text:
# کتاب
کتاب رسانه‌ای برای ثبت داده‌ها به صورت نوشته یا نگاره است. کتاب‌های مدرن به‌طور معمول در قالب کدکس هستند که از صفحه‌های بسیاری ساخته شده‌اند که با هم صحافی شده‌اند و با یک جلد محافظت می‌شوند. پیش از کتاب، چندین گونه رسانهٔ همانند دیگر، از جمله طومار و لوح رسی به‌کار برده می‌شدند. فرآیند نشر کتاب نیز روندی است که در ایجاد و گسترش کاربرد کتاب نقش دارد.
به جلد کردن کتاب صحافی گفته می‌شود. اندازه کتاب‌ها گوناگون است. در ایران، قطعِ رحلی، وزیری و جیبی (و در دوران اخیر قطع رقعی) از مشهورترین قطع‌های کتاب است. کوچک‌ترین کتاب دنیا یک انجیل است که در موزهٔ کلیسای وانک اصفهان نگهداری می‌شود. نخستین کتاب به زبان فارسی در هند و به دست یک زبان ارمنی به زیور طبع آراسته شده‌است. از انواع دیگر کتاب، کتاب دیجیتالی (به انگلیسی: e-Book) است که کتاب در قالب بسته‌های نرم‌افزاری مانندِ پی‌دی‌اف یا ئی‌پاب ارائه می‌شود که وسایلی نیز به نام کتابخوان الکترونیکی مانندِ آمازون کیندل برای خواندن آن به کار می‌رود. نمونهٔ دیگری از کتاب غیرِ چاپّی کتاب صوتی است، یعنی کتاب‌هایی که توسط فرد یا افرادی خوانده و گاهی به صورت نمایشنامه اجرا می‌شوند. این کتاب‌ها ممکن است با موسیقی و افکت همراه باشند.

## تعریف
تاکنون تعریف مشخص و کاملی ارائه نشده‌است و نخواهد شد که بتواند مفهوم تمام انواع گوناگون کتاب را دربرگیرد. اما یکی از تعاریف معتبری که برای کتاب ارائه شده است، مربوط به سازمان یونسکو می‌شود: کتاب نوعی اثر چاپی صحافی‌شده است که بیشتر از ۴۹ صفحه داشته باشد و مانندِ نشریات، تحت یک عنوان ثابت، به‌صورت دوره‌ای منتشر نشود. تعریف دیگری نیز کتاب را «مجموعه‌ای از لوح‌های چوبی یا عاجی یا مجموعه‌ای از ورق‌های کاغذ، پوست آهو یا ماده‌ای مانند آن، اعم از دست‌نویس یا چاپی که با هم به نخ کشیده یا صحافی شده باشند» معرفی کرده‌است. تعریف دیگری که به نظر می‌رسد مناسب باشد، محتوای تولید شده توسط نویسنده که هدف مشخصی را دنبال کند و کتاب حولِ محور هدف مشخص شده توسط نویسنده مطالبی ارائه دهد و در پایان کتاب، نویسنده به هدف خود برسد و در این مجال، ارجاع کلّی به کتابِ دیگر یا مقاله نداشته باشد.

## واژه‌شناسی
واژه کتاب از زبان عربی وارد فارسی شده‌است. در فارسی میانه «نامک» (به فارسی نو «نامه») به‌طور عمومی به کتاب گفته می‌شد و فروردگ به آنچه امروز عموماً نامه خوانده می‌شود. در دورهٔ تکوین فارسی نو نیز نامه به معنی مطلق کتاب به کار رفته است. در فارسی میانه، از اصطلاحات تخصصی‌تر ماتیکان (رساله) و نسک (برای بخش‌های اوستا) استفاده شده‌است. کلمهٔ نُبی که هم‌ریشه با نبشتن (نگاشتن) است و معنای مطلق کتاب یا نوشته از آن مستفاد تواند شد، در فارسی دری به معنی خاص قرآن به کار رفته‌است.

## تاریخچه
کتاب قدمتی پنج هزارساله دارد. کتاب‌های نخستین به شکل لوح‌های گلی بودند، اما با گذشت زمان، با توجه به دسترسی بشر به امکانات جدید و تغییر نیاز بشر به ارتباطات و اطلاعات، شکلِ کتاب‌ها تکامل یافت.

### لوح‌های گِلی
از لوح‌های گِلی، در منطقهٔ بین‌النهرین برای نوشتن استفاده می‌شد. استفاده از این روش در ۲۵۰۰ سال قبل از میلاد، توسط تمدن سومر ابداع شد و به تکامل رسید. اما با گذشت زمان، بابلی‌ها و آشوری‌ها نیز همین روش را به‌کار گرفتند. این لوح‌ها با استفاده از خاکِ رس و آب ساخته می‌شدند و قبل از خشک شدن، با استفاده از ابزارهای نوک‌تیز بر روی آن‌ها نوشته می‌شد. نوشته‌های بیشتر این لوح‌ها، بیشتر مرتبط با امر بازرگانی، اداری و حکومتی بود.

### پاپیروس
استفاده از کاغذ پاپیروس برای نوشتن از حدود ۲۰۰۰ سال قبل از میلاد، در مصر رایج شد و تا قرن ششم میلادی نیز ادامه یافت. کاغذ پاپیروس صفحه‌ای بود که از گیاه پاپیروس به‌صورت یک طومار با درازای چند متر و عرض ۳۰ سانتی‌متر ساخته می‌شد. این طومار انعطاف‌پذیر بود و پس از پیچیده شدن به‌صورت یک استوانه به قطر ۵ تا ۶ سانتی‌متر درمی‌آمد. ابزار نوشتن روی پاپیروس، نی یا قلم‌نی آغشته به مرکب بود. اختراع پاپیروس یکی از تحولاتِ بسیار مهم در تاریخِ کتاب محسوب می‌شود. قدیمی‌ترین کتابی که به‌صورت طومار پیدا شده است، پاپیروس پریس نام دارد که مشتمل بر گفته‌های اخلاقی است. داستان سینوحه نیز یکی از معروف‌ترین کتاب‌هایی است که روی پاپیروس نگاشته شده است. پاپیروس اگرچه سبک و کم‌حجم بود، برخلاف لوح‌های گلی، شدیداً آسیب‌پذیر بود و به‌همین دلیل، تاکنون هیچ مجموعه مهمی مربوط به مصر باستان، از زیر خاک بیرون نیامده است.
به‌جز مصر، پاپیروس در یونان و روم باستان نیز به‌طور گسترده استفاده می‌شد. به نظر می‌رسد که واژه انگلیسی paper (به معنای کاغذ) نیز از پاپیروس ریشه گرفته باشد.
سایر انواع طومارهابه‌جز پاپیروس، چرم، پوست حیوانات و پارچه نیز برای نوشتن استفاده می‌شد. پوست، مرکب را از هر دو طرف جذب می‌کرد و از پاپیروسْ بادوام‌تر و انعطاف‌پذیرتر بود.

### کدکس
کدکس شکل امروزی کتاب است؛ یعنی صفحات پوست، پاپیروس و غیره که تا خورده و از یک محل به یکدیگر دوخته شده باشند. پیدایش کدکس به قرنِ دوم میلادی بر می‌گردد که مسیحیان از آن برای نگارش متون مذهبی استفاده می‌کردند. این فرم از کتابْ به‌دلیل مزیت‌هایی که داشت، از قرن چهارم میلادی رواج پیدا کرد. ازجمله مزیت‌های آنْ می‌توان به قابلیت جستجوی بهتر، امکان بهتر برای انبار و نگهداری آن (در کتابخانه) و تولید سریع‌تر اشاره کرد. در این زمان، در صومعه‌ها و کلیساها، اتاق‌هایی ایجاد شده بود که در آن‌ها کار رونویسی از انجیل و دعاها صورت می‌گرفت و عملاً کتاب تولید می‌شد. همچنین با گذشت زمان، تولید کاغذ (که قبلاً در چین اختراع شده بود)، در ایران و پس از آن در اروپا رایج شد و به تبع آنْ کتاب‌های کاغذی نیز ابداع شدند.

### چاپ
تا قبل از اختراع ماشین چاپ، نسخه‌برداریِ کتاب‌ها، تنها از طریق رونویسی از کتاب‌ها امکان‌پذیر بود که تولید کتاب را بسیار کُند و دشوار می‌کرد. و در صورت اشتباه‌هایی در نوشتن نویسنده، مجبور به نوشتن دوباره آن برگ از کتاب می‌شد (در صورتی که در آغاز بر روی برگ کاغذ نوشته و سپس به صورت کتاب درمی‌آمد) اما در سال ۱۴۳۹، با اختراع ماشین چاپ توسط یوهانس گوتنبرگ آلمانی، تحول بسیار بزرگی در صنعت نشر کتاب صورت گرفت. نخستین کتابی که با استفاده از دستگاه گوتنبرگ چاپ شد، انجیل بود که به علت تعداد سطرهایش در هر صفحه، به انجیل ۴۲ سطری معروف شد. این ماشین چاپ ماشینِ فشار پیچی نام گرفت و سرعت چاپ آن، ۷۰ تا ۱۰۰ برگ در ساعت بود.
امروزه، با توسعه تکنولوژی‌های نوین، دیگر نیازی به صرف هزینه زیاد و چاپ کتاب جهت معرفی به خوانندگان آن نیست. با کمک سیستم‌های چاپ بنابر تقاضا یک نسخه چاپ شده نمونه در کتاب فروشی‌ها یا نسخه کتاب الکترونیکی آن در وب سایت‌های مخصوص فروشِ کتاب مانندِ آمازون به خوانندگان نشان داده می‌شود تا پس از سفارش آن‌ها چاپ شده و به آدرس آن‌ها ارسال شود. بدین ترتیب، دیگر نیازی به اتلاف حجم وسیعی از کاغذ نیست و اشکالات موردی کتاب‌ها بدونِ صرفِ هزینه و در زمانِ کوتاه اصلاح‌پذیر است. در این روش، به دلیل ارسال و نگهداری فایل الکترونیکی کتاب، توزیع کتاب در کتاب فروشی‌های سراسر جهان آسان، سریع و کم هزینه گردیده است. به تازگی، امکان چاپ کتاب به زبان فارسی با این روش توسط شرکت آمازون آمریکا فراهم گردیده است.
در عین حال، به نظر می‌رسد که مکانیزم چاپ، پیش از گوتنبرگ در چین رایج بوده است. برخی از منابع، اختراع چاپ یا حروفچینی متحرک را به پی‌شنگ، کیمیاگر چینی نسبت می‌دهند. اختراع وی شاملِ حروف مستقل چاپی بود که روی سفال مرطوب حکاکی می‌شد و پس از پختن دوام زیادی پیدا می‌کرد.

### الکترونیکی
در سال‌های اخیر، استفاده از رایانه‌ها موجب آسانی چاپ کتاب و توسعه چاپ و نشر کتاب‌های چاپی شده است. در اواخر سده بیستم، تجهیزات ارتباطی مانند تلویزیون، رایانه و اینترنت، مفهوم کتاب به‌عنوان مهم‌ترین منبع اطلاعاتی را به چالش کشیدند. از سوی دیگر، با ذخیره‌شدن اطلاعات یک کتاب در نوارهایِ صوتی و سی‌دی، تعریف کتاب به‌عنوان «مجموعه‌ای از کاغذهای چاپ‌شده یا دستنویس» نیز به چالش کشیده شده است.
پیدایش کتاب‌های الکترونیکی به سال ۱۹۷۱ بازمی‌گردد. این کتاب‌های الکترونیکی، با به‌کارگیری لامپ پرتو کاتدی، تصاویری را روی پرده پدیدمی‌آورد که می‌توانست جایگزین چاپ و کاغذ شود. اما نخستین کتاب الکترونیکی دیجیتال، به نام Nuvomedia’s Rocket در سالِ ۱۹۹۹ منتشر شد.
اخیراً تلاش‌هایی برای تبدیل کتاب‌های عادی به کتاب‌های الکترونیکی صورت گرفته است. این تلاش‌ها در جنبشی به نامِ پروژه گوتنبرگ در حال اجراست. همچنین برای آسان‌سازی کاربرد کتاب‌های الکترونیکی، تجهیزات دیجیتالی ویژه‌ای به نام کتابخوان الکترونیکی به بازار معرفی شده است. این تجهیزات در حقیقت، رایانه‌های کوچکی هستند که توانایی ذخیره‌سازی و بازیابی شمار زیادی کتاب الکترونیکی را دارند.
برخی از ویژگی‌های کتاب‌های الکترونیکی که باعث شده کاربرد آن‌ها گسترش یابد، عبارت است از:
- آسانی انتقال در عین یکپارچگی مطالب
- انسجام مطالب و تنوع کاربرد
- تبادل بینابین مطالب با یکدیگر
- پشتیبانی از امکانات چند رسانه‌ای
- آسانی کار و اجرا

این مزایا باعث گردیده کتاب‌های الکترونیکی محبوبیت پیدا کنند.
کتاب شفاهی یا کتاب گویا یا کتاب صوتی سندی است که به صورت صوتی تهیه می‌شود و روی نوار کاست، سی‌دی و … ضبط می‌شود. این اسناد معمولاً کتاب‌هایی هستند که قبلاً به‌طور مکتوب منتشر شده‌اند و اکنون توسط خود نویسنده، مترجم یا هنرپیشگان روخوانی می‌شوند.
در حال حاضر، سایت‌های اینترنتی بسیاری نیز کتاب‌های صوتی یا گویا یا شفاهی ارائه می‌دهند که برخی به‌صورت رایگان هستند و برخی دیگر در اِزای پرداخت پول قابل شنیدن می‌شود. کتاب‌های صوتی می‌توانند با موسیقی و افکت نیز همراه باشند.

### مراحل چاپ کتاب
کتاب پس از آماده شدن توسط نویسنده توسط انتشارات تایپ حروفچینی و صفحه آرایی شده برای گرفتن شابک راهی خانه کتاب می‌شود (که البته ناشران این شابک را به تعداد از خانه کتاب دریافت کرده و در اختیار دارند). پس از اختصاص شابک، کتاب به کتابخانه ملی برای گرفتن فیپا فرستاده می‌شود که پس از دریافت فیپا که اطلاعات کامل کتاب در آن جمع شده کتاب به وزارت ارشاد برای دریافتِ مجوز چاپ فرستاده می‌شود تا مجوز چاپ برای کتاب صادر شود. بعد از اتمام تمام مراحل، کتاب آماده چاپ است و توسط ناشر برای لیتوگرافی، چاپ و صحافی فرستاده می‌شود. حالا کتاب شما آماده است. تمام این مراحل ممکن است بین ۱ ماه تا ۳ماه طول بکشد.

## ساختار و اجزاء
به صفحه اول هر کتاب، جلد و به صفحه بعدی آن آستر بدرقه گفته می‌شود. به نخستین برگ از هر کتاب پیشواز گفته می‌شود که نام کتاب و نویسنده نوشته شده‌اند.

### جلد
جلد کتابها انواع متنوعی دارد که عبارتند از: ۱-جلد انعطاف‌پذیر ۲-پارچه‌ای ۳-شومیز ۴-چرم طبیعی ۵-چوب ۶-زرکوب ۷-سخت ۸-کاغذی ۹-گالینگور ۱۰-مقوایی اما شناخته شده‌ترین و پرکاربردترین آنها را می‌توان جلد سخت و جلد شومیز و جلد گالینگور برشمرد.
جلد شومیز: جلد شومیز کاغذ گلاسه‌ای است که بر روی آن چاپ صورت می‌گیرد و در نهایت بر روی آن سلفون مات یا براق کشیده می‌شود. معمولاً کاغذ گلاسه‌ای که جهت چاپ به کار می‌برند ۲۰۰ یا ۲۵۰ یا ۳۰۰ گرم است. به علت سبکی، منعطف بودن و ارزان قیمت بودن جلد شومیز، معمولاً از آنها در چاپ کتاب‌های درسی و داستان و شعر استفاده می‌کنند.
جلد سخت: برای ساخت جلد سخت، ابتدا تصویر جلد کتاب را معمولاً بر روی کاغذ گلاسه ۱۳۵ گرم چاپ می‌کنند و بر روی آن سلفون مات یا براق می‌کشند. در نهایت این جلد ساخته شده را بر روی یک مقوای ضخیم می‌چسبانند. جلد سخت نسبت به جلد شومیز از مقاومت بیشتری برخوردار است، اما در مقابل قیمت تمام شده کتاب را بالا می‌برد. جلد سخت عموماً برای کتابهایی با ماندگاری بالا یا حجیم استفاده می‌شود. (کتاب‌هایی با تعداد صفحات بالا، در جلد شومیز بیشتر دچار آسیب می‌شود تا جلد سخت). البته بسیار دیده شده برخی ناشرین به جهت زیبایی و کیفیت چاپ، برای کتابهای خود از جلد سخت استفاده می‌برند.
جلد گالینگور: جلد گالینگور دقیقاً مانند جلد سخت است با این تفاوت که بر روی مقوای ضخیم به جای کاغذ گلاسه، چرم، جیر یا پارچه کشیده می‌شود. به عبارتی بهتر در جلد گالینگور مطالب بر روی جلد حک می‌شود و جزئی از جلد کتاب می‌شود اما در جلد سخت، تصویر جلد بر روی کاغذی است که می‌توان آن را از جلد جدا نمود. البته بیشتر کتاب‌ها در اندازه وزیری چاپ می‌شوند.

## مجوزهای لازم برای چاپ کتاب
برای چاپ هر کتابی نیاز است که از برخی مراجع مجوزهایی اخذ شود. این مجوزها ممکن است از کشوری به کشور دیگر متفاوت باشند. در ایران برای چاپ کتاب نیاز به اخذ سه مجوز اصلی وجود دارد. نخست باید شابک از خانه کتاب اخذ گردد. شابک یا شماره استاندارد بین‌المللی کتاب یک کد ۱۳ رقمی است که به هر کتاب اختصاص داده می‌شود و هر بخش این ۱۳ رقم نمایانگر موارد خاصی مانند کشور یا ناشر آن کتاب است. شابک در ایران توسط خانه کتاب به نمایندگی از سازمان جهانی شابک صادر می‌شود.

