text:
# رامیان
رامیان شهری از توابع  بخش مرکزی و مرکز شهرستان رامیان در استان گلستان ایران است.

## تقسیمات کشوری
- شهرها: رامیان، دلند، خان به بین
- تقسیمات: مرکزی، فندرسک

رامیان شهری در استان گلستان ایران و مرکز شهرستان رامیان است.
جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵، برابر با ۱۲٫۰۰۸ نفر بوده است و دارای ۷۸۳ کیلومتر مربع مساحت است. شهرهای دلند، قلعه میران و فندرسک از توابع آن هستند که ۵۵ روستا را شامل می‌شود. شهر رامیان دارای ۳ کیلومتر مربع مساحت است و موقعیت جغرافیایی آن با طول شرقی ۵۵٫۹ درجه و عرض شمالی ۳۷٫۱ درجه می‌باشد؛ که نسبت به مرکز استان (گرگان) ۷۶ کیلومتر فاصله دارد. میزان بارندگی سالانه شهر رامیان بین ۸۰۰ تا ۱۰۰۰ میلی‌متر است.
زبان‌های رایج مردم این منطقه فارسی و ترکی است و از فعالیت‌های مهم مردم منطقه رامیان کشاورزی، دامداری نوغانداری و آموزگاری است. مردم این منطقه در کنار فعالیت‌های کشاورزی از هنر صنایع دستی نیز بهره‌مند هستند و از مهم‌ترین صنایع دستی منطقه می‌توان به چادرشب‌بافی (چارشوبافی، ابریشم بافی) اشاره کرد.

## جاذبه‌های گردشگری
از جاذبه‌های گردشگری شهرستان رامیان می‌توان به قله ۲۴۰۰ متری قلعه موران به همراه چشم‌انداز زیبا و بقایای تاریخی، یخچال‌های طبیعی، گله‌های اسب وحشی و گونه‌های نادر دارویی گیاهی موجود در بالای کوه، استخر طبیعی گل رامیان با عمق نزدیک به ۸۰ متر، مجموعه ابشارهای سرخه کمر به تعدا ۵ آبشار، مجموعه ابشارهای جوزک، مجموعه ابشارهای سید کلاته به تعداد ۸ آبشار، مجموعه ابشارهای چفت که تعداد آن‌ها به ۱۲ آبشار می‌رسد که کوتاهترین ان ۸ و بلندترین ان ۳۲ متر ارتفاع دارد، مجموعه ابشارهای پشمکی، چشمه زارهای نیلبرگ، چشمه زارهای سید کلاته، انجیر چشمه، منطقه کوهستانی و برف گیر النگ، چشمه پیر کرم، دهکده‌های ییلاقی و توریستی در ارتفاعات رامیان، مانند پاقلعه، رضی، ملچ آرام و…، جنگل دره ملا و باغ تاشته، پارک جنگلی زیبای دلند، ذخیره گاه بین‌المللی سرو زربین، ذخیره گاه بین‌المللی سرخدار، جنگل پنهان خانه، گرم چشمه، دیو چشمه، روستای تاریخی کشکک، تپه تاریخی نقاره خانه، بقعه متبرکه امامزاده بی بی حلیمه خاتون الهادی و همچنین موزه مردم‌شناسی شهر رامیان اشاره کرد. رامیان مانند بسیاری از شهرهای شمالی ایران بازار هفتگی دارد. بازار این شهر سه‌شنبه‌بازار نام دارد.

### قلعه موران (قلعه میران)
قلعه موران یا قلعه میران قله‌ای به ارتفاع ۲۴۳۰ است متر که در جنوب غرب شهر رامیان واقع شده است در بالای این قله زمینی مسطح به مساحت ۳ کیلومتر مربع قرار دارد. بر فراز این قله و دامنه آن گیاهانی چون سرخدار، ممرز، راش، گردو، انجیلی، اورس، زرشک، رزماری، زعفران کوهی و سورنجان (حسرت) می‌روید. همچنین کنام گله اسبان وحشی، ببر، آهو و شوکا، خرس، گرگ، شغال، شاهین، عقاب و جغد می‌باشد.
در گویش محلی به این کوه قلعه موران -Qal'e Moran- می‌گویند، زیرا در لهجه باستانی گرگان گاه واج و حرف زیر بدل می‌شود به واج و حرف پیش. به هر حال این در حالی است که بنا به استنادات تاریخی این دژ مستحکم طبیعی نام خود را وامدار میرانشاه سلجوقی است.
این قله با مساحتی بالغ بر شصت هکتار وسیع‌ترین قله کشور محسوب می‌شود. با این حال، بیشتر جاذبه آن مدیون شکل منحصر به فرد و زیبای دیواره‌های صخره‌های گرداگرد آن است. این قله کنام گله‌های اسب وحشی هم می‌باشد. بر فراز این قله چشمه ساران و آرامها، بازمانده‌های قلعه‌هایی از دوران اشکانیان و شورش مازیار علیه خلافت عباسیان، جنگل‌های کهن اورس وجود دارد. گفتنی است جنگل‌های اورس موجود در قلعه موران (قلعه میران) و اطراف آن، یعنی جنگل‌های اولنگ و تخته بادو و همچنین جنگل ابر نخستین سرزمین‌های حاصل از پس روی دریای تتیس و در نتیجه نیای بزرگ جنگل‌های هیرکانی هستند.

### گل رامیان
گل رامیان که در متون صفویه تا قاجار به نام فارسی «کبود استخر» نیز در مکاتبات و مراسلات راجع به ایالت گرگان از آن یاد شده است، ژرف‌ترین و عمیق‌ترین چشمه آب سرد در جهان است. گل (Göl) در ترکی به معنای تالاب و دریاچه، و به‌طور کلی به معنای تجمع انبوه آب است. رنگ این چشمه آب سرد با توجه به ژرفا و ویژگی آن در طول سال از سبز کبود به فیروزه‌ای تغییر می‌کند. گل رامیان در فاصله ۵ کیلومتری جنوب شهر قرار دارد که دارای جاده‌ای آسفالته و چشمه‌ای پرآب است که استخر طبیعی دایره شکل به مساحت ۷۲۰۰ متر مربع تشکیل داده که دارای آب زلال است. گل رامیان از جاذبه‌های معروف و زیبای استان گلستان است که عموم منطقه در ایام تعطیلات از آن استفاده می‌کنند. آب گل رامیان در تابستان‌ها هم استفاده کشاورزی برای مشروب کردن شالیزارهای مجاور خود را دارد و هم برای شنا و تفریحات تابستانه مورد استفاده مردم قرار می‌گیرد. طبق اسناد موجود از زمان
سعدالله خان ایلخانی حاکم فندرسک در زمان مظفرالدین شاه قاجار این تفرجگاه وقف حوزه علمیه سعدیه رامیان است.

### ذخیره گاه جنگلی زربین
در طرفین رودخانه قره چای در حوالی جنوب گل رامیان جنگل انبوه پهن برگ وجود دارد که هر چه به سمت جنوب حرکت کنیم به تدریج از گونه سوزنی برگ زربین در بین درختان پهن برگ افزایش می‌یابد به نحوی که در بخش‌هایی به صورت جامع سوزنی برگ نمایان می‌شوند. مساحت جنگلهای این منطقه به ۴۰۰ هکتار می‌رسد.

### ذخیره گاه سرخدار
سرخداران از بازماندگان هزاره‌های گذشته در عصر یخبندان در جنگل‌های هیرکانی می‌باشند که در نقاط معدودی در جهان از آن‌ها همچنان به‌طور طبیعی و خودرو می‌روید. ذخیره گاه این درختان در محدوده شهرستان‌های رامیان و علی‌آباد کتول از برجسته‌ترین ذخیره گاه‌های این درخت نادر در سطح جهان و میراث کهن زیست کره محسوب می‌شود. متأسفانه این درختان که در خطر انقراض اند، به خاطر مقاومت در برابر اشتعال و انعطاف در برابر چوب بری مورد غارت افراد سودجو برای نجاری (تولید قلیان، تخته نرد، مبل و…) قرار گرفته است، لذا این درختان در معرض نابودی و انقراض قرار گرفته‌اند. اقدامات بازدارنده (نظیر کشیدن سیم خاردار، گماردن جنگلبانان، جریمه مالی و فرهنگسازی) نسبت به این تخریب ناکارآمد بوده است. متأسفانه در سال‌های اخیر به علت قطع فراوان درختان جنگلی و جاده کشی در نقاط بکر عرصه را برای تخریب منابع طبیعی، از طریق استحصال گونه‌های گیاهی و جانوری در معرض خطر برای افراد سودجو بیشتر باز کرده است.

### ارتفاعات اولنگ
در جنوب شهرستان رامیان استپ، جنگل و ارتفاعات برفگیر و سرد ارتفاعات اولنگ (OLANG) واقع شده است. این منطقه مرتعی حاصلخیز با بادهای همیشگی و خنک است که پذیرای گردشگران فراوانی می‌باشد
در زمستان‌ها جنگل اولنگ شاهد برگزاری ورزش‌های زمستانی به خود است. در جوار اولنگ دشتی وجود دارد به نام «تخته بادو»، و همچنین قبل از این دشت فراخ و برفگیر نیز جاده‌های پیچ در پیچ زیبا و جنگلی «بادو» واقع شده است. در حوالی بادو روستاهای خوش آب و هوای «ملچ آرام» و «جوزچال» قرار دارند. مردمان این دو روستای خوش آب و هوای ییلاقی هنوز به سبک زندگی سنتی خویش وفادار مانده‌اند.
جنگل اولنگ در ۲۸ کیلومتری جنوب رامیان و در جاده رامیان-شاهرود قرار دارد.
گفتنی است که ارتفاعات اولنگ، قلعه میران و ابر نخستین مناطقی اند که از پس روی دریای تتیس (جد بزرگ دریای خزر و آرال) سر از آب درآوردند؛ لذا جنگل اولنگ، قلعه میران و ابر از قدیمی‌ترین گونه‌های گیاهی در سطح جهان بهره مندند. قدمت جنگل‌های اولنگ، قلعه میران و ابر واقع در استان گلستان، از جنگل‌های مطرح بسیاری در سطح کره زمین، نظیر جنگل‌های استوایی و آمازون بیشتر است.

## مردم
مردم رامیان و روستاهای کوهپایه و کوهستانی آن به زبان فارسی و طبری صحبت می‌کنند. زبان مردمان ترک‌زبان رامیانی ترکی قزلباشی است که در درجه اول دارای ریشه‌ای مشترک با ترکی خراسانی (گرایلی یا قرائی) و آنگاه با ترکی استانبولی، آذری و ترکمنی است. روستاهای کوهستانی این شهرستان به زبان طبری سخن می‌گویند و زبان طبری را با گویش بازمانده از گویش ایالت کهن گرگان (یا جرجان) با گرایشی از گویش گرگانی موسوم به کوهستانی سخن می‌گویند؛ که هم‌اکنون نیمی ازشهررامیان همین مردمان طبری زبان می‌باشند که از روستا به شهر کوچ کرده‌اند و بیشتر به شغل دامداری، کار در معدن ذغال‌سنگ، کشاورزی و کار در مشاغل دولتی مشغولند.
ترکان منطقه برای همکاری باشیعیان منطقه در قبال ازبکان و ترکمن‌ها به دستور صفویان، در «کالپوش» (در شهرستان میامی، استان سمنان) و نقاطی دگر از جمله مناطقی از خراسان، مانند بجنورد، شیروان، بام صفی‌آباد، جغتای، تربت حیدریه و… مستقر شدند. هرچند گستردگی گرایلی‌ها یا قرائی‌ها، استان‌های خراسان، گلستان، سمنان، آذربایجان غربی و کرمان را در بر می‌گیرد اما دسته‌ای از آن‌ها در زمان پخش ایل‌ها در زمان شاه عباس صفوی وارد رامیان می‌شوند. آن‌ها در ادوار آتی وارد مکانی با نام «کهنه رامیان» شدند که ویرانه‌هایی از آن، در شمال غربی رامیان فعلی، در غرب و جنوب غرب زمین‌های پرآب و حاصلخیز (آیش) و همچنین اطراف روستای «قره قاچ» تا «دره بیژن»، دشت توران و حوالی دامنه کوه «بلندجار» باقی مانده است؛ ولیکن به فرمان حسین قلی خان قاجار به رامیان تازه یا همین رامیان کنونی کوچیدند.

## تاریخ
نام رامیان در داستان‌های اسطوره‌ای ذکر شده است. در داستان بیژن و منیژه شاهنامه آورده شده است که مردم شهر اَرمان، شهر مرزی در ایران و توران از شاه وقت ایران می‌خواهند پهلوانی را برای کشتن گرازهای مزاحم کشتزارهایشان بسیج کند. امروزه شمال شهرستان رامیان را دشت توران می‌نامند که رو به آسیای میانه است. در حاشیه شهر دره‌ای هست موسوم به دره بیژن و هنوز هم اوصاف شاهنامه نظیر بیشه‌زاری، وفور نعمت و گوزن و آهو را داراست. نام رامیان شباهت دارد به واژه اَرمان. گفتنی است که در لهجه بومی اَرمان معادل آرمان تلفظ می‌گردد.
در داستان ویس و رامین هم فخرالدین اسعد گرگانی از عشق سه ضلعی ویس، رامین و ویرو تصویر کشیده است. در این داستان هم علاوه بر شباهت واژگان رامین با رامیان، نام ویرو را داریم در حالی که ویرو نام یک روستای تاریخی در کوهستان‌های رامیان می‌باشد.
به هر حال، شهر رامیان قدمت کهنی در طول تاریخ دارد. رامیان در اوایل دودمان اشکانی که شهر صددروازه پایتخت آنان بود، پایتخت ییلاقی و تفرجگاه شاهان اشکانی بود. آثار کشف شده در جنگل‌ها و کوه‌های رامیان و همچنین، آثار تاریخی بر این گزاره دلالت دارند. در کتاب «سرزمین جاوید» اثر ذبیح‌الله منصوری به نقل از نویسندگان ارمنی و یونانی جهان باستان و مورخان اروپایی معاصر آورده شده که یونانیان این منطقه را «لابوس» می‌خواندند. جنگ‌هایی میان اشکانیان و سلوکیان در این منطقه رخ داده است. گفتنی است که «شراب رامیان» از جمله تولیدات آن زمان رامیان بوده که بر اثر این تقابلات در طول تاریخ به ترتیب به یونان، روم، فرانسه و سپس به ایرلند و کالیفرنیا گسترده شده است.
اوج رونق رامیان در قبل از حمله سپاهیان عرب به ایران و در زمان رونق ایالت هیرکانیا بود و پس از حمله مغول وضعیت آن بدتر شد. در زمان تیمورلنگ عده‌ای گرایلی‌ها وارد محدوده خراسان، جرجان، قومس و مازندران می‌شوند. گرایلی‌ها در زمان صفویان وارد پیکره دولتی و نظامی این حکومت شده و رفته رفته تحت عنوان قزلباش شناخته می‌شوند.
پس از تأسیس مدرسه سعدیه رامیان علاوه بر نقش بازرگانی و کشاورزی، شهر رامیان از حدود سه قرن پیش نقش علمی گذشته به خود گرفت. این نقش در پیرامون دویست سال گذشته تا زمان پادشاهی رضاشاه پهلوی به اوج خود رسید اما رفته رفته رو به افول گذاشت. در سال ۱۳۹۵ طی تلاش مقامات محلی اقداماتی جهت احیای این مدرسه انجام شد. گفتنی است که این مدرسه بزرگ‌ترین باغ‌های موقوفه کل کشور را به خود دارد که شالیزارهای چشمه گل رامیان و مزارع منطقه گل چشمه (واقع در شهرستان آزادشهر) از جمله آن است.
در زمان انقلاب مشروطه، مردم رامیان به جرگه انقلابیون پیوستند. پس از خلع محمدعلی شاه قاجار از سلطنت و تبعید وی به روسیه در ماجرای به توپ بستن مجلس به کمک لیاخف، افسر روسی، وی قصد عزیمت مجدد به ایران برای بازپسگیری تاج سلطنت کرد. در این جنگ‌ها مردم رامیان با رهبری شیخ عبدالحسین جعفری رامیانی، ملقب به اشجع العلماء، در برابر نیروهای استبداد ایستادگی می‌کنند و آنان را به عقب بازمی‌گردانند. از این رو، رامیان در کنار استرآباد قطب دفاع از انقلاب مشروطه بود.

## فرهنگ
از آثار فرهنگی شهر رامیان کتابخانه این شهر می‌باشد، ساختمان این کتابخانه در سال ۱۳۵۱ برای اداره فرهنگ و هنر دولت پهلوی ساخته شد، که در دوره انقلاب بعد از انتقال اداره فرهنگ و هنر سابق (فرهنگ و ارشاد) به ساختمان جدیدالاحداث خود، کتابخانه این اداره تحت نظر نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور که در سال ۱۳۸۳ ایجاد شد، قرار گرفت، مخزن اصلی و سالن‌های مطالعه و سایر بخش‌های آن در طبقه همکف قرار گرفته است و طبقه فوقانی آن سالن آمفی تئاتر با گنجایش ۱۲۰ می‌باشد.

