text:
# طرح احیای دریاچه جازموریان با انتقال آب از دریای عمان
طرح احیای دریاچه جازموریان با انتقال آب دریای عمان، طرحی برای احیای دریاچه/تالاب جازموریان و تأمین نیاز آبی مردم این حوضه آبریز است که شامل انتقال آب دریای عمان به وسیله تونل یا کانال به هامون جازموریان و احیای این دریاچه تا حداکثر ارتفاع تاریخی آن در تراز ۴۰۰ متری از سطح دریا و حجم ۱۵۸ میلیارد متر مکعب آب و بازگرداندن آب شور اشباع شده در کف دریاچه به دریای عمان یا به چاه ژرف متصل به دریا برای کنترل میزان شوری است. متولی احیای این دریاچه کارگروه احیای دریاچه جازموریان است. سُفره آب زیرزمینی در محدوده پهنه هامون جازموریان دارای آب شور می‌باشد؛ در نتیجه در محدوده پهنه برداشتی از آب زیرزمینی برای شرب یا کشاورزی انجام نمی‌شود. حوضهٔ آبریز جازموریان از شمال توسط کوه شاه، کوه بزمان و جبال بارز از حوضهٔ آبریز کویر لوت و از جنوب توسط بلندی‌های بشاگرد از حوضهٔ آبریز دریای عمان و خلیج فارس جدا می‌شود.

## مشخصات
طرح احیای دریاچه جازموریان با انتقال آب دریای عمان به منظور استفاده از موقعیت جغرافیایی ویژه کفه جازموریان در محصور بودن بین کوهستان‌ها و جهت جریان‌های هوای مرطوب در آن است تا در نتیجه احیای این پهنه آبی، کاهش قابل توجه دما و افزایش رطوبت نسبی در این حوضه آبریز رخ دهد و به مثبت شدن بیلان منابع آب به صورت طبیعی در این حوضه بیانجامد و به افزایش بارش‌ها در حوضه‌های مجاور نیز کمک کند. کاهش دما در این حوضه آبریز منجر به سه اثر بر الگوهای بارشی می‌شود که مورد اول تسهیل به اشباع رسیدن و تعدیل دمای هوای مرطوب سامانه‌های بارشی وارد شده به این حوضه آبریز و افزایش شدت بارش‌ها و احتمال رخ آن‌هاست. اثر دوم تغییرات میکروکلیمای هوای مستقر روی دریاچه، افزایش احتمال استقرار سامانه هوای با دمای کمتر و کم فشار حرارتی نسبت به مناطق مجاور بر روی این دریاچه و جذب بهتر سامانه‌های بارشی و هوای مرطوب دریای جنوب به سمت این حوضه آبریز است. اثر سوم افزاینده بارش‌ها، ایجاد امکان بارشِ اثر دریاچه‌ای و دریایی در این حوضه آبریز با توجه به ورود عمده سامانه‌های بارشی از مناطق گرمسیر جنوب غربی و شرقی و محصور بودن این دریاچه با کوهستان‌های بلند، به خصوص در شمال است. این سه اثر افزاینده بارش‌ها با آبگیری دوباره دریاچه جازموریان، سالانه به صورت طبیعی میلیاردها متر مکعب آب شیرین جدید در این منطقه تولید می‌شود و به مثبت شدن بیلان منابع آب و احیای دریاچه جازموریان می‌انجامد.
از اثرات جانبی طرح، کاهش نرخ تبخیر آب‌های شیرین موجود در این حوضه آبریز، تعدیل دمای سایر مناطق فلات مرکزی ایران، کاهش نرخ تبخیر در این حوضه آبریز و محدود شدن اثرات گرمایش جهانی بر این منطقه است. همچنین استفاده از آب شور دریاچه برای تأمین ارزان نیاز آبی صنایع معدنی و نیروگاهی منطقه و شکل‌گیری اقتصاد مبتنی بر آبزی‌پروری و گردشگری در حوضه آبریز جازموریان مهیا می‌گردد.
مسیر جریان‌های هوای مرطوب در کفه جازموریان در بیشتر مواقع سال (بهار، تابستان و پاییز) از سمت جنوب شرقی، جنوب و جنوب غربی به روی کفه و از آنجا به سمت ارتفاعات رشته کوه جبال بارز و در ادامه به سمت سایر مناطق و ارتفاعات فلات مرکزی ایران است. دریاچه جازموریان در زمان پرآبی تغذیه کننده رطوبت برای مناطق اطراف در این حوضه آبریز بوده است ولی با خشک شدن این کفه باتلاقی، میزان رطوبت روی این کفه از مناطق اطراف مثل شهر ایرانهشر، کهنوج و جیرفت کمتر بوده و دما بالاتر است.
روش‌ها و مسیرهای مختلفی برای اجرای این طرح ارائه شده است. برخی احیای دریاچه جازموریان را در قالب طرح‌های جامع تری مثل طرح احیای دریاچه‌های فلات مرکزی ایران یا طرح انتقال آب به فلات مرکزی بررسی کرده‌اند.

## اهداف طرح
با احیای دریاچه جازموریان میزان دما و رطوبت نسبی در منطقه تا حد زیادی کنترل خواهد شد. احیای دریاچه جازموریان به چند طریق باعث افزایش چشمگیر بارش‌ها و تولید طبیعی آب شیرین جدید در حوضه آبریز جازموریان و فلات مرکزی ایران خواهد شد. نتایج مطلوب احیای دریاچه جازموریان در حداکثر حجم آن در ارتفاع ۴۰۰ متری از سطح دریا که اهداف طرح احیای دریاچه جازموریان است به صورت زیر می‌باشد:
1. احیای دریاچه خشک شده برای احیای محیط زیست حوضه آبریز هامون جازموریان؛
2. تزریق رطوبت به حوضه آبریز و استفاده از موقعیت جغرافیایی ویژه هامون برای تولید طبیعی آب شیرین و بارش در ارتفاعات منطقه محصور کننده آن؛ هامون جازموریان از شمال توسط کوه شاه، کوه بزمان و رشته کوه جبال بارز، از شمال غربی توسط رشته کوه زاگرس و از جنوب توسط بلندی‌های بشاگرد توسط کوهستان محصور است و جهت جریان‌های باد عمدتا از جنوب و جنوب غرب به سمت این کفه و از آنجا به سمت شمال و رشته کوه جبال بارز و فلات مرکزی ایران است که در زمستان به دلیل بادهای شمالی و غربی و جنوب غربی جهت باد تغییر می‌کند.
3. کاهش دما در حوضه آبریز جازموریان، به اشباع رسیدن رطوبت هوای منطقه و بارش را تسهیل می‌شود. دلیل اصلی بارش کم جبهه هوای موسمی جنوب شرقی در تابستان در این حوضه آبریز دمای هوا در منطقه و به اشباع نرسیدن رطوبت در ارتفاعات است؛
4. با کاهش دمای هامون جازموریان، جبهه هوای کم فشار نسبت به مناطق اطراف در این منطقه تشکیل شده و رطوبت هوای دریای جنوب و سامانه‌های مرطوب بارشی، بیشتر به این منطقه جذب خواهند شد. دلیل نفوذ جبهه هوای موسمی تابستانه به جنوب شرق ایران، تشکیل جبهه هوای کم‌فشار در غرب پاکستان و جنوب شرق ایران است که علی‌رغم حمل رطوبت زیاد، به دلیل دمای هوای بالا در جنوب شرق ایران و حوضه آبریز هامون جازموریان، منجر به بارش جدی نمی‌شود؛[۱۶]
5. منشأ حدود ۲۵٪ از گرد و خاک در ایران هامون خشک جازموریان می‌باشد و با احیای دریاچه، این مشکل برطرف خواهد شد؛[۱۷]
6. کاهش دما، افزایش محسوس رطوبت منطقه و همچنین کاهش سرعت باد بر روی سطح به واسطه جذب انرژی باد به وسیله پیکره بزرگ آبی دریاچه جازموریان موجب کاهش تبخیر آب سالانه در حوضه آبریز جازموریان شده و آب بیشتری در این منطقه برای طبیعت و انسان در دسترس خواهد بود؛
7. بعد از تشکیل این دریاچه به دلیل مسطح بودن نسبی زمین و عمق کم دریاچه در حاشیه‌ها، امکان کشت آسان میلیون‌ها هکتار جنگل حرا در حاشیه این دریاچه و تشکیل اکوسیستم مناسب برای رشد آبزیان و پرندگان در آن وجود دارد که زمینه ایجاد اقتصاد مبتنی بر پرورش آبزیان و گردشگری را در این دریاچه بسته فراهم می‌کند.

خشک شدن همیشگی تالاب جازموریان موجب از بین رفتن اکوسیستم گیاهی و جانوری منطقه، تغییر بافت گیاهی حاشیه رودخانه هلیل‌رود و تالاب جازموریان شده و ادامه این موضوع موجب نابودی مزارع و درختان، نابودی دام‌ها، پیشروی تپه‌های شنی در شرق استان سیستان و بلوچستان و جنوب کرمان به سمت مناطق مسکونی، زراعی و باغی و ایجاد مشکلات دیگر در منطقه حوضه آبریز جازموریان شده است.

## مشخصات هامون جازموریان
هامون جازموریان یک کفه باتلاقی است که وسعت آن در گذشته دور در فصول پرباران به ۳۳۰۰ کیلومترمربع می‌رسید و به دلیل شرایط اقلیمی ویژه، در بیشتر مواقع سال بخش اعظم آن به کفه نمکی و کفه‌های رسی تبدیل می‌شد. بستر دریاچه از لایه‌های شنی و آهکی و قلوه سنگ ساخته شده است. ورودی آب هامون از رودهای هلیل رود و بمپور شیرین قابل شرب است که عمدتاً به صورت سیلاب وارد دریاچه می‌شود. بنابر دانسته‌های موجود، شوری آب دریاچه جازموریان (قبل از خشک شدن کامل در اواخر دهه ۷۰ شمسی) تا حد فوق اشباع از نمک بوده است. سفره آب زیرزمینی در محدوده پهنه هامون جازموریان دارای آب شور می‌باشد.
با توجه به نسبت مساحت به عمق پایین دریاچه، مساحت دریاچه در هر فصل برای ایجاد شرایط مطلوب دما و رطوبت برای بارش، تا حدی قابل تنظیم خواهد بود.
از دلایل اصلی بارش‌ها در جنوب و جنوب شرق ایران، به خصوص بارش‌های تابستانه، ایجاد سیستم کم فشار در این منطقه نسبت به خلیج فارس و دریای عمان و جذب شدن رطوبت و سامانه‌های بارشی موسمی به جنوب شرق ایران است. ایجاد دریاچه جازموریان و کاهش دمای این حوضه آبریز موجب جذب بیشتر رطوبت دریای جنوب و سامانه‌های بارشی به این منطقه و داخل فلات ایران می‌شود.

## پیگیری‌های مردمی
تاکنون کمپین‌ها، اعلامیه‌ها و کارزارهای مختلف مردمی برای مطالبه احیای دریاچه ارومیه برگزار شده است و در ارديبهشت ۱۴۰۲ کمیته‌ای محلی و مردمی برای پیگیری طرح‌های احیای دریاچه ارومیه تشکیل شد.

## اقتصاد طرح

### درآمدها
درآمدهای ناشی از اجرای این طرح عمدتا از طریق احیای اکوسیستم دریاچه جازموریان در حداکثر حجم آب آن و کل حوضه آبریز دریاچه که به هند ایران معروف است، تأمین ده‌ها میلیارد متر مکعب آب شیرین به صورت طبیعی با کاهش دما و تزریق رطوبت به حوضه آبریز دریاچه جازموریان در ۴ استان جنوبی و شرقی کشور و فراتر از آن در فلات ایران برای تولید ده‌ها میلیارد متر مکعب آب شیرین جدید و همچنین استفاده‌های محلی از دریاچه و ساحل آن است. در صورت ایجاد گرادیان شوری آب در دریاچه سد، امکان شیرین سازی بسیار ارزانتر آب از محل دریاچه نسبت دریا برای انتقال به فلات مرکزی نیز وجود دارد.

### هزینه‌ها
هزینه‌های این طرح به بخش هزینه‌های اولیه و هزینه جاری تقسیم می‌شود.
عمده هزینه اولیه طرح مربوط به ساخت تونل به طول ۹۱ کیلومتر و تأسیسات پمپاژ آب است. برای برآورد کردن هزینه احداث این تونل می‌توان به کارهای مشابه رجوع کرد. یکی از این پروژه‌ها با ابعاد مهندسی قابل قیاس، طرح احداث تونل انتقال آب داهوفانگ در کشور چین است که ۸۵٫۳ کیلومتر طول و ۸ متر قطر داشته و در مقیاس تونل مورد نیاز برای انتقال آب دریا به هامون جازموریان می‌باشد. این تونل بین سال‌های ۲۰۰۶ تا ۲۰۰۹ میلادی با هزینه ۷۵۰ میلیون دلار احداث شد.

## طرح‌های شاخص احیای جازموریان

### علی فراستی و محمود شاهبداغی
این دو محقق هر کدام طرحی مشابه را برای انتقال آب دریای عمان به فلات مرکزی ایران ارائه داده‌اند که احیای تالاب جازموریان بخشی از آن بوده است. در طرح نفر اول این انتقال آب به حوضه آبریز جازموریان با کانال و در طرح نفر دوم با تونلی از زیر بلندی‌های بشاگرد پیشنهاد شده است. بعد از ارائه طرح‌های گوناگون برای احیای دریاچه جازموریان، این دو کارشناس نیز به صورت مشترک با انتشار مقاله‌ای با عنوان «رؤیای دریاچه جازموریان» در تاریخ اول فروردین سال ۱۴۰۳ به بیان طرح مشترک خود برای احیای دریاچه جازموریان با انتقال آب از دریای عمان پرداختند و در آن هر دو روش انتقال آب با تونل و کانال را برای رسیدن به اهداف بررسی کردند.

#### پژوهش حول امکان آبرسانی به جازموریان
احیاء مجددهامون جازموریان و رؤیای تبدیل آن به یک دریاچه زنده برای عده‌ای از شهروندان ایرانی داخل و حارج کشور تبدیل به یک موضوع پژوهشی شده است. اگرچه هزینه احیاء مجدد این دریاچه هنوز قابل محاسبه نیست ولی مشخص است که انتقال آب دریاهای آزاد از منطقه‌ای در جنوب شرقی بندر عباس به این چاله بزرگ اولین گام برای انتقال آب به فلات مرکزی است. برای تحقق این هدف، دو فن آوری شناخته شده (قنات و پمپ آب) پیشنهاد می‌شوند. برای رسیدن به این منظور، قناتی با ارتفاعی پایین‌تر از نقطه‌ای در شرق بندرعباس در دریای عمان یا در دهانهٔ خلیج فارس حفر می‌شود تا با شیب حدوداً ۱ درصد، آب را تا کوهپایه‌های تالاب جازموریان هدایت کند.
دو شیوه برای پمپاژ آب به ارتفاع ۵۰۰ متری پیشنهاد می‌شوند:
شیوه اول: انتقال آب از طریق قنات به طول ۹۶ کیلومتر به مخزنی در زیر کوه‌های بشاگرد، ساخت مخزن زیرزمینی و سپس پمپاژ عمودی آب از وسط یک دالان عمودی تا ارتفاع ۵۰۰ متر و سپس جاری کردن آن به‌هامون. اگر فن آوری کنونی امکان پمپاژ آب در یک مرحله تا ارتفاع ۵۰۰ متری را فراهم نکند، ضروری است که در ارتفاع ۲۵۰ متری مجددا آب دریافتی پمپاژ شده و تا ارتفاع ۵۰۰ متری برسد.
شیوه دوم: انتقال آب از روی شیب کوه بشاگرد تا ارتفاع ۵۰۰ متر. پژوهش‌های کنونی نشان می‌دهد که پمپ‌های قوی قادرند آب را تا ارتفاع ۲۵۰ متری بالا ببرند. در اینصورت لازم است پمپ خانه کمکی در ارتفاع ۲۵۰ متری تعبیه شده تا آب را مجدداً تا ارتفاع ۵۰۰ متری رسانده و سپس از طریق لوله، قنات یا تونل با شیب ۱ درصد آب دریافت شده را به سمت‌هامون جازموریان تخلیه کند.
هدف نهایی رساندن سطح آب دریاچه به ارتفاع ۵۰۰ متر از سطح دریا و حفظ این سطح است. در چنان حالتی‌هامون یا باتلاق فعلی تبدیل به یک دریاچه دائمی شده و ظرفیت‌های گردشگری، پرورش ماهی و توسعه کشاورزی فعال شده و در کنار توسعه سواحل مکران، بخشی از فلات ایران که در طول هزاران سال به مرور رو به خشکی نهاده مجدا احیاء خواهد شد.

### احیای دریاچه با کمک بارشِ اثر دریاچه‌ای و دریایی[۱۲]
این طرح که با تأسی از طرح‌های گوناگون ارائه شده برای احداث ایرانرود و صرفاً برای احیای تالاب جازموریان ارائه شد، هدف اصلی را احیای دریاچه تاریخی جازموریان در حداکثر تراز طبیعی و تاریخی آن در ارتفاع ۴۰۰ متری از سطح دریا قرار داده است و بر اساس آن صفحه ویکی‌پدیای طرح احیای دریاچه جازموریان با انتقال آب از دریای عمان ساخته شد.
ارتفاع سطح دریاچه جازموریان از سطح دریاهای آزاد در پرآب‌ترین زمان در طول تاریخ در حدود ۴۰۰ متر بوده است. بدین ترتیب مساحت آن بالغ بر ۹۵۰۰ کیلومتر مربع می‌گردد. عمیق‌ترین نقطه آن ۵۰ متر بوده و در نتیجه حجم آب موجود در این دریاچه بالغ بر ۱۵۸ میلیارد متر مکعب می‌گردد. کوتاهترین فاصله دریاچه جازموریان تا آبهای آزاد در ورودی تنگه هرمز به خط راست (تونل) در حدود ۹۰ کیلومتر است و در صورت احداث کانال، مسیری ۱۲۰ کیلومتری تا ساحل سیریک، هموارترین مسیر ایجاد کانال انتقال آب دریای عمان به هامون جازموریان است. در این طرح حفر تونلی به طول ۹۱ کیلومتر از خود چاخا و ساحل کرگان در دریای عمان به سبب کاهش چشمگیر هزینه پمپاژ آب در بلند مدت و حفاری‌ها در طرح جایگزین ایجاد کانال، بهینه تشخیص داد شده است. مسیر جریان‌های هوایی در جازموریان در اکثر سال از سمت جنوب و جنوب غربی به روی کفه جازموریان و از آنجا به سمت ارتفاعات رشته کوه جبال بارز و در ادامه به سمت سایر مناطق و ارتفاعات فلات مرکزی است. در شرایط خشکی این دریاچه، دمای هوا بر روی آن بالاتر و رطوبت نسبی کمتر از مناطق مجاور آن در ابن حوضه آبریز است؛ این در شرایطی است که در گذشته تالاب جازموریان تعدیل کننده دمای منطقه و تزریق کننده رطوبت به آن بوده است.