پس از دریافت شابک نوبت به دریافت فیپا می‌رسد. فیپا یا فهرست‌نویسی پیش از انتشار کتاب توسط کتابخانه ملی صادر می‌شود و در شناسنامه کتاب درج می‌گردد. پس از دریافت فیپا نیز باید کتاب برای اخذ مجوز انتشار به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ارسال شود. این وزارتخانه محتوای کتاب را بررسی می‌کند و در صورتی که مغایرتی بین محتوای کتاب و قوانین کشور یافت نشود مجوز انتشار صادر می‌شود.
1. نوار روی جلد
2. لَب برگردان
3. آستر بدرقه
4. روکش جلد
5. لب بالا
6. لب جلو
7. لب پایین
8. صفحه سمت راست.
9. صفحه سمت چپ
10. حاشیه عطف

## محتوا
روش ارائه یک محتوا به‌صورت ساختار یک کتاب (به عنوان یکی از روش‌های ارائه مطلب که در ریاضیات، کتاب‌شناسی و اخیراً علوم کامپیوتر تعریف می‌شود)، معمولاً یک کتاب را بخش‌های زیر (به ترتیب آمدن) تقسیم می‌کند:
- جلد
- عنوان (عنوان کتاب، نویسنده و…)
- شناسنامه (پیشواز)
- فهرست مطالب
- تشکر و تقدیم
- قدردانی / تأیید شده
- گفتار نویسنده
- گفتار مترجم
- پیش‌گفتار
- مقدمه / معرفی
- بخش‌ها و زیربخش‌ها
- نتیجه
- پی‌گفتار
- ضمیمه
- یادداشت‌ها
- منابع
- پیوندها
- فهرست اسامی

### کاغذ و اصول نگهداری
کاغذ نخستین بار ۲۰۰ سال قبل از میلاد در چین یا مصر ساخته شد. مسلمانان آن را به سرزمین خود برده و کاغذ را کامل کردند. سپس از طریق داد و ستد، استفاده از کاغذ گسترش یافت و واردِ اروپا شد و از میان مرزهای مسلمانان به اروپا راه یافت. کاغذهای ابتدایی از ورق‌های نازک ساقه‌های بامبو (در چین) و پاپیروس (در مصر) ساخته می‌شد.
با آنکه ساخت کاغذ در حدود قرن یازدهم در اروپا آغاز شد، اما تا حدود قرن شانزدهم هنوز استفاده از کاغذ پوست رواج داشت. در واقع، با وجود گران بودن کاغذ پوست، استفاده از آن به علت بادوام بودنش ادامه داشت. در این زمان، اغلب ناشران نسخه‌های کتاب مجزایی از دو جنس تهیه می‌کردند.
ساخت کاغذ از خمیرِ کاغذ از اوایل قرن نوزدهم مرسوم شد؛ چراکه در آن زمانْ چوب از کتان ارزان‌تر بود. به این ترتیب، استفاده از خمیر چوب برای ساختِ کاغذِ تولیدِ کتاب‌های ارزان‌تر و استفاده از آن‌ها را برای مردم میسر ساخت و این راه را برای گامی بزرگ در بالا رفتن میزان سواد در کشورهای صنعتی هموار کرد و امکان گسترش و انتشار اطلاعات را فراهم آورد.
در روش‌های اولیه، برای تولید کاغذ از سنگ آهک به عنوان غلتک استفاده می‌شد که موجب خنثی شدن اسید موجود در خمیر می‌شد. اما کاغذهایی که در آن زمان از خمیر چوب به روش صنعتی ساخته می‌شدند حاوی اسید بودند که این موجب پوسیده شدن کاغذ از درون می‌شد. به همین دلیل، کتاب‌های چاپ شده بین سال‌های ۱۸۵۰ تا ۱۹۵۰ در خطر نابودی هستند. امروزه، برای از برطرف کردن این عیب از خمیرهای فاقد اسید یا خمیرهای قلیایی برای تولید کاغذ استفاده می‌شود. برخی از کتابخانه‌های امروزی از روش‌های خاص برای از بین بردن خاصیت اسیدی کتاب‌های قدیمی استفاده می‌کنند.
برای مراقبت شایسته از کتاب‌ها باید تمامی احتمالات مربوط به آسیب‌های فیزیکی یا شیمیایی را به جلد یا صفحات کتاب در نظر گرفت. کتاب‌ها باید دور از تابش مستقیم خورشید و در نور کم نگهداری شوند. حرارت و رطوبت محل نگهداری کتاب‌ها باید کم باشد. در موقع چیدن کتاب‌ها باید به این نکته توجه کرد که کتاب‌ها باید در کنار کتابی مناسب قرار گیرند، به‌طوری‌که جلد دو کتاب همدیگر را پوشش دهند؛ چرا که در غیر این صورتْ شکلِ کتاب در طول زمان تغییر خواهد کرد؛ از این‌رو بهتر است کتاب‌ها به ترتیب اندازه در کنار هم قرار گیرند.

## کتاب‌سوزی
در دوره‌های مختلف تاریخی و در بسیاری از سرزمین‌ها نابود کردن و سوزاندن کتاب وجود داشته است. کتاب و فیلم جنجال‌برانگیز ۴۵۱ درجه فارنهایت نیز به موضوع کتاب‌سوزی می‌پردازد. امروزه، به‌جای سوزاندن کتاب روش‌های دیگری مانندِ خمیر کردن کتاب‌ها و رنده‌کردن کتاب‌ها نیز استفاده می‌شود.
در چین امپراتور چین شی هوانگ-تی در سال ۲۱۳ پیش از میلاد دستور داد همهٔ کتاب‌ها مگر کتاب‌های مربوط به پزشکی، کشاورزی و طالع‌بینی را بسوزانند.

## کتابخانه
استفاده از کتابخانه‌های خصوصی یا شخصی نخستین بار در یونان باستان شایان توجّه قرار گرفت. در دوران باستان، هزینه نگهداری کتابخانه‌ها معمولاً به وسیله فردی ثروتمند تأمین می‌شد. این کتابخانه‌ها می‌توانست خصوصی یا عمومی‌باشند. تفاوت این کتابخانه‌ها با کتابخانه‌های عمومیِ امروزی در محل تأمین هزینه‌های آن‌ها بود که در کتابخانه‌های باستان این هزینه معمولاً از یک منبع عمومی تأمین نمی‌شد. اینطور تخمین زده می‌شود که در شهر رُم در قرن سومِ میلادی در حدود ۳۰ کتابخانه عمومی وجود داشته است. بعدها، در قرون وسطی صومعه‌ها و دانشگاه‌ها حتی دارای کتابخانه‌هایی بودن که امکان استفاده از کتاب برای مردم عادی را نیز فراهم می‌کرد، البته تمام مجموعه کتابخانه برای مردم قابل دسترسی نبوده و همچنین امکان بردن کتاب از کتابخانه وجود نداشته و برای جلوگیری از سرقت کتاب‌ها معمولاً با زنجیر به میز بسته می‌شدند.
زمان استفاده از کتابخانه‌های امروزی به حدود قرن پانزدهم میلادی بازمی‌گردد؛ زمانی که برخی شروع به اهدای کتاب به شهرها کردند. گسترش کتابخانه‌های عمومی در ایالات متحده، به اواخر قرن نوزدهم میلادی بازمی‌گردد و تا حدود زیادی متأثر از اهدا کتاب‌هایی است که به وسیله اندرو کارنگی (Andrew Carnegie) صورت گرفت. استفاده از کتابخانه تا حدودی گروه اجتماعی افراد را نیز منعکس می‌کرد؛ چراکه در حالی که قشر ضعیف یا متوسط جامعه باید بیشتر کتاب‌های خود را در کتابخانه‌ها پیدا می‌کردند، افراد ثروتمند دارای کتابخانه‌های شخصی بودند.
ظهور کتاب‌های جلد کاغذی در قرن بیستم راه را برای استفاده عموم از کتاب باز کرد. این نوع کتاب‌ها خرید[کتاب] را برای بسیاری از افراد جامعه ممکن کردند. کتاب‌های جلد کاغذی معمولاً شامل مطالبی می‌شدند که قبلاً در مجله‌ها به چاپ می‌رسید. در نتیجه، با استفاده عموم از کتاب، داشتن کتابخانه‌های خصوصی دیگر به عنوان نمادی از قشرها ثروتمند به کار نمی‌رفت.

## روزهای مرتبط
- ۲ آوریل (۱۴ فروردین) روز جهانی کتاب کودک.

## کتاب‌های دانشگاهی
کتاب‌های دانشگاهی حاویِ مضامین علمی هستند که عموماً در دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی تدریس می‌شوند.
انتشارات دانشگاه آکسفورد بزرگ‌ترین ناشر کتاب‌های دانشگاهی در جهان است.

## کتاب‌های مقدس
کتاب‌های دینی و سیاسی بسیاری در تاریخ مورد تقدس بوده‌اند. تورات، انجیل و قرآن جزو کتاب‌های مقدس دینی و کتاب سرخ و روح‌نامه جزو کتاب‌های مقدس سیاسی هستند.

### قرآن
قرآن طبق باور مسلمانان تنها کتاب در جهان است که کامل و بدون خطا است.

## بر پایه کشور

### ایران
آمار کتاب در ایران به‌طور دقیق روشن نیست، اگرچه بر پایه آمار وزارت ارشاد/خانه کتاب میان سال‌های ۱۳۵۷ تا ۱۳۹۰ نزدیک ۷۰۰ هزار عنوان کتاب در ایران به چاپ رسیده است.
آمار کتاب‌های چاپ شده در سال ۱۳۹۱ به ترتیب زیر است:
چاپ اول:۳۴۲۳۷ عنوان - چاپ مجدد: ۲۹۷۴۳ عنوان - تألیف: ۵۱۲۵۹ عنوان - ترجمه: ۱۲۷۲۱ عنوان - کودک و نوجوان: ۱۰۲۴۲ عنوان - کمک درسی و آموزشی ۵۸۵۰ عنوان که مجموعاً ۶۳۹۸۰ عنوان در سال ۹۱ به چاپ رسیده است.
بنا به آمار شمارگان کتاب در ایران از دولت‌های پنجم تا دهم همواره رو به کاهش بوده است. در این میان بیشترین متوسط شمارگان مربوط به دورهٔ ریاست‌جمهوری اکبر هاشمی رفسنجانی (دولت‌های پنجم و ششم) و کمترین شمارگان مربوط به دورهٔ ریاست‌جمهوری محمود احمدی‌نژاد بوده است.

## اندازه
کتاب در اندازه‌های مختلفی چاپ می‌شود و بستگی به حجم کتاب دارد، زیبایی‌شناسی و دلایل دیگر دارد. اندازه‌های کتاب در ایران در جدول زیر آورده شده است:
| قطع کتاب     | اندازه به س.                                     |
| ------------ | ------------------------------------------------ |
| بازوبندی     | ۲×۳                                              |
| بغلی         | ۴×۶                                              |
| نیم‌ربعی      | ۱۰×۱۸                                            |
| ربعی         | ۱۲×۱۹                                            |
| جیبی         | ۱۱×۱۶٬۵                                          |
| جیبی پالتویی | ۱۲×۲۰                                            |
| رقعی         | ۱۴×۲۲                                            |
| وزیری        | ۱۶×۲۳٬۵                                          |
| وزیری کوچک   | ۱۳×۲۰                                            |
| وزیری بزرگ   | ۲۰×۲۶                                            |
| رومیزی       | ۳۰×۵۰                                            |
| آلبومی       | ۳۰×۵                                             |
| سلطانی       | ۳۰×۴۰                                            |
| سلطانی       | ۳۰×۵۰                                            |
| رحلی         | ۲۲×۲۵                                            |
| رحلی کوچک    | ۱۶×۲۷                                            |
| رحلی بزرگ    | ۳۴×۵                                             |
| خشتی         | ۲۲×۲۲                                            |
| بیاضی        | از پهنا باز می‌شوند (عرض بیشتر است): اندازه متغیر |

- بیشتر کتاب‌ها در اندازه وزیری چاپ می‌شوند.[۲۴]

## گونه‌ها
- کتاب مرجع :

کتاب هایی هستند که زیاد به آنها مراجعه می شود. می توان گفت که کتاب مرجع یکی از سه رده ی اصلی کتاب است.
( تزاروس, واژه نامه , دستنامه, فرهنگ , دانشنامه, کتاب سال, واژه نما و ….)
- – دستنامه :

کتابی است که در بردارنده ی دستورالعمل های کاربردی در زمینه های متفاوت می باشد.
باید توجه داشت که مطالب دستنامه با تفصیل بیشتری تشریح می شوند و فنی تر می باشد.
- – واژه نامه:

اصطلاحی کلی و عام است که چند مفهوم یا چند نوع کتاب از این دست را در برمی گیرد.
نوعی واژه نامه که کوچک است و در آخر کتاب می آید و شامل کلید واژه ها می باشد.
- – فرهنگ :

نوعی کتاب مرجع است با ترتیب الفبایی که معمولا به یک یا چند زبان است.
اگر فرهنگ به یک زبان باشد به آن فرهنگ یک زبانه گویند ( فارسی – فارسی، گر دوزبانه باشد به آن فرهنگ دو زبانه می گویند. ( فارسی – انگلیسی )
لازم است به این نکته اشاره شود که اگر موضوع فرهنگ زبان باشد آن را فرهنگ زبان می نامند.
- کتاب غیر مرجع:

این نوع کتاب که در رده بندی انواع کتاب قرار می گیرد و به ویژه مختص به کتابهای سرگرم کننده است.
مثل رمان, مجموعه اشعار و خاطرات و …
- - رمان یا داستان بلند:

داستانی است که در کم ترین حالت 150 صفحه باشد.
- - رمان یا داستان کوتاه:

داستانی که از 150 صفحه کمتر باشد را معمولا رمان کوتاه می گویند.
- کتاب نیمه مرجع:

این نوع کتاب نه مرجع است نه غیر مرجع. معمولا خواننده در حین مطالعه چند بار به بخش های مختلف آن مرجع میکند, به همین دلیل می توان گفت که تقریبا حالت مرجع به خودش می گیرد. ( کتاب های درسی )

title: کتاب

wikitext:
{{ویکی‌سازی|تاریخ=فوریه ۲۰۲۴}}
{{تمیزکاری|تاریخ=فوریه ۲۰۲۴}}
[[File:مخطوطات عربية قديمة.jpg|بندانگشتی|250px|چند [[زبان عربی|کتاب عربی]] [[قدیمی]] از قرون ۱۷ و ۱۸ میلادی]]
{{ادبیات}}
'''کتاب''' رسانه‌ای برای ثبت [[اطلاعات|داده‌ها]] به صورت [[نوشتن|نوشته]] یا نگاره است. کتاب‌های مدرن به‌طور معمول در قالب [[دفترنامه|کدکس]] هستند که از صفحه‌های بسیاری ساخته شده‌اند که با هم [[صحافی]] شده‌اند و با یک [[جلد کتاب|جلد]] محافظت می‌شوند. پیش از کتاب، چندین گونه رسانهٔ همانند دیگر، از جمله [[طومار]] و [[لوح رسی]] به‌کار برده می‌شدند. فرآیند [[نشر|نشر کتاب]] نیز روندی است که در ایجاد و گسترش کاربرد کتاب نقش دارد.

به جلد کردن کتاب [[صحافی]] گفته می‌شود. [[اندازه کتاب]]ها گوناگون است. در [[ایران]]، [[قطع رحلی|قطعِ رحلی]]، [[قطع وزیری|وزیری]] و جیبی (و در دوران اخیر [[قطع رقعی]]) از مشهورترین قطع‌های کتاب است. کوچک‌ترین کتاب دنیا یک [[انجیل]] است که در موزهٔ [[کلیسای وانک]] اصفهان نگهداری می‌شود. نخستین کتاب به زبان [[زبان فارسی|فارسی]] در [[هند]] و به دست یک [[زبان ارمنی]] به زیور طبع آراسته شده‌است. از انواع دیگر کتاب، [[کتاب دیجیتالی]] {{انگلیسی|e-Book}} است که کتاب در قالب بسته‌های نرم‌افزاری مانندِ [[پی‌دی‌اف]] یا [[ئی‌پاب]] ارائه می‌شود که وسایلی نیز به نام [[کتابخوان الکترونیکی]] مانندِ [[آمازون کیندل]] برای خواندن آن به کار می‌رود. نمونهٔ دیگری از کتاب غیرِ چاپّی [[کتاب صوتی]] است، یعنی کتاب‌هایی که توسط فرد یا افرادی خوانده و گاهی به صورت [[نمایشنامه]] اجرا می‌شوند. این کتاب‌ها ممکن است با [[موسیقی]] و [[افکت صدا|افکت]] همراه باشند.

== تعریف ==
تاکنون تعریف مشخص و کاملی ارائه نشده‌است و نخواهد شد که بتواند مفهوم تمام انواع گوناگون کتاب را دربرگیرد.<ref>دانشنامه بریتانیکا</ref> اما یکی از تعاریف معتبری که برای کتاب ارائه شده است، مربوط به [[سازمان]] [[یونسکو]] می‌شود: کتاب نوعی اثر چاپی صحافی‌شده است که بیشتر از ۴۹ صفحه داشته باشد و مانندِ نشریات، تحت یک عنوان ثابت، به‌صورت دوره‌ای منتشر نشود.<ref>{{یادکرد وب |url=http://www.caravan.ir/WordDefinition.aspx?keywordId=58 |title=دائرةالمعارف نشر و کتاب |accessdate=۱ اکتبر ۲۰۰۷ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090815000746/http://www.caravan.ir/WordDefinition.aspx?keywordId=58 |archivedate=۱۵ اوت ۲۰۰۹ |dead-url=yes}}</ref> تعریف دیگری نیز کتاب را «مجموعه‌ای از لوح‌های [[چوب|چوبی]] یا [[عاج|عاجی]] یا مجموعه‌ای از ورق‌های [[کاغذ]]، پوست [[آهو]] یا ماده‌ای مانند آن، اعم از دست‌نویس یا [[چاپ|چاپی]] که با هم به نخ کشیده یا صحافی شده باشند» معرفی کرده‌است.<ref name="ketabdari">دائرةالمعارف کتابداری</ref> تعریف دیگری که به نظر می‌رسد مناسب باشد، محتوای تولید شده توسط نویسنده که هدف مشخصی را دنبال کند و کتاب حولِ محور هدف مشخص شده توسط نویسنده مطالبی ارائه دهد و در پایان کتاب، نویسنده به هدف خود برسد و در این مجال، ارجاع کلّی به کتابِ دیگر یا مقاله نداشته باشد.