## سوغات
برجسته‌ترین اثر دستی هنری رامیانی منسوجات ابریشمی است. چه بسا هنر ابریشم بافی در این شهر از معماری و موسیقی و اشعار و داستان‌های بومی نیز بیشتر به شهرت رسیده است. به هر حال، هم‌اکنون نیز رامیان و مینودشت قطب تولید ابریشم استان گلستان به‌شمار می‌روند و بانوان در این دیار از دیرباز به نوغانداری و پرورش ابریشم و توت می‌پرداختند. تولید دستمال، رومیزی، سفره، هوله، عرقچین، جلیقه، پیراهن و البسه زنانه محلی از جنس ابریشم در این شهر در استان معروف بوده است. ابریشم بافی رامیان در سال ۱۳۹۲ خورشیدی گواهی نامهٔ مهر اصالت یونسکو را احراز نمود. هنوز منسوجات ابریشمی در زندگی روزمره کاربرد دارد و به
عنوان هدیه در میان مردم شهر رواج داشته و جزو هویت این مردمان محسوب می‌گردد.
از مشاغل قدیمی در رامیان زنبورداری در دشت‌ها و جنگل‌های پایین دست و بالا دست است. عسل رامیان از دیرباز مورد پسند بوده و بازار خوبی در منطقه داشته است. رامیان بزرگ‌ترین تولیدکننده عسل در استان گلستان محسوب می‌گردد.
از دیگر رهاورد رامیان می‌توان به بوته‌ها و میوه‌های جنگلی نظیر آلو جنگلی (قَلَرو)، آلوچه جنگلی (الچک)، ازگیل وحشی (کُندُس یا تلسکور)، بلوبری جنگلی (ولیک یا یئمئشن)، انار ترش جنگلی، توت فرنگی جنگلی (یا سنبلی کوکو)، نخودفرنگی محلی (مولک)، خرمالو و به جنگلی و… اشاره داشت. سبزی‌های جنگلی و گیاهان دارویی کوهی این شهر نیز مورد توجه مردم قرار گرفته است که از جمله آن‌ها می‌توان اشاره کرد به ناردنگ/چیگیردک (اناردانه)، قوناق (ارزن محلی)، شلمبه، چاققارتیکن (زولنگ یا زوله در گویش مردم گرگان زمین/چوچاغ در گیلکی)، پوشوگ قویروقو/نارنجی در گرگانی (اناربیجه در گیلکی)، سبزی گل قویون گُزو، قویون سَمِردن (خرفه)، قاراتیکن/سیاه تلو، تره سوغان (هلزو/الزو)، انواع ریاحین معطر و نعناهای محلی مانند هوجی/هوجو، سرسم (پونه سفید کوهی)، پونه (پودنه)، یئملک (در گویش تهرانی)، شیرین بادیان (رازیانه در گویش تهرانی)، بزاغان و….
تولید انواع سس و رب و ترشی و مرباجات از دیگر رهاوردهای رامیان است، نظیر رب گوجه، ترشی و رب کندس، ترشی انار جنگلی، رب آلو و آلوچه، مرباهای تمشک، تلاس، به، آلو، آلبالو، بهارنارنج و….
محصولات کشاورزی نظیر گندم و انواع آرد (خسیل، جو، بلوط، گندم و…) و برنج، انواع روغن‌ها مثل زیتون و کلزا، محصولات لبنی نظیر انوع کشک، کشک نرم یا پَتُق، قره قروت، قره قروت خمیری یا سیچو، کره محلی و….
از جمله صنایع دستی و هنری که خانواده‌های رامیانی به آن مشتاق بوده و آن را خریداری می‌کنند، عروسک‌سازی است. بانوان رامیانی هم عروسک‌های پارچه‌ای تولید می‌کنند و هم به قامت عروسک‌های پلاستیکی جامه‌های سنتی و بومی رامیانی به تن می‌کنند.
صنایع دستی چوبی مانند قلیان (چِلیم)، جا شمعی، سازها و بازی‌های چوبی مانند فلوت (فوت فوتک) و شطرنج در کنار صنایع دستی فلزی نظیر ساخت سیخ، دشنه، تبر نیز از جمله سوغاتی‌های این شهر به حساب می‌آید. همچنین ظروف مخصوصی که رامیانی‌ها به آن «قَل او» می‌گویند و برای دم گذاشتن چای آتشی‌های دبش در جنگل‌ها یا کنار شومینه‌های خانه‌های ییلاقی به کار می‌رود.

## غذاهای بومی
به دلیل غنای این شهر و به دلیل هم جواری با جنگل و رودخانه و جلگه‌های حاصلخیز، و اشتغال مردم آن به پرورش دام و طیور و کشاورزی، آشپزی در این شهر منبعث از اقتضائات بومی نیاکان این شهر واقع می‌شده است. همچنین به دلیل همسایگی رامیان با حاجیلر، فندرسک، استرآباد، کتول، کومش و دشت گرگان و ترکمن صحرا، اشتراکاتی با این سرزمین‌ها داشته، به نحوی که هم از آن‌ها تأثیر پذیرفته است و هم تأثیر گذاشته است. از جمله غذاهای بومی رامیانی عبارتند از:
چوز کبابی (جگر یا گوشتی که دور صفاق دام را می‌پیچانند. این نوع کباب، با این سبک طبخ، تنها در شهر رامیان پخت می‌شود. در شهرهای گرگان و گنبدکاووس از کباب یونانی استفاده می‌کنند که کلمه‌ای بدون پیشینه تاریخی است. برخی از روده به جای سفاق استفاده می‌کنند)
قُوُرما (گوشت تازه تفت داده شده و آب‌پز که برخی ساده و برخی همراه با ادویه جات و سبزیجات مانند ژیگو مصرف می‌کنند، برخی گوشت لخم را در ظرف شیشه‌ای ریخته و در قابله‌ای پرآب می‌جوشانند. برخی نیز آن را نمک سود کرده و از شکمبه دام آویزان می‌کنند)
آش خمیری (نوعی آش رشته که با چاشنی رب انار ترش سرو می‌شود)
رشته پلو و ماهی و پرنده شکم پر (که مواد آن سبزی‌های جنگلی و خانگی نظیر زلی (زولنگ در گویش گرگانی) و گشنیز، رب، هویج، نخودفرنگی، اناردانه (یا ناردنگ) گوشت چرخ کرده و پیاز است)
کاهو ترشی که با رب انار ترش سرو می‌شود (امروزه به عنوان دسر و تنقلات محسوب می‌شود، در گذشته وعده غذایی بود).
ماهی کبابی با ماهی‌های تِلاجی (رودخانه‌ای)
آب گوشت و کوبیده
ویژویژی (تف داده گوشت چرخ کرده، پیاز، سیب زمینی و رب و دیگر مخلفات)
کوکوی گَنده جارو (با گیاهی بومی به نام گندنه جارو به همراه دیگر چاشنی‌ها طبخ می‌گردد)
خورشت انار با بادمجان شکم پر (بادمجان شکم پر حاوی پیاز و سیر و گوجه و گوشت چرخ کرده بود که در خورشت انار پخته می‌شود)
کشک بادمجان (قورتو) (با طبخ به سبک رامیانی در ظرف‌های مخصوص تاغار)
پُتپُتو (نوعی خورش که با کشک تهیه می‌شود با برنج کته)
سولوف خورش (سلف نام سبزی جنگلی است)
لوقلوتئیه (کوکوسبزی و گوجه و بادمجان سرخ شده با برنج)
کباب ترش (کباب آغشته به رب انار و گشنیز و دیگر ریاحین و طعم دهنده‌های محلی)
شوله (برنج دمپختک با ماش و پیاز)
بِلبِلی کیشته (خورشتی که از میوه‌های هسته دار خشک مانند آلوجات، زردآلو و شفتالو تهیه می‌گردد)
آش ماش (برنج کته و شفته به همراه ماش، برخی از عسل به عنوان چاشنی در کنار آن استفاده می‌کنند)
ماش پلو (برنج دمپختک با ماش یا تره سوغان)
کوکوی ماش (سیب زمینی و ماش را جداگانه آبپز کرده و با جعفری و گشنیز و پیاز و نمک و ادویه کوبیده و مخلوط کرده و سپس سرخ می‌کنند)
دلمه (با برگ انگور و حبوبات و نیم دانه)
نرگسی (نوعی کوکو با اسفناج و مرغانه/تخم ماکیان)
کوکوی تره سوغان (پیازچه جنگلی)
آش گزنه (نوعی بوته جنگلی)
شوربا (رامیانی‌ها به غذاهایی مانند آش و سوپ شوربا می‌گویند)
تُرشو شوربا (آش ترش)
مرجوملئ آش (عدس پلو رامیانی)
عدسی رامیانی
بیشِک سؤد (دسته گندمی که نزدیک به رسیدن است را در ذغال پختن و میل نمودن)
آش خمیری (یون آشئ)
آش دوغ به سبک رامیانی
خورشتی آبکی از حبوبات و سبزیجات جنگلی و معطر مانند سُلوف، ماش، گزنه و…)
بورانی چلو (برنج کته و دم‌کش با بورانی یا ماست اسفناجی)
هسو (غذایی شبیه اشکنه که همراه با آرد لعاب فراوانش دهند)
آش (رامیانیها به جای پلو از واژه آش استفاده می‌کنند که مانند دیگر نقاط شمال ایران به انواع گوناگونی طبخ می‌گردد)
تورشک خورشتو (خورشی که با شبدر به همراه برگ چغندر، گشنیز، جعفری، آرد برنج و… طبخ می‌شود، معادل ترشه واش گیلانی است)
ماستوآ (نوعی آش ماست)
گندم علف خورش (گندم علف نام نوعی سبزی صحرائی است)
قوز خورشتو (خورش گردو یا همان فسنجان)
ماشلی خورش (ترکیب شده از ماش و کدو حلوایی با گوشت گوسفندی)
شولَه (سوپی ترکیب شده از ماش و دیگر مخلفات)
قُورتُو (که از کشک نرم موسوم به «پَتُق» در کنار بادمجان سرخ شده و سبزی هوجی و سیر داغ و سیر و خیار خام سرو می‌شود)
تُورشُو (از ترکیب آرد، سیب زمینی و هویج و تخم مرغ و نخودفرنگی به دست می‌آید)
تاسکباب رامیانی
قارما (همان استانبولی اما با سبک و سیاق پخت رامیانی آن)
قاتما قارما (یک نوع میرزا قاسمی که به جای بادمجان کدوسبز دارد و سیر، تخم مرغ ندارد)
یئتمچه (یک نوع میرزا قاسمی که کدوسبز ندارد اما بادمجان و تخم مرغ و پیاز دارد)
تاپ تاپی (مانند قاتماقارماست اما برخلاف آن که تف می‌دهند، تاپ تاپی را بخارپز می‌کنند)
بادمجان آش خورش (برنج کته به همراه خورش با مرغ و لپه و گوجه و…)
انواع ته چین‌ها که در تهیه آن‌ها از سس‌ها و رب‌های محلی بهره گرفته می‌شود؛ نظیر ته‌چین اسفناج، ته‌چین کدو، ته‌چین اناردانه با کدوحلوایی (ته‌چین ناردان)، ته‌چین تره سوغان، ته چین یئملئک (ته چین سبزی والک در گویش تهرانی)، ته‌چین کشمش پلو، سبزی ته‌چین، ته‌چین هویج و…
در تهیه ته‌چین‌های رامیانی از رب استفاده به فراوانی می‌شود.
خام ته‌چین (ته چین گوشت لخم بره با لوبیا و سبزیجات و ریاحین جنگلی)
ساچمه پلو (پلو با گوشت قل قلی و کشمش)
کاک یا کَک (نان محلی رامیانی)
تندِر چورَک (نان تنوری)
تره سوغان چورک (نانی که با پیازچه جنگلی تهیه می‌شود)
تورشو چورک (نان محلی به همراه سبزی جنگلی ای موسوم به "هوجی")
قاتلمه/قتلمه (نوعی شیرینی که از خاک قند و خمیرمایه سرخ شده به دست می‌آید)
کرسن چورک (کرسن نام ظرف بزرگی است که با چوب بلوط ساخته می‌شد. نانی را که در این ظرف به همراه افزودنی‌هایی مانند آویشن و رازیانه یا که کنجد، رازیانه و گردو پخت می‌شود، کرسن چورک گویند)
حالوا (حلوا برنجی به سبک اهالی شهرستان رامیان)
نون پنجره ای (نوعی شیرینی ترد)
کَسمَک (نوعی شیرینی که همراه با چای سرو می‌شود؛ در آن از گردو، کنجد، شکلات یا وانیل بهره می‌جویند)
مَت (نوعی شیرینی ویژه ایام سرد سال بخصوص شب یلدایی که از کنجد، عسل، گردو و دیگر مغزها تهیه می‌شود)
قُوُرداق (تف داده و برشته شده نیم دانه، برخی در کنار آن مخلفاتی مانند کنجد و سنجد اضافه می‌کنند)
کُماج (نوعی نان شبیه کیک که با کره حیوانی فراوان و در خاکستر پخته می‌شود)
پامولی چُورک (مشابه کماج اما پیرامون آن برگ‌های گیاهی پهن برگ موسوم به «پمول» است. همچنین از شیر تازه گاو و کره فراوان حیوانی حاصل از شیر گاو تهیه می‌گردد)
قوز چورک (شکل خمیر آن شبیه تورشو چورک بوده و شبیه پاکت نامه است اما محتوای آن سیاه دانه، کنجد و گردوی آسیاب شده است).
نون خرمایی (ریشه این نوع شیرینی به درختان خرمای شهر باستانی جرجان بازمی‌گردد. پیش از حمله مغولان در دشت گرگان خرما کشت می‌شد)
نون بلور (نان با آرد بلوط)
گندم شور (دسته‌های خوشه گندم که در آبشور گذاشته شده و تفت داده شده)
بیشِک سود (خوشه‌های گندمی که هنوز کامل نرسیده که در ذغال بریان شده)
بورانی (ماست و اسفناج و سیر و ادویه)
نوشیدنی کورَمَز (میکس شیر با آب انار یا رب انار)
نوشیدنی ترشی چالی (رب انار محلی، آب خنک، شکر و نعنا/پونه خشک، این نوشیدنی به عنوان دسر بعد از ناهار و تابستان سرو می‌شود)
تورشوچالی (ترشی چالی که در نی‌های سبز تهیه و نگهداری شود)
قُدماق قَمش (شیر تازه گوسفند تازه‌زا در بهار را در نی‌های سبز ریخته و در خاکستر آتش گرم می‌کنند؛ اصطلاحاً به پختن در آتش ملایم خاکستر «قُورما» گویند)
کاچکلثوم (ترکیب سیب زمینی و مرغ زعفرانی و هویج و قارچ)

## محله‌های قدیمی
- محله‌های قدیمی شهر رامیان عبارتند از:

رجبلو محله: کشیده از غرب تا شمال غربی شهر
آق اویلی: کشیده شده در غرب تا جنوب غربی
کتوکلی: در جنوب غربی شهر
کوپکلی: در جنوب شرقی شهر
داغلی محله: در منتهی‌الیه شمال شرقی شهر، در جوار جنگل نقاره خانه (نارخانا به تلفظ رامیانی)
نیلبرگ: امتداد شهر به سمت جنگل نیلبرگ در جنوب شرقی شهر
قانچی: در امتداد نیمه شرقی بلوار دانشجو و ساختمان جدید فرمانداری
دزدک محله: در مقابل نیلبرگ و کنار کوهستانی محله
قوان: در شرق شهر
ملچ آرام: در شمال غربی شهر، برگرفته از نام یک روستای ییلاقی در ارتفاعات رامیان
رجن: در منتهی‌الیه شرقی شهر، برگرفته از نام روستایی در ییلاقات رامیان
جوزچالی محله (منابع طبیعی):درمنتهی‌الیه شرقی و جنوب شرقی درکنارجنگل نگارخانه برگرفته از نام روستایی از ییلاقات کوهستانی به نام جوزچال

title: رامیان

wikitext:
{{جعبه شهر ایران
|نام‌رسمی= رامیان
|عرض‌جغرافیایی= ۳۷٫۰۱۴۶۸۵۰۰
|طول‌جغرافیایی= ۵۵٫۱۴۰۳۸۹۰۰
|تصویر=
|اندازه‌تصویر= 250
|برچسب‌تصویر=
|استان= گلستان
|شهرستان= رامیان
|بخش= [[بخش مرکزی شهرستان رامیان|مرکزی]]
|دهستان=
|نام‌محلی=
|نام‌های‌دیگر=
|نام‌های‌قدیمی=
|سال‌شهرشدن=
|جمعیت= ۱۲٬۴۲۶ نفر (۱۳۹۵)
|رشدجمعیت=
|تراکم‌جمعیت=
|زبان= [[فارسی]] و [[ترکی]]
|مذهب= شیعه
|مساحت=
|ارتفاع=۲۲۶
|میانگین‌دما=
|میانگین‌بارش‌سالانه=
|شمارروزهای‌یخبندان=
|شهردار=
|ره‌آورد=
|پیش‌شماره=
| کد آماری          = ۱۱۸۴
| پلاک اتومبیل       = {{IRN}} ۶۹ ل
|وبگاه=
|جمله‌خوش‌آمد=
|پانویس=
}}
'''رامیان''' شهری از توابع [[بخش مرکزی شهرستان رامیان| بخش مرکزی]] و مرکز [[شهرستان رامیان]] در [[استان گلستان]] [[ایران]] است.

== تقسیمات کشوری ==
* شهرها: رامیان، [[دلند]]، خان به بین
* تقسیمات: مرکزی، [[بخش فندرسک|فندرسک]]
رامیان شهری در استان [[استان گلستان|گلستان]] ایران و [[مرکز شهرستان]] رامیان است.

جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵، برابر با ۱۲٫۰۰۸ نفر بوده است و دارای ۷۸۳ [[کیلومتر مربع]] مساحت است. شهرهای دلند، قلعه میران و فندرسک از توابع آن هستند که ۵۵ روستا را شامل می‌شود. شهر رامیان دارای ۳ کیلومتر مربع مساحت است و موقعیت جغرافیایی آن با طول شرقی ۵۵٫۹ درجه و عرض شمالی ۳۷٫۱ درجه می‌باشد؛ که نسبت به [[مرکز استان]] (گرگان) ۷۶ کیلومتر فاصله دارد. میزان بارندگی سالانه شهر رامیان بین ۸۰۰ تا ۱۰۰۰ میلی‌متر است.
زبان‌های رایج مردم این منطقه فارسی و ترکی است و از فعالیت‌های مهم مردم منطقه رامیان کشاورزی، دامداری [[نوغان‌داری|نوغانداری]] و آموزگاری است. مردم این منطقه در کنار فعالیت‌های کشاورزی از هنر صنایع دستی نیز بهره‌مند هستند و از مهم‌ترین صنایع دستی منطقه می‌توان به [[چادرشب‌بافی]] (چارشوبافی، ابریشم بافی) اشاره کرد.

== جاذبه‌های گردشگری ==
از [[جاذبه‌های گردشگری]] شهرستان رامیان می‌توان به قله ۲۴۰۰ متری قلعه موران به همراه چشم‌انداز زیبا و بقایای تاریخی، [[یخچال‌های طبیعی]]، گله‌های اسب وحشی و گونه‌های نادر دارویی گیاهی موجود در بالای کوه، استخر طبیعی گل رامیان با عمق نزدیک به ۸۰ متر، مجموعه ابشارهای سرخه کمر به تعدا ۵ آبشار، مجموعه ابشارهای جوزک، مجموعه ابشارهای سید کلاته به تعداد ۸ آبشار، مجموعه ابشارهای چفت که تعداد آن‌ها به ۱۲ آبشار می‌رسد که کوتاهترین ان ۸ و بلندترین ان ۳۲ متر ارتفاع دارد، مجموعه ابشارهای پشمکی، چشمه زارهای نیلبرگ، چشمه زارهای سید کلاته، انجیر چشمه، منطقه کوهستانی و برف گیر النگ، چشمه پیر کرم، دهکده‌های ییلاقی و توریستی در ارتفاعات رامیان، مانند [[پاقلعه (رامیان)|پاقلعه]]، رضی، ملچ آرام و…، جنگل دره ملا و باغ تاشته، [[پارک جنگلی]] زیبای دلند، ذخیره گاه بین‌المللی سرو زربین، ذخیره گاه بین‌المللی سرخدار، جنگل پنهان خانه، [[گرم چشمه]]، دیو چشمه، روستای تاریخی [[کشکک (رامیان)|کشکک]]، [[تپه تاریخی]] نقاره خانه، بقعه متبرکه [[امامزاده بی بی حلیمه خاتون]] الهادی و همچنین [[موزه مردم‌شناسی]] شهر رامیان اشاره کرد. رامیان مانند بسیاری از شهرهای شمالی ایران بازار هفتگی دارد. بازار این شهر سه‌شنبه‌بازار نام دارد.

=== قلعه موران (قلعه میران) ===
[[پرونده:قلعه میران یا قلعه موران.jpg|بندانگشتی|قلعه میران یا قلعه موران]]

قلعه موران یا قلعه میران قله‌ای به ارتفاع ۲۴۳۰ است متر که در جنوب غرب شهر رامیان واقع شده است در بالای این قله زمینی مسطح به مساحت ۳ کیلومتر مربع قرار دارد. بر فراز این قله و دامنه آن گیاهانی چون [[سرخدار]]، [[ممرز]]، [[راش (درخت)|راش]]، گردو، [[انجیلی]]، [[درخت اورس|اورس]]، زرشک، [[رومارن|رزماری]]، زعفران کوهی و [[سورنجان]] (حسرت) می‌روید. همچنین کنام گله اسبان وحشی، ببر، آهو و [[شوکا]]، خرس، گرگ، [[شغال]]، شاهین، عقاب و جغد می‌باشد.

در گویش محلی به این کوه قلعه موران -Qal'e Moran- می‌گویند، زیرا در [[گویش گرگانی|لهجه باستانی گرگان]] گاه واج و حرف زیر بدل می‌شود به واج و حرف پیش. به هر حال این در حالی است که بنا به استنادات تاریخی این دژ مستحکم طبیعی نام خود را وامدار میرانشاه سلجوقی است.

این قله با مساحتی بالغ بر شصت هکتار وسیع‌ترین قله کشور محسوب می‌شود. با این حال، بیشتر جاذبه آن مدیون شکل منحصر به فرد و زیبای دیواره‌های صخره‌های گرداگرد آن است. این قله کنام گله‌های اسب وحشی هم می‌باشد. بر فراز این قله [[چشمه ساران]] و آرامها، بازمانده‌های قلعه‌هایی از دوران اشکانیان و شورش [[مازیار]] علیه [[خلافت عباسیان]]، جنگل‌های کهن اورس وجود دارد. گفتنی است جنگل‌های اورس موجود در قلعه موران (قلعه میران) و اطراف آن، یعنی جنگل‌های اولنگ و تخته بادو و همچنین جنگل ابر نخستین سرزمین‌های حاصل از پس روی دریای تتیس و در نتیجه نیای بزرگ [[جنگل‌های هیرکانی]] هستند.

=== گل رامیان ===
[[پرونده:گل رامیان.jpg|بندانگشتی|گل رامیان]]
گل رامیان که در متون صفویه تا قاجار به نام فارسی «[[میرسعدالله خان میرفندرسکی|کبود استخر]]» نیز در مکاتبات و مراسلات راجع به ایالت گرگان از آن یاد شده است، ژرف‌ترین و عمیق‌ترین چشمه آب سرد در جهان است. گل (Göl) در ترکی به معنای تالاب و دریاچه، و به‌طور کلی به معنای تجمع انبوه آب است. رنگ این چشمه آب سرد با توجه به ژرفا و ویژگی آن در طول سال از سبز کبود به فیروزه‌ای تغییر می‌کند. گل رامیان در فاصله ۵ کیلومتری جنوب شهر قرار دارد که دارای جاده‌ای آسفالته و چشمه‌ای پرآب است که استخر طبیعی دایره شکل به مساحت ۷۲۰۰ متر مربع تشکیل داده که دارای آب زلال است. گل رامیان از جاذبه‌های معروف و زیبای استان گلستان است که عموم منطقه در ایام تعطیلات از آن استفاده می‌کنند. آب گل رامیان در تابستان‌ها هم استفاده کشاورزی برای مشروب کردن شالیزارهای مجاور خود را دارد و هم برای شنا و تفریحات تابستانه مورد استفاده مردم قرار می‌گیرد. طبق اسناد موجود از زمان
[[میرسعدالله خان میرفندرسکی|سعدالله خان ایلخانی]] حاکم فندرسک در زمان [[مظفرالدین شاه قاجار]] این تفرجگاه وقف [[حوزه علمیه]] سعدیه رامیان است.

=== ذخیره گاه جنگلی زربین ===
در طرفین رودخانه قره [[چای]] در حوالی جنوب '''گل رامیان''' جنگل انبوه پهن برگ وجود دارد که هر چه به سمت جنوب حرکت کنیم به تدریج از گونه [[سوزنی برگ]] زربین در بین درختان پهن برگ افزایش می‌یابد به نحوی که در بخش‌هایی به صورت جامع سوزنی برگ نمایان می‌شوند. مساحت جنگلهای این منطقه به ۴۰۰ هکتار می‌رسد.

=== ذخیره گاه سرخدار ===
سرخداران از بازماندگان هزاره‌های گذشته در [[عصر یخبندان]] در جنگل‌های هیرکانی می‌باشند که در نقاط معدودی در جهان از آن‌ها همچنان به‌طور طبیعی و خودرو می‌روید. ذخیره گاه این درختان در محدوده شهرستان‌های رامیان و [[علی‌آباد کتول]] از برجسته‌ترین ذخیره گاه‌های این درخت نادر در سطح جهان و میراث کهن [[زیست کره]] محسوب می‌شود. متأسفانه این درختان که در خطر انقراض اند، به خاطر مقاومت در برابر اشتعال و انعطاف در برابر چوب بری مورد غارت افراد سودجو برای نجاری (تولید [[قلیان]]، تخته نرد، مبل و…) قرار گرفته است، لذا این درختان در معرض نابودی و انقراض قرار گرفته‌اند. اقدامات بازدارنده (نظیر کشیدن [[سیم خاردار]]، گماردن جنگلبانان، جریمه مالی و فرهنگسازی) نسبت به این تخریب ناکارآمد بوده است. متأسفانه در سال‌های اخیر به علت قطع فراوان درختان جنگلی و جاده کشی در نقاط بکر عرصه را برای تخریب [[منابع طبیعی]]، از طریق استحصال گونه‌های گیاهی و جانوری در معرض خطر برای افراد سودجو بیشتر باز کرده است.

=== ارتفاعات اولنگ ===
[[پرونده:اولنگ.jpg|بندانگشتی|اولنگ]]

در جنوب شهرستان رامیان استپ، جنگل و ارتفاعات برفگیر و سرد ارتفاعات اولنگ (OLANG) واقع شده است. این منطقه مرتعی حاصلخیز با بادهای همیشگی و خنک است که پذیرای گردشگران فراوانی می‌باشد

در زمستان‌ها جنگل اولنگ شاهد برگزاری ورزش‌های زمستانی به خود است. در جوار اولنگ دشتی وجود دارد به نام «تخته بادو»، و همچنین قبل از این دشت فراخ و برفگیر نیز جاده‌های پیچ در پیچ زیبا و جنگلی «بادو» واقع شده است. در حوالی بادو روستاهای خوش آب و هوای «ملچ آرام» و «جوزچال» قرار دارند. مردمان این دو روستای خوش آب و هوای ییلاقی هنوز به [[سبک زندگی]] سنتی خویش وفادار مانده‌اند.

جنگل اولنگ در ۲۸ کیلومتری جنوب رامیان و در جاده رامیان-[[شاهرود]] قرار دارد.

گفتنی است که ارتفاعات اولنگ، قلعه میران و ابر نخستین مناطقی اند که از پس روی دریای تتیس (جد بزرگ [[دریای خزر]] و آرال) سر از آب درآوردند؛ لذا جنگل اولنگ، قلعه میران و ابر از قدیمی‌ترین گونه‌های گیاهی در سطح جهان بهره مندند. قدمت جنگل‌های اولنگ، قلعه میران و ابر واقع در استان گلستان، از جنگل‌های مطرح بسیاری در سطح [[کره زمین]]، نظیر جنگل‌های استوایی و آمازون بیشتر است.

== مردم ==
مردم رامیان و روستاهای کوهپایه و کوهستانی آن به [[زبان فارسی]] و طبری صحبت می‌کنند. زبان [[مردمان ترک‌زبان]] رامیانی [[ترکی قزلباشی]] است که در درجه اول دارای ریشه‌ای مشترک با [[ترکی خراسانی]] (گرایلی یا قرائی) و آنگاه با [[ترکی استانبولی]]، آذری و ترکمنی است. روستاهای کوهستانی این شهرستان به زبان طبری سخن می‌گویند و زبان طبری را با گویش بازمانده از گویش ایالت کهن گرگان (یا [[جرجان]]) با گرایشی از [[گویش گرگانی]] موسوم به کوهستانی سخن می‌گویند؛ که هم‌اکنون نیمی ازشهررامیان همین مردمان طبری زبان می‌باشند که از روستا به شهر کوچ کرده‌اند و بیشتر به شغل دامداری، کار در معدن ذغال‌سنگ، کشاورزی و کار در مشاغل دولتی مشغولند.

ترکان منطقه برای همکاری باشیعیان منطقه در قبال ازبکان و ترکمن‌ها به دستور صفویان، در «کالپوش» (در [[شهرستان میامی]]، استان [[سمنان]]) و نقاطی دگر از جمله مناطقی از خراسان، مانند بجنورد، شیروان، بام صفی‌آباد، جغتای، [[تربت حیدریه]] و… مستقر شدند. هرچند گستردگی گرایلی‌ها یا قرائی‌ها، [[استان‌های خراسان]]، گلستان، سمنان، [[آذربایجان غربی]] و کرمان را در بر می‌گیرد اما دسته‌ای از آن‌ها در زمان پخش ایل‌ها در زمان [[شاه عباس صفوی]] وارد رامیان می‌شوند. آن‌ها در ادوار آتی وارد مکانی با نام «کهنه رامیان» شدند که ویرانه‌هایی از آن، در شمال غربی رامیان فعلی، در غرب و جنوب غرب زمین‌های پرآب و حاصلخیز (آیش) و همچنین اطراف روستای «قره قاچ» تا «دره بیژن»، دشت توران و حوالی دامنه کوه «بلندجار» باقی مانده است؛ ولیکن به فرمان [[حسین قلی]] خان قاجار به رامیان تازه یا همین رامیان کنونی کوچیدند.

== تاریخ ==
نام رامیان در داستان‌های اسطوره‌ای ذکر شده است. در داستان [[بیژن و منیژه]] [[شاهنامه]] آورده شده است که مردم شهر اَرمان، شهر مرزی در ایران و توران از شاه وقت ایران می‌خواهند پهلوانی را برای کشتن گرازهای مزاحم کشتزارهایشان بسیج کند. امروزه شمال شهرستان رامیان را دشت توران می‌نامند که رو به [[آسیای میانه]] است. در حاشیه شهر دره‌ای هست موسوم به دره بیژن و هنوز هم اوصاف شاهنامه نظیر بیشه‌زاری، وفور نعمت و گوزن و آهو را داراست. نام رامیان شباهت دارد به واژه اَرمان. گفتنی است که در لهجه بومی اَرمان معادل آرمان تلفظ می‌گردد.

در داستان [[ویس و رامین]] هم [[فخرالدین اسعد گرگانی]] از عشق سه ضلعی ویس، رامین و ویرو تصویر کشیده است. در این داستان هم علاوه بر شباهت واژگان رامین با رامیان، نام ویرو را داریم در حالی که ویرو نام یک روستای تاریخی در کوهستان‌های رامیان می‌باشد.

به هر حال، شهر رامیان قدمت کهنی در طول تاریخ دارد. رامیان در اوایل دودمان اشکانی که شهر صددروازه پایتخت آنان بود، پایتخت ییلاقی و تفرجگاه شاهان اشکانی بود. آثار کشف شده در جنگل‌ها و کوه‌های رامیان و همچنین، آثار تاریخی بر این گزاره دلالت دارند. در کتاب «سرزمین جاوید» اثر [[ذبیح‌الله منصوری]] به نقل از نویسندگان ارمنی و یونانی جهان باستان و مورخان اروپایی معاصر آورده شده که یونانیان این منطقه را «لابوس» می‌خواندند. جنگ‌هایی میان اشکانیان و سلوکیان در این منطقه رخ داده است. گفتنی است که «شراب رامیان» از جمله تولیدات آن زمان رامیان بوده که بر اثر این تقابلات در طول تاریخ به ترتیب به یونان، روم، فرانسه و سپس به ایرلند و کالیفرنیا گسترده شده است.

اوج رونق رامیان در قبل از حمله سپاهیان عرب به ایران و در زمان رونق ایالت هیرکانیا بود و پس از [[حمله مغول]] وضعیت آن بدتر شد. در زمان تیمورلنگ عده‌ای گرایلی‌ها وارد محدوده خراسان، جرجان، قومس و مازندران می‌شوند. گرایلی‌ها در زمان [[دودمان صفویان|صفویان]] وارد پیکره دولتی و نظامی این حکومت شده و رفته رفته تحت عنوان قزلباش شناخته می‌شوند.

پس از تأسیس مدرسه سعدیه رامیان علاوه بر نقش بازرگانی و کشاورزی، شهر رامیان از حدود سه قرن پیش نقش علمی گذشته به خود گرفت. این نقش در پیرامون دویست سال گذشته تا زمان پادشاهی [[رضاشاه پهلوی]] به اوج خود رسید اما رفته رفته رو به افول گذاشت. در سال ۱۳۹۵ طی تلاش مقامات محلی اقداماتی جهت احیای این مدرسه انجام شد. گفتنی است که این مدرسه بزرگ‌ترین باغ‌های موقوفه کل کشور را به خود دارد که شالیزارهای چشمه گل رامیان و مزارع منطقه گل چشمه (واقع در [[شهرستان آزادشهر]]) از جمله آن است.

در زمان انقلاب مشروطه، مردم رامیان به جرگه انقلابیون پیوستند. پس از خلع [[محمدعلی شاه قاجار]] از سلطنت و تبعید وی به روسیه در ماجرای به توپ بستن مجلس به کمک لیاخف، افسر روسی، وی قصد عزیمت مجدد به ایران برای بازپسگیری تاج سلطنت کرد. در این جنگ‌ها مردم رامیان با رهبری شیخ عبدالحسین جعفری رامیانی، ملقب به اشجع العلماء، در برابر نیروهای استبداد ایستادگی می‌کنند و آنان را به عقب بازمی‌گردانند. از این رو، رامیان در کنار استرآباد قطب دفاع از [[انقلاب مشروطه]] بود.

[[پرونده:بهار رامیان.JPG|بندانگشتی|بهار رامیان]] [[پرونده:شالیزار تابستانه رامیان.JPG|بندانگشتی|شالیزار تابستانه رامیان]]

[[پرونده:برگریزان پاییز رامیان، جنگل نیلبرگ.JPG|بندانگشتی|برگریزان پاییز رامیان، جنگل نیلبرگ]] [[پرونده:زمستان رامیان.JPG|بندانگشتی|زمستان رامیان]]

== فرهنگ ==
از آثار فرهنگی شهر رامیان کتابخانه این شهر می‌باشد، ساختمان این کتابخانه در سال ۱۳۵۱ برای اداره فرهنگ و هنر دولت پهلوی ساخته شد، که در دوره انقلاب بعد از انتقال اداره فرهنگ و هنر سابق (فرهنگ و ارشاد) به ساختمان جدیدالاحداث خود، کتابخانه این اداره تحت نظر [[نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور]] که در سال ۱۳۸۳ ایجاد شد، قرار گرفت، مخزن اصلی و سالن‌های مطالعه و سایر بخش‌های آن در طبقه همکف قرار گرفته است و طبقه فوقانی آن سالن [[آمفی تئاتر]] با گنجایش ۱۲۰ می‌باشد.

