text:
# شکارچی-گردآوران ایرانی

اصطلاح شکارچی-گردآوران ایرانی یا ایرانیان نوسنگی ، که گاهی اوقات " فرا شرقی " نیز نامیده می‌شود، برای اشاره به دودمان ژنوم جمعیتی به کار می‌رود که نمایانگر جمعیت میان‌سنگی تا اوایل نوسنگی ساکن در فلات ایران ، آسیای جنوب مرکزی و قفقاز است.
تبار شکارچی-گردآورنده ایرانی توسط شکارچی-گردآورنده میان‌سنگی و بعدها گله‌داران نوسنگی و کشاورزان اولیه در ایران امروزی نشان داده می‌شود، مانند بقایای کاوش‌شده از غارهای هوتو و کمربند و گنج دره و همچنین وزمه. شاخه‌ی خواهر عمیقاً واگرا (بیش از ۱۲ هزار سال پیش) که بقایای شهر سوخته بهترین نماینده آن است، بخش اصلی تباری تمدن دره سند در شمال غربی هند را تشکیل می‌داد که با یک بخش محلی اوراسیای شرقی به نام هند جنوبی اجدادی باستانی (AASI) در هم آمیخته بود. شکارچی-گردآورندگان ایرانی همچنین منبع مهمی برای شکل‌گیری خزانه ژنی آسیای مرکزی ، عمدتاً از طریق مجموعه باستان‌شناسی باکتریا-مرویانا، هستند. آنها همچنین قرابت ژنتیکی نزدیکی با شکارچیان-گردآورندگان قفقاز نشان داده‌اند، که در درجه اول از جمعیتی با منشأ مشابه شکارچیان-گردآورندگان ایرانی تبار هستند، اما با جمعیت‌های قفقازی پارینه سنگی قبلی که ارتباط نزدیک‌تری با شکارچیان-گردآورندگان آناتولی ، شکارچیان-گردآورندگان غربی و گروه‌های شامی داشتند، متمایز بودند.

## ریشه‌ها
استنباط می‌شود که شکارچیان-گردآورندگان ایرانی از جمعیت محلی پارینه سنگی زبرین فلات ایران سرچشمه گرفته‌اند. فلات ایران در طول استعمار اولیه اوراسیا، پس از گسترش انسان‌های مدرن به خارج از آفریقا (بین ۷۰ تا ۴۶ هزار سال پیش) به عنوان مرکز جمعیتی عمل می‌کرده است. این منطقه همچنین نزدیک به منطقه‌ای است که ممکن است تبار اوراسیایی پایه را در خود جای داده باشد، تباری که گمان می‌رود در خلیج فارسِ غرق‌شده‌ی کنونی متمرکز بوده و هیچ گونه اختلاط باستانی را از خود نشان نداده، یا به میزان قابل توجهی حداقلی از اختلاط را از خود نشان داده است.
در حالی که شکارچیان-گردآورندگان ایرانی به طور کلی به عنوان بخشی از خوشه وسیع‌تر «اوراسیای غربی» قرار می‌گیرند، منشأ دقیق شکارچیان-گردآورندگان و کشاورزان بعدی ایرانی در دوران میان‌سنگی و نوسنگی هنوز مشخص نیست. بقایای شکارچیان-گردآورندگان عصر میان‌سنگی که از رشته‌کوه البرز یافت شده است که نشان می‌دهد که تبار آن‌ها عمدتاً مربوط به اوراسیایی‌های دوره بازال (حدود ۴۸ تا ۶۶ درصد) است و آن‌هااجداد گله‌داران و کشاورزان دوره نوسنگی بعدی هستند.
ایرانیان دوره نوسنگی پسین معمولاً به عنوان ترکیبی دو طرفه بین یک دودمان غنی از اوراسیای پایه و دودمانی نزدیک‌تر به اوراسیای شمالی باستان (ANE) یا شکارچی-گردآورنده اروپای شرقی (EHG) مدل‌سازی می‌شوند. بر این اساس، تبار ایرانیان میان‌سنگی/نئولیتیک بخش عمده‌ای از تبار خود را از یک منبع محلی غنی از بازال (از ۴۸ تا ۶۸ درصد) گرفته، و باقی‌مانده تبارش به اوراسیایی‌های شمالی باستان (۳۲ تا ۵۲ درصد) نزدیک‌تر است.
ایرانیان میان‌سنگی و نوسنگی در امتداد خطی بین اجداد اوراسیایی پایه و مرتبط با ANE/EHG قرار می‌گیرند. این در تضاد با گروه‌های آناتولی و شام دوران نوسنگی است که در امتداد یک خط بین اجداد اوراسیایی پایه و اجداد مرتبط با WHG قرار گرفته‌اند. ناتوفی‌ها ، با وجود اشتراک بیشتر تبار خود با گروه‌های آناتولی نوسنگی، یک جزء تباری اضافی به نام «شمال آفریقای باستانی» (ANA) نیز دارند.   این تمایز همچنین در این نکته مشهود است که شکارچیان-گردآورندگان ایرانی و گروه‌های ایرانی نوسنگی در مقایسه با سایر جمعیت‌های باستانی و مدرن اوراسیای غربی، در یک تحلیل مؤلفه اصلی (PCA) در سطح اوراسیا، یک «موقعیت افراطی» را به خود اختصاص می‌دهند.
تخمین «نسبت f4» برای کل جد اوراسیایی پایه با کاهش اشتراک آلل‌های باستانی در میان شکارچیان-گردآورندگان ایرانی و گله‌داران بعدی یا کشاورزان اولیه همبستگی دارد.  با این حال، توضیحات جایگزین، مانند انتخاب خالص‌سازی ، ممکن است بر میزان آلل‌های باستانی مستقل از اختلاط پایه اوراسیایی تأثیر بگذارد.
از طرف دیگر، ایرانیان نوسنگی را می‌توان از طریق یک ترکیب سه‌جانبه، شامل یک منبع عمدتاً (حدود 53٪) شبیه قفقاز/دزودزوآنای پارینه سنگی زبرین (که خود ترکیبی بین حدود 24-28٪ اجداد اوراسیایی پایه و حدود 72-76٪ اجداد اروپایی پارینه سنگی بالایی است؛ و نزدیک به شکارچیان-گردآورندگان آناتولی بعدی)، و مقادیر متغیری از جریان ژن از یک منبع شبیه ANE (21٪) و یک منبع پایه اوراسیایی اضافی (26٪)؛ یا یک ترکیب چهارجانبه با تقریباً 53-62٪ اجداد شبیه قفقاز/دزودزوآنای پارینه سنگی بالایی، 16-22٪ اجداد شبیه ANE، 10-13٪ اجداد شبیه اونگه ، و 9-15٪ اجداد شبیه اوراسیایی پایه اضافی، مدل‌سازی کرد.
والینی و همکاران (2024) استدلال کردند که ایرانیان میان‌سنگی/نوسنگی تا حدودی حامل یک تبار اوراسیایی غربی عمیقاً واگرایی (WEC2) هستند که در مقایسه با اروپاییان پارینه سنگی زبرین (WEC یا Kostenki-14 ) به مرکز جمعیتی استنباط شده در فلات ایران نزدیک‌تر مانده است. این جزء عمیقاً واگرای اوراسیای غربی، پس از رویدادهای تماس با جمعیت‌های مجاور، از جمله اجداد بازال و اوراسیای شرقی، در سوابق پالئوژنتیک به عنوان نوسنگی ایرانی، شکارچی-گردآورنده ایرانی یا «فرا-شرقی» دوباره ظاهر شد. یک مدل qpAdm که توسط والینی و همکاران در سال 2024، شامل پروکسی‌های شبیه‌سازی شده برای اجزای WEC/WEC2 و همچنین Basal/BEA ( گومز به عنوان پروکسی برای BEA)، ترکیب ژنتیکی ایرانیان نوسنگی (گنج دره شمالی) شامل حدود 76.5٪ از اجداد اوراسیایی غربی (WEC/WEC2)، حدود 16.3٪ به طور گسترده اوراسیایی شرقی (EEC) و حدود 7.2٪ از اجداد "شبیه Basal" (BEA) است.
این تبار اگرچه در ابتدا در آناتولی، بین‌النهرین و قفقاز و همچنین هند وجود نداشته، اما از طریق گسترش گروه‌های میان‌سنگی و نوسنگی به این مناطق رسیده و منجر به ایجاد مرز مشترکی بین منابع نوسنگی ایران و منابع محلی شده.

### هاپلوگروپ‌های تک والدی
هاپلوگروه‌های اصلی DNA کروموزوم Y انسان که در میان نمونه‌های وابسته به ایرانی‌های دوران میان‌سنگی و نوسنگی یافت می‌شوند، شامل زیرگروه‌های G ، J ، L و R2 هستند، در حالی که زیرگروه‌های H در میان بقایای شبیه به «حاشیه IVC» مشاهده می‌شوند. برخی دیگر شامل زیرشاخه‌های T بودند. قدیمی‌ترین نمونه هاپلوگروپ R2a که تا به امروز کشف شده در یکی از بقایای گنج دره در غرب ایران یافت شده است. هاپلوگروپ‌های رایج DNA میتوکندریایی انسان که در میان نمونه‌های ایرانی دوره‌های میان‌سنگی و نوسنگی یافت می‌شوند، شامل زیرشاخه‌هایی از هاپلوگروپ‌های U ، HV ، X ، R ، H ، W ، T و M هستند.

## مشارکت در سایر جمعیت‌ها

### قفقاز
مشخص شده است که شکارچیان-گردآورندگان قفقازی با جمعیت قفقاز/دزودزوانا در اوایل پارینه سنگی بالایی متمایز بوده‌اند، اما با ایرانیان میان‌سنگی و نوسنگی ارتباط نزدیکی داشتند. استنباط می‌شود که آنها در درجه اول از یک جمعیت منشأ گرفته شده‌اند که گاهی بین ۲۵ تا ۱۳ هزار سال پیش به منطقه قفقاز رسیده‌اند. آنها می‌توان به عنوان منبع متبادل برای جمعیت‌های هولوسن در نظر گرفت، و نام‌های مختلفی برای گروه‌بندی آنها ایجاد شده است، مانند Iran_N/CHG، Iran/Caucasus یا Zagros/Caucasus ancestry.    CHG  را می‌توان به عنوان ادغامی بین یک منبع مرتبط با شکارچی-گردآورنده ایرانی (حدود 72٪)، یک منبع مرتبط با قفقاز UP (Dzudzuana) (حدود 18٪) و یک منبع مرتبط با شکارچی-گردآورنده شرقی (حدود 10٪) مدل‌سازی کرد.   یک مدل جایگزین نشان می‌دهد که حدود ۷۲٪ از یک منبع شکارچی-گردآورنده ایرانی، حدود ۲۱٪ از یک منبع شبیه به EHG و حدود ۷٪ از یک منبع شبیه به WHG وجود دارد.

### غرب آسیا
ایرانیان دوره مس و سنگ متأخر، به گونه‌ای مدل‌سازی شده‌اند که از ادغام ایرانیان محلی دوره نوسنگی و جمعیتی از مردم اولیه شبیه به شامات نوسنگی، و همچنین جریان ژنی شبیه به شکارچی-گردآوران قفقازی شکل گرفته‌اند. می‌توان ایرانیان دوره مس و سنگ را طوری مدل‌سازی کرد که حدود ۸۰٪ از تبارشان از یک گروه ایرانی نوسنگی‌مانند و حدود ۲۰٪ از یک گروه شامی نوسنگی‌مانند (که خود حامل اجزای آناتولی نوسنگی و ناتوفی بود) مشتق شده باشد. از طرف دیگر، می‌توان آنها را به عنوان اختلاط دو طرفه بین حدود 87٪ شبیه CHG و 13٪ شامی نوسنگی‌مانند، یا به عنوان اختلاط سه طرفه بین حدود 17٪ شکارچی-گردآورندگان ایرانی، 63٪ شبیه CHG و 20٪ شبیه شامی نوسنگی مدل‌سازی کرد.
در طول دوره نوسنگی پسین/مس‌سنگی پسین، آنها یک خط مرزی تشکیل دادند که از آناتولی غربی در امتداد زمین‌های پست قفقاز جنوبی تا کوه‌های زاگرس امتداد داشت و تا جنوب آسیای مرکزی و همچنین به سمت جنوب تا شام جنوبی امتداد می‌یافت. این تبار در درجه اول با اجداد گسترده آناتولیایی و ایرانی‌مانند و در درجه دوم با امتداد اجداد شامی‌مانند مشخص می‌شد.  گروه‌های ایرانیِ عصر مس و سنگ تأثیر گسترده‌ای بر گروه‌های آناتولیِ عصر مس و سنگ و گروه‌های شامیِ عصر برنز داشتند و به ترتیب ۳۳٪ و ۴۴٪ از تبار آنها را تشکیل می‌دادند.
در مدل‌سازی‌های مربوط به جمعیت‌های مدرن خاورمیانه و برخی از جمعیت‌های شرق آفریقا، به سهمی از ایرانیان نوسنگی نیاز است. این جریان ژنی ممکن است در درجه اول از طریق جمعیتی آمیخته از بین‌النهرین رخ داده باشد.

### جنوب آسیا
در سال ۲۰۱۹، توالی ژنوم اسکلتی از گورستانی در نزدیکی رخی‌شاپور که قدمت آن به حدود ۲۸۰۰ تا ۲۳۰۰ سال قبل از میلاد مسیح برمی‌گردد، به دست آمد که نشان می‌دهد بخش عمده ژنوم مربوط به شکارچیان-گردآورندگان ایرانی است. دودمان خواهر واگرا (بیش از ۱۲ هزار سال پیش)، که جد مشترک اخیری با ایرانیان نوسنگی دارد، اما پیش از توسعه کشاورزی از آنها جدا شده است، و بقایای شهر سوخته بهترین معرف آن است، همراه با مقادیر متغیری از یک دودمان محلی اوراسیای شرقی که به عنوان هند جنوبی اجدادی باستانی (AASI) شناخته می‌شود، بخش اصلی تبار تمدن دره سند را تشکیل می‌دهد. گسترش تبار ایرانی‌مانند باستان ، و یا تبار IVC مانند، ممکن است به پراکندگی زبان‌های اولیه دراویدی مربوط باشد، اگرچه این موضوع همچنان نامشخص است و دیدگاه‌های مخالفی نیز ارائه شده است، و برخی از محققان این تبار را با گسترش زبان‌های هند و آریایی مرتبط می‌دانند.

### آسیای مرکزی
ایرانیان نوسنگی، همراه با کشاورزان آناتولی، در شکل‌گیری مجموعه باستان‌شناسی باکتریا-مرویانا (BMAC) نیز نقش داشتند، که متعاقباً در شکل‌گیری سایر جمعیت‌های آسیای مرکزی و احتمالاً بعدها در مومیایی‌های تاریم از الویغول (700-1 پیش از میلاد) و کروران (200 میلادی) نیز نقش داشت.    استنباط می‌شود که جمعیت BMAC عمدتاً از اجداد Iran_N (60-65%) و Anatolia_N (20-25%) تشکیل شده‌اند و بقیه (حدود 10%) از یک منبع HG مانند غرب سیبری (WSHG) مشتق شده‌اند.

### اروپا
ایرانیان نوسنگی، برخلاف شکارچیان-گردآورندگان قفقازی مرتبط، سهم اندکی در خزانه ژنی اروپاییان داشته‌اند.  در عوض، ایرانیان نوسنگی در مقایسه با شکارچیان-گردآورندگان قفقاز، منبع بهتری از جریان ژن را در میان اکثر جمعیت‌های آسیای غربی نشان می‌دهند، در حالی که عکس این موضوع در مورد جمعیت‌های اروپایی صادق است.