== واژه‌شناسی ==
واژه ''کتاب'' از [[زبان عربی]] وارد [[فارسی]] شده‌است. در [[فارسی میانه]] «''نامک''» (به فارسی نو «''نامه''») به‌طور عمومی به کتاب گفته می‌شد و ''فروردگ'' به آنچه امروز عموماً نامه خوانده می‌شود. در دورهٔ تکوین فارسی نو نیز '''''نامه''''' به معنی مطلق کتاب به کار رفته است. در فارسی میانه، از اصطلاحات تخصصی‌تر ماتیکان (رساله) و نسک (برای بخش‌های [[اوستا]]) استفاده شده‌است. کلمهٔ ''نُبی'' که هم‌ریشه با ''نبشتن'' (نگاشتن) است و معنای مطلق کتاب یا نوشته از آن مستفاد تواند شد، در فارسی دری به معنی خاص ''قرآن'' به کار رفته‌است.<ref>''نبی'' از حیث ساختار و کاربرد مشابه است با bible به معنی [[انجیل]] در زبان‌های اروپایی. این bible با biblia در لاتین به معنی مطلق کتاب خویشاوند است.</ref>

== تاریخچه ==
کتاب قدمتی پنج هزارساله دارد. کتاب‌های نخستین به شکل لوح‌های گلی بودند، اما با گذشت زمان، با توجه به دسترسی بشر به امکانات جدید و تغییر نیاز بشر به [[ارتباطات]] و اطلاعات، شکلِ کتاب‌ها تکامل یافت.<ref name="ketabdari"/>

=== لوح‌های گِلی ===
از لوح‌های گِلی، در منطقهٔ [[میان‌رودان|بین‌النهرین]] برای نوشتن استفاده می‌شد. استفاده از این روش در ۲۵۰۰ سال قبل از میلاد، توسط تمدن [[سومریان|سومر]] ابداع شد و به تکامل رسید. اما با گذشت زمان، [[تمدن بابل|بابلی‌ها]] و [[آشور|آشوری‌ها]] نیز همین روش را به‌کار گرفتند. این لوح‌ها با استفاده از خاکِ [[رس]] و آب ساخته می‌شدند و قبل از خشک شدن، با استفاده از ابزارهای [[نوک تیز|نوک‌تیز]] بر روی آن‌ها نوشته می‌شد. نوشته‌های بیشتر این لوح‌ها، بیشتر مرتبط با امر [[بازرگانی]]، اداری و حکومتی بود.<ref name="ketabdari"/>

=== پاپیروس ===
[[پرونده:Egypt.Papyrus.01.jpg|بندانگشتی|[[پاپیروس]] [[مصر]]]]
استفاده از کاغذ [[پاپیروس]] برای نوشتن از حدود ۲۰۰۰ سال قبل از میلاد، در [[مصر]] رایج شد و تا قرن ششم میلادی نیز ادامه یافت. کاغذ پاپیروس صفحه‌ای بود که از گیاه [[پاپیروس]] به‌صورت یک [[طومار]] با درازای چند متر و عرض ۳۰ سانتی‌متر ساخته می‌شد. این طومار انعطاف‌پذیر بود و پس از پیچیده شدن به‌صورت یک [[استوانه]] به قطر ۵ تا ۶ سانتی‌متر درمی‌آمد. ابزار نوشتن روی پاپیروس، نی یا قلم‌نی آغشته به مرکب بود. اختراع پاپیروس یکی از تحولاتِ بسیار مهم در تاریخِ کتاب محسوب می‌شود. قدیمی‌ترین کتابی که به‌صورت طومار پیدا شده است، ''پاپیروس پریس'' نام دارد که مشتمل بر گفته‌های اخلاقی است. داستان [[سینوحه]] نیز یکی از معروف‌ترین کتاب‌هایی است که روی پاپیروس نگاشته شده است. پاپیروس اگرچه سبک و کم‌حجم بود، برخلاف لوح‌های گلی، شدیداً آسیب‌پذیر بود و به‌همین دلیل، تاکنون هیچ مجموعه مهمی مربوط به مصر باستان، از زیر خاک بیرون نیامده است.<ref name="ketabdari"/>

به‌جز مصر، پاپیروس در [[یونان باستان|یونان]] و [[روم باستان]] نیز به‌طور گسترده استفاده می‌شد.<ref name="ketabdari"/> به نظر می‌رسد که واژه انگلیسی ''paper'' (به معنای کاغذ) نیز از پاپیروس ریشه گرفته باشد.<ref name="javan">گودرزی می‌رانی، روزنامه جوان</ref>
;سایر انواع طومارها:به‌جز پاپیروس، چرم، پوست حیوانات و پارچه نیز برای نوشتن استفاده می‌شد. پوست، مرکب را از هر دو طرف جذب می‌کرد و از پاپیروسْ بادوام‌تر و انعطاف‌پذیرتر بود.<ref name="ketabdari"/>

=== کدکس ===
[[پرونده:Bamboo book - binding - UCR.jpg|بندانگشتی|یک کدکس به [[زبان چینی]]]]
کدکس شکل امروزی کتاب است؛ یعنی صفحات پوست، پاپیروس و غیره که تا خورده و از یک محل به یکدیگر دوخته شده باشند. پیدایش کدکس به قرنِ دوم میلادی بر می‌گردد که مسیحیان از آن برای نگارش متون مذهبی استفاده می‌کردند. این فرم از کتابْ به‌دلیل مزیت‌هایی که داشت، از قرن چهارم میلادی رواج پیدا کرد. ازجمله مزیت‌های آنْ می‌توان به قابلیت جستجوی بهتر، امکان بهتر برای انبار و نگهداری آن (در [[کتابخانه]]) و تولید سریع‌تر اشاره کرد. در این زمان، در [[صومعه]]ها و [[کلیسا]]ها، اتاق‌هایی ایجاد شده بود که در آن‌ها کار رونویسی از [[انجیل]] و دعاها صورت می‌گرفت و عملاً کتاب تولید می‌شد. همچنین با گذشت زمان، تولید [[کاغذ]] (که قبلاً در [[چین]] اختراع شده بود)، در [[ایران]] و پس از آن در [[اروپا]] رایج شد و به تبع آنْ کتاب‌های کاغذی نیز ابداع شدند.<ref name="ketabdari"/>

=== چاپ ===
{{مقاله اصلی|چاپ}}
تا قبل از اختراع ماشین چاپ، نسخه‌برداریِ کتاب‌ها، تنها از طریق رونویسی از کتاب‌ها امکان‌پذیر بود که تولید کتاب را بسیار کُند و دشوار می‌کرد.<ref name="javan"/> و در صورت اشتباه‌هایی در نوشتن نویسنده، مجبور به نوشتن دوباره آن برگ از کتاب می‌شد (در صورتی که در آغاز بر روی برگ کاغذ نوشته و سپس به صورت کتاب درمی‌آمد) اما در سال [[۱۴۳۹ (میلادی)|۱۴۳۹]]، با اختراع ماشین چاپ توسط [[یوهانس گوتنبرگ]] [[آلمان|آلمانی]]، تحول بسیار بزرگی در صنعت نشر کتاب صورت گرفت.<ref name="roshd">دانشنامه رشد</ref> نخستین کتابی که با استفاده از دستگاه گوتنبرگ چاپ شد، انجیل بود که به علت تعداد سطرهایش در هر صفحه، به ''انجیل ۴۲ سطری'' معروف شد.<ref>مرکز انتشارات دانشگاه علم و صنعت ایران</ref> این ماشین چاپ ''ماشینِ فشار پیچی'' نام گرفت و سرعت چاپ آن، ۷۰ تا ۱۰۰ برگ در ساعت بود.<ref name="roshd"/>

امروزه، با توسعه تکنولوژی‌های نوین، دیگر نیازی به صرف هزینه زیاد و چاپ کتاب جهت معرفی به خوانندگان آن نیست. با کمک سیستم‌های [[چاپ بنابر تقاضا]] یک نسخه چاپ شده نمونه در کتاب فروشی‌ها یا نسخه کتاب الکترونیکی آن در وب سایت‌های مخصوص فروشِ کتاب مانندِ [[آمازون دات‌کام|آمازون]] به خوانندگان نشان داده می‌شود تا پس از سفارش آن‌ها چاپ شده و به آدرس آن‌ها ارسال شود. بدین ترتیب، دیگر نیازی به اتلاف حجم وسیعی از کاغذ نیست و اشکالات موردی کتاب‌ها بدونِ صرفِ هزینه و در زمانِ کوتاه اصلاح‌پذیر است. در این روش، به دلیل ارسال و نگهداری فایل الکترونیکی کتاب، توزیع کتاب در کتاب فروشی‌های سراسر جهان آسان، سریع و کم هزینه گردیده است. به تازگی، امکان چاپ کتاب به زبان فارسی با این روش توسط شرکت [[آمازون دات‌کام|آمازون آمریکا]] فراهم گردیده است.

در عین حال، به نظر می‌رسد که مکانیزم چاپ، پیش از گوتنبرگ در [[چین]] رایج بوده است. برخی از منابع، اختراع چاپ یا حروفچینی متحرک را به ''پی‌شنگ''، [[کیمیا|کیمیاگر]] چینی نسبت می‌دهند. اختراع وی شاملِ حروف مستقل چاپی بود که روی [[سفال]] مرطوب حکاکی می‌شد و پس از پختن دوام زیادی پیدا می‌کرد.<ref>حجازی، آرش، ۱۳۸۶</ref>

=== الکترونیکی ===
[[پرونده:Laptop-ebook.jpg|بندانگشتی|یک کتاب‌خوان الکترونیکی]]
{{مقاله اصلی|کتاب الکترونیکی|کتابخوان الکترونیک}}
در سال‌های اخیر، استفاده از [[رایانه]]ها موجب آسانی چاپ کتاب و توسعه چاپ و نشر کتاب‌های چاپی شده است. در اواخر سده بیستم، تجهیزات ارتباطی مانند [[تلویزیون]]، رایانه و [[اینترنت]]، مفهوم کتاب به‌عنوان مهم‌ترین منبع اطلاعاتی را به چالش کشیدند. از سوی دیگر، با ذخیره‌شدن اطلاعات یک کتاب در نوارهایِ صوتی و [[سی‌دی]]، تعریف کتاب به‌عنوان «مجموعه‌ای از کاغذهای چاپ‌شده یا دستنویس» نیز به چالش کشیده شده است.<ref name="encyclo">پایگاه اینترنتی encyclopedia.com</ref>

پیدایش کتاب‌های الکترونیکی به سال [[۱۹۷۱ (میلادی)|۱۹۷۱]] بازمی‌گردد. این کتاب‌های الکترونیکی، با به‌کارگیری [[لامپ]] [[پرتو کاتدی]]، تصاویری را روی پرده پدیدمی‌آورد که می‌توانست جایگزین [[چاپ]] و [[کاغذ]] شود.<ref name="ketabdari"/> اما نخستین کتاب الکترونیکی [[دیجیتال]]، به نام ''Nuvomedia’s Rocket'' در سالِ [[۱۹۹۹ (میلادی)|۱۹۹۹]] منتشر شد.

اخیراً تلاش‌هایی برای تبدیل کتاب‌های عادی به کتاب‌های الکترونیکی صورت گرفته است. این تلاش‌ها در جنبشی به نامِ ''پروژه گوتنبرگ'' در حال اجراست. همچنین برای آسان‌سازی کاربرد کتاب‌های الکترونیکی، تجهیزات دیجیتالی ویژه‌ای به نام کتابخوان الکترونیکی به بازار معرفی شده است. این تجهیزات در حقیقت، رایانه‌های کوچکی هستند که توانایی ذخیره‌سازی و بازیابی شمار زیادی کتاب الکترونیکی را دارند.<ref name="encyclo"/>

برخی از ویژگی‌های کتاب‌های الکترونیکی که باعث شده کاربرد آن‌ها گسترش یابد، عبارت است از:<ref>کتاب الکترونیکی چیست؟</ref>
* آسانی انتقال در عین یکپارچگی مطالب
* انسجام مطالب و تنوع کاربرد
* تبادل بینابین مطالب با یکدیگر
* پشتیبانی از امکانات چند رسانه‌ای
* آسانی کار و اجرا

این مزایا باعث گردیده کتاب‌های الکترونیکی محبوبیت پیدا کنند. {{اصلی|کتاب صوتی}}
[[پرونده:MauritiusCommandAudioBookCassette.JPG|بندانگشتی|یک کتاب‌گویا رویِ نوارکاست]]
کتاب شفاهی یا کتاب گویا یا [[کتاب صوتی]] [[سند (مدرک)|سندی]] است که به صورت صوتی تهیه می‌شود و روی [[نوار کاست]]، [[سی‌دی]] و … ضبط می‌شود. این اسناد معمولاً کتاب‌هایی هستند که قبلاً به‌طور مکتوب منتشر شده‌اند و اکنون توسط خود [[نویسنده]]، مترجم یا هنرپیشگان روخوانی می‌شوند.<ref>ویکی‌پدیای انگلیسی، Audiobook</ref>
در حال حاضر، سایت‌های اینترنتی بسیاری نیز کتاب‌های صوتی یا گویا یا شفاهی ارائه می‌دهند که برخی به‌صورت رایگان هستند و برخی دیگر در اِزای پرداخت پول قابل شنیدن می‌شود. کتاب‌های صوتی می‌توانند با موسیقی و [[افکت صدا|افکت]] نیز همراه باشند.

=== مراحل چاپ کتاب ===
کتاب پس از آماده شدن توسط نویسنده توسط انتشارات تایپ حروفچینی و صفحه آرایی شده برای گرفتن شابک راهی خانه کتاب می‌شود (که البته ناشران این شابک را به تعداد از خانه کتاب دریافت کرده و در اختیار دارند). پس از اختصاص شابک، کتاب به کتابخانه ملی برای گرفتن فیپا فرستاده می‌شود که پس از دریافت فیپا که اطلاعات کامل کتاب در آن جمع شده کتاب به [[وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی|وزارت ارشاد]] برای دریافتِ مجوز چاپ فرستاده می‌شود تا مجوز چاپ برای کتاب صادر شود. بعد از اتمام تمام مراحل، کتاب آماده چاپ است و توسط ناشر برای لیتوگرافی، چاپ و [[صحافی]] فرستاده می‌شود. حالا کتاب شما آماده است. تمام این مراحل ممکن است بین ۱ ماه تا ۳ماه طول بکشد.<ref>[http://bookpub.ir/ سایت انتشارات آرنا]</ref>

== ساختار و اجزاء ==
{{اصلی|اجزای کتاب}}
به صفحه اول هر کتاب، جلد و به صفحه بعدی آن [[آستر]] بدرقه گفته می‌شود. به نخستین برگ از هر کتاب پیشواز گفته می‌شود که نام کتاب و [[نویسنده]] نوشته شده‌اند.

=== جلد ===
جلد کتابها انواع متنوعی دارد که عبارتند از: ۱-جلد انعطاف‌پذیر ۲-پارچه‌ای ۳-شومیز ۴-چرم طبیعی ۵-چوب ۶-زرکوب ۷-سخت ۸-کاغذی ۹-[[گالینگور]] ۱۰-مقوایی اما شناخته شده‌ترین و پرکاربردترین آنها را می‌توان جلد سخت و جلد [[شومیز]] و جلد گالینگور برشمرد.

'''جلد شومیز:''' جلد شومیز کاغذ گلاسه‌ای است که بر روی آن چاپ صورت می‌گیرد و در نهایت بر روی آن سلفون مات یا براق کشیده می‌شود. معمولاً کاغذ گلاسه‌ای که جهت چاپ به کار می‌برند ۲۰۰ یا ۲۵۰ یا ۳۰۰ گرم است. به علت سبکی، منعطف بودن و ارزان قیمت بودن جلد شومیز، معمولاً از آنها در چاپ کتاب‌های درسی و داستان و شعر استفاده می‌کنند.

'''جلد سخت:''' برای ساخت جلد سخت، ابتدا تصویر جلد کتاب را معمولاً بر روی کاغذ گلاسه ۱۳۵ گرم چاپ می‌کنند و بر روی آن سلفون مات یا براق می‌کشند. در نهایت این جلد ساخته شده را بر روی یک مقوای ضخیم می‌چسبانند. جلد سخت نسبت به جلد شومیز از مقاومت بیشتری برخوردار است، اما در مقابل قیمت تمام شده کتاب را بالا می‌برد. جلد سخت عموماً برای کتابهایی با ماندگاری بالا یا حجیم استفاده می‌شود. (کتاب‌هایی با تعداد صفحات بالا، در جلد شومیز بیشتر دچار آسیب می‌شود تا جلد سخت). البته بسیار دیده شده برخی ناشرین به جهت زیبایی و کیفیت چاپ، برای کتابهای خود از جلد سخت استفاده می‌برند.

'''جلد گالینگور:''' جلد گالینگور دقیقاً مانند جلد سخت است با این تفاوت که بر روی مقوای ضخیم به جای کاغذ گلاسه، چرم، جیر یا پارچه کشیده می‌شود. به عبارتی بهتر در جلد گالینگور مطالب بر روی جلد حک می‌شود و جزئی از جلد کتاب می‌شود اما در جلد سخت، تصویر جلد بر روی کاغذی است که می‌توان آن را از جلد جدا نمود. البته بیشتر کتاب‌ها در اندازه وزیری چاپ می‌شوند.<ref>[https://nasherbook.ir/ ناشربوک]</ref>

== مجوزهای لازم برای چاپ کتاب ==
برای چاپ هر کتابی نیاز است که از برخی مراجع مجوزهایی اخذ شود. این مجوزها ممکن است از کشوری به کشور دیگر متفاوت باشند. در ایران برای چاپ کتاب نیاز به اخذ سه مجوز اصلی وجود دارد. نخست باید [[شماره استاندارد بین‌المللی کتاب|شابک]] از خانه کتاب اخذ گردد. شابک یا شماره استاندارد بین‌المللی کتاب یک کد ۱۳ رقمی است که به هر کتاب اختصاص داده می‌شود و هر بخش این ۱۳ رقم نمایانگر موارد خاصی مانند کشور یا ناشر آن کتاب است. شابک در ایران توسط خانه کتاب به نمایندگی از سازمان جهانی شابک صادر می‌شود.<ref>{{یادکرد وب|نشانی=http://www.andishehpub.com/شابک-چیست؟/|عنوان=شابک چیست؟|نویسنده=انتشارات اندیشه آگاه|کد زبان=fa}}</ref>

پس از دریافت شابک نوبت به دریافت [[فیپا]] می‌رسد. فیپا یا فهرست‌نویسی پیش از انتشار کتاب توسط کتابخانه ملی صادر می‌شود و در شناسنامه کتاب درج می‌گردد. پس از دریافت فیپا نیز باید کتاب برای اخذ مجوز انتشار به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ارسال شود. این وزارتخانه محتوای کتاب را بررسی می‌کند و در صورتی که مغایرتی بین محتوای کتاب و قوانین کشور یافت نشود مجوز انتشار صادر می‌شود.<ref>{{یادکرد وب|وبگاه=انتشارات نارون دانش|نشانی=http://www.narvanpub.com/چاپ-کتاب-و-آشنایی-با-مراحل-چاپ-کتاب/|عنوان=آشنایی با مراحل چاپ کتاب}}</ref>[[پرونده:Bookinfo.svg|left|thumb|شمای یک کتاب معمولی]]
# نوار روی جلد
# لَب برگردان
# [[آستر بدرقه]]
# [[روکش جلد]]
# لب بالا
# لب جلو
# لب پایین
# صفحه سمت راست.
# صفحه سمت چپ
# حاشیه عطف

== محتوا ==
روش ارائه یک محتوا به‌صورت ساختار یک کتاب (به عنوان یکی از روش‌های ارائه مطلب که در ریاضیات، کتاب‌شناسی و اخیراً علوم کامپیوتر تعریف می‌شود)، معمولاً یک کتاب را بخش‌های زیر (به ترتیب آمدن) تقسیم می‌کند:
* جلد
* عنوان (عنوان کتاب، نویسنده و…)
* شناسنامه (پیشواز)
* فهرست مطالب
* تشکر و تقدیم
* قدردانی / تأیید شده
* گفتار نویسنده
* گفتار مترجم
* پیش‌گفتار
* مقدمه / معرفی
* بخش‌ها و زیربخش‌ها
* نتیجه
* پی‌گفتار
* [[ضمیمه]]
* یادداشت‌ها
* [[منبع|منابع]]
* پیوندها
* فهرست اسامی

=== کاغذ و اصول نگهداری ===
{{اصلی|کاغذ}}
کاغذ نخستین بار ۲۰۰ سال قبل از میلاد در چین یا مصر ساخته شد. مسلمانان آن را به سرزمین خود برده و کاغذ را کامل کردند. سپس از طریق داد و ستد، استفاده از کاغذ گسترش یافت و واردِ اروپا شد و از میان مرزهای مسلمانان به اروپا راه یافت. کاغذهای ابتدایی از ورق‌های نازک ساقه‌های بامبو (در چین) و پاپیروس (در مصر) ساخته می‌شد.
با آنکه ساخت کاغذ در حدود قرن یازدهم در اروپا آغاز شد، اما تا حدود قرن شانزدهم هنوز استفاده از [[کاغذ]] پوست رواج داشت. در واقع، با وجود گران بودن کاغذ پوست، استفاده از آن به علت بادوام بودنش ادامه داشت. در این زمان، اغلب ناشران نسخه‌های کتاب مجزایی از دو جنس تهیه می‌کردند.

