text:
# گزارش آمریکا درباره تروریسم در ۲۰۱۶
گزارش آمریکا دربارهٔ تروریسم در سال ۲۰۱۶ (به انگلیسی: Country Reports on Terrorism 2016) توسط وزات امور خارجه این کشور در ۱۹ ژوئیه ۲۰۱۷ در هفت فصل منتشر گردید و روی سایت این وزارت خانه قرار داده شد. در این گزارش سالانه وزارت امور خارجه ایالات متحده آمریکا به تروریسم جهانی در سال ۲۰۱۶ می‌پردازد و در فصل‌های مختلف آن، ضمن پرداختن به موضوع تروریسم توسط حکومت ایران گزارش کرده‌است که ایران همچنان در راس کشورهای حامی تروریسم است. در این گزارش تأکید شده‌است که تهدیدهای ایران علیه منافع آمریکا و متحدان آن باقی است. نیروی قدس سپاه پاسداران به همراه شرکا، متحدین و عوامل ایران به نقش بی‌ثبات‌کننده در درگیری‌های عراق، سوریه و یمن ادامه دادند. همچنین این کشور به تأمین سلاح و منابع اقتصادی گروه‌های شبه نظامی شیعی در بحرین نیز ادامه داده‌است. در این گزارش به برنامه‌های تروریستی ایران در عرصه سایبری و عدم تعقیب قضایی مقامات ارشد القاعده توسط این کشور اشاره شده‌است.
در گزارش سالانه آمریکا دربارهٔ تروریسم کشورهای سودان و سوریه نیز به عنوان کشورهای حامی تروریسم معرفی شده‌اند.

## فصل‌های گزارش
گزارش ۲۰۱۶ آمریکا دربارهٔ تروریسم در ۷ فصل و چند ضمیمه منتشر شده‌است:
- فصل ۱: ارزیابی استراتژیک
- فصل ۲: گزارش‌های آفریقا/ گزارش‌های آسیای شرقی و اقیانوس آرام/ گزارش‌های اروپا/ گزارش‌های خاورمیانه و آفریقای شمالی/ گزارش‌های آسیای جنوبی و مرکزی/ گزارش‌های نیمکره غربی
- فصل ۳: کشورهای حامی تروریسم
- فصل ۴: چالش‌های جهانی تروریسم، شیمیایی، بیولوژیکی، رادیولوژیکی و هسته‌ای
- فصل ۵: پناهگاه‌های امن تروریست‌ها (بروز شده تا گزارش ۷۱۲۰)
- فصل ۶. سازمان‌های تروریستی خارجی
- فصل ۷. الزامات قانونی و شرایط کلیدی
- ضمائم: کنسرسیوم ملی برای مطالعه تروریسم و پاسخ‌ها به تروریسم: ضمیمه اطلاعات آماری، کشته‌ها و مجروحین و ربوده شدگان از شهروندان آمریکایی در خارج در سال ۲۰۱۶

## بخش‌های مرتبط به ایران
در بخش‌های اصلی فصل‌های اول، سوم و ششم گزارش سالانه آمریکا دربارهٔ تروریسم به ایران پرداخته شده‌است و در سایر فصل‌های این گزارش نیز در مباحث مرتبط به ایران اشاره شده‌است.

## فصل اول: ارزیابی استراتژیک
در قسمتی از فصل اول این گزارش، با انتشار آمار و ترورهای انجام شده بین سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۶ وزرات خارجه آمریکا گزارش کرد که ایران بزرگترین حامی تروریسم دولتی بوده‌است.

### ایران کشور حامی تروریسم
در این فصل آمده‌است: «.... گروه‌های مورد حمایت ایران، که برجسته‌ترین آن حزب‌الله است، حتی در حالیکه با اقدامات و تحریم‌های مالی شدیدی به رهبری آمریکا روبرو هستند، کماکان متحدین و منافع آمریکا را تهدید می‌کنند. در حالیکه گروه‌های مورد حمایت ایران توانایی تهدید آمریکا و متحدینش را حفظ کردند، ایران کماکان اصلی‌ترین کشور حامی تروریسم در سال ۲۰۱۶ بود. نیروی قدس سپاه پاسداران به همراه شرکا، متحدین و عوامل ایران به نقش بی‌ثبات کننده در درگیری‌های عراق، سوریه و یمن ادامه دادند. ایران به عضوگیری در سراسر منطقه برای پیوستن به نیروهای شبه نظامی شیعی مرتبط به ایران که مشغول درگیری‌ها در سوریه و عراق هستند ادامه داد و حتی پیشنهاد تابعیت برای کسانی که به این فراخوان گوش داده‌اند را ارائه کرد. حزب‌الله به فعالیت نزدیک با ایران در این مناطق درگیری ادامه داد و نقش عمده‌ای در حمایت از اقدامات دولت سوریه برای حفظ و کنترل سرزمین و فراهم کردن آموزش و طیفی از دیگر کمک‌ها به گروه‌های همکار ایران در عراق، سوریه و یمن داشته‌است. علاوه بر این، حزب‌الله به توسعه توانایی حمله بلندمدت و زیرساخت در سراسر جهان ادامه داد.»

### آمریکا علیه تروریسم ایران
در همین فصل به اقدامات آمریکا علیه تروریسم ایران نیز اشاره شده‌است: «ایالات متحده همچنان از طیف وسیعی از ابزارهای مبارزه با گروه‌های تروریستی مورد حمایت ایران ادامه داد. به عنوان مثال، در تاریخ ۲۰ اکتبر سال ۲۰۱۶، وزارت امور خارجه، هیثم علی طباطبایی، فرمانده حزب‌الله را بر اساس فرمان اجرایی ۱۳۲۲۴ به عنوان یک تروریست ویژه تعیین کرد و اموال او را بلوکه کرد و معاملات افراد آمریکایی با او را ممنوع اعلام کرد. طباطبایی نیروهای ویژه حزب‌الله را فرماندهی کرده، در سوریه فعالیت داشته و گزارش شده‌است که در یمن نیز حضور داشته‌است.»

## فصل دوم: خاورمیانه و شمال آفریقا
در این فصل آمده‌است : .... «حمایت دولتی ایران از تروریسم جهانی از طریق نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، وزارت اطلاعاتی و امنیت و حزب‌الله متحد تهران کماکان کاسته نشد و بعنوان تهدیدی مهم برای ثبات لبنان و منطقه‌ای گسترده‌تر باقی ماند.

### عراق
بسیاری از گروه‌های مسلح شیعه عراقی مانند کتائب حزب‌الله، عصائب الحق و سازمان بدر توسط ایران حمایت می‌شوند. این گروه‌ها مورد حمایت ایران در خلال سال ۲۰۱۶ در عراق عمل می‌کردند که تنش‌های فرقه‌ای در عراق را تشدید کرده و در اتهامات نقض حقوق بشر علیه مقدمتاً شهروندان سنی بویژه در فلوجه شرکت داشتند جایی که ساکنین مدعی شدند که صدها ساکنین مرد بعد از آزادی شهر در ماه ژوئن کماکان مفقود بودند. کتائب حزب‌الله، عصائب الحق در ارتباط با نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی همراه با ارتش عراق با داعش می‌جنگیدند. در نوامبر شورای نمایندگان لایحه‌ای را تصویب کرد که به نیروی بسیج مردمی بعنوان بخشی از نیروهای امنیتی عراقی رسمیت می‌داد».

### اسرائیل و ساحل غربی و غزه و بیت المقدس
«... مقامات امنیتی اسرائیل و سیاستمداران در مورد تهدید تروریستی که از جانب حزب‌الله و ایران اعمال می‌شود نگران بوده و تأکید می‌کنند که ایران مقدمتاً از طریق تلاش‌های نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب به حمایت مالی و تأمین حزب‌الله ادامه می‌دهد. کارشناسان اسرائیلی معتقدند که ایران سیستم‌های تسلیحاتی مانند سیستم موشک کروز علیه هواپیماها و کشتی‌ها را به حزب‌الله منتقل کرده و همچنین به انتقال موشک‌های دوربرد بداخل لبنان ادامه می‌دهد.»

### حزب‌الله لبنان
در ادامه این بخش آمده‌است: «در مارس کویت در کنار سایر اعضای شورای همکاری خلیج (جی سی سی) حزب‌الله را بعنوان یک سازمان تروریستی لیست‌گذاری کرد …. در ۲۰۱۶ دولت کویت چند تلاش اتباع خارجی را برای ورود غیرقانونی متوقف کرد. در ماه اوت مقامات ۱۰تبعه ایرانی را که سوار بر یک کشتی تلاش در ورود غیرقانونی به آب‌های کویت کرده بودند رهگیری و دستگیر کردند …. حزب‌الله با حمایت قابل توجه ایران کماکان قدرتمندترین گروه تروریستی در لبنان است. سپاه پاسداران انقلاب ایران از اوایل دهه ۱۹۸۰ در لبنان حضور داشته و بنا به گزارش‌ها از نزدیک با حزب‌الله در عملیات‌های نظامی و آموزش‌ها هماهنگی کرده‌است».

## فصل دوم: نیمکره غربی
در قسمتی از این فصل مربوط به نیمکره غربی گزارش شده‌است: «در اواخر دسامبر۲۰۱۵ بدنبال انتخاب مائوریسیو ماکری به عنوان رئیس جمهور آرژانتین، دولت جدید انتخاب کرد که به حکم دادگاه فدرال که یادداشت تفاهم میان آرژانتین و ایران را دربارهٔ تحقیقات در بمب گذاری آمیا را بی‌اعتبار می‌کرد، درخواست استیناف ندهد. یادداشت تفاهم توسط دولت فرناندز. د. کریچنر مذاکره و امضا شده بود که مدعی بود این توافق با ایران نقش منتسب به آن را در این بمب‌گذاری روشن خواهد ساخت. چندین مقام پیشین ایرانی بخاطر طراحی و اجرای این بمب‌گذاری متهم شدند و موضوع درخواست انترپل قرار گرفتند.

## فصل سوم: کشورهای حامی تروریسم
در فصل سوم گزارش سالانه آمریکا دربارهٔ تروریسم کشورهای سودان و سوریه نیز به عنوان کشورهای حامی تروریسم معرفی شده‌اند. در قسمتی از این فصل آمده‌است: «برای نامگذاری یک کشور به عنوان یک کشور حامی تروریسم وزیر خارجه باید تعیین کند که دولت چنین کشوری مکرراً از اقدامات تروریسم بین‌المللی پشتیبانی کرده‌است.

### ایران
ایران نامگذاری شده به عنوان یک کشور حامی تروریسم در سال ۱۹۸۴ است که فعالیت مرتبط به تروریسم خود را در سال ۲۰۱۶ ادامه داده از جمله حمایت از حزب‌الله، گروه‌های تروریستی فلسطینی در غزه، و گروه‌های گوناگون در سوریه، عراق و سراسر خاورمیانه. ایران از نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی استفاده کرد تا اهداف سیاست خارجی را انجام دهد، پوشش برای عملیات‌های اطلاعاتی فراهم کند، و بی‌ثباتی در خاورمیانه ایجاد کند. ایران به دست داشتن نیروی قدس سپاه پاسداران در درگیری‌ها در عراق و سوریه اذعان کرده‌است و نیروی قدس مکانیزم اولیه ایران برای پرورش دادن و حمایت از تروریست‌ها در خارج کشور است.
در سال ۲۰۱۶ ایران از گروه‌های تروریستی شیعه عراقی مختلفی حمایت کرده‌است، از جمله کتائب حزب‌الله به عنوان یک تلاشی برای جنگ با داعش در عراق و تقویت رژیم اسد در سوریه. ایران به رژیم اسد در سوریه به عنوان یک متحد حیاتی و به سوریه و عراق به عنوان مسیرهای حیاتی برای تأمین تسلیحات برای حزب‌الله که شریک اولیه تروریست ایران است، می‌نگرد. ایران تسهیل کرده و از طریق فریب مالی یا محل استقرار مقدمتاً جنگجویان شیعه از افغانستان و پاکستان را ناگزیر کرده‌است تا در سرکوب وحشیانه رژیم اسد در سوریه شرکت کنند. شبه نظامیان شیعه تحت حمایت ایران در عراق نقض‌های حقوق بشر جدی در درجه اول بر علیه شهروندان سنی مرتکب شده‌اند و نیروهای ایرانی به‌طور مستقیم عملیات‌های شبه نظامیان در سوریه را با نفربر، توپخانه و پهباد پشتیبانی کردند.
از زمان پایان جنگ اسرائیل حزب‌الله در سال ۲۰۰۶ ایران برای حزب‌الله هزاران موشک، راکت و تسلیحات کوچک در نقض مستقیم قطعنامه شورای امنیت ملل متحد ۱۷۰۱ تأمین کرده‌است. ایران اکثریت پشتیبانی مالی برای حزب‌الله در لبنان را فراهم می‌کند و هزاران نفر از جنگجویان آن را در کمپ‌هایی در ایران آموزش داده‌است…
ایران به‌طور تاریخی تسلیحات، آموزش و تأمین مالی برای حماس و دیگر گروه‌های تروریستی فلسطینی از جمله جهاد اسلامی فلسطین و فرماندهی کل جبهه مردمی آزادسازی فلسطین فراهم کرده‌است. این گروه‌های تروریستی فلسطینی پشت تعدادی از حملات مرگبار که سرمنشأ آن غزه و کرانه غربی بود منجمله حملات بر علیه شهروندان اسرائیلی و نیروهای امنیتی مصر در شبه جزیره سینا بودند.
ایران تسلیحات، تأمین مالی و آموزش برای گروه‌های شیعه شبه نظامی بحرینی که حملاتی بر علیه نیروهای امنیتی بحرین انجام داده‌اند، فراهم کرده‌است. در تاریخ ۶ ژانویه ۲۰۱۶ مقامات امنیتی بحرین یک سلول تروریستی را از بین بردند که مرتبط به نیروی قدس سپاه پاسداران بود که طراحی کرده بودند که یک سری بمبگذاری‌ها در سراسر کشور انجام دهند.
دولت ایران یک برنامه تروریسم سایبری را حفظ می‌کند و از حملات سایبری بر علیه نهادهای دولت خارجی و بخش‌های خصوصی پشتیبانی مالی کرده‌است.
ایران کماکان بی تمایل است که اعضای ارشد القاعده را که به بازداشت آن‌ها ادامه می‌دهد به میز عدالت بکشاند و از شناسایی علنی اعضایی که در بازداشتش هستند، امتناع کرده‌است. از حداقل سال ۲۰۰۹ ایران به تسهیل‌کنندگان القاعده اجازه داده‌است تا یک شبکه تسهیلات اصلی را از طریق کشور به کار بگیرند که القاعده را قادر ساخته تا تأمین مالی و جنگجویان را به جنوب آسیا و سوریه جابجا کند.»

### سوریه
«سوریه در سال ۱۹۷۹ بعنوان یک کشور حامی تروریسم نام‌گذاری شده‌است. رژیم اسد به حمایت سیاسی و نظامی از گروه‌های مختلف تروریستی که ثبات منطقه را تحت تأثیر قرار می‌دهند، ادامه می‌دهد در حالیکه جنگ سوریه وارد ششمین سال خود شد. رژیم به فراهم کردن حمایت سیاسی و تسلیحاتی برای حزب‌الله ادامه می‌دهد و کماکان به ایران اجازه می‌دهد که سازمان‌های تروریستی را دوباره مسلح کند.
رابطه رژیم اسد با حزب‌الله و ایران در سال ۲۰۱۶ قوی‌تر شده در حالیکه رژیم بیشتر متکی به عوامل خارجی برای جنگ نظامی با اپوزیسیون سوریه شده‌است. این گروه‌ها یک نقش حیاتی در تسخیر شرق حلب توسط رژیم در دسامبر بازی کردند. رئیس جمهور بشار الاسد یک مدافع بی شائبه از سیاست‌های ایران باقی ماند در حالیکه ایران حمایت به همان اندازه پر انرژی برای رژیم سوریه نشان داد. بیانیه‌هایی در حمایت از گروه‌های تروریستی بخصوص حزب‌الله اغلب در سخنرانی‌ها و بیانیه‌های مطبوعاتی دولت سوریه بود».

## فصل پنجم: پناهگاه‌های امن برای تروریست‌ها
در قسمتی از این فصل آمده‌است: «... بخش فارسی صدای آمریکا اخبار مهم جهان و منطقه مربوط به ایران و اطلاعات مهم در مورد سیاست آمریکا نسبت به ایران و منطقه را تأمین می‌کرد… در واشینگتن بخش فارسی صدای آمریکا بر روی افشای نقشی که سپاه پاسداران انقلاب در حمایت و کنترل واحدهای حزب‌الله در سوریه بازی می‌کرد متمرکز بود. … آنها مستند کردند که شرکت هواپیمایی ماهان یک شرکت هواپیمایی ایرانی با روابط نزدیک با سپاه پاسداران انقلاب پروازهایی را برای پرسنل سپاه پاسداران انقلاب کسانی که بین ایران و عراق و سوریه برای آموزش نظامی پرواز می‌کردند تأمین می‌کرده‌است…
رادیو فردا در سال ۲۰۱۶ یک گزارش مستند ۴۵ دقیقه‌ای در مورد شیوه‌های بازجویی در زندان‌های ایران تولید و پخش کرد که بر شهادت شخصی فعالین سیاسی و مدنی متمرکز بود.»

## فصل ششم: سازمان‌های تروریستی خارجی
در این فصل از گزارش سازمان‌های تروریستی مرتبط با ایران به شرح زیر گزارش شده‌است:

### تیپ شهدا الاقصی
ایران برای تیپ شهدا الاقصی کمک مالی و راهنمایی فراهم کرده اغلب از طریق تسهیل‌کنندگان حزب‌الله.

### حماس
تأمین مالی و کمک خارجی: به صورت تاریخی حماس از ایران کمک مالی، تسلیحات و آموزش دریافت می‌کرد. این گروه همچنین کمک مالی از کشورهای خلیج فارس جمع می‌کند.

### حزب‌الله
حزب‌الله در تاریخ ۸ اکتبر ۱۹۹۷ به عنوان یک سازمان تروریستی خارجی نام‌گذاری شد. حزب‌الله تشکیل شده در سال ۱۹۸۲ بعد از اشغال لبنان توسط اسرائیل است. یک گروه شیعه رادیکال مستقر در لبنان که انگیزه ایدئولوژیکی خود را از انقلاب ایران و آموزه‌های خمینی می‌گیرد. این گروه به‌طور عام از راهنمایی مذهبی ولی فقیه ایران که در سال ۲۰۱۶ علی خامنه‌ای بود، پیروی می‌کند. حزب‌الله متحد نزدیک ایران است و این دو اغلب روی ابتکارات مشترک کار می‌کنند با اینکه حزب‌الله مستقل هم عمل می‌کند. حزب‌الله یک رابطه نزدیک با سوریه دارد و مانند ایران کمک –از جمله جنگجو – برای نیروهای رژیم سوریه در درگیری سوریه فراهم می‌کند. عناصر این گروه مسئول آدم‌ربایی، بازداشت و قتل شهروندان آمریکایی و دیگر غربی‌ها در لبنان در دهه ۱۹۸۰ بودند. حزب‌الله همراه با ایران در حملات سال ۱۹۹۲ بر سفارت اسرائیل در آرژانتین و بمبگذاری سال ۱۹۹۴ آمیا در بوئنوس آیرس دخیل بود. ایران به فراهم کردن آموزش، تسلیحات و مواد منفجره همچنین کمک سیاسی، دیپلماتیک، مالی و سازمان‌دهانه حزب‌الله ادامه می‌دهد؛ سوریه آموزش، تسلیحات و حمایت دیپلماتیک و سیاسی تأمین کرده‌است.