## همچنین ببینید
- تاریخ ایران
- جمعیت هند
- ژنتیک و باستان‌شناسی جنوب آسیا
- تاریخ ژنتیک خاورمیانه

title: شکارچی-گردآوران ایرانی

wikitext:
{{اشتباه نشود|مردمان هندوایرانی|مردمان ایرانی‌تبار}}

اصطلاح '''شکارچی-گردآوران ایرانی''' یا '''ایرانیان نوسنگی''' ، که گاهی اوقات " '''فرا شرقی''' " نیز نامیده می‌شود، برای اشاره به دودمان ژنوم جمعیتی به کار می‌رود که نمایانگر جمعیت [[میان‌سنگی]] تا اوایل [[دوران نوسنگی|نوسنگی]] ساکن در [[فلات ایران]] ، [[جنوب آسیا|آسیای جنوب مرکزی]] و [[قفقاز]] است. <ref name=":7">{{Cite journal|last=Vallini|first=Leonardo|last2=Zampieri|first2=Carlo|last3=Shoaee|first3=Mohamed Javad|last4=Bortolini|first4=Eugenio|last5=Marciani|first5=Giulia|last6=Aneli|first6=Serena|last7=Pievani|first7=Telmo|last8=Benazzi|first8=Stefano|last9=Barausse|first9=Alberto|date=25 March 2024|title=The Persian plateau served as hub for Homo sapiens after the main out of Africa dispersal|journal=Nature Communications|language=en|volume=15|issue=1|pages=1882|bibcode=2024NatCo..15.1882V|doi=10.1038/s41467-024-46161-7|issn=2041-1723|pmc=10963722|pmid=38528002|quote=We simulate the OOA 60 kya, with Basal Eurasians (BEA in Supplementary Fig. 4) splitting soon after (57.5 kya) and the split between EEC and WEC, with the former leaving the Hub18, 46 kya (allowing the time for them to reach Ust’Ishim and Bacho Kiro by ~45 kya). [...] We simulated two different West Eurasian populations: WEC and WEC2, with WEC2 staying in the Hub longer than WEC (and Kostenki14), and hence closer to it from a genetic point of view. We found that after accounting for East and Basal Eurasian confounders, the populations that harbour the WEC component closer to the Hub population (grayscale gradient of population points in Fig. 2A, Supplementary Data 11) are the ones whose West Eurasian ancestry is related to the hunter gatherers and early farmers from Iran48. [...] This is a genetic ancestry commonly referred to as the Iran Neolithic30 or the East Meta49, here named Iran HG for clarity (Supplementary Data 11). The Iran HG ancestry is widespread not only in modern-day Iran but also across ancient and modern samples from the Caucasus (in particular in the Mesolithic hunter gatherers of that region) and in the northwestern part of South Asia50.}}</ref>

تبار شکارچی-گردآورنده ایرانی توسط شکارچی-گردآورنده میان‌سنگی و بعدها گله‌داران نوسنگی و کشاورزان اولیه در ایران امروزی نشان داده می‌شود، مانند بقایای کاوش‌شده از [[غارهای هوتو و کمربند]] و [[گنج‌دره|گنج دره]] و همچنین [[غار وزمه|وزمه]]. شاخه‌ی خواهر عمیقاً واگرا (بیش از ۱۲ هزار سال پیش) که بقایای [[شهر سوخته]] بهترین نماینده آن است، بخش اصلی تباری [[تمدن دره سند]] در شمال غربی هند را تشکیل می‌داد که با یک بخش محلی اوراسیای شرقی به نام هند جنوبی اجدادی باستانی (AASI) در هم آمیخته بود. شکارچی-گردآورندگان ایرانی همچنین منبع مهمی برای شکل‌گیری [[تاریخ آسیای مرکزی|خزانه ژنی آسیای مرکزی]] ، عمدتاً از طریق [[تمدن آمودریا|مجموعه باستان‌شناسی باکتریا-مرویانا،]] هستند. آنها همچنین قرابت ژنتیکی نزدیکی با [[شکارچی-گردآورنده قفقاز|شکارچیان-گردآورندگان قفقاز]] نشان داده‌اند، که در درجه اول از جمعیتی با منشأ مشابه شکارچیان-گردآورندگان ایرانی تبار هستند، اما با جمعیت‌های قفقازی پارینه سنگی قبلی که ارتباط نزدیک‌تری با شکارچیان-گردآورندگان آناتولی ، [[شکارچی-گردآورنده غربی|شکارچیان-گردآورندگان غربی]] و گروه‌های شامی داشتند، متمایز بودند.

== ریشه‌ها ==
{{تصویر چندگانه
| align = right
| direction = vertical
| width = 231
| image1 = Admixture graph of deep Eurasian lineages.png
| caption1 = یک نمودار ترکیبی احتمالی (Allentoft et al. 2024) از دودمان‌های عمیق اوراسیایی در چارچوب اوراسیایی‌های غربی مدرن<ref name=":8">{{Cite journal |last1=Allentoft |first1=Morten E. |last2=Sikora |first2=Martin |last3=Refoyo-Martínez |first3=Alba |last4=Irving-Pease |first4=Evan K. |last5=Fischer |first5=Anders |last6=Barrie |first6=William |last7=Ingason |first7=Andrés |last8=Stenderup |first8=Jesper |last9=Sjögren |first9=Karl-Göran |last10=Pearson |first10=Alice |last11=Sousa da Mota |first11=Bárbara |last12=Schulz Paulsson |first12=Bettina |last13=Halgren |first13=Alma |last14=Macleod |first14=Ruairidh |last15=Jørkov |first15=Marie Louise Schjellerup |date=10 January 2024 |title=Population genomics of post-glacial western Eurasia |journal=Nature |language=en |volume=625 |issue=7994 |pages=301–311 |doi=10.1038/s41586-023-06865-0 |pmid=38200295 |pmc=10781627 |bibcode=2024Natur.625..301A |issn=1476-4687}}</ref>
| image2 = Principal Components Analysis of Ancient West Eurasians.jpg
| caption2 = تحلیل مؤلفه‌های اصلی اوراسیایی‌های غربی باستان: بردارهای ویژه با استفاده از جمعیت‌های امروزی (نقاط خاکستری) وارد شده‌اند و نمونه‌های باستانی (اشکال رنگی) بر روی نمودار تصویر شده‌اند.
}}
استنباط می‌شود که شکارچیان-گردآورندگان ایرانی از جمعیت محلی پارینه سنگی [[فلات ایران|زبرین فلات ایران]] سرچشمه گرفته‌اند. فلات ایران در طول استعمار اولیه اوراسیا، پس از گسترش انسان‌های مدرن به خارج از آفریقا (بین ۷۰ تا ۴۶ هزار سال پیش) به عنوان مرکز جمعیتی عمل می‌کرده است. این منطقه همچنین نزدیک به منطقه‌ای است که ممکن است تبار اوراسیایی پایه را در خود جای داده باشد، تباری که گمان می‌رود در [[خلیج فارس|خلیج فارسِ]] غرق‌شده‌ی کنونی متمرکز بوده و هیچ گونه اختلاط باستانی را از خود نشان نداده، یا به میزان قابل توجهی حداقلی از اختلاط را از خود نشان داده است. <ref name=":7">{{Cite journal|last=Vallini|first=Leonardo|last2=Zampieri|first2=Carlo|last3=Shoaee|first3=Mohamed Javad|last4=Bortolini|first4=Eugenio|last5=Marciani|first5=Giulia|last6=Aneli|first6=Serena|last7=Pievani|first7=Telmo|last8=Benazzi|first8=Stefano|last9=Barausse|first9=Alberto|date=25 March 2024|title=The Persian plateau served as hub for Homo sapiens after the main out of Africa dispersal|journal=Nature Communications|language=en|volume=15|issue=1|pages=1882|bibcode=2024NatCo..15.1882V|doi=10.1038/s41467-024-46161-7|issn=2041-1723|pmc=10963722|pmid=38528002|quote=We simulate the OOA 60 kya, with Basal Eurasians (BEA in Supplementary Fig. 4) splitting soon after (57.5 kya) and the split between EEC and WEC, with the former leaving the Hub18, 46 kya (allowing the time for them to reach Ust’Ishim and Bacho Kiro by ~45 kya). [...] We simulated two different West Eurasian populations: WEC and WEC2, with WEC2 staying in the Hub longer than WEC (and Kostenki14), and hence closer to it from a genetic point of view. We found that after accounting for East and Basal Eurasian confounders, the populations that harbour the WEC component closer to the Hub population (grayscale gradient of population points in Fig. 2A, Supplementary Data 11) are the ones whose West Eurasian ancestry is related to the hunter gatherers and early farmers from Iran48. [...] This is a genetic ancestry commonly referred to as the Iran Neolithic30 or the East Meta49, here named Iran HG for clarity (Supplementary Data 11). The Iran HG ancestry is widespread not only in modern-day Iran but also across ancient and modern samples from the Caucasus (in particular in the Mesolithic hunter gatherers of that region) and in the northwestern part of South Asia50.}}Vallini, Leonardo; Zampieri, Carlo; Shoaee, Mohamed Javad; Bortolini, Eugenio; Marciani, Giulia; Aneli, Serena; Pievani, Telmo; Benazzi, Stefano; Barausse, Alberto; Mezzavilla, Massimo; Petraglia, Michael D.; Pagani, Luca (25 March 2024). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC10963722 "The Persian plateau served as hub for Homo sapiens after the main out of Africa dispersal"]. ''Nature Communications''. '''15''' (1): 1882. [[بیبکد|Bibcode]]:[https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2024NatCo..15.1882V 2024NatCo..15.1882V]. [[شناساگر اشیاء دیجیتال|doi]]:[[doi:10.1038/s41467-024-46161-7|10.1038/s41467-024-46161-7]]. [[شماره استاندارد بین‌المللی پیایند|ISSN]] [https://search.worldcat.org/issn/2041-1723 2041-1723]. [[پاب‌مد سنترال|PMC]] [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC10963722 10963722]. [[پاب‌مد|PMID]] [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38528002 38528002]. <q>We simulate the OOA 60 kya, with Basal Eurasians (BEA in Supplementary Fig. 4) splitting soon after (57.5 kya) and the split between EEC and WEC, with the former leaving the Hub18, 46 kya (allowing the time for them to reach Ust'Ishim and Bacho Kiro by ~45 kya). [...] We simulated two different West Eurasian populations: WEC and WEC2, with WEC2 staying in the Hub longer than WEC (and Kostenki14), and hence closer to it from a genetic point of view. We found that after accounting for East and Basal Eurasian confounders, the populations that harbour the WEC component closer to the Hub population (grayscale gradient of population points in Fig. 2A, Supplementary Data 11) are the ones whose West Eurasian ancestry is related to the hunter gatherers and early farmers from Iran48. [...] This is a genetic ancestry commonly referred to as the Iran Neolithic30 or the East Meta49, here named Iran HG for clarity (Supplementary Data 11). The Iran HG ancestry is widespread not only in modern-day Iran but also across ancient and modern samples from the Caucasus (in particular in the Mesolithic hunter gatherers of that region) and in the northwestern part of South Asia50.</q></ref> <ref>{{Cite journal|last=Ferreira|first=Joana C|last2=Alshamali|first2=Farida|last3=Montinaro|first3=Francesco|last4=Cavadas|first4=Bruno|last5=Torroni|first5=Antonio|last6=Pereira|first6=Luisa|last7=Raveane|first7=Alessandro|last8=Fernandes|first8=Veronica|date=1 September 2021|title=Projecting Ancient Ancestry in Modern-Day Arabians and Iranians: A Key Role of the Past Exposed Arabo-Persian Gulf on Human Migrations|url=https://academic.oup.com/gbe/article/13/9/evab194/6364187|journal=Genome Biology and Evolution|volume=13|issue=9|pages=evab194|doi=10.1093/gbe/evab194|issn=1759-6653|pmc=8435661|pmid=34480555}}</ref> <ref name=":0">{{Cite journal|last=Amjadi|first=Motahareh Ala|last2=Özdemir|first2=Yusuf Can|last3=Ramezani|first3=Maryam|last4=Jakab|first4=Kristóf|last5=Megyes|first5=Melinda|last6=Bibak|first6=Arezoo|last7=Salehi|first7=Zeinab|last8=Hayatmehar|first8=Zahra|last9=Taheri|first9=Mohammad Hossein|date=13 May 2025|title=Ancient DNA indicates 3,000 years of genetic continuity in the Northern Iranian Plateau, from the Copper Age to the Sassanid Empire|journal=Scientific Reports|language=en|volume=15|issue=1|pages=16530|bibcode=2025NatSR..1516530A|doi=10.1038/s41598-025-99743-w|issn=2045-2322|pmc=12075576|pmid=40360796|quote=Mesolithic hunter-gatherer (HG) remains from the Alborz Mountains in northern Iran show ancestries primarily related to the Basal Eurasian5,12.}}</ref> <ref name=":9">{{Cite journal|last=Chataigner|first=Christine|date=1 December 2024|title=The South Caucasus from the Upper Palaeolithic to the Neolithic: Intersection of the genetic and archaeological data|journal=Quaternary Science Reviews|volume=345|pages=109061|bibcode=2024QSRv..34509061C|doi=10.1016/j.quascirev.2024.109061|issn=0277-3791|quote=The populations of the Caucasus became differentiated from those of southeastern Europe through mixing with people having Basal Eurasian ancestry. This hypothetical lineage of modern humans having almost no Neanderthal ancestry would have been first established (before 50. ka cal BP) in the region of the Persian Gulf when it was not flooded (Ferreira et al., 2021) and would also have been one of the main ancestral lines (Western Asia_UP) of the populations of Iran (Allentoft et al., 2024: Fig. S3d.16). [...] It therefore appears that the ancestral population of CHG and Iran_N (the latter genome being composed of Basal Eurasian and Ancient North Eurasian sources; Broushaki et al., 2016; Allentoft et al., 2024) shows a high genetic difference at this time compared to those of Anatolia and the Levant. This may suggest that the Caucasus-Iran group and the Anatolia-Levant group remained isolated from each other during the LGM and evolved separately (Jones et al., 2015; Altınışık et al., 2022; Guarino-Vignon et al., 2023). [...] Natufians (Raqefet cave) would have resulted, like Caucasus_UP, from a mixture of West Eurasian and Basal Eurasian, but they would also have received a contribution from Ancestral North African (Lazaridis et al., 2018).|doi-access=free}}</ref>

