|صفوی]] نیز از نوادگان [[موسی کاظم]] بودند.

== افراد ==
* [[سید رضی]]، گردآورنده [[نهج البلاغه]]
* [[سید مرتضی|سید مرتضی معروف علم الهدی]]
* [[سید محمدتقی غضنفری]]
* [[سید روح‌الله خمینی]]، رهبر [[انقلاب اسلامی ایران]]
* [[میرحسین موسوی]]، نخست‌وزیر ایران
* [[سید حسن خمینی]]، نوه سید روح‌الله خمینی
* [[موسی صدر|سید موسی صدر]]
* [[سید محمدباقر صدر]]
* [[مقتدی صدر|سید مقتدی صدر]]
* [[سید صدرالدین صدر]]
* [[رسول صدر عاملی]]
* [[محمدعلی جمال‌زاده|سید محمدعلی جمال‌زاده]]
* [[سید جمال‌الدین واعظ]]
* [[سید عبدالکریم موسوی اردبیلی]]، از [[مرجع تقلید|مراجع تقلید]] شیعه
* [[سید محمدکاظم موسوی بجنوردی|سید محمدکاظم موسوی]]، رهبر [[حزب ملل اسلامی]]
* [[محمد موسوی خوئینی‌ها|سید محمد موسوی خوئینی‌ها]]، دبیر [[مجمع روحانیون مبارز]]
* [[سید رضا زنجانی]]، رهبر [[نهضت مقاومت ملی]]
* [[سید عباس موسوی (روحانی)]]، دبیرکل [[حزب‌الله لبنان]]
* [[عبدالحسین شرف‌الدین موسوی]]
* [[سید مجتبی نواب صفوی]]، بنیان‌گذار تشکیلات مسلحانه [[فدائیان اسلام]]
* [[سید موسی شبیری زنجانی|سید موسی شبیری]]، از مراجع تقلید شیعه
* [[محسن موسوی تبریزی|سید محسن موسوی تبریزی]]، نمایندهٔ [[مجلس خبرگان رهبری]]
* [[سید محمد نوربخش خراسانی]]، مؤسس طریقه نوربخشیه
* [[اسماعیل نواب صفا]]، [[شاعر]] و ترانه‌سرا
* [[علی موسوی گرمارودی]]، شاعر معاصر
* [[سید مهدی موسوی]]، شاعر پُست مدرن
* [[گراناز موسوی]]، شاعر و فیلمساز
* [[حسام نواب صفوی]]، بازیگر
* [[سید یحیی صفوی]]، فرمانده [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]
* [[فهرست شاهان صفوی|شاهان صفوی]]

== منابع ==
{{پانویس}}
* شیخ صفی و تبارش، [[احمد کسروی]]

[[رده:خاندان موسوی|خاندان موسوی]]
[[رده:خاندان‌های ایرانی]]
[[رده:خاندان‌های عربی]]
[[رده:خاندان‌های لبنان]]
[[رده:نام‌های خانوادگی]]
[[رده:نام‌های عربی]]
[[رده:هاشمیان]]


text:
# هواپیمایی یمن
هواپیمایی یمن، (به عربی: الخطوط الجوية اليمنية) شرکت هواپیمایی حامل پرچم یمن است، که در سال ۱۹۶۲ تأسیس شد و در حال حاضر روزانه به ۳۵ مقصد، در خاورمیانه، آفریقا و اروپا پروازهای مستقیم دارد.
دفتر مرکزی شرکت هواپیمایی یمن در شهر صنعا، یمن قرار دارد و فرودگاه بین‌المللی صنعا، قطب این شرکت هواپیمایی به‌شمار می‌آید. شرکت هواپیمایی یمن در حال حاضر در ناوگان هوایی خود، دارای ۱۳ فروند هواپیمای جت مسافربری می‌باشد.

title: هواپیمایی یمن

wikitext:
{{Infobox Airline
|airline = هواپیمایی یمن
|logo = Yemenialogo.png
|logo_size = 175
|fleet_size = ۱۳
|destinations = ۳۵
|IATA = IY
|ICAO = IYE
|callsign = YEMENI
|parent = [[یمن|دولت یمن]]
|founded = ۱۹۶۲
|headquarters =[[صنعا]]، [[یمن]]
|key_people = حمد مسعود العلوانی{{سخ}}<small>([[رییس هیئت مدیره]] و [[مدیر عامل اجرایی]])<ref name="history">{{cite web |url=http://yemenia.com/DisplaySectionDetail.aspx?ID=85 |title=History of the airline |publisher=Yemenia.com |accessdate=2013-01-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140517121731/http://yemenia.com/DisplaySectionDetail.aspx?ID=85 |archivedate=۱۷ مه ۲۰۱۴ |dead-url=yes }}</ref>
|hubs =[[فرودگاه بین‌المللی صنعا]]
|focus_cities =<div>
* [[فرودگاه بین‌المللی عدن]]
* [[فرودگاه بین‌المللی دبی]]
|lounge =
|alliance =

|website = [http://www.yemenia.com/ yemenia.com]
}}

[[پرونده:Yemenia Boeing 737-800 KvW.jpg|280px|بندانگشتی|چپ|هواپیمای [[بوئینگ ۷۳۷]] متعلق به یمنیه]]