### کتائب حزب‌الله
کتائب حزب‌الله روابط ایدئولوژیک با ایران دارد و کمک از ایران دریافت می‌کند. تأمین مالی و کمک خارجی: کتائب حزب‌الله به شدت وابسته به حمایت از ایران است.

### جهاد اسلامی فلسطین
تأمین مالی و کمک خارجی: جهاد اسلامی فلسطین در درجه اول کمک مالی و آموزش را از ایران دریافت می‌کند. جهاد اسلامی فلسطین با حزب‌الله تحت حمایت ایران و سوریه شریک شده‌است تا عملیات‌های مشترک انجام دهند.

### فرماندهی کل جبهه مردمی برای آزادسازی فلسطین
این گروه روابط نزدیک هم با ایران و هم با سوریه دارد. تأمین مالی و کمک خارجی: این گروه مکان‌های امن و پشتیبانی لجستیکی و نظامی از سوریه و حمایت مالی از ایران دریافت می‌کند.

### القاعده
در سپتامبر ۲۰۱۵ پنج رهبر ارشد القاعده از بازداشت ایران به ازای یک دیپلمات ایرانی که در یمن ربوده شده بود، آزاد شدند. از این پنج نفر سیف العدل و ابومحمد المصری بخاطر بمبگذاری‌های سفارت آمریکا در اوت ۱۹۹۸ در کنیا و تانزانیا تحت تعقیب هستند؛ العدل و ابومحمد المصری طراحان عملیاتی مجربی بودند.

### جندالله
همچنین از جندالله به عنوان یک سازمان تروریستی نام برده شده و آمده‌است: جندالله در تاریخ ۴ نوامبر ۲۰۱۰ به عنوان یک سازمان تروریستی خارجی نامگذاری شد. از زمان آغاز آن در سال ۲۰۰۳ جندالله که در درجه اول در استان سیستان و بلوچستان ایران و مناطق بلوچ پاکستان و افغانستان عمل می‌کند در حملات متعدد، کشتن و نقص عضو کردن تعدادی از شهروندان و مقامات دولتی ایرانی دست داشته‌است.

## شمار حملات تروریستی در ۲۰۱۶
وزارت خارجه آمریکا در گزارش خود عنوان کرده‌است که حملات تروریستی در سال ۲۰۱۶ در ۱۰۴ کشور جهان رخ داده‌است که ۷۵ درصد قربانیان این حملات در پنج کشور عراق، افغانستان، سوریه، نیجریه و پاکستان هستند. در گزارش آمده‌است که علی‌رغم فعالیت‌های تروریستی حکومت ایران و گروه‌های داعش و بوکو حرام، شمار حملات تروریستی در ۲۰۱۶ به نسبت ۲۰۱۵ به میزان ۹ درصد کاهش یافته‌است. همچنین شمار قربانیان این حملات نیز ۱۳ درصد کاهش یافته و از ۱۱ هزار و ۷۷۴ نفر به ۱۱ هزار و ۷۲ نفر رسیده‌است. کاهش شمار حملات تروریستی در این گزارش ناشی از آرام‌تر شدن فضای افغانستان، یمن، سوریه، نیجریه و پاکستان ارزیابی شده‌است. در عین حال شمار این حملات در سومالی، ترکیه و هند بیشتر شده‌است.

## تحریم‌های بیشتر ایران قبل از انتشار گزارش
روز سه شنبه ۱۹ ژوئیه آمریکا یک روز قبل از انتشار گزارش تروریسم وزارت خارجه، ۱۸ شخص حقیقی و نهاد دیگر ایران را به دلیل حمایت از فعالیت‌های موشکی بالستیک این کشور در فهرست تحریم‌های خود قرار داد. در لیست جدید تحریم‌ها، هفت مؤسسه و پنج شخص حقیقی به خاطر پشتیبانی از برنامه نظامی ایران یا سپاه پاسداران انقلاب اسلامی هدف تحریم‌ها قرار گرفته‌اند.

title: گزارش آمریکا درباره تروریسم در ۲۰۱۶

wikitext:
'''گزارش آمریکا دربارهٔ تروریسم در سال ۲۰۱۶''' (به [[زبان انگلیسی|انگلیسی]]: Country Reports on Terrorism 2016) توسط وزات امور خارجه این کشور در ۱۹ ژوئیه ۲۰۱۷ در هفت فصل منتشر گردید و روی سایت این وزارت خانه قرار داده شد. در این گزارش سالانه [[وزارت امور خارجه ایالات متحده آمریکا]] به تروریسم جهانی در سال ۲۰۱۶ می‌پردازد و در فصل‌های مختلف آن، ضمن پرداختن به موضوع تروریسم توسط [[نظام جمهوری اسلامی ایران|حکومت ایران]] گزارش کرده‌است که ایران همچنان در راس کشورهای حامی تروریسم است.<ref name=":0">{{یادکرد وب|نویسنده=|کد زبان=|تاریخ=|وبگاه=|نشانی=https://www.state.gov/j/ct/rls/crt/2016/index.htm|عنوان=Country Reports on Terrorism 2016|accessdate=۱۹ ژوئیه ۲۰۱۷|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170720231647/https://www.state.gov/j/ct/rls/crt/2016/index.htm|archivedate=۲۰ ژوئیه ۲۰۱۷|dead-url=yes}}</ref> در این گزارش تأکید شده‌است که تهدیدهای ایران علیه منافع آمریکا و متحدان آن باقی است. [[نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی|نیروی قدس سپاه پاسداران]] به همراه شرکا، متحدین و عوامل ایران به نقش بی‌ثبات‌کننده در درگیری‌های [[عراق]]، [[سوریه]] و [[یمن]] ادامه دادند. همچنین این کشور به تأمین سلاح و منابع اقتصادی گروه‌های شبه نظامی شیعی در [[بحرین]] نیز ادامه داده‌است. در این گزارش به برنامه‌های تروریستی ایران در عرصه سایبری و عدم تعقیب قضایی مقامات ارشد [[القاعده]] توسط این کشور اشاره شده‌است.<ref name=":1" /><ref name=":0" />

در گزارش سالانه آمریکا دربارهٔ تروریسم کشورهای [[سودان]] و [[سوریه]] نیز به عنوان کشورهای حامی تروریسم معرفی شده‌اند.<ref name=":1">{{یادکرد وب|نویسنده=|کد زبان=|تاریخ=|وبگاه=|نشانی=https://www.radiofarda.com/a/f9-us-say-iran-still-top-state-terror-sponsor/28627301.html|عنوان=گزارش سالانه وزارت خارجه آمریکا: ایران همچنان در راس کشورهای حامی تروریسم است}}</ref>

== فصل‌های گزارش ==
گزارش ۲۰۱۶ آمریکا دربارهٔ تروریسم در ۷ فصل و چند ضمیمه منتشر شده‌است:<ref name=":0" />
* فصل ۱: ارزیابی [[استراتژیک]]
* فصل ۲: گزارش‌های [[آفریقا]]/ گزارش‌های [[آسیای شرقی]] و [[اقیانوس آرام]]/ گزارش‌های [[اروپا]]/ گزارش‌های [[خاورمیانه]] و [[آفریقای شمالی]]/ گزارش‌های [[آسیای جنوبی]] و [[آسیای مرکزی|مرکزی]]/ گزارش‌های [[نیم‌کره غربی|نیمکره غربی]]
* فصل ۳: کشورهای حامی تروریسم
* فصل ۴: چالش‌های جهانی [[تروریسم]]، [[شیمی|شیمیایی]]، [[بیوتروریسم|بیولوژیکی]]، رادیولوژیکی و [[هسته اتم|هسته‌ای]]
* فصل ۵: پناهگاه‌های امن تروریست‌ها (بروز شده تا گزارش ۷۱۲۰)
* فصل ۶. سازمان‌های تروریستی خارجی
* فصل ۷. الزامات قانونی و شرایط کلیدی
* ضمائم: کنسرسیوم ملی برای مطالعه تروریسم و پاسخ‌ها به تروریسم: ضمیمه اطلاعات آماری، کشته‌ها و مجروحین و ربوده شدگان از شهروندان آمریکایی در خارج در سال ۲۰۱۶

== بخش‌های مرتبط به ایران ==
در بخش‌های اصلی فصل‌های اول، سوم و ششم گزارش سالانه آمریکا دربارهٔ تروریسم به ایران پرداخته شده‌است و در سایر فصل‌های این گزارش نیز در مباحث مرتبط به ایران اشاره شده‌است.

== فصل اول: ارزیابی استراتژیک ==
در قسمتی از فصل اول این گزارش، با انتشار آمار و ترورهای انجام شده بین سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۶ وزرات خارجه آمریکا گزارش کرد که ایران بزرگترین حامی تروریسم دولتی بوده‌است.<ref>{{یادکرد وب|نویسنده=|کد زبان=|تاریخ=|وبگاه=|نشانی=https://ir.sputniknews.com/iran/201707192692806-ایران-آمریکا-تروریسم/|عنوان=آمریکا: ایران حامی اصلی تروریسم است}}</ref>

=== ایران کشور حامی تروریسم ===
در این فصل آمده‌است: «.... گروه‌های مورد حمایت ایران، که برجسته‌ترین آن حزب‌الله است، حتی در حالیکه با اقدامات و تحریم‌های مالی شدیدی به رهبری آمریکا روبرو هستند، کماکان متحدین و منافع آمریکا را تهدید می‌کنند. در حالیکه گروه‌های مورد حمایت ایران توانایی تهدید آمریکا و متحدینش را حفظ کردند، ایران کماکان اصلی‌ترین کشور حامی تروریسم در سال ۲۰۱۶ بود. [[نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی|نیروی قدس سپاه پاسداران]] به همراه شرکا، متحدین و عوامل ایران به نقش بی‌ثبات کننده در درگیری‌های [[عراق]]، [[سوریه]] و [[یمن]] ادامه دادند. ایران به عضوگیری در سراسر منطقه برای پیوستن به نیروهای شبه نظامی [[شیعه|شیعی]] مرتبط به ایران که مشغول درگیری‌ها در سوریه و عراق هستند ادامه داد و حتی پیشنهاد تابعیت برای کسانی که به این فراخوان گوش داده‌اند را ارائه کرد. [[حزب‌الله لبنان|حزب‌الله]] به فعالیت نزدیک با ایران در این مناطق درگیری ادامه داد و نقش عمده‌ای در حمایت از اقدامات دولت سوریه برای حفظ و کنترل سرزمین و فراهم کردن آموزش و طیفی از دیگر کمک‌ها به گروه‌های همکار ایران در عراق، سوریه و یمن داشته‌است. علاوه بر این، حزب‌الله به توسعه توانایی حمله بلندمدت و زیرساخت در سراسر جهان ادامه داد.»<ref name=":0" />

=== آمریکا علیه تروریسم ایران ===
در همین فصل به اقدامات آمریکا علیه تروریسم ایران نیز اشاره شده‌است: «ایالات متحده همچنان از طیف وسیعی از ابزارهای مبارزه با گروه‌های تروریستی مورد حمایت ایران ادامه داد. به عنوان مثال، در تاریخ ۲۰ اکتبر سال ۲۰۱۶، وزارت امور خارجه، هیثم علی طباطبایی، فرمانده حزب‌الله را بر اساس فرمان اجرایی ۱۳۲۲۴ به عنوان یک تروریست ویژه تعیین کرد و اموال او را بلوکه کرد و معاملات افراد آمریکایی با او را ممنوع اعلام کرد. طباطبایی نیروهای ویژه حزب‌الله را فرماندهی کرده، در سوریه فعالیت داشته و گزارش شده‌است که در یمن نیز حضور داشته‌است.»<ref name=":0" />

== فصل دوم: خاورمیانه و شمال آفریقا ==
در این فصل آمده‌است : .... «حمایت دولتی ایران از تروریسم جهانی از طریق نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، وزارت اطلاعاتی و امنیت و حزب‌الله متحد تهران کماکان کاسته نشد و بعنوان تهدیدی مهم برای ثبات لبنان و منطقه‌ای گسترده‌تر باقی ماند.

=== عراق ===
بسیاری از گروه‌های مسلح شیعه عراقی مانند [[کتائب حزب‌الله]]، [[عصائب الحق]] و [[سپاه بدر|سازمان بدر]] توسط ایران حمایت می‌شوند. این گروه‌ها مورد حمایت ایران در خلال سال ۲۰۱۶ در عراق عمل می‌کردند که تنش‌های فرقه‌ای در عراق را تشدید کرده و در اتهامات نقض حقوق بشر علیه مقدمتاً شهروندان سنی بویژه در [[فلوجه]] شرکت داشتند جایی که ساکنین مدعی شدند که صدها ساکنین مرد بعد از آزادی شهر در ماه ژوئن کماکان مفقود بودند. کتائب حزب‌الله، عصائب الحق در ارتباط با نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی همراه با [[نیروهای مسلح عراق|ارتش عراق]] با داعش می‌جنگیدند. در نوامبر شورای نمایندگان لایحه‌ای را تصویب کرد که به [[بسیج مردمی عراق|نیروی بسیج مردمی]] بعنوان بخشی از نیروهای امنیتی عراقی رسمیت می‌داد».<ref name=":0" />

=== اسرائیل و ساحل غربی و غزه و بیت المقدس ===
«... مقامات امنیتی [[اسرائیل]] و سیاستمداران در مورد تهدید تروریستی که از جانب حزب‌الله و ایران اعمال می‌شود نگران بوده و تأکید می‌کنند که ایران مقدمتاً از طریق تلاش‌های نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب به حمایت مالی و تأمین حزب‌الله ادامه می‌دهد. کارشناسان اسرائیلی معتقدند که ایران سیستم‌های تسلیحاتی مانند سیستم [[موشک کروز]] علیه هواپیماها و کشتی‌ها را به حزب‌الله منتقل کرده و همچنین به انتقال موشک‌های دوربرد بداخل لبنان ادامه می‌دهد.»

=== حزب‌الله لبنان ===
در ادامه این بخش آمده‌است: «در مارس [[کویت]] در کنار سایر اعضای [[شورای همکاری کشورهای عرب خلیج فارس|شورای همکاری خلیج]] (جی سی سی) حزب‌الله را بعنوان یک سازمان تروریستی لیست‌گذاری کرد …. در ۲۰۱۶ دولت کویت چند تلاش اتباع خارجی را برای ورود غیرقانونی متوقف کرد. در ماه اوت مقامات ۱۰تبعه ایرانی را که سوار بر یک کشتی تلاش در ورود غیرقانونی به آب‌های [[کویت]] کرده بودند رهگیری و دستگیر کردند …. حزب‌الله با حمایت قابل توجه ایران کماکان قدرتمندترین گروه تروریستی در [[لبنان]] است. سپاه پاسداران انقلاب ایران از اوایل دهه ۱۹۸۰ در لبنان حضور داشته و بنا به گزارش‌ها از نزدیک با حزب‌الله در عملیات‌های نظامی و آموزش‌ها هماهنگی کرده‌است».<ref name=":0" />

== فصل دوم: نیمکره غربی ==
در قسمتی از این فصل مربوط به [[نیم‌کره غربی|نیمکره غربی]] گزارش شده‌است: «در اواخر دسامبر۲۰۱۵ بدنبال انتخاب [[مائوریسیو ماکری]] به عنوان [[رئیس‌جمهور آرژانتین|رئیس جمهور آرژانتین]]، دولت جدید انتخاب کرد که به حکم دادگاه فدرال که یادداشت تفاهم میان آرژانتین و ایران را دربارهٔ تحقیقات در [[بمب‌گذاری آمیا|بمب گذاری آمیا]] را بی‌اعتبار می‌کرد، درخواست استیناف ندهد. یادداشت تفاهم توسط دولت [[کریستینا فرناندس|فرناندز. د. کریچنر]] مذاکره و امضا شده بود که مدعی بود این توافق با ایران نقش منتسب به آن را در این بمب‌گذاری روشن خواهد ساخت. چندین مقام پیشین ایرانی بخاطر طراحی و اجرای این بمب‌گذاری متهم شدند و موضوع درخواست [[پلیس بین‌الملل|انترپل]] قرار گرفتند.

== فصل سوم: کشورهای حامی تروریسم ==
در فصل سوم گزارش سالانه آمریکا دربارهٔ تروریسم کشورهای [[سودان]] و [[سوریه]] نیز به عنوان کشورهای حامی تروریسم معرفی شده‌اند. در قسمتی از این فصل آمده‌است: «برای نامگذاری یک کشور به عنوان یک کشور حامی تروریسم وزیر خارجه باید تعیین کند که دولت چنین کشوری مکرراً از اقدامات تروریسم بین‌المللی پشتیبانی کرده‌است.

=== ایران ===
ایران نامگذاری شده به عنوان یک کشور حامی تروریسم در سال ۱۹۸۴ است که فعالیت مرتبط به تروریسم خود را در سال ۲۰۱۶ ادامه داده از جمله حمایت از حزب‌الله، گروه‌های تروریستی [[فلسطین|فلسطینی]] در [[غزه]]، و گروه‌های گوناگون در سوریه، عراق و سراسر خاورمیانه. ایران از نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی استفاده کرد تا اهداف سیاست خارجی را انجام دهد، پوشش برای عملیات‌های اطلاعاتی فراهم کند، و بی‌ثباتی در خاورمیانه ایجاد کند. ایران به دست داشتن نیروی قدس سپاه پاسداران در درگیری‌ها در عراق و سوریه اذعان کرده‌است و نیروی قدس مکانیزم اولیه ایران برای پرورش دادن و حمایت از تروریست‌ها در خارج کشور است.

در سال ۲۰۱۶ ایران از گروه‌های تروریستی شیعه عراقی مختلفی حمایت کرده‌است، از جمله [[کتائب حزب‌الله]] به عنوان یک تلاشی برای جنگ با داعش در عراق و تقویت [[بشار اسد|رژیم اسد]] در سوریه. ایران به رژیم اسد در سوریه به عنوان یک متحد حیاتی و به سوریه و عراق به عنوان مسیرهای حیاتی برای تأمین تسلیحات برای حزب‌الله که شریک اولیه تروریست ایران است، می‌نگرد. ایران تسهیل کرده و از طریق فریب مالی یا محل استقرار مقدمتاً جنگجویان شیعه از [[افغانستان]] و [[پاکستان]] را ناگزیر کرده‌است تا در سرکوب وحشیانه رژیم اسد در سوریه شرکت کنند. شبه نظامیان شیعه تحت حمایت ایران در عراق نقض‌های [[حقوق بشر]] جدی در درجه اول بر علیه [[سنی|شهروندان سنی]] مرتکب شده‌اند و نیروهای ایرانی به‌طور مستقیم عملیات‌های شبه نظامیان در سوریه را با نفربر، توپخانه و [[پهپاد|پهباد]] پشتیبانی کردند.