در حالی که شکارچیان-گردآورندگان ایرانی به طور کلی به عنوان بخشی از خوشه وسیع‌تر «اوراسیای غربی» قرار می‌گیرند، منشأ دقیق شکارچیان-گردآورندگان و کشاورزان بعدی ایرانی در دوران میان‌سنگی و نوسنگی هنوز مشخص نیست. بقایای شکارچیان-گردآورندگان عصر میان‌سنگی که از [[البرز|رشته‌کوه البرز]] یافت شده است که نشان می‌دهد که تبار آن‌ها عمدتاً مربوط به اوراسیایی‌های دوره بازال (حدود ۴۸ تا ۶۶ درصد) است و آن‌هااجداد گله‌داران و کشاورزان دوره نوسنگی بعدی هستند. <ref name=":0">{{Cite journal|last=Amjadi|first=Motahareh Ala|last2=Özdemir|first2=Yusuf Can|last3=Ramezani|first3=Maryam|last4=Jakab|first4=Kristóf|last5=Megyes|first5=Melinda|last6=Bibak|first6=Arezoo|last7=Salehi|first7=Zeinab|last8=Hayatmehar|first8=Zahra|last9=Taheri|first9=Mohammad Hossein|date=13 May 2025|title=Ancient DNA indicates 3,000 years of genetic continuity in the Northern Iranian Plateau, from the Copper Age to the Sassanid Empire|journal=Scientific Reports|language=en|volume=15|issue=1|pages=16530|bibcode=2025NatSR..1516530A|doi=10.1038/s41598-025-99743-w|issn=2045-2322|pmc=12075576|pmid=40360796|quote=Mesolithic hunter-gatherer (HG) remains from the Alborz Mountains in northern Iran show ancestries primarily related to the Basal Eurasian5,12.}}Amjadi, Motahareh Ala; Özdemir, Yusuf Can; Ramezani, Maryam; Jakab, Kristóf; Megyes, Melinda; Bibak, Arezoo; Salehi, Zeinab; Hayatmehar, Zahra; Taheri, Mohammad Hossein; Moradi, Hossein; Zargari, Peyman; Hasanpour, Ata; Jahani, Vali; Sharifi, Abdol Motalleb; Egyed, Balázs (13 May 2025). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC12075576 "Ancient DNA indicates 3,000 years of genetic continuity in the Northern Iranian Plateau, from the Copper Age to the Sassanid Empire"]. ''Scientific Reports''. '''15''' (1): 16530. [[بیبکد|Bibcode]]:[https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2025NatSR..1516530A 2025NatSR..1516530A]. [[شناساگر اشیاء دیجیتال|doi]]:[[doi:10.1038/s41598-025-99743-w|10.1038/s41598-025-99743-w]]. [[شماره استاندارد بین‌المللی پیایند|ISSN]] [https://search.worldcat.org/issn/2045-2322 2045-2322]. [[پاب‌مد سنترال|PMC]] [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC12075576 12075576]. [[پاب‌مد|PMID]] [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40360796 40360796]. <q>Mesolithic hunter-gatherer (HG) remains from the Alborz Mountains in northern Iran show ancestries primarily related to the Basal Eurasian5,12.</q></ref> <ref name=":2">{{Cite journal|last=Lazaridis|first=Iosif|last2=Nadel|first2=Dani|last3=Rollefson|first3=Gary|last4=Merrett|first4=Deborah C.|last5=Rohland|first5=Nadin|last6=Mallick|first6=Swapan|last7=Fernandes|first7=Daniel|last8=Novak|first8=Mario|last9=Gamarra|first9=Beatriz|date=25 July 2016|title=Genomic insights into the origin of farming in the ancient Near East|journal=Nature|language=en|volume=536|issue=7617|pages=419–424|bibcode=2016Natur.536..419L|doi=10.1038/nature19310|issn=1476-4687|pmc=5003663|pmid=27459054|quote=We used qpAdm7 to estimate Basal Eurasian ancestry in each Test population. We obtain the highest estimates in the earliest populations from both Iran (66±13% in the likely Mesolithic sample, 48±6% in Neolithic samples), and the Levant (44±8% in Epipaleolithic Natufians) (Fig. 2), showing that Basal Eurasian ancestry was widespread across the ancient Near East. [...] Neolithic Iran and Natufians could be derived from the same Basal Eurasian population but are genetically closer to EHG and WHG respectively. We take the model of Fig. S4.9 and attempt to fit Natufians as a mixture of the same Basal Eurasian population that contributes to Iran_N and any other population of the tree. Several solutions are feasible, and we show the best one (lowest ADMIXTUREGRAPH score) in Fig. S4.10. We can add both EHG and MA1 as simple branches to the model structure of Fig. S4.10 and show the results in Fig. S4.11. An interesting aspect of this model is that it derives both Natufians and Iran_N from Basal Eurasians but Natufians have ancestry from a population related to WHG, while Iran_N has ancestry related to EHG. Natufians and Iran_N may themselves reside on clines of WHG-related/EHG-related admixture.}}</ref> <ref name=":1">{{Cite journal|last=Narasimhan|first=Vagheesh M.|last2=Patterson|first2=Nick|last3=Moorjani|first3=Priya|last4=Rohland|first4=Nadin|last5=Bernardos|first5=Rebecca|last6=Mallick|first6=Swapan|last7=Lazaridis|first7=Iosif|last8=Nakatsuka|first8=Nathan|last9=Olalde|first9=Iñigo|date=6 September 2019|title=The formation of human populations in South and Central Asia|journal=Science|language=en|volume=365|issue=6457|doi=10.1126/science.aat7487|issn=0036-8075|pmc=6822619|pmid=31488661}}</ref> <ref name=":3">{{Cite journal|last=Shinde|first=Vasant|last2=Narasimhan|first2=Vagheesh M.|last3=Rohland|first3=Nadin|last4=Mallick|first4=Swapan|last5=Mah|first5=Matthew|last6=Lipson|first6=Mark|last7=Nakatsuka|first7=Nathan|last8=Adamski|first8=Nicole|last9=Broomandkhoshbacht|first9=Nasreen|date=17 October 2019|title=An Ancient Harappan Genome Lacks Ancestry from Steppe Pastoralists or Iranian Farmers|journal=Cell|volume=179|issue=3|pages=729–735.e10|doi=10.1016/j.cell.2019.08.048|issn=0092-8674|pmc=6800651|pmid=31495572}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Allentoft|first=Morten E.|last2=Sikora|first2=Martin|last3=Refoyo-Martínez|first3=Alba|last4=Irving-Pease|first4=Evan K.|last5=Fischer|first5=Anders|last6=Barrie|first6=William|last7=Ingason|first7=Andrés|last8=Stenderup|first8=Jesper|last9=Sjögren|first9=Karl-Göran|date=1 September 2024|title=Population genomics of post-glacial western Eurasia|journal=Nature|language=en|volume=625|issue=7994|pages=301–311|bibcode=2024Natur.625..301A|doi=10.1038/s41586-023-06865-0|issn=1476-4687|pmc=10781627|pmid=38200295}}</ref> <ref name=":9">{{Cite journal|last=Chataigner|first=Christine|date=1 December 2024|title=The South Caucasus from the Upper Palaeolithic to the Neolithic: Intersection of the genetic and archaeological data|journal=Quaternary Science Reviews|volume=345|pages=109061|bibcode=2024QSRv..34509061C|doi=10.1016/j.quascirev.2024.109061|issn=0277-3791|quote=The populations of the Caucasus became differentiated from those of southeastern Europe through mixing with people having Basal Eurasian ancestry. This hypothetical lineage of modern humans having almost no Neanderthal ancestry would have been first established (before 50. ka cal BP) in the region of the Persian Gulf when it was not flooded (Ferreira et al., 2021) and would also have been one of the main ancestral lines (Western Asia_UP) of the populations of Iran (Allentoft et al., 2024: Fig. S3d.16). [...] It therefore appears that the ancestral population of CHG and Iran_N (the latter genome being composed of Basal Eurasian and Ancient North Eurasian sources; Broushaki et al., 2016; Allentoft et al., 2024) shows a high genetic difference at this time compared to those of Anatolia and the Levant. This may suggest that the Caucasus-Iran group and the Anatolia-Levant group remained isolated from each other during the LGM and evolved separately (Jones et al., 2015; Altınışık et al., 2022; Guarino-Vignon et al., 2023). [...] Natufians (Raqefet cave) would have resulted, like Caucasus_UP, from a mixture of West Eurasian and Basal Eurasian, but they would also have received a contribution from Ancestral North African (Lazaridis et al., 2018).|doi-access=free}}Chataigner, Christine (1 December 2024). [[doi:10.1016/j.quascirev.2024.109061|"The South Caucasus from the Upper Palaeolithic to the Neolithic: Intersection of the genetic and archaeological data"]]. ''Quaternary Science Reviews''. '''345''': 109061. [[بیبکد|Bibcode]]:[https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2024QSRv..34509061C 2024QSRv..34509061C]. [[شناساگر اشیاء دیجیتال|doi]]:[[doi:10.1016/j.quascirev.2024.109061|10.1016/j.quascirev.2024.109061]]. [[شماره استاندارد بین‌المللی پیایند|ISSN]] [https://search.worldcat.org/issn/0277-3791 0277-3791]. <q>The populations of the Caucasus became differentiated from those of southeastern Europe through mixing with people having Basal Eurasian ancestry. This hypothetical lineage of modern humans having almost no Neanderthal ancestry would have been first established (before 50. ka cal BP) in the region of the Persian Gulf when it was not flooded (Ferreira et al., 2021) and would also have been one of the main ancestral lines (Western Asia_UP) of the populations of Iran (Allentoft et al., 2024: Fig. S3d.16). [...] It therefore appears that the ancestral population of CHG and Iran_N (the latter genome being composed of Basal Eurasian and Ancient North Eurasian sources; Broushaki et al., 2016; Allentoft et al., 2024) shows a high genetic difference at this time compared to those of Anatolia and the Levant. This may suggest that the Caucasus-Iran group and the Anatolia-Levant group remained isolated from each other during the LGM and evolved separately (Jones et al., 2015; Altınışık et al., 2022; Guarino-Vignon et al., 2023). [...] Natufians (Raqefet cave) would have resulted, like Caucasus_UP, from a mixture of West Eurasian and Basal Eurasian, but they would also have received a contribution from Ancestral North African (Lazaridis et al., 2018).</q></ref>

ایرانیان دوره نوسنگی پسین معمولاً به عنوان ترکیبی دو طرفه بین یک دودمان غنی از اوراسیای پایه و دودمانی نزدیک‌تر به [[دیرین شمال اوراسیا|اوراسیای شمالی باستان]] (ANE) یا [[شکارچی-گردآورنده شرقی|شکارچی-گردآورنده اروپای شرقی]] (EHG) مدل‌سازی می‌شوند. بر این اساس، تبار ایرانیان میان‌سنگی/نئولیتیک بخش عمده‌ای از تبار خود را از یک منبع محلی غنی از بازال (از ۴۸ تا ۶۸ درصد) گرفته، و باقی‌مانده تبارش به اوراسیایی‌های شمالی باستان (۳۲ تا ۵۲ درصد) نزدیک‌تر است. <ref>{{Cite journal|last=Jones|first=Eppie R.|last2=Gonzalez-Fortes|first2=Gloria|last3=Connell|first3=Sarah|last4=Siska|first4=Veronika|last5=Eriksson|first5=Anders|last6=Martiniano|first6=Rui|last7=McLaughlin|first7=Russell L.|last8=Gallego Llorente|first8=Marcos|last9=Cassidy|first9=Lara M.|date=16 November 2015|title=Upper Palaeolithic genomes reveal deep roots of modern Eurasians|journal=Nature Communications|language=en|volume=6|issue=1|pages=8912|bibcode=2015NatCo...6.8912J|doi=10.1038/ncomms9912|issn=2041-1723|pmc=4660371|pmid=26567969|hdl-access=free}}</ref> <ref name=":2">{{Cite journal|last=Lazaridis|first=Iosif|last2=Nadel|first2=Dani|last3=Rollefson|first3=Gary|last4=Merrett|first4=Deborah C.|last5=Rohland|first5=Nadin|last6=Mallick|first6=Swapan|last7=Fernandes|first7=Daniel|last8=Novak|first8=Mario|last9=Gamarra|first9=Beatriz|date=25 July 2016|title=Genomic insights into the origin of farming in the ancient Near East|journal=Nature|language=en|volume=536|issue=7617|pages=419–424|bibcode=2016Natur.536..419L|doi=10.1038/nature19310|issn=1476-4687|pmc=5003663|pmid=27459054|quote=We used qpAdm7 to estimate Basal Eurasian ancestry in each Test population. We obtain the highest estimates in the earliest populations from both Iran (66±13% in the likely Mesolithic sample, 48±6% in Neolithic samples), and the Levant (44±8% in Epipaleolithic Natufians) (Fig. 2), showing that Basal Eurasian ancestry was widespread across the ancient Near East. [...] Neolithic Iran and Natufians could be derived from the same Basal Eurasian population but are genetically closer to EHG and WHG respectively. We take the model of Fig. S4.9 and attempt to fit Natufians as a mixture of the same Basal Eurasian population that contributes to Iran_N and any other population of the tree. Several solutions are feasible, and we show the best one (lowest ADMIXTUREGRAPH score) in Fig. S4.10. We can add both EHG and MA1 as simple branches to the model structure of Fig. S4.10 and show the results in Fig. S4.11. An interesting aspect of this model is that it derives both Natufians and Iran_N from Basal Eurasians but Natufians have ancestry from a population related to WHG, while Iran_N has ancestry related to EHG. Natufians and Iran_N may themselves reside on clines of WHG-related/EHG-related admixture.}}Lazaridis, Iosif; Nadel, Dani; Rollefson, Gary; Merrett, Deborah C.; Rohland, Nadin; Mallick, Swapan; Fernandes, Daniel; Novak, Mario; Gamarra, Beatriz; Sirak, Kendra; Connell, Sarah; Stewardson, Kristin; Harney, Eadaoin; Fu, Qiaomei; Gonzalez-Fortes, Gloria (25 July 2016). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5003663 "Genomic insights into the origin of farming in the ancient Near East"]. ''Nature''. '''536''' (7617): 419–424. [[بیبکد|Bibcode]]:[https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2016Natur.536..419L 2016Natur.536..419L]. [[شناساگر اشیاء دیجیتال|doi]]:[[doi:10.1038/nature19310|10.1038/nature19310]]. [[شماره استاندارد بین‌المللی پیایند|ISSN]] [https://search.worldcat.org/issn/1476-4687 1476-4687]. [[پاب‌مد سنترال|PMC]] [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5003663 5003663]. [[پاب‌مد|PMID]] [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27459054 27459054]. <q>We used qpAdm7 to estimate Basal Eurasian ancestry in each Test population. We obtain the highest estimates in the earliest populations from both Iran (66±13% in the likely Mesolithic sample, 48±6% in Neolithic samples), and the Levant (44±8% in Epipaleolithic Natufians) (Fig. 2), showing that Basal Eurasian ancestry was widespread across the ancient Near East. [...] Neolithic Iran and Natufians could be derived from the same Basal Eurasian population but are genetically closer to EHG and WHG respectively. We take the model of Fig. S4.9 and attempt to fit Natufians as a mixture of the same Basal Eurasian population that contributes to Iran_N and any other population of the tree. Several solutions are feasible, and we show the best one (lowest ADMIXTUREGRAPH score) in Fig. S4.10. We can add both EHG and MA1 as simple branches to the model structure of Fig. S4.10 and show the results in Fig. S4.11. An interesting aspect of this model is that it derives both Natufians and Iran_N from Basal Eurasians but Natufians have ancestry from a population related to WHG, while Iran_N has ancestry related to EHG. Natufians and Iran_N may themselves reside on clines of WHG-related/EHG-related admixture.</q></ref> <ref>{{Cite journal|last=Almarri|first=Mohamed A.|last2=Haber|first2=Marc|last3=Lootah|first3=Reem A.|last4=Hallast|first4=Pille|last5=Al Turki|first5=Saeed|last6=Martin|first6=Hilary C.|last7=Xue|first7=Yali|last8=Tyler-Smith|first8=Chris|date=2 September 2021|title=The genomic history of the Middle East|url=https://doi.org/10.1016/j.cell.2021.07.013|journal=Cell|volume=184|issue=18|pages=4612–4625.e14|doi=10.1016/j.cell.2021.07.013|issn=0092-8674|pmc=8445022|pmid=34352227}}</ref>  <ref name=":9">{{Cite journal|last=Chataigner|first=Christine|date=1 December 2024|title=The South Caucasus from the Upper Palaeolithic to the Neolithic: Intersection of the genetic and archaeological data|journal=Quaternary Science Reviews|volume=345|pages=109061|bibcode=2024QSRv..34509061C|doi=10.1016/j.quascirev.2024.109061|issn=0277-3791|quote=The populations of the Caucasus became differentiated from those of southeastern Europe through mixing with people having Basal Eurasian ancestry. This hypothetical lineage of modern humans having almost no Neanderthal ancestry would have been first established (before 50. ka cal BP) in the region of the Persian Gulf when it was not flooded (Ferreira et al., 2021) and would also have been one of the main ancestral lines (Western Asia_UP) of the populations of Iran (Allentoft et al., 2024: Fig. S3d.16). [...] It therefore appears that the ancestral population of CHG and Iran_N (the latter genome being composed of Basal Eurasian and Ancient North Eurasian sources; Broushaki et al., 2016; Allentoft et al., 2024) shows a high genetic difference at this time compared to those of Anatolia and the Levant. This may suggest that the Caucasus-Iran group and the Anatolia-Levant group remained isolated from each other during the LGM and evolved separately (Jones et al., 2015; Altınışık et al., 2022; Guarino-Vignon et al., 2023). [...] Natufians (Raqefet cave) would have resulted, like Caucasus_UP, from a mixture of West Eurasian and Basal Eurasian, but they would also have received a contribution from Ancestral North African (Lazaridis et al., 2018).|doi-access=free}}Chataigner, Christine (1 December 2024). [[doi:10.1016/j.quascirev.2024.109061|"The South Caucasus from the Upper Palaeolithic to the Neolithic: Intersection of the genetic and archaeological data"]]. ''Quaternary Science Reviews''. '''345''': 109061. [[بیبکد|Bibcode]]:[https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2024QSRv..34509061C 2024QSRv..34509061C]. [[شناساگر اشیاء دیجیتال|doi]]:[[doi:10.1016/j.quascirev.2024.109061|10.1016/j.quascirev.2024.109061]]. [[شماره استاندارد بین‌المللی پیایند|ISSN]] [https://search.worldcat.org/issn/0277-3791 0277-3791]. <q>The populations of the Caucasus became differentiated from those of southeastern Europe through mixing with people having Basal Eurasian ancestry. This hypothetical lineage of modern humans having almost no Neanderthal ancestry would have been first established (before 50. ka cal BP) in the region of the Persian Gulf when it was not flooded (Ferreira et al., 2021) and would also have been one of the main ancestral lines (Western Asia_UP) of the populations of Iran (Allentoft et al., 2024: Fig. S3d.16). [...] It therefore appears that the ancestral population of CHG and Iran_N (the latter genome being composed of Basal Eurasian and Ancient North Eurasian sources; Broushaki et al., 2016; Allentoft et al., 2024) shows a high genetic difference at this time compared to those of Anatolia and the Levant. This may suggest that the Caucasus-Iran group and the Anatolia-Levant group remained isolated from each other during the LGM and evolved separately (Jones et al., 2015; Altınışık et al., 2022; Guarino-Vignon et al., 2023). [...] Natufians (Raqefet cave) would have resulted, like Caucasus_UP, from a mixture of West Eurasian and Basal Eurasian, but they would also have received a contribution from Ancestral North African (Lazaridis et al., 2018).</q></ref> <ref name=":4">{{Cite journal|last=Broushaki|first=Farnaz|last2=Thomas|first2=Mark G|last3=Link|first3=Vivian|last4=López|first4=Saioa|last5=van Dorp|first5=Lucy|last6=Kirsanow|first6=Karola|last7=Hofmanová|first7=Zuzana|last8=Diekmann|first8=Yoan|last9=Cassidy|first9=Lara M.|date=29 July 2016|title=Early Neolithic genomes from the eastern Fertile Crescent|journal=Science|volume=353|issue=6298|pages=499–503|bibcode=2016Sci...353..499B|doi=10.1126/science.aaf7943|issn=0036-8075|pmc=5113750|pmid=27417496}}</ref>