'''هواپیمایی یمن'''، {{به عربی|الخطوط الجوية اليمنية}} [[شرکت هواپیمایی]] [[حامل پرچم]] [[یمن]] است، که در سال ۱۹۶۲ تأسیس شد و در حال حاضر روزانه به ۳۵ مقصد، در [[خاورمیانه]]، [[آفریقا]] و [[اروپا]] پروازهای مستقیم دارد.

دفتر مرکزی شرکت هواپیمایی یمن در شهر [[صنعا]]، [[یمن]] قرار دارد و [[فرودگاه بین‌المللی صنعا]]، [[قطب شرکت هواپیمایی|قطب این شرکت هواپیمایی]] به‌شمار می‌آید. شرکت هواپیمایی یمن در حال حاضر در ناوگان هوایی خود، دارای ۱۳ فروند هواپیمای جت مسافربری می‌باشد.

== منابع ==
{{پانویس|چپ‌چین=بله}}
* {{یادکرد-ویکی
|پیوند = http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Yemenia&oldid=604167624
|عنوان = Yemenia
|زبان = انگلیسی
|بازیابی = ۲۱ مه ۲۰۱۴}}

== پیوند به بیرون ==
* [https://web.archive.org/web/20190803131249/https://yemenia.com/ وب‌گاه رسمی شرکت یمنیه]

{{اعضای یاتا}}

[[رده:خطوط هوایی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۶۲ (میلادی)]]
[[رده:خطوط هوایی دولتی]]
[[رده:شرکت‌های عضو یاتا]]
[[رده:شرکت‌های هواپیمایی یمن]]

title: هواپیمایی یمن

IATA: ICAO · Callsign

IY: IYE · YEMENI

بنیانگذاری: ۱۹۶۲

قطبها: فرودگاه بین‌المللی صنعا

شهرهای کانونی: - فرودگاه بین‌المللی عدن - فرودگاه بین‌المللی دبی

اندازه ناوگان: ۱۳

مقصدها: ۳۵

شرکت مادر: دولت یمن

ستاد: صنعا، یمن

افراد کلیدی: حمد مسعود العلوانی · (رییس هیئت مدیره و مدیر عامل اجرایی)


text:
# امیدون (داکوتای شمالی)
امیدون(به انگلیسی: Amidon) شهری در ایالت داکوتای شمالی کشور ایالات متحده آمریکا است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۲۰ نفر بوده‌است.

title: امیدون (داکوتای شمالی)

wikitext:
{{Infobox settlement
|official_name            = Amidon, North Dakota
|settlement_type          = [[شهر]]
|nickname                 =
|motto                    =
|established_title        = Founded
|established_date         = 1910

<!-- Images -->
|image_skyline            = Slope County Courthouse.jpg
|imagesize                =
|image_caption            = [[Original Slope County Courthouse]] in Amidon
|image_flag               =
|image_seal               =

<!-- Maps -->
|image_map                = ND Slope County Amidon.svg
|mapsize                  = 250px
|map_caption              = Location of Amidon, North Dakota
|image_map1               =
|mapsize1                 =
|map_caption1             =

<!-- Location -->
|subdivision_type         = [[فهرست کشورهای مستقل|کشور]]
|subdivision_name         = [[ایالات متحده آمریکا]]
|subdivision_type1        = [[تقسیمات سیاسی ایالات متحده آمریکا|State]]
|subdivision_name1        = [[داکوتای شمالی]]
|subdivision_type2        = [[List of counties in North Dakota|شهرستان]]
|subdivision_name2        = [[Slope County, North Dakota|Slope]]

<!-- Government -->
|government_footnotes     =
|government_type          =
|leader_title             =
|leader_name              =
|leader_title1            =
|leader_name1             =