از زمان پایان جنگ اسرائیل حزب‌الله در سال ۲۰۰۶ ایران برای حزب‌الله هزاران موشک، راکت و تسلیحات کوچک در نقض مستقیم [[قطعنامه شورای امنیت]] ملل متحد ۱۷۰۱ تأمین کرده‌است. ایران اکثریت پشتیبانی مالی برای حزب‌الله در لبنان را فراهم می‌کند و هزاران نفر از جنگجویان آن را در کمپ‌هایی در ایران آموزش داده‌است…

ایران به‌طور تاریخی تسلیحات، آموزش و تأمین مالی برای [[حماس]] و دیگر گروه‌های تروریستی فلسطینی از جمله [[جهاد اسلامی فلسطین]] و فرماندهی کل جبهه مردمی آزادسازی فلسطین فراهم کرده‌است. این گروه‌های تروریستی فلسطینی پشت تعدادی از حملات مرگبار که سرمنشأ آن غزه و [[کرانه باختری رود اردن|کرانه غربی]] بود منجمله حملات بر علیه شهروندان [[اسرائیلی‌ها|اسرائیلی]] و نیروهای امنیتی [[مصر]] در [[شبه‌جزیره سینا|شبه جزیره سینا]] بودند.

ایران تسلیحات، تأمین مالی و آموزش برای گروه‌های شیعه شبه نظامی [[بحرین|بحرینی]] که حملاتی بر علیه نیروهای امنیتی بحرین انجام داده‌اند، فراهم کرده‌است. در تاریخ ۶ ژانویه ۲۰۱۶ مقامات امنیتی بحرین یک سلول تروریستی را از بین بردند که مرتبط به نیروی قدس سپاه پاسداران بود که طراحی کرده بودند که یک سری بمبگذاری‌ها در سراسر کشور انجام دهند.

دولت ایران یک برنامه [[سایبرتروریسم|تروریسم سایبری]] را حفظ می‌کند و از حملات سایبری بر علیه نهادهای دولت خارجی و بخش‌های خصوصی پشتیبانی مالی کرده‌است.

ایران کماکان بی تمایل است که اعضای ارشد [[القاعده]] را که به بازداشت آن‌ها ادامه می‌دهد به میز عدالت بکشاند و از شناسایی علنی اعضایی که در بازداشتش هستند، امتناع کرده‌است. از حداقل سال ۲۰۰۹ ایران به تسهیل‌کنندگان القاعده اجازه داده‌است تا یک شبکه تسهیلات اصلی را از طریق کشور به کار بگیرند که القاعده را قادر ساخته تا تأمین مالی و جنگجویان را به [[آسیای جنوبی|جنوب آسیا]] و سوریه جابجا کند.»<ref name=":0" />

=== سوریه ===
«سوریه در سال ۱۹۷۹ بعنوان یک کشور حامی تروریسم نام‌گذاری شده‌است. رژیم اسد به حمایت سیاسی و نظامی از گروه‌های مختلف تروریستی که ثبات منطقه را تحت تأثیر قرار می‌دهند، ادامه می‌دهد در حالیکه جنگ سوریه وارد ششمین سال خود شد. رژیم به فراهم کردن حمایت سیاسی و تسلیحاتی برای حزب‌الله ادامه می‌دهد و کماکان به ایران اجازه می‌دهد که سازمان‌های تروریستی را دوباره مسلح کند.

رابطه رژیم اسد با حزب‌الله و ایران در سال ۲۰۱۶ قوی‌تر شده در حالیکه رژیم بیشتر متکی به عوامل خارجی برای جنگ نظامی با اپوزیسیون سوریه شده‌است. این گروه‌ها یک نقش حیاتی در تسخیر شرق حلب توسط رژیم در دسامبر بازی کردند. رئیس جمهور [[بشار اسد|بشار الاسد]] یک مدافع بی شائبه از سیاست‌های ایران باقی ماند در حالیکه ایران حمایت به همان اندازه پر انرژی برای رژیم سوریه نشان داد. بیانیه‌هایی در حمایت از گروه‌های تروریستی بخصوص حزب‌الله اغلب در سخنرانی‌ها و بیانیه‌های مطبوعاتی دولت سوریه بود».<ref name=":0" />

== فصل پنجم: پناهگاه‌های امن برای تروریست‌ها ==
در قسمتی از این فصل آمده‌است: «... بخش فارسی [[صدای آمریکا]] اخبار مهم جهان و منطقه مربوط به ایران و اطلاعات مهم در مورد سیاست آمریکا نسبت به ایران و منطقه را تأمین می‌کرد… در [[واشینگتن]] بخش فارسی صدای آمریکا بر روی افشای نقشی که سپاه پاسداران انقلاب در حمایت و کنترل واحدهای حزب‌الله در سوریه بازی می‌کرد متمرکز بود. … آنها مستند کردند که [[هواپیمایی ماهان|شرکت هواپیمایی ماهان]] یک شرکت هواپیمایی ایرانی با روابط نزدیک با سپاه پاسداران انقلاب پروازهایی را برای پرسنل سپاه پاسداران انقلاب کسانی که بین ایران و عراق و سوریه برای آموزش نظامی پرواز می‌کردند تأمین می‌کرده‌است…

[[رادیو فردا]] در سال ۲۰۱۶ یک گزارش مستند ۴۵ دقیقه‌ای در مورد شیوه‌های بازجویی در [[زندان‌ها در ایران|زندان‌های ایران]] تولید و پخش کرد که بر شهادت شخصی فعالین سیاسی و مدنی متمرکز بود.»<ref name=":0" />

== فصل ششم: سازمان‌های تروریستی خارجی ==
در این فصل از گزارش سازمان‌های تروریستی مرتبط با ایران به شرح زیر گزارش شده‌است:<ref name=":0" />

=== تیپ شهدا الاقصی ===
ایران برای [[تیپ شهدا الاقصی]] کمک مالی و راهنمایی فراهم کرده اغلب از طریق تسهیل‌کنندگان حزب‌الله.

=== حماس ===
تأمین مالی و کمک خارجی: به صورت تاریخی [[حماس]] از ایران کمک مالی، تسلیحات و آموزش دریافت می‌کرد. این گروه همچنین کمک مالی از [[کشورهای عربی خلیج فارس|کشورهای خلیج]] فارس جمع می‌کند.

=== حزب‌الله ===
حزب‌الله در تاریخ ۸ اکتبر ۱۹۹۷ به عنوان یک سازمان تروریستی خارجی نام‌گذاری شد. حزب‌الله تشکیل شده در سال ۱۹۸۲ بعد از اشغال لبنان توسط اسرائیل است. یک گروه شیعه رادیکال مستقر در لبنان که انگیزه ایدئولوژیکی خود را از [[انقلاب ۱۳۵۷ ایران|انقلاب ایران]] و آموزه‌های [[سید روح‌الله خمینی|خمینی]] می‌گیرد. این گروه به‌طور عام از راهنمایی مذهبی [[ولی فقیه|ولی فقیه ایران]] که در سال ۲۰۱۶ [[سید علی خامنه‌ای|علی خامنه‌ای]] بود، پیروی می‌کند. حزب‌الله متحد نزدیک ایران است و این دو اغلب روی ابتکارات مشترک کار می‌کنند با اینکه حزب‌الله مستقل هم عمل می‌کند. حزب‌الله یک رابطه نزدیک با سوریه دارد و مانند ایران کمک –از جمله جنگجو – برای نیروهای رژیم سوریه در درگیری سوریه فراهم می‌کند. عناصر این گروه مسئول آدم‌ربایی، بازداشت و قتل شهروندان آمریکایی و دیگر غربی‌ها در [[لبنان]] در دهه ۱۹۸۰ بودند. حزب‌الله همراه با ایران در حملات سال ۱۹۹۲ بر سفارت اسرائیل در [[آرژانتین]] و [[بمب‌گذاری آمیا|بمبگذاری سال ۱۹۹۴ آمیا]] در [[بوئنوس آیرس]] دخیل بود. ایران به فراهم کردن آموزش، تسلیحات و مواد منفجره همچنین کمک سیاسی، دیپلماتیک، مالی و سازمان‌دهانه حزب‌الله ادامه می‌دهد؛ سوریه آموزش، تسلیحات و حمایت دیپلماتیک و سیاسی تأمین کرده‌است.

=== کتائب حزب‌الله ===
[[کتائب حزب‌الله]] روابط ایدئولوژیک با ایران دارد و کمک از ایران دریافت می‌کند. تأمین مالی و کمک خارجی: کتائب حزب‌الله به شدت وابسته به حمایت از ایران است.

=== جهاد اسلامی فلسطین ===
تأمین مالی و کمک خارجی: [[جهاد اسلامی فلسطین]] در درجه اول کمک مالی و آموزش را از ایران دریافت می‌کند. جهاد اسلامی فلسطین با حزب‌الله تحت حمایت ایران و سوریه شریک شده‌است تا عملیات‌های مشترک انجام دهند.

=== فرماندهی کل جبهه مردمی برای آزادسازی فلسطین ===
این گروه روابط نزدیک هم با ایران و هم با سوریه دارد. تأمین مالی و کمک خارجی: این گروه مکان‌های امن و پشتیبانی لجستیکی و نظامی از سوریه و حمایت مالی از ایران دریافت می‌کند.

=== القاعده ===
در سپتامبر ۲۰۱۵ پنج رهبر ارشد القاعده از بازداشت ایران به ازای یک دیپلمات ایرانی که در [[یمن]] ربوده شده بود، آزاد شدند. از این پنج نفر سیف العدل و ابومحمد المصری بخاطر بمبگذاری‌های سفارت آمریکا در اوت ۱۹۹۸ در [[کنیا]] و [[تانزانیا]] تحت تعقیب هستند؛ العدل و ابومحمد المصری طراحان عملیاتی مجربی بودند.

=== جندالله ===
همچنین از [[جندالله]] به عنوان یک سازمان تروریستی نام برده شده و آمده‌است: جندالله در تاریخ ۴ نوامبر ۲۰۱۰ به عنوان یک سازمان تروریستی خارجی نامگذاری شد. از زمان آغاز آن در سال ۲۰۰۳ جندالله که در درجه اول در [[استان سیستان و بلوچستان]] ایران و مناطق [[بلوچ]] [[پاکستان]] و [[افغانستان]] عمل می‌کند در حملات متعدد، کشتن و نقص عضو کردن تعدادی از شهروندان و مقامات دولتی ایرانی دست داشته‌است.<ref name=":0" />

== شمار حملات تروریستی در ۲۰۱۶ ==
وزارت خارجه آمریکا در گزارش خود عنوان کرده‌است که حملات تروریستی در سال ۲۰۱۶ در ۱۰۴ کشور جهان رخ داده‌است که ۷۵ درصد قربانیان این حملات در پنج کشور عراق، افغانستان، سوریه، نیجریه و پاکستان هستند. در گزارش آمده‌است که علی‌رغم فعالیت‌های تروریستی حکومت ایران و گروه‌های داعش و بوکو حرام، شمار حملات تروریستی در ۲۰۱۶ به نسبت ۲۰۱۵ به میزان ۹ درصد کاهش یافته‌است. همچنین شمار قربانیان این حملات نیز ۱۳ درصد کاهش یافته و از ۱۱ هزار و ۷۷۴ نفر به ۱۱ هزار و ۷۲ نفر رسیده‌است.<ref name=":1" /> کاهش شمار حملات تروریستی در این گزارش ناشی از آرام‌تر شدن فضای افغانستان، یمن، سوریه، نیجریه و پاکستان ارزیابی شده‌است. در عین حال شمار این حملات در سومالی، ترکیه و هند بیشتر شده‌است.<ref>{{یادکرد وب|نویسنده=|کد زبان=|تاریخ=|وبگاه=|نشانی=http://www.dw.com/fa-ir/گزارش-سالانه-آمریکا-ایران-همچنان-در-راس-کشورهای-حامی-تروریسم-است/a-39761435|عنوان=گزارش سالانه آمریکا: ایران همچنان در راس کشورهای حامی تروریسم است}}</ref>

== تحریم‌های بیشتر ایران قبل از انتشار گزارش ==
روز سه شنبه ۱۹ ژوئیه آمریکا یک روز قبل از انتشار گزارش تروریسم وزارت خارجه، ۱۸ شخص حقیقی و نهاد دیگر ایران را به دلیل حمایت از فعالیت‌های موشکی بالستیک این کشور در فهرست تحریم‌های خود قرار داد. در لیست جدید تحریم‌ها، هفت مؤسسه و پنج شخص حقیقی به خاطر پشتیبانی از برنامه نظامی ایران یا سپاه پاسداران انقلاب اسلامی هدف تحریم‌ها قرار گرفته‌اند.<ref name=":1" />

== جستارهای وابسته ==
* [[حامیان دولتی تروریسم]]
* [[ایران و پرونده‌های تروریسم دولتی]]
* [[محور شرارت]]
* [[ایران و تهدیدات جهانی]]
{| class="navbox collapsible autocollapse"
!colspan="39"| تایم لاین فهرست "حامیان حکومتی تروریسم"
|- bgcolor=#F0F0F0
|colspan=1 | ۱۹۷۰دهه
|colspan=10 width=25%| ۱۹۸۰دهه
|colspan=10 width=25%| ۱۹۹۰دهه
|colspan=10 width=25%| ۲۰۰۰ دهه
|colspan=8 width=25%| ۲۰۱۰دهه
|- bgcolor=#F0F0F0
|width=2%|۹
|width=2%|0||width=2%|1||width=2%|2||width=2%|3||width=2%|4||width=2%|5||width=2%|6||width=2%|7||width=2%|8||width=2%|۹
|width=2%|0||width=2%|1||width=2%|2||width=2%|3||width=2%|4||width=2%|5||width=2%|6||width=2%|7||width=2%|8||width=2%|۹
|width=2%|0||width=2%|1||width=2%|2||width=2%|3||width=2%|4||width=2%|5||width=2%|6||width=2%|7||width=2%|8||width=2%|۹
|width=2%|0||width=2%|1||width=2%|2||width=2%|3||width=2%|4||width=2%|5||width=2%|6||width=2%|۷
<!--Syria 1979-Pres -->
|- bgcolor=#E0E0E0
|colspan=39 bgcolor=#C0C0C0| {{پرچم|سوریه}}
<!--Libya 1979-2006-->
|- bgcolor=#E0E0E0
|colspan=28 bgcolor=#C0C0C0| {{پرچم|لیبی|۱۹۷۷}}
|colspan=11|
<!--Iraq 1979-1982 1990-2004 -->
|- bgcolor=#E0E0E0
|colspan=4 bgcolor=#C0C0C0| {{پرچم|عراق|۱۹۶۳}}
|colspan=7|
|colspan=15 bgcolor=#C0C0C0| {{پرچم|عراق|۱۹۹۱}}
|colspan=13|
<!--South Yemen 1979-1990-2010-->
|- bgcolor=#E0E0E0
|colspan=12 bgcolor=#C0C0C0| {{پرچم|یمن جنوبی}}
|colspan=27|
<!--Cuba 1982-2015 -->
|- bgcolor=#E0E0E0
|colspan=3|
|colspan=34 bgcolor=#C0C0C0| {{پرچم|کوبا}}
|colspan=2|
<!--Iran 1984-Pres-->
|- bgcolor=#E0E0E0
|colspan=5|
|colspan=34 bgcolor=#C0C0C0| {{پرچم|ایران}}
<!--North Korea 1987-2008-->
|- bgcolor=#E0E0E0
|colspan=8|
|colspan=22 bgcolor=#C0C0C0| {{پرچم|کره شمالی}}
|colspan=9|
<!--Sudan 1993-Pres-->
|- bgcolor=#E0E0E0
|colspan=14|
|colspan=25 bgcolor=#C0C0C0| {{پرچم|سودان}}
|}

== منابع ==
{{پانویس|۲}}

[[رده:مبارزه با تروریسم در ایالات متحده آمریکا]]
[[رده:وزارت امور خارجه (ایالات متحده آمریکا)]]
[[رده:مبارزه با تروریسم]]
[[رده:تروریسم]]


text:
# نفت داشلاری
نفت داشلاری (به لاتین: Neft Daşları) یک شهرک در جمهوری آذربایجان است که در چال‌آب - نفت داشلاری واقع شده‌است. نفت داشلاری ۲٬۰۰۰ نفر جمعیت دارد.

wikiname: fawiki

title: نفت داشلاری

in_language: fa

wikitext:
{{Infobox settlement
|official_name=نفت داشلاری
|native_name=Neft Daşları
|image_skyline=
|imagesize=
|image_alt=
|image_caption=
|pushpin_map=Caspian Sea
|pushpin_mapsize=300
|pushpin_label_position=left
|subdivision_type=کشور
|subdivision_name={{flag|Azerbaijan}}|subdivision_type1=[[تقسیمات کشوری جمهوری آذربایجان|شهرستان]]
|subdivision_name1=[[باکو]]
|subdivision_type2=ناحیه
|subdivision_name2=[[خزر رایون]]
|subdivision_type3=شهرستان
|subdivision_name3=[[چال‌آب - نفت داشلاری]]
|leader_title=
|leader_name=
|established_title=
|established_date=
|area_total_km2=
|area_footnotes=
|population_as_of=۲۰۰۸
|population_total=۲۰۰۰
|population_footnotes=<ref>[http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-26&srt=npan&col=abcdefghinoq&msz=1500&pt=c&va=x World Gazetteer: Azerbaijan]{{پیوند مرده}} – World-Gazetteer.com</ref>
|population_density_km2=
|timezone=[[ساعت رسمی آذربایجان]]
|utc_offset=+۴
|timezone_DST=
|utc_offset_DST=
|coordinates={{coord|40|12|N|50|48|E|region:AZ|display=inline,title}}|elevation_m=
|area_code=
|website=
}}
'''نفت داشلاری''' {{به لاتین|Neft Daşları}} یک [[شهرک]] در [[جمهوری آذربایجان]] است که در [[چال‌آب - نفت داشلاری]] واقع شده‌است.<ref>{{یادکرد-ویکی |پیوند=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Neft_Daşları&redirect=no&oldid=825781905 |عنوان=Neft Daşları|بازیابی  = |زبان=انگلیسی}}</ref> نفت داشلاری ۲٬۰۰۰ نفر جمعیت دارد.