#### به پایداری رساندن دریاچه جازموریان
بعد از احیای دریاچه جازموریان با پمپاژ آب تا ارتفاع ۴۰۰ متری و حجم آب ۱۵۸ میلیارد متر مکعب، کاهش دما در این حوضه آبریز منجر به دو اثر بر الگوهای بارشی می‌شود. یکی از این اثرات، تسهیل به اشباع رسیدن رطوبت هوای سامانه‌های بارشی وارد شده به این حوضه آبریز است که به شدت بارش‌ها و احتمال رخ داده آن‌ها می‌افزاید. اثر دوم کاهش دما در این حوضه آبریز افزایش احتمال استقرار سامانه هوای کم فشار حرارتی نسبت به مناطق اطراف بر روی حوضه آبریز جازموریان است که منجر به جذب بهتر سامانه‌های بارشی و هوای مرطوب دریای جنوب به سمت این حوضه آبریز می‌شود. این دو عامل افزاینده بارش‌ها در کنار عامل سوم یعنی بارشِ اثر دریاچه‌ای و دریایی در این حوضه آبریز (که در نتیجه تبخیر از سطح دریاچه جازموریان و جذب رطوبت دریای عمان و به تله افتادن این رطوبت در ارتفاعات این حوضه آبریز است) در نهایت منجر به افزایش چشمگیر بارش‌ها در حوضه آبریز جازموریان و مناطق اطراف آن خواهد شد و بدین شکل به صورت طبیعی میلیاردها متر مکعب آب شیرین جدید در این منطقه تولید می‌شود و به مثبت شدن بیلان منابع آب و احیای دریاچه جازموریان می‌انجامد، به صورتی که برای حفظ این دریاچه به صورت سالانه پمپاژ آب محدودی نیاز خواهد بود.

#### آب شور فوق اشباع کف دریاچه
بعد از احیای دریاچه جازموریان در تراز ۴۰۰ متری از سطح دریا، با توجه به دمای هوای بالای منطقه تالاب جازموریان و عمق بالای دریاچه که بیش از ۲۰ متر است، حداقل در فصول گرم سال لایه بندی حرارتی در دریاچه ایجاد می‌شود. در چنین شرایطی در کف دریاچه آب شور فوق اشباعی را خواهیم داشت. می‌توان از این لایه بندی دریاچه در این فصول استفاده نمود و آب فوق شور فوق اشباع را به سمت چاه ژرف یا به سمت دریا هدایت نمود و از آب شیرین با کیفیت بالاتر باقی مانده در دریاچه جازموریان برای اهداف گوناگون از جمله شیرین سازی ارزانتر آب و تأمین آب شرب مناطق اطراف دریاچه جازموریان استفاده نمود. سفره آب زیرزمینی در محدوده خود تالاب جازموریان دارای آب شور می‌باشد و این نوید را می‌دهد که آب‌های ژرف در این محدوده نیز دارای آب شور باشند و اگر این آب‌های ژرف به سفره آب زیرزمینی زیر دریای عمان راه داشته باشند، با هزینه کم و بدون اثر سوء می‌شود آب شور فوق اشباع در کف دریاچه احیا شده جازموریان را به سمت این آب‌های ژرف هدایت کرد.

## دلایل موافق و مخالف
موافقان به هزینه بسیار کمتر تأمین آب شیرین با افزایش بارش و کاهش تبخیر در این منطقه با احیای دریاچه جازموریان در حوضه آبریز نسبت به طرح‌های شیرین سازی و انتقال آب دریا به فلات مرکزی اشاره می‌کنند. غالب مردم در این منطقه کشاورزی بوده و بجز صنایع غذایی صنعت شاخص دیگری در منطقه مستقر نمی‌باشد و بعد از احیای دریاچه جازموریان در حداکثر حجم آن به صورت دائمی، آب و هوای حوضه آبریز جازموریان مناسب کشت انواع گیاهان گرم و استوایی آب بر را خواهد خواهد بود که چنین ظرفیتی در هیچ منطقه دیگری در ایران و غرب آسیا وجود ندارد. با توجه به اینکه منشأ ۲۵٪ ریزگردها در ایران کفه خشک شده جازموریان می‌باشد، احیای این تالاب یک اولویت ملی محیط زیستی می‌باشد.
مخالفان نیز به هزینه بالای ساخت تونل و پمپاژ آب تا ارتفاع کفه جازموریان و عملی نبودن دریافت هزینه افزایش بارش‌ها از مصرف‌کنندگان این آب در مناطق بالادست، احتمال زیر آب رفتن چند روستا در صورت گسترش دریاچه و هزینه بالای سازه‌ای برای جلوگیری دوباره از آب شیرین باران ایجاد شده در منطقه و مخلوط شدن دوباره آن با آب شور دریاچه اشاره می‌کنند.

## طرح‌های دیگر احیای جازموریان بدون انتقال آب
بعد از خشکی تقریباً دائمی هامون جازموریان از اواخر دهه ۱۳۷۰، برای احیای دریاچه و محیط زیست حوضه آبریز جازموریان ۳ راهکار به مسئولان پیشنهاد شده که از بین آنها دو راهکار اول شامل کاهش قابل توجه مصرف آب سرشاخه رودهای تأمین کننده آب تالاب جازموریان و برگرداندن شرایط حوضه آبریز به قبل از زمان کاهش ورود آب به هامون جازموریان و راهکار سوم، انتقال آب دریا به کفه جازموریان بوده است.
با توجه به غیرقابل بازگشت بودن افزایش جمعیت و ادامه افزایش مصرف آب در صنعت، خدمات و کشاورزی حتی با وجود اتخاذ روش‌های بهینه و به روز در مصرف آب در سرشاخه‌های رودخانه هلیل و بمپور و همچنین کاهش قابل توجه بارش‌ها در نتیجه تغییر اقلیم در این حوضه آبریز، بازگرداندن شرایط تراز آبی حوضه آبریز به زمان پرآبی تالاب جازموریان با منابع آب موجود بدون حذف جمعیت غیرممکن شده است؛ لذا از بین ۳ راهکار پیشنهادی برای احیای دریاچه جازموریان، تنها راهکار سوم یعنی انتقال آب دریای عمان به این حوضه آبریز برای احیای آن باقی مانده است.

wikitext:
{{جعبه اطلاعات پل|fetchwikidata=coordinates|name=طرح انتقال آب دریای عمان به هامون جازموریان|image=|image_size=۲۷۰|caption=نقشه توپوگرافی تونل ۸۹ کیلومتری انتقال آب دریا به کفه جازموریان و احیای این دریاچه تا تراز ۴۰۰ متری از سطح دریا|official_name=|starts=خور چاخا و ساحل بندر [[کرگان]]، [[شهرستان میناب]]، [[ایران]]|ends=[[شمس‌آباد (مرکزی قلعه‌گنج)|روستای شمس‌آباد]] در [[شهرستان قلعه گنج]]، [[استان کرمان]]، [[ایران]]|maint=|length=۹۱ کیلومتر تونل|height=|width=|capacity=۱۵۸ میلیارد متر مکعب
{{سخ}}تثبیت دریاچه تا ارتفاع ۴۰۰ متری از سطح دریا|begin=|open=|owner=|قطر=-|گونه=تونل انتقال آب}}
[[پرونده:Hamun-e_Jaz_Murian,_Iran_(MODIS_2022-01-27).jpg|بندانگشتی|273x273px|تصویر آبگیری ۵۰٪ دریاچه جازموریان در سیل دی ماه سال ۱۴۰۰ با ورود موج باد از غرب و جنوب غربی به منطقه.<ref>{{یادکرد وب|تاریخ=January 23, 2022|نشانی=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1400/10/22/2642981/آبگیری-50-درصدی-تالاب-جازموریان-در-پی-بارش-های-اخیر|عنوان=آبگیری ۵۰٪ دریاچه جازموریان}}</ref> بیشتر حوضه آبریز خشک جازموریان که از هر طرف توسط کوه احاطه شده، سالانه کمتر از ۱۰۰ میلیمتر بارندگی دریافت می‌کند. مرطوب‌ترین قسمت در غرب، سالانه حدود ۲۰۰ میلیمتر بارش دریافت می‌کند. در مقابل، تبخیر سالانه در سراسر حوضه ۲۵۰۰ میلیمتر تخمین زده شده که یک محیط بسیار خشک که فقط به‌طور موقت رطوبت را حفظ می‌کند ایجاد کرده است.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=MODIS Web|نشانی=https://modis.gsfc.nasa.gov/gallery/individual.php?db_date=2022-01-27|وبگاه=modis.gsfc.nasa.gov|بازبینی=2024-02-19}}</ref>]]
'''طرح احیای دریاچه جازموریان با انتقال آب دریای عمان'''،<ref>{{یادکرد وب|عنوان=احیای تالاب جازموریان با انتقال آب از دریای عمان|نشانی=https://rabei.ir/%D8%A7%D8%AD%DB%8C%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%AC%D8%A7%D8%B2%D9%85%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D9%82%D8%A7%D9%84-%D8%A2%D8%A8-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF/|وبگاه=آکادمی رابعی|بازبینی=2024-12-30|کد زبان=fa-IR}}</ref><ref name=":1" /> طرحی برای احیای دریاچه/تالاب جازموریان و تأمین نیاز آبی مردم این حوضه آبریز است<ref>{{یادکرد وب|عنوان=طرح احیای تالاب جازموریان درانتظار ورود به شورای عالی آب|نشانی=https://www.irna.ir/news/81966687/%D8%B7%D8%B1%D8%AD-%D8%A7%D8%AD%DB%8C%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%AC%D8%A7%D8%B2%D9%85%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B8%D8%A7%D8%B1-%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%AF-%D8%A8%D9%87-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%A2%D8%A8|وبگاه=ایرنا|تاریخ=2016-02-16|بازبینی=2024-12-30|کد زبان=fa|نام خانوادگی=10}}</ref> که شامل انتقال آب [[دریای عمان]] به وسیله تونل یا کانال به [[هامون جازموریان]] و احیای این دریاچه تا حداکثر ارتفاع تاریخی آن در تراز ۴۰۰ متری از سطح دریا و حجم ۱۵۸ میلیارد متر مکعب آب و بازگرداندن آب شور اشباع شده در کف دریاچه به [[دریای عمان]] یا به [[چاه ژرف]] متصل به دریا برای کنترل میزان شوری است.<ref name=":022">{{یادکرد وب|عنوان=احیای تالاب جازموریان با انتقال آب از دریای عمان|نشانی=https://rabei.ir/احیای-تالاب-جازموریان-با-انتقال-آب-از-د/|وبگاه=آکادمی رابعی|بازبینی=2024-02-14|کد زبان=fa-IR}}</ref> متولی احیای این دریاچه کارگروه احیای دریاچه جازموریان است.<ref>{{یادکرد وب|نشانی=https://www.khabaronline.ir/news/805124/%D8%A7%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D9%88%D9%87-%D8%A7%D8%AD%DB%8C%D8%A7-%D8%AC%D8%A7%D8%B2%D9%85%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%B4%DA%A9%DB%8C%D9%84-%D8%B4%D8%AF|وبگاه=www.khabaronline.ir|بازبینی=2024-12-30|تاریخ=۲۵ شهریور ۱۳۹۷|عنوان=اولین کارگروه احیا جازموریان تشکیل شد}}</ref><ref>{{یادکرد وب|عنوان=شینا انصاری: حق‌آبه تالاب جازموریان در کارگروه ویژه پیگیری می‌شود|نشانی=https://snn.ir/fa/news/1206025/%D8%B4%DB%8C%D9%86%D8%A7-%D8%A7%D9%86%D8%B5%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AD%D9%82%E2%80%8C%D8%A2%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%AC%D8%A7%D8%B2%D9%85%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D9%88%D9%87-%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87-%D9%BE%DB%8C%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF|وبگاه=fa|تاریخ=۱۴۰۳-۰۹-۲۸|بازبینی=2024-12-30|کد زبان=fa|نام=خبرگزاری دانشجو {{!}}|نام خانوادگی=SNN.IR}}</ref><ref>{{یادکرد وب|عنوان=کارگروه احیا تالاب جازموریان در جنوب کرمان تشکیل می‌شود|نشانی=https://www.mehrnews.com/news/5973802/%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D9%88%D9%87-%D8%A7%D8%AD%DB%8C%D8%A7-%D8%AA%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%AC%D8%A7%D8%B2%D9%85%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8-%DA%A9%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%B4%DA%A9%DB%8C%D9%84-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF|وبگاه=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency|تاریخ=2023-12-23|بازبینی=2024-12-30|کد زبان=fa}}</ref> سُفره [[آب زیرزمینی]] در محدوده پهنه هامون جازموریان دارای [[آب شور زیرزمینی|آب شور]] می‌باشد؛ در نتیجه در محدوده پهنه برداشتی از آب زیرزمینی برای شرب یا کشاورزی انجام نمی‌شود.<ref name=":12">{{Cite journal|last=راد|first=سیدمرتضی موسوی|date=1401-10-19|title=مطالعه آبهای زیرزمینی و بررسی ارتباط هیدرولوژیکی بین آبخوان و تالاب هامون-جازموریان|url=https://civilica.com/doc/1583081/|language=Farsi|publisher=دومین کنفرانس ملی محیط زیست سالم و توسعه پایدار در پرتو حقوق شهروندی چالشها و راهبردها}}</ref> حوضهٔ آبریز جازموریان از شمال توسط [[کوه شاه]]، [[کوه بزمان]] و [[جبالبارز|جبال بارز]] از حوضهٔ آبریز کویر لوت و از جنوب توسط بلندی‌های [[شهرستان بشاگرد|بشاگرد]] از حوضهٔ آبریز دریای عمان و خلیج فارس جدا می‌شود.<ref name="cgie.org.ir">{{یادکرد وب|عنوان=جازموریان {{!}} دائرةالمعارف بزرگ اسلامی {{!}} مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی|نشانی=https://www.cgie.org.ir/fa/article/223712/جازموریان|وبگاه=www.cgie.org.ir|بازبینی=2024-02-14}}</ref>

== مشخصات ==
طرح احیای دریاچه جازموریان با انتقال آب دریای عمان به منظور استفاده از موقعیت جغرافیایی ویژه کفه جازموریان در محصور بودن بین کوهستان‌ها و جهت جریان‌های هوای مرطوب در آن است تا در نتیجه احیای این پهنه آبی، کاهش قابل توجه [[دما]] و افزایش [[رطوبت نسبی]] در این حوضه آبریز رخ دهد و به مثبت شدن بیلان منابع آب به صورت طبیعی در این حوضه بیانجامد و به افزایش بارش‌ها در حوضه‌های مجاور نیز کمک کند.<ref name=":6" /><ref>{{Cite journal|last=Iakunin|first=Maksim|last2=Abreu|first2=Edgar F.M.|last3=Canhoto|first3=Paulo|last4=Pereira|first4=Sara|last5=Salgado|first5=Rui|date=2022-02|title=Impact of a large artificial lake on regional climate: A typical meteorological year Meso‐NH simulation results|url=https://rmets.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/joc.7299|journal=International Journal of Climatology|language=en|volume=42|issue=2|pages=1231–1252|doi=10.1002/joc.7299|issn=0899-8418}}</ref> کاهش [[دما]] در این حوضه آبریز منجر به سه اثر بر الگوهای بارشی می‌شود که مورد اول تسهیل به اشباع رسیدن و تعدیل دمای هوای مرطوب سامانه‌های بارشی وارد شده به این حوضه آبریز و افزایش شدت بارش‌ها و احتمال رخ آن‌هاست. اثر دوم تغییرات میکروکلیمای هوای مستقر روی دریاچه، افزایش احتمال استقرار سامانه هوای با دمای کمتر و کم فشار حرارتی نسبت به مناطق مجاور بر روی این دریاچه و جذب بهتر [[بارندگی|سامانه‌های بارشی]] و هوای مرطوب دریای جنوب به سمت این حوضه آبریز است. اثر سوم افزاینده بارش‌ها، ایجاد امکان [[بارش اثر دریاچه‌ای و دریایی|بارشِ اثر دریاچه‌ای و دریایی]]<ref name=":5">{{Cite journal|date=2024-05-12|title=Lake-effect snow|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Lake-effect_snow&oldid=1223490916|journal=Wikipedia|language=en}}</ref> در این حوضه آبریز با توجه به ورود عمده سامانه‌های بارشی از مناطق گرمسیر جنوب غربی و شرقی و محصور بودن این دریاچه با کوهستان‌های بلند، به خصوص در شمال است. این سه اثر افزاینده بارش‌ها با آبگیری دوباره دریاچه جازموریان، سالانه به صورت طبیعی میلیاردها متر مکعب [[آب شیرین]] جدید در این منطقه تولید می‌شود و به مثبت شدن بیلان منابع آب و احیای دریاچه جازموریان می‌انجامد.<ref name=":6">{{یادکرد وب|تاریخ=۲۳ دی ۱۴۰۳|نشانی=https://barsadshid.com/megaprojects/view-14|عنوان=شرکت برساد شید - طرح احیای دریاچه جازموریان با انتقال آب از دریای عمان}}</ref>

از اثرات جانبی طرح، کاهش نرخ تبخیر آب‌های شیرین موجود در این حوضه آبریز، تعدیل دمای سایر مناطق فلات مرکزی ایران، کاهش نرخ تبخیر در این حوضه آبریز و محدود شدن اثرات گرمایش جهانی بر این منطقه است. همچنین استفاده از آب شور دریاچه برای تأمین ارزان نیاز آبی صنایع معدنی و نیروگاهی منطقه و شکل‌گیری اقتصاد مبتنی بر آبزی‌پروری و گردشگری در حوضه آبریز جازموریان مهیا می‌گردد.