ساخت کاغذ از خمیرِ کاغذ از اوایل قرن نوزدهم مرسوم شد؛ چراکه در آن زمانْ چوب از کتان ارزان‌تر بود. به این ترتیب، استفاده از خمیر چوب برای ساختِ کاغذِ تولیدِ کتاب‌های ارزان‌تر و استفاده از آن‌ها را برای مردم میسر ساخت و این راه را برای گامی بزرگ در بالا رفتن میزان سواد در کشورهای صنعتی هموار کرد و امکان گسترش و انتشار اطلاعات را فراهم آورد.
[[image:Iranian peoples 06.jpg|جایگزین=عکس کودک و کتاب|بندانگشتی|220px|کودکی در حال ورق زدن یک کتاب عکس]]
در روش‌های اولیه، برای تولید کاغذ از سنگ [[آهک]] به عنوان غلتک استفاده می‌شد که موجب خنثی شدن اسید موجود در خمیر می‌شد. اما کاغذهایی که در آن زمان از خمیر چوب به روش صنعتی ساخته می‌شدند حاوی [[اسید]] بودند که این موجب پوسیده شدن کاغذ از درون می‌شد. به همین دلیل، کتاب‌های چاپ شده بین سال‌های ۱۸۵۰ تا ۱۹۵۰ در خطر نابودی هستند. امروزه، برای از برطرف کردن این عیب از خمیرهای فاقد اسید یا خمیرهای [[قلیایی]] برای تولید کاغذ استفاده می‌شود. برخی از کتابخانه‌های امروزی از روش‌های خاص برای از بین بردن خاصیت اسیدی کتاب‌های قدیمی استفاده می‌کنند.

برای مراقبت شایسته از کتاب‌ها باید تمامی احتمالات مربوط به آسیب‌های فیزیکی یا شیمیایی را به جلد یا صفحات کتاب در نظر گرفت. کتاب‌ها باید دور از [[تابش]] مستقیم خورشید و در [[نور]] کم نگهداری شوند. حرارت و رطوبت محل نگهداری کتاب‌ها باید کم باشد. در موقع چیدن کتاب‌ها باید به این نکته توجه کرد که کتاب‌ها باید در کنار کتابی مناسب قرار گیرند، به‌طوری‌که جلد دو کتاب همدیگر را پوشش دهند؛ چرا که در غیر این صورتْ شکلِ کتاب در طول زمان تغییر خواهد کرد؛ از این‌رو بهتر است کتاب‌ها به ترتیب اندازه در کنار هم قرار گیرند.<ref>[[:w:en:Book|ویکی‌پدیای انگلیسی مدخلBook]]</ref>

== کتاب‌سوزی ==
{{اصلی|کتاب‌سوزی}}
در دوره‌های مختلف تاریخی و در بسیاری از سرزمین‌ها نابود کردن و سوزاندن کتاب وجود داشته است. کتاب و فیلم جنجال‌برانگیز [[۴۵۱ درجه فارنهایت]] نیز به موضوع کتاب‌سوزی می‌پردازد.<ref>دانش‌نامه علمی-تخیلی و فانتزی فارسی</ref> امروزه، به‌جای سوزاندن کتاب روش‌های دیگری مانندِ '''خمیر کردن کتاب‌ها''' و '''رنده‌کردن کتاب‌ها''' نیز استفاده می‌شود.

در [[چین]] امپراتور [[چین شی هوانگ]]-تی'' در سال [[۲۱۳ (میلادی)|۲۱۳ پیش از میلاد]] دستور داد همهٔ کتاب‌ها مگر کتاب‌های مربوط به [[پزشکی]]، [[کشاورزی]] و [[طالع‌بینی]] را بسوزانند.<ref>صدری‌افشار ۷</ref>''

== کتابخانه ==
{{اصلی|کتابخانه}}
استفاده از کتابخانه‌های خصوصی یا شخصی نخستین بار در یونان باستان شایان توجّه قرار گرفت. در دوران باستان، هزینه نگهداری کتابخانه‌ها معمولاً به وسیله فردی ثروتمند تأمین می‌شد. این کتابخانه‌ها می‌توانست خصوصی یا عمومی‌باشند. تفاوت این کتابخانه‌ها با کتابخانه‌های عمومیِ امروزی در محل تأمین هزینه‌های آن‌ها بود که در کتابخانه‌های باستان این هزینه معمولاً از یک منبع عمومی تأمین نمی‌شد. اینطور تخمین زده می‌شود که در شهر رُم در قرن سومِ میلادی در حدود ۳۰ [[کتابخانه عمومی]] وجود داشته است. بعدها، در [[قرون وسطی]] صومعه‌ها و دانشگاه‌ها حتی دارای کتابخانه‌هایی بودن که امکان استفاده از کتاب برای مردم عادی را نیز فراهم می‌کرد، البته تمام مجموعه [[کتابخانه]] برای مردم قابل دسترسی نبوده و همچنین امکان بردن کتاب از کتابخانه وجود نداشته و برای جلوگیری از سرقت کتاب‌ها معمولاً با زنجیر به میز بسته می‌شدند.

زمان استفاده از کتابخانه‌های امروزی به حدود [[قرن پانزدهم میلادی]] بازمی‌گردد؛ زمانی که برخی شروع به اهدای کتاب به شهرها کردند. گسترش کتابخانه‌های عمومی در ایالات متحده، به اواخر قرن نوزدهم میلادی بازمی‌گردد و تا حدود زیادی متأثر از اهدا کتاب‌هایی است که به وسیله [[اندرو کارنگی]] (Andrew Carnegie) صورت گرفت. استفاده از کتابخانه تا حدودی گروه اجتماعی افراد را نیز منعکس می‌کرد؛ چراکه در حالی که قشر ضعیف یا متوسط جامعه باید بیشتر کتاب‌های خود را در کتابخانه‌ها پیدا می‌کردند، افراد ثروتمند دارای کتابخانه‌های شخصی بودند.

ظهور کتاب‌های جلد کاغذی در قرن بیستم راه را برای استفاده عموم از کتاب باز کرد. این نوع کتاب‌ها خرید[کتاب] را برای بسیاری از افراد جامعه ممکن کردند. کتاب‌های جلد کاغذی معمولاً شامل مطالبی می‌شدند که قبلاً در مجله‌ها به [[چاپ]] می‌رسید. در نتیجه، با استفاده عموم از کتاب، داشتن کتابخانه‌های خصوصی دیگر به عنوان نمادی از قشرها ثروتمند به کار نمی‌رفت.

== روزهای مرتبط ==
* [[۲ آوریل]] ([[۱۴ فروردین]]) [[روز جهانی کتاب کودک]].

== کتاب‌های دانشگاهی ==
کتاب‌های دانشگاهی حاویِ مضامین [[علم|علمی]] هستند که عموماً در [[دانشگاه]]ها و مراکز [[آموزش عالی]] تدریس می‌شوند.

[[انتشارات دانشگاه آکسفورد]] بزرگ‌ترین ناشر کتاب‌های دانشگاهی در جهان است.<ref>[http://www.radiozamaneh.com/199883 حذف «خوک» از کتاب‌های آکسفورد برای پرهیز از جریحه‌دار شدن احساسات مذهبی]، ''رادیو زمانه''</ref>

== کتاب‌های مقدس ==
کتاب‌های دینی و سیاسی بسیاری در تاریخ مورد تقدس بوده‌اند. [[تورات]]، [[انجیل]] و [[قرآن]] جزو کتاب‌های مقدس دینی و [[نقل‌قول‌هایی از رئیس مائو تسه‌تونگ|کتاب سرخ]] و [[روح‌نامه]] جزو کتاب‌های مقدس سیاسی هستند.

=== قرآن ===
قرآن طبق باور مسلمانان تنها کتاب در جهان است که کامل و بدون خطا است.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=قرآن مجید مرجع بدون خطا برای درک صحیح انسان از حیاط پیرامون است|نشانی=https://www.farhang.gov.ir/fa/news/64295/قرآن-مجید-مرجع-بدون-خطا-برای-درک-صحیح-انسان-از-حیاط-پیرامون-است|وبگاه=وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی|بازبینی=2021-05-03|کد زبان=fa|نام=وزارت فرهنگ و ارشاد|نام خانوادگی=اسلامی|archive-date=۳ مه ۲۰۲۱|archive-url=https://web.archive.org/web/20210503190710/https://www.farhang.gov.ir/fa/news/64295/%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86-%D9%85%D8%AC%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%B1%D8%AC%D8%B9-%D8%A8%D8%AF%D9%88%D9%86-%D8%AE%D8%B7%D8%A7-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DA%A9-%D8%B5%D8%AD%DB%8C%D8%AD-%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%B7-%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%88%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AA|dead-url=yes}}</ref>

== بر پایه کشور ==

=== ایران ===
[[پرونده:Book stats in islamic republic of iran - yearly average of number of printed copies.svg|بندانگشتی|چپ|میانگین سالانهٔ شمارگان نشر کتاب در جمهوری اسلامی ایران (بین سال‌های ۱۳۵۷ تا ۱۳۹۲)]]
آمار کتاب در ایران به‌طور دقیق روشن نیست، اگرچه بر پایه آمار وزارت ارشاد/خانه کتاب میان سال‌های ۱۳۵۷ تا ۱۳۹۰ نزدیک ۷۰۰ هزار عنوان کتاب در ایران به چاپ رسیده است.
آمار کتاب‌های چاپ شده در سال ۱۳۹۱ به ترتیب زیر است:
چاپ اول:۳۴۲۳۷ عنوان - چاپ مجدد: ۲۹۷۴۳ عنوان - تألیف: ۵۱۲۵۹ عنوان - ترجمه: ۱۲۷۲۱ عنوان - کودک و نوجوان: ۱۰۲۴۲ عنوان - کمک درسی و آموزشی ۵۸۵۰ عنوان که مجموعاً ۶۳۹۸۰ عنوان در سال ۹۱ به چاپ رسیده است.<ref>{{یادکرد وب |نشانی=http://www.ketab.ir/ |عنوان=سایت خانه کتاب |بازبینی=۱۳ سپتامبر ۲۰۱۷ |archive-date=۱۴ سپتامبر ۲۰۱۴ |archive-url=https://web.archive.org/web/20140914192915/http://www.ketab.ir/ |dead-url=yes}}</ref>

بنا به آمار شمارگان کتاب در ایران از دولت‌های پنجم تا دهم همواره رو به کاهش بوده است. در این میان بیشترین متوسط شمارگان مربوط به دورهٔ ریاست‌جمهوری [[اکبر هاشمی رفسنجانی]] (دولت‌های پنجم و ششم) و کمترین شمارگان مربوط به دورهٔ ریاست‌جمهوری [[محمود احمدی‌نژاد]] بوده است.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=دولت هاشمی بیشترین و دولت احمدی‌نژاد دارای کمترین شمارگان کتاب/ جدول آمار 35 سال گذشته|وبگاه=خبرگزاری کتاب ایران (IBNA)|پیوند=http://www.ibna.ir/vdcfyjd0ew6dxja.igiw.html|کد زبان=fa|تاریخ بازبینی=2014-08-09|archive-date=۱۰ اوت ۲۰۱۴|archive-url=https://web.archive.org/web/20140810082623/http://www.ibna.ir/vdcfyjd0ew6dxja.igiw.html|dead-url=yes}}</ref>

== اندازه ==
{{اصلی|اندازه کتاب}}
کتاب در اندازه‌های مختلفی چاپ می‌شود و بستگی به حجم کتاب دارد، زیبایی‌شناسی و دلایل دیگر دارد. اندازه‌های کتاب در ایران در جدول زیر آورده شده است:
{| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed"
!قطع کتاب<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=دانش نشانه‌گذاری در خط فارسی|عنوان کتاب=دانش نشانه‌گذاری در خط فارسی|نام=ناصر|نام خانوادگی=نیکوبخت|صفحه=۹۶|شابک=۹۷۸۶۰۰۲۲۹۱۲۷۱|سال اصلی=۱۳۹۳|نام۲=سید علی|نام خانوادگی۲=قاسم‌زاده}}</ref>
!اندازه به س.
|-
|بازوبندی
|۲×۳
|-
|بغلی
|۴×۶
|-
|نیم‌ربعی
|۱۰×۱۸
|-
|ربعی
|۱۲×۱۹
|-
|جیبی
|۱۱×۱۶٬۵
|-
|جیبی پالتویی
|۱۲×۲۰
|-
|رقعی
|۱۴×۲۲
|-
|وزیری
|۱۶×۲۳٬۵
|-
|وزیری کوچک
|۱۳×۲۰
|-
|وزیری بزرگ
|۲۰×۲۶
|-
|رومیزی
|۳۰×۵۰
|-
|آلبومی
|۳۰×۵
|-
| rowspan="2" |سلطانی
|۳۰×۴۰
|-
|۳۰×۵۰
|-
|رحلی
|۲۲×۲۵
|-
|رحلی کوچک
|۱۶×۲۷
|-
|رحلی بزرگ
|۳۴×۵
|-
|خشتی
|۲۲×۲۲
|-
|بیاضی
|از پهنا باز می‌شوند (عرض بیشتر است): اندازه متغیر
|}
* بیشتر کتاب‌ها در اندازه وزیری چاپ می‌شوند.<ref>[https://www.moalefyar.ir/ انتشارات امید سخن]</ref>
== گونه‌ها ==
* '''کتاب مرجع''' :
کتاب هایی هستند که زیاد به آنها مراجعه می شود. می توان گفت که کتاب مرجع یکی از سه رده ی اصلی کتاب است.
( تزاروس, واژه نامه , دستنامه, فرهنگ , دانشنامه, کتاب سال, واژه نما و ….)
* – '''دستنامه''' :
کتابی است که در بردارنده ی دستورالعمل های کاربردی در زمینه های متفاوت می باشد.
باید توجه داشت که مطالب دستنامه با تفصیل بیشتری تشریح می شوند و فنی تر می باشد.
* – '''واژه نامه''':
اصطلاحی کلی و عام است که چند مفهوم یا چند نوع کتاب از این دست را در برمی گیرد.
نوعی واژه نامه که کوچک است و در آخر کتاب می آید و شامل کلید واژه ها می باشد.
* – '''فرهنگ''' :
نوعی کتاب مرجع است با ترتیب الفبایی که معمولا به یک یا چند زبان است.
اگر فرهنگ به یک زبان باشد به آن فرهنگ یک زبانه گویند ( فارسی – فارسی، گر دوزبانه باشد به آن فرهنگ دو زبانه می گویند. ( فارسی – انگلیسی )
لازم است به این نکته اشاره شود که اگر موضوع فرهنگ زبان باشد آن را فرهنگ زبان می نامند.
* '''کتاب غیر مرجع''':
این نوع کتاب که در رده بندی انواع کتاب قرار می گیرد و به ویژه مختص به کتابهای سرگرم کننده است.
مثل رمان, مجموعه اشعار و خاطرات و …
* - '''رمان یا داستان بلند''':
داستانی است که در کم ترین حالت 150 صفحه باشد.
* - '''رمان یا داستان کوتاه''':
داستانی که از 150 صفحه کمتر باشد را معمولا رمان کوتاه می گویند.
* '''کتاب نیمه مرجع''':
این نوع کتاب نه مرجع است نه غیر مرجع. معمولا خواننده در حین مطالعه چند بار به بخش های مختلف آن مرجع میکند, به همین دلیل می توان گفت که تقریبا حالت مرجع به خودش می گیرد. ( کتاب های درسی )<ref>[https://www.moalefyar.ir/ انتشارات امید سخن]</ref>

== جستارهای وابسته ==
{{درگاه|کتاب}}
* [[فهرست ۱۰۰ کتاب برتر توصیه شده توسط روزنامه لوموند در سده ۲۰ میلادی]]
* [[کتاب آبی]]
* [[شابک]]
* [[کاغذ]]
* [[کتاب آشپزی]]

== پانویس ==
{{پانویس|۲}}

== منابع ==
* {{یادکرد|فصل[= «[http://www.caravan.ir/WordDefinition.aspx?keywordId =58 سرواژه کتاب]»]|کتاب= فرهنگ واژگان و اصطلاحات صنعت نشر (نسخه الکترونیکی)|نویسنده = [[حجازی، آرش]]|ناشر =[[انتشارات کاروان]]|شهر= تهران|سال =۱۳۸۶}}
* {{یادکرد|فصل= مقدمه|کتاب =کتابی دربارهٔ کتاب|نویسنده =صدری‌افشار، غلام‌حسین| نویسندگان سایر بخش‌ها= له‌وو سرگی|ترجمه=[[پرویز شهریاری]]|ناشر =نشر توسعه|شهر= [[تهران]]|صفحه =۵|سال= ۱۳۷۰|شابک =}}
* {{یادکرد وب|نشانی=http://www.javannewspaper.com/1383/830905/comm.htm|عنوان=یار مهربان در فضای مجازی|تاریخ بازدید=۲۳ اسفند ۱۳۸۶|نویسنده=گودرزی می‌رانی|تاریخ=۵ آذر ۱۳۸۳|اثر=مقاله|ناشر=روزنامه جوان|پیوند بایگانی=https://web.archive.org/web/20080405174408/http://www.javannewspaper.com/1383/830905/comm.htm|تاریخ بایگانی=۵ آوریل ۲۰۰۸|dead-url=yes}}
* {{یادکرد وب | نشانی = http://portal.nlai.ir/daka/Wiki%20Pages/کتاب.aspx | عنوان = کتاب (مدخل) | ناشر = پایگاه اینترنتی دائرةالمعارف کتابداری و اطلاع‌رسانی}}{{پیوند مرده|date=نوامبر ۲۰۱۹ |bot=InternetArchiveBot}}
* {{یادکرد وب|نشانی= http://www.encyclopedia.com/doc/1E1-book-ent.html|عنوان= کتاب (مدخل)|ناشر= [http://www.encyclopedia.com/ پایگاه اینترنتی encyclopedia.com]|زبان= انگلیسی|پیوند بایگانی= https://www.webcitation.org/6CyW3bjPP?url=http://www.encyclopedia.com/topic/book.aspx|تاریخ بایگانی= 17 دسامبر 2012|بازبینی= 13 مارس 2008}}
* {{یادکرد وب|نشانی= http://www.shetab.com/farsi/articles/ebook.htm|عنوان= کتاب الکترونیکی چیست؟|ناشر= وبگاه شتاب|پیوند بایگانی= https://www.webcitation.org/6CyW4YUMp?url=http://www.shetab.com/farsi/articles/ebook.htm|تاریخ بایگانی= 17 دسامبر 2012|بازبینی= 10 مارس 2008}}
* {{یادکرد وب| نشانی = http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara-index.php?page=| عنوان = تاریخچه چاپ و نشر کتاب (مدخل)| ناشر = دانشنامه رشد| بازبینی = ۱۲ مه ۲۰۱۹| archive-date = ۱۶ فوریه ۲۰۰۶| archive-url = https://web.archive.org/web/20060216034138/http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara-index.php?page=| dead-url = yes}}
* {{یادکرد وب|نشانی=http://www.iust.ac.ir/page.php?slct_pg_id =234&sid= 10&slc_lang =fa|عنوان=تاریخچه چاپ|تاریخ بازدید=۲۳ اسفند ۱۳۸۶|ناشر=واحد انتشارات [[دانشگاه علم و صنعت ایران]]|پیوند بایگانی=https://www.webcitation.org/6CyW56h5o?url=http://www.iust.ac.ir/page.php?slct_pg_id=234|تاریخ بایگانی=17 دسامبر 2012}}
* {{یادکرد|کتاب=کتابی دربارهٔ کتاب|نویسنده =له‌وو، سرگی|ترجمه=[[پرویز شهریاری]]|کوشش=امور فنی [[نوشین احمدی خراسانی]]|ناشر =[[نشر توسعه]]|شهر= [[تهران]]|سال =۱۳۷۰|شابک=}}
* {{یادکرد دانش‌نامه عتف|عنوان =۴۵۱ درجه فارنهایت| مدخل =۴۵۱_درجه_فارنهایت| شناسه = ۵۳۱۷| تاریخ = ۱۶–۱۲–۲۰۰۶}}
{{چپ‌چین}}
* Wikipedia contributors, "Audiobook," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title= Audiobook&oldid =198497743 (accessed ۱۷ مارس ۲۰۰۸).