== سوغات ==
برجسته‌ترین اثر دستی هنری رامیانی منسوجات ابریشمی است. چه بسا هنر ابریشم بافی در این شهر از معماری و موسیقی و اشعار و داستان‌های بومی نیز بیشتر به شهرت رسیده است. به هر حال، هم‌اکنون نیز رامیان و مینودشت قطب تولید ابریشم استان گلستان به‌شمار می‌روند و بانوان در این دیار از دیرباز به نوغانداری و پرورش ابریشم و توت می‌پرداختند. تولید دستمال، رومیزی، سفره، هوله، عرقچین، جلیقه، پیراهن و البسه زنانه محلی از جنس ابریشم در این شهر در استان معروف بوده است. ابریشم بافی رامیان در سال ۱۳۹۲ خورشیدی گواهی نامهٔ مهر اصالت یونسکو را احراز نمود. هنوز منسوجات ابریشمی در زندگی روزمره کاربرد دارد و به
عنوان هدیه در میان مردم شهر رواج داشته و جزو هویت این مردمان محسوب می‌گردد.

از مشاغل قدیمی در رامیان زنبورداری در دشت‌ها و جنگل‌های پایین دست و بالا دست است. عسل رامیان از دیرباز مورد پسند بوده و بازار خوبی در منطقه داشته است. رامیان بزرگ‌ترین تولیدکننده عسل در استان گلستان محسوب می‌گردد.

از دیگر رهاورد رامیان می‌توان به بوته‌ها و میوه‌های جنگلی نظیر آلو جنگلی (قَلَرو)، آلوچه جنگلی (الچک)، [[ازگیل]] وحشی (کُندُس یا تلسکور)، بلوبری جنگلی (ولیک یا یئمئشن)، انار ترش جنگلی، [[توت فرنگی]] جنگلی (یا سنبلی کوکو)، نخودفرنگی محلی (مولک)، خرمالو و به جنگلی و… اشاره داشت. سبزی‌های جنگلی و [[گیاهان دارویی]] کوهی این شهر نیز مورد توجه مردم قرار گرفته است که از جمله آن‌ها می‌توان اشاره کرد به ناردنگ/چیگیردک (اناردانه)، قوناق (ارزن محلی)، شلمبه، چاققارتیکن (زولنگ یا زوله در گویش مردم گرگان زمین/چوچاغ در گیلکی)، پوشوگ قویروقو/نارنجی در گرگانی (اناربیجه در گیلکی)، سبزی گل قویون گُزو، قویون سَمِردن (خرفه)، قاراتیکن/سیاه تلو، تره سوغان (هلزو/الزو)، انواع ریاحین معطر و نعناهای محلی مانند هوجی/هوجو، سرسم (پونه سفید کوهی)، پونه (پودنه)، یئملک (در گویش تهرانی)، شیرین بادیان (رازیانه در گویش تهرانی)، بزاغان و….

تولید انواع سس و رب و ترشی و مرباجات از دیگر رهاوردهای رامیان است، نظیر رب گوجه، ترشی و رب کندس، ترشی انار جنگلی، رب آلو و آلوچه، مرباهای تمشک، تلاس، به، آلو، آلبالو، بهارنارنج و….

محصولات کشاورزی نظیر گندم و انواع [[آرد]] (خسیل، جو، بلوط، گندم و…) و برنج، انواع روغن‌ها مثل زیتون و کلزا، [[محصولات لبنی]] نظیر انوع کشک، کشک نرم یا پَتُق، قره قروت، قره قروت خمیری یا سیچو، کره محلی و….

از جمله صنایع دستی و هنری که خانواده‌های رامیانی به آن مشتاق بوده و آن را خریداری می‌کنند، عروسک‌سازی است. بانوان رامیانی هم عروسک‌های پارچه‌ای تولید می‌کنند و هم به قامت عروسک‌های پلاستیکی جامه‌های سنتی و بومی رامیانی به تن می‌کنند.

[[صنایع دستی]] چوبی مانند قلیان (چِلیم)، جا شمعی، سازها و بازی‌های چوبی مانند فلوت (فوت فوتک) و شطرنج در کنار صنایع دستی فلزی نظیر ساخت سیخ، دشنه، تبر نیز از جمله سوغاتی‌های این شهر به حساب می‌آید. همچنین ظروف مخصوصی که رامیانی‌ها به آن «قَل او» می‌گویند و برای دم گذاشتن چای آتشی‌های دبش در جنگل‌ها یا کنار شومینه‌های خانه‌های ییلاقی به کار می‌رود.
[[پرونده:اطرف چشمه گل رامیان.jpg|بندانگشتی]]

== غذاهای بومی ==
به دلیل غنای این شهر و به دلیل هم جواری با جنگل و رودخانه و جلگه‌های حاصلخیز، و اشتغال مردم آن به پرورش دام و طیور و کشاورزی، آشپزی در این شهر منبعث از اقتضائات بومی نیاکان این شهر واقع می‌شده است. همچنین به دلیل همسایگی رامیان با حاجیلر، فندرسک، استرآباد، کتول، کومش و [[دشت گرگان]] و [[ترکمن صحرا]]، اشتراکاتی با این سرزمین‌ها داشته، به نحوی که هم از آن‌ها تأثیر پذیرفته است و هم تأثیر گذاشته است. از جمله غذاهای بومی رامیانی عبارتند از:

چوز کبابی (جگر یا گوشتی که دور [[صفاق]] دام را می‌پیچانند. این نوع کباب، با این سبک طبخ، تنها در شهر رامیان پخت می‌شود. در شهرهای گرگان و گنبدکاووس از کباب یونانی استفاده می‌کنند که کلمه‌ای بدون پیشینه تاریخی است. برخی از روده به جای سفاق استفاده می‌کنند)

قُوُرما (گوشت تازه تفت داده شده و آب‌پز که برخی ساده و برخی همراه با [[ادویه جات]] و سبزیجات مانند ژیگو مصرف می‌کنند، برخی گوشت لخم را در ظرف شیشه‌ای ریخته و در قابله‌ای پرآب می‌جوشانند. برخی نیز آن را نمک سود کرده و از شکمبه دام آویزان می‌کنند)

آش خمیری (نوعی [[آش رشته]] که با چاشنی [[رب انار]] ترش سرو می‌شود)

[[رشته پلو]] و ماهی و پرنده شکم پر (که مواد آن سبزی‌های جنگلی و خانگی نظیر زلی (زولنگ در گویش گرگانی) و گشنیز، رب، هویج، نخودفرنگی، اناردانه (یا ناردنگ) [[گوشت چرخ کرده]] و پیاز است)

کاهو ترشی که با رب انار ترش سرو می‌شود (امروزه به عنوان دسر و تنقلات محسوب می‌شود، در گذشته [[وعده غذایی]] بود).

ماهی کبابی با ماهی‌های تِلاجی (رودخانه‌ای)

آب گوشت و کوبیده

ویژویژی (تف داده گوشت چرخ کرده، پیاز، [[سیب زمینی]] و رب و دیگر مخلفات)

کوکوی گَنده جارو (با گیاهی بومی به نام گندنه جارو به همراه دیگر چاشنی‌ها طبخ می‌گردد)

خورشت انار با بادمجان شکم پر (بادمجان شکم پر حاوی پیاز و سیر و گوجه و گوشت چرخ کرده بود که در خورشت انار پخته می‌شود)

کشک بادمجان (قورتو) (با طبخ به سبک رامیانی در ظرف‌های مخصوص تاغار)

پُتپُتو (نوعی [[خورش]] که با کشک تهیه می‌شود با برنج کته)

سولوف خورش (سلف نام سبزی جنگلی است)

لوقلوتئیه (کوکوسبزی و گوجه و بادمجان سرخ شده با برنج)

[[کباب ترش]] (کباب آغشته به رب انار و گشنیز و دیگر ریاحین و طعم دهنده‌های محلی)

شوله (برنج دمپختک با ماش و پیاز)

بِلبِلی کیشته (خورشتی که از میوه‌های هسته دار خشک مانند آلوجات، زردآلو و شفتالو تهیه می‌گردد)

آش ماش (برنج کته و شفته به همراه ماش، برخی از عسل به عنوان چاشنی در کنار آن استفاده می‌کنند)

ماش پلو (برنج دمپختک با ماش یا تره سوغان)

کوکوی ماش (سیب زمینی و ماش را جداگانه آبپز کرده و با جعفری و گشنیز و پیاز و نمک و ادویه کوبیده و مخلوط کرده و سپس سرخ می‌کنند)

دلمه (با [[برگ انگور]] و [[حبوبات]] و نیم دانه)

نرگسی (نوعی کوکو با اسفناج و مرغانه/تخم ماکیان)

کوکوی تره سوغان (پیازچه جنگلی)

آش گزنه (نوعی بوته جنگلی)

شوربا (رامیانی‌ها به غذاهایی مانند آش و سوپ شوربا می‌گویند)

تُرشو شوربا (آش ترش)

مرجوملئ آش (عدس پلو رامیانی)

عدسی رامیانی

بیشِک سؤد (دسته گندمی که نزدیک به رسیدن است را در ذغال پختن و میل نمودن)

آش خمیری (یون آشئ)

[[آش دوغ]] به سبک رامیانی

خورشتی آبکی از حبوبات و سبزیجات جنگلی و معطر مانند سُلوف، ماش، گزنه و…)

بورانی چلو (برنج کته و دم‌کش با بورانی یا ماست اسفناجی)

هسو (غذایی شبیه اشکنه که همراه با آرد لعاب فراوانش دهند)

آش (رامیانیها به جای پلو از واژه آش استفاده می‌کنند که مانند دیگر نقاط [[شمال ایران]] به انواع گوناگونی طبخ می‌گردد)

تورشک خورشتو (خورشی که با شبدر به همراه [[برگ چغندر]]، گشنیز، جعفری، [[آرد برنج]] و… طبخ می‌شود، معادل ترشه واش گیلانی است)

ماستوآ (نوعی آش ماست)

گندم علف خورش (گندم علف نام نوعی سبزی صحرائی است)

قوز خورشتو (خورش گردو یا همان فسنجان)

ماشلی خورش (ترکیب شده از ماش و [[کدو حلوایی]] با گوشت گوسفندی)

شولَه (سوپی ترکیب شده از ماش و دیگر مخلفات)

قُورتُو (که از کشک نرم موسوم به «پَتُق» در کنار بادمجان سرخ شده و سبزی هوجی و [[سیرداغ|سیر داغ]] و سیر و خیار خام سرو می‌شود)

تُورشُو (از ترکیب آرد، سیب زمینی و [[هویج]] و تخم مرغ و نخودفرنگی به دست می‌آید)

تاسکباب رامیانی

قارما (همان استانبولی اما با سبک و سیاق پخت رامیانی آن)

قاتما قارما (یک نوع [[میرزا قاسمی]] که به جای بادمجان کدوسبز دارد و سیر، تخم مرغ ندارد)

یئتمچه (یک نوع میرزا قاسمی که کدوسبز ندارد اما بادمجان و تخم مرغ و پیاز دارد)

تاپ تاپی (مانند قاتماقارماست اما برخلاف آن که تف می‌دهند، تاپ تاپی را بخارپز می‌کنند)

بادمجان آش خورش (برنج کته به همراه خورش با مرغ و لپه و گوجه و…)

انواع ته چین‌ها که در تهیه آن‌ها از سس‌ها و رب‌های محلی بهره گرفته می‌شود؛ نظیر ته‌چین اسفناج، ته‌چین کدو، ته‌چین اناردانه با کدوحلوایی (ته‌چین ناردان)، ته‌چین تره سوغان، ته چین یئملئک (ته چین سبزی والک در گویش تهرانی)، ته‌چین کشمش پلو، سبزی ته‌چین، ته‌چین هویج و…
در تهیه ته‌چین‌های رامیانی از رب استفاده به فراوانی می‌شود.

خام ته‌چین (ته چین گوشت لخم بره با لوبیا و سبزیجات و ریاحین جنگلی)

ساچمه پلو (پلو با گوشت قل قلی و کشمش)

کاک یا کَک (نان محلی رامیانی)

تندِر چورَک (نان تنوری)

تره سوغان چورک (نانی که با پیازچه جنگلی تهیه می‌شود)

تورشو چورک (نان محلی به همراه سبزی جنگلی ای موسوم به "هوجی")

قاتلمه/قتلمه (نوعی شیرینی که از خاک قند و خمیرمایه سرخ شده به دست می‌آید)

کرسن چورک (کرسن نام ظرف بزرگی است که با چوب بلوط ساخته می‌شد. نانی را که در این ظرف به همراه افزودنی‌هایی مانند آویشن و رازیانه یا که کنجد، رازیانه و گردو پخت می‌شود، کرسن چورک گویند)

حالوا (حلوا برنجی به سبک اهالی شهرستان رامیان)

نون پنجره ای (نوعی شیرینی ترد)

کَسمَک (نوعی شیرینی که همراه با چای سرو می‌شود؛ در آن از گردو، کنجد، شکلات یا وانیل بهره می‌جویند)

مَت (نوعی شیرینی ویژه ایام سرد سال بخصوص شب یلدایی که از کنجد، عسل، گردو و دیگر مغزها تهیه می‌شود)

قُوُرداق (تف داده و برشته شده نیم دانه، برخی در کنار آن مخلفاتی مانند کنجد و سنجد اضافه می‌کنند)

کُماج (نوعی نان شبیه کیک که با کره حیوانی فراوان و در خاکستر پخته می‌شود)

پامولی چُورک (مشابه کماج اما پیرامون آن برگ‌های گیاهی پهن برگ موسوم به «پمول» است. همچنین از شیر تازه گاو و کره فراوان حیوانی حاصل از شیر گاو تهیه می‌گردد)

قوز چورک (شکل خمیر آن شبیه تورشو چورک بوده و شبیه [[پاکت نامه]] است اما محتوای آن [[سیاه دانه]]، کنجد و گردوی آسیاب شده است).

نون خرمایی (ریشه این نوع شیرینی به درختان خرمای شهر باستانی جرجان بازمی‌گردد. پیش از حمله مغولان در دشت گرگان خرما کشت می‌شد)

نون بلور (نان با آرد بلوط)

گندم شور (دسته‌های خوشه گندم که در آبشور گذاشته شده و تفت داده شده)

بیشِک سود (خوشه‌های گندمی که هنوز کامل نرسیده که در ذغال بریان شده)

بورانی (ماست و اسفناج و سیر و ادویه)

نوشیدنی کورَمَز (میکس شیر با آب انار یا رب انار)

نوشیدنی ترشی چالی (رب انار محلی، آب خنک، شکر و نعنا/پونه خشک، این نوشیدنی به عنوان دسر بعد از ناهار و تابستان سرو می‌شود)

تورشوچالی (ترشی چالی که در نی‌های سبز تهیه و نگهداری شود)

قُدماق قَمش (شیر تازه گوسفند تازه‌زا در بهار را در نی‌های سبز ریخته و در خاکستر آتش گرم می‌کنند؛ اصطلاحاً به پختن در آتش ملایم خاکستر «قُورما» گویند)

کاچکلثوم (ترکیب سیب زمینی و مرغ زعفرانی و هویج و قارچ)

== محله‌های قدیمی ==
* محله‌های قدیمی شهر رامیان عبارتند از:

رجبلو محله: کشیده از غرب تا شمال غربی شهر

آق اویلی: کشیده شده در غرب تا جنوب غربی

کتوکلی: در جنوب غربی شهر

کوپکلی: در جنوب شرقی شهر

داغلی محله: در منتهی‌الیه شمال شرقی شهر، در جوار جنگل نقاره خانه (نارخانا به تلفظ رامیانی)

نیلبرگ: امتداد شهر به سمت جنگل نیلبرگ در جنوب شرقی شهر

قانچی: در امتداد نیمه شرقی بلوار دانشجو و ساختمان جدید فرمانداری

دزدک محله: در مقابل نیلبرگ و کنار کوهستانی محله

قوان: در شرق شهر

ملچ آرام: در شمال غربی شهر، برگرفته از نام یک روستای ییلاقی در ارتفاعات رامیان

رجن: در منتهی‌الیه شرقی شهر، برگرفته از نام روستایی در ییلاقات رامیان

جوزچالی محله (منابع طبیعی):درمنتهی‌الیه شرقی و جنوب شرقی درکنارجنگل نگارخانه برگرفته از نام روستایی از ییلاقات کوهستانی به نام جوزچال

== منابع ==
*[http://golestan.irib.ir/-/طبیعت-رامیان  شهر رامیان]
* سفرنامه ابت. ۶۳
* رابینو-سفرنامه مازندران واسترآباد. ترجمه غلامعلی وحید مازندرانی-تهران ۱۳۳۶ص۱۷۲
* سعیدی، محمدعلی -تاریخ رامیان و فندرسک. ص۱۹
* گریگوری ملگونوف- ترجمه دکتر امیر هوشنگ امینی-کرانه‌های جنوبی دریای خزر-ص. ۱۸۴-مرداد۱۳۷۶
* محمد حسن خان اعتمادالسلطنه-تاریخ اشکانیان-چاپ نقش جهان. ۱۳۷۱-ص۱۸۴
{{پانویس}}