مسیر جریان‌های هوای مرطوب در کفه جازموریان در بیشتر مواقع سال (بهار، تابستان و پاییز) از سمت جنوب شرقی، جنوب و جنوب غربی به روی کفه و از آنجا به سمت ارتفاعات رشته کوه جبال بارز و در ادامه به سمت سایر مناطق و ارتفاعات فلات مرکزی ایران است. دریاچه جازموریان در زمان پرآبی تغذیه کننده رطوبت برای مناطق اطراف در این حوضه آبریز بوده است ولی با خشک شدن این کفه باتلاقی، میزان رطوبت روی این کفه از مناطق اطراف مثل شهر [[ایرانشهر (سیستان و بلوچستان)|ایرانهشر]]، [[کهنوج]] و [[جیرفت]] کمتر بوده و دما بالاتر است.<ref name=":3">{{یادکرد وب|عنوان=Relative Humidity Forecast Map|نشانی=https://zoom.earth/maps/humidity/|وبگاه=Zoom Earth|بازبینی=2024-02-14|کد زبان=en|نام=Neave|نام خانوادگی=Interactive}}</ref>

روش‌ها و مسیرهای مختلفی برای اجرای این طرح ارائه شده است. برخی احیای دریاچه جازموریان را در قالب طرح‌های جامع تری مثل طرح احیای دریاچه‌های فلات مرکزی ایران یا طرح انتقال آب به فلات مرکزی بررسی کرده‌اند.

== اهداف طرح ==
با احیای دریاچه جازموریان میزان دما و رطوبت نسبی در منطقه تا حد زیادی کنترل خواهد شد. احیای دریاچه جازموریان به چند طریق باعث افزایش چشمگیر بارش‌ها و تولید طبیعی آب شیرین جدید در حوضه آبریز جازموریان و فلات مرکزی ایران خواهد شد. نتایج مطلوب احیای دریاچه جازموریان در حداکثر حجم آن در ارتفاع ۴۰۰ متری از سطح دریا که اهداف طرح احیای دریاچه جازموریان است به صورت زیر می‌باشد:
# احیای دریاچه خشک شده برای احیای محیط زیست حوضه آبریز هامون جازموریان؛
# تزریق رطوبت به حوضه آبریز و استفاده از موقعیت جغرافیایی ویژه هامون برای تولید طبیعی [[آب شیرین]] و [[بارش]] در ارتفاعات منطقه محصور کننده آن؛ هامون جازموریان از شمال توسط [[کوه شاه]]، [[کوه بزمان]] و رشته کوه [[جبالبارز|جبال بارز]]، از شمال غربی توسط رشته کوه زاگرس و از جنوب توسط بلندی‌های [[شهرستان بشاگرد|بشاگرد]] توسط کوهستان محصور است و جهت جریان‌های باد عمدتا از جنوب و جنوب غرب به سمت این کفه و از آنجا به سمت شمال و رشته کوه جبال بارز و فلات مرکزی ایران است که در زمستان به دلیل بادهای شمالی و غربی و جنوب غربی [[جهت باد]] تغییر می‌کند.
# کاهش دما در [[هامون جازموریان|حوضه آبریز جازموریان]]، به [[اشباع]] رسیدن رطوبت هوای منطقه و بارش را تسهیل می‌شود. دلیل اصلی بارش کم جبهه هوای موسمی جنوب شرقی در تابستان در این حوضه آبریز دمای هوا در منطقه و به اشباع نرسیدن رطوبت در ارتفاعات است؛
# با کاهش دمای هامون جازموریان، جبهه هوای کم فشار نسبت به مناطق اطراف در این منطقه تشکیل شده و رطوبت هوای دریای جنوب و [[سامانه‌های مرطوب بارشی]]، بیشتر به این منطقه جذب خواهند شد. دلیل نفوذ جبهه هوای موسمی تابستانه به [[شرق ایران|جنوب شرق ایران]]، تشکیل جبهه هوای کم‌فشار در غرب [[پاکستان]] و جنوب شرق ایران است که علی‌رغم حمل رطوبت زیاد، به دلیل دمای هوای بالا در جنوب شرق ایران و حوضه آبریز هامون جازموریان، منجر به بارش جدی نمی‌شود؛<ref>{{Cite journal|last=علیجانی|first=بهلول|last2=مفیدی|first2=عباس|last3=جعفرپور|first3=زین العابدین|last4=بیدختی|first4=عباسعلی علی اکبری|date=2011-12-12|title=الگوهای گردش جو بارش‌های تابستانه جنوب شرق ایران در ماه ژوئیه 1994|url=http://profdoc.um.ac.ir/paper-abstract-1025475.html|journal=فیزیک زمین و فضا - Journal of the Earth and Space Physics|language=FA|volume=37|issn=2538-3906}}</ref>
# منشأ حدود ۲۵٪ از گرد و خاک در ایران هامون خشک جازموریان می‌باشد و با احیای دریاچه، این مشکل برطرف خواهد شد؛<ref name=":0">{{یادکرد وب|عنوان=ابتکار: منشأ ۲۵ درصد از گرد و خاک کشور تالاب جازموریان است/بحث احیای تالاب در دستور کار محیط زیست|نشانی=https://www.khabaronline.ir/news/535554/ابتکار-منشأ-۲۵-درصد-از-گرد-و-خاک-کشور-تالاب-جازموریان-است-بحث|وبگاه=www.khabaronline.ir|تاریخ=2016-05-11|بازبینی=2024-02-14|کد زبان=fa}}</ref>
# کاهش [[دما]]، افزایش محسوس [[رطوبت]] منطقه و همچنین کاهش [[سرعت باد]] بر روی سطح به واسطه جذب انرژی باد به وسیله پیکره بزرگ آبی دریاچه جازموریان موجب کاهش [[تبخیر]] آب سالانه در حوضه آبریز جازموریان شده و آب بیشتری در این منطقه برای طبیعت و انسان در دسترس خواهد بود؛
# بعد از تشکیل این دریاچه به دلیل مسطح بودن نسبی زمین و عمق کم دریاچه در حاشیه‌ها، امکان کشت آسان میلیون‌ها هکتار جنگل حرا در حاشیه این دریاچه و تشکیل اکوسیستم مناسب برای رشد آبزیان و پرندگان در آن وجود دارد که زمینه ایجاد اقتصاد مبتنی بر پرورش [[آبزیان]] و [[گردشگری]] را در این دریاچه بسته فراهم می‌کند.

خشک شدن همیشگی تالاب جازموریان موجب از بین رفتن اکوسیستم گیاهی و جانوری منطقه، تغییر بافت گیاهی حاشیه رودخانه هلیل‌رود و تالاب جازموریان شده و ادامه این موضوع موجب نابودی مزارع و درختان، نابودی دام‌ها، پیشروی [[تپه ماسه‌ای|تپه‌های شنی]] در شرق [[استان سیستان و بلوچستان]] و جنوب [[کرمان]] به سمت مناطق مسکونی، زراعی و باغی و ایجاد مشکلات دیگر در منطقه [[هامون جازموریان|حوضه آبریز جازموریان]] شده است.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=کارزاری برای احیای تالاب جازموریان – روزنامه کاغذ وطن|نشانی=https://k-vatan.ir/vatan/articlerelation/52321|تاریخ=2022-06-27|بازبینی=2024-02-14|کد زبان=fa-IR}}</ref><ref name=":2">{{یادکرد وب|نشانی=https://www.irna.ir/news/82003024/ضرورت-نجات-تالاب-جازموریان|وبگاه=www.irna.ir|بازبینی=2024-02-14|عنوان=ضرورت نجات تالاب جازموریان}}</ref>

== مشخصات هامون جازموریان ==
هامون جازموریان یک کفه باتلاقی است که وسعت آن در گذشته دور در فصول پرباران به ۳۳۰۰ کیلومترمربع می‌رسید و به دلیل شرایط اقلیمی ویژه، در بیشتر مواقع سال بخش اعظم آن به کفه نمکی و کفه‌های رسی تبدیل می‌شد.<ref name=":4">{{یادکرد وب|عنوان=تالاب هامون جازموریان|نشانی=https://www.irandeserts.com/article/تالاب-هامون-جازموریان/|وبگاه=کویرها و بیابان‌های ایران|تاریخ=2011-12-08|بازبینی=2024-02-19|کد زبان=fa-IR|نام=گروه کویرها و بیابان‌های|نام خانوادگی=ایران}}</ref> بستر دریاچه از لایه‌های شنی و آهکی و قلوه سنگ ساخته شده است.<ref name="cgie.org.ir"/> ورودی آب هامون از رودهای هلیل رود و بمپور شیرین قابل شرب است که عمدتاً به صورت سیلاب وارد دریاچه می‌شود. بنابر دانسته‌های موجود، شوری آب دریاچه جازموریان (قبل از خشک شدن کامل در اواخر دهه ۷۰ شمسی) تا حد فوق اشباع از نمک بوده است.<ref name=":4"/> سفره [[آب زیرزمینی]] در محدوده پهنه هامون جازموریان دارای [[آب شوری|آب شور]] می‌باشد.<ref name=":12"/>

با توجه به نسبت مساحت به عمق پایین دریاچه، مساحت دریاچه در هر فصل برای ایجاد شرایط مطلوب دما و رطوبت برای بارش، تا حدی قابل تنظیم خواهد بود.

از دلایل اصلی بارش‌ها در جنوب و جنوب شرق ایران، به خصوص بارش‌های تابستانه، ایجاد سیستم کم فشار در این منطقه نسبت به خلیج فارس و دریای عمان و جذب شدن رطوبت و سامانه‌های بارشی موسمی به جنوب شرق ایران است.<ref>{{Cite journal|last=علیجانی|first=بهلول|last2=مفیدی|first2=عباس|last3=جعفرپور|first3=زین العابدین|last4=بیدختی|first4=عباسعلی علی اکبری|date=2011-12-12|title=الگوهای گردش جو بارش‌های تابستانه جنوب شرق ایران در ماه ژوئیه 1994|url=http://profdoc.um.ac.ir/paper-abstract-1025475.html|journal=فیزیک زمین و فضا - Journal of the Earth and Space Physics|language=FA|volume=37|issn=2538-3906}}</ref> ایجاد دریاچه جازموریان و کاهش دمای این حوضه آبریز موجب جذب بیشتر رطوبت دریای جنوب و سامانه‌های بارشی به این منطقه و داخل فلات ایران می‌شود.

== پیگیری‌های مردمی ==
تاکنون کمپین‌ها، اعلامیه‌ها و کارزارهای مختلف مردمی برای مطالبه احیای دریاچه ارومیه برگزار شده است<ref>{{یادکرد وب|عنوان=کارزاری برای احیای تالاب جازموریان – روزنامه کاغذ وطن|نشانی=https://k-vatan.ir/vatan/articlerelation/52321|تاریخ=2022-06-27|بازبینی=2024-12-31|کد زبان=fa-IR}}</ref> و در ارديبهشت ۱۴۰۲ کمیته‌ای محلی و مردمی برای پیگیری طرح‌های احیای دریاچه ارومیه تشکیل شد.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=کمیته ای مردمی برای پیگیری احیای تالاب جازموریان|نشانی=https://www.iribnews.ir/fa/news/3831795/%DA%A9%D9%85%DB%8C%D8%AA%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%AD%DB%8C%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%AC%D8%A7%D8%B2%D9%85%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86|وبگاه=fa|تاریخ=۱۴۰۲-۰۲-۰۹|بازبینی=2024-12-31|کد زبان=fa|نام=خبرگزاری صدا و سیما {{!}} IRIB NEWS|نام خانوادگی=AGENCY}}</ref>

== اقتصاد طرح ==
=== درآمدها ===
درآمدهای ناشی از اجرای این طرح عمدتا از طریق احیای اکوسیستم [[هامون جازموریان|دریاچه جازموریان]] در حداکثر حجم آب آن و کل حوضه آبریز دریاچه که به هند ایران معروف است، تأمین ده‌ها میلیارد متر مکعب آب شیرین به صورت طبیعی با کاهش دما و تزریق رطوبت به حوضه آبریز [[هامون جازموریان|دریاچه جازموریان]] در ۴ استان جنوبی و شرقی کشور و فراتر از آن در [[فلات ایران]] برای تولید ده‌ها میلیارد متر مکعب آب شیرین جدید و همچنین استفاده‌های محلی از دریاچه و ساحل آن است. در صورت ایجاد گرادیان شوری آب در دریاچه سد، امکان شیرین سازی بسیار ارزانتر آب از محل دریاچه نسبت [[دریا]] برای انتقال به فلات مرکزی نیز وجود دارد.

=== هزینه‌ها ===
هزینه‌های این طرح به بخش هزینه‌های اولیه و هزینه جاری تقسیم می‌شود.

عمده هزینه اولیه طرح مربوط به ساخت تونل به طول ۹۱ کیلومتر و تأسیسات پمپاژ آب است. برای برآورد کردن هزینه احداث این تونل می‌توان به کارهای مشابه رجوع کرد. یکی از این پروژه‌ها با ابعاد مهندسی قابل قیاس، طرح احداث [[Dahuofang Water Tunnel|تونل انتقال آب داهوفانگ]] در کشور چین است که ۸۵٫۳ کیلومتر طول و ۸ متر قطر داشته و در مقیاس تونل مورد نیاز برای انتقال آب دریا به هامون جازموریان می‌باشد. این تونل بین سال‌های ۲۰۰۶ تا ۲۰۰۹ میلادی با هزینه ۷۵۰ میلیون دلار احداث شد.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=[RECORD NOMINATION] Asia Records Institute (ASRI) – P30 - Dahuofang Water Tunnel (China): Longest water supply tunnel in Asia|نشانی=https://aseanrecords.world/record-nomination-asia-records-institute-asri-p30-dahuofang-water-tunnel-china-longest-water-supply-tunnel-in-asia/|وبگاه=Asean Records World|تاریخ=2020-03-30|بازبینی=2024-02-16|کد زبان=en-US}}</ref><ref>{{یادکرد وب|عنوان=China builds world's longest water diversion tunnel|نشانی=http://www.chinadaily.com.cn/china/2009-04/16/content_7682236.htm|وبگاه=www.chinadaily.com.cn|بازبینی=2024-02-16}}</ref>

== طرح‌های شاخص احیای جازموریان ==
=== علی فراستی و محمود شاهبداغی ===
این دو محقق هر کدام طرحی مشابه را برای انتقال آب دریای عمان به فلات مرکزی ایران ارائه داده‌اند که احیای تالاب جازموریان بخشی از آن بوده است. در طرح نفر اول این انتقال آب به حوضه آبریز جازموریان با کانال و در طرح نفر دوم با تونلی از زیر بلندی‌های بشاگرد پیشنهاد شده است.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=پر کردن کویرهای ایران با آب دریا؛ از اقدام تا عمل - یک پروژه جاخ طلبانه دیگر|نشانی=https://waterse.ir/fill-iranian-desert-with-sea-water/|وبگاه=انجمن تخصصی مهندسی علوم آب|بازبینی=2024-07-23|کد زبان=fa-IR}}</ref> بعد از ارائه طرح‌های گوناگون برای احیای دریاچه جازموریان، این دو کارشناس نیز به صورت مشترک با انتشار مقاله‌ای با عنوان «رؤیای دریاچه جازموریان» در تاریخ اول فروردین سال ۱۴۰۳ به بیان طرح مشترک خود برای احیای دریاچه جازموریان با انتقال آب از دریای عمان پرداختند و در آن هر دو روش انتقال آب با تونل و کانال را برای رسیدن به اهداف بررسی کردند.<ref name=":1">{{یادکرد وب|عنوان=احیاء مجدد هامون جازموریان - طرح علی فراستی و محمود شاهبداغی|نشانی=https://www.iran-emrooz.net/index.php/politic/more/113391/#:~:text=20.03.2024,%2016:20-,%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%A7%DB%8C%20%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87%20%D8%AC%D8%A7%D8%B2%D9%85%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86%D8%8C|وبگاه=www.iran-emrooz.net|بازبینی=2024-07-23}}</ref>

==== پژوهش حول امکان آبرسانی به جازموریان ====
احیاء مجددهامون جازموریان و رؤیای تبدیل آن به یک دریاچه زنده برای عده‌ای از شهروندان ایرانی داخل و حارج کشور تبدیل به یک موضوع پژوهشی شده است. اگرچه هزینه احیاء مجدد این دریاچه هنوز قابل محاسبه نیست ولی مشخص است که انتقال آب دریاهای آزاد از منطقه‌ای در جنوب شرقی بندر عباس به این چاله بزرگ اولین گام برای انتقال آب به فلات مرکزی است. برای تحقق این هدف، دو فن آوری شناخته شده (قنات و پمپ آب) پیشنهاد می‌شوند. برای رسیدن به این منظور، قناتی با ارتفاعی پایین‌تر از نقطه‌ای در شرق بندرعباس در دریای عمان یا در دهانهٔ خلیج فارس حفر می‌شود تا با شیب حدوداً ۱ درصد، آب را تا کوهپایه‌های تالاب جازموریان هدایت کند.

دو شیوه برای پمپاژ آب به ارتفاع ۵۰۰ متری پیشنهاد می‌شوند:

'''شیوه اول''': انتقال آب از طریق قنات به طول ۹۶ کیلومتر به مخزنی در زیر کوه‌های بشاگرد، ساخت مخزن زیرزمینی و سپس پمپاژ عمودی آب از وسط یک دالان عمودی تا ارتفاع ۵۰۰ متر و سپس جاری کردن آن به‌هامون. اگر فن آوری کنونی امکان پمپاژ آب در یک مرحله تا ارتفاع ۵۰۰ متری را فراهم نکند، ضروری است که در ارتفاع ۲۵۰ متری مجددا آب دریافتی پمپاژ شده و تا ارتفاع ۵۰۰ متری برسد.

'''شیوه دوم''': انتقال آب از روی شیب کوه بشاگرد تا ارتفاع ۵۰۰ متر. پژوهش‌های کنونی نشان می‌دهد که پمپ‌های قوی قادرند آب را تا ارتفاع ۲۵۰ متری بالا ببرند. در اینصورت لازم است پمپ خانه کمکی در ارتفاع ۲۵۰ متری تعبیه شده تا آب را مجدداً تا ارتفاع ۵۰۰ متری رسانده و سپس از طریق لوله، قنات یا تونل با شیب ۱ درصد آب دریافت شده را به سمت‌هامون جازموریان تخلیه کند.