.Charles, Gerras (1976). The Encyclopedia of Common Diseases. Rodale Press. p. 17. ISBN 978-0-87857-113-0
{{پایان چپ‌چین}}

== پیوند به بیرون ==
{{ویکی‌گفتاورد}}
{{ویکی‌انبار|Book}}
{{محصولات کاغذی}}
{{نشر دانشگاهی}}
{{نوشتن}}

[[رده:اسناد]]
[[رده:صنعت نشر]]
[[رده:فرمت‌های رسانه]]
[[رده:کتاب‌ها]]
[[رده:محصولات کاغذی]]
[[رده:ویکی‌سازی رباتیک]]


text:
# خوان مارید
خوان مارید (انگلیسی: Juan Maraude؛ زادهٔ ۱۱ ژانویهٔ ۱۹۸۱) بازیکن فوتبال اهل آرژانتین است.

wikiname: fawiki

title: خوان مارید

in_language: fa

wikitext:
{{Infobox football biography
| name = خوان مارید
| image =
| fullname = Juan Alberto Maraude
| birth_date = {{birth date and age|1981|1|11|df=y}}
| birth_place = [[رزیستنسیا]]
| height = 1.70 m
| position = forward
| currentclub =
| youthyears1 =
| youthclubs1 =
| years1 = –۲۰۰۷
| clubs1 = [[Municipal Real Mamoré]]
| years2 = ۲۰۰۸
| clubs2 = [[Oriente Petrolero]]
| years3 = ۲۰۰۹
| clubs3 = [[Alianza Atlético]]
| years4 = ۲۰۱۰–۲۰۱۱
| clubs4 = [[Municipal Real Mamoré]]
| years5 = ۲۰۱۱
| clubs5 = [[Club San José]]
| years6 = ۲۰۱۲
| clubs6 = [[Club Atlético Ciclón]]
| years7 = ۲۰۱۲–۲۰۱۴
| clubs7 = [[Club Deportivo Guabirá]]
| sport = [[فوتبال]]
| nationality = [[آرژانتین]]
}}
'''خوان مارید''' ({{lang-en|Juan Maraude}}؛ زادهٔ {{birth date|1981|1|11|df=y}}) [[بازیکن فوتبال]] اهل [[آرژانتین]] است.

== منابع ==
{{پانویس|چپ‌چین=بله}}
* {{یادکرد-ویکی|پیوند =//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Juan_Maraude&oldid=1042767942|عنوان = Juan Maraude|زبان =انگلیسی|بازیابی =۱۶ آوریل ۲۰۲۲}}

{{بازیکن فوتبال-خرد}}

{{ترتیب‌پیش‌فرض:مارید، خوان}}
[[رده:افراد زنده]]
[[رده:بازیکنان فوتبال دور از وطن در بولیوی]]
[[رده:بازیکنان فوتبال دور از وطن در پرو]]
[[رده:بازیکنان فوتبال مرد دور از وطن اهل آرژانتین]]
[[رده:زادگان ۱۹۸۱ (میلادی)]]
[[رده:مربیان فوتبال دور از وطن اهل آرژانتین]]
[[رده:مربیان فوتبال اهل آرژانتین]]
[[رده:بازیکنان فوتبال مرد اهل آرژانتین]]
[[رده:مهاجمان مرد فوتبال]]

title: خوان مارید

نام کامل: Juan Alberto Maraude

زادروز: ۱۱ ژانویهٔ ۱۹۸۱ (۴۴ سال)

زادگاه: رزیستنسیا

پست: forward

title: باشگاه‌های حرفه‌ای*

سالها: باشگاه‌ها · بازی† · (گل)†

Municipal Real Mamoré

Oriente Petrolero

Alianza Atlético

Municipal Real Mamoré

Club San José

Club Atlético Ciclón

Club Deportivo Guabirá


text:
# زوران ژیوکوویچ (بازیکن هندبال)
زوران ژیوکوویچ (سیریلیک صربی: Зоран "Тута" Живковић؛ زادهٔ ۵ آوریل ۱۹۴۵) بازیکن هندبال اهل یوگسلاوی بود.

title: زوران ژیوکوویچ (بازیکن هندبال)

wikitext:
{{infobox person
| name = زوران ژیوکوویچ
| birth_date = {{Birth date|1945|04|05}}
| birth_place = [[نیش (شهر)|نیش]]
| sport = [[هندبال]]
| nationality = [[یوگسلاوی]]
}}
'''زوران ژیوکوویچ''' ({{lang-sr-cyrl|Зоран "Тута" Живковић}}؛ زادهٔ {{birth date|1945|04|05}}) [[بازیکن هندبال]] اهل [[یوگسلاوی]] بود.

== منابع ==
{{پانویس|چپ‌چین=بله}}
* {{Sports links}}
{{ترکیب تیم ملی هندبال مردان یوگسلاوی در بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۷۲}}

{{بازیکن هندبال-خرد}}

[[رده:افراد زنده]]
[[رده:بازیکنان هندبال بازی‌های المپیک یوگسلاوی]]
[[رده:بازیکنان هندبال در المپیک تابستانی ۱۹۷۲]]
[[رده:بازیکنان هندبال دور از وطن]]
[[رده:بازیکنان هندبال مرد اهل یوگسلاوی]]
[[رده:برندگان مدال طلا المپیک اهل یوگسلاوی]]
[[رده:برندگان مدال‌های المپیک تابستانی ۱۹۷۲]]
[[رده:زادگان ۱۹۴۵ (میلادی)]]
[[رده:شرکت‌کنندگان بازی‌های مدیترانه ۱۹۶۷]]
[[رده:مدال‌آوران المپیک در هندبال]]
[[رده:مدال‌آوران بازی‌های مدیترانه در هندبال]]
[[رده:مدال‌آوران طلا بازی‌های مدیترانه برای یوگسلاوی]]
[[رده:مربیان هندبال اهل صربستان]]
[[رده:ورزشکاران اهل نیش]]
[[رده:ورزشکاران دور از وطن اهل صربستان در تونس]]
[[رده:ورزشکاران دور از وطن اهل صربستان در کویت]]
[[رده:ورزشکاران دور از وطن اهل یوگسلاوی در آلمان]]
[[رده:ورزشکاران دور از وطن اهل صربستان و مونته‌نگرو در مقدونیه شمالی]]
[[رده:مربیان اهل صربستان و مونته‌نگرو]]

title: زوران ژیوکوویچ

زادهٔ: ۵ آوریل ۱۹۴۵ · نیش

ملیت: یوگسلاوی

title: ترکیب تیم هندبال یوگسلاوی – بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۷۲ - مدال طلا

جمهوری فدرال سوسیالیستی یوگسلاوی


text:
# کازانکا (شهرستان بلاگووشچنسکی، باشقیرستان)
کازانکا (انگلیسی: Kazanka, Blagoveshchensky District, Republic of Bashkortostan) یک شهرک در شهرستان بلاگووشچنسکی باشقیرستان کشور روسیه است.

wikitext:
{{Infobox settlement
| official_name = Kazanka
| other_name =
| native_name = Казанка
| native_name_lang = ru
| nickname =
| settlement_type = Village
| image_skyline =
| image_caption =
| pushpin_map = Russia Bashkortostan#Russia
| pushpin_label_position =
| pushpin_mapsize =
| pushpin_map_caption =
| subdivision_type = Country
| subdivision_name = [[روسیه]]
| subdivision_type1 = [[ناحیه‌های فدرال روسیه]]
| subdivision_name1 = [[باشقیرستان]]
| subdivision_type2 = [[Counties of Russia|County]]
| subdivision_name2 =
| subdivision_type3 = [[شهر]]
| subdivision_name3 = [[شهرستان بلاگووشچنسکی (باشقیرستان)|شهرستان بلاگووشچنسکی]]
| subdivision_type4 = [[List of municipalities of Russia|Municipality]]
| subdivision_name4 =
| population_as_of =
| population_footnotes =
| population_total =
| timezone1 =
| utc_offset1 = +۵:۰۰
| timezone1_DST =
| utc_offset1_DST =
| postal_code_type =
| postal_code =
| elevation_m =
| elevation_footnotes =
| coordinates = {{coord|55|14|N|56|23|E|display=inline}}<ref>[https://mapdata.ru/bashkortostan/blagoveschenskiy-rayon/ Карта Благовещенского района Башкортостана]</ref>
}}
'''کازانکا''' ({{lang-en|Kazanka, Blagoveshchensky District, Republic of Bashkortostan}}) یک شهرک در [[شهرستان بلاگووشچنسکی (باشقیرستان)|شهرستان بلاگووشچنسکی]] [[باشقیرستان]] کشور [[روسیه]] است.<ref>[http://bashstat.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/bashstat/resources/2f055a804e303140ba45fe3bf8d20d64/%D0%A7%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F+%D0%BF%D0%BE+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D0%BC+%D0%BF%D1%83%D0%BD%D0%BA%D1%82%D0%B0%D0%BC+%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B8+%D0%91%D0%B0%D1%88%D0%BA%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD.pdf Всероссийская перепись населения 2010 года. Численность населения по населённым пунктам Республики Башкортостан]</ref>

== منابع ==
{{پانویس|چپ‌چین=بله}}
* {{یادکرد-ویکی|پیوند =//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Kazanka%2C_Blagoveshchensky_District%2C_Republic_of_Bashkortostan&oldid=1255545288|عنوان = Kazanka, Blagoveshchensky District, Republic of Bashkortostan|زبان =انگلیسی|بازیابی =۱۴ مارس ۲۰۲۵}}

[[رده:محلات روستایی در شهرستان بلاگووشچنسکی، باشقیرستان]]

title: Kazanka Казанка

ناحیههای فدرال روسیه: باشقیرستان

شهر: شهرستان بلاگووشچنسکی

منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۵:۰۰


text:
# آندرو ایزوکزازول
آندرو ایزوکزازول، آندروکسان یا نئوپوندوس (به انگلیسی: Androisoxazole) با فرمول شیمیایی C۲۱H۳۱NO۲ یک ترکیب شیمیایی با شناسه پاب‌کم ۹۶۷۶ است؛ که جرم مولی آن ۳۲۹٫۴۷۶ گرم بر مول می‌باشد.

title: آندرو ایزوکزازول

wikitext:
{{chembox
| verifiedrevid = ۳۹۶۲۹۱۱۰۰
|ImageFile=Androisoxazole.png
|ImageSize=200px
|IUPACName=
|OtherNames=
|Section1={{Chembox Identifiers
| ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}}
| ChemSpiderID = ۹۲۹۵
| InChI = 1/C21H31NO2/c1-19-11-13-12-24-22-18(13)10-14(19)4-5-15-16(19)6-8-20(2)17(15)7-9-21(20,3)23/h12,14-17,23H,4-11H2,1-3H3/t14-,15+,16-,17-,19-,20-,21-/m0/s1
| InChIKey = NSYTUNFHWYMMHU-IYRCEVNGBX
| StdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}}
| StdInChI = 1S/C21H31NO2/c1-19-11-13-12-24-22-18(13)10-14(19)4-5-15-16(19)6-8-20(2)17(15)7-9-21(20,3)23/h12,14-17,23H,4-11H2,1-3H3/t14-,15+,16-,17-,19-,20-,21-/m0/s1
| StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}}
| StdInChIKey = NSYTUNFHWYMMHU-IYRCEVNGSA-N
| CASNo=۳۶۰-۶۶-۷
| PubChem=۹۶۷۶
| SMILES = O[C@@]5(C)CC[C@H]4[C@H]3[C@@H]([C@]2(Cc1c(noc1)C[C@@H]2CC3)C)CC[C@@]45C
}}
|Section2={{Chembox Properties
| Formula=C21H31NO2
| MolarMass=329.476 g/mol
| Appearance=
| Density=
| MeltingPt=
| BoilingPt=
| Solubility=
}}
|Section3={{Chembox Hazards
| MainHazards=
| FlashPt=
| Autoignition=
}}
}}
'''آندرو ایزوکزازول'''، '''آندروکسان''' یا '''نئوپوندوس''' {{انگلیسی|Androisoxazole}} با [[فرمول شیمیایی]] C۲۱H۳۱NO۲ یک [[ترکیب شیمیایی]] با [[پاب‌کم|شناسه پاب‌کم]] ۹۶۷۶ است؛ که [[جرم مولی]] آن ۳۲۹٫۴۷۶ [[گرم]] بر [[مول]] می‌باشد.

== جستارهای وابسته ==
* [[ترکیب شیمیایی]]
* [[نام‌گذاری اتحادیه بین‌المللی شیمی محض و کاربردی]]

== منابع ==
{{پانویس}}
{{چپ‌چین}}
* {{یادکرد وب|نویسنده = |نشانی =http://goldbook.iupac.org/ |عنوان =IUPAC GOLD BOOK| ناشر =[[آیوپاک|International Union of Pure and Applied Chemistry]] ||تاریخ بازدید =17 July 2013|کد زبان=en}}
{{پایان چپ‌چین}}
{{آندروژن‌ها}}

{{شیمی-خرد}}

[[رده:آندروستان‌ها]]
[[رده:استروئیدهای آنابولیک]]
[[رده:الکل‌های نوع سوم]]
[[رده:ایزوکسازول‌ها]]
[[رده:هپاتوتوکسین‌ها]]

title: شناساگرها

شماره ثبت سیایاس: ۳۶۰-۶۶-۷

پابکم: ۹۶۷۶

کماسپایدر: ۹۲۹۵

جیمول-تصاویر سه بعدی: Image 1

title: خصوصیات

خصوصیات: به استثنای جایی که اشاره شده‌است در غیر این صورت، داده‌ها برای مواد به وضعیت استانداردشان داده شده‌اند (در 25 °C (۷۷ °F)، ۱۰۰ kPa)

خصوصیات: (بررسی) (چیست: /؟)


text:
# ایوانگسکا
ایوانگسکا (به لهستانی:  Iwaniska) یک روستا در لهستان است که در گمینا ایوانگسکا واقع شده‌است. ایوانگسکا ۱٬۳۰۰ نفر جمعیت دارد.

title: ایوانگسکا

wikitext:
{{Infobox settlement
|name=ایوانگسکا
|settlement_type=روستا
|total_type=
|image_flag=
|image_shield=POL gmina Iwaniska COA.svg
|image_skyline=Iwaniska-.JPG
|image_caption=Church in Iwaniska
|subdivision_type=[[فهرست کشورهای مستقل|کشور]]
|subdivision_name={{POL}}|subdivision_type1=[[استان‌های لهستان|استان]]
|subdivision_name1=[[استان اشوی‌داشکسیه]]
|subdivision_type2=[[Powiat|شهرستان]]
|subdivision_name2=[[شهرستان اوپاتوف]]
|subdivision_type3=[[گمینا]]
|subdivision_name3=[[گمینا ایوانگسکا]]
|coordinates={{coord|50|43|54|N|21|16|30|E|region:PL|display=inline}}|pushpin_map=Poland
|pushpin_label_position=bottom
|elevation_m=
|population_total=1300
|website=}}
'''ایوانگسکا''' {{به لهستانی| Iwaniska}} یک [[روستا]] در [[لهستان]] است که در [[گمینا ایوانگسکا]] واقع شده‌است.<ref>{{یادکرد-ویکی| |نشانی=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iwaniska&redirect=no&oldid=771343754 |عنوان=Iwaniska|بازبینی =۵ اکتبر ۲۰۱۷}}</ref> ایوانگسکا ۱٬۳۰۰ نفر جمعیت دارد.

== جستارهای وابسته ==
* [[فهرست شهرهای لهستان]]

== منابع ==
{{پانویس}}

== پیوند به بیرون ==
{{ویکی‌انبار-رده|Iwaniska}}

{{لهستان-خرد}}

[[رده:روستاها در شهرستان اوپاتوف]]
[[رده:استان کیلتسه (۳۹–۱۹۱۹)]]
[[رده:شهرها و شهرک‌ها در استان اشوی‌داشکسیه]]

title: ایوانگسکا

استان: استان اشوی‌داشکسیه

شهرستان: شهرستان اوپاتوف

گمینا: گمینا ایوانگسکا

جمعیت: ۱٬۳۰۰


text:
# گاردنر (مونتانا)
گاردنر (به انگلیسی: Gardiner) شهری در ایالت مونتانا کشور ایالات متحده آمریکا است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۸۷۵ نفر بوده‌است.