<!-- Area -->
|unit_pref                = Imperial
|area_footnotes           = <ref name="Gazetteer files">{{cite web|title=US Gazetteer files 2010|url=http://www.census.gov/geo/www/gazetteer/files/Gaz_places_national.txt|publisher=[[United States Census Bureau]]|accessdate=2012-06-14|archiveurl=https://www.webcitation.org/699nOulzi?url=http://www.census.gov/geo/www/gazetteer/files/Gaz_places_national.txt|archivedate=۱۴ ژوئیه ۲۰۱۲|dead-url=yes}}</ref><!-- تکمیل یادکرد توسط ربات از ویکی انگلیسی -->
|area_magnitude =
|area_total_km2 = 1.66
|area_land_km2 = 1.66
|area_water_km2 = 0
|area_total_sq_mi = 0.64
|area_land_sq_mi = 0.64
|area_water_sq_mi = 0

<!-- Population -->
|population_as_of = [[سرشماری ۲۰۱۰ ایالات متحده امریکا|2010]]
|population_est = 20
|pop_est_as_of = 2011<ref name="2011 Pop Estimate">{{cite web|title=Population Estimates|url=http://www.census.gov/popest/data/cities/totals/2011/files/SUB-EST2011-IP.csv|publisher={{URL|1=http://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Census_Bureau|2=United States Census Bureau}}|accessdate=2013-01-04|archiveurl=https://www.webcitation.org/6AlvF8mFg?url=http://www.census.gov/popest/data/cities/totals/2011/files/SUB-EST2011-IP.csv|archivedate=۱۸ سپتامبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}</ref>
|population_footnotes = <ref name="FactFinder">{{cite web|title=American FactFinder|url=http://factfinder2.census.gov/faces/nav/jsf/pages/index.xhtml|publisher=[[اداره آمار آمریکا|United States Census Bureau]]|accessdate=2012-06-14}}</ref><!-- تکمیل یادکرد توسط ربات از ویکی انگلیسی -->
|population_total = 20
|population_density_km2 = 12.1
|population_density_sq_mi = 31.3

<!-- General information -->
|timezone = [[Mountain Time Zone|Mountain (MST)]]
|utc_offset = -7
|timezone_DST = MDT
|utc_offset_DST = -6
|elevation_footnotes =
|elevation_m = 885
|elevation_ft = 2904
| مختصات = {{coord|46|28|59|N|103|19|20|W|display=inline,title}}
<!-- Area/postal codes & others -->
|postal_code_type = [[زیپ‌کد]]
|postal_code = 58620
|area_code = [[Area code 701|701]]
|blank_name = [[Federal Information Processing Standard|FIPS code]]
|blank_info = 38-02060{{GR|2}}
|blank1_name = [[سامانه اطلاعات نام‌های جغرافیایی|GNIS]] feature ID
|blank1_info = 1034682{{GR|3}}
|website =
|footnotes =
}}
'''امیدون'''{{انگلیسی|Amidon}} شهری در [[ایالت داکوتای شمالی]] کشور [[ایالات متحده آمریکا]] است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۲۰ نفر بوده‌است.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=North Dakota|نشانی=http://factfinder2.census.gov/faces/nav/jsf/pages/index.xhtml|ناشر=factfinder2.census.gov|تاریخ بازبینی=29 Jan 2013|کد زبان=en}}</ref>

== جستارهای وابسته ==
* [[فهرست شهرهای داکوتای شمالی]]

== منابع ==
{{پانویس|چپ‌چین=بله}}

{{داکوتای شمالی-خرد}}

[[رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۱۰ (میلادی) در ایالات متحده آمریکا]]
[[رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۱۰ (میلادی) در داکوتای شمالی]]
[[رده:شهرهای داکوتای شمالی]]
[[رده:شهرهای شهرستان اسلوپ (داکوتای شمالی)]]
[[رده:مرکز شهرستان در داکوتای شمالی]]
[[رده:مناطق مسکونی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۱۱ (میلادی)]]

title: Amidon, North Dakota

State: داکوتای شمالی

شهرستان: Slope

title: مساحت

• کل: ۰٫۶۴ مایل مربع (۱٫۶۶ کیلومتر مربع)

• خشکی: ۰٫۶۴ مایل مربع (۱٫۶۶ کیلومتر مربع)

• آب: ۰ مایل مربع (۰ کیلومتر مربع)

ارتفاع: ۲۹۰۴ فوت (۸۸۵ متر)

title: جمعیت (2010)

• کل: ۲۰

• برآورد (2011): ۲۰

• تراکم: ۳۱٫۳/مایل مربع (۱۲٫۱/کیلومتر مربع)

منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۷ (Mountain (MST))

• تابستانی (DST): یوتی‌سی -۶ (MDT)