هدف نهایی رساندن سطح آب دریاچه به ارتفاع ۵۰۰ متر از سطح دریا و حفظ این سطح است. در چنان حالتی‌هامون یا باتلاق فعلی تبدیل به یک دریاچه دائمی شده و ظرفیت‌های گردشگری، پرورش ماهی و توسعه کشاورزی فعال شده و در کنار توسعه سواحل مکران، بخشی از فلات ایران که در طول هزاران سال به مرور رو به خشکی نهاده مجدا احیاء خواهد شد.

=== احیای دریاچه با کمک بارشِ اثر دریاچه‌ای و دریایی<ref name=":6" /> ===
این طرح که با تأسی از طرح‌های گوناگون ارائه شده برای احداث ایرانرود و صرفاً برای احیای تالاب جازموریان ارائه شد، هدف اصلی را احیای دریاچه تاریخی جازموریان در حداکثر تراز طبیعی و تاریخی آن در ارتفاع ۴۰۰ متری از سطح دریا قرار داده است و بر اساس آن صفحه ویکی‌پدیای طرح احیای دریاچه جازموریان با انتقال آب از دریای عمان ساخته شد.

ارتفاع سطح [[هامون جازموریان|دریاچه جازموریان]] از سطح دریاهای آزاد در پرآب‌ترین زمان در طول تاریخ در حدود ۴۰۰ متر بوده است. بدین ترتیب مساحت آن بالغ بر ۹۵۰۰ کیلومتر مربع می‌گردد. عمیق‌ترین نقطه آن ۵۰ متر بوده و در نتیجه حجم آب موجود در این دریاچه بالغ بر ۱۵۸ میلیارد متر مکعب می‌گردد.<ref name=":022"/> کوتاهترین فاصله دریاچه جازموریان تا آبهای آزاد در ورودی تنگه هرمز به خط راست (تونل) در حدود ۹۰ کیلومتر است<ref>{{یادکرد وب|عنوان=پر کردن کویرهای ایران با آب دریا؛ از اقدام تا عمل - یک پروژه جاخ طلبانه دیگر|نشانی=https://waterse.ir/fill-iranian-desert-with-sea-water/|وبگاه=انجمن تخصصی مهندسی علوم آب|بازبینی=2024-02-14|کد زبان=fa-IR}}</ref> و در صورت احداث کانال، مسیری ۱۲۰ کیلومتری تا ساحل [[بندر سیریک|سیریک]]، هموارترین مسیر ایجاد کانال انتقال آب دریای عمان به هامون جازموریان است.<ref name=":022"/> در این طرح حفر تونلی به طول ۹۱ کیلومتر از خود چاخا و ساحل کرگان در دریای عمان به سبب کاهش چشمگیر هزینه پمپاژ آب در بلند مدت و حفاری‌ها در طرح جایگزین ایجاد کانال، بهینه تشخیص داد شده است.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=پر کردن کویرهای ایران با آب دریا؛ از اقدام تا عمل - یک پروژه جاخ طلبانه دیگر|نشانی=https://waterse.ir/fill-iranian-desert-with-sea-water/|وبگاه=انجمن تخصصی مهندسی علوم آب|بازبینی=2024-02-16|کد زبان=fa-IR}}</ref> مسیر جریان‌های هوایی در جازموریان در اکثر سال از سمت جنوب و جنوب غربی به روی کفه جازموریان و از آنجا به سمت ارتفاعات رشته کوه جبال بارز و در ادامه به سمت سایر مناطق و ارتفاعات فلات مرکزی است. در شرایط خشکی این دریاچه، دمای هوا بر روی آن بالاتر و رطوبت نسبی کمتر از مناطق مجاور آن در ابن حوضه آبریز است؛ این در شرایطی است که در گذشته تالاب جازموریان تعدیل کننده دمای منطقه و تزریق کننده رطوبت به آن بوده است.<ref name=":3"/>

==== به پایداری رساندن دریاچه جازموریان ====
بعد از احیای دریاچه جازموریان با پمپاژ آب تا ارتفاع ۴۰۰ متری و حجم آب ۱۵۸ میلیارد متر مکعب، کاهش [[دما]] در این حوضه آبریز منجر به دو اثر بر الگوهای بارشی می‌شود. یکی از این اثرات، تسهیل به اشباع رسیدن رطوبت هوای سامانه‌های بارشی وارد شده به این حوضه آبریز است که به شدت بارش‌ها و احتمال رخ داده آن‌ها می‌افزاید. اثر دوم کاهش دما در این حوضه آبریز افزایش احتمال استقرار سامانه هوای کم فشار حرارتی نسبت به مناطق اطراف بر روی حوضه آبریز جازموریان است که منجر به جذب بهتر [[بارندگی|سامانه‌های بارشی]] و هوای مرطوب دریای جنوب به سمت این حوضه آبریز می‌شود. این دو عامل افزاینده بارش‌ها در کنار عامل سوم یعنی [[بارش اثر دریاچه‌ای و دریایی|بارشِ اثر دریاچه‌ای و دریایی]]<ref name=":5"/> در این حوضه آبریز (که در نتیجه تبخیر از سطح دریاچه جازموریان و جذب رطوبت دریای عمان و به تله افتادن این رطوبت در ارتفاعات این حوضه آبریز است) در نهایت منجر به افزایش چشمگیر بارش‌ها در حوضه آبریز جازموریان و مناطق اطراف آن خواهد شد و بدین شکل به صورت طبیعی میلیاردها متر مکعب [[آب شیرین]] جدید در این منطقه تولید می‌شود و به مثبت شدن بیلان منابع آب و احیای دریاچه جازموریان می‌انجامد، به صورتی که برای حفظ این دریاچه به صورت سالانه پمپاژ آب محدودی نیاز خواهد بود.

==== آب شور فوق اشباع کف دریاچه ====
بعد از احیای دریاچه جازموریان در تراز ۴۰۰ متری از سطح دریا، با توجه به دمای هوای بالای منطقه تالاب جازموریان و عمق بالای دریاچه که بیش از ۲۰ متر است، حداقل در فصول گرم سال لایه بندی حرارتی در دریاچه ایجاد می‌شود. در چنین شرایطی در کف دریاچه آب شور فوق اشباعی را خواهیم داشت. می‌توان از این لایه بندی دریاچه در این فصول استفاده نمود و آب فوق شور فوق اشباع را به سمت چاه ژرف یا به سمت دریا هدایت نمود و از آب شیرین با کیفیت بالاتر باقی مانده در دریاچه جازموریان برای اهداف گوناگون از جمله شیرین سازی ارزانتر آب و تأمین آب شرب مناطق اطراف دریاچه جازموریان استفاده نمود. سفره آب زیرزمینی در محدوده خود تالاب جازموریان دارای آب شور می‌باشد<ref name=":12"/> و این نوید را می‌دهد که آب‌های ژرف در این محدوده نیز دارای آب شور باشند و اگر این آب‌های ژرف به سفره آب زیرزمینی زیر دریای عمان راه داشته باشند، با هزینه کم و بدون اثر سوء می‌شود آب شور فوق اشباع در کف دریاچه احیا شده جازموریان را به سمت این آب‌های ژرف هدایت کرد.

== دلایل موافق و مخالف ==
موافقان به هزینه بسیار کمتر تأمین آب شیرین با افزایش بارش و کاهش تبخیر در این منطقه با احیای دریاچه جازموریان در حوضه آبریز نسبت به طرح‌های شیرین سازی و انتقال آب دریا به فلات مرکزی اشاره می‌کنند. غالب مردم در این منطقه کشاورزی بوده و بجز صنایع غذایی صنعت شاخص دیگری در منطقه مستقر نمی‌باشد و بعد از احیای دریاچه جازموریان در حداکثر حجم آن به صورت دائمی، آب و هوای حوضه آبریز جازموریان مناسب کشت انواع گیاهان گرم و استوایی آب بر را خواهد خواهد بود که چنین ظرفیتی در هیچ منطقه دیگری در ایران و غرب آسیا وجود ندارد.<ref name=":022" /> با توجه به اینکه منشأ ۲۵٪ ریزگردها در ایران کفه خشک شده جازموریان می‌باشد، احیای این تالاب یک اولویت ملی محیط زیستی می‌باشد.<ref name=":0" /><ref name=":2" />

مخالفان نیز به هزینه بالای ساخت تونل و پمپاژ آب تا ارتفاع کفه جازموریان و عملی نبودن دریافت هزینه افزایش بارش‌ها از مصرف‌کنندگان این آب در مناطق بالادست، احتمال زیر آب رفتن چند روستا در صورت گسترش دریاچه و هزینه بالای سازه‌ای برای جلوگیری دوباره از آب شیرین باران ایجاد شده در منطقه و مخلوط شدن دوباره آن با آب شور دریاچه اشاره می‌کنند.

== طرح‌های دیگر احیای جازموریان بدون انتقال آب ==
بعد از خشکی تقریباً دائمی هامون جازموریان از اواخر دهه ۱۳۷۰، برای احیای دریاچه و [[محیط زیست]] حوضه آبریز [[هامون جازموریان|جازموریان]] ۳ راهکار به مسئولان پیشنهاد شده که از بین آنها دو راهکار اول شامل کاهش قابل توجه مصرف آب سرشاخه رودهای تأمین کننده آب تالاب جازموریان و برگرداندن شرایط حوضه آبریز به قبل از زمان کاهش ورود آب به هامون جازموریان و راهکار سوم، انتقال آب دریا به کفه جازموریان بوده است.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=راهکارهای نمایندگان جنوب کرمان برای نجات تالاب جازموریان|نشانی=https://www.isna.ir/news/94071610663/راهکارهای-نمایندگان-جنوب-کرمان-برای-نجات-تالاب-جازموریان|وبگاه=ایسنا|تاریخ=2015-10-08|بازبینی=2024-02-16|کد زبان=fa}}</ref><ref>{{یادکرد وب|نشانی=https://www.irna.ir/news/80892291/احیای-تالاب-جازموریان-عزم-ملی-می-طلبد|وبگاه=www.irna.ir|بازبینی=2024-02-16|عنوان=احیای تالاب جازموریان عزم ملی می‌طلبد}}</ref>

با توجه به غیرقابل بازگشت بودن افزایش جمعیت و ادامه افزایش مصرف آب در [[صنعت]]، [[خدمات]] و [[کشاورزی]] حتی با وجود اتخاذ روش‌های بهینه و به روز در مصرف آب در سرشاخه‌های [[هلیل‌رود|رودخانه هلیل]] و [[بمپور]] و همچنین کاهش قابل توجه بارش‌ها در نتیجه [[تغییر اقلیم]] در این حوضه آبریز، بازگرداندن شرایط تراز آبی حوضه آبریز به زمان پرآبی تالاب جازموریان با منابع آب موجود بدون حذف جمعیت غیرممکن شده است؛ لذا از بین ۳ راهکار پیشنهادی برای احیای دریاچه جازموریان، تنها راهکار سوم یعنی انتقال آب دریای عمان به این حوضه آبریز برای احیای آن باقی مانده است.

== جستارهای وابسته ==
* [https://www.irna.ir/news/80892291/احیای-تالاب-جازموریان-عزم-ملی-می-طلبد احیای تالاب جازموریان عزم ملی می‌طلبد]
* [https://civilica.com/doc/757337/certificate/print/ بررسی اثرات زیست‌محیطی انتقال آب دریای عمان به گودال جازموریان با هدف شناسایی و تشخیص گسل‌ها (برای انتخاب مسیر مناسب خط انتقال آب)]
* [[باد موسمی]]
* [https://rabei.ir/احیای-تالاب-جازموریان-با-انتقال-آب-از-د/ احیای تالاب جازموریان با انتقال آب از دریای عمان]

== منابع ==
{{پانویس|۲}}

[[رده:تونل‌ها در آسیا]]
[[رده:خلیج فارس]]
[[رده:دریای خزر]]
[[رده:ساختمان‌ها و سازه‌های پیشنهاد شده در ایران]]
[[رده:ساختمان‌ها و سازه‌های ساخته‌نشده در ایران]]
[[رده:کانال‌ها در ایران]]

آغاز: خور چاخا و ساحل بندر کرگان، شهرستان میناب، ایران

پایان: روستای شمس‌آباد در شهرستان قلعه گنج، استان کرمان، ایران

title: ویژگی‌ها

طراحی: تونل انتقال آب

درازای کل: ۹۱ کیلومتر تونل

گنجایش: ۱۵۸ میلیارد متر مکعب · تثبیت دریاچه تا ارتفاع ۴۰۰ متری از سطح دریا


text:
# سوناتا سافتور
سوناتا سافتور (انگلیسی: Sonata Software) شرکت نرم‌افزار هندی است، که در سال ۱۹۸۶ تأسیس شد.

wikiname: fawiki

title: سوناتا سافتور

in_language: fa

wikitext:
{{Infobox company
| name = سوناتا سافتور
| logo =
| type = {{BSE|532221}}<br>{{NSE|SONATSOFTW}}
| industry = [[فناوری اطلاعات]]
| founded = ۱۹۸۶
| location = [[بنگلور]]
| key_people =
| num_employees = ~۴٬۲۰۰ نفر
| website = {{URL|https://www.sonata-software.com/}}
}}
'''سوناتا سافتور''' ({{lang-en|Sonata Software}}) شرکت نرم‌افزار هندی است، که در سال ۱۹۸۶ تأسیس شد.

== منابع ==
{{پانویس|چپ‌چین=بله}}
* {{یادکرد-ویکی|پیوند =//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Sonata_Software&oldid=1054829230|عنوان = Sonata Software|زبان =انگلیسی|بازیابی =۴ فوریه ۲۰۲۲}}

{{-}}

== پیوند به بیرون ==
{{انبار-رده}}
* {{رسمی|https://www.sonata-software.com/}}

{{هند-خرد}}

[[رده:شرکت‌های برون‌سپاری]]
[[رده:شرکت‌های فناوری اطلاعات بنگالورو]]
[[رده:شرکت‌های فهرست شده در بورس اوراق بهادار بمبئی]]
[[رده:شرکت‌های فهرست شده در بورس اوراق بهادار ملی هند]]
[[رده:شرکت‌های نرم‌افزاری بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۸۶ (میلادی)]]
[[رده:شرکت‌های نرم‌افزاری هند]]

title: سوناتا سافتور

نوع: BSE: 532221 · NSE: SONATSOFTW

صنعت: فناوری اطلاعات

بنا نهاده: ۱۹۸۶

دفتر مرکزی: بنگلور

تعداد کارکنان: ~۴٬۲۰۰ نفر


text:
# کلبه عمو تام (فیلم ۱۹۲۷)
کلبه عمو تام (انگلیسی: Uncle Tom's Cabin) یک فیلم به کارگردانی هری ای پولارد است که در سال ۱۹۲۷ منتشر شد. از بازیگران آن می‌توان به مارگاریتا فیشر، جرج سیگمن، کارلا لمله، دیک ساترلند، آدولف میلار و ویرجینیا گری اشاره کرد.

title: کلبه عمو تام (فیلم ۱۹۲۷)

wikitext:
{{Infobox film
| name =
| image	= uncle tom's cabin poster.jpg
| alt =
| caption =
| film name =
| director = [[هری ای پولارد]]
| producer = [[کارل لمله]]
| screenplay =
| story =
| based on = {{Based on|''[[کلبه عمو تام]]''|[[هریت بیچر استو]]}}
| starring = [[مارگاریتا فیشر]]{{سخ}}[[آرتور ادموند کرو]]{{سخ}}[[جرج سیگمن]]{{سخ}}[[Aileen Manning]]{{سخ}}[[کارلا لمله]]{{سخ}}[[Eulalie Jensen]]{{سخ}}[[جک مور]]{{سخ}}[[لوسین لیتلفیلد]]{{سخ}}[[رالف سدان]]{{سخ}}[[ویرجینیا گری]]{{سخ}}[[ویوین اوکلند]]{{سخ}} [[استایمی برد]]{{سخ}}[[آدولف میلار]]
| narrator =
| music = [[ارنو راپی]]{{سخ}}[[هیوگو ریزنفلد]] (1928 re-release in [[Movietone sound system|Movietone]])
| cinematography = [[چارلز جی. استومار]]{{سخ}}Jacob Kull
| editing = Gilmore Walker{{سخ}}[[دنیل مندل]]{{سخ}}Byron Robinson{{سخ}}[[Ted Kent]]
| studio =
| distributor = [[یونیورسال استودیوز]]
| released = {{Film date|۱۹۲۷|۱۱|۴}}
| runtime = ۱۳ [[reel#Motion picture terminology|reels]]
| country = آمریکا
| language =
| writer = Harvey F. Thew (continuity){{سخ}}[[A. P. Younger]] (continuity){{سخ}}[[Walter Anthony]] (intertitles)
| budget =
| gross =}}
'''''کلبه عمو تام''''' ({{Lang-en|Uncle Tom's Cabin}}) یک [[فیلم]] به کارگردانی [[هری ای پولارد]] است که در سال ۱۹۲۷ منتشر شد. از بازیگران آن می‌توان به [[مارگاریتا فیشر]]، [[جرج سیگمن]]، [[کارلا لمله]]، [[دیک ساترلند]]، [[آدولف میلار]] و [[ویرجینیا گری]] اشاره کرد.