ایرانیان میان‌سنگی و نوسنگی در امتداد خطی بین اجداد اوراسیایی پایه و مرتبط با ANE/EHG قرار می‌گیرند. این در تضاد با گروه‌های آناتولی و شام دوران نوسنگی است که در امتداد یک خط بین اجداد اوراسیایی پایه و اجداد مرتبط با WHG قرار گرفته‌اند. [[فرهنگ ناتوفی|ناتوفی‌ها]] ، با وجود اشتراک بیشتر تبار خود با گروه‌های آناتولی نوسنگی، یک جزء تباری اضافی به نام «شمال آفریقای باستانی» (ANA) نیز دارند. <ref name=":9">{{Cite journal|last=Chataigner|first=Christine|date=1 December 2024|title=The South Caucasus from the Upper Palaeolithic to the Neolithic: Intersection of the genetic and archaeological data|journal=Quaternary Science Reviews|volume=345|pages=109061|bibcode=2024QSRv..34509061C|doi=10.1016/j.quascirev.2024.109061|issn=0277-3791|quote=The populations of the Caucasus became differentiated from those of southeastern Europe through mixing with people having Basal Eurasian ancestry. This hypothetical lineage of modern humans having almost no Neanderthal ancestry would have been first established (before 50. ka cal BP) in the region of the Persian Gulf when it was not flooded (Ferreira et al., 2021) and would also have been one of the main ancestral lines (Western Asia_UP) of the populations of Iran (Allentoft et al., 2024: Fig. S3d.16). [...] It therefore appears that the ancestral population of CHG and Iran_N (the latter genome being composed of Basal Eurasian and Ancient North Eurasian sources; Broushaki et al., 2016; Allentoft et al., 2024) shows a high genetic difference at this time compared to those of Anatolia and the Levant. This may suggest that the Caucasus-Iran group and the Anatolia-Levant group remained isolated from each other during the LGM and evolved separately (Jones et al., 2015; Altınışık et al., 2022; Guarino-Vignon et al., 2023). [...] Natufians (Raqefet cave) would have resulted, like Caucasus_UP, from a mixture of West Eurasian and Basal Eurasian, but they would also have received a contribution from Ancestral North African (Lazaridis et al., 2018).|doi-access=free}}Chataigner, Christine (1 December 2024). [[doi:10.1016/j.quascirev.2024.109061|"The South Caucasus from the Upper Palaeolithic to the Neolithic: Intersection of the genetic and archaeological data"]]. ''Quaternary Science Reviews''. '''345''': 109061. [[بیبکد|Bibcode]]:[https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2024QSRv..34509061C 2024QSRv..34509061C]. [[شناساگر اشیاء دیجیتال|doi]]:[[doi:10.1016/j.quascirev.2024.109061|10.1016/j.quascirev.2024.109061]]. [[شماره استاندارد بین‌المللی پیایند|ISSN]] [https://search.worldcat.org/issn/0277-3791 0277-3791]. <q>The populations of the Caucasus became differentiated from those of southeastern Europe through mixing with people having Basal Eurasian ancestry. This hypothetical lineage of modern humans having almost no Neanderthal ancestry would have been first established (before 50. ka cal BP) in the region of the Persian Gulf when it was not flooded (Ferreira et al., 2021) and would also have been one of the main ancestral lines (Western Asia_UP) of the populations of Iran (Allentoft et al., 2024: Fig. S3d.16). [...] It therefore appears that the ancestral population of CHG and Iran_N (the latter genome being composed of Basal Eurasian and Ancient North Eurasian sources; Broushaki et al., 2016; Allentoft et al., 2024) shows a high genetic difference at this time compared to those of Anatolia and the Levant. This may suggest that the Caucasus-Iran group and the Anatolia-Levant group remained isolated from each other during the LGM and evolved separately (Jones et al., 2015; Altınışık et al., 2022; Guarino-Vignon et al., 2023). [...] Natufians (Raqefet cave) would have resulted, like Caucasus_UP, from a mixture of West Eurasian and Basal Eurasian, but they would also have received a contribution from Ancestral North African (Lazaridis et al., 2018).</q></ref> <ref name=":2">{{Cite journal|last=Lazaridis|first=Iosif|last2=Nadel|first2=Dani|last3=Rollefson|first3=Gary|last4=Merrett|first4=Deborah C.|last5=Rohland|first5=Nadin|last6=Mallick|first6=Swapan|last7=Fernandes|first7=Daniel|last8=Novak|first8=Mario|last9=Gamarra|first9=Beatriz|date=25 July 2016|title=Genomic insights into the origin of farming in the ancient Near East|journal=Nature|language=en|volume=536|issue=7617|pages=419–424|bibcode=2016Natur.536..419L|doi=10.1038/nature19310|issn=1476-4687|pmc=5003663|pmid=27459054|quote=We used qpAdm7 to estimate Basal Eurasian ancestry in each Test population. We obtain the highest estimates in the earliest populations from both Iran (66±13% in the likely Mesolithic sample, 48±6% in Neolithic samples), and the Levant (44±8% in Epipaleolithic Natufians) (Fig. 2), showing that Basal Eurasian ancestry was widespread across the ancient Near East. [...] Neolithic Iran and Natufians could be derived from the same Basal Eurasian population but are genetically closer to EHG and WHG respectively. We take the model of Fig. S4.9 and attempt to fit Natufians as a mixture of the same Basal Eurasian population that contributes to Iran_N and any other population of the tree. Several solutions are feasible, and we show the best one (lowest ADMIXTUREGRAPH score) in Fig. S4.10. We can add both EHG and MA1 as simple branches to the model structure of Fig. S4.10 and show the results in Fig. S4.11. An interesting aspect of this model is that it derives both Natufians and Iran_N from Basal Eurasians but Natufians have ancestry from a population related to WHG, while Iran_N has ancestry related to EHG. Natufians and Iran_N may themselves reside on clines of WHG-related/EHG-related admixture.}}Lazaridis, Iosif; Nadel, Dani; Rollefson, Gary; Merrett, Deborah C.; Rohland, Nadin; Mallick, Swapan; Fernandes, Daniel; Novak, Mario; Gamarra, Beatriz; Sirak, Kendra; Connell, Sarah; Stewardson, Kristin; Harney, Eadaoin; Fu, Qiaomei; Gonzalez-Fortes, Gloria (25 July 2016). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5003663 "Genomic insights into the origin of farming in the ancient Near East"]. ''Nature''. '''536''' (7617): 419–424. [[بیبکد|Bibcode]]:[https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2016Natur.536..419L 2016Natur.536..419L]. [[شناساگر اشیاء دیجیتال|doi]]:[[doi:10.1038/nature19310|10.1038/nature19310]]. [[شماره استاندارد بین‌المللی پیایند|ISSN]] [https://search.worldcat.org/issn/1476-4687 1476-4687]. [[پاب‌مد سنترال|PMC]] [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5003663 5003663]. [[پاب‌مد|PMID]] [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27459054 27459054]. <q>We used qpAdm7 to estimate Basal Eurasian ancestry in each Test population. We obtain the highest estimates in the earliest populations from both Iran (66±13% in the likely Mesolithic sample, 48±6% in Neolithic samples), and the Levant (44±8% in Epipaleolithic Natufians) (Fig. 2), showing that Basal Eurasian ancestry was widespread across the ancient Near East. [...] Neolithic Iran and Natufians could be derived from the same Basal Eurasian population but are genetically closer to EHG and WHG respectively. We take the model of Fig. S4.9 and attempt to fit Natufians as a mixture of the same Basal Eurasian population that contributes to Iran_N and any other population of the tree. Several solutions are feasible, and we show the best one (lowest ADMIXTUREGRAPH score) in Fig. S4.10. We can add both EHG and MA1 as simple branches to the model structure of Fig. S4.10 and show the results in Fig. S4.11. An interesting aspect of this model is that it derives both Natufians and Iran_N from Basal Eurasians but Natufians have ancestry from a population related to WHG, while Iran_N has ancestry related to EHG. Natufians and Iran_N may themselves reside on clines of WHG-related/EHG-related admixture.</q></ref> این تمایز همچنین در این نکته مشهود است که شکارچیان-گردآورندگان ایرانی و گروه‌های ایرانی نوسنگی در مقایسه با سایر جمعیت‌های باستانی و مدرن اوراسیای غربی، در یک [[تحلیل مؤلفه‌های اصلی|تحلیل مؤلفه اصلی]] (PCA) در سطح اوراسیا، یک «موقعیت افراطی» را به خود اختصاص می‌دهند. <ref name="Lazaridis2">{{Cite web|last=Lazaridis|first=Iosif|display-authors=etal|date=16 November 2023|title=Paleolithic DNA from the Caucasus reveals core of West Eurasian ancestry|url=https://www.biorxiv.org/content/10.1101/423079v1.full|doi=10.1101/423079}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Lazaridis|first=Iosif|last2=Alpaslan-Roodenberg|first2=Songül|last3=Acar|first3=Ayşe|last4=Açıkkol|first4=Ayşen|last5=Agelarakis|first5=Anagnostis|last6=Aghikyan|first6=Levon|last7=Akyüz|first7=Uğur|last8=Andreeva|first8=Desislava|last9=Andrijašević|first9=Gojko|date=26 August 2022|title=Ancient DNA from Mesopotamia suggests distinct Pre-Pottery and Pottery Neolithic migrations into Anatolia|journal=Science|language=en|volume=377|issue=6609|pages=982–987|bibcode=2022Sci...377..982L|doi=10.1126/science.abq0762|issn=0036-8075|pmc=9983685|pmid=36007054|quote=Supplementary: We note that one of the Test populations, the Neolithic population of the Zagros from Iran(1) cannot be well-modeled with either 1 or 2 of the Sources, consistent with its extreme PCA position in the context of West Eurasian variation. [...] Within the inland cluster, individuals that are more geographically distant from the Mediterranean, such as those from the South Caucasus [Caucasus hunter-gatherers from Georgia (10) and Ganj Dareh from Central Zagros], are also genetically more distant as compared with the geographically and genetically intermediate individuals from Mesopotamia and Armenia/Azerbaijan.}}</ref> <ref name=":2" /> <ref name=":9" />

تخمین «نسبت f4» برای کل جد اوراسیایی پایه با کاهش اشتراک آلل‌های باستانی در میان شکارچیان-گردآورندگان ایرانی و گله‌داران بعدی یا کشاورزان اولیه همبستگی دارد. <ref name=":2">{{Cite journal|last=Lazaridis|first=Iosif|last2=Nadel|first2=Dani|last3=Rollefson|first3=Gary|last4=Merrett|first4=Deborah C.|last5=Rohland|first5=Nadin|last6=Mallick|first6=Swapan|last7=Fernandes|first7=Daniel|last8=Novak|first8=Mario|last9=Gamarra|first9=Beatriz|date=25 July 2016|title=Genomic insights into the origin of farming in the ancient Near East|journal=Nature|language=en|volume=536|issue=7617|pages=419–424|bibcode=2016Natur.536..419L|doi=10.1038/nature19310|issn=1476-4687|pmc=5003663|pmid=27459054|quote=We used qpAdm7 to estimate Basal Eurasian ancestry in each Test population. We obtain the highest estimates in the earliest populations from both Iran (66±13% in the likely Mesolithic sample, 48±6% in Neolithic samples), and the Levant (44±8% in Epipaleolithic Natufians) (Fig. 2), showing that Basal Eurasian ancestry was widespread across the ancient Near East. [...] Neolithic Iran and Natufians could be derived from the same Basal Eurasian population but are genetically closer to EHG and WHG respectively. We take the model of Fig. S4.9 and attempt to fit Natufians as a mixture of the same Basal Eurasian population that contributes to Iran_N and any other population of the tree. Several solutions are feasible, and we show the best one (lowest ADMIXTUREGRAPH score) in Fig. S4.10. We can add both EHG and MA1 as simple branches to the model structure of Fig. S4.10 and show the results in Fig. S4.11. An interesting aspect of this model is that it derives both Natufians and Iran_N from Basal Eurasians but Natufians have ancestry from a population related to WHG, while Iran_N has ancestry related to EHG. Natufians and Iran_N may themselves reside on clines of WHG-related/EHG-related admixture.}}Lazaridis, Iosif; Nadel, Dani; Rollefson, Gary; Merrett, Deborah C.; Rohland, Nadin; Mallick, Swapan; Fernandes, Daniel; Novak, Mario; Gamarra, Beatriz; Sirak, Kendra; Connell, Sarah; Stewardson, Kristin; Harney, Eadaoin; Fu, Qiaomei; Gonzalez-Fortes, Gloria (25 July 2016). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5003663 "Genomic insights into the origin of farming in the ancient Near East"]. ''Nature''. '''536''' (7617): 419–424. [[بیبکد|Bibcode]]:[https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2016Natur.536..419L 2016Natur.536..419L]. [[شناساگر اشیاء دیجیتال|doi]]:[[doi:10.1038/nature19310|10.1038/nature19310]]. [[شماره استاندارد بین‌المللی پیایند|ISSN]] [https://search.worldcat.org/issn/1476-4687 1476-4687]. [[پاب‌مد سنترال|PMC]] [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5003663 5003663]. [[پاب‌مد|PMID]] [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27459054 27459054]. <q>We used qpAdm7 to estimate Basal Eurasian ancestry in each Test population. We obtain the highest estimates in the earliest populations from both Iran (66±13% in the likely Mesolithic sample, 48±6% in Neolithic samples), and the Levant (44±8% in Epipaleolithic Natufians) (Fig. 2), showing that Basal Eurasian ancestry was widespread across the ancient Near East. [...] Neolithic Iran and Natufians could be derived from the same Basal Eurasian population but are genetically closer to EHG and WHG respectively. We take the model of Fig. S4.9 and attempt to fit Natufians as a mixture of the same Basal Eurasian population that contributes to Iran_N and any other population of the tree. Several solutions are feasible, and we show the best one (lowest ADMIXTUREGRAPH score) in Fig. S4.10. We can add both EHG and MA1 as simple branches to the model structure of Fig. S4.10 and show the results in Fig. S4.11. An interesting aspect of this model is that it derives both Natufians and Iran_N from Basal Eurasians but Natufians have ancestry from a population related to WHG, while Iran_N has ancestry related to EHG. Natufians and Iran_N may themselves reside on clines of WHG-related/EHG-related admixture.</q></ref> با این حال، توضیحات جایگزین، مانند انتخاب خالص‌سازی ، ممکن است بر میزان آلل‌های باستانی مستقل از اختلاط پایه اوراسیایی تأثیر بگذارد. <ref>{{Cite journal|last=Quilodrán|first=Claudio S.|last2=Rio|first2=Jérémy|last3=Tsoupas|first3=Alexandros|last4=Currat|first4=Mathias|date=18 October 2023|title=Past human expansions shaped the spatial pattern of Neanderthal ancestry|journal=Science Advances|volume=9|issue=42|pages=eadg9817|bibcode=2023SciA....9G9817Q|doi=10.1126/sciadv.adg9817|pmc=10584333|pmid=37851812}}</ref>