== پیوند به بیرون ==
*[http://golestan.irib.ir/-/طبیعت-رامیان  شهر رامیان]
* [https://web.archive.org/web/20180216224357/http://www.nilbarg.com/ وبگاه معرفی کامل جاذبه‌های گردشگری شهرستان رامیان]
* [https://web.archive.org/web/20120128080412/http://www.ramianpnu.net/] [[دانشگاه پیام نور]] رامیان
* [https://web.archive.org/web/20100514183439/http://www.dohezar.ir/Ramian.html جاذبه‌های گردشگری رامیان]
{{استان گلستان}}
{{شهرستان رامیان}}
[[رده:رامیان| ]]
[[رده:شهرستان رامیان]]
[[رده:شهرهای استان گلستان]]
[[رده:مناطق مسکونی در شهرستان رامیان]]

title: رامیان

استان: گلستان

شهرستان: رامیان

بخش: مرکزی

title: مردم

جمعیت: ۱۲٬۴۲۶ نفر (۱۳۹۵)

title: جغرافیای طبیعی

ارتفاع: ۲۲۶

شناسهٔ ملی خودرو: ایران ۶۹ ل

کد آماری: ۱۱۸۴

جغرافیای طبیعی: رامیان روی نقشه ایران · ۳۷°۰′۵۸″ شمالی ۵۵°۸′۲۸″ شرقی / ۳۷٫۰۱۶۱۱°شمالی ۵۵٫۱۴۱۱۱°شرقی


text:
# نیکارع
نیکارع به گمانی یکی از فرعون‌های دودمان هشتم مصر در دوره نخست میانی مصر بوده‌است. تنها منبعی از مصر کهن که نام او را دربردارد، فهرست پادشاهان ابیدوس است. او ۴۸امین نام پادشاهی قرار گرفته در این فهرست است. نام او به معنای «رعی که به «کا» متعلق است» می‌باشد.

wikiname: fawiki

title: نیکارع

in_language: fa

wikitext:
{{Infobox pharaoh
|name=نیکارع
|alt_name=نیکارع یکم
|Image=Abydos KL 07-09 n48.jpg
|Caption=کارتوش نیکارع
|nomen=
|nomen_hiero=
|prenomen = Nikare
''N-k3-rˁ''
''He belongs to the [[Ancient Egyptian concept of the soul#Ka|Ka]] of [[Ra]]''
<hiero>M23-t:n-<-N5:n-D28-></hiero>
|prenomen_hiero =
|golden=
|nebty=
|horus=
|father=
|mother=
|children=
|birth_date=
|death_date=حوالی ۲۱۸۶ ق.م.
|burial=
|monuments=
|Reign=حوالی ۲۱۸۸ – حوالی ۲۱۸۶ ق.م.|Predecessor=احتمالاً [[نفرکامین]]|Successor=احتمالاً [[نفرکارع تررو]]}}

'''نیکارع''' به گمانی یکی از [[فرعون]]های [[دودمان هشتم مصر]] در [[دوره نخست میانی مصر]] بوده‌است.<ref name="ryholt2000">Kim Ryholt: "The Late Old Kingdom in the Turin King-list and the Identity of Nitocris", Zeitschrift für ägyptische, 127, 2000, p. 99</ref><ref name="encyclo">Darrell D. Baker: The Encyclopedia of the Pharaohs: Volume I - Predynastic to the Twentieth Dynasty 3300–1069 BC, Stacey International, {{ISBN|978-1-905299-37-9}}, 2008, p. 280-281</ref><ref name="beck">[[Jürgen von Beckerath]]: ''Handbuch der ägyptischen Königsnamen'', Münchner ägyptologische Studien, Heft 49, Mainz : P. von Zabern, 1999, {{ISBN|3-8053-2591-6}}, [http://www.mediafire.com/view/?4xjd6j4qed3c9vl available online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151222200801/http://www.mediafire.com/view/?4xjd6j4qed3c9vl |date=2015-12-22 }} see p. 66-67</ref> تنها منبعی از مصر کهن که نام او را دربردارد، [[فهرست پادشاهان ابیدوس]] است. او ۴۸امین نام پادشاهی قرار گرفته در این فهرست است. نام او به معنای «[[رع]]ی که به «کا» متعلق است» می‌باشد.

== منابع ==
{{پانویس|چپ‌چین=بله}}

[[رده:فرعون‌های دودمان هفتم مصر]]
[[رده:فرعون‌های دودمان هشتم مصر]]

title: فرعون

فرمانروایی: حوالی ۲۱۸۸ – حوالی ۲۱۸۶ ق.م.

پیشین: احتمالاً نفرکامین

جانشین: احتمالاً نفرکارع تررو

درگذشته: حوالی ۲۱۸۶ ق.م.

M23: t · n · < · N5 · n · D28 · >


text:
# جنوب شرق آسیا
منطقهٔ جنوب شرق آسیا یا گاهی آسیای جنوب شرقی (به انگلیسی: Southeast Asia) شامل هفت کشور اصلی آسیا و سه کشور جزیره‌ای می‌باشد.
جنوب شرق آسیا ۴٬۵۰۰٬۰۰۰ کیلومتر مربع (۱٬۷۰۰٬۰۰۰ مایل مربع) مساحت دارد. این منطقه بیشتر شامل سرزمین‌های کوهستانی و جنگل‌های استوایی؛ همراه با ساحل ماندابی است.

## نواحی جنوب شرق آسیا
جنوب شرق آسیا از سه بخش عمده خشکی و دریایی و کوهستانی تشکیل می‌شود. ناحیه دریایی جنوب شرق آسیا' یا جزایر جنوب شرق آسیا ا بخش‌های جزیره‌ای و دریایی منطقه جنوب شرقی آسیا هستند. ناحیه خشکی با عنوان سرزمین اصلی جنوب شرق آسیا (هندوچین) شناخته می‌شود.
تفاوت اصلی جمعیتی مجموعه دریایی جنوب شرق آسیا از منطقه خشکی هندوچین دراین است که جمعیت بخش دریایی عمدتاً متعلق به گروه‌های آسترونزی هستند.

## کشورهای این منطقه
- اندونزی
- کامبوج
- فیلیپین
- مالزی
- لائوس
- سنگاپور
- تایلند
- ویتنام
- برونئی
- تیمور شرقی
- میانمار

سرزمین‌های وابسته
- جزیره کریسمس
- جزایر کوکوس
- جزایر آندامان و نیکوبار
- هاینان

## آمار
| State      | مساحت (km2) | جمعیت (۲۰۱۴) | تراکم (/km2) | (GDP اسمی), دلار آمریکا (۲۰۱۴) | (GDP اسمی) per capita, دلار آمریکا (۲۰۱۴) | HDI (۲۰۱۳) | پایتخت          |
| ---------- | ----------- | ------------ | ------------ | ------------------------------ | ----------------------------------------- | ---------- | --------------- |
| برونئی     | ۵٬۷۶۵       | ۴۵۳٬۰۰۰      | ۷۸           | ۱۷٬۱۰۵٬۰۰۰٬۰۰۰                 | $۳۷٬۷۵۹                                   | ۰٫۸۵۲      | بندر سری بگاوان |
| کامبوج     | ۱۸۱٬۰۳۵     | ۱۵٬۵۶۱٬۰۰۰   | ۸۵           | ۱۷٬۲۹۱٬۰۰۰٬۰۰۰                 | $۱٬۱۱۱                                    | ۰٫۵۸۴      | پنوم پن         |
| تیمور شرقی | ۱۴٬۸۷۴      | ۱٬۱۷۲٬۰۰۰    | ۷۵           | ۴٬۳۸۲٬۰۰۰٬۰۰۰                  | $۳٬۷۳۹                                    | ۰٫۶۲۰      | دیلی            |
| اندونزی    | ۱٬۹۰۴٬۵۶۹   | ۲۵۱٬۴۹۰٬۰۰۰  | ۱۳۲          | ۱٬۱۸۷٬۹۶۲٬۰۰۰٬۰۰۰              | $۴٬۷۲۳                                    | ۰٫۶۸۴      | جاکارتا         |
| لائوس      | ۲۳۶٬۸۰۰     | ۶٬۵۵۷٬۰۰۰    | ۳۰           | ۱۱٬۲۰۶٬۰۰۰٬۰۰۰                 | $۱٬۷۰۹                                    | ۰٫۵۶۹      | وینتیان         |
| مالزی      | ۳۲۹٬۸۴۷     | ۳۰٬۰۳۴٬۰۰۰   | ۹۱           | ۳۶۷٬۷۱۲٬۰۰۰٬۰۰۰                | $۱۲٬۲۴۳                                   | ۰٫۷۷۳      | کوالا لامپور*   |
| میانمار    | ۶۷۶٬۰۰۰     | ۶۶٬۲۵۷٬۰۰۰   | ۹۸           | ۶۳٬۸۸۱٬۰۰۰٬۰۰۰                 | $۹۶۴                                      | ۰٫۵۲۴      | نایپیداو        |
| فیلیپین    | ۳۴۲٬۳۵۳     | ۱۰۱٬۶۴۹٬۰۰۰  | ۳۳۸          | ۲۷۸٬۲۶۰٬۰۰۰٬۰۰۰                | $۲٬۷۳۷                                    | ۰٫۶۶۰      | مانیل           |
| سنگاپور    | ۷۲۴         | ۵٬۵۵۴٬۰۰۰    | ۷٬۶۷۱        | ۲۸۹٬۰۸۶٬۰۰۰٬۰۰۰                | $۵۲٬۰۴۹                                   | ۰٫۹۰۱      | سنگاپور         |
| تایلند     | ۵۱۳٬۱۲۰     | ۶۵٬۲۳۶٬۰۰۰   | ۱۲۷          | ۴۳۷٬۳۴۴٬۰۰۰٬۰۰۰                | $۶٬۷۰۳                                    | ۰٫۷۲۲      | بانکوک          |
| ویتنام     | ۳۳۱٬۲۱۰     | ۹۲٬۵۷۱٬۰۰۰   | ۲۷۹          | ۱۸۷٬۸۴۸٬۰۰۰٬۰۰۰                | $۲٬۰۷۲                                    | ۰٫۶۳۸      | هانوی           |

## نگارخانه
- نقشه جنوب شرق آسیا
- نمودار دایره‌ای جمعیت جنوب شرق آسیا
- گسترش هندوئیسم در جنوب شرق آسیا
- نقشه طبقه‌بندی اقلیمی کوپن از جنوب شرق آسیا
- نقشه مسیر مهاجرت مردمان آسترونزیایی

title: جنوب شرق آسیا

wikitext:
{{Infobox
| bodyclass = geography
| above = جنوب شرق آسیا
|image_skyline = Southeast_Asia_Montage.jpg
|imagesize = 450px
|image_caption = from top:
| image = [[پرونده:Southeast Asia (orthographic projection).svg|180px|center]]
| label1 = Area
| data1  = {{convert|4500000|km2|sqmi|abbr=on}}
| label2 = جمعیت
| data2  = ۶۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰
| label3 = Density
| data3  = {{convert|118.6|/km2|abbr=on}}
| label4 = کشورها
| data4  = {{collapsible list
|title=۱۱ |{{flag|Brunei}} |{{flag|Cambodia}} |{{flag|East Timor}} |{{flag|Indonesia}} |{{flag|Laos}} |{{flag|Malaysia}} |{{flag|Burma}} |{{flag|Philippines}} |{{flag|Singapore}} |{{flag|Thailand}} |{{flag|Vietnam}}}}
| label5 = Territories
| data5  = {{collapsible list
|title=۴+۲ |'''Territories''':{{سخ}}{{flagicon|Cocos (Keeling) Islands}} [[جزایر کوکوس]] |{{flagicon|Christmas Island}} [[جزیره کریسمس]]{{سخ}}'''Subdivisions''':{{سخ}}{{flagicon|India}} [[جزایر آندامان و نیکوبار]]{{سخ}}{{flagicon|People's Republic of China}} [[هاینان]]}}
| label6 = GDP (2009)
| data6  = $۱٫۴۸۶ trillion ([[نرخ ارز]])
| label7 = {{nowrap|GDP per capita}} (۲۰۰۹)
| data7  = $۲٬۵۰۰ ([[نرخ ارز]])
| label8 = زبان‌ها
| data8  = {{collapsible list |title={{nbsp}} |[[زبان‌های آفروآسیایی|آفروآسیایی]]:{{سخ}}[[زبان عربی|عربی]] |

[[زبان‌های آستروآسیایی|آستروآسیایی]]:{{سخ}}[[زبان خمر|خمر]]، [[زبان ویتنامی|ویتنامی]]، [[زبان‌های نیکوباری|نیکوباری]] |

[[زبان‌های آسترونزیایی|آسترونزیایی]]:{{سخ}}[[زبان اندونزیایی|اندونزیایی]]، [[زبان تاگالوگ|تاگالوگ]]، [[زبان مالایی|مالایی]]، [[زبان تتومی|تتومی]]، [[زبان هیری موتو|هیری موتو]]، [[زبان جاوه‌ای|جاوه‌ای]]، [[زبان سوندایی|سوندایی]]، [[زبان سینوگبانونی|سینوگبانونی]]، [[Madura language|Madura]], [[زبان ایلوکانو|ایلوکانو]]، [[زبان هیلیگاینون|هیلیگاینون]]، [[زبان مینانگ‌کاباو|مینانگ‌کاباو]]، [[Batak languages|باتاک]]، [[Bikol languages|بیکول]]، [[زبان بانجاری|بانجاری]] [[زبان بالیایی|بالیایی]]، [[زبان وینارایی|وینارایی]]، [[زبان کاپامپانگان|کاپامپانگان]]، [[زبان پانگاسینانی|پانگاسینانی]]، [[زبان بوگینس|بوگینس]]، |

[[کریول]]ها: [[زبان چاباکانو|چاباکانو]]، [[زبان توک پیسین|توک پیسین]] |

[[زبان‌های دراویدی|دراویدی]]:{{سخ}}[[زبان تامیلی|تامیلی]]، [[زبان مالایالم|مالایالم]]، [[زبان تلگو|تلگو]] |

[[زبان‌های آندامانی بزرگ|آندامانی بزرگ]] |

[[زبان‌های هندواروپایی|هندواروپایی]]: [[زبان انگلیسی|انگلیسی]]، [[زبان پرتغالی|پرتغالی]]، [[زبان اسپانیایی|اسپانیایی]]، [[زبان بنگالی|بنگالی]]، [[زبان هندی|هندی]]، [[زبان پنجابی|پنجابی]] |

[[زبان‌های کرا-دای|کرا-دای]]: [[زبان تای|تای]]، [[زبان لائو|لائو]] |

[[زبان‌های اونگان|اونگان]] |

[[زبان‌های پاپوآیی|پاپوآیی]] |

[[زبان‌های چینی-تبتی|چینی-تبتی]]: [[زبان برمه‌ای|برمه‌ای]]، [[زبان ماندارین|ماندارین]]، [[زبان کانتونی معیار|کانتونی]]، [[چینی مین|مین]]، [[هاکین تایوانی]]، [[هاکین فیلیپینی]] |

و [[زبان‌های آسیا|بسیاری دیگر]]}}
| label9 = منطقه زمانی
| data9  = از [[یوتی‌سی ۵:۳۰+]] (جزایر آندامان و نیکوبار) تا [[یوتی‌سی ۹:۰۰+]] (اندونزی)
| label10 = پایتخت‌ها
| data10  = {{Collapsible list |title={{nbsp}} |{{flagicon|Brunei}} [[بندر سری بگاوان]] |{{flagicon|Thailand}} [[بانکوک]] |{{flagicon|East Timor}} [[دیلی]] |{{flagicon|Vietnam}} [[هانوی]] |{{flagicon|Indonesia}} [[جاکارتا]] |{{flagicon|Malaysia}} [[کوالالامپور]] |{{flagicon|Philippines}} [[مانیل]] |{{flagicon|Myanmar}} [[نایپیداو]] |{{flagicon|Cambodia}} [[پنوم‌پن]] |{{flagicon|Singapore}} [[شهر سنگاپور]] |{{flagicon|Laos}} [[وینتیان]]}}
| label11 = بزرگ‌ترین شهرها

| data11 = {{Collapsible list |title={{nbsp}} |{{flagicon|Indonesia}} [[جاکارتا]] |{{flagicon|Thailand}} [[بانگکوک]] |{{flagicon|Vietnam}} [[هوشی‌مین (شهر)|هوشی‌مین]] |{{flagicon|Malaysia}} [[کوالالامپور]] |{{flagicon|Singapore}} [[سنگاپور]] |{{flagicon|Myanmar}} [[یانگون]] |{{flagicon|Indonesia}} [[باندونگ]] |{{flagicon|Vietnam}} [[هانوی]] |{{flagicon|Indonesia}} [[سورابایا]] |{{flagicon|Indonesia}} [[مدان]]|{{flagicon|Philippines}} [[کزون سیتی]]}}
}}

منطقهٔ '''جنوب شرق آسیا''' یا گاهی '''آسیای جنوب شرقی''' {{انگلیسی|Southeast Asia}} شامل هفت [[کشور]] اصلی [[آسیا]] و سه کشور [[جزیره|جزیره‌ای]] می‌باشد.

جنوب شرق آسیا {{Convert|۴۵۰۰۰۰۰|km2|mi2|abbr=on}} مساحت دارد. این منطقه بیشتر شامل سرزمین‌های [[کوهستان|کوهستانی]] و [[جنگل‌های گرمسیری|جنگل‌های استوایی]]؛ همراه با ساحل ماندابی است.

== نواحی جنوب شرق آسیا ==
جنوب شرق آسیا از سه بخش عمده خشکی و دریایی و کوهستانی تشکیل می‌شود. ''[[ناحیه دریایی جنوب شرق آسیا]]''' یا '''جزایر جنوب شرق آسیا''' ا بخش‌های جزیره‌ای و دریایی منطقه جنوب شرقی آسیا هستند. ناحیه خشکی با عنوان [[هندوچین|سرزمین اصلی جنوب شرق آسیا]] (هندوچین) شناخته می‌شود.
تفاوت اصلی جمعیتی مجموعه دریایی جنوب شرق آسیا از منطقه خشکی هندوچین دراین است که جمعیت بخش دریایی عمدتاً متعلق به گروه‌های آسترونزی هستند.