== منابع ==
{{پانویس|چپ‌چین=بله}}
* {{یادکرد-ویکی|پیوند =https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Uncle_Tom%27s_Cabin_(1927_film)&redirect=no&oldid=643711527|عنوان = Uncle Tom's Cabin (1927 film)|زبان =انگلیسی|بازیابی =۱۶ ژوئن ۲۰۱۵}}

{{فیلم-خرد}}

[[رده:فیلم‌های ۱۹۲۷ (میلادی)]]
[[رده:فیلم‌های آمریکایی درباره برده‌داری]]
[[رده:فیلم‌های اقتباس شده از آثار هریت بیچر استو]]
[[رده:فیلم‌های اقتباس‌شده از رمان‌های آمریکایی]]
[[رده:فیلم‌های ایالات متحده آمریکا]]
[[رده:فیلم‌های بلند صامت آمریکایی]]
[[رده:فیلم‌های تاریخی درام ایالات متحده آمریکا]]
[[رده:فیلم‌های تاریخی درام دهه ۱۹۲۰ (میلادی)]]
[[رده:فیلم‌های درام ۱۹۲۷ (میلادی)]]
[[رده:فیلم‌های درام آمریکایی]]
[[رده:فیلم‌های سیاه‌وسفید آمریکایی]]
[[رده:فیلم‌های سیاه‌وسفید]]
[[رده:فیلم‌های هری ای پولارد]]
[[رده:فیلم‌های یونیورسال پیکچرز]]
[[رده:کلبه عمو تام]]
[[رده:فیلم‌های آمریکایی دهه ۱۹۲۰ (میلادی)]]

کارگردان: هری ای پولارد

تهیهکننده: کارل لمله

نویسنده: Harvey F. Thew (continuity) · A. P. Younger (continuity) · Walter Anthony (intertitles)

بر پایه: کلبه عمو تام · اثر هریت بیچر استو

بازیگران: مارگاریتا فیشر · آرتور ادموند کرو · جرج سیگمن · Aileen Manning · کارلا لمله · Eulalie Jensen · جک مور · لوسین لیتلفیلد · رالف سدان · ویرجینیا گری · ویوین اوکلند · استایمی برد · آدولف میلار

موسیقی: ارنو راپی · هیوگو ریزنفلد (1928 re-release in Movietone)

فیلمبردار: چارلز جی. استومار · Jacob Kull

تدوینگر: Gilmore Walker · دنیل مندل · Byron Robinson · Ted Kent

توزیعکننده: یونیورسال استودیوز

تاریخهای انتشار: - ۴ نوامبر ۱۹۲۷

مدت زمان: ۱۳ reels

کشور: آمریکا


text:
# گوری (گرجستان)
گوری (به گرجی: გორი) یک شهر صنعتی در ایالت شیدا کارتلی گرجستان است. این شهر توسط یکی از بزرگ‌ترین شاهان گرجستان به نام داویت چهارم (۱۰۸۹–۱۱۲۵) بنیان گذاشته شد. این شهر محل تولد ژوزف استالین دومین رهبر شوروی می‌باشد. گوری از منظر هوایی بیشتر به یک دهکده سرسبز شبیه است تا شهری صنعتی و پرمشغله.

## معرفی کلی
گوری (به گرجی:გორი) شهری در شرق گرجستان است که به عنوان پایتخت منطقه ای شیدا کارتلی عمل می کند و در محل تلاقی دو رودخانه متکواری و لیاخوی واقع شده است. گوری پنجمین شهر پرجمعیت گرجستان است. نام آن از کلمه گرجی گورا (გორა) گرفته شده است که به معنای «تپه»، «پشته» یا «کوه» است.
سکونتگاهی که از دوره هلنیستی در اینجا شناخته شده است، با قلعه گوری که حداقل در قرن هفتم ساخته شده است، در قرن دوازدهم وضعیت شهر را تشکیل کرد. گوری یک دژ نظامی مهم در قرون وسطی بود و به دلیل قرار گرفتن در بزرگراه اصلی که بخش های شرقی و غربی گرجستان را به هم متصل می‌کرد، از اهمیت استراتژیک برخوردار بود. گوری در طول تاریخ خود بارها مورد هجوم ارتش قدرت های منطقه قرار گرفته است. این شهر در طول جنگ روسیه و گرجستان در سال ۲۰۰۸ توسط نیروهای روسی اشغال شد. گوری همچنین به عنوان زادگاه رهبر و سیاستمدار شوروی جوزف استالین، طراح موشک بالستیک الکساندر نادیرادزه و فیلسوف مراب مامارداشویلی شناخته می شود.

## جغرافیا و آب و هوا
گوری در ۸۶ کیلومتری غرب تفلیس پایتخت گرجستان، در محل تلاقی رودخانه‌های متکواری و لیاخوی بزرگ، ۵۸۸ متر (۱۹۲۹ فوت) بالاتر از سطح دریا واقع شده است. آب و هوای آن نیمه گرمسیری مرطوب است که در حال گذار به آب و هوای مرطوب قاره ای با هوای گرم و نسبتا مرطوب است. تابستان ها معمولا گرم است. میانگین دمای سالانه ۱۱.۲ درجه سانتی گراد (۵۲.۲ درجه فارنهایت)، حداقل در ژانویه(۴- درجه سانتی گراد یا ۳۱.۳ درجه فارنهایت) و حداکثر در ماه جولای و آگوست (۲۲.۱ درجه سانتی گراد یا ۷۱.۸ درجه فارنهایت) است.  بیشترین میزان بارش در ماه می (۶۵.۸ میلی متر یا ۲.۶ اینچ) و حداقل در ماه فوریه (۲۸.۲ میلی متر یا ۱.۱ اینچ) رخ می دهد.  میانگین بارندگی در اینجا ۵۰۷ میلی متر (۲۰ اینچ) است. بالاترین دمای ثبت شده: ۳۸ درجه سانتی گراد معادل(۱۰۰.۴ درجه فارنهایت) در ۱۳ اوت سال ۲۰۰۶ میلادی توسط ایستگاه هواشناسی منطقه به ثبت رسید. کمترین دمای ثبت شده: ۲۲.۲- درجه سانتی گراد (۰.۸- درجه فارنهایت) در ۱۶ دسامبر سال ۲۰۰۴ میلادی به ثبت رسید. آنگونه که به نظر میرسد آب و هوای گوری در بیشتر روزهای سال باید سرد و خنک باشد.
| داده‌های اقلیم گوری (۱۹۹۱–۲۰۲۰ نرمال، بیشترین ۱۹۸۱-۲۰۲۰) | داده‌های اقلیم گوری (۱۹۹۱–۲۰۲۰ نرمال، بیشترین ۱۹۸۱-۲۰۲۰) | داده‌های اقلیم گوری (۱۹۹۱–۲۰۲۰ نرمال، بیشترین ۱۹۸۱-۲۰۲۰) | داده‌های اقلیم گوری (۱۹۹۱–۲۰۲۰ نرمال، بیشترین ۱۹۸۱-۲۰۲۰) | داده‌های اقلیم گوری (۱۹۹۱–۲۰۲۰ نرمال، بیشترین ۱۹۸۱-۲۰۲۰) | داده‌های اقلیم گوری (۱۹۹۱–۲۰۲۰ نرمال، بیشترین ۱۹۸۱-۲۰۲۰) | داده‌های اقلیم گوری (۱۹۹۱–۲۰۲۰ نرمال، بیشترین ۱۹۸۱-۲۰۲۰) | داده‌های اقلیم گوری (۱۹۹۱–۲۰۲۰ نرمال، بیشترین ۱۹۸۱-۲۰۲۰) | داده‌های اقلیم گوری (۱۹۹۱–۲۰۲۰ نرمال، بیشترین ۱۹۸۱-۲۰۲۰) | داده‌های اقلیم گوری (۱۹۹۱–۲۰۲۰ نرمال، بیشترین ۱۹۸۱-۲۰۲۰) | داده‌های اقلیم گوری (۱۹۹۱–۲۰۲۰ نرمال، بیشترین ۱۹۸۱-۲۰۲۰) | داده‌های اقلیم گوری (۱۹۹۱–۲۰۲۰ نرمال، بیشترین ۱۹۸۱-۲۰۲۰) | داده‌های اقلیم گوری (۱۹۹۱–۲۰۲۰ نرمال، بیشترین ۱۹۸۱-۲۰۲۰) | داده‌های اقلیم گوری (۱۹۹۱–۲۰۲۰ نرمال، بیشترین ۱۹۸۱-۲۰۲۰) |
| ماه                                                     | ژانویه                                                  | فوریه                                                   | مارس                                                    | آوریل                                                   | مه                                                      | ژوئن                                                    | ژوئیه                                                   | اوت                                                     | سپتامبر                                                 | اکتبر                                                   | نوامبر                                                  | دسامبر                                                  | سال                                                     |
| ------------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------- |
| سابقهٔ بیش‌ترین °C (°F)                                   | ۱۵٫۶ (۶۰)                                               | ۲۰٫۵ (۶۹)                                               | ۲۶٫۰ (۷۹)                                               | ۳۰٫۵ (۸۷)                                               | ۳۲٫۰ (۹۰)                                               | ۳۶٫۸ (۹۸)                                               | ۳۷٫۴ (۹۹)                                               | ۳۸٫۰ (۱۰۰)                                              | ۳۶٫۶ (۹۸)                                               | ۳۰٫۹ (۸۸)                                               | ۲۵٫۰ (۷۷)                                               | ۲۰٫۰ (۶۸)                                               | ۳۸٫۰ (۱۰۰)                                              |
| میانگین بیش‌ترین °C (°F)                                 | ۵٫۴ (۴۲)                                                | ۷٫۱ (۴۵)                                                | ۱۲٫۲ (۵۴)                                               | ۱۷٫۵ (۶۴)                                               | ۲۲٫۲ (۷۲)                                               | ۲۶٫۳ (۷۹)                                               | ۲۹٫۱ (۸۴)                                               | ۲۹٫۷ (۸۵)                                               | ۲۵٫۰ (۷۷)                                               | ۱۹٫۱ (۶۶)                                               | ۱۱٫۸ (۵۳)                                               | ۶٫۵ (۴۴)                                                | ۱۷٫۷ (۶۴)                                               |
| میانگین کم‌ترین °C (°F)                                  | −۳٫۳ (۲۶)                                               | −۲٫۷ (۲۷)                                               | ۱٫۰ (۳۴)                                                | ۵٫۱ (۴۱)                                                | ۹٫۹ (۵۰)                                                | ۱۴٫۰ (۵۷)                                               | ۱۷٫۲ (۶۳)                                               | ۱۷٫۰ (۶۳)                                               | ۱۲٫۸ (۵۵)                                               | ۷٫۴ (۴۵)                                                | ۱٫۴ (۳۵)                                                | −۲٫۲ (۲۸)                                               | ۶٫۵ (۴۴)                                                |
| سابقهٔ کم‌ترین °C (°F)                                    | −۱۹٫۶ (−۳)                                              | −۱۹٫۹ (−۴)                                              | −۱۵٫۱ (۵)                                               | −۱۰٫۵ (۱۳)                                              | −۱٫۰ (۳۰)                                               | ۲٫۸ (۳۷)                                                | ۷٫۷ (۴۶)                                                | ۶٫۱ (۴۳)                                                | −۰٫۲ (۳۲)                                               | −۴٫۸ (۲۳)                                               | −۱۱٫۵ (۱۱)                                              | −۲۲٫۲ (−۸)                                              | −۲۲٫۲ (−۸)                                              |
| بارندگی میلی‌متر (اینچ)                                  | ۲۹٫۰ (۱٫۱۴)                                             | ۲۸٫۲ (۱٫۱۱)                                             | ۳۵٫۷ (۱٫۴۱)                                             | ۵۳٫۱ (۲٫۰۹)                                             | ۶۵٫۸ (۲٫۵۹)                                             | ۵۸٫۷ (۲٫۳۱)                                             | ۴۱٫۳ (۱٫۶۳)                                             | ۳۶٫۶ (۱٫۴۴)                                             | ۳۵٫۲ (۱٫۳۹)                                             | ۴۱٫۹ (۱٫۶۵)                                             | ۴۷٫۴ (۱٫۸۷)                                             | ۳۳٫۷ (۱٫۳۳)                                             | ۵۰۶٫۶ (۱۹٫۹۴)                                           |
| میانگین روزهای بارندگی (≥ ۱.۰ mm)                       | ۶٫۴                                                     | ۶                                                       | ۶٫۸                                                     | ۸٫۳                                                     | ۱۰٫۱                                                    | ۸٫۵                                                     | ۵٫۶                                                     | ۵٫۱                                                     | ۵٫۳                                                     | ۶٫۸                                                     | ۶٫۸                                                     | ۶٫۶                                                     | ۸۲٫۳                                                    |
| منبع: NCEI                                              |                                                         |                                                         |                                                         |                                                         |                                                         |                                                         |                                                         |                                                         |                                                         |                                                         |                                                         |                                                         |                                                         |

## تاریخچه
قلعه گوری در سال ۱۶۴۲، توسط یک مبلغ ایتالیایی، کریستوفورو کاستلی.
قلمرو گوری از اوایل عصر برنز پرجمعیت بوده است. طبق تواریخ قرون وسطی گرجستان، شهر گوری توسط پادشاه داوید چهارم (۱۰۸۹-۱۱۲۵) که پناهندگان ارمنستان را در آنجا اسکان داد، تأسیس شد. با این حال، به نظر می رسد که قلعه گوری (گوریس-تسیخه) قبلاً در قرن هفتم مورد استفاده قرار می گرفته است و شواهد باستان شناسی حاکی از وجود جامعه شهری در دوران باستان کلاسیک است. در سال ۱۲۹۹، گوری توسط قبایل آلان که از فتح وطن اصلی خود در قفقاز شمالی توسط مغول ها فرار می کردند، تسخیر شد. پادشاه گرجستان، جورج پنجم، شهر را در سال ۱۳۲۰ پس گرفت و آلان ها را از بالای کوه های قفقاز به عقب راند.
قلعه گوری در بالای تپه
با سقوط پادشاهی قرون وسطایی گرجستان، گوری  که به لحاظ استراتژیک در تقاطع مسیرهای ترانزیتی اصلی قرار داشت، اغلب مورد هدف مهاجمان خارجی قرار می گرفت و در موارد متعددی اربابان خود را تغییر داد. اولین بار توسط اوزون حسن از آک کویونلوها در سال ۱۴۷۷ و پس از آن طهماسب اول از ایران در اواسط قرن شانزدهم تصرف و غارت شد. در پایان آن قرن، گوری برای مدت کوتاهی از طریق جنگ عثمانی-فارس (۱۵۹۰-۱۵۷۸) به دست عثمانی‌ها افتاد و به پایگاه اصلی آنها در گرجستان تبدیل شد تا اینکه پس از نبردهای سنگین در سال ۱۵۹۹ توسط گرجی‌ها تحت فرماندهی سیمون اول کارتلی پس گرفته شد. بار دیگر در سال ۱۶۱۴ توسط ایرانیان تحت فرمان شاه عباس اول عمدتاً یک پادگان نظامی شد. پس از اشغال های پی در پی توسط عثمانی ها (۱۷۲۳-۱۷۳۵) و ایرانی‌ها (۱۷۳۵-۱۷۴۰)، گوری به کنترل گرجستان تحت فرمان پادشاهان تیموراز دوم و ارکل دوم بازگشت که تلاش های آنها به پیشرفت شهر کمک شایانی کرد.اقتصاد و فرهنگ در شهر پس از الحاق گرجستان به روسیه کمی دستخوش تغییر شد، گوری در سال ۱۸۰۱ به عنوان یک شهر در منطقه گوری اویزد در استان تفلیس قرار گرفت. این شهر در طول قرن نوزدهم از نظر وسعت و جمعیت افزایش یافت. طرحی از سال ۱۸۲۴ شهر را در دامنه تپه زیر ارگ، و خندقی در اطراف آن نشان می دهد. این شهر در زلزله ۱۹۲۰ ویران شد و در دوره شوروی تقریباً به طور کامل بازسازی شد. گوری که یک مرکز صنعتی مهم در زمان شوروی بود، از یک فروپاشی اقتصادی و خروج جمعیت در طول سال‌های بحران پس از شوروی در دهه ۱۹۹۰ رنج برد. گوری به منطقه درگیری گرجستان و اوستیایی نزدیک است.این شهر از طریق یک خط آهن که از اوایل دهه ۱۹۹۰ منحل شده است، به تسخینوالی، پایتخت اوستیای جنوبی متصل بود. از دهه ۲۰۰۰، گرجستان زیرساخت های نظامی را در داخل و اطراف شهر افزایش داده است. بدین ترتیب، بیمارستان نظامی مرکزی از تفلیس به گوری منتقل شد و در اکتبر ۲۰۰۶ تجهیز شد. در ۱۸ ژانویه ۲۰۰۸، دومین پایگاه استاندارد ناتو گرجستان برای قرار دادن تیپ پیاده نظام ۱ (گرجستان) از نیروهای زمینی گرجستان در گوری تأسیس شد. شعبه آکادمی علوم کشاورزی گرجستان در سال ۱۹۹۵ در این شهر تأسیس شد. این دانشگاه در سال ۲۰۰۳ به دانشگاه سوخیشویلی تبدیل شد.

### جنگ ۲۰۰۸ با روسیه
یک ساختمان آپارتمانی آسیب دیده در گوری
در جنگ ۲۰۰۸ روسیه و گرجستان، این شهر از همان ابتدای درگیری مورد حمله هوایی نیروی هوایی روسیه قرار گرفت. اهداف نظامی و مناطق مسکونی گوری توسط حملات هوایی مورد هدف قرار گرفتند که منجر به زخمی شدن و کشته شدن غیرنظامیان شد. دیده‌بان حقوق بشر (HRW) مدعی شد که نیروهای روسیه به طور بی رویه بمب های خوشه ای را در مناطق غیرنظامی اطراف گوری مستقر کرده اند. به گفته دیده‌بان حقوق بشر، در ۱۲ اوت، نیروهای روسی بمب‌های خوشه‌ای را در مرکز گوری پرتاب کردند که در نتیجه آن ۱۱ غیرنظامی کشته و ده‌ها نفر دیگر زخمی شدند. مقامات نظامی روسیه استفاده از مهمات خوشه‌ای در درگیری را رد می‌کنند و ادعای دیده‌بان حقوق بشر را «تهمت‌آمیز» می‌خوانند و عینی بودن آن را زیر سؤال می‌برند. تعداد زیادی بمب منفجر نشده توسط مردم محلی و کارمندان دیده‌بان حقوق بشر پیدا شده است. تا ۱۱ اوت، پرسنل نظامی گرجستان، دولت و اکثر ساکنان شهر را ترک کردند، که سپس توسط ارتش روسیه و شبه نظامیان جدایی طلب اوستیای جنوبی تسخیر و اشغال شد. دیده بان حقوق بشر شبه‌نظامیان را به راه اندازی کمپین های غارت، آتش زدن، آدم ربایی و سایر حملات علیه جمعیت غیرنظامی باقی مانده متهم کرد. نیروهای روسیه و اوستیای جنوبی در ۲۲ اوت ۲۰۰۸ میلادی از شهر خارج شدند. روز بعد واحدهای ارتش گرجستان به گوری بازگشتند. با این حال، پست های بازرسی روسیه در نزدیکی گوری و همچنین در مناطق به اصطلاح حائل در نزدیکی مرزهای آبخازیا و اوستیای جنوبی باقی ماندند.