== جستارهای وابسته ==
* [[فهرست شهرهای جمهوری آذربایجان]]

== منابع ==
{{پانویس}}

== پیوند به بیرون ==
{{ویکی‌انبار-رده|Neft Daşları}}
{{باکو}}

{{جمهوری آذربایجان-خرد}}

[[رده:اختراع‌های جمهوری آذربایجانی]]
[[رده:انرژی در اتحاد شوروی]]
[[رده:باکو]]
[[رده:جغرافیای جمهوری آذربایجان]]
[[رده:زیرساخت‌های انرژی در جمهوری آذربایجان]]
[[رده:سازه‌های ساحلی]]
[[رده:سکوهای نفت]]
[[رده:صنعت نفت در جمهوری آذربایجان]]
[[رده:مناطق مسکونی حاشیه خزر]]
[[رده:مناطق مسکونی در باکو]]
[[رده:مناطق مسکونی در جمهوری آذربایجان]]

title: نفت داشلاری Neft Daşları

شهرستان:
باکو
چال‌آب - نفت داشلاری

ناحیه: خزر رایون

title: جمعیت (۲۰۰۸)

• کل: ۲۰۰۰

منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۴ (ساعت رسمی آذربایجان)


text:
# هورنی لودینیتسه
هورنی لودینیتسه (به چکی: Horní Loděnice) یک منطقهٔ مسکونی در جمهوری چک است که در ناحیه اولومووتس واقع شده‌است.
 هورنی لودینیتسه ۱۸٫۱۸ کیلومتر مربع مساحت و ۳۵۲ نفر جمعیت دارد و ۵۴۳ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.

title: هورنی لودینیتسه

wikitext:
{{Infobox settlement
|name=هورنی لودینیتسه
|settlement_type=شهر
|image_skyline=Horní Loděnice, bytovky.jpg
|image_flag=Horní loděnice.svg
|image_shield=Znak obce Horní Loděnice.gif
|pushpin_map=Czech Republic
|coordinates={{coord|49|46|12|N|17|21|59|E|region:CZ|display=inline,title}}|subdivision_type=کشور
|subdivision_name={{CZE}}|subdivision_type1=[[منطقه‌های جمهوری چک|منطقه]]
|subdivision_type2=[[ناحیه‌های جمهوری چک|ناحیه]]
|subdivision_name1=[[منطقه اولوموتس]]
|subdivision_name2=[[Olomouc District|Olomouc]]
|area_total_km2=18.18
|elevation_m=543
|population_total=352
|population_as_of=2006
|population_density_km2=auto
|postal_code_type=کد پستی
|postal_code=783 05
|unemployment_rate=
|website=http://www.hornilodenice.cz
}}
'''هورنی لودینیتسه''' {{به چکی|Horní Loděnice}} یک منطقهٔ مسکونی در [[جمهوری چک]] است که در [[ناحیه اولومووتس]] واقع شده‌است.
<ref>{{یادکرد وب |نویسنده =مشارکت کنندگان ویکی‌پدیای انگلیسی |نشانی=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Horní_Loděnice&redirect=no&oldid=771252219 |عنوان=Horní Loděnice|تاریخ = }}</ref> هورنی لودینیتسه ۱۸٫۱۸ [[کیلومتر مربع]] مساحت و ۳۵۲ نفر جمعیت دارد و ۵۴۳ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.

== جستارهای وابسته ==
*[[فهرست شهرهای جمهوری چک]]

== منابع ==
{{پانویس}}

== پیوند به بیرون ==
{{انبار-رده|Horní Loděnice}}
{{جمهوری چک-خرد}}

{{شهرستان اولوموتس}}
[[رده:بازبینی گمر شهرهای جمهوری چک]]
[[رده:روستاهای شهرستان اولوموتس]]

title: هورنی لودینیتسه

منطقه: منطقه اولوموتس

ناحیه: Olomouc

title: مساحت

• کل: ۱۸٫۱۸ کیلومتر مربع (۷٫۰۲ مایل مربع)

ارتفاع: ۵۴۳ متر (۱۷۸۱ فوت)

title: جمعیت (2006)

• کل: ۳۵۲

• تراکم: ۱۹/کیلومتر مربع (۵۰/مایل مربع)


text:
# ستوژا
ستوژا (به بلغاری: Stozha) یک منطقهٔ مسکونی در بلغارستان است که در ساندانسکی واقع شده‌است.
 ستوژا  ۷۵ نفر جمعیت دارد و ۶۷۶ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.

title: ستوژا

wikitext:
{{Infobox settlement
|official_name=ستوژا
|native_name=Стожа
|settlement_type=روستا
|image_skyline=
|image_flag=
|image_seal=
|image_map=
|mapsize=
|map_caption=موقعیت ستوژا در نقشه
|pushpin_map=
|pushpin_map_size=
|pushpin_label_position=موقعیت در [[بلغارستان]]
|subdivision_type=[[فهرست کشورهای مستقل|کشور]]
|subdivision_name={{flag|Bulgaria}}|subdivision_type1=[[استان‌های بلغارستان|استان]]
|subdivision_name1=[[استان بلاگووگراد]]
|subdivision_type2=[[شهرستان‌های بلغارستان|شهرستان]]
|subdivision_name2=[[شهرستان ساندانسکی]]
|leader_title=
|leader_name=
|area_total_km2=
|population_as_of=2015
|population_note=
|population_total=75
|population_footnotes=
|population_metro=
|population_density=
|timezone=[[زمان اروپای شرقی|EET]]
|utc_offset=+2
|timezone_DST=[[ساعت تابستانی اروپای شرقی|EEST]]
|utc_offset_DST=+3
|coordinates=
|elevation_m=676
|website=
|footnotes=
}}
'''ستوژا''' {{به بلغاری|Stozha}} یک منطقهٔ مسکونی در [[بلغارستان]] است که در [[ساندانسکی]] واقع شده‌است.
<ref>{{یادکرد-ویکی |پیوند=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Stozha&redirect=no&oldid=818956583 |عنوان=Stozha|بازیابی  = ۳ ژانویه ۲۰۱۹ |زبان=انگلیسی}}</ref> ستوژا  ۷۵ نفر جمعیت دارد و ۶۷۶ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.

== جستارهای وابسته ==
*[[فهرست شهرهای بلغارستان]]

== منابع ==
{{پانویس}}

== پیوند به بیرون ==
{{انبار-رده|Stozha}}
{{بلغارستان-خرد}}

[[رده:روستاهای استان بلاگووگراد]]

title: ستوژا Стожа

استان: استان بلاگووگراد

شهرستان: شهرستان ساندانسکی

ارتفاع: ۶۷۶ متر (۲۲۱۸ فوت)

title: جمعیت (2015)

• کل: ۷۵

منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۲ (EET)

• تابستانی (DST): یوتی‌سی +۳ (EEST)


text:
# موزه ریتبرگ
موزه ریتبرگ (به انگلیسی: Rietberg Museum) موزه‌ای در زوریخ٬سوئیس است. این موزه تنها موزه هنر فرهنگ‌های غیر اروپایی در سوئیس و سومین موزه بزرگ در زوریخ است.
موزه ریتبرگ در زمینی به مساحت ۱۷ هکتار در مرکز شهر زوریخ نزدیک به راه آهن زوریخ قرار دارد و شامل چندین ساختمان تاریخی است.بودجه این موزه توسط بخش ریاست جمهوری در شهرستان زوریخ اداره می شود.حدود صد نفر در این موزه مشغول به کار هستند.

title: موزه ریتبرگ

wikitext:
[[پرونده:Zuerich Villa Wesendonck.jpg|بندانگشتی|300px|ساختمان اصلی موزه ریتبرگ]]
'''موزه ریتبرگ''' {{به انگلیسی|Rietberg Museum}} موزه‌ای در [[زوریخ]]٬[[سوئیس]] است. این موزه تنها موزه هنر فرهنگ‌های غیر اروپایی در سوئیس و سومین موزه بزرگ در [[زوریخ]] است.

موزه ریتبرگ در زمینی به مساحت ۱۷ هکتار در مرکز شهر زوریخ نزدیک به راه آهن زوریخ قرار دارد و شامل چندین ساختمان تاریخی است.بودجه این موزه توسط بخش ریاست جمهوری در شهرستان زوریخ اداره می شود.حدود صد نفر در این موزه مشغول به کار هستند.<ref>{{یادکرد-ویکی | زبان=انگلیسی | عنوان=Rietberg Museum | پیوند=https://en.wikipedia.org/wiki/Rietberg_Museum | بازیابی=13اوت2014}}</ref>

== نگارخانه ==
<center>
<gallery>
Image:Zuerich Villa Wesendonck.jpg|
Image:Zuerich Museum Rietberg Eingang.jpg|
Image:Bronze Beaker Luristan 1000 BC.JPG|
Image:Museum Rietberg 01.jpg|
Image:Museum Rietberg 02.jpg|
Image:Museum Rietberg 06.jpg|
</gallery>
</center>

== منابع ==
{{رده انبار}}{{پانویس}}
{{coord|47.3589|8.5304|type:landmark_region:CH|display=title}}

{{موزه-خرد}}

[[رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۵۲ (میلادی) در سوئیس]]
[[رده:موزه‌های زوریخ]]
[[رده:موزه‌های مردم‌شناسی]]
[[رده:موزه‌ها و نگارخانه‌های هنری بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۵۲ (میلادی)]]
[[رده:موزه‌های هنرهای آسیایی]]
[[رده:موزه‌های هنری و نگارخانه‌ها در زوریخ]]
[[رده:موزه‌های هنری و نگارخانه‌ها در سوئیس]]


text:
# مارسل یانزن
مارسل یانسن (به آلمانی: Marcell Jansen) (زادهٔ ۴ نوامبر ۱۹۸۵ در مونشن گلادباخ، نوردراین-وستفالن) بازیکن فوتبال آلمانی است. وی بیشتر به خاطر سانترهای بسیار دقیقش شناخته شده‌است.

## دوران باشگاهی
یانسن که فوتبال را از باشگاهی محلی در زادگاهش آغاز کرد در سال ۱۹۹۳ موفق شد به تیم باسابقه و مشهور شهر خود بروسیا مونشن گلادباخ بپیوندد. وی تا سال ۲۰۰۷ در این تیم عضویت داشت اما در آن سال تیم گلادباخ به دسته پائین‌تر سقوط کرد و او به باشگاه فوتبال بایرن مونیخ پیوست. پس از پشت سرگذاشتن یک فصل در بایرن و بازی کردن در جام یوفا با بی مهری مسئولان بایرن به باشگاه هامبورگ رفت. وی هم‌اکنون در باشگاه هامبورگ نقش کلیدی ایفا می‌کند.

## دوران ملی
یانسن از ابتدا مورد توجه مسئولان تیم ملی قرار گرفت و در برای تیم زیر ۲۱ سال آلمان به میدان رفت. وی در طی دیدارهای دوستانه تیم فوتبال ملی آلمان پس از آغاز جام جهانی ۲۰۰۶ آلمان موفق شد نظر سرمربی وقت تیم ملی یورگن کلینزمن را جلب کند و برای حضور در این تورنومنت انتخاب شد، هرچند او تنها توانست در دیدار نهایی آلمان برابر پرتغال در دیدار پلی آف به میدان برود.
پس از این نیز یانسن در تورنمومنت جام ملتهای اروپا ۲۰۰۸ حضور داشت.

## افتخارها

### باشگاهی
- بایرن مونیخ
  - جام حذفی فلان آلمان: قهرمان ۲۰۰۸
  - جام اتحادیه آلمان: قهرمان ۲۰۰۸
  - لیگ آلمان: قهرمان ۰۸–۲۰۰۷

### ملی
- تیم ملی آلمان
  - جام کنفدراسیون‌ها: سوم ۲۰۰۵
  - جام جهانی: سوم ۲۰۰۶
  - جام ملتهای اروپا: نائب قهرمان ۲۰۰۸

title: مارسل یانزن

wikitext:
{{Infobox football biography
| name = مارسل یانسن{{سخ}}Marcell Jansen
| image = Jansen.JPG
| image_size = 200 px
| caption = Jansen at practice with [[باشگاه فوتبال بروسیا مونشن‌گلادباخ|بروسیا مونشن‌گلادباخ]] in ۲۰۰۵.
| fullname = مارسل یانسن{{سخ}}Marcell Jansen
| birth_date = {{birth date and age|۱۹۸۵|۱۱|۴|df=y}}
| birth_place = [[مونشن‌گلادباخ]]، [[آلمان غربی]]
| height = {{convert|۱٫۹۱|m|abbr=on}}
| position = [[هافبک]] / [[مدافع (فوتبال)|مدافع]]
| currentclub = [[باشگاه فوتبال هامبورگ|هامبورگ]]
| clubnumber = ۷
| youthyears1 = {{۰|۰۰۰۰}}–۱۹۹۳ |youthclubs1 = SV Mönchengladbach
| youthyears2 = ۱۹۹۳–۲۰۰۴ |youthclubs2 = [[باشگاه فوتبال بروسیا مونشن‌گلادباخ|بروسیا مونشن‌گلادباخ]]
| years1 = ۲۰۰۴–۲۰۰۷ |clubs1 = [[باشگاه فوتبال بروسیا مونشن‌گلادباخ|بروسیا مونشن‌گلادباخ]] |caps1 = ۷۳ |goals1 = ۵
| years2 = ۲۰۰۷–۲۰۰۸ |clubs2 = [[باشگاه فوتبال بایرن مونیخ|بایرن مونیخ]] |caps2 = ۱۷ |goals2 = ۰
| years3 = ۲۰۰۸– |clubs3 = [[باشگاه فوتبال هامبورگ|هامبورگ]] |caps3 = ۱۱۶ |goals3 = ۱۷
| years4 = ۲۰۰۹– |clubs4 = [[Hamburger SV II]] |caps4 = ۱ |goals4 = ۰<!-- LEAGUE GAMES ONLY - When you update this parameter, please update the pcupdate parameter! -->
| nationalyears1 = ۲۰۰۴–۲۰۰۵ |nationalteam1 = [[تیم ملی فوتبال زیر ۲۱ سال آلمان]] |nationalcaps1 = ۴ |nationalgoals1 = ۱
| nationalyears2 = ۲۰۰۵– |nationalteam2 = [[تیم ملی فوتبال آلمان]] |nationalcaps2 = ۴۰ |nationalgoals2 = ۳<!-- When you update this parameter, please update the ntupdate parameter! -->
| pcupdate = ۱۶:۰۸، ۱۸ مه ۲۰۱۳ (UTC)
| ntupdate = ۲۰:۳۰، ۱۴ اوت ۲۰۱۳ (UTC)
}}
'''مارسل یانسن''' {{آلمانی|Marcell Jansen}} (زادهٔ [[۴ نوامبر]] [[۱۹۸۵]] در [[مونشن گلادباخ]]، [[نوردراین-وستفالن]]) [[بازیکن]] [[فوتبال]] آلمانی است. وی بیشتر به خاطر سانترهای بسیار دقیقش شناخته شده‌است.

== دوران باشگاهی ==
یانسن که فوتبال را از باشگاهی محلی در زادگاهش آغاز کرد در سال ۱۹۹۳ موفق شد به تیم باسابقه و مشهور شهر خود بروسیا مونشن گلادباخ بپیوندد. وی تا سال ۲۰۰۷ در این تیم عضویت داشت اما در آن سال تیم گلادباخ به دسته پائین‌تر سقوط کرد و او به باشگاه فوتبال بایرن مونیخ پیوست. پس از پشت سرگذاشتن یک فصل در بایرن و بازی کردن در [[جام یوفا]] با بی مهری مسئولان بایرن به باشگاه هامبورگ رفت. وی هم‌اکنون در باشگاه هامبورگ نقش کلیدی ایفا می‌کند.

== دوران ملی ==
یانسن از ابتدا مورد توجه مسئولان تیم ملی قرار گرفت و در برای تیم زیر ۲۱ سال آلمان به میدان رفت. وی در طی دیدارهای دوستانه [[تیم فوتبال ملی آلمان]] پس از آغاز [[جام جهانی ۲۰۰۶ آلمان]] موفق شد نظر سرمربی وقت تیم ملی [[یورگن کلینزمن]] را جلب کند و برای حضور در این تورنومنت انتخاب شد، هرچند او تنها توانست در دیدار نهایی آلمان برابر پرتغال در دیدار پلی آف به میدان برود.
پس از این نیز یانسن در تورنمومنت جام ملتهای اروپا ۲۰۰۸ حضور داشت.

== افتخارها ==
=== باشگاهی ===
* بایرن مونیخ
** [[جام حذفی فلان آلمان]]: قهرمان ۲۰۰۸
** [[جام اتحادیه آلمان]]: قهرمان ۲۰۰۸
** [[لیگ آلمان]]: قهرمان ۰۸–۲۰۰۷

=== ملی ===
* تیم ملی آلمان
** [[جام کنفدراسیون‌ها]]: سوم ۲۰۰۵
** [[جام جهانی]]: سوم ۲۰۰۶
** [[جام ملتهای اروپا]]: نائب قهرمان ۲۰۰۸

== منابع ==
{{پانویس}}
* ویکی‌پدیای انگلیسی
* ویکی‌پدیا آلمانی

== پیوند به بیرون ==
{{ویکی‌انبار-رده|Marcell Jansen}}
{{ترکیب تیم ملی آلمان جام جهانی ۲۰۰۶}}
{{ترکیب تیم ملی فوتبال آلمان در جام ملت‌های اروپا ۲۰۰۸}}
{{ترکیب تیم ملی فوتبال آلمان جام جهانی ۲۰۱۰}}

{{ترتیب‌پیش‌فرض:یانزن، مارسل}}
[[رده:افراد زنده]]
[[رده:اهالی مونشن‌گلادباخ]]
[[رده:بازیکنان باشگاه بایرن مونیخ]]
[[رده:بازیکنان باشگاه بروسیا مونشن‌گلادباخ]]
[[رده:بازیکنان باشگاه هامبورگ]]
[[رده:بازیکنان بوندس‌لیگای ۱]]
[[رده:بازیکنان تیم ملی فوتبال آلمان]]
[[رده:بازیکنان تیم ملی فوتبال جوانان آلمان]]
[[رده:بازیکنان تیم ملی فوتبال زیر ۲۱ سال آلمان]]
[[رده:بازیکنان جام جهانی فوتبال ۲۰۰۶]]
[[رده:بازیکنان جام جهانی فوتبال ۲۰۱۰]]
[[رده:بازیکنان جام ملت‌های اروپا ۲۰۰۸]]
[[رده:بازیکنان فوتبال مرد اهل آلمان]]
[[رده:بازیکنان فوتبال اهل نوردراین-وستفالن]]
[[رده:بازیکنان فوتبال دارای قابلیت بازی در چندین پست (موقعیت)]]
[[رده:زادگان ۱۹۸۵ (میلادی)]]
[[رده:مدافعان کناری فوتبال]]
[[رده:ورزشکاران اهل مونشن‌گلادباخ]]
[[رده:هلندی‌تبارهای اهل آلمان]]

title: اطلاعات شخصی

نام کامل: مارسل یانسن · Marcell Jansen

زادروز: ۴ نوامبر ۱۹۸۵ (۳۹ سال)

زادگاه: مونشن‌گلادباخ، آلمان غربی

قد: ۱٫۹۱ متر (۶ فوت ۳ اینچ)

پست: هافبک / مدافع

title: اطلاعات باشگاهی

باشگاه کنونی: هامبورگ

شمارهٔ پیراهن: ۷

title: باشگاه‌های جوانان

SV Mönchengladbach

بروسیا مونشن‌گلادباخ

title: باشگاه‌های حرفه‌ای*

سالها: باشگاه‌ها · بازی† · (گل)†

بروسیا مونشن‌گلادباخ · ۷۳ · (۵)

بایرن مونیخ · ۱۷ · (۰)

هامبورگ · ۱۱۶ · (۱۷)

Hamburger SV II · ۱ · (۰)

title: تیم ملی‡

تیم ملی فوتبال زیر ۲۱ سال آلمان · ۴ · (۱)

تیم ملی فوتبال آلمان · ۴۰ · (۳)

title: ترکیب تیم آلمان – جام جهانی ۲۰۰۶ مقام سوم

آلمان

title: ترکیب تیم آلمان – جام ملت‌های اروپا ۲۰۰۸ مقام دوم

title: ترکیب تیم آلمان – جام جهانی ۲۰۱۰


text:
# ۲۹۹ (عدد)
۲۹۹ (دویست و نود و نه) یک عدد طبیعی است که بعد از ۲۹۸ و قبل از ۳۰۰ قرار دارد.

title: ۲۹۹ (عدد)

wikitext:
{{عدد|نماد = ۲۹۹
|نام اصلی = ۲۹۹
|نام ترتیبی = ۲۹۹م
|تجزیه=
|مقسوم علیه‌ها =
|عربی = ۲۹۹
|اروپایی =299
|رومی=	{{Roman|299}}
|مبنای شانزده=
|مبنای هشت =
}}
'''۲۹۹''' (دویست و نود و نه) یک [[عدد طبیعی]] است که بعد از [[۲۹۸ (عدد)|۲۹۸]] و قبل از [[۳۰۰ (عدد)|۳۰۰]] قرار دارد.