از طرف دیگر، ایرانیان نوسنگی را می‌توان از طریق یک ترکیب سه‌جانبه، شامل یک منبع عمدتاً (حدود 53٪) شبیه قفقاز/دزودزوآنای پارینه سنگی زبرین (که خود ترکیبی بین حدود 24-28٪ اجداد اوراسیایی پایه و حدود 72-76٪ اجداد اروپایی پارینه سنگی بالایی است؛ و نزدیک به شکارچیان-گردآورندگان آناتولی بعدی)، و مقادیر متغیری از جریان ژن از یک منبع شبیه ANE (21٪) و یک منبع پایه اوراسیایی اضافی (26٪)؛ یا یک ترکیب چهارجانبه با تقریباً 53-62٪ اجداد شبیه قفقاز/دزودزوآنای پارینه سنگی بالایی، 16-22٪ اجداد شبیه ANE، 10-13٪ اجداد شبیه [[انگ‌ها|اونگه]] ، و 9-15٪ اجداد شبیه اوراسیایی پایه اضافی، مدل‌سازی کرد. <ref name="Lazaridis2">{{Cite web|last=Lazaridis|first=Iosif|display-authors=etal|date=16 November 2023|title=Paleolithic DNA from the Caucasus reveals core of West Eurasian ancestry|url=https://www.biorxiv.org/content/10.1101/423079v1.full|doi=10.1101/423079}}Lazaridis, Iosif; et al. (16 November 2023). [https://www.biorxiv.org/content/10.1101/423079v1.full "Paleolithic DNA from the Caucasus reveals core of West Eurasian ancestry"]. [[شناساگر اشیاء دیجیتال|doi]]:[[doi:10.1101/423079|10.1101/423079]].</ref> <ref>{{Cite journal|last=Lazaridis|first=Iosif|last2=Belfer-Cohen|first2=Anna|last3=Mallick|first3=Swapan|last4=Patterson|first4=Nick|last5=Cheronet|first5=Olivia|last6=Rohland|first6=Nadin|last7=Bar-Oz|first7=Guy|last8=Bar-Yosef|first8=Ofer|last9=Jakeli|first9=Nino|date=2020|title=Paleolithic DNA from the Caucasus reveals core of West Eurasian ancestry|url=https://ucrisportal.univie.ac.at/en/publications/paleolithic-dna-from-the-caucasus-reveals-core-of-west-eurasian-a|journal=Nature|issn=0028-0836}}</ref> <ref name=":9">{{Cite journal|last=Chataigner|first=Christine|date=1 December 2024|title=The South Caucasus from the Upper Palaeolithic to the Neolithic: Intersection of the genetic and archaeological data|journal=Quaternary Science Reviews|volume=345|pages=109061|bibcode=2024QSRv..34509061C|doi=10.1016/j.quascirev.2024.109061|issn=0277-3791|quote=The populations of the Caucasus became differentiated from those of southeastern Europe through mixing with people having Basal Eurasian ancestry. This hypothetical lineage of modern humans having almost no Neanderthal ancestry would have been first established (before 50. ka cal BP) in the region of the Persian Gulf when it was not flooded (Ferreira et al., 2021) and would also have been one of the main ancestral lines (Western Asia_UP) of the populations of Iran (Allentoft et al., 2024: Fig. S3d.16). [...] It therefore appears that the ancestral population of CHG and Iran_N (the latter genome being composed of Basal Eurasian and Ancient North Eurasian sources; Broushaki et al., 2016; Allentoft et al., 2024) shows a high genetic difference at this time compared to those of Anatolia and the Levant. This may suggest that the Caucasus-Iran group and the Anatolia-Levant group remained isolated from each other during the LGM and evolved separately (Jones et al., 2015; Altınışık et al., 2022; Guarino-Vignon et al., 2023). [...] Natufians (Raqefet cave) would have resulted, like Caucasus_UP, from a mixture of West Eurasian and Basal Eurasian, but they would also have received a contribution from Ancestral North African (Lazaridis et al., 2018).|doi-access=free}}Chataigner, Christine (1 December 2024). [[doi:10.1016/j.quascirev.2024.109061|"The South Caucasus from the Upper Palaeolithic to the Neolithic: Intersection of the genetic and archaeological data"]]. ''Quaternary Science Reviews''. '''345''': 109061. [[بیبکد|Bibcode]]:[https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2024QSRv..34509061C 2024QSRv..34509061C]. [[شناساگر اشیاء دیجیتال|doi]]:[[doi:10.1016/j.quascirev.2024.109061|10.1016/j.quascirev.2024.109061]]. [[شماره استاندارد بین‌المللی پیایند|ISSN]] [https://search.worldcat.org/issn/0277-3791 0277-3791]. <q>The populations of the Caucasus became differentiated from those of southeastern Europe through mixing with people having Basal Eurasian ancestry. This hypothetical lineage of modern humans having almost no Neanderthal ancestry would have been first established (before 50. ka cal BP) in the region of the Persian Gulf when it was not flooded (Ferreira et al., 2021) and would also have been one of the main ancestral lines (Western Asia_UP) of the populations of Iran (Allentoft et al., 2024: Fig. S3d.16). [...] It therefore appears that the ancestral population of CHG and Iran_N (the latter genome being composed of Basal Eurasian and Ancient North Eurasian sources; Broushaki et al., 2016; Allentoft et al., 2024) shows a high genetic difference at this time compared to those of Anatolia and the Levant. This may suggest that the Caucasus-Iran group and the Anatolia-Levant group remained isolated from each other during the LGM and evolved separately (Jones et al., 2015; Altınışık et al., 2022; Guarino-Vignon et al., 2023). [...] Natufians (Raqefet cave) would have resulted, like Caucasus_UP, from a mixture of West Eurasian and Basal Eurasian, but they would also have received a contribution from Ancestral North African (Lazaridis et al., 2018).</q></ref>

والینی و همکاران (2024) استدلال کردند که ایرانیان میان‌سنگی/نوسنگی تا حدودی حامل یک تبار اوراسیایی غربی عمیقاً واگرایی (WEC2) هستند که در مقایسه با اروپاییان پارینه سنگی زبرین (WEC یا Kostenki-14 ) به مرکز جمعیتی استنباط شده در فلات ایران نزدیک‌تر مانده است. این جزء عمیقاً واگرای اوراسیای غربی، پس از رویدادهای تماس با جمعیت‌های مجاور، از جمله اجداد بازال و اوراسیای شرقی، در سوابق پالئوژنتیک به عنوان نوسنگی ایرانی، شکارچی-گردآورنده ایرانی یا «فرا-شرقی» دوباره ظاهر شد. یک مدل qpAdm که توسط والینی و همکاران در سال 2024، شامل پروکسی‌های شبیه‌سازی شده برای اجزای WEC/WEC2 و همچنین Basal/BEA ( گومز به عنوان پروکسی برای BEA)، ترکیب ژنتیکی ایرانیان نوسنگی (گنج دره شمالی) شامل حدود 76.5٪ از اجداد اوراسیایی غربی (WEC/WEC2)، حدود 16.3٪ به طور گسترده اوراسیایی شرقی (EEC) و حدود 7.2٪ از اجداد "شبیه Basal" (BEA) است. <ref name=":7">{{Cite journal|last=Vallini|first=Leonardo|last2=Zampieri|first2=Carlo|last3=Shoaee|first3=Mohamed Javad|last4=Bortolini|first4=Eugenio|last5=Marciani|first5=Giulia|last6=Aneli|first6=Serena|last7=Pievani|first7=Telmo|last8=Benazzi|first8=Stefano|last9=Barausse|first9=Alberto|date=25 March 2024|title=The Persian plateau served as hub for Homo sapiens after the main out of Africa dispersal|journal=Nature Communications|language=en|volume=15|issue=1|pages=1882|bibcode=2024NatCo..15.1882V|doi=10.1038/s41467-024-46161-7|issn=2041-1723|pmc=10963722|pmid=38528002|quote=We simulate the OOA 60 kya, with Basal Eurasians (BEA in Supplementary Fig. 4) splitting soon after (57.5 kya) and the split between EEC and WEC, with the former leaving the Hub18, 46 kya (allowing the time for them to reach Ust’Ishim and Bacho Kiro by ~45 kya). [...] We simulated two different West Eurasian populations: WEC and WEC2, with WEC2 staying in the Hub longer than WEC (and Kostenki14), and hence closer to it from a genetic point of view. We found that after accounting for East and Basal Eurasian confounders, the populations that harbour the WEC component closer to the Hub population (grayscale gradient of population points in Fig. 2A, Supplementary Data 11) are the ones whose West Eurasian ancestry is related to the hunter gatherers and early farmers from Iran48. [...] This is a genetic ancestry commonly referred to as the Iran Neolithic30 or the East Meta49, here named Iran HG for clarity (Supplementary Data 11). The Iran HG ancestry is widespread not only in modern-day Iran but also across ancient and modern samples from the Caucasus (in particular in the Mesolithic hunter gatherers of that region) and in the northwestern part of South Asia50.}}Vallini, Leonardo; Zampieri, Carlo; Shoaee, Mohamed Javad; Bortolini, Eugenio; Marciani, Giulia; Aneli, Serena; Pievani, Telmo; Benazzi, Stefano; Barausse, Alberto; Mezzavilla, Massimo; Petraglia, Michael D.; Pagani, Luca (25 March 2024). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC10963722 "The Persian plateau served as hub for Homo sapiens after the main out of Africa dispersal"]. ''Nature Communications''. '''15''' (1): 1882. [[بیبکد|Bibcode]]:[https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2024NatCo..15.1882V 2024NatCo..15.1882V]. [[شناساگر اشیاء دیجیتال|doi]]:[[doi:10.1038/s41467-024-46161-7|10.1038/s41467-024-46161-7]]. [[شماره استاندارد بین‌المللی پیایند|ISSN]] [https://search.worldcat.org/issn/2041-1723 2041-1723]. [[پاب‌مد سنترال|PMC]] [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC10963722 10963722]. [[پاب‌مد|PMID]] [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38528002 38528002]. <q>We simulate the OOA 60 kya, with Basal Eurasians (BEA in Supplementary Fig. 4) splitting soon after (57.5 kya) and the split between EEC and WEC, with the former leaving the Hub18, 46 kya (allowing the time for them to reach Ust'Ishim and Bacho Kiro by ~45 kya). [...] We simulated two different West Eurasian populations: WEC and WEC2, with WEC2 staying in the Hub longer than WEC (and Kostenki14), and hence closer to it from a genetic point of view. We found that after accounting for East and Basal Eurasian confounders, the populations that harbour the WEC component closer to the Hub population (grayscale gradient of population points in Fig. 2A, Supplementary Data 11) are the ones whose West Eurasian ancestry is related to the hunter gatherers and early farmers from Iran48. [...] This is a genetic ancestry commonly referred to as the Iran Neolithic30 or the East Meta49, here named Iran HG for clarity (Supplementary Data 11). The Iran HG ancestry is widespread not only in modern-day Iran but also across ancient and modern samples from the Caucasus (in particular in the Mesolithic hunter gatherers of that region) and in the northwestern part of South Asia50.</q></ref>

این تبار اگرچه در ابتدا در آناتولی، بین‌النهرین و قفقاز و همچنین هند وجود نداشته، اما از طریق گسترش گروه‌های میان‌سنگی و نوسنگی به این مناطق رسیده و منجر به ایجاد مرز مشترکی بین منابع نوسنگی ایران و منابع محلی شده. <ref name=":9">{{Cite journal|last=Chataigner|first=Christine|date=1 December 2024|title=The South Caucasus from the Upper Palaeolithic to the Neolithic: Intersection of the genetic and archaeological data|journal=Quaternary Science Reviews|volume=345|pages=109061|bibcode=2024QSRv..34509061C|doi=10.1016/j.quascirev.2024.109061|issn=0277-3791|quote=The populations of the Caucasus became differentiated from those of southeastern Europe through mixing with people having Basal Eurasian ancestry. This hypothetical lineage of modern humans having almost no Neanderthal ancestry would have been first established (before 50. ka cal BP) in the region of the Persian Gulf when it was not flooded (Ferreira et al., 2021) and would also have been one of the main ancestral lines (Western Asia_UP) of the populations of Iran (Allentoft et al., 2024: Fig. S3d.16). [...] It therefore appears that the ancestral population of CHG and Iran_N (the latter genome being composed of Basal Eurasian and Ancient North Eurasian sources; Broushaki et al., 2016; Allentoft et al., 2024) shows a high genetic difference at this time compared to those of Anatolia and the Levant. This may suggest that the Caucasus-Iran group and the Anatolia-Levant group remained isolated from each other during the LGM and evolved separately (Jones et al., 2015; Altınışık et al., 2022; Guarino-Vignon et al., 2023). [...] Natufians (Raqefet cave) would have resulted, like Caucasus_UP, from a mixture of West Eurasian and Basal Eurasian, but they would also have received a contribution from Ancestral North African (Lazaridis et al., 2018).|doi-access=free}}Chataigner, Christine (1 December 2024). [[doi:10.1016/j.quascirev.2024.109061|"The South Caucasus from the Upper Palaeolithic to the Neolithic: Intersection of the genetic and archaeological data"]]. ''Quaternary Science Reviews''. '''345''': 109061. [[بیبکد|Bibcode]]:[https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2024QSRv..34509061C 2024QSRv..34509061C]. [[شناساگر اشیاء دیجیتال|doi]]:[[doi:10.1016/j.quascirev.2024.109061|10.1016/j.quascirev.2024.109061]]. [[شماره استاندارد بین‌المللی پیایند|ISSN]] [https://search.worldcat.org/issn/0277-3791 0277-3791]. <q>The populations of the Caucasus became differentiated from those of southeastern Europe through mixing with people having Basal Eurasian ancestry. This hypothetical lineage of modern humans having almost no Neanderthal ancestry would have been first established (before 50. ka cal BP) in the region of the Persian Gulf when it was not flooded (Ferreira et al., 2021) and would also have been one of the main ancestral lines (Western Asia_UP) of the populations of Iran (Allentoft et al., 2024: Fig. S3d.16). [...] It therefore appears that the ancestral population of CHG and Iran_N (the latter genome being composed of Basal Eurasian and Ancient North Eurasian sources; Broushaki et al., 2016; Allentoft et al., 2024) shows a high genetic difference at this time compared to those of Anatolia and the Levant. This may suggest that the Caucasus-Iran group and the Anatolia-Levant group remained isolated from each other during the LGM and evolved separately (Jones et al., 2015; Altınışık et al., 2022; Guarino-Vignon et al., 2023). [...] Natufians (Raqefet cave) would have resulted, like Caucasus_UP, from a mixture of West Eurasian and Basal Eurasian, but they would also have received a contribution from Ancestral North African (Lazaridis et al., 2018).</q></ref>