== کشورهای این منطقه ==
[[پرونده:Map and flag of ASEAN countries.png|بندانگشتی|کشورهای عضو [[آسه‌آن]]]]
* {{INA}}
* {{CAM}}
* {{PHL}}
* {{MAS}}
* {{LAO}}
* {{SIN}}
* {{THA}}
* {{VIE}}
* {{BRU}}
* {{TLS}}
* {{MYA}}
;سرزمین‌های وابسته:
* {{پرچم|جزیره کریسمس}}
* {{پرچم|جزایر کوکوس}}
* {{پرچمک|هند}} [[جزایر آندامان و نیکوبار]]
* {{پرچمک|چین}} [[هاینان]]

== آمار ==
{| class="sortable wikitable"
|-
!State
!مساحت{{سخ}}(km2)<ref name="IMF">{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/02/weodata/weorept.aspx?sy=2014&ey=2017&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=50&pr1.y=17&c=548,518,516,522,566,576,578,537,536,582,544&s=NGDPD,NGDPDPC,LP&grp=0&a=|title=SEA GDP|publisher=IMF}}</ref>

!جمعیت{{سخ}}(۲۰۱۴)<ref name="IMF"/>
!تراکم{{سخ}}(/km2)
!([[تولید ناخالص داخلی|GDP]] اسمی),{{سخ}}دلار آمریکا (۲۰۱۴)<ref name="IMF"/>
!([[تولید ناخالص داخلی|GDP]] اسمی){{سخ}}per capita,{{سخ}}دلار آمریکا (۲۰۱۴)<ref name="IMF"/>
![[شاخص توسعه انسانی|HDI]] (۲۰۱۳)
!پایتخت
|-align=left
|align=left| {{flag|Brunei}}
| ۵٬۷۶۵
| ۴۵۳٬۰۰۰
| ۷۸
| ۱۷٬۱۰۵٬۰۰۰٬۰۰۰
| $۳۷٬۷۵۹
| ۰٫۸۵۲
| align=left|[[بندر سری بگاوان]]
|-align=left
|align=left| {{flag|Cambodia}}
| ۱۸۱٬۰۳۵
| ۱۵٬۵۶۱٬۰۰۰
| ۸۵
| ۱۷٬۲۹۱٬۰۰۰٬۰۰۰
| $۱٬۱۱۱
| ۰٫۵۸۴
| align=left|[[پنوم پن]]
|-align=left
|align=left| {{flag|East Timor}}
| ۱۴٬۸۷۴
| ۱٬۱۷۲٬۰۰۰
| ۷۵
| ۴٬۳۸۲٬۰۰۰٬۰۰۰
| $۳٬۷۳۹
| ۰٫۶۲۰
| align=left|[[دیلی]]
|-align=left
|align=left| {{flag|Indonesia}}
| ۱٬۹۰۴٬۵۶۹
| ۲۵۱٬۴۹۰٬۰۰۰
| ۱۳۲
| ۱٬۱۸۷٬۹۶۲٬۰۰۰٬۰۰۰
| $۴٬۷۲۳
| ۰٫۶۸۴
|align=left| [[جاکارتا]]
|-align=left
|align=left| {{flag|Laos}}
| ۲۳۶٬۸۰۰
| ۶٬۵۵۷٬۰۰۰
| ۳۰
| ۱۱٬۲۰۶٬۰۰۰٬۰۰۰
| $۱٬۷۰۹
| ۰٫۵۶۹
|align=left| [[وینتیان]]
|-align=left
|align=left| {{flag|Malaysia}}
| ۳۲۹٬۸۴۷
| ۳۰٬۰۳۴٬۰۰۰
| ۹۱
| ۳۶۷٬۷۱۲٬۰۰۰٬۰۰۰
| $۱۲٬۲۴۳
| ۰٫۷۷۳
|align=left| [[کوالا لامپور]][[#Putrajaya|*]]
|-align=left
|align=left| {{flag|Burma}}
| ۶۷۶٬۰۰۰
| ۶۶٬۲۵۷٬۰۰۰
| ۹۸
| ۶۳٬۸۸۱٬۰۰۰٬۰۰۰
| $۹۶۴
| ۰٫۵۲۴
|align=left| [[نایپیداو]]
|-align=left
| align=left|{{flag|Philippines}}
| ۳۴۲٬۳۵۳
| ۱۰۱٬۶۴۹٬۰۰۰
| ۳۳۸
| ۲۷۸٬۲۶۰٬۰۰۰٬۰۰۰
| $۲٬۷۳۷
| ۰٫۶۶۰
| align=left| [[کلانشهر مانیل|مانیل]]
|-align=left
|align=left| {{flag|Singapore}}
| ۷۲۴
| ۵٬۵۵۴٬۰۰۰
| ۷٬۶۷۱
| ۲۸۹٬۰۸۶٬۰۰۰٬۰۰۰
| $۵۲٬۰۴۹
| ۰٫۹۰۱
| align=left|[[سنگاپور]]
|-align=left
|align=left| {{flag|Thailand}}
| ۵۱۳٬۱۲۰
| ۶۵٬۲۳۶٬۰۰۰
| ۱۲۷
| ۴۳۷٬۳۴۴٬۰۰۰٬۰۰۰
| $۶٬۷۰۳
| ۰٫۷۲۲
| align=left|[[بانکوک]]
|-align=left
|align=left| {{flag|Vietnam}}
| ۳۳۱٬۲۱۰
| ۹۲٬۵۷۱٬۰۰۰
| ۲۷۹
| ۱۸۷٬۸۴۸٬۰۰۰٬۰۰۰
| $۲٬۰۷۲
| ۰٫۶۳۸
|align=left| [[هانوی]]
|}

== نگارخانه ==
<gallery>
پرونده:Southeast Asia Political Map World Factbook 2020.png|نقشه جنوب شرق آسیا
پرونده:Southeast Asia population distribution.png|نمودار دایره‌ای جمعیت جنوب شرق آسیا
پرونده:Hinduism Expansion in Asia 2023.svg|گسترش هندوئیسم در جنوب شرق آسیا
پرونده:Koppen-Geiger Map v2 Southeastern Asia 1991–2020.svg|نقشه [[سامانه طبقه‌بندی اقلیمی کوپن|طبقه‌بندی اقلیمی کوپن]] از جنوب شرق آسیا
پرونده:The proposed route of Austroasiatic and Austronesian migration into Indonesia and the geographic distribution of sites that have produced red-slipped and cord-marked pottery.png|نقشه مسیر مهاجرت [[مردمان آسترونزیایی]]
</gallery>

== جستارهای وابسته ==

* [[روابط ایران و اتحادیه کشورهای جنوب شرق آسیا]]
* [[ریزگرد جنوب شرق آسیا]]
* [[اعلامیه حقوق بشر اتحادیه کشورهای جنوب شرق آسیا]]
* [[کنفرانس کشورهای جنوب شرق آسیا]]
* [[سرزمین اصلی جنوب شرق آسیا]]
* [[ناحیه دریایی جنوب شرق آسیا]]
* [[بازی‌های جنوب شرق آسیا]]
* [[فهرست میراث جهانی در جنوب شرق آسیا]]

== منابع ==
{{پانویس}}
* {{یادکرد-ویکی
|پیوند=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Southeast_Asia&oldid=649354239
|عنوان=Southeast Asia
|زبان=انگلیسی
|بازیابی = ۲۰ ژوئن ۲۰۲۵}}
{{-}}
{{ویکی‌سفر}}
{{رده انبار|Southeast Asia}}
{{امپراتوری مغول}}
{{دامنه سطح‌بالای کد کشوری}}
{{مناطق جهان}}
{{مناطق آسیا}}
{{داده‌های کتابخانه‌ای}}

[[رده:جنوب شرق آسیا| ]]
[[رده:آسیا-اقیانوسیه]]
[[رده:آسیا]]
[[رده:منطقه‌های آسیا]]

title: جنوب شرق آسیا

جمعیت: ۶۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰

Density: ۱۱۸٫۶ بر کیلومتر مربع (۳۰۷ بر مایل مربع)

کشورها: ۱۱ - برونئی - کامبوج - تیمور شرقی - اندونزی - لائوس - مالزی - میانمار - فیلیپین - سنگاپور - تایلند - ویتنام

Territories: ۴+۲ - Territories: · جزایر کوکوس - جزیره کریسمس · Subdivisions: · جزایر آندامان و نیکوبار · هاینان

GDP (2009): $۱٫۴۸۶ trillion (نرخ ارز)

GDP per capita (۲۰۰۹): $۲٬۵۰۰ (نرخ ارز)

زبانها: - آفروآسیایی: · عربی - آستروآسیایی: · خمر، ویتنامی، نیکوباری - آسترونزیایی: · اندونزیایی، تاگالوگ، مالایی، تتومی، هیری موتو، جاوه‌ای، سوندایی، سینوگبانونی، Madura, ایلوکانو، هیلیگاینون، مینانگ‌کاباو، باتاک، بیکول، بانجاری بالیایی، وینارایی، کاپامپانگان، پانگاسینانی، بوگینس، - کریول‌ها: چاباکانو، توک پیسین - دراویدی: · تامیلی، مالایالم، تلگو - آندامانی بزرگ - هندواروپایی: انگلیسی، پرتغالی، اسپانیایی، بنگالی، هندی، پنجابی - کرا-دای: تای، لائو - اونگان - پاپوآیی - چینی-تبتی: برمه‌ای، ماندارین، کانتونی، مین، هاکین تایوانی، هاکین فیلیپینی - و بسیاری دیگر

منطقه زمانی: از یوتی‌سی ۵:۳۰+ (جزایر آندامان و نیکوبار) تا یوتی‌سی ۹:۰۰+ (اندونزی)

پایتختها: - بندر سری بگاوان - بانکوک - دیلی - هانوی - جاکارتا - کوالالامپور - مانیل - نایپیداو - پنوم‌پن - شهر سنگاپور - وینتیان

بزرگترین شهرها: - جاکارتا - بانگکوک - هوشی‌مین - کوالالامپور - سنگاپور - یانگون - باندونگ - هانوی - سورابایا - مدان - کزون سیتی


text:
# شیر (فیلم ۲۰۱۴)
شیر (انگلیسی: Lion) فیلمی بریتانیایی در سبک درام به کارگردانی سایمون پی. ادواردز است که در سال ۲۰۱۴ منتشر شد. در این فیلم ایان ورگو، نیکلا پوزنر، جسیکا-جین استفورد و ماریو ببیک بازی کرده‌اند.

title: شیر (فیلم ۲۰۱۴)

wikitext:
{{Infobox film
| name = شیر
| image	= lion poster.jpg
| alt =
| caption =
| film name =
| director = سایمون پی. ادواردز
| producer =
| screenplay =
| story =
| based on =
| starring = [[ایان ورگو]]{{سخ}}نیکلا پوزنر{{سخ}}جسیکا-جین استفورد{{سخ}}[[ماریو ببیک]]
| narrator =
| music = جیمز راجرز
| cinematography = تام لوید
| editing =
| studio = کیل د سانست پیکچرز
| distributor =
| released = {{film date |۲۰۱۴|۸|۱۶|بریتانیا}}
| runtime =
| country = [[بریتانیا]]
| language = انگلیسی
| writer =
| budget =
| gross =}}
'''''شیر''''' ({{lang-en|Lion}}) فیلمی بریتانیایی در سبک درام به کارگردانی سایمون پی. ادواردز است که در سال ۲۰۱۴ منتشر شد. در این فیلم [[ایان ورگو]]، نیکلا پوزنر، جسیکا-جین استفورد و [[ماریو ببیک]] بازی کرده‌اند.

== منابع ==
{{پانویس|چپ‌چین=بله}}
* {{یادکرد-ویکی|پیوند =https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Lion_(2014_film)&redirect=no&oldid=661504037|عنوان = Lion (2014 film)|زبان =انگلیسی|بازیابی =۱۶ ژوئن ۲۰۱۵}}

{{فیلم-خرد}}

[[رده:فیلم‌ها به زبان انگلیسی]]
[[رده:فیلم‌های انگلیسی‌زبان دهه ۲۰۱۰ (میلادی)]]

title: شیر

کارگردان: سایمون پی. ادواردز

بازیگران: ایان ورگو · نیکلا پوزنر · جسیکا-جین استفورد · ماریو ببیک

موسیقی: جیمز راجرز

فیلمبردار: تام لوید

شرکت · تولید: کیل د سانست پیکچرز

تاریخهای انتشار: - ۱۶ اوت ۲۰۱۴ (بریتانیا)

کشور: بریتانیا

زبان: انگلیسی


text:
# وستلند سی کینگ
وستلند دبلیواس-۶۱ سی کینگ(به انگلیسی: Westland Sea King) یک نسخه بریتانیایی از بالگرد آمریکایی سیکورسکی اس‌اچ-۳ سی کینگ است که توسط وستلند هلیکوپترز ساخته شده‌است. این هواپیما با موتورهای رولز-رویس گنوم (برگرفته از جنرال الکتریک تی۵۸ ایالات متحده)، سیستم‌های جنگ ضد زیردریایی ساخت بریتانیا و یک سیستم کنترل پرواز کاملاً کامپیوتری، تفاوت قابل توجهی با نسخه آمریکایی دارد. سی کینگ در اصل برای انجام ماموریت‌های جنگ ضدزیردریایی (ASW) طراحی شده بود. یک نوع سی کینگ معروف به کماندو توسط وستلند ابداع شد تا به عنوان بالگرد ترابری برای جابجایی نیرو عمل کند.
در خدمت بریتانیا، وستلند سی کینگ طیف وسیعی از خدمات را هم در نیروی دریایی سلطنتی و هم در نیروی هوایی سلطنتی ارائه کرد. علاوه بر استفاده در جنگ‌هایی نظیر جنگ فالکلند، جنگ خلیج فارس، جنگ بوسنی، جنگ عراق جنگ افغانستان، سی کینگ احتمالاً به عنوان یک بالگرد جستجو و نجات نیروی دریایی سلطنتی (رنگبندی قرمز و خاکستری) و بالگرد نیروی جستجو و نجات RAF (رنگبندی زرد) نیز شناخته می‌شود. همچنین سی کینگ برای برآورده کردن نیازهای نیروی دریایی سلطنتی برای یک پلتفرم هشدار اولیه هوابردِ مستقر در کشتی، سازگار شده بود.
در ۲۶ سپتامبر ۲۰۱۸، آخرین نوع سی کینگ باقی مانده در خدمات نیروی دریایی سلطنتی بازنشسته شد. اکثر کاربران، سی کینگ را با بالگردهای مدرن‌تری مانند ان‌اچ‌اینداستریز ان‌اچ۹۰ و آگوستاوستلند ای‌دابلیو۱۰۱ جایگزین کرده‌اند یا در حال برنامه ریزی برای جایگزینی آن هستند. شرکت هلی اوپریشنز به استفاده از دو سی کینگ نسخه Mk 5 مستقر در پایگاه RNAS پورتلند ادامه می‌دهد و خلبانان نیروی دریایی آلمان را آموزش می‌دهد.

## طراحی و توسعه
Westland Sea King HAS.1 در حال بلند کردن یک Whirlwind Westland HAS.7 در نزدیکی RNAS Culdrose، 1971
هلیکوپترهای Westland، که با Sikorsky Aircraft یک قرارداد مجوز طولانی مدت برای ساختن هلیکوپترهای Sikorsky داشت، مدت کوتاهی پس از اولین پرواز Sea King در سال 1969، قرارداد را برای پوشش Sikorsky SH-3 Sea King تمدید کرد. Westland به طور مستقل توسعه Sea King را انجام داد و بخش قابل توجهی از قطعات را از تامین کنندگان بریتانیایی ادغام کرد. تغییرات کلیدی شامل استفاده از یک جفت موتور توربوشفت رولزرویس گنوم و اجرای سیستم کنترل پرواز خودکار است.در این مورد، نویسندگان جیم تورن و جرالد فراولی بیان کردند که: "علیرغم ظاهر، Westland's Sea King هواپیمای بسیار متفاوت از Sikorsky است". بسیاری از تفاوت‌های بین پادشاه دریای ساخت وستلند و هلیکوپتر اصلی در نتیجه دکترین عملیاتی متفاوت بود. در حالی که قرار بود کشتی‌های دریایی ایالات متحده تحت کنترل تاکتیکی ناوهایی باشند که از آنجا عملیات می‌کردند، نیروی دریایی سلطنتی قصد داشت هلیکوپترهای خود را بسیار خودمختارتر کنند، قادر به عملیات به تنهایی یا هماهنگی با سایر هواپیماها یا کشتی‌های سطحی باشند. این منجر به ترتیب متفاوتی از خدمه شد، با کنترل عملیات توسط یک ناظر به جای خلبان، و همچنین نصب یک رادار جستجو.