{{عدد-خرد}}

[[رده:اعداد صحیح]]

title: | → ۲۹۸ | ۲۹۹ | ۳۰۰ ← |

۲۹۹ · ۳۰۰ ←

اصلی: دوصدنود-نه

ترتیبی: دویست و نود و نهمین

تجزیه: ۱۳ × ۲۳

یونانی: ΣϞΘ´

رومی: CCXCIX

پایه ۲: ۱۰۰۱۰۱۰۱۱۲

پایه ۳: ۱۰۲۰۰۲۳

پایه ۴: ۱۰۲۲۳۴

پایه ۵: ۲۱۴۴۵

پایه ۶: ۱۲۱۵۶

پایه ۸: ۴۵۳۸

پایه ۱۲: ۲۰B۱۲

پایه ۱۶: ۱۲B۱۶

پایه ۲۰: EJ۲۰

پایه ۳۶: ۸B۳۶

فارسی: ۲۹۹


text:
# گاتاها
گاتاها (اوستایی: مفرد: 𐬔𐬁𐬚𐬁، جمع: 𐬔𐬁𐬚𐬃، آوانگاری: گاثا، سانسکریت: गाथा، آوانگاری: گاتها، پهلوی: کتیبه‌ای: 𐭢𐭠𐭮𐭠𐭭, 𐭢𐭠𐭤𐭠𐭭؛ مزامیری: 𐮂𐮀𐮍𐮀𐮌, 𐮂𐮀𐮄𐮀𐮌، آوانگاری: گاسان، گاهان) یا گاسان یا گاهان یا گات‌ها ۱۷ سروده‌ای است که از دیرباز از سخنانِ زرتشت اسپیتمان دانسته می‌شده است و در برگیرندهٔ پیام و آموزش‌های وی و بنیادِ مزدیسنا است که کهن‌ترین و سپنتاترین بخش از نسک اوستا شمرده می‌شود. این سروده‌ها به لهجه گاهانی زبان اوستایی می‌باشند و متن بسیار پیچیده‌ای دارند.

## معنای واژهٔ گات
گات‌ها (اوستایی) جمعِ گات در زبان اوستایی به معنای «سرود» است که در زبان پهلوی به ''گاث''  (گاس) دگرگون شده و در زبان پارسی گاه گفته می‌شود. ردپای این واژه در دستگاه‌های موسیقی امروز ایرانی همانند سه گاه و چهار گاه بر جای مانده است.

## سراینده
بر اساس سنت، پنج گاتها را خود زرتشت سروده است، بنابراین تنها میراث دینی معتبری است که از او برای آیندگان باقی مانده است.
گات‌ها از نگاه صرف و نحو و زبان و بیان، روشِ ارائهٔ مطالب، فکر و اندیشه، سبک شعر و ویژگی‌های دیگر با دیگر بخش‌های اوستا تفاوت دارد، ازین روی همهٔ اوستاشناسان و دانشمندان آن را از خودِ زرتشت می‌دانند.
به استثنای ژان کلنز و اریک پیرارت، مترجمان بر این باورند که زرتشت نویسنده گاتها بوده است، و در این اتفاق نظر دارند که آخرین اثر این مجموعه، یسنا ۵۳، تألیف او نبوده، بلکه از حلقه پیروان او صادر شده است.
ژان کلنز و اریک پیرار در انتساب گات‌ها به شخص زرتشت تردید کرده‌اند، از آن روی که ۱۰ بار در گات‌ها از زردشت با ضمیر سوم شخص مفرد یاد شده یا آنکه زرتشت مورد خطاب قرار گرفته است. هلموت هومباخ در دانشنامه ایرانیکا در رد این تردیدها این گونه می‌نویسد: گرچه اینها از صنایع ادبی هستند و در اشعار شرق (اینگونه استعارات) ناشناخته نیست. پیامبر (زرتشت) این استعارات را از آنجا بکار گرفته که نام خود را در یاد اهورامزدا منقوش نماید. اثبات این رسم (کاربرد ضمیر سوم) با یسنا ۴۳٫۸ است. هنگامی که از زرتشت نامش پرسیده می‌شود، خود را زرثوشترا معرفی می‌کند.

## جداسازی از دیگر بخش‌های اوستا
اگر چه در خودِ متنِ اوستا از گاهانِ پنج‌گانه یاد شده است، ولی در میان دانشمندان نخستین کسی که گاهان را به عنوان تصنیف‌های احتمالی خود زرتشت از بقیهٔ اوستا جدا کرد، مارتین هاوگ آلمانی بود. این دانشمند متوجه شد که نویسندهٔ گاهان تنها از یک خدا نام می‌برد و با برخی نیایش‌ها مخالف است. او زرتشت را پیامبر یکتاپرستی معرفی کرد.

## ساختار و چینش
گات‌ها منظوم و موزون به گونهٔ اشعار دینی ایران باستان‌اند که به شدت موجز و فشرده بوده و از نظر ساختار دستور زبان استثناء هستند. شاید نخست بلندتر و به نثر بوده اما برای در امان بودن از گزندِ فراموشی یا دستبردِ روزگار، آن‌ها را به نظم درآورده‌اند تا بهتر به خاطر سپرده شود.
زبان شناسان وزن این اشعار را یافته و قواعد نظم را در آن‌ها تعیین کرده‌اند.
در کل، ۱۷ سرودهٔ گاتها ۲۳۸ بند، حدود ۸۹۶ بیت یا ۵۵۶۰ واژه است که بعدها در میان ۷۲ هات (فصل) یسنا جای داده شده‌اند. این ۱۷ سروده با شمارهٔ فصل آن‌ها در یسنا شناخته می‌شوند. به هر یک از فصل‌های یسنا و گات‌ها هات گفته می‌شود.

## وزن گات‌ها
ویژگی وزن گاهان شکل پاره‌ای است. هر پاره دارای تعداد معینی بیت و هر بیت تعداد مشخصی هجا دارد. شمار هجاهای هر مصراع جای درنگ و شمار ابیات یک پاره، وزن هر پاره را معین می‌کند. مصراع‌های هفت هجایی اصلی‌ترین رکن در هر پنج وزن گاهان است. سپنتامینوگاه دارای پاره‌های چهار بیتی است و هر بیت دو مصراع چهار و هفت‌هجایی دارد. یسن ۴۷ کمترین پاره(۶ پاره) و یسن‌های ۳۱ و ۵۱ بیشترین پاره(۲۲ پاره) را دارند.

## نام بخش‌های گات‌ها و نامگذاری
گات‌ها در ۵ بخش دسته‌بندی شده‌اند.
- اَهونَوَدگاه دربارهٔ نیایشِ خدا، گزینش پیامبر[۱۴]

ازآنجا که نخستین واژهٔ آن اهون ویتی خوانده می‌شده و در پهلوی اهنودگات می‌خوانند. شامل ۷ هات (فصل) می‌باشد. هر فصل مشتمل بر چند قطعه و هر قطعه دارای سه مصراع است؛ و هر مصراع شانزده هجا دارد که پس از هجای هفتم وقف یا سکته‌ای است (۹+۷) آغاز آن از شروع هات ۲۸ تا پایان هات ۳۴ است.
- اُشتَوَدگاه دربارهٔ راز آفرینش، خودشناسی، خداشناسی.[۱۴] اشتاویتی و به پهلوی اشتودگات دارای چهار «هات» است و هر هات به چندین قطعه قسمت شده که هریک پنج مصراع دارد و هر مصراع ۱۱ هجا دارد و سکته یا وقف بعد از هجای چهارم است (۷+۴)[۱۲] شامل هات ۴۳، ۴۴، ۴۵ و ۴۶ می‌شود.
- سپَنتمَدگاه[۱۵] دربارهٔ آفرینش و پیرامون آن[۱۴] سپنتامینو، چهار «هات» دارد. هر هات چندین قطعه و هر قطعه ۴ مصراع و هر مصراع یازده هجا دارد، وقف مانند اشتودگات پس از هجای چهارم است (۷+۴)[۱۲] شامل هات ۴۷، ۴۸، ۴۹ و ۵۰ می‌شود.
- وُهوخْشتَرگاه دربارهٔ تازه شدن جهان و بهرهٔ کارکرد آدمی[۱۴] تنها یک هات دارد، هر قطعه ۳ مصراع و هر مصراع ۱۴ هجا دارد و سکته یا وقف در وسط آن یعنی پس از هجای هفتم می‌آید (۷+۷)[۱۲] شامل هات ۵۱ می‌شود.
- وَهیشتوایشْت‌گاه دربارهٔ والاترین آرزوی اشو زرتشت و اشوان[۱۴] هفت هات دارد، قطعه‌ها مرکب از دو مصراع کوتاه و دو مصراع بلنداند. مصراع کوتاه ۱۲هجایی، با وقف پس از هجای ۷ ام. (۵+۷) و مصراع‌های بلند ۱۹ هجایی با دو وقف یکی پس از هجای هفتم و دیگری پس از هجای ۱۴ام است.[۱۲] شامل هات ۵۳ می‌شود.

هر یک از این ۱۷ فصل یا هات نیز دارای نامی می‌باشند. وجه تسمیهٔ نام‌گذاری این هفده یسنا به موجبِ واژه‌های آغازگرِ هر هات است.

## زبان
گات‌ها، به زبان گاتی یا اوستایی کهن سروده شده است. زبان گاتی بخشی از گروهِ زبان‌های ایرانی کهن بوده که زیر شاخهٔ خانوادهٔ خاوری زبان‌های هندواروپایی، شرق ایران را دربرمی‌گیرد. زبانِ این بخش، به کهنگیِ زبانِ ریگ ودا کتابِ مذهبیِ هندوان آریایی است و پیشینهٔ آن -دستِ کم- به ۸ سده پیش از میلاد می‌رسد. بیشترِ آنچه از اوستای گاهانی فهمیده می‌شود -هم از نظر واژگان و هم دستوری- تنها بخاطر همین خویشاوندیِ اوستای گاتی با زبان سانسکریت ودایی است. گات‌ها برای نخستین بار در سدهٔ هجدهم به همتِ اوستاشناسان اروپایی شناسایی شد.
به گفتهٔ ویلیام ملاندرا: «گات‌ها در مقایسه با ادبیات سایر ادیان مشرقی شاید مبهم‌ترین و پرابهام‌ترین سروده‌ها باشند. تقریباً هر بند از گات‌ها آماده چندین تفسیر است.»

### برگردان و ترجمه

#### پارسی میانه
در نوشته‌های یسنا به پهلوی، گات‌ها به همراه برگردانِ پارسی میانه به‌صورتِ واژه به واژه می‌آیند که به نظر می‌رسد از اواخر دوران پادشاهی ساسانیان باشد. نویسندگانِ آن دانش بسیار ضعیفی از زبان اوستایی کهن داشته‌اند.
اشتباهات سنگین بی تأثیر منفی بر دانش دوران معاصر نبوده است. تقلید از نظم واژگان آزاد اصل اوستایی توسط ترجمه فارسی میانه مانع دیگری برای استفاده از آن است، اما گاهی اوقات اطلاعات ارائه شده توسط واژه‌هایی که به منظور استخراج معنایی از ترجمه فارسی میانه اضافه می‌شود تا حدودی قابل توجه تر است. نشان دهنده آثار کم و بیش کم رنگی از یک سنت موثق است.
در مجموع، ترجمه فارسی میانه به ندرت نقطه عزیمت مناسبی را برای رویکرد دقیق علمی به گاتاها ارائه می‌دهد، اما مقایسه فشرده تک خطوط آن و لغات مربوطه آنها با اصل گاتایی آنها معمولاً رشته فکری مترجم را آشکار می‌کند. این امر بیانگر تعبیر گاتاها توسط موبدان دوره ساسانی است که دیدگاه کلی آن به اصل نزدیکتر از آنچه در زمان ما دربارهٔ گاتاها تدریس می‌شود، است.

#### سانسکریت
نسخه سانسکریت را که نریوسنگ، پژوهشگر سده‌های وسطایی پارسی گردآوری کرده و در بخشی از نسخه‌های خطی یسنا پهلوی آمده است، بر پایه زبان اوستایی اصلی نیست، بلکه بر اساس ترجمه فارسی میانه است.

#### زبان‌های اروپایی
در حدود سدهٔ ۲۰ میلادی دانشمندان و خاورشناسانی چون جیمز دارمستتر به واسطه ترجمه‌های پهلوی و کریستیان بارتلمه، هلموت هوباخ و اسنلی آیسلر بواسطه شباهت با زبان ودایی به ترجمه پرداخته‌اند. در سده ۱۸ میلادی پژوهشگر فرانسوی «انکتیل دوپرون» با بهره‌گیری از زبان سانسکریت که ریگ‌ودا (اشعار و سرودهای مذهبی هندو) با آن نوشته شده، کلید زبان اوستا و سرانجام گاتاها را پیدا نمود و راه بر ترجمه آن گشوده شد.

#### پارسی امروزی
اولین کوشش برای ترجمهٔ گاتاها به زبان فارسی در دوران قاجار و توسط ژول ریشار انجام شد. او که تحصیل کردهٔ فرانسه و مدرس دارالفنون در ایران بود، گاتاها را در سال ۱۸۷۱ میلادی (۱۲۸۸ ه.ق برابر با ۱۲۴۹ یا ۱۲۵۰ ه.خ) از لاتین به فارسی برگرداند. هرچند که این ترجمه هرگز به چاپ نرسید، اما نسخهٔ خطی این ترجمه در مؤسسه شرق‌شناسی کاما در بمبئی هند موجود است.
تاکنون پژوهشگران مختلفی نسبت به ترجمه و انتشار گاتاها به زبان فارسی اقدام کرده‌اند که به ترتیب تاریخ عبارتند از: ابراهیم پورداوود (سال ۱۳۰۵ و بازنگری در ۱۳۳۱)، موسی جوان (۱۳۴۸)، هاشم رضی (سال ۱۳۴۸ و بازنگری در ۱۳۸۰)، موبد فیروز آذرگشسب (۱۳۵۱ تا ۱۳۵۸)، عباس شوشتری (مهرین) (۱۳۵۴)، علی اکبر جعفری (۱۳۵۹)، حسین وحیدی (۱۳۶۶)، جلیل دوستخواه (۱۳۷۴)، موبد رستم شهزادی (۱۳۷۷)، آبتین ساسانفر (۱۳۸۳) و ترجمهٔ مشترک بابک صالحیان و رضا مرادی غیاث‌آبادی (۱۳۹۰).

## محتوا

### مفاهیم برجسته و بنیادین
1. تنها یک خدا وجود دارد، خداوند خرد، اهورا مزدا، آفریدگار و پروردگار پیوسته، پشتیبان و پیش برندهٔ کیهان (سرود۸ و ۹)
2. همهٔ باورهای خرافی به خدایان و الهه‌ها و موجودات تخیلی مشابه دروغین و اجرای مراسم برای خشنود ساختن آن‌ها بایستی کنار گذاشته شود و همهٔ تصورات و اعمال غیرمنطقی باید رها شوند. (سرود ۵)
3. آئین وجدان نیک، دین، نام گاتایی مزدیسنا، جهانی و همگانی است. (سرود ۹٫۱۰ و ۱۷٫۱)
4. روشن‌اندیشی خدایی (سروش) توانایی‌های خداوندی را آشکار می‌کند که منجر به درکِ اصول بنیان کیهان و نظم گیتی می‌شود.
5. جهان به نیکی آفریده شده است و رو به تکامل پیشروی می‌کند چنان‌که آفریدگار آن اهورامزدا می‌خواهد. (سرود ۸و۹)
6. به بشر آزادی اندیشه، گفتار و کردار بخشیده شده و ذهنی روشن برای تشخیص میان آنچه نیک و بد برای جامعه انسانی دارد. (۳٫۲و۴٫۹و۱۱و۱۲)
7. انسان دو روان سپنتا مَینیو یا روانِ پیش برنده و اَنگره مَینیو یا روانِ پس برنده دارد. روانِ پیش برنده به ترقیِ شخص و دنیای پیرامونش کمک می‌کند.[۲۶]

### جهان بینی
در گاتها از دو جهان یاد می‌شود. جهان مادی-فیزیکی، و جهان مینوی-عقلانی. جهان مادی و عقلانی در هم تنیده هستند. انسان در این دو جهان به‌طور هم‌زمان زندگی و پویایی دارد.
تشریفات مذهبی در اندازهٔ بسیار کم یاد می‌شوند. تنها پیشکشی که نیاز است، پیشکش اندیشهٔ نیک است. بر پایهٔ آموزه‌های گاتها تنها با اندیشه، گفتار و کردار است که آدمی زندگی واپسین خود را می‌سازد.

### استعارات
در گاتها اهمیت بکارگیری از استعاره و نقش آن در زبان و ذهن درک شده است. سازوکاری که به ذهن اجازه می‌دهد تا فهم دنیای فیزیکی و تجربه‌های اجتماعی به شناخت موضوعات دیگر منجر شود.
استعاراتی که زردشت در گاتها استفاده کرده است: دوستی با اورمزد، دئنا ونوهی، وهومن، اشا، وهور خشتر، آرمئیتی، سروش، سپنتا مینو، هئورواتت، امرتات، اترا، پل چینوت، اوشتا، گئتا، رتو، دروج.

### بخش‌هایی از گات‌ها

#### زرتشت از مزدا راهنمایی می‌خواهد
ای خدای دانا! چگونه می‌توانم در انجام وظایفم تو را خشنود سازم؟ رهبران روحانی دروغ‌پرداز، خویشان و دوستان مرا فریب داده، بر ضد من برانگیخته و آن‌ها را از من رانده‌اند! اهل شهر و محل مرا وامی‌کنند با من درشتی و ستیز کنند! رهبران دنیایی بدکار و دروغ‌پرداز مرا آزار می‌دهند!
به کدام سرزمین روی آورم؟ به کجا پناه برم؟

#### زرتشت از مزدا بخشش می‌خواهد
ای خداوندِ جان و خرد! من و یارانم، با منشِ نیک به تو رو می‌آوریم، تا از داده‌های تو -که بهرهٔ راستی و داد (اشا) است- برخوردار گردیم. از توانِ تن و نیروی روان بهره‌مند شویم و به آرامش و آسایش برسیم. منشِ نیک و راستی و داد را -که والا فروزه‌های خداوندِ جان و خرد است- می‌ستایم و به راهنماییِ آنان، سرودهایی را می‌سرایم که پیش ازین کسی نگفته و نشنیده است. پس به نیایش برخیزید به سرودهای من گوش دهید و به یاریِ من بشتابید تا آرامش و آسایش را به جهان باز برگردانیم و نیرویِ خلل ناپذیرِ شهریاریِ اهورایی را در جهان استوار کنیم.
تا آنجا که من توان دارم، برای گسترشِ آیین راستی و گرَوِشِ مردمان به منش نیک کوشا خواهم بود. نیک می‌دانم که درین کوشش، نیرویِ خلل‌ناپذیرِ شهریاریِ اهورایی، یار و یاور من است. همچنین به نیکی آگاهم که دادهای اهورایی از آنِ کسانی است که بدونِ چشم‌داشت در راهِ خدا کار می‌کنند.
این بخش‌ها از برگردان موبد رستم شهزادی از گاتهاست:
بشود که فرمانروایان نیک و پاک بر ما فرمانروایی کنند، نه فرمانروایان بد و نادرست. چه پاکی و راستی از گاه تولد تا مرگ برای آدمی بهترین بخشش است. بشود که چنین فرمانروایان نیک و پاک برای خوشبختی ما در جهان فرمانروایی کنند.