## موقعیت جغرافیایی
موقعیت جغرافیایی شهرها و مناطق اطراف به شرح زیر است:

title: گاردنر (مونتانا)

wikitext:
{{Infobox settlement
|official_name=Gardiner, Montana
|settlement_type=[[مکان مختص سرشماری|CDP]]
|nickname=
|motto=

|image_skyline=DowntownGardinerMontana1999.jpg
|imagesize=
|image_caption=Downtown, February 1999
|image_flag=
|image_seal=

|image_map=Park_County_Montana_Incorporated_and_Unincorporated_areas_Gardiner_Highlighted.svg
|mapsize=250px
|map_caption=Location of Gardiner, Montana
|image_map1=
|mapsize1=
|map_caption1=

|subdivision_type=[[فهرست کشورهای مستقل|کشور]]
|subdivision_name=[[ایالات متحده آمریکا]]
|subdivision_type1=[[تقسیمات سیاسی ایالات متحده آمریکا|ایالت]]
|subdivision_name1=[[مونتانا]]
|subdivision_type2=[[List of counties in Montana|شهرستان]]
|subdivision_name2=[[شهرستان پارک، مونتانا]]
|government_footnotes=
|government_type=
|leader_title=
|leader_name=
|leader_title1=
|leader_name1=
|established_title=
|established_date=

|unit_pref=Imperial
|area_footnotes=
|area_magnitude=
|area_total_km2=10.0
|area_land_km2=9.8
|area_water_km2=0.2
|area_total_sq_mi=3.9
|area_land_sq_mi=3.8
|area_water_sq_mi=0.1

|population_as_of=[[سرشماری ۲۰۱۰ ایالات متحده آمریکا|۲۰۱۰]]
|population_footnotes=
|population_total=875
|population_density_km2=86.8
|population_density_sq_mi=224.9

|timezone=[[Mountain Time Zone|MST]]
|utc_offset=-7
|timezone_DST=MDT
|utc_offset_DST=-6
|elevation_footnotes=
|elevation_m=1603
|elevation_ft=5259
| مختصات = {{coord|45|2|13|N|110|42|50|W|display=inline,title}}

|postal_code_type=[[زیپ‌کد]]
|postal_code=59030
|area_code=[[Area code 406|406]]
|blank_name=[[استاندارد پردازش اطلاعات فدرال|FIPS code]]
|blank_info=30-29950
|blank1_name=[[سامانه اطلاعات نام‌های جغرافیایی|GNIS]] feature ID
|blank1_info=0783830
|website=
|footnotes=
}}
'''گاردنر''' {{انگلیسی|Gardiner}} شهری در [[ایالت مونتانا]] کشور [[ایالات متحده آمریکا]] است که جمعیت آن در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۸۷۵ نفر بوده‌است.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=United States of America: largest cities and towns and statistics of their population|نشانی=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=1&men=gcis&lng=en&des=gamelan&geo=-2&col=abcdefghinoq&msz=1500&geo=-223|ناشر=world-gazetteer|تاریخ بازبینی=29 Jan 2013|کد زبان=en|archive-date=23 آوریل 2013|archive-url=https://archive.today/20130423031342/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=1&men=gcis&lng=en&des=gamelan&geo=-2&col=abcdefghinoq&msz=1500&geo=-223}}</ref>

== موقعیت جغرافیایی ==
موقعیت جغرافیایی شهرها و مناطق اطراف به شرح زیر است:

[[پرونده:Blank map.svg|400px|چپ|Localidades na vizinhança]]
{{Image label|x=0.5|y=0.5|scale=400|text=[[پرونده:Map pointer black.svg|20px|گاردنر]]'''گاردنر'''}}
{{Image label|x=0.195|y=0.329|scale=400|text=[[پرونده:Small-city-symbol.svg|10px|شهر با 1221 جمعیت (2000)]][[بیگ اسکای، مونتانا]] {{چر}}(۵۳ کیلومتر)}}
{{Image label|x=0.904|y=0.514|scale=400|text=[[پرونده:Small-city-symbol.svg|6px|شهر با 140 جمعیت (2000)]][[Cooke City-Silver Gate (Montana)|Cooke City-Silver Gate]] {{چر}}(۶۱ کیلومتر)}}
{{Image label|x=0.296|y=0.775|scale=400|text=[[پرونده:Small-city-symbol.svg|10px|شهر با 1177 جمعیت (2000)]][[وست یلووستوون، مونتانا]] {{چر}}(۵۲ کیلومتر)}}

{{پاک‌کن}}

== جستارهای وابسته ==
* [[فهرست شهرهای مونتانا]]

== منابع ==
{{پانویس|چپ‌چین=بله}}

{{مونتانا-خرد}}

{{شهرستان پارک، مونتانا}}
[[رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۸۸۰ (میلادی) در ایالت مونتانا]]
[[رده:مناطق سرشماری‌شده در شهرستان پارک، مونتانا]]
[[رده:مناطق سرشماری‌شده در مونتانا]]

title: Gardiner, Montana

ایالت: مونتانا

شهرستان: شهرستان پارک، مونتانا

title: مساحت

• کل: ۳٫۹ مایل مربع (۱۰٫۰ کیلومتر مربع)

• خشکی: ۳٫۸ مایل مربع (۹٫۸ کیلومتر مربع)

• آب: ۰٫۱ مایل مربع (۰٫۲ کیلومتر مربع)

ارتفاع: ۵۲۵۹ فوت (۱۶۰۳ متر)

title: جمعیت (۲۰۱۰)

• کل: ۸۷۵

• تراکم: ۲۲۴٫۹/مایل مربع (۸۶٫۸/کیلومتر مربع)

منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۷ (MST)

• تابستانی (DST): یوتی‌سی -۶ (MDT)


text:
# لاناریوبیوس
لاناریوبیوس (به انگلیسی: Laminaribiose) با فرمول شیمیایی C۱۲H۲۲O۱۱ یک ترکیب شیمیایی با شناسه پاب‌کم ۱۲۲۳۵۰ است. که جرم مولی آن ۳۴۲٫۳ g/mol می‌باشد.

title: لاناریوبیوس

wikitext:
{{chembox
| verifiedrevid = ۴۲۱۱۵۷۶۴۳
| ImageFile=Laminaribiose.png
| ImageSize=200px
| IUPACName= (2''R'',3''S'',4''S'',5''R'',6''S'')-2-(Hydroxymethyl)-6-[(3''R'',4''S'',5''R'',6''R'')-2,3,5-trihydroxy-6-(hydroxymethyl)oxan-4-yl]oxyoxane-3,4,5-triol
| OtherNames=3-beta-D-Glucosyl-D-glucose
|Section1={{Chembox Identifiers
| ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}}
| ChemSpiderID = ۱۰۹۰۹۳
| InChI = 1/C12H22O11/c13-1-4(16)7(18)11(5(17)2-14)23-12-10(21)9(20)8(19)6(3-15)22-12/h2,4-13,15-21H,1,3H2/t4-,5+,6-,7-,8-,9+,10-,11-,12+/m1/s1
| InChIKey = YGEHCIVVZVBCLE-CRLSIFLLBS
| StdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}}
| StdInChI = 1S/C12H22O11/c13-1-4(16)7(18)11(5(17)2-14)23-12-10(21)9(20)8(19)6(3-15)22-12/h2,4-13,15-21H,1,3H2/t4-,5+,6-,7-,8-,9+,10-,11-,12+/m1/s1
| StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}}
| StdInChIKey = YGEHCIVVZVBCLE-CRLSIFLLSA-N
| CASNo_Ref = {{cascite|correct|??}}
| CASNo=۳۴۹۸۰-۳۹-۷
| PubChem = ۱۲۲۳۵۰
| SMILES = O=C[C@H](O)[C@@H](O[C@@H]1O[C@@H]([C@@H](O)[C@H](O)[C@H]1O)CO)[C@H](O)[C@H](O)CO
}}
|Section2={{Chembox Properties
| Formula=C12H22O11
| MolarMass=342.30 g/mol
| Appearance=
| Density=
| MeltingPt=
| BoilingPt=
| Solubility=
}}
|Section3={{Chembox Hazards
| MainHazards=
| FlashPt=
| Autoignition=
}}
}}
'''لاناریوبیوس''' {{انگلیسی|Laminaribiose}} با [[فرمول شیمیایی]] C۱۲H۲۲O۱۱ یک [[ترکیب شیمیایی]] با [[پاب‌کم|شناسه پاب‌کم]] ۱۲۲۳۵۰ است. که [[جرم مولی]] آن ۳۴۲٫۳ g/mol می‌باشد.

== جستارهای وابسته ==
* [[ترکیب شیمیایی]]
* [[نام‌گذاری اتحادیه بین‌المللی شیمی محض و کاربردی]]

== منابع ==
{{پانویس}}
* {{یادکرد وب|نویسنده = |نشانی =http://goldbook.iupac.org/ |عنوان =IUPAC GOLD BOOK | ناشر = |تاریخ = |تاریخ بازدید =۱۸ مارس ۲۰۱۲}}
{{شیمی-خرد}}

[[رده:دی‌ساکاریدها]]

title: شناساگرها

شماره ثبت سیایاس: ۳۴۹۸۰-۳۹-۷

پابکم: ۱۲۲۳۵۰

کماسپایدر: ۱۰۹۰۹۳

title: خصوصیات

خصوصیات: (بررسی) (چیست: /؟)


text:
# محله اوزی‌ها (بحرین)
محله اِوَزی‌ها (به عربی: فريج العوضية) محله‌ای در شهر منامه، پایتخت کشور بحرین است. این محله در مرکز شهر منامه واقع شده و بازار منامه در غرب آن قرار گرفته است.
این محله در طول تاریخ محل سکونت و زندگی بازرگانان بزرگی از منطقه لارستان بوده است که نخستین بار توسط تجارانی از اوز بنا نهاده شد و نام خانوادگی خود «اوزی» (به عربی: العَوَضي) را بر آن نهادند. لارستانی‌ها بزرگ ترین بازرگانان و تجاران کشور بحرین محسوب می‌شوند. امروزه این محله، از محله‌های تجاری و شلوغ مرکز شهر منامه است و به عنوان یکی از محله‌های تاریخی و بافت قدیمی شهر منامه محسوب می‌گردد. این محله شامل بسیاری از خانه‌های قدیمی است که با بادگیر و به سبک معماری سنتی منطقه لارستان ساخته شده اند.

title: محله اوزی‌ها (بحرین)

wikitext:
{{جعبه اطلاعات منطقه مسکونی|official_name=|other_name=|native_name=اَوَزِنیا|nickname=|settlement_type=محله|motto=<!-- images and maps  ----------->|image_skyline=|imagesize=300px|image_caption=|image_flag=|flag_size=|image_seal=|seal_size=|image_shield=|shield_size=|image_blank_emblem=|blank_emblem_type=|blank_emblem_size=|image_map=|mapsize=|map_caption=|image_map1=|mapsize1=|map_caption1=|pushpin_map=منامه|pushpin_label_position=bottom|pushpin_map_caption=موقع المنامة|coordinates_region=BH|subdivision_type=[[کشور]]|subdivision_name=[[بحرین]]|subdivision_type1=[[استان‌های بحرین|استان]]|subdivision_name1=[[استان عاصمه (بحرین)|عاصمه]]|subdivision_type2=[[شهر]]|subdivision_name2=[[منامه]]|subdivision_type3=|subdivision_name3=|subdivision_type4=|subdivision_name4=<!-- Politics ----------------->|government_footnotes=|government_type=|leader_title=|leader_name=|leader_title1=<!-- for places with, say, both a mayor and a city manager -->|leader_name1=|leader_title2=|leader_name2=|leader_title3=|leader_name3=|leader_title4=|leader_name4=|established_title=<!-- Settled -->|established_date=|established_title2=<!-- Incorporated (town) -->|established_date2=|established_title3=<!-- Incorporated (city) -->|established_date3=<!-- Area    --------------------->|unit_pref=Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired-->|area_footnotes=|area_total_km2=|area_land_km2=<!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion-->|area_water_km2=|area_total_sq_mi=|area_land_sq_mi=|area_water_sq_mi=|area_water_percent=|area_urban_km2=|area_urban_sq_mi=|area_metro_km2=|area_metro_sq_mi=|area_blank1_title=|area_blank1_km2=|area_blank1_sq_mi=<!-- Population   ----------------------->|population_as_of=|population_footnotes=|population_note=|population_total=9000<ref>[https://www.alayam.com/writers/11494  كان يا ما كان.. في «فريج رأس رمان»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141104180640/http://www.alayam.com/writers/11494 |date=04 نوفمبر 2014}}</ref>|population_density_km2=|population_density_sq_mi=|population_metro=|population_density_metro_km2=|population_density_metro_sq_mi=|population_urban=|population_density_urban_km2=|population_density_urban_sq_mi=|population_blank1_title=Ethnicities|population_blank1=|population_blank2_title=Religions|population_blank2=|population_density_blank1_km2=|population_density_blank1_sq_mi=<!-- General information  --------------->|timezone=|utc_offset=|timezone_DST=|utc_offset_DST=|latd=26|latm=13|lats=57|latNS=N|longd=50|longm=35|longs=8|longEW=E|elevation_footnotes=<!--for references: use <ref> </ref> tags-->|elevation_m=|elevation_ft=<!-- accord. to Google Earth-->
<!-- Area/postal codes & others -------->|postal_code_type=<!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... -->|postal_code=|area_code=|blank_name=|blank_info=|blank1_name=|blank1_info=|website=|footnotes=|نام=محله اِوَزی‌ها|متن به زبان   بومی 1=|native_name_lang=لارستانی}}
'''محله اِوَزی‌ها''' {{به عربی|فريج العوضية}} محله‌ای در شهر [[منامه|منامه،]] پایتخت کشور [[بحرین]] است. این محله در مرکز شهر منامه واقع شده و بازار منامه در غرب آن قرار گرفته است.

این محله در طول تاریخ محل سکونت و زندگی بازرگانان بزرگی از [[منطقه لارستان]] بوده است که نخستین بار توسط تجارانی از [[اوز]] بنا نهاده شد و نام خانوادگی خود «اوزی» (به عربی: العَوَضي) را بر آن نهادند. [[زبان لارستانی|لارستانی]]<nowiki/>ها بزرگ ترین بازرگانان و تجاران کشور بحرین محسوب می‌شوند. امروزه این محله، از محله‌های تجاری و شلوغ مرکز شهر منامه است و به عنوان یکی از محله‌های تاریخی و بافت قدیمی شهر منامه محسوب می‌گردد. این محله شامل بسیاری از خانه‌های قدیمی است که با [[بادگیر]] و به سبک معماری سنتی منطقه لارستان ساخته شده اند. <ref>[http://www.alwasatnews.com/news/23693.html فريج العوضية مثلا!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150809155857/http://www.alwasatnews.com/2260/news/read/23693/1.html|date=09 أغسطس 2015}}</ref>

== منابع ==

title: محله اِوَزی‌ها اَوَزِنیا

کشور: بحرین

استان: عاصمه

شهر: منامه

title: جمعیت

• کل: ۹٬۰۰۰


text:
# تی‌اس‌اس ارنسلو
تی‌اس‌اس ارنسلو (به انگلیسی: TSS Earnslaw) یک کشتی بود که طول آن ۵۱٫۲ متر (۱۶۸ فوت) بود. این کشتی در سال ۱۹۱۲ ساخته شد.

title: تی‌اس‌اس ارنسلو

wikitext:
{|{{Infobox ship begin}}
|+تی‌اس‌اس ارنسلو
{{Infobox ship image
|Ship image=[[پرونده:TSS Earnslaw.jpg|300px|TSS Earnslaw]]
}}
{{Infobox ship career
|Ship flag=[[پرونده:Civil Ensign of New Zealand.svg|70px]]
|Ship namesake=
|Ship laid down=۴ ژوئیه ۱۹۱۱
|Ship launched=۲۴ فوریه ۱۹۱۲
|Ship acquired=
|Ship ordered=
|Ship commissioned=
|Ship christened=
|Ship completed=
|Ship original cost=
|Ship homeport=
|Ship motto=
|Ship nickname=
|Ship captured=
|Ship badge=
}}
{{Infobox ship characteristics
|Ship displacement=330 [[long ton|L/T]]
|Ship length={{convert|51.2|m|ft}}
|Ship beam={{convert|7.3|m|ft}}
|Ship height=
|Ship draught={{convert|2.1|m|ft}}
|Ship hold depth=
|Ship draft=
|Ship depth=
|Ship tonnage=
|Ship speed=13 knots
}}
|}'''تی‌اس‌اس ارنسلو''' {{انگلیسی|TSS Earnslaw}} یک کشتی بود که طول آن {{convert|51.2|m|ft}} بود. این کشتی در سال [[۱۹۱۲ (میلادی)|۱۹۱۲]] ساخته شد.
== منابع ==
{{پانویس|چپ‌چین=بله}}
* {{یادکرد-ویکی|پیوند =https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=TSS_Earnslaw&redirect=no&useskin=monobook&oldid=590272743|عنوان = TSS Earnslaw|زبان =انگلیسی|بازیابی =۱۹ فوریه ۲۰۱۴}}
== پیوند به بیرون ==
{{انبار-رده}}
{{کشتی‌های اقیانوس‌پیمای از بین‌نرفته}}

{{کشتی-خرد}}

[[رده:فرابرهای نیوزیلند]]
[[رده:کشتی‌های ۱۹۱۲ (میلادی)]]
[[رده:کشتی‌های بخار نیوزیلند]]
[[رده:کشتی‌های ساخت نیوزیلند]]
[[رده:کشتی‌های نیوزیلند]]
[[رده:کویینزتاون، نیوزیلند]]
[[رده:گردشگری در نیوزیلند]]

title: پیشینه

آباندازی: ۴ ژوئیه ۱۹۱۱

آغاز کار: ۲۴ فوریه ۱۹۱۲

title: مشخصات اصلی

درازا: ۵۱٫۲ متر (۱۶۸ فوت)

پهنا: ۷٫۳ متر (۲۴ فوت)

آبخور: ۲٫۱ متر (۶٫۹ فوت)

سرعت: 13 knots


text:
# فوتون ساوانا
فوتون ساوانا (چینی: 福田萨瓦纳; پین‌یین: Fútián Sàwǎnà) یک خودروی اندازه متوسط شاسی‌بلند است که توسط فوتون موتور ساخته می‌شود. این خودرو در نمایشگاه خودروی گوانگ‌ژو ۲۰۱۴ در چین معرفی شد. این خودرو در ایران توسط عظیم خودرو عرضه می‌شد.

## طراحی
ساوانا که در طول توسعه با نام یو۲۰۱ شناخته می‌شد و در بعضی از بازارها با نام فوتون توپلندر عرضه می‌شود؛ یک شاسی‌بلند است که شاسی آن متصل به بدنه (مونوکوک) است. این خودرو در بازار چین از ۱۳۵٬۳۰۰ یوان تا ۳۶۰٬۰۰۰ یوان قیمت دارد.

## ویژگی‌های فنی
خودروی فوتون ساوانا مجهز به یک موتور ۲٫۴ لیتری با کد ۴جی۶۹ است که توسط میتسوبیشی ساخته شده‌است. این موتور ۱۳۵ اسب بخار قدرت و ۲۰۰ نیوتن متر گشتاور دارد. قدرت موتور در این خودرو توسط یک جعبه‌دنده ۶ سرعته دستی یا یک جعبه‌دنده ۶ سرعته خودکار انتقال می‌یابد.