=== هاپلوگروپ‌های تک والدی ===
[[پرونده:Hotu_cave,_Upper_entry.JPG|بندانگشتی| ساکنان [[غارهای هوتو و کمربند|غار هوتو]] در رشته کوه [[البرز]] به عنوان شکارچیان ایرانی شناسایی شدند]]
[[پرونده:Ganj_Dareh_site.jpg|بندانگشتی| دامداران [[گنج‌دره|گنج دره]] از اجداد شکارچی-گردآورنده ایرانی بودند]]
[[تک‌گروه دی‌ان‌ای کروموزوم Y انسانی|هاپلوگروه‌های اصلی DNA کروموزوم Y انسان]] که در میان نمونه‌های وابسته به ایرانی‌های دوران میان‌سنگی و نوسنگی یافت می‌شوند، شامل زیرگروه‌های [[تک گروه G-M201|G]] ، [[تک‌گروه J (دی‌ان‌ای Y)|J]] ، L و R2 هستند، در حالی که زیرگروه‌های [[تک‌گروه H (Y-DNA)|H]] در میان بقایای شبیه به «حاشیه IVC» مشاهده می‌شوند. برخی دیگر شامل زیرشاخه‌های T بودند. قدیمی‌ترین نمونه هاپلوگروپ R2a که تا به امروز کشف شده در یکی از بقایای گنج دره در غرب ایران یافت شده است. [[تک‌گروه دی‌ان‌ای میتوکندریایی انسانی|هاپلوگروپ‌های رایج DNA میتوکندریایی انسان]] که در میان نمونه‌های ایرانی دوره‌های میان‌سنگی و نوسنگی یافت می‌شوند، شامل زیرشاخه‌هایی از هاپلوگروپ‌های U ، HV ، X ، R ، H ، W ، T و M هستند. <ref name=":02">{{Cite journal|last=Lazaridis|first=Iosif|last2=Nadel|first2=Dani|last3=Rollefson|first3=Gary|last4=Merrett|first4=Deborah C.|last5=Rohland|first5=Nadin|last6=Mallick|first6=Swapan|last7=Fernandes|first7=Daniel|last8=Novak|first8=Mario|last9=Gamarra|first9=Beatriz|date=25 August 2016|title=Genomic insights into the origin of farming in the ancient Near East|journal=Nature|volume=536|issue=7617|pages=419–424|bibcode=2016Natur.536..419L|doi=10.1038/nature19310|issn=0028-0836|pmc=5003663|pmid=27459054|quote=Western Iranian first farmers cluster with the likely Mesolithic HotuIIIb individual and more remotely with hunter-gatherers from the southern Caucasus (Fig. 1b)}}</ref> <ref name=":1">{{Cite journal|last=Narasimhan|first=Vagheesh M.|last2=Patterson|first2=Nick|last3=Moorjani|first3=Priya|last4=Rohland|first4=Nadin|last5=Bernardos|first5=Rebecca|last6=Mallick|first6=Swapan|last7=Lazaridis|first7=Iosif|last8=Nakatsuka|first8=Nathan|last9=Olalde|first9=Iñigo|date=6 September 2019|title=The formation of human populations in South and Central Asia|journal=Science|language=en|volume=365|issue=6457|doi=10.1126/science.aat7487|issn=0036-8075|pmc=6822619|pmid=31488661}}Narasimhan, Vagheesh M.; Patterson, Nick; Moorjani, Priya; Rohland, Nadin; Bernardos, Rebecca; Mallick, Swapan; Lazaridis, Iosif; Nakatsuka, Nathan; Olalde, Iñigo; Lipson, Mark; Kim, Alexander M.; Olivieri, Luca M.; Coppa, Alfredo; Vidale, Massimo; Mallory, James (6 September 2019). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6822619 "The formation of human populations in South and Central Asia"]. ''Science''. '''365''' (6457). [[شناساگر اشیاء دیجیتال|doi]]:[[doi:10.1126/science.aat7487|10.1126/science.aat7487]]. [[شماره استاندارد بین‌المللی پیایند|ISSN]] [https://search.worldcat.org/issn/0036-8075 0036-8075]. [[پاب‌مد سنترال|PMC]] [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6822619 6822619]. [[پاب‌مد|PMID]] [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31488661 31488661].</ref> <ref>{{Cite web|title=haplotree.info - ancientdna.info. Map based on All Ancient DNA v. 2.07.26.|url=https://haplotree.info/maps/ancient_dna/slideshow_samples.php?searchcolumn=Y_Haplotree_Variant&searchfor=R-M124*&ybp=500000,0|accessdate=23 February 2024|website=haplotree.info}}</ref> <ref name=":9">{{Cite journal|last=Chataigner|first=Christine|date=1 December 2024|title=The South Caucasus from the Upper Palaeolithic to the Neolithic: Intersection of the genetic and archaeological data|journal=Quaternary Science Reviews|volume=345|pages=109061|bibcode=2024QSRv..34509061C|doi=10.1016/j.quascirev.2024.109061|issn=0277-3791|quote=The populations of the Caucasus became differentiated from those of southeastern Europe through mixing with people having Basal Eurasian ancestry. This hypothetical lineage of modern humans having almost no Neanderthal ancestry would have been first established (before 50. ka cal BP) in the region of the Persian Gulf when it was not flooded (Ferreira et al., 2021) and would also have been one of the main ancestral lines (Western Asia_UP) of the populations of Iran (Allentoft et al., 2024: Fig. S3d.16). [...] It therefore appears that the ancestral population of CHG and Iran_N (the latter genome being composed of Basal Eurasian and Ancient North Eurasian sources; Broushaki et al., 2016; Allentoft et al., 2024) shows a high genetic difference at this time compared to those of Anatolia and the Levant. This may suggest that the Caucasus-Iran group and the Anatolia-Levant group remained isolated from each other during the LGM and evolved separately (Jones et al., 2015; Altınışık et al., 2022; Guarino-Vignon et al., 2023). [...] Natufians (Raqefet cave) would have resulted, like Caucasus_UP, from a mixture of West Eurasian and Basal Eurasian, but they would also have received a contribution from Ancestral North African (Lazaridis et al., 2018).|doi-access=free}}Chataigner, Christine (1 December 2024). [[doi:10.1016/j.quascirev.2024.109061|"The South Caucasus from the Upper Palaeolithic to the Neolithic: Intersection of the genetic and archaeological data"]]. ''Quaternary Science Reviews''. '''345''': 109061. [[بیبکد|Bibcode]]:[https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2024QSRv..34509061C 2024QSRv..34509061C]. [[شناساگر اشیاء دیجیتال|doi]]:[[doi:10.1016/j.quascirev.2024.109061|10.1016/j.quascirev.2024.109061]]. [[شماره استاندارد بین‌المللی پیایند|ISSN]] [https://search.worldcat.org/issn/0277-3791 0277-3791]. <q>The populations of the Caucasus became differentiated from those of southeastern Europe through mixing with people having Basal Eurasian ancestry. This hypothetical lineage of modern humans having almost no Neanderthal ancestry would have been first established (before 50. ka cal BP) in the region of the Persian Gulf when it was not flooded (Ferreira et al., 2021) and would also have been one of the main ancestral lines (Western Asia_UP) of the populations of Iran (Allentoft et al., 2024: Fig. S3d.16). [...] It therefore appears that the ancestral population of CHG and Iran_N (the latter genome being composed of Basal Eurasian and Ancient North Eurasian sources; Broushaki et al., 2016; Allentoft et al., 2024) shows a high genetic difference at this time compared to those of Anatolia and the Levant. This may suggest that the Caucasus-Iran group and the Anatolia-Levant group remained isolated from each other during the LGM and evolved separately (Jones et al., 2015; Altınışık et al., 2022; Guarino-Vignon et al., 2023). [...] Natufians (Raqefet cave) would have resulted, like Caucasus_UP, from a mixture of West Eurasian and Basal Eurasian, but they would also have received a contribution from Ancestral North African (Lazaridis et al., 2018).</q></ref>

== مشارکت در سایر جمعیت‌ها ==

=== قفقاز ===
مشخص شده است که [[شکارچی-گردآورنده قفقاز|شکارچیان-گردآورندگان قفقازی]] با جمعیت قفقاز/دزودزوانا در اوایل پارینه سنگی بالایی متمایز بوده‌اند، اما با ایرانیان میان‌سنگی و نوسنگی ارتباط نزدیکی داشتند. استنباط می‌شود که آنها در درجه اول از یک جمعیت منشأ گرفته شده‌اند که گاهی بین ۲۵ تا ۱۳ هزار سال پیش به منطقه قفقاز رسیده‌اند. آنها می‌توان به عنوان منبع متبادل برای جمعیت‌های هولوسن در نظر گرفت، و نام‌های مختلفی برای گروه‌بندی آنها ایجاد شده است، مانند Iran_N/CHG، Iran/Caucasus یا Zagros/Caucasus ancestry. <ref>{{Cite journal|last=Chataigner|first=Christine|date=1 December 2024|title=The South Caucasus from the Upper Palaeolithic to the Neolithic: Intersection of the genetic and archaeological data|journal=Quaternary Science Reviews|volume=345|pages=109061|bibcode=2024QSRv..34509061C|doi=10.1016/j.quascirev.2024.109061|issn=0277-3791|quote=Genetic analyses, which are available only for the latter phase, reveal a new genome (Caucasus Hunter-Gatherer or CHG), that is very close to that of the ancestors of the Neolithic populations of the Zagros. For the Early Holocene (ca. 11.7–8.2 ka cal BP or 9700-6200 cal BCE), the CHG genome, which still characterises the populations of the South Caucasus, is difficult to distinguish in modelling from that of the Zagros (Iran_N).|doi-access=free}}</ref> <ref name=":7">{{Cite journal|last=Vallini|first=Leonardo|last2=Zampieri|first2=Carlo|last3=Shoaee|first3=Mohamed Javad|last4=Bortolini|first4=Eugenio|last5=Marciani|first5=Giulia|last6=Aneli|first6=Serena|last7=Pievani|first7=Telmo|last8=Benazzi|first8=Stefano|last9=Barausse|first9=Alberto|date=25 March 2024|title=The Persian plateau served as hub for Homo sapiens after the main out of Africa dispersal|journal=Nature Communications|language=en|volume=15|issue=1|pages=1882|bibcode=2024NatCo..15.1882V|doi=10.1038/s41467-024-46161-7|issn=2041-1723|pmc=10963722|pmid=38528002|quote=We simulate the OOA 60 kya, with Basal Eurasians (BEA in Supplementary Fig. 4) splitting soon after (57.5 kya) and the split between EEC and WEC, with the former leaving the Hub18, 46 kya (allowing the time for them to reach Ust’Ishim and Bacho Kiro by ~45 kya). [...] We simulated two different West Eurasian populations: WEC and WEC2, with WEC2 staying in the Hub longer than WEC (and Kostenki14), and hence closer to it from a genetic point of view. We found that after accounting for East and Basal Eurasian confounders, the populations that harbour the WEC component closer to the Hub population (grayscale gradient of population points in Fig. 2A, Supplementary Data 11) are the ones whose West Eurasian ancestry is related to the hunter gatherers and early farmers from Iran48. [...] This is a genetic ancestry commonly referred to as the Iran Neolithic30 or the East Meta49, here named Iran HG for clarity (Supplementary Data 11). The Iran HG ancestry is widespread not only in modern-day Iran but also across ancient and modern samples from the Caucasus (in particular in the Mesolithic hunter gatherers of that region) and in the northwestern part of South Asia50.}}Vallini, Leonardo; Zampieri, Carlo; Shoaee, Mohamed Javad; Bortolini, Eugenio; Marciani, Giulia; Aneli, Serena; Pievani, Telmo; Benazzi, Stefano; Barausse, Alberto; Mezzavilla, Massimo; Petraglia, Michael D.; Pagani, Luca (25 March 2024). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC10963722 "The Persian plateau served as hub for Homo sapiens after the main out of Africa dispersal"]. ''Nature Communications''. '''15''' (1): 1882. [[بیبکد|Bibcode]]:[https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2024NatCo..15.1882V 2024NatCo..15.1882V]. [[شناساگر اشیاء دیجیتال|doi]]:[[doi:10.1038/s41467-024-46161-7|10.1038/s41467-024-46161-7]]. [[شماره استاندارد بین‌المللی پیایند|ISSN]] [https://search.worldcat.org/issn/2041-1723 2041-1723]. [[پاب‌مد سنترال|PMC]] [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC10963722 10963722]. [[پاب‌مد|PMID]] [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38528002 38528002]. <q>We simulate the OOA 60 kya, with Basal Eurasians (BEA in Supplementary Fig. 4) splitting soon after (57.5 kya) and the split between EEC and WEC, with the former leaving the Hub18, 46 kya (allowing the time for them to reach Ust'Ishim and Bacho Kiro by ~45 kya). [...] We simulated two different West Eurasian populations: WEC and WEC2, with WEC2 staying in the Hub longer than WEC (and Kostenki14), and hence closer to it from a genetic point of view. We found that after accounting for East and Basal Eurasian confounders, the populations that harbour the WEC component closer to the Hub population (grayscale gradient of population points in Fig. 2A, Supplementary Data 11) are the ones whose West Eurasian ancestry is related to the hunter gatherers and early farmers from Iran48. [...] This is a genetic ancestry commonly referred to as the Iran Neolithic30 or the East Meta49, here named Iran HG for clarity (Supplementary Data 11). The Iran HG ancestry is widespread not only in modern-day Iran but also across ancient and modern samples from the Caucasus (in particular in the Mesolithic hunter gatherers of that region) and in the northwestern part of South Asia50.</q></ref>  CHG  را می‌توان به عنوان ادغامی بین یک منبع مرتبط با شکارچی-گردآورنده ایرانی (حدود 72٪)، یک منبع مرتبط با قفقاز UP (Dzudzuana) (حدود 18٪) و یک منبع مرتبط با شکارچی-گردآورنده شرقی (حدود 10٪) مدل‌سازی کرد. <ref>{{Cite journal|last=Chataigner|first=Christine|last2=Arimura|first2=Makoto|last3=Agapishvili|first3=Tamara|last4=Chahoud|first4=Jwana|last5=Koridze|first5=Irekle|last6=Mgeladze|first6=Ana|last7=Mibord|first7=Tim|last8=Varoutsikos|first8=Bastien|date=1 September 2024|title=Paravani-2, a Late Upper Palaeolithic rock-shelter site in the Javakheti highland, Southern Caucasus (Georgia)|journal=Archaeological Research in Asia|volume=39|pages=100542|doi=10.1016/j.ara.2024.100542|issn=2352-2267|quote=In fact, the CHG genome can be modelled as a mixture of three populations: 72% Western Asia_UP (ancestors of Iran_N) + 18% Caucasus_UP + 10% EHG (Eastern European Hunter-Gatherers) (Allentoft et al., 2024). [...] In the models, CHG and Iran_N often appear as interchangeable sources for Holocene populations; various names have been created to group them together, generally as Iran_N/CHG, Iran/Caucasus ancestry and Zagros/Caucasus (Wang et al., 2019; Feldman et al., 2019; Skourtanioti et al., 2020; Altınışık et al., 2022; Koptekin et al., 2023; Guarino-Vignon et al., 2023).|doi-access=free}}</ref>  یک مدل جایگزین نشان می‌دهد که حدود ۷۲٪ از یک منبع شکارچی-گردآورنده ایرانی، حدود ۲۱٪ از یک منبع شبیه به EHG و حدود ۷٪ از یک منبع شبیه به WHG وجود دارد. <ref name=":2">{{Cite journal|last=Lazaridis|first=Iosif|last2=Nadel|first2=Dani|last3=Rollefson|first3=Gary|last4=Merrett|first4=Deborah C.|last5=Rohland|first5=Nadin|last6=Mallick|first6=Swapan|last7=Fernandes|first7=Daniel|last8=Novak|first8=Mario|last9=Gamarra|first9=Beatriz|date=25 July 2016|title=Genomic insights into the origin of farming in the ancient Near East|journal=Nature|language=en|volume=536|issue=7617|pages=419–424|bibcode=2016Natur.536..419L|doi=10.1038/nature19310|issn=1476-4687|pmc=5003663|pmid=27459054|quote=We used qpAdm7 to estimate Basal Eurasian ancestry in each Test population. We obtain the highest estimates in the earliest populations from both Iran (66±13% in the likely Mesolithic sample, 48±6% in Neolithic samples), and the Levant (44±8% in Epipaleolithic Natufians) (Fig. 2), showing that Basal Eurasian ancestry was widespread across the ancient Near East. [...] Neolithic Iran and Natufians could be derived from the same Basal Eurasian population but are genetically closer to EHG and WHG respectively. We take the model of Fig. S4.9 and attempt to fit Natufians as a mixture of the same Basal Eurasian population that contributes to Iran_N and any other population of the tree. Several solutions are feasible, and we show the best one (lowest ADMIXTUREGRAPH score) in Fig. S4.10. We can add both EHG and MA1 as simple branches to the model structure of Fig. S4.10 and show the results in Fig. S4.11. An interesting aspect of this model is that it derives both Natufians and Iran_N from Basal Eurasians but Natufians have ancestry from a population related to WHG, while Iran_N has ancestry related to EHG. Natufians and Iran_N may themselves reside on clines of WHG-related/EHG-related admixture.}}Lazaridis, Iosif; Nadel, Dani; Rollefson, Gary; Merrett, Deborah C.; Rohland, Nadin; Mallick, Swapan; Fernandes, Daniel; Novak, Mario; Gamarra, Beatriz; Sirak, Kendra; Connell, Sarah; Stewardson, Kristin; Harney, Eadaoin; Fu, Qiaomei; Gonzalez-Fortes, Gloria (25 July 2016). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5003663 "Genomic insights into the origin of farming in the ancient Near East"]. ''Nature''. '''536''' (7617): 419–424. [[بیبکد|Bibcode]]:[https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2016Natur.536..419L 2016Natur.536..419L]. [[شناساگر اشیاء دیجیتال|doi]]:[[doi:10.1038/nature19310|10.1038/nature19310]]. [[شماره استاندارد بین‌المللی پیایند|ISSN]] [https://search.worldcat.org/issn/1476-4687 1476-4687]. [[پاب‌مد سنترال|PMC]] [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5003663 5003663]. [[پاب‌مد|PMID]] [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27459054 27459054]. <q>We used qpAdm7 to estimate Basal Eurasian ancestry in each Test population. We obtain the highest estimates in the earliest populations from both Iran (66±13% in the likely Mesolithic sample, 48±6% in Neolithic samples), and the Levant (44±8% in Epipaleolithic Natufians) (Fig. 2), showing that Basal Eurasian ancestry was widespread across the ancient Near East. [...] Neolithic Iran and Natufians could be derived from the same Basal Eurasian population but are genetically closer to EHG and WHG respectively. We take the model of Fig. S4.9 and attempt to fit Natufians as a mixture of the same Basal Eurasian population that contributes to Iran_N and any other population of the tree. Several solutions are feasible, and we show the best one (lowest ADMIXTUREGRAPH score) in Fig. S4.10. We can add both EHG and MA1 as simple branches to the model structure of Fig. S4.10 and show the results in Fig. S4.11. An interesting aspect of this model is that it derives both Natufians and Iran_N from Basal Eurasians but Natufians have ancestry from a population related to WHG, while Iran_N has ancestry related to EHG. Natufians and Iran_N may themselves reside on clines of WHG-related/EHG-related admixture.</q></ref>