## جمعیت شناسی
نمای هوایی از گوری سال ۲۰۱۸ میلادی
خیابان آکاکی تسرتلی
| سال   | ۱۸۶۵  | ۱۸۹۷   | ۱۹۱۴   | ۱۹۱۶   | ۱۹۷۷   | ۱۹۸۹   | ۲۰۰۲   | ۲۰۱۴   | ۲۰۲۲   | ۲۰۲۳   |
| جمعیت | ۵/۱۰۰ | ۱۰/۲۶۹ | ۲۵/۳۵۵ | ۱۸/۴۵۴ | ۵۴/۱۰۰ | ۶۸/۹۲۴ | ۴۹/۵۲۲ | ۴۸/۱۴۳ | ۴۴/۵۲۴ | ۴۴/۳۸۷ |

## نقاط دیدنی
مجسمه استالین در جلوی تالار شهر ایستاده بود تا اینکه در سال ۲۰۱۰ به عنوان بخشی از فرآیند شوروی زدایی کشور برداشته شد.
ایستگاه قطار گوری
خیابان آکاکی تسرتلی در گوری
گوری و اطراف آن دارای چندین مکان برجسته فرهنگی و تاریخی است. اگرچه برای بسیاری از خارجی‌ها، گوری به‌عنوان زادگاه جوزف استالین شناخته می‌شود، اما در حافظه تاریخی گرجستان، این شهر از دیرباز با ارگ آن، قلعه گوری، که بر روی تپه‌ای صخره‌ای مشرف به بخش مرکزی شهر مدرن ساخته شده، مرتبط بوده است. بر روی تپه ای دیگر، کلیسای سنت جورج قرن هجدهم گوریجواری، مکانی محبوب برای زیارت، قرار دارد.  شهر سنگی باستانی معروف اوپلیستسیخه و کلیسای آتنی سیونی قرن هفتم در نزدیکی گوری قرار دارند. همراهی استالین با شهر توسط موزه جوزف استالین در مرکز شهر گوری و تا همین اواخر، بنای یادبود استالین در مقابل تالار شهر گوری، یکی از معدود بناهایی از این دست که از برنامه استالین زدایی نیکیتا خروشچف جان سالم به در برده است، تاکید شده است. این بنای تاریخی در دهه ۱۹۹۰ در گرجستان تازه استقلال یافته منبع بحث و جدل بود، اما برای چندین سال دولت پساکمونیستی با درخواست شهروندان گوری موافقت کرد و مجسمه را دست نخورده رها کرد. در نهایت در ۲۵ ژوئن ۲۰۱۰ حذف شد. با این حال، در ۲۰ دسامبر ۲۰۱۲، مجمع شهرداری گوری به بازسازی این بنای تاریخی رای داد.

## تقسیمات اداری
این شهر به ۱۱ ناحیه اداری تقسیم می شود که عبارتند از:

| No. | District                |   | No.                         | District                |                          | No. | District               |  | No. | District       |
| --- | ----------------------- | - | --------------------------- | ----------------------- | ------------------------ | --- | ---------------------- |  | --- | -------------- |
| ۱   | شهرک کِوِرناکی            |   | ۴                           | منطقه دوم تسمینداتسکالی |                          | ۷   | شهرک چالاتِسکارُوسوبانکی |  | ۱۰  | شهرک مرکزی اول |
| ۲   | شهرک وِرخوِبی             | ۵ | شهرک ذاغه‌نشینان             | ۸                       | شهرک منطقه یکم           | ۱۱  | شهرک مرکزی دوم منطقه   |  |     |                |
| ۳   | منطقه اول تسمینداتسکالی | ۶ | شهرک سادگوری-الکتریپیکاتسیا | ۹                       | کومبیناتی شهرک دوم منطقه |     |                        |  |     |                |

## افراد قابل توجه
- آناستازیا اریستاوی-خوشتاریا (۱۸۶۸-۱۹۵۱)، رمان نویس
- ژوزف استالین (۱۸۷۸–۱۹۵۳)، دومین رهبر اتحاد جماهیر شوروی و چهارمین نخست وزیر اتحاد جماهیر شوروی
- سیمون ارشکی تر پتروسیان (۱۸۸۲–۱۹۲۲)، انقلابی
- وانو مرادلی (۱۹۰۸–۱۹۷۰)، آهنگساز
- الکساندر ماچاواریانی (۱۹۱۳–۱۹۹۵)، آهنگساز
- الکساندر نادیرادزه (۱۹۱۴–۱۹۸۷)، مخترع
- ادوارد میرزویان (۱۹۲۱–۲۰۱۲)، آهنگساز
- سولخان سینتسادزه (۱۹۲۵–۱۹۹۱)، آهنگساز
- مراب مامارداشویلی (۱۹۳۰–۱۹۹۰)، فیلسوف
- گیورگی تنادزه (متولد سال ۱۹۶۲)، کشتی گیر
- واژا ترخنیشویلی (متولد سال ۱۹۷۱)، فوتبالیست
- جورجی کاندلاکی (متولد ۱۹۷۴)، بوکسر
- لاشا شاوداتواشویلی (متولد ۱۹۹۲)، جودوکار
- گنو پتریاشویلی (متولد ۱۹۹۴)، کشتی گیر
- اتو نیمسادزه (متولد ۱۹۸۹)، خواننده
- ولادیمیر هینچگاشویلی (متولد ۱۹۹۱)، کشتی گیر، قهرمان المپیک و جهان

## تاریخ
گوری از سال ۱۸۰۱ میلادی، به عنوان یک شهر شناخته می‌شود. اهمیت اقتصادی این شهر از سال ۱۸۷۲ پس از ساخت راه‌آهن تفلیس - پوتی افزایش یافت. پیش از انقلاب بزرگ، هیچ گونه صنایعی در شهر وجود نداشت و فقط صنایع دستی و بازرگانی فعالیت عمده را در کنار کشاورزی تشکیل می‌داد. زمین‌لرزه سال ۱۹۲۰ گوری سبب شد که بخش‌های زیادی از این شهر نابود شود.

## جغرافیا
این شهر، هم‌اکنون مساحتی حدود ۸۰۰ هکتار را در دو سوی ساحل رودهای متکواری و لیاخوی تشکیل می‌دهد. موقعیت جغرافیایی آن به عنوان محل تلاقی راه‌ها و دارا بودن اقلیم مناسب، تأثیر بسیار زیادی در شهر داشته‌است. در چهل سال گذشته جمعیت آن پنج برابر شده‌است. گوری را قلب ایالت شیدا کارتلی به‌شمار می‌آورند. راه‌های ارتباطی که نقاط مختلف را به هم متصل می‌کنند در این شهر یکدیگر را قطع می‌کنند.

گوری محل تلاقی راه‌آهن قفقاز جنوبی بوده و دارای ایستگاه راه‌آهن است. از این نقطه شاخه‌ای از راه‌آهن و جاده به تسخینوالی به سوی شمال کشیده شده‌است. علاوه بر آن از گوری شاه‌راهی به سوی درهٔ آتنی می‌رود.

## صنعت
گوری یک شهر صنعتی است. اکثریت جمعیت آن را کارکنان بخش‌های صنعتی تشکیل می‌دهند. ساکنان این شهر بیشتر در صنایع گوناگون از جمله صنعت ساختمان و صنعت حمل و نقل اشتغال دارند. در ساحل راست رود لیاخوی، کارخانه نساجی فعال است که از سال ۱۹۴۵ تأسیس شده‌است. کارخانه کنسروسازی و شراب‌سازی گوری، جزو کارخانه‌های معتبر مواد غذایی گرجستان به‌شمار می‌روند. کمپوت میوه تولیدی این کارخانه در تمام منطقه و خارج از مرزهای کشور از شهرت زیادی برخوردار است. گوری یکی از مراکز مهم تولید میوه گرجستان است؛ و همچنین از صنعت تولید آلومینیم و آهن آلات سنگین این شهر برخوردار است.

## آثار تاریخی
موزه ادژی قرون وسطایی به نام گوریس تسیخه (به گرجی: გორის ციხე) بر این شهر مشرف است.
صومعه سیونی یکی از آثار بسیار معروف معماری قرن هفتم میلادی گرجستان است که در نزدیکی روستای آتنی قرار دارد. در این معبد نقاشی‌های دیواری که به قرن دهم میلادی تعلق دارد، بسیار معروف است.
ژوزف استالین در این شهر به دنیا آمده بود و تا سال ۱۸۹۴ در آن جا زندگی می‌کرد. خانهٔ استالین به موزه تبدیل شده‌است و همچنین مجسمهٔ بزرگی از استالین در شهر گوری ساخته شده بود که تا چندی پیش نیز پابرجا بود.
موزه استالین شهر گوری در فاصله ۶۸ کیلومتری شمال شرقی تفلیس پایتخت گرجستان قرار گرفته است. استالین رهبر شوروی سابق در جنگ جهانی دوم بود.

## مشاهیر گوری
- ژوزف استالین - رهبر اتحاد جماهیر شوروی
- یاکوب گوگباشویلی - نویسنده اولین کتاب درسی الفبای گرجی در ۱۸۶۵.
- فیلسوف مراب مامارداشویلی

title: گوری (گرجستان)

wikitext:
{{Infobox settlement
| official_name      = گوری
| native_name        = გორი
| native_name_lang   = ka
| settlement_type    = شهر
| image_skyline      = {{Photomontage|position=center
| photo1a = Gori City Hall, Georgia.jpg
| photo2a = Gori fortress by ArmAg (1).JPG
| photo2b = Gori Cathedral Church.JPG
| photo3a = Gori - view 4.jpg
| photo3b =
| photo4a = Panoramic View from Gori Fortress.jpg
| size = 320
| spacing = ۲
| color = gray
| border = ۰
| foot_montage = از بالا: شهرداری گوری، [[قلعه گوری]]، [[کلیسای جامع گوری]]، استادیوم خانگی باشگاه فوتبال دیلا، نمای پانورامایی از سر تا سر گوری
}}
| image_caption      = '''پنجمین شهر بزرگ گرجستان'''
| imagesize          = 325px
| pushpin_map        = Georgia (country)#Shida Kartli
| mapsize            = 375px
| image_flag         = Flag of Gori (City).svg
| image_seal         = Coat of Arms of Gori, Georgia.svg
| map_caption        = موقعیت شهر گوری در کشور گرجستان
| subdivision_type   = [[کشورهای جهان|کشور]]
| subdivision_name   = {{Flag|GEO|name=Georgia}}
| subdivision_type1  = [[منطقه]]
| subdivision_name1  = در ایالت [[شیدا کارتلی]]
| subdivision_type2  = [[فهرست شهرهای گرجستان|شهر]]
| subdivision_name2  = موقعیت [[شهر گوری|شهر گوری]]
| area_magnitude     = 5.729
| area_total_km2     = 16.85
| area_land_km2      = 15.98
| area_water_km2     = 0.87
| population_as_of   = ۱ ژانویه ۲۰۲۳
| population_footnotes =
| population_total   = 44387
| population_density_km2 = auto
| timezone           = به وقت گرجستان
| utc_offset         = +۴
| timezone_DST       =
| utc_offset_DST     =
| coordinates        = {{coord|41|58|0|N|44|06|0|E|region:GE|display=inline}}
| elevation_m        = ۵۸۸
| blank_name         = [[طبقه بندی اقلیم کوپن|اقلیم]]
| blank_info         = [[آب و هوای اقیانوسی|اقلیم اقیانوسی]]
| postal_code_type   = کد پستی
| postal_code        = ۱۴۰۰
| website            = {{URL|http://www.gori.gov.ge/}}
| footnotes          = '''شایان ذکر است که شهر گوری یک شهر سرسبز و خوش آب و هوا بوده و توریستی است.'''
| pushpin_relief     = y
| module             = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=13|frame-height=400 | stroke-width=1 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}}
}}
'''گوری''' {{به گرجی|გორი}} [[یک]] [[صنعتی|شهر صنعتی]] در [[ایالت]] [[شیدا کارتلی]] [[گرجستان]] است. این [[شهر]] توسط یکی از بزرگ‌ترین [[فهرست شاهان گرجستان|شاهان گرجستان]] به نام [[داویت چهارم]] (۱۰۸۹–۱۱۲۵) [[بنیان]] گذاشته شد. این [[شهر]] [[محل تولد]] [[ژوزف استالین]] [[دومین]] [[رهبر]] [[شوروی]] می‌باشد. گوری از منظر [[هوایی]] بیشتر به یک [[دهکده]] [[سرسبز]] شبیه است تا شهری [[صنعتی]] و پرمشغله.

==معرفی کلی==
گوری (به گرجی:გორი) [[شهر]]ی در [[شرق]] [[گرجستان]] است که به [[عنوان]] [[پایتخت]] [[منطقه]] ای [[شیدا کارتلی]] [[عمل]] می کند و در [[محل]] [[پیوست|تلاقی]] [[دو]] [[رودخانه]] [[متکواری]] و [[رودخانه|لیاخوی]] واقع شده است. گوری [[پنجم]]ین [[شهر]] پر[[جمعیت]] [[گرجستان]] است. [[نام]] آن از [[کلمه]] [[گرجی]] گورا (გორა) گرفته شده است که به [[معنا]]ی «[[تپه]]»، «[[پشته]]» یا «[[کوه]]» است.<ref>[[ویکی پدیای انگلیسی]]</ref>
[[خانه|سکونتگاه]]ی که از [[دوره هلنیستی]] در اینجا [[شناخت]]ه شده است، با [[قلعه گوری]] که حداقل در [[قرن هفتم]] [[ساخت]]ه شده است، در [[قرن دوازدهم]] [[وضعیت]] [[شهر]] را [[تشکیل]] کرد. گوری یک [[دژ]] [[نظامی]] مهم در [[قرون وسطی]] بود و به دلیل قرار گرفتن در [[بزرگراه]] اصلی که [[سرزمین|بخش]] های [[شرقی]] و [[غربی]] [[گرجستان]] را به هم [[اتصال|متصل]] می‌کرد، از [[اهمیت]] [[استراتژیک]] برخوردار بود. گوری در طول [[تاریخ]] خود بارها مورد [[هجوم]] [[ارتش]] [[قدرت]] های [[منطقه]] قرار گرفته است. این [[شهر]] در [[زمان|طول]] [[جنگ روسیه و گرجستان]] در [[سال]] ۲۰۰۸ توسط [[نیروهای مسلح روسیه|نیروهای روسی]] [[اشغال]] شد. گوری همچنین به [[عنوان]] [[زادگاه]] [[رهبر]] و [[سیاستمدار]] [[شوروی]] [[جوزف استالین]]، [[مخترع|طراح]] [[موشک بالستیک]] [[الکساندر نادیرادزه]] و [[فیلسوف]] [[مراب مامارداشویلی]] شناخته می شود.

==جغرافیا و آب و هوا==
گوری در ۸۶ کیلومتری غرب تفلیس پایتخت گرجستان، در محل تلاقی رودخانه‌های متکواری و لیاخوی بزرگ، ۵۸۸ متر (۱۹۲۹ فوت) بالاتر از سطح دریا واقع شده است. آب و هوای آن نیمه گرمسیری مرطوب است که در حال گذار به آب و هوای مرطوب قاره ای با هوای گرم و نسبتا مرطوب است. تابستان ها معمولا گرم است. میانگین دمای سالانه ۱۱.۲ درجه سانتی گراد (۵۲.۲ درجه فارنهایت)، حداقل در ژانویه(۴- درجه سانتی گراد یا ۳۱.۳ درجه فارنهایت) و حداکثر در ماه جولای و آگوست (۲۲.۱ درجه سانتی گراد یا ۷۱.۸ درجه فارنهایت) است.  بیشترین میزان بارش در ماه می (۶۵.۸ میلی متر یا ۲.۶ اینچ) و حداقل در ماه فوریه (۲۸.۲ میلی متر یا ۱.۱ اینچ) رخ می دهد.  میانگین بارندگی در اینجا ۵۰۷ میلی متر (۲۰ اینچ) است. بالاترین دمای ثبت شده: ۳۸ درجه سانتی گراد معادل(۱۰۰.۴ درجه فارنهایت) در ۱۳ اوت سال ۲۰۰۶ میلادی توسط ایستگاه هواشناسی منطقه به ثبت رسید. کمترین دمای ثبت شده: ۲۲.۲- درجه سانتی گراد (۰.۸- درجه فارنهایت) در ۱۶ دسامبر سال ۲۰۰۴ میلادی به ثبت رسید. آنگونه که به نظر میرسد آب و هوای گوری در بیشتر روزهای سال باید سرد و خنک باشد.

{{Weather box |collapsed = yes
|location = گوری (۱۹۹۱–۲۰۲۰ نرمال، بیشترین ۱۹۸۱-۲۰۲۰)
|metric first = y
|single line = y
|width = auto
|Jan record high C = 15.6
|Feb record high C = 20.5
|Mar record high C = 26.0
|Apr record high C = 30.5
|May record high C = 32.0
|Jun record high C = 36.8
|Jul record high C = 37.4
|Aug record high C = 38.0
|Sep record high C = 36.6
|Oct record high C = 30.9
|Nov record high C = 25.0
|Dec record high C = 20.0
|year record high C = 38.0
|Jan high C = 5.4
|Feb high C = 7.1
|Mar high C = 12.2
|Apr high C = 17.5
|May high C = 22.2
|Jun high C = 26.3
|Jul high C = 29.1
|Aug high C = 29.7
|Sep high C = 25.0
|Oct high C = 19.1
|Nov high C = 11.8
|Dec high C = 6.5
|year high C = 17.7

|Jan low C = -3.3
|Feb low C = -2.7
|Mar low C = 1.0
|Apr low C = 5.1
|May low C = 9.9
|Jun low C = 14.0
|Jul low C = 17.2
|Aug low C = 17.0
|Sep low C = 12.8
|Oct low C = 7.4
|Nov low C = 1.4
|Dec low C = -2.2
|year low C = 6.5
|Jan record low C = -19.6
|Feb record low C = -19.9
|Mar record low C = -15.1
|Apr record low C = -10.5
|May record low C = -1.0
|Jun record low C = 2.8
|Jul record low C = 7.7
|Aug record low C = 6.1
|Sep record low C = -0.2
|Oct record low C = -4.8
|Nov record low C = -11.5
|Dec record low C = -22.2
|year record low C = -22.2
|precipitation colour = green
|Jan precipitation mm = 29.0
|Feb precipitation mm = 28.2
|Mar precipitation mm = 35.7
|Apr precipitation mm = 53.1
|May precipitation mm = 65.8
|Jun precipitation mm = 58.7
|Jul precipitation mm = 41.3
|Aug precipitation mm = 36.6
|Sep precipitation mm = 35.2
|Oct precipitation mm = 41.9
|Nov precipitation mm = 47.4
|Dec precipitation mm = 33.7
|year precipitation mm = 506.6
| unit precipitation days =  1.0 mm
| precip days colour      =
| Jan precipitation days  =6.4
| Feb precipitation days  =6
| Mar precipitation days  =6.8
| Apr precipitation days  =8.3
| May precipitation days  =10.1
| Jun precipitation days  =8.5
| Jul precipitation days  =5.6
| Aug precipitation days  =5.1
| Sep precipitation days  =5.3
| Oct precipitation days  =6.8
| Nov precipitation days  =6.8
| Dec precipitation days  =6.6
| year precipitation days =
|source 1 = [[NCEI]]<ref name=NCEI/><ref name="Clino81">
{{cite web
| archive-url = https://web.archive.org/web/20211009215740/https://www.ncei.noaa.gov/pub/data/normals/WMO/1981-2010/RA-VI/Georgia/WMO_Normals_Georgia.xls
| archive-date = 9 October 2021
| url = https://www.ncei.noaa.gov/pub/data/normals/WMO/1981-2010/RA-VI/Georgia/WMO_Normals_Georgia.xls
| title = World Meteorological Organisation Climate Normals for 1981–2010 - Georgia |page=5
| publisher = [[NOAA|National Oceanic and Atmosoheric Administration]]
| access-date = 9 October 2021}}</ref>
}}

==تاریخچه==
[[پرونده:Castelli. Gori, Georgia-2.jpg|320px|وسط|thumb]]
'''قلعه گوری در سال ۱۶۴۲، توسط یک مبلغ ایتالیایی، کریستوفورو کاستلی.'''