## بازارها
در ۱۰ مه ۲۰۱۵ فوتون ساوانا در بازار فیلیپین عرضه شد. این خودرو در بازار فیلیپین از  ۹۹۸٬۰۰۰ پزو تا ۱٬۱۵۰٬۰۰۰ پزو قیمت دارد.
در ۱۵ سپتامبر ۲۰۱۵ فوتون اعلام کرد که در حال بررسی برای عرضه ساوانا به بازار آفریقای جنوبی است. در ۳۰ سپتامبر همان سال فوتون اعلام کرد که قصد دارد تا پای ساوانا را به آمریکای شمالی باز کند.
در ۷ اوت ۲۰۱۷، فوتون با ساوانا به بازار استرالیا بازگشت.

title: فوتون ساوانا

wikitext:
{{Infobox automobile
| name = فوتون ساوانا (یو۲۰۱)
| image = Foton Toplander Front.jpg
| caption =
| manufacturer = [[فوتون موتور]]
| aka = فوتون توپلندر (فیلیپین)
| production = ۲۰۱۴–اکنون
| model_years = ۲۰۱۵–اکنون
| assembly = [[مابالاکت]]، [[پامپانگا]]، [[فیلیپین]]
| designer =
| class = اس‌یووی اندازه متوسط
| body_style = ۵ در [[استیشن واگن]]
| layout = [[موتور جلو]]، [[خودروی محور عقب|محور عقب]]/[[خودروی چهارچرخ محرک|چهارچرخ محرک]]
| platform =
| related =
| engine = ۲٫۰ لیتری ''۴جی۲۴'' [[موتور چهارسیلندر خطی|آی۴]] ([[توربوشارژر|توربو]] [[موتور بنزینی|بنزینی]]){{سخ}}۲٫۸ لیتری ''کامنز آی‌اس‌اف'' [[موتور چهارسیلندر خطی|آی۴]] ([[توربوشارژر|توربو]] [[موتور دیزل|دیزل]])<ref>{{cite web|url=https://car.autohome.com.cn/config/series/3307.html#pvareaid=3454437|title=Foton Sauvana specs}}</ref>
| transmission = ۵ دنده [[جعبه‌دنده دستی|دستی]]{{سخ}}۶ دنده [[جعبه‌دنده دستی|دستی]]{{سخ}}۶ دنده [[جعبه‌دنده خودکار|خودکار]] ''[[زداف فریدریشسهافن|زداف]]''
| wheelbase = {{convert|2790|mm|in|1|abbr=on}}
| length = {{convert|4830|mm|in|1|abbr=on}}
| width = {{convert|1910|mm|in|1|abbr=on}}
| height = {{convert|1975|mm|in|1|abbr=on}}
| weight = {{convert|1900|-|2105|kg|lb|0|abbr=on}}
| predecessor =
| successor =
| sp = us
}}
'''فوتون ساوانا''' ({{lang-zh|s=福田萨瓦纳|hp=Fútián Sàwǎnà}}) یک [[خودروی اندازه متوسط]] شاسی‌بلند است که توسط [[فوتون موتور]] ساخته می‌شود. این خودرو در نمایشگاه خودروی گوانگ‌ژو ۲۰۱۴ در [[چین]] معرفی شد.<ref name="Debut">{{cite web|url=https://carnewschina.com/2014/11/21/2014-guangzhou-auto-show-foton-salivana-suv-debuts-in-china/|title=2014 Guangzhou Auto Show: Foton Sauvana SUV debuts in China}}</ref> این خودرو در [[ایران]] توسط [[عظیم خودرو]] عرضه می‌شد.

== طراحی ==
[[پرونده:Foton Toplander Rear.jpg|انگشتی|راست|نمای عقب]]
ساوانا که در طول توسعه با نام یو۲۰۱ شناخته می‌شد و در بعضی از بازارها با نام فوتون توپلندر عرضه می‌شود؛ یک شاسی‌بلند است که شاسی آن متصل به بدنه ([[مونوکوک]]) است.<ref>{{cite web|url=http://carnewschina.com/2014/05/24/spy-shots-foton-u201-foton-toplander/|title=Spy Shots: Foton U201 = Foton Toplander}}</ref> این خودرو در بازار چین از ۱۳۵٬۳۰۰ [[یوان]] تا ۳۶۰٬۰۰۰ یوان قیمت دارد.<ref>{{cite web|url=https://www.autohome.com.cn/3307/#pvareaid=100125|title=福田汽车-萨瓦纳}}</ref>
{{پاک‌کن|right}}

== ویژگی‌های فنی ==
خودروی فوتون ساوانا مجهز به یک موتور ۲٫۴ لیتری با کد ۴جی۶۹ است که توسط [[میتسوبیشی]] ساخته شده‌است. این موتور ۱۳۵ [[اسب بخار]] قدرت و ۲۰۰ نیوتن متر گشتاور دارد. قدرت موتور در این خودرو توسط یک جعبه‌دنده ۶ سرعته دستی یا یک جعبه‌دنده ۶ سرعته خودکار انتقال می‌یابد.<ref name="Debut"/>

== بازارها ==
در ۱۰ مه ۲۰۱۵ فوتون ساوانا در بازار فیلیپین عرضه شد. این خودرو در بازار فیلیپین از  ۹۹۸٬۰۰۰ [[پزو فیلیپین|پزو]] تا ۱٬۱۵۰٬۰۰۰ پزو قیمت دارد.<ref>{{cite web | url=https://indianautosblog.com/foton-toplander-philippines-p197264 | title=Foton Toplander SUV launched in Philippines | date=5 October 2015 }}</ref>

در ۱۵ سپتامبر ۲۰۱۵ فوتون اعلام کرد که در حال بررسی برای عرضه ساوانا به بازار [[آفریقای جنوبی]] است.<ref>{{cite web | url=http://www.fotonsa.co.za/foton-evaluating-sauvana-suv-for-possible-introduction-to-sa/ | title=Foton evaluating Sauvana SUV for possible introduction to SA | date=15 September 2015 | access-date=۱۶ ژوئیه ۲۰۲۲ | archive-date=۸ نوامبر ۲۰۱۶ | archive-url=https://web.archive.org/web/20161108041936/http://www.fotonsa.co.za/foton-evaluating-sauvana-suv-for-possible-introduction-to-sa/ | url-status=dead }}</ref> در ۳۰ سپتامبر همان سال فوتون اعلام کرد که قصد دارد تا پای ساوانا را به [[آمریکای شمالی]] باز کند.<ref>{{cite web |url=http://www.foton-global.com/news/arriving-in-north-america-is-fotons-sauvana-suv-with-cummins-technology |title=Archived copy |website=www.foton-global.com |access-date=13 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171024134009/http://www.foton-global.com/news/arriving-in-north-america-is-fotons-sauvana-suv-with-cummins-technology |archive-date=24 October 2017 |url-status=dead}}</ref>

در ۷ اوت ۲۰۱۷، فوتون با ساوانا به بازار [[استرالیا]] بازگشت.<ref>{{cite web | url=https://www.drive.com.au/news/foton-returns-to-australian-market-with-tunland-sauvana-aumark-and-cs2-van/ | title=Foton returns to Australian market with Tunland, Sauvana, Aumark and CS2 van | date=7 August 2017 }}</ref>
{{-}}

== منابع ==
{{پانویس|۲|چپ‌چین=بله}}
* {{یادکرد-ویکی|پیوند =//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Foton_Sauvana&oldid=1009539219|عنوان = Foton Sauvana|زبان =انگلیسی|بازیابی =۲۱ ژوئن ۲۰۲۱}}

== پیوند به بیرون ==
{{انبار-رده}}

{{خودرو-خرد}}

[[رده:اتومبیل‌های دهه ۲۰۱۰]]
[[رده:خودروهای تمام‌چرخ محرک]]
[[رده:خودروهای چینی]]
[[رده:خودروهای معرفی‌شده در ۲۰۱۴ (میلادی)]]

title: دید کلی

شرکت: فوتون موتور

نامهای دیگر: فوتون توپلندر (فیلیپین)

تولید: ۲۰۱۴–اکنون

مدل سال: ۲۰۱۵–اکنون

مونتاژ: مابالاکت، پامپانگا، فیلیپین

title: بدنه و شاسی

کلاس: اس‌یووی اندازه متوسط

شکل بدنه: ۵ در استیشن واگن

طرحبندی: موتور جلو، محور عقب/چهارچرخ محرک

title: پیشرانه

موتور: ۲٫۰ لیتری ۴جی۲۴ آی۴ (توربو بنزینی) · ۲٫۸ لیتری کامنز آی‌اس‌اف آی۴ (توربو دیزل)

جعبهدنده: ۵ دنده دستی · ۶ دنده دستی · ۶ دنده خودکار زداف

title: ابعاد

فاصله بین محورها: ۲٬۷۹۰ میلیمتر (۱۰۹٫۸ اینچ)

درازا: ۴٬۸۳۰ میلیمتر (۱۹۰٫۲ اینچ)

پهنا: ۱٬۹۱۰ میلیمتر (۷۵٫۲ اینچ)

بلندی: ۱٬۹۷۵ میلیمتر (۷۷٫۸ اینچ)

وزن خالص: ۱٬۹۰۰–۲٬۱۰۵ کیلوگرم (۴٬۱۸۹–۴٬۶۴۱ پوند)


text:
# تایپانا
تایپانا (به ایتالیایی: Taipana) یک کومونه در ایتالیا است که در استان اودینه واقع شده‌است.

## خصوصیات
تایپانا ۶۵٫۶ کیلومترمربع مساحت و ۷۳۷ نفر جمعیت دارد و ۴۷۸ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.

title: تایپانا

wikitext:
{{Infobox Italian comune
|name=تایپانا
|official_name=تایپانا
|native_name=
|image_skyline=
|imagesize=
|image_alt=
|image_caption=
|image_shield=
|shield_alt=
|image_map=
|map_alt=
|map_caption=موقعیت تایپانا در نقشه
|pushpin_label_position=
|pushpin_map_alt=
|coordinates={{coord|46|15|N|13|20|E|type:type:city(737)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=
|region=[[فریولی ونتزیا جولیا]]
|province=[[استان اودینه]] (UD)
|frazioni=
|mayor_party=
|mayor=
|area_footnotes=
|area_total_km2=۶۵٫۶
|population_footnotes=
|population_total=۷۳۷
|population_as_of=دسامبر ۲۰۰۴
|pop_density_footnotes=
|population_demonym=
|elevation_footnotes=
|elevation_m=۴۷۸
|twin1=
|twin1_country=
|saint=
|day=
|postal_code=۳۳۰۴۰
|area_code=۰۴۳۲
|website=
|footnotes=
}}
'''تایپانا''' (به [[زبان ایتالیایی|ایتالیایی]]: Taipana) یک [[کومونه]] در [[ایتالیا]] است که در [[استان اودینه]] واقع شده‌است.<ref>{{یادکرد-ویکی |نشانی=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Taipana&redirect=no&oldid=761516867 |عنوان=Taipana|زبان =انگلیسی|بازیابی =28 مارس ۲۰۱۸}}</ref>

== خصوصیات ==
'''تایپانا''' ۶۵٫۶ [[کیلومترمربع]] مساحت و ۷۳۷ نفر جمعیت دارد و ۴۷۸ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.

== جستارهای وابسته ==
* [[فهرست شهرهای ایتالیا]]

== منابع ==
{{پانویس}}

== پیوند به بیرون ==
{{ویکی‌انبار-رده|Taipana}}
{{استان اودینه}}

{{ایتالیا-خرد}}

[[رده:بازبینی گمر شهرهای ایتالیا]]
[[رده:شهرها و شهرک‌ها در فریولی ونتزیا جولیا]]
[[رده:کومونه‌های استان اودینه]]

title: تایپانا

ناحیه: فریولی ونتزیا جولیا

استان / شهرستان: استان اودینه (UD)

title: مساحت

• کل: ۶۵٫۶ کیلومتر مربع (۲۵٫۳ مایل مربع)

ارتفاع: ۴۷۸ متر (۱۵۶۸ فوت)

title: جمعیت (دسامبر ۲۰۰۴)

• کل: ۷۳۷

• تراکم: ۱۱/کیلومتر مربع (۲۹/مایل مربع)

منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان)

• تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (ساعت تابستانه)

کد پستی: ۳۳۰۴۰

پیششماره تلفن: ۰۴۳۲


text:
# سیمون اشپیلاک
سیمون اشپیلاک (اسلوونیایی: Simon Špilak؛ زادهٔ ۲۳ ژوئن ۱۹۸۶) دوچرخه‌سوار اهل اسلوونی است.
از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به تیم کاتیوشا–آلپتسین اشاره کرد.

## افتخارات
- قهرمانی در تور دوچرخه‌سواری سوئیس ۲۰۱۵ و ۲۰۱۷
- قهرمانی در تور دوچرخه‌سواری روماندی ۲۰۱۰

title: سیمون اشپیلاک

wikitext:
{{Infobox cyclist
| name = سیمون اشپیلاک
| image = Tour_de_Romandie_2013_-_Stage_5_-_Podium_-_Simon_Špilak_(cropped).jpg
| caption = Špilak at the [[2013 Tour de Romandie]]
| fullname = Simon Špilak
| nickname = Spile
| birth_date = {{birth date and age|df=y|1986|6|23}}
| birth_place =[[تیشینا]]، [[اسلوونی]]
| death_date =
| death_place =
| nationality =
| height = {{height|m=1.76|precision=۰}}
| weight = {{convert|68|kg|lb st|abbr=on}}
| currentteam = {{ct|KAT}}
| discipline = جاده
| role = Rider
| ridertype = All-rounder
| amateuryears1 =
| amateurteam1 =
| proyears1 = ۲۰۰۵–۲۰۰۷
| proteam1 = {{ct|ADR|2005}}
| proyears2 = ۲۰۰۸–۲۰۱۱
| proteam2 = {{ct|LAM|2008}}
| proyears3 = ۲۰۱۲–
| proteam3 = {{ct|KAT|2012}}<ref>{{cite news|url=http://www.velonation.com/News/ID/10218/Katusha-Team-confirms-its-eleven-new-signings-for-2012-season.aspx|first=Shane|last=Stokes|date=26 October 2011|accessdate=3 January 2012|work=VeloNation|publisher=VeloNation LLC|title=Katusha Team confirms its eleven new signings for 2012 season}}</ref>
| majorwins = '''[[رقابت مرحله‌ای]]'''
:[[تور دوچرخه‌سواری سوئیس]] (۲۰۱۵، ۲۰۱۷)
:[[تور دوچرخه‌سواری روماندی]] (۲۰۱۰)
'''[[مسابقات دوچرخه‌سواری کلاسیک]]'''
:[[Eschborn-Frankfurt City Loop]] (۲۰۱۳)
:[[GP Miguel Indurain]] (۲۰۱۳)
| updated = ۱۵ مارس ۲۰۱۵
}}
'''سیمون اشپیلاک''' ({{lang-sl|Simon Špilak}}؛ زادهٔ {{birth date|df=y|1986|6|23}}) [[دوچرخه‌سوار]] اهل [[اسلوونی]] است.

از باشگاه‌هایی که در آن بازی کرده‌است می‌توان به [[تیم کاتیوشا–آلپتسین]] اشاره کرد.

== افتخارات ==
* قهرمانی در [[تور دوچرخه‌سواری سوئیس]] ۲۰۱۵ و ۲۰۱۷
* قهرمانی در [[تور دوچرخه‌سواری روماندی]] ۲۰۱۰

== منابع ==
{{پانویس|چپ‌چین=بله}}
* {{cycling archives|13510}}
* [http://www.procyclingstats.com/rider/Simon_Spilak Simon Spilak profile] در procyclingstats

{{انبار-رده}}

{{دوچرخه‌سوار-خرد}}

[[رده:افراد زنده]]
[[رده:دوچرخه‌سواران بازی‌های المپیک تابستانی ۲۰۰۸]]
[[رده:دوچرخه‌سواران بازی‌های المپیک تابستانی ۲۰۱۶]]
[[رده:دوچرخه‌سواران تور دو فرانس]]
[[رده:دوچرخه‌سواران جیرو دیتالیا]]
[[رده:دوچرخه‌سواران مرد اهل اسلوونی]]
[[رده:دوچرخه‌سواران اسلوونی بازی‌های المپیک]]
[[رده:زادگان ۱۹۸۶ (میلادی)]]
[[رده:برندگان مرحله تور دوچرخه‌سواری سوئیس]]

title: مشخصات فردی

نام کامل: Simon Špilak

نام مستعار: Spile

زاده: ۲۳ ژوئن ۱۹۸۶ (۳۸ سال) · تیشینا، اسلوونی،

قد: ۱٫۷۶ متر (۵ فوت ۹ اینچ)

وزن: ۶۸ کیلوگرم (۱۵۰ پوند؛ ۱۰٫۷ سنگ)

title: اطلاعات تیم

تیم فعلی: کاتیوشا

نوع مسابقات: جاده

نقش: Rider

نوع راندن: All-rounder

title: تیم(های) حرفه‌ای

KRKA–Adria Mobil

لامپره

کاتیوشا

title: قهرمانی‌های مهم

قهرمانیهای مهم: رقابت مرحله‌ای تور دوچرخه‌سواری سوئیس (۲۰۱۵، ۲۰۱۷) تور دوچرخه‌سواری روماندی (۲۰۱۰) مسابقات دوچرخه‌سواری کلاسیک Eschborn-Frankfurt City Loop (۲۰۱۳) GP Miguel Indurain (۲۰۱۳)


text:
# دومنیکا نیهف
 دومنیکا نیهف روسپی آلمانی و از فعالان قانونی کردن فحشا بود. او در چندین فیلم و برنامه تلویزیونی نیز به ایفای نقش پرداخت و در سال ۱۹۹۳ پیتر کرن فیلم مستندی از زندگی او ساخت. از مشخصه‌های او در زمان فعالیتش به عنوان فاحشه، مدل مو و سینه ۴۸ اینچی اش بود.نیهف در دهه ۱۹۹۰ فحشا را رها کرد و یک بار به نام «دومینکا» در هامبورگ بازکرد.

title: دومنیکا نیهف

wikitext:
{{زن بزرگسالان زندگی‌نامه
| نام =دومنیکا نیهف
| تصویر =
| توضیح تصویر =
| زادروز = [[۳ اوت]] [[۱۹۴۵ (میلادی)|۱۹۴۵]]
| زادگاه = [[کلن]]، [[نوردراین-وستفالن]]، [[آلمان]]
| زادنام =
| تاریخ مرگ = {{تاریخ مرگ و سن|۲۰۰۹|۲|۱۲|۱۹۴۵|۸|۳}}{{سخ}}[[هامبورگ]]، [[آلمان]]
| اندازه‌ها =
| قد =
| وزن =
| شمارهٔ کفش =
| رنگ چشم =
| رنگ مو =
| رنگ پوست =
| سینهٔ طبیعی =
| خون =
| گرایش =
| نژاد =
| نام دیگر =
| فیلم‌ها =
| وبگاه =
| iafd =
| imdb = 0630689
| afdb =
| apsm =
}}

''' دومنیکا نیهف''' [[روسپی]] [[آلمان]]ی و از فعالان قانونی کردن فحشا بود.<ref>[http://www.boston.com/bostonglobe/obituaries/articles/2009/02/16/domenica_niehoff_fought_to_regulate_legalize_prostitution_in_germany_at_63/ Domenica Niehoff; fought to regulate, legalize prostitution in Germany; at ۶۳] Globe Newspaper Company</ref> او در چندین فیلم و برنامه تلویزیونی نیز به ایفای نقش پرداخت و در سال ۱۹۹۳ پیتر کرن فیلم مستندی از زندگی او ساخت.<ref>[http://www.independent.co.uk/news/obituaries/domenica-niehoff-prostitute-and-social-activist-who-campaigned-for-the-legalisation-of-her-profession-1639293.html Domenica Niehoff: Prostitute and social activist who campaigned for the legalisation of her profession]</ref> از مشخصه‌های او در زمان فعالیتش به عنوان فاحشه، مدل مو و سینه ۴۸ اینچی اش بود.نیهف در دهه ۱۹۹۰ فحشا را رها کرد و یک بار به نام «دومینکا» در [[هامبورگ]] بازکرد.<ref>[http://www.dw-world.de/dw/article/0,,4028009,00.html Germany's Most Famous Prostitute Dies] Deutsche Welle</ref>

{{-}}
== منابع ==
{{پانویس|چپ‌چین=بله}}

{{ترتیب‌پیش‌فرض:نیهف، دومنیکا}}
[[رده:اهالی کلن]]
[[رده:اهالی هامبورگ]]
[[رده:تن‌فروش‌ها]]
[[رده:تن‌فروش‌های اهل آلمان]]
[[رده:خودزندگی‌نامه‌نویسان اهل آلمان]]
[[رده:درگذشتگان ۲۰۰۹ (میلادی)]]
[[رده:دامیناتریکس‌های اهل آلمان]]
[[رده:زادگان ۱۹۴۵ (میلادی)]]

title: دومنیکا نیهف

زادهٔ: ۳ اوت ۱۹۴۵ · کلن، نوردراین-وستفالن، آلمان

درگذشت: ۱۲ فوریهٔ ۲۰۰۹ (۶۳ سال) · هامبورگ، آلمان


text:
# تویه (امیرآباد)
تویه روستایی در دهستان تویه دروار بخش امیرآباد شهرستان دامغان استان سمنان ایران است.