=== غرب آسیا ===
'''ایرانیان دوره مس و سنگ''' متأخر، به گونه‌ای مدل‌سازی شده‌اند که از ادغام ایرانیان محلی دوره نوسنگی و جمعیتی از مردم اولیه شبیه به شامات نوسنگی، و همچنین جریان ژنی شبیه به شکارچی-گردآوران قفقازی شکل گرفته‌اند. می‌توان ایرانیان [[مس‌سنگی|دوره مس و سنگ را]] طوری مدل‌سازی کرد که حدود ۸۰٪ از تبارشان از یک گروه ایرانی نوسنگی‌مانند و حدود ۲۰٪ از یک گروه شامی نوسنگی‌مانند (که خود حامل اجزای آناتولی نوسنگی و ناتوفی بود) مشتق شده باشد. از طرف دیگر، می‌توان آنها را به عنوان اختلاط دو طرفه بین حدود 87٪ شبیه CHG و 13٪ شامی نوسنگی‌مانند، یا به عنوان اختلاط سه طرفه بین حدود 17٪ شکارچی-گردآورندگان ایرانی، 63٪ شبیه CHG و 20٪ شبیه شامی نوسنگی مدل‌سازی کرد. <ref name=":2">{{Cite journal|last=Lazaridis|first=Iosif|last2=Nadel|first2=Dani|last3=Rollefson|first3=Gary|last4=Merrett|first4=Deborah C.|last5=Rohland|first5=Nadin|last6=Mallick|first6=Swapan|last7=Fernandes|first7=Daniel|last8=Novak|first8=Mario|last9=Gamarra|first9=Beatriz|date=25 July 2016|title=Genomic insights into the origin of farming in the ancient Near East|journal=Nature|language=en|volume=536|issue=7617|pages=419–424|bibcode=2016Natur.536..419L|doi=10.1038/nature19310|issn=1476-4687|pmc=5003663|pmid=27459054|quote=We used qpAdm7 to estimate Basal Eurasian ancestry in each Test population. We obtain the highest estimates in the earliest populations from both Iran (66±13% in the likely Mesolithic sample, 48±6% in Neolithic samples), and the Levant (44±8% in Epipaleolithic Natufians) (Fig. 2), showing that Basal Eurasian ancestry was widespread across the ancient Near East. [...] Neolithic Iran and Natufians could be derived from the same Basal Eurasian population but are genetically closer to EHG and WHG respectively. We take the model of Fig. S4.9 and attempt to fit Natufians as a mixture of the same Basal Eurasian population that contributes to Iran_N and any other population of the tree. Several solutions are feasible, and we show the best one (lowest ADMIXTUREGRAPH score) in Fig. S4.10. We can add both EHG and MA1 as simple branches to the model structure of Fig. S4.10 and show the results in Fig. S4.11. An interesting aspect of this model is that it derives both Natufians and Iran_N from Basal Eurasians but Natufians have ancestry from a population related to WHG, while Iran_N has ancestry related to EHG. Natufians and Iran_N may themselves reside on clines of WHG-related/EHG-related admixture.}}Lazaridis, Iosif; Nadel, Dani; Rollefson, Gary; Merrett, Deborah C.; Rohland, Nadin; Mallick, Swapan; Fernandes, Daniel; Novak, Mario; Gamarra, Beatriz; Sirak, Kendra; Connell, Sarah; Stewardson, Kristin; Harney, Eadaoin; Fu, Qiaomei; Gonzalez-Fortes, Gloria (25 July 2016). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5003663 "Genomic insights into the origin of farming in the ancient Near East"]. ''Nature''. '''536''' (7617): 419–424. [[بیبکد|Bibcode]]:[https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2016Natur.536..419L 2016Natur.536..419L]. [[شناساگر اشیاء دیجیتال|doi]]:[[doi:10.1038/nature19310|10.1038/nature19310]]. [[شماره استاندارد بین‌المللی پیایند|ISSN]] [https://search.worldcat.org/issn/1476-4687 1476-4687]. [[پاب‌مد سنترال|PMC]] [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5003663 5003663]. [[پاب‌مد|PMID]] [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27459054 27459054]. <q>We used qpAdm7 to estimate Basal Eurasian ancestry in each Test population. We obtain the highest estimates in the earliest populations from both Iran (66±13% in the likely Mesolithic sample, 48±6% in Neolithic samples), and the Levant (44±8% in Epipaleolithic Natufians) (Fig. 2), showing that Basal Eurasian ancestry was widespread across the ancient Near East. [...] Neolithic Iran and Natufians could be derived from the same Basal Eurasian population but are genetically closer to EHG and WHG respectively. We take the model of Fig. S4.9 and attempt to fit Natufians as a mixture of the same Basal Eurasian population that contributes to Iran_N and any other population of the tree. Several solutions are feasible, and we show the best one (lowest ADMIXTUREGRAPH score) in Fig. S4.10. We can add both EHG and MA1 as simple branches to the model structure of Fig. S4.10 and show the results in Fig. S4.11. An interesting aspect of this model is that it derives both Natufians and Iran_N from Basal Eurasians but Natufians have ancestry from a population related to WHG, while Iran_N has ancestry related to EHG. Natufians and Iran_N may themselves reside on clines of WHG-related/EHG-related admixture.</q></ref> <ref>{{Cite journal|last=Skourtanioti|first=Eirini|last2=Erdal|first2=Yilmaz S.|last3=Frangipane|first3=Marcella|last4=Balossi Restelli|first4=Francesca|last5=Yener|first5=K. Aslıhan|last6=Pinnock|first6=Frances|last7=Matthiae|first7=Paolo|last8=Özbal|first8=Rana|last9=Schoop|first9=Ulf-Dietrich|date=28 May 2020|title=Genomic History of Neolithic to Bronze Age Anatolia, Northern Levant, and Southern Caucasus|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0092867420305092|journal=Cell|volume=181|issue=5|pages=1158–1175.e28|doi=10.1016/j.cell.2020.04.044|issn=0092-8674|pmid=32470401|quote=Iran_C itself can be modeled as a mixture of Iran_N and Barcın_N (p = 0.365; 37% ± 3% from Barcın_N)|hdl-access=free}}</ref>

در طول دوره نوسنگی پسین/مس‌سنگی پسین، آنها یک خط مرزی تشکیل دادند که از آناتولی غربی در امتداد زمین‌های پست [[قفقاز جنوبی]] تا کوه‌های زاگرس امتداد داشت و تا جنوب [[آسیای مرکزی]] و همچنین به سمت جنوب تا [[شام جنوبی]] امتداد می‌یافت. این تبار در درجه اول با اجداد گسترده آناتولیایی و ایرانی‌مانند و در درجه دوم با امتداد اجداد شامی‌مانند مشخص می‌شد. <ref>{{Cite journal|last=Skourtanioti|first=Eirini|last2=Erdal|first2=Yilmaz S.|last3=Frangipane|first3=Marcella|last4=Balossi Restelli|first4=Francesca|last5=Yener|first5=K. Aslıhan|last6=Pinnock|first6=Frances|last7=Matthiae|first7=Paolo|last8=Özbal|first8=Rana|last9=Schoop|first9=Ulf-Dietrich|date=28 May 2020|title=Genomic History of Neolithic to Bronze Age Anatolia, Northern Levant, and Southern Caucasus|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0092867420305092|journal=Cell|volume=181|issue=5|pages=1158–1175.e28|doi=10.1016/j.cell.2020.04.044|issn=0092-8674|pmid=32470401|quote=We describe a Late Neolithic/Early Chalcolithic (6th millennium BCE) genetic cline stretching from Western Anatolia (i.e., area around the Sea of Marmara) to the lowlands of the Southern Caucasus that was formed by an admixture process that started at the beginning of Late Neolithic (∼6500 years BCE). The eastern end of this cline extends beyond the Zagros mountains with minute proportions of Anatolian (i.e., Western Anatolian-like) ancestry reaching as far as Chalcolithic and Bronze Age Central Asia (Narasimhan et al., 2019). To the south, Anatolian ancestry is present in the Southern Levantine Neolithic populations (Lazaridis et al., 2016), and to the north, in the Chalcolithic and Bronze Age populations from the Caucasus (mainly mountainous area) (Allentoft et al., 2015, Lazaridis et al., 2016, Wang et al., 2019), most likely as a result of the Late Neolithic admixture.|hdl-access=free}}</ref> گروه‌های ایرانیِ عصر مس و سنگ تأثیر گسترده‌ای بر [[آناتولی|گروه‌های آناتولیِ]] عصر مس و سنگ و گروه‌های [[شام (سرزمین)|شامیِ]] [[عصر برنز]] داشتند و به ترتیب ۳۳٪ و ۴۴٪ از تبار آنها را تشکیل می‌دادند. <ref name=":2">{{Cite journal|last=Lazaridis|first=Iosif|last2=Nadel|first2=Dani|last3=Rollefson|first3=Gary|last4=Merrett|first4=Deborah C.|last5=Rohland|first5=Nadin|last6=Mallick|first6=Swapan|last7=Fernandes|first7=Daniel|last8=Novak|first8=Mario|last9=Gamarra|first9=Beatriz|date=25 July 2016|title=Genomic insights into the origin of farming in the ancient Near East|journal=Nature|language=en|volume=536|issue=7617|pages=419–424|bibcode=2016Natur.536..419L|doi=10.1038/nature19310|issn=1476-4687|pmc=5003663|pmid=27459054|quote=We used qpAdm7 to estimate Basal Eurasian ancestry in each Test population. We obtain the highest estimates in the earliest populations from both Iran (66±13% in the likely Mesolithic sample, 48±6% in Neolithic samples), and the Levant (44±8% in Epipaleolithic Natufians) (Fig. 2), showing that Basal Eurasian ancestry was widespread across the ancient Near East. [...] Neolithic Iran and Natufians could be derived from the same Basal Eurasian population but are genetically closer to EHG and WHG respectively. We take the model of Fig. S4.9 and attempt to fit Natufians as a mixture of the same Basal Eurasian population that contributes to Iran_N and any other population of the tree. Several solutions are feasible, and we show the best one (lowest ADMIXTUREGRAPH score) in Fig. S4.10. We can add both EHG and MA1 as simple branches to the model structure of Fig. S4.10 and show the results in Fig. S4.11. An interesting aspect of this model is that it derives both Natufians and Iran_N from Basal Eurasians but Natufians have ancestry from a population related to WHG, while Iran_N has ancestry related to EHG. Natufians and Iran_N may themselves reside on clines of WHG-related/EHG-related admixture.}}Lazaridis, Iosif; Nadel, Dani; Rollefson, Gary; Merrett, Deborah C.; Rohland, Nadin; Mallick, Swapan; Fernandes, Daniel; Novak, Mario; Gamarra, Beatriz; Sirak, Kendra; Connell, Sarah; Stewardson, Kristin; Harney, Eadaoin; Fu, Qiaomei; Gonzalez-Fortes, Gloria (25 July 2016). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5003663 "Genomic insights into the origin of farming in the ancient Near East"]. ''Nature''. '''536''' (7617): 419–424. [[بیبکد|Bibcode]]:[https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2016Natur.536..419L 2016Natur.536..419L]. [[شناساگر اشیاء دیجیتال|doi]]:[[doi:10.1038/nature19310|10.1038/nature19310]]. [[شماره استاندارد بین‌المللی پیایند|ISSN]] [https://search.worldcat.org/issn/1476-4687 1476-4687]. [[پاب‌مد سنترال|PMC]] [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5003663 5003663]. [[پاب‌مد|PMID]] [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27459054 27459054]. <q>We used qpAdm7 to estimate Basal Eurasian ancestry in each Test population. We obtain the highest estimates in the earliest populations from both Iran (66±13% in the likely Mesolithic sample, 48±6% in Neolithic samples), and the Levant (44±8% in Epipaleolithic Natufians) (Fig. 2), showing that Basal Eurasian ancestry was widespread across the ancient Near East. [...] Neolithic Iran and Natufians could be derived from the same Basal Eurasian population but are genetically closer to EHG and WHG respectively. We take the model of Fig. S4.9 and attempt to fit Natufians as a mixture of the same Basal Eurasian population that contributes to Iran_N and any other population of the tree. Several solutions are feasible, and we show the best one (lowest ADMIXTUREGRAPH score) in Fig. S4.10. We can add both EHG and MA1 as simple branches to the model structure of Fig. S4.10 and show the results in Fig. S4.11. An interesting aspect of this model is that it derives both Natufians and Iran_N from Basal Eurasians but Natufians have ancestry from a population related to WHG, while Iran_N has ancestry related to EHG. Natufians and Iran_N may themselves reside on clines of WHG-related/EHG-related admixture.</q></ref>

در مدل‌سازی‌های مربوط به جمعیت‌های مدرن خاورمیانه و برخی از جمعیت‌های شرق آفریقا، به سهمی از ایرانیان نوسنگی نیاز است. این جریان ژنی ممکن است در درجه اول از طریق جمعیتی آمیخته از بین‌النهرین رخ داده باشد. <ref>{{Cite journal|last=Almarri|first=Mohamed A.|last2=Haber|first2=Marc|last3=Lootah|first3=Reem A.|last4=Hallast|first4=Pille|last5=Al Turki|first5=Saeed|last6=Martin|first6=Hilary C.|last7=Xue|first7=Yali|last8=Tyler-Smith|first8=Chris|date=2 September 2021|title=The genomic history of the Middle East|journal=Cell|volume=184|issue=18|pages=4612–4625.e14|doi=10.1016/j.cell.2021.07.013|issn=0092-8674|pmc=8445022|pmid=34352227|quote=An additional source of ancestry needed to model modern Middle Easterners is related to ancient Iranians. Our admixture tests show that this ancestry first reached the Levant and subsequently reached Arabia and East Africa. ... suggesting a potential population carrying this ancestry (possibly unsampled yet from the Levant or Mesopotamia).}}</ref>