## کاربران
مصر
- نیروی هوایی مصر[۴]

 آلمان
- نیروی دریایی آلمان[۵]

 هند
- ازوی هوایی نیروی دریایی هند[۵]

 نروژ
- نیروی هوایی پادشاهی نروژ[۵]

 پاکستان
- نیروی دریایی پاکستان[۵]

 بریتانیا
- هلی‌اوپریشنز – دو فروند عملیاتی برای آموزش خدمه نیروی دریایی آلمان[۲][۶]

### کاربران سابق
استرالیا
- نیروی دریایی سلطنتی استرالیا[۷]

 بلژیک
- نیروی هوایی بلژیک – بازنشسته شده در ۲۰۱۹[۴][۸]

 قطر
- نیروی هوایی قطر[۵] در ژوئیه ۲۰۲۱ به پاکستان اهدا شد..[نیازمند منبع]

 بریتانیا
- نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا – بازنشسته شده در ۲۰۱۵[۵]
- نیروی دریایی پادشاهی بریتانیا – بازنشسته شده در ۲۰۱۸[۹]

## مشخصات فنی (سی کینگ HAS.5)
داده‌ها از Omnifarious Sea King
ویژگی‌های عمومی
- خدمه: ۲–۴
- طول: ۵۵ فوت ۱۰ اینچ (۱۷٫۰۲ متر) [۱۱]
- ارتفاع: ۱۶ فوت ۱۰ اینچ (۵٫۱۳ متر)
- وزن خالی: ۱۴٬۰۵۱ پوند (۶٬۳۷۳ کیلوگرم)
- وزن ناخالص: ۲۱٬۰۰۰ پوند (۹٬۵۲۵ کیلوگرم)
- بیشترین وزن برخاست: ۲۱٬۴۰۰ پوند (۹٬۷۰۷ کیلوگرم)
- پیشرانه: ۲ عدد موتور توربوشفت رولز-رویس گنوم, ۱٬۶۶۰ اسب بخار کوتاه (۱٬۲۴۰ کیلووات)  در هر موتور
- قطر روتور اصلی:  ۶۲ فوت ۰ اینچ (۱۸٫۹۰ متر)
- مساحت روتور اصلی: ۳٬۰۲۰ فوت مربع (۲۸۱ متر مربع) * بخش تیغه: NACA 0012[۱۲]

عملکرد
- سرعت کروز: ۱۱۲ گره (۱۲۹ مایل بر ساعت، ۲۰۷ کیلومتر بر ساعت) (حداکثر کروز در سطح دریا)
- بُرد: ۶۶۴ مایل دریایی (۷۶۴ مایل، ۱٬۲۳۰ کیلومتر)
- نرخ صعود: ۲٬۰۲۰ فوت بر دقیقه (۱۰٫۳ متر بر ثانیه)

تسلیحات

- ۴× Mark 44, Mark 46 یا Sting Ray torpedoes, یا ۴× خرج عمقی
- امکان نصب یک مسلسل بر روی در - کالیبرهای مختلف قابل نصب

## همچنین ببینید
توسعه مرتبط
- سیکورسکی سی‌اچ-۱۲۴ سی کینگ
- سیکورسکی اس‌اچ-۳ سی کینگ

بالگردهای با عملکرد، پیکربندی و یا دوره زمانی مشابه
- آگوستاوستلند ای‌دابلیو۱۰۱
- میل می-۱۴
- سیکورسکی یواچ-۶۰ بلک هاوک

### کتابشناسی - فهرست کتب
- Allen, Patrick. Sea King. London: Airlife, 1993. شابک ۱−۸۵۳۱۰−۳۲۴−۱.
- Armistead, Leigh and Edwin Armistead. Awacs and Hawkeyes: The Complete History of Airborne Early Warning Aircraft. St Paul, Minnesota: Zenith Imprint, 2002. شابک ۰−۷۶۰۳−۱۱۴۰−۴.
- Baker, A.D. The Naval Institute Guide to Combat Fleets of the World 1998–1999. Annapolis, Maryland, US: Naval Institute Press, 1998. شابک ۱−۵۵۷۵۰−۱۱۱−۴.
- Bilgrami, S. J. R. Dynamics of Sanctions in World Affairs. Bourne, Lincolnshire, UK: Atlantic Publishers, 2004. شابک ۸۱−۲۶۹−۰۳۱۳−۹.
- Bud, Robert and Philip Gummett. Cold War, Hot Science: Applied Research in Britain's Defence Laboratories, 1945–1990. London: NMSI Trading, 2002. شابک ۱−۹۰۰۷۴۷−۴۷−۲.
- Burden, Rodney A. , Michael A. Draper, Douglas A. Rough, Colin A. Smith and David Wilton. Falklands: The Air War. Twickenham, UK: British Aviation Research Group, 1986. شابک ۰−۹۰۶۳۳۹−۰۵−۷.
- Byers, R.B. The Denuclearisation of the Oceans. London: Taylor & Francis, 1986. شابک ۰−۷۰۹۹−۳۹۳۶−۱.
- Carrara, Dino. "Sea Kings to the Rescue". Air International, Vol. 77, No. 6, December 2009, pp.  78–82. ISSN 0306-5634.
- Chant, Christopher. Air War in the Falklands 1982. Oxford, UK: Osprey Publishing, 2001. شابک ۱−۸۴۱۷۶−۲۹۳−۸.
- Chant, Christopher. A Compendium of Armaments and Military Hardware. London: Routledge, 1988. شابک ۰−۷۱۰۲−۰۷۲۰−۴.
- Chartres, John. Westland Sea King: Modern Combat Aircraft 18. Surrey, UK: Ian Allan, 1984. شابک ۰−۷۱۱۰−۱۳۹۴−۲.
- Chesneau, Roger. Aeroguide 10: Westland Sea King HAR Mk 3. Essex, UK: Linewrights, 1985. شابک ۰−۹۴۶۹۵۸−۰۹−۲.
- Donald, David. , Christopher Chant. Air War in the Gulf 1991. Oxford, UK: Osprey Publishing, 2001. شابک ۱−۸۴۱۷۶−۲۹۵−۴.
- Eden, Paul, ed. (2006-06-01). The Encyclopedia of Modern Military Aircraft. London: Amber Books, 2004. ISBN 1-904687-84-9.
- Ellis, Ken. Wrecks & Relics 22nd edition. Manchester, UK: Crecy Publishing, 2010. شابک ۹۷۸−۰−۸۵۹۷۹−۱۵۰−۲.
- Freedman, Lawrence. The Official History of the Falklands Campaign: War and diplomacy. London: Routledge, 2005. شابک ۰−۷۱۴۶−۵۲۰۷−۵.
- Fricker, John. "Pakistan's Naval Air Power". Air International, Vol. 40 No. 6. June 1991. pp.  297–301. ISSN 0306-5634.
- Gibbings, David. Sea King: 21 years Service with the Royal Navy. Yeovilton, Somerset, UK: Society of Friends of the Fleet Air Arm Museum, 1990. شابک ۰−۹۵۱۳۱۳۹−۱−۶.
- Gillett, Ross. Australia's Armed Forces of the Eighties. Brookvale, New South Wales, Australia: Child & Henry, 1986. شابک ۰−۸۶۷۷۷−۰۸۱−۳.
- Harding, Ian. "Going Strong at 40". Air International, Vol. 92, No. 3, March 2017. pp.  84–87. ISSN 0306-5634.
- Hewish, Mark. Air Forces of the World: An Illustrated Directory of All the World's Military Air Powers. New York: Simon & Schuster, 1979. شابک ۰−۶۷۱−۲۵۰۸۶−۸.
- Hiranandani, G.M. Transition to Eminence: The Indian Navy 1976–1990. New Delhi, India: Lancer Publishers, 2005. شابک ۸۱−۷۰۶۲−۲۶۶−۲.
- Hiranandani, G.M. Transition to Guardianship: Indian Navy 1991–2000. New Delhi, India: Lancer Publishers, 2012. شابک ۱−۹۳۵۵۰۱−۲۶−۷.
- Hoyle, Craig. "World Air Forces Directory". Flight International, Vol 180 no. 5321, 13–19 December 2011. pp.  26–52. ISSN 0015-3710.
- Howard, Lee, Mick Burrow and Eric Myall. Fleet Air Arm Helicopters since 1943. Staplefield, Sussex, UK: Air-Britain, 2011. شابک ۹۷۸−۰−۸۵۱۳۰−۳۰۴−۸.
- James, Derek N. Westland Aircraft since 1915. London: Putnam, 1991. شابک ۰−۸۵۱۷۷−۸۴۷-X.
- Lake, Jon. "Westland Sea King: Variant Briefing". World Airpower Journal, Volume 25, Summer 1996, pp.  110–135. London: Aerospace Publishing. شابک ۹۷۸−۱−۸۷۴۰۲−۳۸۰−۷. ISSN 0959-7050.
- McGowen, Stanley S. Helicopters: An Illustrated History of their Impact. Santa Barbara, California: ABC-CLIO, 2005. شابک ۱−۸۵۱۰۹−۴۶۸−۷.
- Ripley, Tim. Conflict in the Balkans, 1991–2000. Oxford, UK: Osprey Publishing, 2001. شابک ۱−۸۴۱۷۶−۲۹۰−۳.
- The Royal Air Force Handbook: The Definitive MoD Guide. London: Conway, 2006. شابک ۱−۸۵۷۵۳−۳۸۴−۴.
- Singh, Pushpindar. "Sealand to Bear-Foxtrot...The History of India's Naval Air Arm: Part Two". Air International, Vol. 40 No. 1, January 1991. pp.  34–44. ISSN 0306-5634.
- Thorn, Jim and Gerard Frawley. International Directory of Military Aircraft 1996–1997. Fyshwick, Australian Capital Territory, Australia: Aerospace Publications, 1996. شابک ۱−۸۷۵۶۷۱−۲۰-X.
- Uttley, Matthew. Westland and the British Helicopter Industry, 1945–1960: Licensed Production versus Indigenous Innovation. London: Routledge, 2001. شابک ۰−۷۱۴۶−۵۱۹۴-X.
- "Westland's Multi-role Helicopter Family: Omnifarious Sea King". Air International, Vol. 20, No. 5, May 1981, pp.  215–221, 251–252. ISSN 0306-5634.

title: وستلند سی کینگ

wikitext:
{|{{Infobox aircraft begin
 |name= دبلیواس-۶۱ سی کینگ{{سخ}}کماندو
 |image= Westland WS-61 Sea King HAR3, UK - Air Force AN0769355.jpg
 |caption= سی کینگ HAR3 متعلق به [[نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا]]
}}{{Infobox aircraft type
 |type= [[جنگ ضدزیردریایی]]، [[هواگرد ترابری نظامی|ترابری]] متوسط و [[بالگرد چندمنظوره]]
 |manufacturer= [[وستلند هلیکوپترز]]
 |designer=
 |first flight= سی کینگ: ۷ می ۱۹۶۹{{سخ}}کماندو: ۲۶ سپتامبر ۱۹۷۹
 |introduced=
 |retired=
 |status= در حال خدمت
 |primary user= [[نیروی دریایی پادشاهی بریتانیا]] (بازنشسته)<!-- List only one user; for military aircraft, this is a nation or a service arm. Please DON'T add flag templates, as they limit horizontal space. -->
 |more users ={{فهرست ناگلوله‌ای|
* [[نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا]] (بازنشسته)
* [[نیروی دریایی آلمان]]
* [[نیروی دریایی هند]]}} <!-- Limited to THREE (3) "more users" here (4 total users).  List users with {{فهرست ساده}} یا {{فهرست ناگلوله‌ای}}. -->
 |produced= ۱۹۶۹–۱۹۹۵
 |number built= ۳۴۴ (وستلند سی کینگ) / ۱۳ (وستلند سی کینگ نسخه AEW Mk.2/ASac MK.7)<ref>{{cite web |url=https://www.naval-technology.com/projects/sea-king-helicopter/ |title=Sea King ASAC variant}}</ref>
 |developed from = [[سیکورسکی اس‌اچ-۳ سی کینگ]]
 |variants with their own articles=
}}
|}
'''وستلند دبلیواس-۶۱ سی کینگ'''{{به انگلیسی|Westland Sea King}} یک نسخه بریتانیایی از [[بالگرد]] آمریکایی [[سیکورسکی اس‌اچ-۳ سی کینگ]] است که توسط [[وستلند هلیکوپترز]] ساخته شده‌است. این هواپیما با موتورهای [[رولز-رویس گنوم]] (برگرفته از [[جنرال الکتریک تی۵۸]] ایالات متحده)، سیستم‌های جنگ ضد زیردریایی ساخت بریتانیا و یک سیستم کنترل پرواز کاملاً کامپیوتری، تفاوت قابل توجهی با نسخه آمریکایی دارد. سی کینگ در اصل برای انجام ماموریت‌های [[جنگ ضدزیردریایی]] (ASW) طراحی شده بود. یک نوع سی کینگ معروف به '''کماندو''' توسط وستلند ابداع شد تا به عنوان بالگرد ترابری برای جابجایی نیرو عمل کند.

در خدمت بریتانیا، وستلند سی کینگ طیف وسیعی از خدمات را هم در [[نیروی دریایی پادشاهی بریتانیا|نیروی دریایی سلطنتی]] و هم در [[نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا|نیروی هوایی سلطنتی]] ارائه کرد. علاوه بر استفاده در جنگ‌هایی نظیر [[جنگ فالکلند]]، [[جنگ خلیج فارس]]، [[جنگ بوسنی]]، [[جنگ عراق]] [[جنگ در افغانستان (۲۰۲۱–۲۰۰۱)|جنگ افغانستان]]، سی کینگ احتمالاً به عنوان یک بالگرد جستجو و نجات نیروی دریایی سلطنتی (رنگبندی قرمز و خاکستری) و بالگرد نیروی جستجو و نجات RAF (رنگبندی زرد) نیز شناخته می‌شود. همچنین سی کینگ برای برآورده کردن نیازهای نیروی دریایی سلطنتی برای یک پلتفرم [[آواکس|هشدار اولیه هوابردِ]] مستقر در کشتی، سازگار شده بود.

در ۲۶ سپتامبر ۲۰۱۸، آخرین نوع سی کینگ باقی مانده در خدمات نیروی دریایی سلطنتی بازنشسته شد. اکثر کاربران، سی کینگ را با بالگردهای مدرن‌تری مانند [[ان‌اچ‌اینداستریز ان‌اچ۹۰]] و [[آگوستاوستلند ای‌دابلیو۱۰۱]] جایگزین کرده‌اند یا در حال برنامه ریزی برای جایگزینی آن هستند. شرکت هلی اوپریشنز به استفاده از دو سی کینگ نسخه Mk 5 مستقر در پایگاه RNAS پورتلند ادامه می‌دهد و خلبانان نیروی دریایی آلمان را آموزش می‌دهد.<ref name="navaltoday.com">{{Cite web|url=https://navaltoday.com/2017/07/27/former-royal-navy-sea-king-mk5s-leased-to-helioperations-uk/|title = Former Royal Navy Sea King Mk5s leased to HeliOperations UK|date = 27 July 2017}}</ref>

== طراحی و توسعه ==
Westland Sea King HAS.1 در حال بلند کردن یک Whirlwind Westland HAS.7 در نزدیکی RNAS Culdrose، 1971<ref>{{Cite journal|date=2024-09-08|title=Westland Sea King|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Westland_Sea_King|journal=Wikipedia|language=en}}</ref>

هلیکوپترهای Westland، که با Sikorsky Aircraft یک قرارداد مجوز طولانی مدت برای ساختن هلیکوپترهای Sikorsky داشت، مدت کوتاهی پس از اولین پرواز Sea King در سال 1969، قرارداد را برای پوشش Sikorsky SH-3 Sea King تمدید کرد. Westland به طور مستقل توسعه Sea King را انجام داد و بخش قابل توجهی از قطعات را از تامین کنندگان بریتانیایی ادغام کرد. تغییرات کلیدی شامل استفاده از یک جفت موتور توربوشفت رولزرویس گنوم و اجرای سیستم کنترل پرواز خودکار است.در این مورد، نویسندگان جیم تورن و جرالد فراولی بیان کردند که: "علیرغم ظاهر، Westland's Sea King هواپیمای بسیار متفاوت از Sikorsky است". بسیاری از تفاوت‌های بین پادشاه دریای ساخت وستلند و هلیکوپتر اصلی در نتیجه دکترین عملیاتی متفاوت بود. در حالی که قرار بود کشتی‌های دریایی ایالات متحده تحت کنترل تاکتیکی ناوهایی باشند که از آنجا عملیات می‌کردند، نیروی دریایی سلطنتی قصد داشت هلیکوپترهای خود را بسیار خودمختارتر کنند، قادر به عملیات به تنهایی یا هماهنگی با سایر هواپیماها یا کشتی‌های سطحی باشند. این منجر به ترتیب متفاوتی از خدمه شد، با کنترل عملیات توسط یک ناظر به جای خلبان، و همچنین نصب یک رادار جستجو.