#### پرسش‌های بلاغی زرتشت از اورمزد
از تو می‌پرسم از اهورا، چه به راستی می‌خواهم، آیا سرانجامِ زندگیِ پارسایی، خوشبختی در دو جهان است و کسی که برای رستگاریِ روانِ دیگران می‌کوشد، بهرهٔ نیک خواهد برد؟ این را [ای] مزدا می‌دانم که هر که به مردم مِهر ورزد و برای رستگاریِ دیگران بکوشد، چنین کسی دوستِ تو و درمان بخشِ زندگیِ مردم خواهد بود.

## گاتاها در گذر زمان

### گاتاها و هخامنشیان
داریوش اول در سنگ نوشته‌های خود بارها آفرینش اهورامزدا را توصیف می‌کند در این زمان اهورامزدا بصورت یک نام درآمده است. به عنوان مثال در کتیبه الوند. «گفتار نویسان» داریوش هنگام توصیف چگونگی به قدرت رسیدن او، چیرگی بر دشمنان خود و عمل بر اساس قانون اهورامزدا از منابع مختلف استفاده کردند. در کتیبه‌اش در بیستون (۴٫۳۳–۴۰)، توصیف رابطه‌اش با اهورامزدا به احتمال زیاد برگرفته از نسخه پارسی باستانی از گاتها است. او در اینجا علت سرکشی دشمنانش را گمراهی آنها توسط Drauga (دروج اوستایی)، دروغ، می‌داند که از این رو به مردم «دروغ» می‌گفتند.

### گاتاها و ساسانیان
سنگ نوشته‌های سلطنتی شاپور اول و سنگ نوشته پسرش نرسه هر دو حاوی عباراتی است که هخامنشیان نیز از آن بهره می‌بردند و به گاتاها بازمی‌گردد. سنگ نوشته‌های موبد موبدان کرتیر در نزدیکی تخت جمشید، که برای هدایت اصول سنت مقدس (شفاهی) مزدایسنی (dēn mazdēsn) با نمونه خود او ساخته شده است جالب توجه است.

### گاتها و مانی
سنت شفاهی زرتشتیان سده سوم میلادی نیز در ادبیات مانوی منعکس شده است. مانی با اسامی پهلوی گاتها و همچنین بسیاری از روایات پهلوی آشنا بوده که از آنها برای نشان دادن مفاهیم مانوی استفاده و اقتباس می‌کرده است. این بر اساس تصور او از دین خود بود، که او آن را برتر از همه دین‌های پیشین، از جمله انبیای کتاب مقدس، بودا، زرتشت و عیسی می‌دانست، نه تنها به این دلیل که درست‌تر و کامل‌تر از دیگران بود، بلکه همچنین چون خودش آن را متفاوت از دیگران نوشته بود. با این حال، همه این دینها مانند رودخانه‌هایی که به اقیانوس می‌ریزند، وارد دین خود شدند (Skjærvø ۲۰۱۲ , ۲۳–۲۵).
به گفته مانی، زرتشت تعالیم خود را خودش ننوشت، بلکه پیروانش این کار را کردند و این پرسش را در ذهن برمی‌انگیزد که آیا سنت زرتشتی در سده سوم میلادی به صورت نوشتاری درآمده بوده است. این واقعیت که کتیبه‌های آن زمان دارای یک راست‌نویسی توسعه‌یافته هستند، قویاً نشان می‌دهد که نوشتن به غیر از نامه‌ها و اسناد رسمی، که در آن بیشتر واژگان کتیبه‌ها به ندرت استفاده می‌شد، انجام می‌شدت است. این که آیا آنها تلاش کرده‌اند که مناسک اوستایی را بنویسند یا نه، شاید مشکوک باشد، اما ممکن است ترجمه‌ها و تفسیرها به خوبی نوشته شده باشد.

### دوران باستان
چندین نویسنده کلاسیک به کلمات نوشته شده زرتشت اشاره می‌کنند. افلاطون، به گفته کلمنت اسکندریه، گزارش داده است که زرتشت گزارشی از آنچه از خدایان در سفر به هادس و پلینیوس آموخته است، نوشته است. پلینیوس می‌نویسد که زردشت دو میلیون بیت را سروده است.
در دوره اشکانی، فیلون بیبلوسی گفته است که مجموعه مقدسی در نزد پارسیان وجود دارد که حاوی برخی از سخنان زرتشت است، و پوسانیاس گفت که در لیدیه مغی را دیده است. که هنگام خواندن با صدای بلند از کتابی که زبانش برای یونانیان نامفهوم بود، مراسمی را انجام می‌داده است.
مسعودی مورخ و جغرافی‌دان عرب گزارش می‌دهد که زرتشتیان ایرانی، گبرها، هنوز قادر به یادگرفتن تمام کتاب‌های خود نبودند، اما او همچنین به گزارشی اشاره کرده که گبری در سیستان هنوز کل کتاب را می‌خواند.

## پیشینه شفاهی
صنعتی‌زاده می‌گوید که ممکن است گاتها در ابتدا به‌طور شفاهی و به‌وسیلهٔ نقل از سینه به سینه، به حیات خود ادامه می‌داده است. به عقیدهٔ صنعتی گاتهای مکتوبی که به دست ما رسیده است با آن تفاوت کمّی و کیفی دارد.

title: گاتاها

wikitext:
{{مزدیسنا۲}}
{{Infobox religious text
| image =
| caption =
| author = منسوب به [[زرتشت]]
| religion = [[مزدیسنا]]
| language = [[زبان اوستایی|اوستایی کهن]]
| verses =
| period =
}}

'''گاتاها''' ({{lang-ae|مفرد: 𐬔𐬁𐬚𐬁، جمع: 𐬔𐬁𐬚𐬃}}، {{small|آوانگاری:}} ''گاثا''، {{lang-sa|गाथा|translit=گاتها}}، [[زبان فارسی میانه|پهلوی]]: {{lang|xpl|{{small|[[پهلوی کتیبه‌ای|کتیبه‌ای]]:}} 𐭢𐭠𐭮𐭠𐭭, 𐭢𐭠𐭤𐭠𐭭؛ {{small|[[پهلوی مزامیری|مزامیری]]:}} 𐮂𐮀𐮍𐮀𐮌, 𐮂𐮀𐮄𐮀𐮌}}، {{small|آوانگاری:}} ''گاسان، گاهان'') یا '''گاسان''' یا '''گاهان''' یا '''گات‌ها''' ۱۷ سروده‌ای است که از دیرباز از سخنانِ [[زرتشت]] [[اسپیتمان]] دانسته می‌شده است و در برگیرندهٔ پیام و آموزش‌های وی<ref>{{یادکرد وب |url=http://www.kniknam.com/Fa/FAQ/default.aspx |title=وب سایت شخصی کورش نیکنام<!-- عنوان تصحیح شده توسط ربات --> |accessdate=۱۱ مه ۲۰۰۹ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120121000122/http://www.kniknam.com/Fa/FAQ/default.aspx |archivedate=۲۱ ژانویه ۲۰۱۲ |dead-url=yes}}</ref> و بنیادِ [[مزدیسنا]] است<ref>{{یادکرد وب |url=http://www.californiazoroastriancenter.org/z_identity_fa.htm |title=Zoroastrian Identity<!-- عنوان تصحیح شده توسط ربات --> |accessdate=۱۱ مه ۲۰۰۹ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090131174013/http://www.californiazoroastriancenter.org/z_identity_fa.htm |archivedate=۳۱ ژانویه ۲۰۰۹ |dead-url=yes}}</ref> که کهن‌ترین و [[سپنتا]]<nowiki/>ترین<ref name="فرهنگ دهخدا :گاتها">فرهنگ دهخدا :گاتها</ref> بخش از [[نسک]] [[اوستا]] شمرده می‌شود. این سروده‌ها به لهجه گاهانی زبان اوستایی می‌باشند و متن بسیار پیچیده‌ای دارند.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=GATHAS i – Encyclopaedia Iranica|نشانی=http://www.iranicaonline.org/articles/gathas-i-texts|وبگاه=www.iranicaonline.org|بازبینی=2020-05-08}}</ref>

== معنای واژهٔ گات ==
گات‌ها ([[زبان اوستایی|اوستایی]]) جمعِ ''گات'' در زبان اوستایی به معنای «سرود» است که در [[زبان پهلوی]] به [[''گاث'' ]] (گاس) دگرگون شده و در [[زبان پارسی]] ''گاه'' گفته می‌شود. ردپای این واژه در [[دستگاه (موسیقی)|دستگاه‌های موسیقی]] امروز ایرانی همانند [[دستگاه سه‌گاه|سه گاه]] و [[دستگاه چهارگاه|چهار گاه]] بر جای مانده است.<ref>سروده‌های زردشت برگردان به پارسی موبد رستم شهرزادی</ref>

== سراینده ==
بر اساس سنت، پنج گاتها را خود زرتشت سروده است، بنابراین تنها میراث دینی معتبری است که از او برای آیندگان باقی مانده است.<ref>Helmut Humbach, Gathas i, Encyclopaedia Iranica, http://www.iranicaonline.org/articles/gathas-i-texts</ref>

گات‌ها از نگاه [[صرف و نحو]] و زبان و بیان، روشِ ارائهٔ مطالب، فکر و اندیشه، سبک شعر و ویژگی‌های دیگر با دیگر بخش‌های ''اوستا'' تفاوت دارد، ازین روی همهٔ [[اوستاشناس|اوستاشناسان]] و دانشمندان آن را از خودِ زرتشت می‌دانند.<ref name="فرهنگ دهخدا :گاتها"/><ref name="اوستا، هاشم رضی">اوستا، هاشم رضی</ref>
به استثنای [[ژان کلنز]] و [[اریک پیرارت]]، مترجمان بر این باورند که زرتشت نویسنده گاتها بوده است، و در این اتفاق نظر دارند که آخرین اثر این مجموعه، یسنا ۵۳، تألیف او نبوده، بلکه از حلقه پیروان او صادر شده است.<ref>{{یادکرد وب |نام خانوادگی۱=Malandra |نام۱=William |عنوان=gathas-ii-translations |نشانی=https://iranicaonline.org/articles/gathas-ii-translations |وبگاه=Iranica |تاریخ بازبینی=12 دسامبر 2021}}</ref>

[[ژان کلنز]] و اریک پیرار در انتساب گات‌ها به شخص زرتشت تردید کرده‌اند، از آن روی که ۱۰ بار در گات‌ها از زردشت با ضمیر سوم شخص مفرد یاد شده یا آنکه زرتشت مورد خطاب قرار گرفته است.<ref>Helmut Humbach, Gathas i, Encyclopaedia Iranica, http://www.iranicaonline.org/articles/gathas-i-texts</ref> [[هلموت هومباخ]] در [[دانشنامه ایرانیکا]] در رد این تردیدها این گونه می‌نویسد: گرچه اینها از صنایع ادبی هستند و در اشعار شرق (اینگونه استعارات) ناشناخته نیست. پیامبر (زرتشت) این استعارات را از آنجا بکار گرفته که نام خود را در یاد اهورامزدا منقوش نماید. اثبات این رسم (کاربرد ضمیر سوم) با یسنا ۴۳٫۸ است. هنگامی که از زرتشت نامش پرسیده می‌شود، خود را زرثوشترا معرفی می‌کند.<ref>Helmut Humbach, Gathas i, Encyclopaedia Iranica, http://www.iranicaonline.org/articles/gathas-i-texts</ref>

== جداسازی از دیگر بخش‌های اوستا ==
اگر چه در خودِ متنِ اوستا از گاهانِ پنج‌گانه یاد شده است،<ref group="پانویس">در «یسنا، هات ۵۷، کردهٔ ۳، بند ۸» از «پنج گاهانِ زرتشتِ سِپیتمان» و نیز در «یسنا، هات ۷۱، بند ۶» از «پنج گاهان» یاد شده است.</ref> ولی در میان دانشمندان نخستین کسی که گاهان را به عنوان تصنیف‌های احتمالی خود زرتشت از بقیهٔ اوستا جدا کرد، [[مارتین هاوگ]] آلمانی بود. این دانشمند متوجه شد که نویسندهٔ گاهان تنها از یک خدا نام می‌برد و با برخی نیایش‌ها مخالف است. او زرتشت را پیامبر یکتاپرستی معرفی کرد.<ref>{{یادکرد|نویسنده=ژاک دوشن، گیمن | عنوان = تأملاتی دربارهٔ زرتشت |ترجمه=|ژورنال=|نشریه=مجله ایران نامه |تاریخ= ۱۳۶۹|دوره=|شماره= ۳۳|صفحه=۸}}</ref>

== ساختار و چینش ==
گات‌ها [[منظوم]] و [[موزون]] به گونهٔ اشعار دینی [[ایران باستان]]<nowiki/>اند که به شدت موجز و فشرده بوده و از نظر ساختار [[دستور زبان]] استثناء هستند. شاید نخست بلندتر و به [[نثر]] بوده اما برای در امان بودن از گزندِ فراموشی یا دستبردِ روزگار، آن‌ها را به نظم درآورده‌اند تا بهتر به خاطر سپرده شود.<ref name="اوستا، هاشم رضی"/>
[[زبان شناسان]] وزن این اشعار را یافته و قواعد نظم را در آن‌ها تعیین کرده‌اند.<ref name="ReferenceA">وزن شعر فارسی دکتر پرویز ناتل خانلری</ref>
در کل، ۱۷ سرودهٔ گاتها ۲۳۸ [[بند]]، حدود ۸۹۶ [[بیت (شعر)|بیت]] یا ۵۵۶۰ [[واژه]]<ref name="فرهنگ دهخدا :گاتها"/> است که بعدها در میان ۷۲ هات (فصل) [[یسنا]] جای داده شده‌اند. این ۱۷ سروده با شمارهٔ فصل آن‌ها در [[یسنا]] شناخته می‌شوند. به هر یک از فصل‌های [[یسنا]] و گات‌ها [[هات]] گفته می‌شود.

== وزن گات‌ها ==
ویژگی وزن گاهان شکل پاره‌ای است. هر پاره دارای تعداد معینی بیت و هر بیت تعداد مشخصی هجا دارد. شمار هجاهای هر مصراع جای درنگ و شمار ابیات یک پاره، وزن هر پاره را معین می‌کند. مصراع‌های هفت هجایی اصلی‌ترین رکن در هر پنج وزن گاهان است. سپنتامینوگاه دارای پاره‌های چهار بیتی است و هر بیت دو مصراع چهار و هفت‌هجایی دارد. یسن ۴۷ کمترین پاره(۶ پاره) و یسن‌های ۳۱ و ۵۱ بیشترین پاره(۲۲ پاره) را دارند.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=زردشت و گاهان|نام خانوادگی=میرفخرایی|نام=مهشید|ناشر=پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی|سال=1396|شابک=978-964-426-926-4|مکان=تهران|صفحات=18}}</ref>

== نام بخش‌های گات‌ها و نامگذاری ==
گات‌ها در ۵ بخش دسته‌بندی شده‌اند.
* [[اَهونَوَدگاه]] دربارهٔ نیایشِ خدا، گزینش پیامبر<ref name="ReferenceB">دیدی نو از دینی کهن: فلسفه زردشت، فرهنگ مهر</ref>
ازآنجا که نخستین واژهٔ آن ''اهون ویتی'' خوانده می‌شده و در پهلوی ''اهنودگات'' می‌خوانند. شامل ۷ [[هات]] (فصل) می‌باشد. هر فصل مشتمل بر چند قطعه و هر قطعه دارای سه [[مصراع]] است؛ و هر مصراع شانزده هجا دارد که پس از هجای هفتم وقف یا سکته‌ای است (۹+۷)<ref name="ReferenceA"/> آغاز آن از شروع هات ۲۸ تا پایان هات ۳۴ است.
* [[اُشتَوَدگاه]] دربارهٔ راز آفرینش، خودشناسی، خداشناسی.<ref name="ReferenceB"/> [[اُشتَوَدگاه|اشتاویتی]] و به پهلوی اشتودگات دارای چهار «هات» است و هر هات به چندین قطعه قسمت شده که هریک پنج مصراع دارد و هر مصراع ۱۱ هجا دارد و سکته یا وقف بعد از هجای چهارم است (۷+۴)<ref name="ReferenceA"/> شامل هات ۴۳، ۴۴، ۴۵ و ۴۶ می‌شود.
* [[سپَنتمَدگاه]]<ref>در پهلوی: سپنتمدگات</ref> دربارهٔ آفرینش و پیرامون آن<ref name="ReferenceB"/> سپنتامینو، چهار «هات» دارد. هر هات چندین قطعه و هر قطعه ۴ مصراع و هر مصراع یازده هجا دارد، وقف مانند اشتودگات پس از هجای چهارم است (۷+۴)<ref name="ReferenceA"/> شامل هات ۴۷، ۴۸، ۴۹ و ۵۰ می‌شود.
* [[وُهوخْشتَرگاه]] دربارهٔ تازه شدن جهان و بهرهٔ کارکرد آدمی<ref name="ReferenceB"/> تنها یک هات دارد، هر قطعه ۳ مصراع و هر مصراع ۱۴ هجا دارد و سکته یا وقف در وسط آن یعنی پس از هجای هفتم می‌آید (۷+۷)<ref name="ReferenceA"/> شامل هات ۵۱ می‌شود.
* [[وَهیشتوایشْت‌گاه]] دربارهٔ والاترین آرزوی [[اشا|اشو]] زرتشت و [[اشا|اشوان]]<ref name="ReferenceB"/> [[هفت هات]] دارد، قطعه‌ها مرکب از دو مصراع کوتاه و دو مصراع بلنداند. مصراع کوتاه ۱۲هجایی، با وقف پس از هجای ۷ ام. (۵+۷) و مصراع‌های بلند ۱۹ هجایی با دو وقف یکی پس از هجای هفتم و دیگری پس از هجای ۱۴ام است.<ref name="ReferenceA"/> شامل هات ۵۳ می‌شود.