=== جنوب آسیا ===
[[پرونده:An_Ancient_Harappan_Genome.jpg|بندانگشتی| ژنوم باستانی هاراپان]]
در سال ۲۰۱۹، توالی ژنوم اسکلتی از گورستانی در نزدیکی [[رخیشاپور|رخی‌شاپور]] که قدمت آن به حدود ۲۸۰۰ تا ۲۳۰۰ سال قبل از میلاد مسیح برمی‌گردد، به دست آمد که نشان می‌دهد بخش عمده ژنوم مربوط به شکارچیان-گردآورندگان ایرانی است. دودمان خواهر واگرا (بیش از ۱۲ هزار سال پیش)، که جد مشترک اخیری با ایرانیان نوسنگی دارد، اما پیش از توسعه [[کشاورزی]] از آنها جدا شده است، و بقایای [[شهر سوخته]] بهترین معرف آن است، همراه با مقادیر متغیری از یک دودمان محلی اوراسیای شرقی که به عنوان هند جنوبی اجدادی باستانی (AASI) شناخته می‌شود، بخش اصلی تبار [[تمدن دره سند]] را تشکیل می‌دهد. گسترش تبار ایرانی‌مانند باستان ، و یا تبار IVC مانند، ممکن است به پراکندگی [[زبان‌های دراویدی|زبان‌های اولیه دراویدی]] مربوط باشد، اگرچه این موضوع همچنان نامشخص است و دیدگاه‌های مخالفی نیز ارائه شده است، و برخی از محققان این تبار را با گسترش [[زبان‌های هندوآریایی|زبان‌های هند و آریایی]] مرتبط می‌دانند. <ref name="Gallego-Llorente 31326">{{Cite journal|last=Gallego-Llorente|first=M.|last2=Connell|first2=S.|last3=Jones|first3=E. R.|last4=Merrett|first4=D. C.|last5=Jeon|first5=Y.|last6=Eriksson|first6=A.|last7=Siska|first7=V.|last8=Gamba|first8=C.|last9=Meiklejohn|first9=C.|date=9 August 2016|title=The genetics of an early Neolithic pastoralist from the Zagros, Iran|journal=Scientific Reports|language=en|volume=6|issue=1|pages=31326|bibcode=2016NatSR...631326G|doi=10.1038/srep31326|issn=2045-2322|pmc=4977546|pmid=27502179}}</ref> <ref name=":3">{{Cite journal|last=Shinde|first=Vasant|last2=Narasimhan|first2=Vagheesh M.|last3=Rohland|first3=Nadin|last4=Mallick|first4=Swapan|last5=Mah|first5=Matthew|last6=Lipson|first6=Mark|last7=Nakatsuka|first7=Nathan|last8=Adamski|first8=Nicole|last9=Broomandkhoshbacht|first9=Nasreen|date=17 October 2019|title=An Ancient Harappan Genome Lacks Ancestry from Steppe Pastoralists or Iranian Farmers|journal=Cell|volume=179|issue=3|pages=729–735.e10|doi=10.1016/j.cell.2019.08.048|issn=0092-8674|pmc=6800651|pmid=31495572}}Shinde, Vasant; Narasimhan, Vagheesh M.; Rohland, Nadin; Mallick, Swapan; Mah, Matthew; Lipson, Mark; Nakatsuka, Nathan; Adamski, Nicole; Broomandkhoshbacht, Nasreen; Ferry, Matthew; Lawson, Ann Marie; Michel, Megan; Oppenheimer, Jonas; Stewardson, Kristin; Jadhav, Nilesh (17 October 2019). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6800651 "An Ancient Harappan Genome Lacks Ancestry from Steppe Pastoralists or Iranian Farmers"]. ''Cell''. '''179''' (3): 729–735.e10. [[شناساگر اشیاء دیجیتال|doi]]:[[doi:10.1016/j.cell.2019.08.048|10.1016/j.cell.2019.08.048]]. [[شماره استاندارد بین‌المللی پیایند|ISSN]] [https://search.worldcat.org/issn/0092-8674 0092-8674]. [[پاب‌مد سنترال|PMC]] [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6800651 6800651]. [[پاب‌مد|PMID]] [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31495572 31495572].</ref> <ref name=":1">{{Cite journal|last=Narasimhan|first=Vagheesh M.|last2=Patterson|first2=Nick|last3=Moorjani|first3=Priya|last4=Rohland|first4=Nadin|last5=Bernardos|first5=Rebecca|last6=Mallick|first6=Swapan|last7=Lazaridis|first7=Iosif|last8=Nakatsuka|first8=Nathan|last9=Olalde|first9=Iñigo|date=6 September 2019|title=The formation of human populations in South and Central Asia|journal=Science|language=en|volume=365|issue=6457|doi=10.1126/science.aat7487|issn=0036-8075|pmc=6822619|pmid=31488661}}Narasimhan, Vagheesh M.; Patterson, Nick; Moorjani, Priya; Rohland, Nadin; Bernardos, Rebecca; Mallick, Swapan; Lazaridis, Iosif; Nakatsuka, Nathan; Olalde, Iñigo; Lipson, Mark; Kim, Alexander M.; Olivieri, Luca M.; Coppa, Alfredo; Vidale, Massimo; Mallory, James (6 September 2019). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6822619 "The formation of human populations in South and Central Asia"]. ''Science''. '''365''' (6457). [[شناساگر اشیاء دیجیتال|doi]]:[[doi:10.1126/science.aat7487|10.1126/science.aat7487]]. [[شماره استاندارد بین‌المللی پیایند|ISSN]] [https://search.worldcat.org/issn/0036-8075 0036-8075]. [[پاب‌مد سنترال|PMC]] [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6822619 6822619]. [[پاب‌مد|PMID]] [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31488661 31488661].</ref> <ref name=":4">{{Cite journal|last=Broushaki|first=Farnaz|last2=Thomas|first2=Mark G|last3=Link|first3=Vivian|last4=López|first4=Saioa|last5=van Dorp|first5=Lucy|last6=Kirsanow|first6=Karola|last7=Hofmanová|first7=Zuzana|last8=Diekmann|first8=Yoan|last9=Cassidy|first9=Lara M.|date=29 July 2016|title=Early Neolithic genomes from the eastern Fertile Crescent|journal=Science|volume=353|issue=6298|pages=499–503|bibcode=2016Sci...353..499B|doi=10.1126/science.aaf7943|issn=0036-8075|pmc=5113750|pmid=27417496}}Broushaki, Farnaz; Thomas, Mark G; Link, Vivian; López, Saioa; van Dorp, Lucy; Kirsanow, Karola; Hofmanová, Zuzana; Diekmann, Yoan; Cassidy, Lara M.; Díez-del-Molino, David; Kousathanas, Athanasios; Sell, Christian; Robson, Harry K.; Martiniano, Rui; Blöcher, Jens (29 July 2016). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5113750 "Early Neolithic genomes from the eastern Fertile Crescent"]. ''Science''. '''353''' (6298): 499–503. [[بیبکد|Bibcode]]:[https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2016Sci...353..499B 2016Sci...353..499B]. [[شناساگر اشیاء دیجیتال|doi]]:[[doi:10.1126/science.aaf7943|10.1126/science.aaf7943]]. [[شماره استاندارد بین‌المللی پیایند|ISSN]] [https://search.worldcat.org/issn/0036-8075 0036-8075]. [[پاب‌مد سنترال|PMC]] [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5113750 5113750]. [[پاب‌مد|PMID]] [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27417496 27417496].</ref> <ref>{{Cite journal|last=Ansumali Mukhopadhyay|first=Bahata|date=3 August 2021|title=Ancestral Dravidian languages in Indus Civilization: ultraconserved Dravidian tooth-word reveals deep linguistic ancestry and supports genetics|journal=Humanities and Social Sciences Communications|language=en|volume=8|issue=1|pages=1–14|doi=10.1057/s41599-021-00868-w|issn=2662-9992|doi-access=free}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Pathak|first=Ajai Kumar|last2=Simonian|first2=Hovann|last3=Ibrahim|first3=Ibrahim Abdel Aziz|last4=Hrechdakian|first4=Peter|last5=Behar|first5=Doron M.|last6=Ayub|first6=Qasim|last7=Arsanov|first7=Pakhrudin|last8=Metspalu|first8=Ene|last9=Yepiskoposyan|first9=Levon|date=21 June 2024|title=Human Y chromosome haplogroup L1-M22 traces Neolithic expansion in West Asia and supports the Elamite and Dravidian connection|journal=iScience|volume=27|issue=6|pages=110016|bibcode=2024iSci...27k0016P|doi=10.1016/j.isci.2024.110016|issn=2589-0042|pmc=11177204|pmid=38883810}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Jones|first=E.|last2=Gonzalez-Fortes|first2=G.|last3=Connell|first3=S.|last4=Siska|first4=V.|displayauthors=etal|year=2015|title=Upper Palaeolithic genomes reveal deep roots of modern Eurasians|journal=Nature Communications|volume=6|issue=8912|pages=8912|bibcode=2015NatCo...6.8912J|doi=10.1038/ncomms9912|pmc=4660371|pmid=26567969|doi-access=free}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Heggarty|first=Paul|last2=Anderson|first2=Cormac|last3=Scarborough|first3=Matthew|last4=King|first4=Benedict|last5=Bouckaert|first5=Remco|last6=Jocz|first6=Lechosław|last7=Kümmel|first7=Martin Joachim|last8=Jügel|first8=Thomas|last9=Irslinger|first9=Britta|date=28 July 2023|title=Language trees with sampled ancestors support a hybrid model for the origin of Indo-European languages|url=https://www.science.org/doi/10.1126/science.abg0818|journal=Science|volume=381|issue=6656|pages=eabg0818|doi=10.1126/science.abg0818|pmid=37499002}}</ref>

=== آسیای مرکزی ===
ایرانیان نوسنگی، همراه با کشاورزان آناتولی، در شکل‌گیری [[تمدن آمودریا|مجموعه باستان‌شناسی باکتریا-مرویانا]] (BMAC) نیز نقش داشتند، که متعاقباً در شکل‌گیری سایر جمعیت‌های آسیای مرکزی و احتمالاً بعدها در مومیایی‌های تاریم از الویغول (700-1 پیش از میلاد) و کروران (200 میلادی) نیز نقش داشت. <ref name="Gallego-Llorente 31326">{{Cite journal|last=Gallego-Llorente|first=M.|last2=Connell|first2=S.|last3=Jones|first3=E. R.|last4=Merrett|first4=D. C.|last5=Jeon|first5=Y.|last6=Eriksson|first6=A.|last7=Siska|first7=V.|last8=Gamba|first8=C.|last9=Meiklejohn|first9=C.|date=9 August 2016|title=The genetics of an early Neolithic pastoralist from the Zagros, Iran|journal=Scientific Reports|language=en|volume=6|issue=1|pages=31326|bibcode=2016NatSR...631326G|doi=10.1038/srep31326|issn=2045-2322|pmc=4977546|pmid=27502179}}Gallego-Llorente, M.; Connell, S.; Jones, E. R.; Merrett, D. C.; Jeon, Y.; Eriksson, A.; Siska, V.; Gamba, C.; Meiklejohn, C.; Beyer, R.; Jeon, S.; Cho, Y. S.; Hofreiter, M.; Bhak, J.; Manica, A. (9 August 2016). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4977546 "The genetics of an early Neolithic pastoralist from the Zagros, Iran"]. ''Scientific Reports''. '''6''' (1): 31326. [[بیبکد|Bibcode]]:[https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2016NatSR...631326G 2016NatSR...631326G]. [[شناساگر اشیاء دیجیتال|doi]]:[[doi:10.1038/srep31326|10.1038/srep31326]]. [[شماره استاندارد بین‌المللی پیایند|ISSN]] [https://search.worldcat.org/issn/2045-2322 2045-2322]. [[پاب‌مد سنترال|PMC]] [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4977546 4977546]. [[پاب‌مد|PMID]] [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27502179 27502179].</ref> <ref name=":1">{{Cite journal|last=Narasimhan|first=Vagheesh M.|last2=Patterson|first2=Nick|last3=Moorjani|first3=Priya|last4=Rohland|first4=Nadin|last5=Bernardos|first5=Rebecca|last6=Mallick|first6=Swapan|last7=Lazaridis|first7=Iosif|last8=Nakatsuka|first8=Nathan|last9=Olalde|first9=Iñigo|date=6 September 2019|title=The formation of human populations in South and Central Asia|journal=Science|language=en|volume=365|issue=6457|doi=10.1126/science.aat7487|issn=0036-8075|pmc=6822619|pmid=31488661}}Narasimhan, Vagheesh M.; Patterson, Nick; Moorjani, Priya; Rohland, Nadin; Bernardos, Rebecca; Mallick, Swapan; Lazaridis, Iosif; Nakatsuka, Nathan; Olalde, Iñigo; Lipson, Mark; Kim, Alexander M.; Olivieri, Luca M.; Coppa, Alfredo; Vidale, Massimo; Mallory, James (6 September 2019). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6822619 "The formation of human populations in South and Central Asia"]. ''Science''. '''365''' (6457). [[شناساگر اشیاء دیجیتال|doi]]:[[doi:10.1126/science.aat7487|10.1126/science.aat7487]]. [[شماره استاندارد بین‌المللی پیایند|ISSN]] [https://search.worldcat.org/issn/0036-8075 0036-8075]. [[پاب‌مد سنترال|PMC]] [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6822619 6822619]. [[پاب‌مد|PMID]] [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31488661 31488661].</ref>  استنباط می‌شود که جمعیت BMAC عمدتاً از اجداد Iran_N (60-65%) و Anatolia_N (20-25%) تشکیل شده‌اند و بقیه (حدود 10%) از یک منبع HG مانند غرب سیبری (WSHG) مشتق شده‌اند. <ref>{{Cite journal|last=Kumar|first=Vikas|last2=Bennett|first2=E. Andrew|last3=Zhao|first3=Dongyue|last4=Liang|first4=Yun|last5=Tang|first5=Yunpeng|last6=Ren|first6=Meng|last7=Dai|first7=Qinyan|last8=Feng|first8=Xiaotian|last9=Cao|first9=Peng|date=27 October 2021|title=Genetic Continuity of Bronze Age Ancestry with Increased Steppe-Related Ancestry in Late Iron Age Uzbekistan|journal=Molecular Biology and Evolution|volume=38|issue=11|pages=4908–4917|doi=10.1093/molbev/msab216|issn=1537-1719|pmc=8557446|pmid=34320653|quote=The BMAC populations were previously shown to be primarily a mixture of Iranian (∼60–65%) and Anatolian (∼20–25%) farmer ancestries (Narasimhan et al. 2019). Some BMAC individuals were found to have high Yamnaya/Steppe-related ancestry, suggesting this ancestry began appearing in Central Asia by around ∼4100 BP (Narasimhan et al. 2019).}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Dai|first=Shan-Shan|last2=Sulaiman|first2=Xierzhatijiang|last3=Isakova|first3=Jainagul|last4=Xu|first4=Wei-Fang|last5=Abdulloevich|first5=Najmudinov Tojiddin|last6=Afanasevna|first6=Manilova Elena|last7=Ibrohimovich|first7=Khudoidodov Behruz|last8=Chen|first8=Xi|last9=Yang|first9=Wei-Kang|date=1 September 2022|editor-last=Mulligan|editor-first=Connie|title=The Genetic Echo of the Tarim Mummies in Modern Central Asians|url=https://academic.oup.com/mbe/article/doi/10.1093/molbev/msac179/6675590|journal=Molecular Biology and Evolution|language=en|volume=39|issue=9|doi=10.1093/molbev/msac179|issn=0737-4038|pmc=9469894|pmid=36006373|quote=The Bactria–Margiana Archaeological Complex (BMAC) is characterized by genetic ancestries from Iranian early farmer-related ancestry (∼60–65%) and smaller proportions of Anatolian farmer–related ancestry (∼20–25%) and West Siberian hunter-gatherer-related ancestry (∼10%; Narasimhan et al. 2019)}}</ref> <ref name=":1" />

=== اروپا ===
ایرانیان نوسنگی، برخلاف شکارچیان-گردآورندگان قفقازی مرتبط، سهم اندکی در خزانه ژنی اروپاییان داشته‌اند. <ref name="Gallego-Llorente 31326">{{Cite journal|last=Gallego-Llorente|first=M.|last2=Connell|first2=S.|last3=Jones|first3=E. R.|last4=Merrett|first4=D. C.|last5=Jeon|first5=Y.|last6=Eriksson|first6=A.|last7=Siska|first7=V.|last8=Gamba|first8=C.|last9=Meiklejohn|first9=C.|date=9 August 2016|title=The genetics of an early Neolithic pastoralist from the Zagros, Iran|journal=Scientific Reports|language=en|volume=6|issue=1|pages=31326|bibcode=2016NatSR...631326G|doi=10.1038/srep31326|issn=2045-2322|pmc=4977546|pmid=27502179}}Gallego-Llorente, M.; Connell, S.; Jones, E. R.; Merrett, D. C.; Jeon, Y.; Eriksson, A.; Siska, V.; Gamba, C.; Meiklejohn, C.; Beyer, R.; Jeon, S.; Cho, Y. S.; Hofreiter, M.; Bhak, J.; Manica, A. (9 August 2016). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4977546 "The genetics of an early Neolithic pastoralist from the Zagros, Iran"]. ''Scientific Reports''. '''6''' (1): 31326. [[بیبکد|Bibcode]]:[https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2016NatSR...631326G 2016NatSR...631326G]. [[شناساگر اشیاء دیجیتال|doi]]:[[doi:10.1038/srep31326|10.1038/srep31326]]. [[شماره استاندارد بین‌المللی پیایند|ISSN]] [https://search.worldcat.org/issn/2045-2322 2045-2322]. [[پاب‌مد سنترال|PMC]] [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4977546 4977546]. [[پاب‌مد|PMID]] [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27502179 27502179].</ref> در عوض، ایرانیان نوسنگی در مقایسه با شکارچیان-گردآورندگان قفقاز، منبع بهتری از جریان ژن را در میان اکثر جمعیت‌های [[آسیای غربی]] نشان می‌دهند، در حالی که عکس این موضوع در مورد جمعیت‌های اروپایی صادق است. <ref>{{Cite journal|last=Skourtanioti|first=Eirini|last2=Erdal|first2=Yilmaz S.|last3=Frangipane|first3=Marcella|last4=Balossi Restelli|first4=Francesca|last5=Yener|first5=K. Aslıhan|last6=Pinnock|first6=Frances|last7=Matthiae|first7=Paolo|last8=Özbal|first8=Rana|last9=Schoop|first9=Ulf-Dietrich|date=28 May 2020|title=Genomic History of Neolithic to Bronze Age Anatolia, Northern Levant, and Southern Caucasus|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0092867420305092|journal=Cell|volume=181|issue=5|pages=1158–1175.e28|doi=10.1016/j.cell.2020.04.044|issn=0092-8674|pmid=32470401|quote=Therefore, it seems to hold that ancient Iranian groups overall serve as a better proxy than the Caucasus groups, although higher resolution data are necessary to compare them further.|hdl-access=free}}</ref>

== همچنین ببینید ==

* [[تاریخ ایران]]
* جمعیت هند
* ژنتیک و باستان‌شناسی جنوب آسیا
* [[باستان‌ژنتیک خاور نزدیک|تاریخ ژنتیک خاورمیانه]]

== منابع ==

[[رده:دوره نوسنگی]]
[[رده:جامعه‌های شکارچی-گردآورنده آسیا]]
[[رده:ژنتیک جمعیت]]
[[رده:صفحه‌های با ترجمه بازبینی‌نشده]]