## جمعیت
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این مکان ۲۷۱ نفر (۱۱۵خانوار) بوده‌است.

## جغرافیا
تویه در ۵۸ کیلومتری جنوب باختری دامغان جای دارد. فاصله این روستا تا جاده دامغان - سمنان (روستای قوشه)، ۲۰ کیلومتر می‌باشد.
این روستا در فاصله ۶ کیلومتری روستای بزرگتر دروار (مرکز دهستان) قرار دارد. ارتفاع روستا از سطح دریا ۱٬۹۰۰ متر است.
امامزاده میر جبرئیل در این روستا قرار دارد.
بیشتر مردم این روستا به شهر مهاجرت کرده‌اند.
محصول اصلی کشاورزی در این روستا گردو است.

title: تویه (امیرآباد)

wikitext:
{{جعبه اطلاعات روستای ایران
|نام رسمی=تویه
|عرض جغرافیایی =۳۶٫۰۲۵
|طول جغرافیایی =۵۳٫۸۶۲۲۲۲
|تصویر=
|اندازه تصویر=
|توضیح تصویر=
|استان=سمنان
|شهرستان=دامغان
|بخش=امیرآباد
|دهستان=تویه دروار
|نام بومی=
|نام دیکر=
|نام قدیمی=
|تاریخ بنیان‌گذاری=
|جمعیت =۲۷۱ نفر(۱۳۹۵)
|رشد جمعیت=۴۰٪- (۵سال)
|تراکم‌جمعیت=
|مساحت=
|ارتفاع=
|کد آماری    =۲۳۹۴۲۱
|پیش‌شماره=
|وبگاه=
|پانویس=
}}
'''تویه''' روستایی در [[دهستان تویه دروار]] [[بخش امیرآباد]] [[شهرستان دامغان]] [[استان سمنان]] [[ایران]] است.

== جمعیت ==
بر پایه [[سرشماری عمومی نفوس و مسکن ایران|سرشماری عمومی نفوس و مسکن]] در [[سرشماری عمومی نفوس و مسکن (۱۳۹۵)|سال ۱۳۹۵]] جمعیت این مکان ۲۷۱ نفر (۱۱۵خانوار) بوده‌است.<ref>{{سرشماری ۱۳۹۵|۲۰}}</ref>

{{جمعیت تاریخی|۱۳۸۵|۳۳۹|۱۳۹۰|۴۵۴|۱۳۹۵|۲۷۱|align=center}}

== جغرافیا ==
تویه در ۵۸ کیلومتری جنوب باختری [[دامغان]] جای دارد. فاصله این روستا تا جاده دامغان - [[سمنان]] (روستای [[قوشه]])، ۲۰ کیلومتر می‌باشد.

این روستا در فاصله ۶ کیلومتری روستای بزرگتر [[دروار]] (مرکز دهستان) قرار دارد. ارتفاع روستا از سطح دریا ۱٬۹۰۰ متر است.

امامزاده میر جبرئیل در این روستا قرار دارد.
بیشتر مردم این روستا به شهر مهاجرت کرده‌اند.
محصول اصلی کشاورزی در این روستا [[گردو]] است.

== جستارهای وابسته ==
* [[میرجبرئیل پسر میرعمادالدین|امامزاده میرجبرئیل]]

== منابع ==
{{پانویس}}
* {{یادکرد |کتاب= گیتاشناسی، جلد سوم، دائرةالمعارف جغرافیایی ایران| نویسنده=جعفری، عباس| ناشر= مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی| شهر= تهران| سال= ۱۳۸۴| شابک=964-342-095-7}}

{{شهرستان دامغان}}

{{خرد|روستا}}
[[رده:روستاهای شهرستان دامغان]]

title: تویه

استان: سمنان

شهرستان: دامغان

بخش: امیرآباد

دهستان: تویه دروار

جمعیت: ۲۷۱ نفر (سرشماری ۹۵)


text:
# حوزه انتخابیه سوم نیویورک
حوزه انتخابیه سوم نیویورک یک حوزه انتخابیه مجلس نمایندگان آمریکا است که در ایالت نیویورک قرار دارد.

title: حوزه انتخابیه سوم نیویورک

wikitext:
{{Infobox U.S. congressional district
|percent urban =
|percent white =
|percent black =
|percent other race =
|image name =
|percent asian =
|state = نیویورک
|percent blue collar =
|party = Democratic
|percent native american =
|english area =
|image caption =
|district number = ۳
|image width =
|percent gray collar =
|representative = [[استیو اسرائیل]]
|cpvi = EVEN
|percent white collar =
|population =
|percent rural =
|median income =
|residence = Dix Hills
|percent hispanic =
|population year =
}}
[[پرونده:New York US Congressional District 3 (since 2013).tif|بندانگشتی|حوزه انتخابیه سوم نیویورک]]
'''حوزه انتخابیه سوم نیویورک''' یک [[حوزه انتخابیه مجلس نمایندگان آمریکا]] است که در [[ایالت نیویورک]] قرار دارد.

== منابع ==
{{پانویس}}
Wikipedia contributors, "New York's 3rd congressional district," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=New_York%27s_3rd_congressional_district&redirect=no&useskin=monobook&oldid=561592894 (accessed July 12, 2013).

{{حوزه‌های انتخابیه نیویورک}}

[[رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۷۸۹ (میلادی) در نیویورک]]
[[رده:حوزه‌های انتخابیه بنیان‌گذاری‌شده در ۱۷۸۹ (میلادی)]]
[[رده:حوزه‌های انتخابیه نیویورک]]
[[رده:شهرستان سافک، نیویورک]]
[[رده:شهرستان ناساو، نیویورک]]

title: حوزه انتخابیه سومین نیویورک

نماینده کنونی: استیو اسرائیل (د)

Cook PVI: EVEN


text:
# تیم ملی فوتسال بوتان
تیم ملی فوتسال بوتان نماینده بوتان در مسابقات بین‌المللی فوتسال و یکی از تیم‌های فوتسال آسیایی است.

title: تیم ملی فوتسال بوتان

wikitext:
{{Infobox National football team
| Name              = بوتان
| Badge             =
| Nickname          =
| Association       = [[فدراسیون فوتبال بوتان]]
| Confederation     = [[کنفدراسیون فوتبال آسیا]]
| Coach             =
| Captain           =
| Most caps         =
| Top score       =
| Home Stadium      =
| FIFA Trigramme   =BHU
| FIFA Rank         =
| FIFA max          =
| FIFA max date     =
| FIFA min          =
| FIFA min date     =
| Elo Rank          =
| Elo max           =
| Elo max date      =
| Elo min           =
| Elo min date      =
| pattern_la1=_
| pattern_b1=_bhutanWCQ18h-01
| pattern_ra1=
| leftarm1=FF4E12
| body1=FF4E12
| rightarm1=FF4E12
| shorts1=FF4E12
| socks1=FF4E12
| pattern_la2=
| pattern_b2=_bhutanWCQ18a-01
| pattern_ra2=
| pattern_sh2=_bhutanWCQ18a-01
| leftarm2=FFFFFF
| body2=FFFFFF
| rightarm2=FFFFFF
| shorts2=FFFFFF
| socks2=FFFFFF
| Largest win        =
| Largest loss       = {{Flagicon| Thailand}} تایلند ۲۹–۱ بوتان {{Flagicon|BHU}}{{سخ}}([[کره‌جنوبی]]؛ ۲۶ ژوئن، ۲۰۱۳)
| Regional name      =
| Regional cup apps  =
| Regional cup first =
| Regional cup best  =
}}
'''تیم ملی فوتسال بوتان''' نماینده بوتان در مسابقات بین‌المللی فوتسال و یکی از تیم‌های فوتسال [[آسیایی]] است.

== منابع ==
{{پانویس|چپ‌چین=بله}}
* {{یادکرد-ویکی|پیوند=https://en.wikipedia.org/wiki/Bhutan_national_futsal_team|عنوان = Bhutan national futsal team|زبان =انگلیسی|بازیابی =١٢ مه ٢٠٢٠}}
{{تیم‌های ملی فوتسال آسیایی}}

{{بوتان-خرد}}
[[رده:بنیان‌گذاری‌های ۲۰۰۵ (میلادی) در بوتان]]
[[رده:تیم‌های ملی فوتسال آسیایی]]
[[رده:تیم‌های ملی فوتسال]]
[[رده:تیم‌های ورزشی ملی بوتان]]
[[رده:فوتبال در بوتان]]

title: بوتان

فدراسیون: فدراسیون فوتبال بوتان

کنفدراسیون: کنفدراسیون فوتبال آسیا

کد فیفا: BHU

رنگهای خانگی: رنگ‌های مهمان

title: بدترین شکست

بدترین شکست: تایلند ۲۹–۱ بوتان · (کره‌جنوبی؛ ۲۶ ژوئن، ۲۰۱۳)


text:
# کلاوس شوتس
کلاوس شوتس (آلمانی: Klaus Schütz; زاده ۱۷ سپتامبر ۱۹۲۶ – درگذشته ۲۹ نوامبر ۲۰۱۲) یک سیاستمدار اهل آلمان بود.
وی در سال‌های ۱۹۶۷ تا ۱۹۶۸ رئیس بوندسرات و در سال‌های ۱۹۶۷ تا ۱۹۷۷ شهردار برلین غربی بود. پس از استعفا تا سال ۱۹۸۱ به عنوان سفیر آلمان غربی در اسرائیل خدمت کرد و پس از آن تا سال ۱۹۸۷ رئیس دویچه وله شد.
وی در ۲۹ نوامبر ۲۰۱۲ در سن ۸۶ سالگی بر اثر سینه‌پهلو در برلین درگذشت.

title: کلاوس شوتس

wikitext:
{{infobox person
| name = کلاوس شوتس
| image = Klaus_Schütz_thumb.jpg
| birth_date = {{Birth date|1926|09|17}}
| birth_place = [[هایدلبرگ]]
| death_date = {{Death date and age|2012|11|29|1926|09|17}}
| death_place = [[برلین]]
| nationality = [[آلمان]]
}}
'''کلاوس شوتس''' ({{lang-de|Klaus Schütz}}; زاده {{birth date|1926|09|17}} – درگذشته {{death date|2012|11|29}}) یک [[سیاستمدار]] اهل [[آلمان]] بود.

وی در سال‌های ۱۹۶۷ تا ۱۹۶۸ رئیس [[بوندسرات]] و در سال‌های ۱۹۶۷ تا ۱۹۷۷ شهردار [[برلین غربی]] بود. پس از استعفا تا سال ۱۹۸۱ به عنوان سفیر [[آلمان غربی]] در [[اسرائیل]] خدمت کرد و پس از آن تا سال ۱۹۸۷ رئیس [[دویچه وله]] شد.

وی در ۲۹ نوامبر ۲۰۱۲ در سن ۸۶ سالگی بر اثر [[سینه‌پهلو]] در [[برلین]] درگذشت.

== منابع ==
{{پانویس|چپ‌چین=بله}}
* {{یادکرد-ویکی|پیوند =//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Klaus_Schütz&oldid=905871837|عنوان = Klaus Schütz|زبان =انگلیسی|بازیابی =۱۰ آوریل ۲۰۲۰}}
{{-}}
== پیوند به بیرون ==
{{انبار-رده}}
{{داده‌های کتابخانه‌ای}}

{{سیاستمدار-خرد}}

{{ترتیب‌پیش‌فرض:شوتس، کلاوس}}

[[رده:اهالی هایدلبرگ]]
[[رده:درگذشتگان ۲۰۱۲ (میلادی)]]
[[رده:زادگان ۱۹۲۶ (میلادی)]]
[[رده:سناتورهای برلین]]
[[رده:سیاستمداران حزب سوسیال دموکرات آلمان]]
[[رده:سیاستمداران سده ۲۰ (میلادی) اهل آلمان]]
[[رده:شهرداران برلین]]
[[رده:درگذشتگان به علت ذات الریه در آلمان]]

title: کلاوس شوتس

زادهٔ: ۱۷ سپتامبر ۱۹۲۶ · هایدلبرگ

درگذشت: ۲۹ نوامبر ۲۰۱۲ (۸۶ سال) · برلین

ملیت: آلمان


text:
# کرکیا
کرکیا (به ایتالیایی: Corchia) یک منطقهٔ مسکونی در ایتالیا است که در برچتو واقع شده‌است.

title: کرکیا

wikitext:
{{Infobox settlement
|official_name=کرکیا
|other_name=
|native_name=
|nickname=
|settlement_type=[[فرازیونه]]
|motto=
|image_skyline=Cor3.jpg
|imagesize=
|image_caption=
|image_flag=
|flag_size=
|image_seal=
|seal_size=
|image_map=
|mapsize=
|map_caption=موقعیت کرکیا در نقشه
|pushpin_map=
|pushpin_label_position=bottom
|pushpin_mapsize=
|pushpin_map_caption=
|subdivision_type=کشور
|subdivision_name={{flag|Italy}}|subdivision_type1=[[ناحیه‌های ایتالیا|ناحیه]]
|subdivision_name1=[[امیلیا-رومانیا]]
|subdivision_type2=[[استان‌های ایتالیا|استان]]
|subdivision_name2=[[استان پارما]]
|subdivision_type3=[[کومونه]]
|subdivision_name3=[[برچتو]]
|government_footnotes=
|government_type=
|leader_title=
|leader_name=
|established_title=
|established_date=
|area_magnitude=
|unit_pref=Imperial
|area_footnotes=
|area_total_km2=
|area_land_km2=
|population_as_of=
|population_footnotes=
|population_note=
|population_total=
|population_density_km2=
|timezone=[[زمان اروپای مرکزی|زمان]]
|utc_offset=+۱
|timezone_DST=[[ساعت تابستانی اروپای مرکزی]]
|utc_offset_DST=+۲
|coordinates=
|elevation_footnotes=
|elevation_m=
|elevation_ft=
|postal_code_type=
|postal_code=۴۳۰۴۲
|area_code=
|blank_name=
|blank_info=
|website=
|footnotes=
}}
[[پرونده:Via centrale (Corchia, Berceto) - case 2022-05-21.jpg|بندانگشتی|تصویر چند خانه در این منطقه]]
'''کرکیا''' (به [[زبان ایتالیایی|ایتالیایی]]: Corchia) یک منطقهٔ مسکونی در [[ایتالیا]] است که در [[برچتو]] واقع شده‌است.<ref>{{یادکرد-ویکی |پیوند=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Corchia&redirect=no&oldid=813640871 |عنوان=Corchia|بازیابی  = |زبان=انگلیسی}}</ref>

== جستارهای وابسته ==
* [[فهرست شهرهای ایتالیا]]

== منابع ==
{{پانویس}}

== پیوند به بیرون ==
{{ویکی‌انبار-رده|Corchia}}

{{ایتالیا-خرد}}

[[رده:بازبینی گمر شهرهای ایتالیا]]
[[رده:شهرها و شهرک‌ها در امیلیا-رومانیا]]
[[رده:فرازیونه‌های استان پارما]]

title: کرکیا

ناحیه: امیلیا-رومانیا

استان: استان پارما

کومونه: برچتو

منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان)

• تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (ساعت تابستانی اروپای مرکزی)


text:
# چرخه هیدروژن
چرخه هیدورژن یکی از چرخه‌های بیوژئوشیمی است که همانند دیگر چرخه‌ها (چرخه کربن، چرخه نیتروژن و چرخه اکسیژن) بازیافت می‌شود. هیدروژن یکی از ترکیبات آب است. H2 دومین گاز گلخانه‌ای است که با رادیکال‌های هیدروکسیل (•OH) واکنش نشان داده و آن‌ها را به H2O (آب) کاهش می‌دهد، و در نتیجه متان را حذف می‌کند.
{\displaystyle \mathrm {H_{2}+OH\longrightarrow H+H_{2}O} }
{\displaystyle \mathrm {CH_{4}+OH\longrightarrow CH_{3}+H_{2}O} }

title: چرخه هیدروژن

wikitext:
'''چرخه هیدورژن''' یکی از [[چرخه بیوژئوشیمی|چرخه‌های بیوژئوشیمی]] است که همانند دیگر چرخه‌ها ([[چرخه کربن]]، [[چرخه نیتروژن]] و [[چرخه اکسیژن]]) بازیافت می‌شود. هیدروژن یکی از ترکیبات [[آب]] است. H2 دومین [[گاز گلخانه‌ای]] است که با رادیکال‌های [[هیدروکسیل]] (•OH) واکنش نشان داده و آن‌ها را به H2O (آب) [[اکسایش و کاهش|کاهش]] می‌دهد، و در نتیجه متان را حذف می‌کند.
<math>\mathrm{H_2 + OH \longrightarrow H + H_2O}</math>

<math>\mathrm{CH_4 + OH \longrightarrow CH_3 + H_2O}</math>

== جستارهای وابسته ==
* [[هیدروژن]]
* [[چرخه بیوژئوشیمی]]
* [[پیل سوختی]]
* [[متان]]
* [[چرخه کربن]]

== پانویس ==
{{پانویس}}
* {{یادکرد ویکی|عنوان =Hydrogen cycle |پیوند = http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Hydrogen_cycle&oldid=530508288 |زبان =انگلیسی| بازیابی =۱۴ دی ۱۳۹۱}}

== پیوند به بیرون ==
* [https://web.archive.org/web/20080607105014/http://www.biosci.ohio-state.edu/~mgonzalez/Micro521/19.html درسی در مورد چرخهٔ هیدروژن]

{{چرخه بیوژئوشیمی}}

{{زمین‌شناسی-خرد}}

[[رده:چرخه‌های بیوژئوشیمی]]
[[رده:زیست‌شناسی هیدروژن]]
[[رده:متابولیسم]]
[[رده:هیدروژن]]