هر یک از این ۱۷ فصل یا [[هات]] نیز دارای نامی می‌باشند. [[وجه تسمیه|وجه تسمیهٔ]] نام‌گذاری این هفده یسنا به موجبِ واژه‌های آغازگرِ هر هات است.<ref>اوستا، هاشم رضی، ص ۱۷۷</ref>

== زبان ==
گات‌ها، به زبان گاتی یا [[اوستایی]] کهن سروده شده است. زبان گاتی بخشی از گروهِ [[زبان‌های ایرانی]] کهن بوده که زیر شاخهٔ خانوادهٔ خاوری [[زبان‌های هندواروپایی]]، شرق ایران<ref name="ReferenceA"/> را دربرمی‌گیرد. زبانِ این بخش، به کهنگیِ زبانِ [[ریگ ودا]] کتابِ مذهبیِ هندوان [[آریایی]] است و پیشینهٔ آن -دستِ کم- به ۸ سده پیش از میلاد می‌رسد.<ref name="ReferenceA"/> بیشترِ آنچه از اوستای گاهانی فهمیده می‌شود -هم از نظر واژگان و هم دستوری- تنها بخاطر همین خویشاوندیِ اوستای گاتی با زبان [[سانسکریت ودایی]] است. گات‌ها برای نخستین بار در سدهٔ هجدهم به همتِ [[اوستاشناس]]ان اروپایی شناسایی شد.
به گفتهٔ ویلیام ملاندرا: «گات‌ها در مقایسه با ادبیات سایر ادیان مشرقی شاید مبهم‌ترین و پرابهام‌ترین سروده‌ها باشند. تقریباً هر بند از گات‌ها آماده چندین تفسیر است.»<ref>{{پک|Malandra|1983|ک=An Introduction to Ancient Iranian Religion|ص=Vi}}</ref>

=== برگردان و ترجمه ===
==== پارسی میانه ====
در نوشته‌های یسنا به [[زبان پهلوی|پهلوی]]، گات‌ها به همراه برگردانِ [[پارسی میانه]] به‌صورتِ ''واژه به واژه'' می‌آیند که به نظر می‌رسد از اواخر دوران پادشاهی [[ساسانیان]] باشد. نویسندگانِ آن دانش بسیار ضعیفی از زبان اوستایی کهن داشته‌اند.<ref>Malandra, William (2001), "Gathas: Translations", Encyclopedia Iranica, http://www.iranicaonline.org/articles/gathas-ii-translations</ref>
اشتباهات سنگین بی تأثیر منفی بر دانش دوران معاصر نبوده است. تقلید از نظم واژگان آزاد اصل اوستایی توسط ترجمه فارسی میانه مانع دیگری برای استفاده از آن است، اما گاهی اوقات اطلاعات ارائه شده توسط واژه‌هایی که به منظور استخراج معنایی از ترجمه فارسی میانه اضافه می‌شود تا حدودی قابل توجه تر است. نشان دهنده آثار کم و بیش کم رنگی از یک سنت موثق است.

در مجموع، ترجمه فارسی میانه به ندرت نقطه عزیمت مناسبی را برای رویکرد دقیق علمی به گاتاها ارائه می‌دهد، اما مقایسه فشرده تک خطوط آن و لغات مربوطه آنها با اصل گاتایی آنها معمولاً رشته فکری مترجم را آشکار می‌کند. این امر بیانگر تعبیر گاتاها توسط موبدان دوره ساسانی است که دیدگاه کلی آن به اصل نزدیکتر از آنچه در زمان ما دربارهٔ گاتاها تدریس می‌شود، است.<ref>{{یادکرد وب |نام خانوادگی۱=Humbach |نام۱=Helmut |عنوان=GATHAS i |نشانی=https://iranicaonline.org/articles/gathas-i-texts |وبگاه=Iranica |تاریخ بازبینی=12 دسامبر 2021}}</ref>

==== سانسکریت ====
نسخه [[زبان سانسکریت|سانسکریت]] را که [[نریوسنگ (موبد)|نریوسنگ]]، پژوهشگر سده‌های وسطایی [[پارسیان هند|پارسی]] گردآوری کرده و در بخشی از نسخه‌های خطی یسنا پهلوی آمده است، بر پایه زبان اوستایی اصلی نیست، بلکه بر اساس ترجمه فارسی میانه است.<ref>{{یادکرد وب |نام خانوادگی۱=Humbach |نام۱=Helmut |عنوان=GATHAS i |نشانی=https://iranicaonline.org/articles/gathas-i-texts |وبگاه=Iranica |تاریخ بازبینی=12 دسامبر 2021}}</ref>

==== زبان‌های اروپایی ====
در حدود سدهٔ ۲۰ میلادی دانشمندان و [[شرق‌شناسی|خاورشناسانی]] چون [[جیمز دارمستتر]] به واسطه ترجمه‌های پهلوی و [[کریستیان بارتلمه]]، هلموت هوباخ و اسنلی آیسلر بواسطه شباهت با زبان ودایی به ترجمه پرداخته‌اند. در سده ۱۸ میلادی پژوهشگر فرانسوی «[[انکتیل دوپرون]]»<ref>Anquetill Duperron</ref> با بهره‌گیری از زبان [[سانسکریت]] که [[ریگ‌ودا]]<ref>ऋग्वेद Rigveda</ref> (اشعار و سرودهای مذهبی [[هندو]]) با آن نوشته شده، کلید زبان [[اوستا]] و سرانجام گاتاها را پیدا نمود و راه بر ترجمه آن گشوده شد.<ref>[[ریگ‌ودا]] از نظر زبان‌شناسی و محتوایی پیوند نزدیکی با [[اوستا]] دارد.</ref>

==== پارسی امروزی ====
اولین کوشش برای ترجمهٔ گاتاها به [[زبان فارسی]] در دوران [[قاجاریان|قاجار]] و توسط [[ژول ریشار]] انجام شد. او که تحصیل کردهٔ [[فرانسه]] و مدرس [[دارالفنون]] در ایران بود، گاتاها را در سال ۱۸۷۱ میلادی (۱۲۸۸ ه.ق برابر با ۱۲۴۹ یا ۱۲۵۰ ه.خ) از [[زبان لاتین|لاتین]] به فارسی برگرداند. هرچند که این ترجمه هرگز به چاپ نرسید، اما نسخهٔ خطی این ترجمه در [[مؤسسه شرق‌شناسی کاما]] در [[بمبئی]] [[هند]] موجود است.<ref>{{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی=دریایی|نام=تورج|پیوند نویسنده=تورج دریایی|عنوان=دارالفنون و اولین ترجمه گاتاهای زرتشت|ژورنال=مجله فرهنگی و هنری بخارا|شماره=80|ناشر=|تاریخ=اردیبهشت 1380|زبان=fa|پیوند=http://bukharamag.com/1390.02.14367.html|تاریخ دسترسی=2 آبان 1397}}</ref>

تاکنون پژوهشگران مختلفی نسبت به ترجمه و انتشار گاتاها به زبان فارسی اقدام کرده‌اند که به ترتیب تاریخ عبارتند از: [[ابراهیم پورداوود]] (سال ۱۳۰۵ و بازنگری در ۱۳۳۱)، [[موسی جوان]] (۱۳۴۸)، [[هاشم رضی]] (سال ۱۳۴۸ و بازنگری در ۱۳۸۰)، موبد [[فیروز آذرگشسب]] (۱۳۵۱ تا ۱۳۵۸)، عباس شوشتری (مهرین) (۱۳۵۴)، [[علی اکبر جعفری (اوستاشناس)|علی اکبر جعفری]] (۱۳۵۹)، حسین وحیدی (۱۳۶۶)، [[جلیل دوستخواه]] (۱۳۷۴)، موبد [[رستم شهزادی]] (۱۳۷۷)، [[آبتین ساسانفر]] (۱۳۸۳) و ترجمهٔ مشترک بابک صالحیان و [[رضا مرادی غیاث‌آبادی]] (۱۳۹۰).<ref>{{یادکرد وب |نام خانوادگی=مرادی غیاث‌آبادی |نام=رضا |عنوان=دستکاری در گاتهای زرتشت و گمراهی در مطالعات ثانوی |نشانی=http://ghiasabadi.com/zoroaster_gatha_03.html |بازبینی= ۲۸ مرداد ۱۳۹۵|اثر= |تاریخ=۲۲ مرداد ۱۳۹۰ |ناشر=وبگاه رضا مرادی غیاث‌آبادی |نشانی بایگانی=https://web.archive.org/web/20160818031622/http://ghiasabadi.com/zoroaster_gatha_03.html |تاریخ بایگانی=۲۸ مرداد ۱۳۹۰ |کد زبان=fa}}</ref>

== محتوا ==
=== مفاهیم برجسته و بنیادین ===
# تنها یک [[خدا]] وجود دارد، خداوند خرد، [[اهورا مزدا]]، آفریدگار و پروردگار پیوسته، پشتیبان و پیش برندهٔ کیهان (سرود۸ و ۹)
# همهٔ باورهای خرافی به خدایان و [[ایزدبانو|الهه‌ها]] و موجودات تخیلی مشابه دروغین و اجرای مراسم برای خشنود ساختن آن‌ها بایستی کنار گذاشته شود و همهٔ تصورات و اعمال غیرمنطقی باید رها شوند. (سرود ۵)
# آئین وجدان نیک، دین، نام گاتایی [[مزدیسنا]]، جهانی و همگانی است. (سرود ۹٫۱۰ و ۱۷٫۱)
# روشن‌اندیشی خدایی ([[سروش]]) توانایی‌های خداوندی را آشکار می‌کند که منجر به درکِ اصول بنیان [[کیهان]] و [[اشا|نظم گیتی]] می‌شود.
# جهان به نیکی آفریده شده است و رو به تکامل پیشروی می‌کند چنان‌که آفریدگار آن [[اهورامزدا]] می‌خواهد. (سرود ۸و۹)
# به بشر آزادی اندیشه، گفتار و کردار بخشیده شده و ذهنی روشن برای تشخیص میان آنچه نیک و بد برای جامعه انسانی دارد. (۳٫۲و۴٫۹و۱۱و۱۲)
# انسان دو روان [[سپنتا مینیو|سپنتا مَینیو]] یا روانِ پیش برنده و [[اهریمن|اَنگره مَینیو]] یا ''روانِ پس برنده'' دارد. [[سپنتا مینیو|روانِ پیش برنده]] به ترقیِ شخص و دنیای پیرامونش کمک می‌کند.<ref>[http://www.zoroastrian.org/articles/salient.htm Salient Points<!-- عنوان تصحیح شده توسط ربات -->]</ref>

=== جهان بینی ===
در گاتها از دو جهان یاد می‌شود. جهان مادی-فیزیکی، و جهان مینوی-عقلانی. جهان مادی و عقلانی در هم تنیده هستند. انسان در این دو جهان به‌طور هم‌زمان زندگی و پویایی دارد.<ref>The Gathas: The Sublime Book of Zarathustra. Brussels: European Centre
for Zoroastrian Studies</ref>
تشریفات مذهبی در اندازهٔ بسیار کم یاد می‌شوند. تنها پیشکشی که نیاز است، پیشکش اندیشهٔ نیک است. بر پایهٔ آموزه‌های گاتها تنها با اندیشه، گفتار و کردار است که آدمی زندگی واپسین خود را می‌سازد.<ref>DuBreuil, P. 1984. New Scope on some Aspects of Zoroasrtrian History and Philosophy.
<http://www.zoroastrian.org.uk/vohuman/Article/New%20Scope%20on%20some%20Aspects%2{{پیوند مرده|date=نوامبر ۲۰۱۹ |bot=InternetArchiveBot}}
0of%20Zoroasrtrian%20History%20and%20Philosophy.htm> (Accessed 7 March 2015).</ref>

=== استعارات ===
در گاتها اهمیت بکارگیری از [[استعاره]] و نقش آن در زبان و ذهن درک شده است. سازوکاری که به ذهن اجازه می‌دهد تا فهم دنیای فیزیکی و تجربه‌های اجتماعی به شناخت موضوعات دیگر منجر شود.
استعاراتی که زردشت در گاتها استفاده کرده است: دوستی با اورمزد، دئنا ونوهی، وهومن، اشا، وهور خشتر، آرمئیتی، سروش، سپنتا مینو، هئورواتت، امرتات، اترا، پل چینوت، اوشتا، گئتا، رتو، دروج.<ref>Abreu, Jose Luis. "Gathas: An Ancient System of Metaphors & Poetry." (2010).</ref>

=== بخش‌هایی از گات‌ها ===
==== زرتشت از مزدا راهنمایی می‌خواهد ====
{{نقل قول|ای خدای دانا! چگونه می‌توانم در انجام وظایفم تو را خشنود سازم؟ رهبران روحانی دروغ‌پرداز، خویشان و دوستان مرا فریب داده، بر ضد من برانگیخته و آن‌ها را از من رانده‌اند! اهل شهر و محل مرا وامی‌کنند با من درشتی و ستیز کنند! رهبران دنیایی بدکار و دروغ‌پرداز مرا آزار می‌دهند!
به کدام سرزمین روی آورم؟ به کجا پناه برم؟<ref>برگردانِ دکتر فرهنگ مهر - (۱–۴۶)</ref>}}

==== زرتشت از مزدا بخشش می‌خواهد ====
{{نقل قول|ای خداوندِ جان و خرد! من و یارانم، با منشِ نیک به تو رو می‌آوریم، تا از داده‌های تو -که بهرهٔ راستی و داد ([[اشا]]) است- برخوردار گردیم. از توانِ تن و نیروی روان بهره‌مند شویم و به آرامش و آسایش برسیم. منشِ نیک و راستی و داد را -که والا فروزه‌های خداوندِ جان و خرد است- می‌ستایم و به راهنماییِ آنان، '''سرودهایی را می‌سرایم که پیش ازین کسی نگفته و نشنیده است.''' پس به نیایش برخیزید به سرودهای من<ref>زرتشت</ref> گوش دهید و به یاریِ من بشتابید تا آرامش و آسایش را به جهان باز برگردانیم و نیرویِ خلل ناپذیرِ شهریاریِ اهورایی را در جهان استوار کنیم.
تا آنجا که من توان دارم، برای گسترشِ [[اشا|آیین راستی]] و گرَوِشِ مردمان به [[هومت|منش نیک]] کوشا خواهم بود. نیک می‌دانم که درین کوشش، نیرویِ خلل‌ناپذیرِ شهریاریِ اهورایی، یار و یاور من است. همچنین به نیکی آگاهم که ''دادهای اهورایی'' از آنِ کسانی است که بدونِ چشم‌داشت در راهِ خدا کار می‌کنند.<ref>برگردانِ دکتر فرهنگ مهر بندِ ۲ الی۴ ۲۸</ref>}}

این بخش‌ها از [[برگردان]] موبد [[رستم شهزادی]] از گاتهاست:
{{نقل قول|بشود که فرمانروایان نیک و پاک بر ما فرمانروایی کنند، نه فرمانروایان بد و نادرست. چه پاکی و راستی از گاه تولد تا مرگ برای آدمی بهترین بخشش است. بشود که چنین فرمانروایان نیک و پاک برای خوشبختی ما در جهان فرمانروایی کنند.<ref>برگردانِ موبد رستم شهزادی - ۴۸،۵</ref>}}

==== پرسش‌های بلاغی زرتشت از اورمزد ====
{{نقل قول|از تو می‌پرسم از اهورا، چه به راستی می‌خواهم، آیا سرانجامِ زندگیِ پارسایی، خوشبختی در دو جهان است و کسی که برای رستگاریِ روانِ دیگران می‌کوشد، بهرهٔ نیک خواهد برد؟ این را [ای] مزدا می‌دانم که هر که به مردم مِهر ورزد و برای رستگاریِ دیگران بکوشد، چنین کسی دوستِ تو و درمان بخشِ زندگیِ مردم خواهد بود.}}

== گاتاها در گذر زمان ==
=== گاتاها و هخامنشیان ===
[[داریوش بزرگ|داریوش اول]] در سنگ نوشته‌های خود بارها آفرینش اهورامزدا را توصیف می‌کند در این زمان اهورامزدا بصورت یک نام درآمده است. به عنوان مثال در [[گنج‌نامه|کتیبه الوند]]. «گفتار نویسان» داریوش هنگام توصیف چگونگی به قدرت رسیدن او، چیرگی بر دشمنان خود و عمل بر اساس قانون اهورامزدا از منابع مختلف استفاده کردند. در کتیبه‌اش در بیستون (۴٫۳۳–۴۰)، توصیف رابطه‌اش با اهورامزدا به احتمال زیاد برگرفته از نسخه [[زبان فارسی باستان|پارسی باستانی]] از گاتها است. او در اینجا علت سرکشی دشمنانش را گمراهی آنها توسط Drauga (دروج اوستایی)، دروغ، می‌داند که از این رو به مردم «دروغ» می‌گفتند.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=Skjærvø |نام۱=Prods Oktor |عنوان="The Gatha s, a Forgotten Masterpiece." A Companion to World Literature |تاریخ=2020 |ناشر=Wiley |نشانی=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/9781118635193.ctwl0020}}</ref>

=== گاتاها و ساسانیان ===
[[سنگ‌نوشته شاپور یکم بر کعبه زرتشت|سنگ نوشته]]های سلطنتی [[شاپور اول]] و [[سنگ‌نوشته پایکولی|سنگ نوشته]] پسرش [[نرسه]] هر دو حاوی عباراتی است که هخامنشیان نیز از آن بهره می‌بردند و به گاتاها بازمی‌گردد. [[سنگ‌نوشته‌های کرتیر|سنگ نوشته‌های]] [[موبد]] موبدان [[کرتیر]] در نزدیکی تخت جمشید، که برای هدایت اصول سنت مقدس (شفاهی) مزدایسنی (dēn mazdēsn) با نمونه خود او ساخته شده است جالب توجه است.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=Skjærvø |نام۱=Prods Oktor |عنوان="The Gatha s, a Forgotten Masterpiece." A Companion to World Literature |تاریخ=2020 |ناشر=Wiley |نشانی=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/9781118635193.ctwl0020}}</ref>

=== گاتها و مانی ===
[[سنت شفاهی]] زرتشتیان سده سوم میلادی نیز در [[ادبیات مانوی]] منعکس شده است. [[مانی]] با اسامی پهلوی گاتها و همچنین بسیاری از روایات پهلوی آشنا بوده که از آنها برای نشان دادن مفاهیم مانوی استفاده و اقتباس می‌کرده است. این بر اساس تصور او از دین خود بود، که او آن را برتر از همه دین‌های پیشین، از جمله انبیای کتاب مقدس، بودا، زرتشت و عیسی می‌دانست، نه تنها به این دلیل که درست‌تر و کامل‌تر از دیگران بود، بلکه همچنین چون خودش آن را متفاوت از دیگران نوشته بود. با این حال، همه این دینها مانند رودخانه‌هایی که به اقیانوس می‌ریزند، وارد دین خود شدند (Skjærvø ۲۰۱۲ , ۲۳–۲۵).