قلمرو گوری از اوایل عصر برنز پرجمعیت بوده است. طبق تواریخ قرون وسطی گرجستان، شهر گوری توسط پادشاه داوید چهارم (۱۰۸۹-۱۱۲۵) که پناهندگان ارمنستان را در آنجا اسکان داد، تأسیس شد.<ref>{{Cite journal|date=2024-11-02|title=Sempad the Constable|url=https://en.m.wikipedia.org/wiki/Sempad_the_Constable|journal=Wikipedia|language=en}}</ref> با این حال، به نظر می رسد که قلعه گوری (گوریس-تسیخه) قبلاً در قرن هفتم مورد استفاده قرار می گرفته است و شواهد باستان شناسی حاکی از وجود جامعه شهری در دوران باستان کلاسیک است. در سال ۱۲۹۹، گوری توسط قبایل آلان که از فتح وطن اصلی خود در قفقاز شمالی توسط مغول ها فرار می کردند، تسخیر شد. پادشاه گرجستان، جورج پنجم، شهر را در سال ۱۳۲۰ پس گرفت و آلان ها را از بالای کوه های قفقاز به عقب راند.
[[پرونده:Gori Fortress.jpg|320px|وسط|thumb]]
'''قلعه گوری در بالای تپه'''
با سقوط پادشاهی قرون وسطایی گرجستان، گوری  که به لحاظ استراتژیک در تقاطع مسیرهای ترانزیتی اصلی قرار داشت، اغلب مورد هدف مهاجمان خارجی قرار می گرفت و در موارد متعددی اربابان خود را تغییر داد. اولین بار توسط اوزون حسن از آک کویونلوها در سال ۱۴۷۷ و پس از آن طهماسب اول از ایران در اواسط قرن شانزدهم تصرف و غارت شد. در پایان آن قرن، گوری برای مدت کوتاهی از طریق جنگ عثمانی-فارس (۱۵۹۰-۱۵۷۸) به دست عثمانی‌ها افتاد و به پایگاه اصلی آنها در گرجستان تبدیل شد تا اینکه پس از نبردهای سنگین در سال ۱۵۹۹ توسط گرجی‌ها تحت فرماندهی سیمون اول کارتلی پس گرفته شد. بار دیگر در سال ۱۶۱۴ توسط ایرانیان تحت فرمان شاه عباس اول عمدتاً یک پادگان نظامی شد. پس از اشغال های پی در پی توسط عثمانی ها (۱۷۲۳-۱۷۳۵) و ایرانی‌ها (۱۷۳۵-۱۷۴۰)، گوری به کنترل گرجستان تحت فرمان پادشاهان تیموراز دوم و ارکل دوم بازگشت که تلاش های آنها به پیشرفت شهر کمک شایانی کرد.اقتصاد و فرهنگ در شهر پس از الحاق گرجستان به روسیه کمی دستخوش تغییر شد، گوری در سال ۱۸۰۱ به عنوان یک شهر در منطقه گوری اویزد در استان تفلیس قرار گرفت. این شهر در طول قرن نوزدهم از نظر وسعت و جمعیت افزایش یافت. طرحی از سال ۱۸۲۴ شهر را در دامنه تپه زیر ارگ، و خندقی در اطراف آن نشان می دهد. این شهر در زلزله ۱۹۲۰ ویران شد و در دوره شوروی تقریباً به طور کامل بازسازی شد. گوری که یک مرکز صنعتی مهم در زمان شوروی بود، از یک فروپاشی اقتصادی و خروج جمعیت در طول سال‌های بحران پس از شوروی در دهه ۱۹۹۰ رنج برد. گوری به منطقه درگیری گرجستان و اوستیایی نزدیک است.این شهر از طریق یک خط آهن که از اوایل دهه ۱۹۹۰ منحل شده است، به تسخینوالی، پایتخت اوستیای جنوبی متصل بود. از دهه ۲۰۰۰، گرجستان زیرساخت های نظامی را در داخل و اطراف شهر افزایش داده است. بدین ترتیب، بیمارستان نظامی مرکزی از تفلیس به گوری منتقل شد و در اکتبر ۲۰۰۶ تجهیز شد. در ۱۸ ژانویه ۲۰۰۸، دومین پایگاه استاندارد ناتو گرجستان برای قرار دادن تیپ پیاده نظام ۱ (گرجستان) از نیروهای زمینی گرجستان در گوری تأسیس شد. شعبه آکادمی علوم کشاورزی گرجستان در سال ۱۹۹۵ در این شهر تأسیس شد. این دانشگاه در سال ۲۰۰۳ به دانشگاه سوخیشویلی تبدیل شد.

===جنگ ۲۰۰۸ با روسیه===
[[پرونده:Ruins of a burnt apartment building in Gori.jpg|320px|وسط|thumb]]
'''یک ساختمان آپارتمانی آسیب دیده در گوری'''
در جنگ ۲۰۰۸ روسیه و گرجستان، این شهر از همان ابتدای درگیری مورد حمله هوایی نیروی هوایی روسیه قرار گرفت. اهداف نظامی و مناطق مسکونی گوری توسط حملات هوایی مورد هدف قرار گرفتند که منجر به زخمی شدن و کشته شدن غیرنظامیان شد. دیده‌بان حقوق بشر (HRW) مدعی شد که نیروهای روسیه به طور بی رویه بمب های خوشه ای را در مناطق غیرنظامی اطراف گوری مستقر کرده اند. به گفته دیده‌بان حقوق بشر، در ۱۲ اوت، نیروهای روسی بمب‌های خوشه‌ای را در مرکز گوری پرتاب کردند که در نتیجه آن ۱۱ غیرنظامی کشته و ده‌ها نفر دیگر زخمی شدند. مقامات نظامی روسیه استفاده از مهمات خوشه‌ای در درگیری را رد می‌کنند و ادعای دیده‌بان حقوق بشر را «تهمت‌آمیز» می‌خوانند و عینی بودن آن را زیر سؤال می‌برند. تعداد زیادی بمب منفجر نشده توسط مردم محلی و کارمندان دیده‌بان حقوق بشر پیدا شده است. تا ۱۱ اوت، پرسنل نظامی گرجستان، دولت و اکثر ساکنان شهر را ترک کردند، که سپس توسط ارتش روسیه و شبه نظامیان جدایی طلب اوستیای جنوبی تسخیر و اشغال شد. دیده بان حقوق بشر شبه‌نظامیان را به راه اندازی کمپین های غارت، آتش زدن، آدم ربایی و سایر حملات علیه جمعیت غیرنظامی باقی مانده متهم کرد. نیروهای روسیه و اوستیای جنوبی در ۲۲ اوت ۲۰۰۸ میلادی از شهر خارج شدند. روز بعد واحدهای ارتش گرجستان به گوری بازگشتند. با این حال، پست های بازرسی روسیه در نزدیکی گوری و همچنین در مناطق به اصطلاح حائل در نزدیکی مرزهای آبخازیا و اوستیای جنوبی باقی ماندند.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=Georgia: Russian Cluster Bombs Kill Civilians (Human Rights Watch, 14-8-2008)|نشانی=https://web.archive.org/web/20080817074112/http://hrw.org/english/docs/2008/08/14/georgi19625.htm|وبگاه=web.archive.org|تاریخ=2008-08-17|بازبینی=2025-05-05}}</ref><ref>{{یادکرد خبر|عنوان=Russian jets attack Georgian town|نشانی=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7550804.stm|تاریخ=2008-08-09|تاریخ بازبینی=2025-05-05|زبان=en-GB}}</ref>

==جمعیت شناسی==
[[پرونده:2018 Gori.jpg|320px|وسط|thumb]]
'''نمای هوایی از گوری سال ۲۰۱۸ میلادی'''
[[پرونده:Akaki Tsereteli street, Gori, Georgia.jpg|320px|وسط|thumb]]
'''خیابان آکاکی تسرتلی'''

{| class="wikitable"
|-
! سال
| '''۱۸۶۵'''
| '''۱۸۹۷'''
| '''۱۹۱۴'''
|'''۱۹۱۶'''
| '''۱۹۷۷'''
| '''۱۹۸۹'''
| '''۲۰۰۲'''
| '''۲۰۱۴'''
| '''۲۰۲۲'''
|'''۲۰۲۳'''
|-
! جمعیت
| ۵/۱۰۰{{Cn|date=June 2022}}
| ۱۰/۲۶۹<ref>{{Cite web |title=Демоскоп Weekly - Приложение. Справочник статистических показателей. |url=http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/emp_lan_97_uezd.php |access-date=2022-06-29 |website=www.demoscope.ru}}</ref>
| ۲۵/۳۵۵<ref>{{Cite book |url=https://www.prlib.ru/item/417320 |title=Кавказский календарь на 1915 год |publisher=Tipografiya kantselyarii Ye.I.V. na Kavkaze, kazenny dom |year=1915 |edition=70th |publication-place=Tiflis |pages=245 |language=Russian |trans-title=Caucasian calendar for 1915 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211104234033/https://www.prlib.ru/item/417320 |archive-date=4 November 2021}}</ref>
|۱۸/۴۵۴<ref>{{Cite book |url=https://www.prlib.ru/item/417322 |title=Кавказский календарь на 1917 год |publisher=Tipografiya kantselyarii Ye.I.V. na Kavkaze, kazenny dom |year=1917 |edition=72nd |publication-place=Tiflis |pages=206–213 |language=Russian |trans-title=Caucasian calendar for 1917 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211104233151/https://www.prlib.ru/item/417322 |archive-date=4 November 2021}}</ref>
| ۵۴/۱۰۰<ref>{{in lang|ka}} Kakabadze, V., Gvasalia, J., Gagoshidze I., Menabde, L., Zakaria, P. (1978), გორი ("Gori"). ''Georgian Soviet Encyclopedia'', vol. 3, p. 226. Tbilisi.</ref>
| ۶۸/۹۲۴<ref name="2002 Census"/>
| ۴۹/۵۲۲<ref name="2002 Census">{{cite web|url=http://geostat.ge/cms/site_images/_files/english/census/2002/01_Population_By_Municipalities_and_sex.pdf|title=2002 General Population Census Major Findings|publisher=National Statistics Office of Georgia|access-date=10 May 2016|archive-date=۱۴ سپتامبر ۲۰۱۶|archive-url=https://web.archive.org/web/20160914121524/http://geostat.ge/cms/site_images/_files/english/census/2002/01_Population_By_Municipalities_and_sex.pdf|url-status=dead}}</ref>
| ۴۸/۱۴۳<ref name="Census 2014">{{Georgian census 2014}}</ref>
| ۴۴/۵۲۴<ref name="geostat-urban-population">{{cite web |title=Population by cities and boroughs, as of 1 January 2022 |url=https://www.geostat.ge/en/modules/categories/41/population |website=www.geostat.ge |publisher=GeoStat |access-date=18 May 2022}}</ref>
|۴۴/۳۸۷<ref>{{Cite web |title=Population - National Statistics Office of Georgia |url=https://www.geostat.ge/en/modules/categories/41/population |access-date=2023-06-28 |website=www.geostat.ge |language=en}}</ref>
|}

==نقاط دیدنی==
[[پرونده:Goristatue.JPG|355px|وسط|thumb]]
'''مجسمه استالین در جلوی تالار شهر ایستاده بود تا اینکه در سال ۲۰۱۰ به عنوان بخشی از فرآیند شوروی زدایی کشور برداشته شد.'''<ref>{{یادکرد وب|عنوان=Issue 4, 2007 (August) - Selling Stalin|نشانی=https://web.archive.org/web/20070920154143/http://www.magazine.amcham.ge/issues/2007_4/04_2007_05.htm|وبگاه=web.archive.org|تاریخ=2007-09-20|بازبینی=2025-05-05}}</ref>
[[پرونده:Gori railway station (Photo A. Muhranoff, 2011).jpg|355px|وسط|thumb]]
'''ایستگاه قطار گوری'''
[[پرونده:Akaki Tsereteli street in Gori.jpg|355px|وسط|thumb]]
'''خیابان آکاکی تسرتلی در گوری
گوری و اطراف آن دارای چندین مکان برجسته فرهنگی و تاریخی است. اگرچه برای بسیاری از خارجی‌ها، گوری به‌عنوان زادگاه جوزف استالین شناخته می‌شود، اما در حافظه تاریخی گرجستان، این شهر از دیرباز با ارگ آن، قلعه گوری، که بر روی تپه‌ای صخره‌ای مشرف به بخش مرکزی شهر مدرن ساخته شده، مرتبط بوده است. بر روی تپه ای دیگر، کلیسای سنت جورج قرن هجدهم گوریجواری، مکانی محبوب برای زیارت، قرار دارد.  شهر سنگی باستانی معروف اوپلیستسیخه و کلیسای آتنی سیونی قرن هفتم در نزدیکی گوری قرار دارند. همراهی استالین با شهر توسط موزه جوزف استالین در مرکز شهر گوری و تا همین اواخر، بنای یادبود استالین در مقابل تالار شهر گوری، یکی از معدود بناهایی از این دست که از برنامه استالین زدایی نیکیتا خروشچف جان سالم به در برده است، تاکید شده است. این بنای تاریخی در دهه ۱۹۹۰ در گرجستان تازه استقلال یافته منبع بحث و جدل بود، اما برای چندین سال دولت پساکمونیستی با درخواست شهروندان گوری موافقت کرد و مجسمه را دست نخورده رها کرد. در نهایت در ۲۵ ژوئن ۲۰۱۰ حذف شد. با این حال، در ۲۰ دسامبر ۲۰۱۲، مجمع شهرداری گوری به بازسازی این بنای تاریخی رای داد.

==تقسیمات اداری==
این شهر به ۱۱ ناحیه اداری تقسیم می شود که عبارتند از:
<ref>{{cite web |url=http://gori.gov.ge/administraciuli-erteulebi/page/1 |title=Administrative Entities |website=gori.gov.ge |access-date=9 May 2019 |archive-date=۹ مه ۲۰۱۹ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190509092910/http://gori.gov.ge/administraciuli-erteulebi/page/1 |url-status=dead }}</ref>

{| class="wikitable" style="text-align: center"
|-
|- style="color:white"
! style="width:2px; background:#00966E"|No.
! style="width:180px; background:#00966E"| District
! style="width:1px; background-color:#00966E"|
! style="width:2px; background:#00966E"|No.
! style="width:180px; background:#00966E"| District
! style="width:1px;background-color:#00966E"|
! style="width:2px; background:#00966E"|No.
! style="width:220px; background:#00966E"| District
! style="width:1px;background-color:#00966E;"|
! style="width:2px; background:#00966E"|No.
! style="width:220px; background:#00966E"| District
|-
|۱||شهرک کِوِرناکی || rowspan="۳"| ||۴||منطقه دوم تسمینداتسکالی || rowspan="۳"| ||۷||شهرک چالاتِسکارُوسوبانکی || rowspan="۳"| ||۱۰||شهرک مرکزی اول
|-
|۲||شهرک وِرخوِبی ||۵||شهرک ذاغه‌نشینان  ||۸||کومبیناتی|شهرک منطقه یکم ||۱۱||شهرک مرکزی دوم منطقه
|-
|۳||منطقه اول تسمینداتسکالی ||۶||شهرک سادگوری-الکتریپیکاتسیا ||۹||کومبیناتی شهرک دوم منطقه || colspan="۲"|
|}

==افراد قابل توجه==
[[File: Stalin Full Image.jpg|230px|thumb|[[ژوزف استالین]]]]
*[[آناستازیا اریستاوی-خوشتاریا]] (۱۸۶۸-۱۹۵۱)، رمان نویس
*[[ژوزف استالین]] (۱۸۷۸–۱۹۵۳)، [[دومین رهبر اتحاد جماهیر شوروی]] و [[چهارمین نخست وزیر اتحاد جماهیر شوروی]]
*[[کامو (بلشویک)|سیمون ارشکی تر پتروسیان]] (۱۸۸۲–۱۹۲۲)، انقلابی
*[[وانو مرادلی]] (۱۹۰۸–۱۹۷۰)، آهنگساز
*[[الکساندر ماچاواریانی]] (۱۹۱۳–۱۹۹۵)، آهنگساز
*[[الکساندر نادیرادزه]] (۱۹۱۴–۱۹۸۷)، مخترع
*[[ادوارد میرزویان]] (۱۹۲۱–۲۰۱۲)، آهنگساز
*[[سولخان سینتسادزه]] (۱۹۲۵–۱۹۹۱)، آهنگساز
*[[مراب مامارداشویلی]] (۱۹۳۰–۱۹۹۰)، فیلسوف
*[[گیورگی تنادزه]] (متولد سال ۱۹۶۲)، کشتی گیر
*[[واژا ترخنیشویلی]] (متولد سال ۱۹۷۱)، فوتبالیست
*[[جورجی کاندلاکی]] (متولد ۱۹۷۴)، بوکسر
*[[لاشا شاوداتواشویلی]] (متولد ۱۹۹۲)، جودوکار
*[[گنو پتریاشویلی]] (متولد ۱۹۹۴)، کشتی گیر
*[[اتو نیمسادزه]] (متولد ۱۹۸۹)، خواننده
*[[ولادیمیر هینچگاشویلی]] (متولد ۱۹۹۱)، کشتی گیر، قهرمان المپیک و جهان

==جستارهای وابسته==
[[ولادیمیر پوتین]]
[[فدراسیون روسیه]]
[[اوستیای جنوبی]]
[[قفقاز]]

==منابع==

== تاریخ ==
گوری از سال ۱۸۰۱ میلادی، به عنوان یک شهر شناخته می‌شود. اهمیت اقتصادی این شهر از سال ۱۸۷۲ پس از ساخت راه‌آهن [[تفلیس]] - [[پوتی]] افزایش یافت. پیش از انقلاب بزرگ، هیچ گونه صنایعی در شهر وجود نداشت و فقط صنایع دستی و بازرگانی فعالیت عمده را در کنار کشاورزی تشکیل می‌داد. [[زمین‌لرزه ۱۹۲۰ گوری|زمین‌لرزه سال ۱۹۲۰ گوری]] سبب شد که بخش‌های زیادی از این شهر نابود شود.<ref>دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی، گرجستان، ۲۳−۲۴.</ref>

== جغرافیا ==
این شهر، هم‌اکنون مساحتی حدود ۸۰۰ هکتار را در دو سوی ساحل رودهای [[رود کر (قفقاز)|متکواری]] و [[رود لیاخوی|لیاخوی]] تشکیل می‌دهد. موقعیت جغرافیایی آن به عنوان محل تلاقی راه‌ها و دارا بودن اقلیم مناسب، تأثیر بسیار زیادی در شهر داشته‌است. در چهل سال گذشته جمعیت آن پنج برابر شده‌است. گوری را قلب ایالت [[شیدا کارتلی]] به‌شمار می‌آورند. راه‌های ارتباطی که نقاط مختلف را به هم متصل می‌کنند در این شهر یکدیگر را قطع می‌کنند.