== کاربران ==

;{{EGY}}
*[[نیروی هوایی مصر]]<ref name="FG. World Air Forces 2018"/>
;{{DEU}}
*[[نیروی دریایی آلمان]]<ref name="World Air Forces 2018">{{cite web |url= https://www.flightglobal.com/asset/21905/waf/|title = World Air Forces 2018 |publisher= Flightglobal Insight |year= 2018 |access-date= 25 August 2018}}</ref>
;{{IND}}
*ازوی هوایی نیروی دریایی هند<ref name="World Air Forces 2018"/>
;{{NOR}}
*[[نیروی هوایی پادشاهی نروژ]]<ref name="World Air Forces 2018"/>
;{{PAK}}
*[[نیروی دریایی پاکستان]]<ref name="World Air Forces 2018"/>
;{{GBR}}
*هلی‌اوپریشنز – دو فروند عملیاتی برای آموزش خدمه نیروی دریایی آلمان<ref name="navaltoday.com"/><ref>{{cite magazine|last=Daniels|first=Liam|title=UK Sea King flies on|magazine=[[Air International]]|volume=93|issue=4|page=15|issn=0306-5634}}</ref>

===کاربران سابق===
;{{AUS}}
*[[نیروی دریایی سلطنتی استرالیا]]<ref>{{cite web|url=http://www.helis.com/database/modelorg/32/|title=Fleet Air Arm (RAN) Westland Sea King|access-date=23 March 2013|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130306180250/http://www.helis.com/database/modelorg/32/|archive-date=6 March 2013}}</ref>
;{{BEL}}
*[[نیروی هوایی بلژیک]] – بازنشسته شده در ۲۰۱۹<ref name="FG. World Air Forces 2018">{{cite web |url= https://www.flightglobal.com/asset/21905/waf/|title = FG. World Air Forces 2018|publisher= Flightglobal Insight |year= 2018 |access-date= 27 September 2018}}</ref><ref name=":0">{{cite web |last1=Jennings |first1=Gareth |title=Belgium retires Sea King helos |url=https://www.janes.com/article/85343/belgium-retires-sea-king-helos |website=IHS Jane's 360 |access-date=20 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181220142213/https://www.janes.com/article/85343/belgium-retires-sea-king-helos |archive-date=20 December 2018 |location=London |date=19 December 2018 |url-status=live}}</ref>
;{{QAT}}
*[[نیروهای مسلح قطر|نیروی هوایی قطر]]<ref name="World Air Forces 2018"/> در ژوئیه ۲۰۲۱ به پاکستان اهدا شد..{{citation needed|date=August 2021}}
;{{GBR}}
*[[نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا]] – بازنشسته شده در ۲۰۱۵<ref name="World Air Forces 2018"/>
*[[نیروی دریایی پادشاهی بریتانیا]] – بازنشسته شده در ۲۰۱۸<ref>{{cite web|url=https://www.flightglobal.com/news/articles/royal-navy-bids-farewell-to-sea-kings-452211/ |title= Royal Navy bids farewell to Sea Kings |publisher= flightglobal.com |access-date=27 September 2018}}</ref>

== مشخصات فنی (سی کینگ HAS.5) ==
[[پرونده:Westland_Sea_King_drawing.svg|چپ|450x450پیکسل| نمودار طرح‌ریزی شده املای SH-3 Sea King.]]
{{خصوصیات هواپیما
|ref=Omnifarious Sea King<ref name="Omni p218">''Air International'' May 1981, p. 218.</ref>
|prime units?=kts
<!--
        General characteristics
-->
|crew=۲–۴
|length ft=۵۵
|length in=۱۰
|length note=<ref name="James p396-8">James 1991, pp. 396–398.</ref>
|width ft=<!-- if applicable -->
|width in=<!-- if applicable -->
|width note=
|height ft=۱۶
|height in=۱۰
|height note=
|empty weight lb=۱۴۰۵۱
|empty weight note=
|gross weight lb=۲۱۰۰۰
|gross weight note=
|max takeoff weight lb=۲۱۴۰۰
|max takeoff weight note=
|fuel capacity=
|more general=
<!--
        Powerplant
-->
|eng1 number=۲
|eng1 name=[[رولز-رویس گنوم]]
|eng1 type= موتور [[توربوشفت]]
|eng1 shp=۱۶۶۰
|eng1 note=

|rot number=۱
|rot dia m=<!-- helicopters -->
|rot dia ft=۶۲
|rot dia in=۰
|rot area sqft=۳۰۲۰
|rot area note=
* '''بخش تیغه:''' [[ایرفویل ناکا|NACA 0012]]<ref name="Selig">{{cite web |last1=Lednicer |first1=David |title=The Incomplete Guide to Airfoil Usage |url=https://m-selig.ae.illinois.edu/ads/aircraft.html |website=m-selig.ae.illinois.edu |access-date=16 April 2019}}</ref>
<!--
        Performance
-->
|max speed kts=
|max speed note=
|cruise speed kts=۱۱۲
|cruise speed note=(حداکثر کروز در سطح دریا)
|never exceed speed kts=
|never exceed speed note=
|range nmi=۶۶۴
|range note=
|combat range nmi=
|combat range note=
|ferry range nmi=
|ferry range note=
|endurance=<!-- if range unknown -->
|ceiling ft=
|ceiling note=
|climb rate ftmin=۲۰۲۰
|climb rate note=
|time to altitude=
|disk loading lb/sqft=
|disk loading note=
|fuel consumption lb/mi=
|power/mass=

|more performance=
<!--
        Armament
-->
|armament=* ۴× [[Mark 44 torpedo|Mark 44]], [[Mark 46 torpedo|Mark 46]] یا [[Sting Ray torpedo]]es, یا ۴× [[خرج عمقی]]
* امکان نصب یک مسلسل بر روی در - کالیبرهای مختلف قابل نصب
|avionics=
}}

== همچنین ببینید ==
'''توسعه مرتبط'''
* [[سیکورسکی سی‌اچ-۱۲۴ سی کینگ]]
* [[سیکورسکی اس‌اچ-۳ سی کینگ]]
'''بالگردهای با عملکرد، پیکربندی و یا دوره زمانی مشابه'''
* [[آگوستاوستلند ای‌دابلیو۱۰۱]]
* [[میل می-۱۴]]
* [[سیکورسکی یواچ-۶۰ بلک هاوک]]

== منابع ==
{{پانویس|چپ‌چین=بلی}}

=== کتابشناسی - فهرست کتب ===
{{چپ‌چین}}
{{آغاز منابع}}
* Allen, Patrick. ''Sea King''. London: Airlife, 1993. {{شابک|1-85310-324-1}}.
* Armistead, Leigh and Edwin Armistead. ''Awacs and Hawkeyes: The Complete History of Airborne Early Warning Aircraft''. St Paul, Minnesota: Zenith Imprint, 2002. {{شابک|0-7603-1140-4}}.
* Baker, A.D. ''The Naval Institute Guide to Combat Fleets of the World 1998–1999''. Annapolis, Maryland, US: Naval Institute Press, 1998. {{شابک|1-55750-111-4}}.
* Bilgrami, S. J. R. ''Dynamics of Sanctions in World Affairs''. Bourne, Lincolnshire, UK: Atlantic Publishers, 2004. {{شابک|81-269-0313-9}}.
* Bud, Robert and Philip Gummett. ''Cold War, Hot Science: Applied Research in Britain's Defence Laboratories, 1945–1990''. London: NMSI Trading, 2002. {{شابک|1-900747-47-2}}.
* Burden, Rodney A. , Michael A. Draper, Douglas A. Rough, Colin A. Smith and David Wilton. ''Falklands: The Air War''. Twickenham, UK: British Aviation Research Group, 1986. {{شابک|0-906339-05-7}}.
* Byers, R.B. ''The Denuclearisation of the Oceans''. London: Taylor & Francis, 1986. {{شابک|0-7099-3936-1}}.
* Carrara, Dino. "Sea Kings to the Rescue". ''[[Air International]]'', Vol. 77, No. 6, December 2009, pp.  78–82. {{ISSN|0306-5634}}.
* Chant, Christopher. ''Air War in the Falklands 1982''. Oxford, UK: Osprey Publishing, 2001. {{شابک|1-84176-293-8}}.
* Chant, Christopher. ''A Compendium of Armaments and Military Hardware.'' London: Routledge, 1988. {{شابک|0-7102-0720-4}}.
* Chartres, John. ''Westland Sea King: Modern Combat Aircraft 18''. Surrey, UK: Ian Allan, 1984. {{شابک|0-7110-1394-2}}.
* Chesneau, Roger. ''Aeroguide 10: Westland Sea King HAR Mk 3''. Essex, UK: Linewrights, 1985. {{شابک|0-946958-09-2}}.
* Donald, David. , Christopher Chant. ''Air War in the Gulf 1991''. Oxford, UK: Osprey Publishing, 2001. {{شابک|1-84176-295-4}}.
* {{Cite book|editor-last=Eden|editor-first=Paul|title=The Encyclopedia of Modern Military Aircraft|date=2006-06-01|url=https://archive.org/details/encymodernmilita0000unse|location=London|publisher=Amber Books, 2004|isbn=1-904687-84-9|ref={{SfnRef|Eden|2004}}}}
* Ellis, Ken. ''Wrecks & Relics'' 22nd edition. Manchester, UK: Crecy Publishing, 2010. {{شابک|978-0-85979-150-2}}.
* Freedman, Lawrence. ''The Official History of the Falklands Campaign: War and diplomacy''. London: Routledge, 2005. {{شابک|0-7146-5207-5}}.
* Fricker, John. "Pakistan's Naval Air Power". ''Air International'', Vol. 40 No. 6. June 1991. pp.  297–301. {{ISSN|0306-5634}}.
* Gibbings, David. ''Sea King: 21 years Service with the Royal Navy''. Yeovilton, Somerset, UK: Society of Friends of the Fleet Air Arm Museum, 1990. {{شابک|0-9513139-1-6}}.
* Gillett, Ross. ''Australia's Armed Forces of the Eighties''. Brookvale, New South Wales, Australia: Child & Henry, 1986. {{شابک|0-86777-081-3}}.
* Harding, Ian. "Going Strong at 40". ''Air International'', Vol. 92, No. 3, March 2017. pp.  84–87. {{ISSN|0306-5634}}.
* Hewish, Mark. ''Air Forces of the World: An Illustrated Directory of All the World's Military Air Powers''. New York: Simon & Schuster, 1979. {{شابک|0-671-25086-8}}.
* Hiranandani, G.M. ''Transition to Eminence: The Indian Navy 1976–1990''. New Delhi, India: Lancer Publishers, 2005. {{شابک|81-7062-266-2}}.
* Hiranandani, G.M. ''Transition to Guardianship: Indian Navy 1991–2000''. New Delhi, India: Lancer Publishers, 2012. {{شابک|1-935501-26-7}}.
* Hoyle, Craig. "World Air Forces Directory". ''[[Flight International]]'', Vol 180 no. 5321, 13–19 December 2011. pp.  26–52. {{ISSN|0015-3710}}.
* Howard, Lee, Mick Burrow and Eric Myall. ''Fleet Air Arm Helicopters since 1943''. Staplefield, Sussex, UK: [[Air-Britain]], 2011. {{شابک|978-0-85130-304-8}}.
* James, Derek N. ''Westland Aircraft since 1915''. London: Putnam, 1991. {{شابک|0-85177-847-X}}.
* Lake, Jon. "Westland Sea King: Variant Briefing". ''World Airpower Journal'', Volume 25, Summer 1996, pp.  110–135. London: Aerospace Publishing. {{شابک|978-1-87402-380-7}}. {{ISSN|0959-7050}}.
* McGowen, Stanley S. ''Helicopters: An Illustrated History of their Impact''. Santa Barbara, California: ABC-CLIO, 2005. {{شابک|1-85109-468-7}}.
* Ripley, Tim. ''Conflict in the Balkans, 1991–2000''. Oxford, UK: Osprey Publishing, 2001. {{شابک|1-84176-290-3}}.
* [https://books.google.co.uk/books?id=9s-y4u4mXOoC&printsec=frontcover ''The Royal Air Force Handbook: The Definitive MoD Guide.''] London: Conway, 2006. {{شابک|1-85753-384-4}}.
* Singh, Pushpindar. "Sealand to Bear-Foxtrot...The History of India's Naval Air Arm: Part Two". ''Air International'', Vol. 40 No. 1, January 1991. pp.  34–44. {{ISSN|0306-5634}}.
* Thorn, Jim and Gerard Frawley. ''International Directory of Military Aircraft 1996–1997.'' Fyshwick, Australian Capital Territory, Australia: Aerospace Publications, 1996. {{شابک|1-875671-20-X}}.
* Uttley, Matthew. [https://books.google.co.uk/books?id=vHAI5T-u9fUC&pg=PA12&dq=Project+Cancelled:+The+Disaster+of+Britain's+Abandoned+Aircraft+Projects&hl=en&ei=dDZYTYr2Nc-EhQeSpdHyDA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CC0Q6AEwAQ#v=onepage&q=Sea%20king&f=false ''Westland and the British Helicopter Industry, 1945–1960: Licensed Production versus Indigenous Innovation''.] London: Routledge, 2001. {{شابک|0-7146-5194-X}}.
* "Westland's Multi-role Helicopter Family: Omnifarious Sea King". ''Air International'', Vol. 20, No. 5, May 1981, pp.  215–221, 251–252. {{ISSN|0306-5634}}.
{{پایان منابع}}
{{پایان چپ‌چین}}

== پیوند به بیرون ==
{{چپ‌چین}}
* [http://www.helis.com/database/go/westland_sea_king.php helis.com Section on the Westland Sea King]
* [http://www.navy.gov.au/aircraft/westland-sea-king-mk-50 Royal Australian Navy Sea King]
* [https://www.royalnavy.mod.uk/the-equipment/aircraft/helicopters/sea-king-mk7 Sea King Mk7 Airborne Surveillance and Control]
* [http://www.raf.mod.uk/equipment/seaking.cfm Royal Air Force Sea Kings]
{{پایان چپ‌چین}}
{{هواگردهای وستلند}}
[[رده:بالگردهای دو توربین]]
[[رده:نخستین پرواز هواگردها در ۱۹۶۹ (میلادی)]]
[[رده:بالگردهای بریتانیایی دهه ۱۹۶۰ (میلادی)]]
[[رده:بالگردهای امداد و نجات]]
[[رده:بالگردهای نظامی]]
[[رده:هواگردهای شکار زیردریایی بریتانیایی دهه ۱۹۶۰ (میلادی)]]

title: دبلیواس-۶۱ سی کینگ · کماندو

کاربری: جنگ ضدزیردریایی، ترابری متوسط و بالگرد چندمنظوره

تولیدکننده: وستلند هلیکوپترز

نخستین پرواز: سی کینگ: ۷ می ۱۹۶۹ · کماندو: ۲۶ سپتامبر ۱۹۷۹

وضعیت: در حال خدمت

کاربر اصلی: نیروی دریایی پادشاهی بریتانیا (بازنشسته) · - - نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا (بازنشسته) - نیروی دریایی آلمان - نیروی دریایی هند

ساختهشده: ۱۹۶۹–۱۹۹۵

توسعهیافته از: سیکورسکی اس‌اچ-۳ سی کینگ


text:
# نیروگاه هسته‌ای کویبرگ
نیروگاه هسته‌ای کویبرگ (به لاتین: Koeberg Nuclear Power Station) یک نیروگاه هسته‌ای در آفریقای جنوبی است که در کیپ غربی واقع شده‌است.

title: نیروگاه هسته‌ای کویبرگ

wikitext:
{{Infobox power station
|name=نیروگاه هسته‌ای کویبرگ
|image=Koebergnps.jpg<!--(filename only)-->
|image_caption=
|location_map=<!-- South Africa -->
|country=[[آفریقای جنوبی]]
|location=[[کیپ غربی]]
|coordinates={{coord|33|40|35.2|S|18|25|55.37|E|region:ZA_type:landmark|display=inline,title}}|owner=[[ایسکوم]]
|operator=Eskom
|construction_began=۱۹۷۶
|commissioned=۱۹۸۴
|decommissioned=
|np_reactor_supplier=[[فراماتومه]]
|np_reactor_type=PWR
|ps_units_operational=2 x 970 MW
|ps_units_decommissioned=
|ps_units_uc=
|ps_units_planned=
|ps_electrical_capacity=۱٬۹۴۰
|ps_annual_generation=۱۳٬۶۶۸
|ps_electrical_cap_fac=۸۰٫۴٪<!-- 13,668,000 MWh/year / (1,940 MW * 365 days/year * 24h/day)=۰٫۸۰۴ -->
|status=O
|cost=
|website=
}}
'''نیروگاه هسته‌ای کویبرگ''' (به [[خط لاتین|لاتین]]: Koeberg Nuclear Power Station) یک [[نیروگاه هسته‌ای]] در [[آفریقای جنوبی]] است که در [[کیپ غربی]] واقع شده‌است.<ref>{{یادکرد-ویکی |پیوند=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Koeberg_Nuclear_Power_Station&redirect=no&oldid=1011173277 |عنوان=Koeberg Nuclear Power Station|بازیابی  = |زبان=انگلیسی}}</ref>

== جستارهای وابسته ==
* [[فهرست شهرهای آفریقای جنوبی]]

== منابع ==
{{پانویس}}

== پیوند به بیرون ==
{{ویکی‌انبار-رده|Koeberg Nuclear Power Station}}

{{آفریقای جنوبی-خرد}}

[[رده:بازبینی گمر شهرهای آفریقای جنوبی]]
[[رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۸۵ (میلادی) در آفریقای جنوبی]]
[[رده:زیرساخت‌های انرژی کامل‌شده در ۱۹۸۵ (میلادی)]]
[[رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در کیپ غربی]]
[[رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در کیپ‌تاون]]
[[رده:نیروگاه‌های هسته‌ای با کاربری رآکتورهای آب فشرده]]

title: نیروگاه هسته‌ای کویبرگ

کشور: آفریقای جنوبی

مکان: کیپ غربی

مختصات: ۳۳°۴۰′۳۵٫۲″ جنوبی ۱۸°۲۵′۵۵٫۳۷″ شرقی / ۳۳٫۶۷۶۴۴۴°جنوبی ۱۸٫۴۳۲۰۴۷۲°شرقی

وضعیت: عملیاتی

آغاز ساخت: ۱۹۷۶

تاریخ راهاندازی: ۱۹۸۴

مالک(ـان): ایسکوم

گرداننده(ها): Eskom

title: نیروگاه هسته‌ای

گونه رآکتور: رآکتور آب فشرده

تامینکننده رآکتور: فراماتومه

title: توان تولیدی

ظرفیت نامی: ۱٬۹۴۰ مگاوات

ضریب ظرفیت: ۸۰٫۴٪

توان تولید سالانه: ۱۳٬۶۶۸ گیگاوات ساعت

title: پیوندهای بیرونی

ویکیانبار: پیوند به رسانه‌های موجود در ویکی‌انبار