گوری محل تلاقی راه‌آهن [[قفقاز جنوبی]] بوده و دارای ایستگاه راه‌آهن است. از این نقطه شاخه‌ای از راه‌آهن و جاده به [[تسخینوالی]] به سوی شمال کشیده شده‌است. علاوه بر آن از گوری شاه‌راهی به سوی درهٔ [[آتنی]] می‌رود.<ref>دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی، گرجستان، ۲۳.</ref>[[پرونده:Gori railway station (Photo A. Muhranoff, 2011).jpg|300px|بندانگشتی|ایستگاه راه‌آهن]]

== صنعت ==
گوری یک شهر صنعتی است. اکثریت جمعیت آن را کارکنان بخش‌های صنعتی تشکیل می‌دهند. ساکنان این شهر بیشتر در صنایع گوناگون از جمله صنعت ساختمان و صنعت حمل و نقل اشتغال دارند. در ساحل راست [[رود لیاخوی]]، کارخانه نساجی فعال است که از سال ۱۹۴۵ تأسیس شده‌است. کارخانه کنسروسازی و شراب‌سازی گوری، جزو کارخانه‌های معتبر مواد غذایی [[گرجستان]] به‌شمار می‌روند. کمپوت میوه تولیدی این کارخانه در تمام منطقه و خارج از مرزهای کشور از شهرت زیادی برخوردار است. گوری یکی از مراکز مهم تولید میوه [[گرجستان]] است؛ و همچنین از صنعت تولید آلومینیم و آهن آلات سنگین این شهر برخوردار است.<ref name="ReferenceA">دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی، گرجستان، ۲۴.</ref>

== آثار تاریخی ==
موزه ادژی قرون وسطایی به نام گوریس تسیخه {{به گرجی|გორის ციხე}} بر این شهر مشرف است.

صومعه سیونی یکی از آثار بسیار معروف معماری قرن هفتم میلادی [[گرجستان]] است که در نزدیکی روستای [[آتنی]] قرار دارد. در این معبد نقاشی‌های دیواری که به قرن دهم میلادی تعلق دارد، بسیار معروف است.

[[ژوزف استالین]] در این شهر به دنیا آمده بود و تا سال ۱۸۹۴ در آن جا زندگی می‌کرد. خانهٔ استالین به موزه تبدیل شده‌است و همچنین مجسمهٔ بزرگی از استالین در شهر گوری ساخته شده بود که تا چندی پیش نیز پابرجا بود.<ref name="ReferenceA"/>

موزه استالین شهر گوری در فاصله ۶۸ کیلومتری شمال شرقی تفلیس پایتخت گرجستان قرار گرفته است. استالین رهبر شوروی سابق در جنگ جهانی دوم بود.<ref>{{یادکرد وب|نویسنده=پارس جورجیا|کد زبان=fa|تاریخ=۱۵ دی ۱۳۹۷|وبگاه=https://parsgeorgian.com|نشانی=https://parsgeorgian.com/stalin-museum-georgia/|عنوان=موزه استالین گرجستان|accessdate=۵ ژانویه ۲۰۱۹|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190105201244/https://parsgeorgian.com/stalin-museum-georgia/|archivedate=۵ ژانویه ۲۰۱۹|dead-url=yes}}</ref>
{{سخ}}[[پرونده:170 Gori L'hôtel de ville.JPG|300px|بندانگشتی|شهرداری گوری بدون مجسمه استالین]][[پرونده:House Museum Stalin.jpg|300px|بندانگشتی|موزهٔ استالین]]

== مشاهیر گوری ==
* [[ژوزف استالین]] - رهبر [[اتحاد جماهیر شوروی]]
* [[یاکوب گوگباشویلی]] - نویسنده اولین کتاب درسی [[الفبای گرجی]] در ۱۸۶۵.
* فیلسوف [[مراب مامارداشویلی]]

== پانویس ==
{{پانویس}}

== منابع ==
* وزارت امور خارجه، دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی. ''گرجستان''. چاپ اول. تهران: مرکز چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه، ۱۳۸۸.
* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «[//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Gori,_Georgia&oldid=179288127 Gori, Georgia]»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد. (بازیابی در ۲۴ ژانویه ۲۰۰۸).

== جستارهای وابسته ==
* [[گرمی (گرجستان)|گرِمی]]

== پیوند به بیرون ==
{{ویکی‌انبار-رده|Gori, Georgia}}
* [http://www.globalsecurity.org/military/world/georgia/gori.htm دربارهٔ گوری]
{{داده‌های کتابخانه‌ای}}
{{شهرها و شهرک‌ها در گرجستان}}
{{فهرست بزرگترین شهرهای گرجستان}}
{{گرجستان-خرد}}

[[رده:شهرهای گرجستان]]
[[رده:فرمانداری تفلیس]]
[[رده:گوری]]

title: گوری გორი

منطقه: در ایالت شیدا کارتلی

شهر: موقعیت شهر گوری

title: مساحت

• کل: ۱۶٫۸۵ کیلومتر مربع (۶٫۵۱ مایل مربع)

• خشکی: ۱۵٫۹۸ کیلومتر مربع (۶٫۱۷ مایل مربع)

• آب: ۰٫۸۷ کیلومتر مربع (۰٫۳۴ مایل مربع)

ارتفاع: ۵۸۸ متر (۱۹۲۹ فوت)

title: جمعیت (۱ ژانویه ۲۰۲۳)

• کل: ۴۴٬۳۸۷

• تراکم: ۲۶۰۰/کیلومتر مربع (۶۸۰۰/مایل مربع)

منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۴ (به وقت گرجستان)

کد پستی: ۱۴۰۰

اقلیم: اقلیم اقیانوسی


text:
# ایسترا (راوما)
ایسترا (به نروژی: Istra) یک رود در نروژ است که در شهرداری راوما در شهرستان موره او رومسدال واقع شده‌است. این رودخانه قبل از تخلیه به رودخانه راوما در دره رومسدالن از دره ایستردالن می‌گذرد. ایسترا در حدود ۳ کیلومتر (۱٫۹ مایل) جنوب شهر اوندالسنس به رودخانه راوما تخلیه می‌شود. رودخانه ایسترا به طول ۱۷-کیلومتر (۱۱-مایل) دارای مساحت حوضه‌ای ۶۶ کیلومتر مربع (۲۵ مایل مربع) است. سرچشمه این رودخانه در پارک ملی راینهیمن است.
حدود ۱۰-کیلومتر (۶٫۲-مایل) از ایسترا محلی عالی برای ماهیگیری ماهی آزاد است. این رودخانه در برنامه حفاظتی III و بعداً در برنامه حفاظتی IV محافظت شد. جاده ۶۳ و جاده معروف ترولستیگن هر دو رودخانه را دنبال می‌کنند.

title: ایسترا (راوما)

wikitext:
{{Infobox river
|name=ایسترا (راوما)
|name_other=
|image=Trollstigen Norway 2004.jpg
|image_alt=
|image_caption= نمای رودخانه
|source1_location=[[پارک ملی راینهیمن]]
|mouth_location=[[راوما (رودخانه)|راوما]]
|subdivision_type1=کشور
|subdivision_name1={{پرچم-کشور|NOR}}
|length={{convert|17|km|mi|abbr=on}}|source1_elevation=
|mouth_elevation=
|discharge1_avg=
|basin_size={{convert|66|km2|sqmi|abbr=on}}|river_system=[[راوما (رودخانه)|راوما]]
|tributaries_left=
|tributaries_right=
}}
'''ایسترا''' {{به نروژی|Istra}} یک [[رود]] در [[نروژ]] است که در شهرداری [[راوما]] در شهرستان [[موره او رومسدال]] واقع شده‌است. این [[رودخانه]] قبل از تخلیه به رودخانه [[راوما (رودخانه)|راوما]] در [[دره]] [[رومسدالن]] از دره [[ایستردالن]] می‌گذرد. ایسترا در حدود {{convert|3|km}} جنوب شهر [[اوندالسنس]] به رودخانه راوما تخلیه می‌شود. رودخانه ایسترا به طول {{convert|17|km|adj=on}} دارای مساحت حوضه‌ای {{convert|66|km2}} است. سرچشمه این رودخانه در [[پارک ملی راینهیمن]] است.<ref name="Gertrude2009">{{cite book|last=Gertrude|first=Marsh|title=Saints, Ships and Suspense: My Norwegian Pilgrimage|url=https://books.google.com/books?id=qNMDAPDi67gC&pg=PA70|accessdate=30 April 2012|date=3 November 2009|publisher=Tapir Academic Press|isbn=9788251924832|page=70}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.yr.no/place/Norway/M%C3%B8re_og_Romsdal/Rauma/Istra/|title=Istra, Rauma|publisher=[[yr.no]]|language=Norwegian|accessdate=2013-06-01|archive-date=۴ مارس ۲۰۱۶|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304032216/http://www.yr.no/place/Norway/M%C3%B8re_og_Romsdal/Rauma/Istra/|url-status=dead}}</ref>

حدود {{convert|10|km|adj=on}} از ایسترا محلی عالی برای ماهیگیری [[ماهی آزاد]] است. این رودخانه در برنامه حفاظتی III و بعداً در برنامه حفاظتی IV محافظت شد. جاده ۶۳ و جاده معروف [[ترولستیگن]] هر دو رودخانه را دنبال می‌کنند.

{{-}}

== منابع ==
{{پانویس|چپ‌چین=بله}}

{{انبار-رده|Istra (Rauma)}}
{{درگاه|جغرافیا}}
{{رودخانه-خرد}}
{{ترتیب‌پیش‌فرض:ایسترا}}
[[رده:بازبینی گمر شهرهای نروژ]]
[[رده:راوما]]
[[رده:رودهای مور او رومسدال]]
[[رده:رودهای نروژ]]

title: مکان

کشور: نروژ

title: ویژگی‌های ظاهری

• مکان:
پارک ملی راینهیمن
راوما

طول: ۱۷ کیلومتر (۱۱ مایل)

اندازهٔ حوضه: ۶۶ کیلومتر مربع (۲۵ مایل مربع)

title: ویژگی‌های حوضه

شبکهٔ رود: راوما


text:
# پی‌پی‌کی
پی‌پی‌کی (به روسی: ППК) یک گروه ترنس روسی است که در شهر روستوف-نا-دونو فعّالیّت می‌کند. این گروه در حال حاضر از سرگئی پیمنوف و الکساندر پولیاکوف تشکیل شده است. نام پی‌پی‌کی برگرفته از حروف اوّل نام خانوادگی اعضای این گروه به‌هنگام تشکیل آن در سال ۱۹۹۹ است. حرف کی برگرفته از نام دی‌جی کوردج (رومن کورژوف) است که مدّت کوتاهی عضو این گروه بود.
پی‌پی‌کی در سال ۲۰۰۱ با ارائهٔ آهنگ ریسارکشن به شهرت جهانی دست یافت. این آهنگ در حدود یک سال به صورت رایگان از طریق سایت ام‌پی‌تری دات‌کام قابل دانلود بود. در این مدّت چند میلیون نفر آن را دانلود کردند. این آهنگ به‌زودی چنان موجی از محبوبیّت را برای پی‌پی‌کی به ارمغان آورد که به امضای قرارداد با لیبل پرفکتوی پل اوکنفولد منجر شد و نیز در جشن سال نوی ۲۰۰۳ در ورشوی لهستان مورد استفاده قرار گرفت. این آهنگ نخستین آهنگ ساختهٔ آهنگ‌سازان روس بود که در دوران پس از فروپاشی شوروی به شهرت جهانی دست می‌یافت.
این گروه در سال ۲۰۰۴ تجزیه شد؛ با این وجود، در سال ۲۰۰۵ پیمنوف تحت عنوان پی‌پی‌کی ریمیکسی از تک‌آهنگ "Lyudi Invalidy"ی تتو تهیّه کرد.
در سال ۲۰۰۹، الکساندر پولیاکوف تک‌آهنگی به نام «قلب من» با صدای کیت کمرون را منتشر کرد که در ایالت ترنس پخش شد.

## دیسکوگرافی

### تک‌آهنگ‌ها
- ۲۰۰۰ "من یک رؤیا دارم"
- ۲۰۰۱ "هی دی‌جی!"
- ۲۰۰۱ "ریسارکشن" - UK #۳
- ۲۰۰۲ "بارگذاری" - UK #۳۹
- ۲۰۰۲ "بارگذاری"/"ترنس روسی"

title: پی‌پی‌کی

wikitext:
{{Infobox musical artist <!-- See Wikipedia:WikiProject_Musicians -->
| name = پی‌پی‌کی
| image =
| caption =
| image_size =
| background = group_or_band
| alias =
| origin = [[روستوف-نا-دونو]]، [[روسیه]]
| genre = [[موسیقی ترنس]]
| years_active = ۱۹۹۹–۲۰۰۳, ۲۰۱۰–۲۰۱۱
| label =
| associated_acts =
| website =
| current_members = سرگئی پیمنوف{{سخ}}الکساندر پولیاکوف
| past_members = رومن کورژوف
}}
'''پی‌پی‌کی''' {{به روسی|ППК}} یک گروه [[موسیقی ترنس|ترنس]] [[روسیه|روسی]] است که در شهر [[روستوف-نا-دونو]] فعّالیّت می‌کند. این گروه در حال حاضر از سرگئی پیمنوف و الکساندر پولیاکوف تشکیل شده است. نام پی‌پی‌کی برگرفته از حروف اوّل نام خانوادگی اعضای این گروه به‌هنگام تشکیل آن در سال ۱۹۹۹ است. حرف کی برگرفته از نام [[دی‌جی]] کوردج (رومن کورژوف) است که مدّت کوتاهی عضو این گروه بود.

پی‌پی‌کی در سال ۲۰۰۱ با ارائهٔ آهنگ ریسارکشن به شهرت جهانی دست یافت. این آهنگ در حدود یک سال به صورت رایگان از طریق سایت [[ام‌پی‌تری دات‌کام]] قابل دانلود بود. در این مدّت چند میلیون نفر آن را دانلود کردند. این آهنگ به‌زودی چنان موجی از محبوبیّت را برای پی‌پی‌کی به ارمغان آورد که به امضای قرارداد با لیبل [[پرفکتو|پرفکتوی]] [[پل اوکنفولد]] منجر شد و نیز در جشن سال نوی ۲۰۰۳ در [[ورشو|ورشوی]] [[لهستان]] مورد استفاده قرار گرفت. این آهنگ نخستین آهنگ ساختهٔ آهنگ‌سازان روس بود که در دوران پس از فروپاشی شوروی به شهرت جهانی دست می‌یافت.

این گروه در سال ۲۰۰۴ تجزیه شد؛ با این وجود، در سال ۲۰۰۵ پیمنوف تحت عنوان پی‌پی‌کی ریمیکسی از [[تک‌آهنگ]] "Lyudi Invalidy"ی [[تتو (گروه موسیقی)|تتو]] تهیّه کرد.

در سال ۲۰۰۹، الکساندر پولیاکوف تک‌آهنگی به نام «قلب من» با صدای [[کیت کمرون]] را منتشر کرد که در [[ایالت ترنس]] پخش شد.

== دیسکوگرافی ==
=== تک‌آهنگ‌ها ===
* ۲۰۰۰ "من یک رؤیا دارم"
* ۲۰۰۱ "هی دی‌جی!"
* ۲۰۰۱ "ریسارکشن" - [[جدول تک‌آهنگ‌های بریتانیا|UK]] #۳
* ۲۰۰۲ "بارگذاری" - UK #۳۹
* ۲۰۰۲ "بارگذاری"/"ترنس روسی"

== منابع ==
{{پانویس}}
* {{یادکرد-ویکی|پیوند = http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=PPK_(group)&oldid=465318629|عنوان = PPK (group)|زبان = انگلیسی|بازیابی = ۳۱ دسامبر ۲۰۱۱}}

{{داده‌های کتابخانه‌ای}}
[[رده:دی‌جی‌های کلوپ]]
[[رده:زوج‌های موسیقی]]
[[رده:گروه‌های موسیقی الکترونیک اهل روسیه]]
[[رده:گروه‌های موسیقی ترنس]]
[[رده:موسیقی‌دانان دنس اهل روسیه]]

title: پی‌پی‌کی

خاستگاه: روستوف-نا-دونو، روسیه

ژانر: موسیقی ترنس

سالهای فعالیت: ۱۹۹۹–۲۰۰۳, ۲۰۱۰–۲۰۱۱

title: پی‌پی‌کی

اعضا: سرگئی پیمنوف · الکساندر پولیاکوف