به گفته مانی، زرتشت تعالیم خود را خودش ننوشت، بلکه پیروانش این کار را کردند و این پرسش را در ذهن برمی‌انگیزد که آیا سنت زرتشتی در سده سوم میلادی به صورت نوشتاری درآمده بوده است. این واقعیت که کتیبه‌های آن زمان دارای یک راست‌نویسی توسعه‌یافته هستند، قویاً نشان می‌دهد که نوشتن به غیر از نامه‌ها و اسناد رسمی، که در آن بیشتر واژگان کتیبه‌ها به ندرت استفاده می‌شد، انجام می‌شدت است. این که آیا آنها تلاش کرده‌اند که مناسک اوستایی را بنویسند یا نه، شاید مشکوک باشد، اما ممکن است ترجمه‌ها و تفسیرها به خوبی نوشته شده باشد.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=Skjærvø |نام۱=Prods Oktor |عنوان="The Gatha s, a Forgotten Masterpiece." A Companion to World Literature |تاریخ=2020 |ناشر=Wiley |نشانی=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/9781118635193.ctwl0020}}</ref>

=== دوران باستان ===
چندین نویسنده کلاسیک به کلمات نوشته شده زرتشت اشاره می‌کنند. [[افلاطون]]، به گفته [[کلمنت اسکندریه]]، گزارش داده است که زرتشت گزارشی از آنچه از خدایان در سفر به هادس و پلینیوس آموخته است، نوشته است. [[پلینیوس]] می‌نویسد که زردشت دو میلیون بیت را سروده است.

در دوره اشکانی، [[فیلون بیبلوسی]] گفته است که مجموعه مقدسی در نزد پارسیان وجود دارد که حاوی برخی از سخنان زرتشت است، و [[پوسانیاس (جغرافی‌دان)|پوسانیاس]] گفت که در [[لیدیه]] [[مغ]]ی را دیده است. که هنگام خواندن با صدای بلند از کتابی که زبانش برای یونانیان نامفهوم بود، مراسمی را انجام می‌داده است.

[[علی بن حسین مسعودی|مسعودی]] مورخ و جغرافی‌دان عرب گزارش می‌دهد که زرتشتیان ایرانی، گبرها، هنوز قادر به یادگرفتن تمام کتاب‌های خود نبودند، اما او همچنین به گزارشی اشاره کرده که گبری در سیستان هنوز کل کتاب را می‌خواند.<ref>{{یادکرد کتاب |نام خانوادگی۱=Skjærvø |نام۱=Prods Oktor |عنوان="The Gatha s, a Forgotten Masterpiece." A Companion to World Literature |تاریخ=2020 |ناشر=Wiley |نشانی=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/9781118635193.ctwl0020}}</ref>

== پیشینه شفاهی ==
[[همایون صنعتی‌زاده|صنعتی‌زاده]] می‌گوید که ممکن است گاتها در ابتدا به‌طور [[ادبیات شفاهی|شفاهی]] و به‌وسیلهٔ نقل از سینه به سینه، به حیات خود ادامه می‌داده است. به عقیدهٔ صنعتی گاتهای مکتوبی که به دست ما رسیده است با آن تفاوت کمّی و کیفی دارد.<ref>{{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=صنعتی|نام۱=همایون|عنوان=نگاهی به سه کتاب|ژورنال=آینده|تاریخ=خرداد و تیر 1359|شماره=3 و 4|صفحه=298|پیوند=http://ensani.ir/fa/article/download/255973}}</ref>

== پانویس ==
{{پانویس|گروه=پانویس}}

== پیوند به بیرون ==
* [http://www.w-z-c.com/wzc/archive/pdf/dr-abtin-sassanfar-gatha.pdf آبتین ساسانفر: گاتاها، سرودهای اشو زرتشت، برگردان هفده هات] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160716100645/http://w-z-c.com/wzc/archive/pdf/dr-abtin-sassanfar-gatha.pdf |date=۱۶ ژوئیه ۲۰۱۶}}
* [https://www.youtube.com/watch?v=PcWdL0gWjEY همنشین بهار: گاتاها Gathas]

== منابع ==
{{پانویس|۲}}
{{مزدیسنا}}
{{متون پارسی میانه}}
{{ادبیات فارسی}}

[[رده:اوستا]]
[[رده:سرودهای روحانی]]
[[رده:متون زرتشتی]]
[[رده:منابع دین‌های باستانی ایرانی]]

title: اطلاعات

دین: مزدیسنا

نویسنده: منسوب به زرتشت

زبان: اوستایی کهن


text:
# سلرو
سلرو (به ایتالیایی: Sellero) یک کومونه در ایتالیا است که در استان برشا واقع شده‌است. سلرو ۱۳٫۹ کیلومتر مربع مساحت و ۱٬۵۰۱ نفر جمعیت دارد و ۳۷۶ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.

title: سلرو

wikitext:
{{Infobox Italian comune
|name=سلرو
|official_name=
|native_name=
|image_skyline=Territorio sellero.jpg
|imagesize=
|image_alt=
|image_caption=
|image_shield=
|shield_alt=
|image_map=
|map_alt=
|map_caption=موقعیت سلرو در نقشه
|pushpin_label_position=
|pushpin_map_alt=
|coordinates={{coord|46|3|21|N|10|20|52|E|region:IT_type:city(1475)|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=
|region=[[لمباردی]]
|province=[[استان برشا]] (BS)
|frazioni=Novelle
|mayor_party=
|mayor=
|area_footnotes=
|area_total_km2=۱۳٫۹
|population_footnotes=<ref>[http://demo.istat.it/bilmens2011gen/index02.html ISTAT]</ref>
|population_total=۱۵۰۱
|population_as_of=۲۰۱۱
|pop_density_footnotes=
|population_demonym=Selleresi
|elevation_footnotes=
|elevation_m=۳۷۶
|twin1=
|twin1_country=
|saint=
|day=
|postal_code=۲۵۰۵۰
|area_code=۰۳۶۴
|website={{official website|http://www.comune.sellero.bs.it}}|footnotes=
}}
'''سلرو''' (به [[زبان ایتالیایی|ایتالیایی]]: Sellero) یک [[کومونه]] در [[ایتالیا]] است که در [[استان برشا]] واقع شده‌است.<ref>{{یادکرد-ویکی |پیوند=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Sellero&redirect=no&oldid=768640660 |عنوان=Sellero|بازیابی  = |زبان=انگلیسی}}</ref> سلرو ۱۳٫۹ [[کیلومتر مربع]] مساحت و ۱٬۵۰۱ نفر جمعیت دارد و ۳۷۶ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.

== جستارهای وابسته ==
* [[فهرست شهرهای ایتالیا]]

== منابع ==
{{پانویس}}

== پیوند به بیرون ==
{{ویکی‌انبار-رده|Sellero}}
{{استان برشا}}

{{ایتالیا-خرد}}

[[رده:بازبینی گمر شهرهای ایتالیا]]
[[رده:شهرها و شهرک‌ها در لمباردی]]
[[رده:کومونه‌های استان برشا]]

title: سلرو

ناحیه: لمباردی

استان / شهرستان: استان برشا (BS)

دهستان: Novelle

title: مساحت

• کل: ۱۳٫۹ کیلومتر مربع (۵٫۴ مایل مربع)

ارتفاع: ۳۷۶ متر (۱۲۳۴ فوت)

title: جمعیت (۲۰۱۱)

• کل: ۱۵۰۱

• تراکم: ۱۱۰/کیلومتر مربع (۲۸۰/مایل مربع)

اهلیتنام: Selleresi

منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان)

• تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (ساعت تابستانه)

کد پستی: ۲۵۰۵۰

پیششماره تلفن: ۰۳۶۴

وبگاه: وبگاه رسمی


text:
# برج کامکست
برج کامکست یا مرکز کامکست (به انگلیسی: Comcast Center) آسمان‌خراش ۵۸ طبقه به ارتفاع ۲۹۶ متر، با کاربری اداری-تجاری است، که در شهر فیلادلفیا، پنسیلوانیا، ایالات متحده آمریکا مستقر می‌باشد. پروژه ساخت این ساختمان در سال ۲۰۰۵ آغاز شد و در سال ۲۰۰۸ تکمیل و افتتاح گردید. برج کامکست متعلق به شرکت‌های لیبرتی پراپرتی تراست و کامکست می‌باشد و طراحی آن توسط شرکت تورنتون توماستی انجام شده‌است.

title: برج کامکست

wikitext:
{{Infobox building
| name               = برج کامکست
| image              =[[پرونده:Comcast Philly.JPG|250px]]
| image_size         = 250px
| caption            =
| former_names       = کامکست سنتر
| location           = [[فیلادلفیا]]، [[پنسیلوانیا]]، [[ایالات متحده آمریکا]]
| location_country    =
| latd               = ۳۹٫۹۵۴۷
| longd              = -۷۵٫۱۶۸۳
| iso_region         = US-PA
| coordinates_display= title
| start_date         = ۲۰۰۵
| completion_date    = ۲۰۰۸
| building_type      = تجاری-اداری
| antenna_spire      = {{Convert|296.7|m|ft|abbr=on}}
| roof               =
| floor_count        = ۵۸
| elevator_count     = ۳۵
| cost               = ۵۴۰ [[نماد دلار|$]] میلیون [[دلار]]
| floor_area         = {{Convert|1400000|sqft|abbr=on}}
| architect          = [[رابرت سترن]]
| structural_engineer= [[تورنتون توماستی]]
| main_contractor    =
| developer          =
| owner              = لیبرتی پراپرتی تراست{{سخ}}[[کامکست]]
| management         = هیل اینترنشنال<ref>{{cite news  | author=Bruce Buckley  | title=Comcast Center Tower Towering Over Philly  | url=http://constructor.construction.com/features/archives/0711-40.asp  | work=Constructor  | date=November–December 2007  | accessdate=18 February 2011  | archiveurl=https://web.archive.org/web/20080828141156/http://constructor.construction.com/features/archives/0711-40.asp  | archivedate=۲۸ اوت ۲۰۰۸  | dead-url=yes  }}</ref>
| references         =<ref>{{Emporis|102154}}</ref><ref>{{Glasssteelandstone|3172}}</ref><ref>{{Skyscraperpage|4894}}</ref><ref name=skyscraperCenter>{{cite web |url=http://skyscrapercenter.com/philadelphia/comcast-center/ |title=Comcast Center - The Skyscraper Center |work=Council on Tall Buildings and Urban Habitat |accessdate=۳۱ ژوئیه ۲۰۱۴ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130629193155/http://skyscrapercenter.com/philadelphia/comcast-center/ |archivedate=۲۹ ژوئن ۲۰۱۳ |dead-url=yes }}</ref>
}}
'''برج کامکست''' یا '''مرکز کامکست''' {{به انگلیسی| Comcast Center}} [[آسمان‌خراش]] ۵۸ طبقه به ارتفاع ۲۹۶ متر، با کاربری [[اداره|اداری]]-[[تجارت|تجاری]] است، که در شهر [[فیلادلفیا]]، [[پنسیلوانیا]]، [[ایالات متحده آمریکا]] مستقر می‌باشد. پروژه ساخت این ساختمان در سال ۲۰۰۵ آغاز شد و در سال ۲۰۰۸ تکمیل و افتتاح گردید. برج کامکست متعلق به شرکت‌های لیبرتی پراپرتی تراست و [[کامکست]] می‌باشد و طراحی آن توسط شرکت [[تورنتون توماستی]] انجام شده‌است.

== منابع ==
{{پانویس|چپ‌چین=بله}}
* {{یادکرد-ویکی
|پیوند = http://en.wikipedia.org/w/index.php?oldid=615067188
|عنوان = Comcast Center
|زبان = انگلیسی
|بازیابی = ۲۱ مارس ۲۰۱۳}}

[[رده:آسمان‌خراش‌ها در فیلادلفیا]]
[[رده:آسمان‌خراش‌های ۲۵۰ تا ۲۹۹ متر]]
[[رده:آسمان‌خراش‌های اداری فیلادلفیا]]
[[رده:بنیان‌گذاری‌های ۲۰۰۸ (میلادی) در پنسیلوانیا]]
[[رده:ساختمان‌های اداری کامل‌شده در ۲۰۰۸ (میلادی)]]
[[رده:ساختمان‌های دارای مدرک طلایی لید]]
[[رده:شرکت کامکست]]
[[رده:معماری پست‌مدرن در پنسیلوانیا]]
[[رده:معماری مدرن در پنسیلوانیا]]

title: برج کامکست

نامهای پیشین: کامکست سنتر

title: اطلاعات کلی

گونه: تجاری-اداری

آغاز ساخت: ۲۰۰۵

پایان: ۲۰۰۸

هزینه ساخت: ۵۴۰ $ میلیون دلار

مالک: لیبرتی پراپرتی تراست · کامکست

مدیریت: هیل اینترنشنال

title: بلندی

آنتن: ۲۹۶٫۷ متر (۹۷۳ فوت)

title: جزئیات فنی

شمار طبقات: ۵۸

مساحت کل طبقات: ۱٬۴۰۰٬۰۰۰ فوت مربع (۱۳۰٬۰۰۰ متر مربع)

شمار آسانسورها: ۳۵

title: طراحی و ساخت

معمار: رابرت سترن

مهندس سازه: تورنتون توماستی


text:
# دی‌بوتیل مالئات
دی‌بوتیل مالئات یک ترکیب آلی با فرمول 2(CHCO2Bu) (Bu = بوتیل) است. این ترکیب، دی‌استرِ غیر اشباع دی‌کربوکسیلیک اسید مالئیک اسید است. شکل فیزیکی آن به صورت مایع روغنی بی‌رنگ است، اگرچه نمونه‌های ناخالص ممکن است زرد به نظر برسند.

## سنتز
دی‌بوتیل مالئات را می‌توان از واکنش مالئیک اسید انیدرید و ۱-بوتانول در حضور پی-تولوئن‌سولفونیک اسید تهیه کرد.

## همچنین ببینید
- دی‌متیل مالئات

title: دی‌بوتیل مالئات

wikitext:
{{Chembox
| Reference =

| Name = مالئیک اسید دی‌بوتیل استر
| PIN = Dibutyl (2''Z'')-but-2-enedioate
| OtherNames = {{فهرست ناگلوله‌ای
  | Maleic acid dibutyl ester
  | DBM
  }}
| data page pagename =

| ImageFile = Maleinsäuredibutylester.svg
| ImageSize = 200px
| ImageAlt = Chemical structure of maleic acid dibutyl ester
| ImageName = Chemical structure of maleic acid dibutyl ester
| ImageCaption =

| Section1 = {{Chembox Identifiers
| 3DMet = CCCCOC(=O)/C=C\C(=O)OCCCC
| Abbreviations =
| Beilstein =
| CASNo = 	۱۰۵-۷۶-۰
| CASNo_Comment =
| ChEBI =
| ChEMBL = ۱۴۶۶۸۲۶
| ChemSpiderID = ۴۴۳۶۳۵۶
| ChemSpiderID_Ref = {{Chemspidercite|correct|chemspider}}
| EINECS =
| EC_number = 	۲۰۳-۳۲۸-۴
| EC_number_Comment =
| Gmelin =
| InChI = 1S/C12H20O4/c1-3-5-9-15-11(13)7-8-12(14)16-10-6-4-2/h7-8H,3-6,9-10H2,1-2H3/b8-۷-
| MeSHName = dibutyl maleate
| PubChem = 	۵۲۷۱۵۶۹
| RTECS =
| SMILES = CCCCOC(=O)/C=C\C(=O)OCCCC
| UNII = 4X371TMK9K
| InChIKey = JBSLOWBPDRZSMB-FPLPWBNLSA-N
  }}
| Section2 = {{Chembox Properties
| AtmosphericOHRateConstant =
| Appearance = مایع بی رنگ تا زرد با بوی خاص<ref name="GESTIS">{{GESTIS|Name=Maleinsäuredibutylester|ZVG=28880|CAS=105-76-0|Date=3 April 2019}}</ref>
| BoilingPtC = ۲۸۰
| BoilingPt_ref = <ref name="GESTIS"/>
| Density = 0.99 g·cm−3<ref name="GESTIS"/>
| C=12 | H=20 | O=۴
| HenryConstant =
| LogP =
| MeltingPtC = −۸۵
| MeltingPt_ref = <ref name="GESTIS"/>
| RefractIndex = ۱٫۴۴۵ (۲۰ °C)<ref name="Sigma">{{SigmaLink|aldrich|id=D47102|accessdate=2019-04-03|name=Dibutyl maleate, 96%}}</ref>
| pKa =
| pKb =
| Solubility = به سختی قابل حل است (0.17 g·l−1 در 20 °C)<ref name="GESTIS"/>
| SolubleOther =
| Solvent =
| VaporPressure = ۰٫۰۰۲۷ [[پاسکال (یکا)]] (۲۰ °C)<ref name="GESTIS"/>
  }}
| Section7 = {{Chembox Hazards
| AutoignitionPtC = ۲۶۵
| AutoignitionPt_ref = <ref name="GESTIS"/>
| ExploLimits = {{فهرست ناگلوله‌ای
| Lower limit: 0.5 vol-%<ref name="GESTIS"/>
| Upper limit: 3.4 vol-%<ref name="GESTIS"/>
}}
| FlashPtC = ۱۴۱
| FlashPt_ref = <ref name="GESTIS"/>
| LD50 ={{فهرست گلوله‌ای
| 3700 mg·kg−1 (rat, oral)<ref name="GESTIS"/>
|10000 mg·kg−1 (خرگوش، پوستی)<ref name="GESTIS"/>
}}
| LC50 =
| ExternalSDS =
| GHSPictograms = {{GHS exclamation mark}}{{GHS health hazard}}{{GHS environment}}<ref name="GESTIS"/>
| GHSSignalWord =
| HPhrases = {{H-phrases|317|373|411}}<ref name="GESTIS"/>
| PPhrases = {{P-phrases|273|280|302+352|314}}<ref name="GESTIS"/>
  }}
}}
'''دی‌بوتیل مالئات''' یک [[ترکیب آلی]] با فرمول 2(CHCO2Bu) (Bu = [[گروه بوتیل|بوتیل]]) است. این ترکیب، [[استر (شیمی)|دی‌استر]]ِ غیر اشباع دی‌کربوکسیلیک اسید [[مالئیک اسید]] است. شکل فیزیکی آن به صورت مایع روغنی بی‌رنگ است، اگرچه نمونه‌های ناخالص ممکن است زرد به نظر برسند.

== سنتز ==
دی‌بوتیل مالئات را می‌توان از واکنش [[مالئیک انیدرید|مالئیک اسید انیدرید]] و [[N-بوتانول|۱-بوتانول]] در حضور [[پی-تولوئن‌سولفونیک اسید]] تهیه کرد.<ref>{{Cite journal|last=R. Wen, L. Long, L. Ding, Silas Yu|year=2001|title=Study on synthesis of dibutyl maleate|journal=Jishou Daxue Xuebao/Journal of Jishou University|volume=22|issue=1|pages=78–80}}</ref><ref name="B. Trivedi2">{{cite book|author=B. Trivedi|title=Maleic Anhydride|publisher=[[اشپرینگر ساینس+بیزینس مدیا]]|isbn=978-1-4757-0940-7|year=2013|url=https://books.google.com/books?id=c8XeBwAAQBAJ&pg=PA277|pages=277}}</ref>

== همچنین ببینید ==
* [[دی متیل مالئات|دی‌متیل مالئات]]

== منابع ==
{{پانویس|چپ‌چین=بلی}}
[[رده:استرهای مالئات]]
[[رده:روان‌کننده‌ها]]
[[رده:صفحه‌هایی که از فهرست تاشو با هر دو ویژگی پس‌زمینه و تراز متن در سبک عنوان استفاده می‌کنند]]
[[رده:مقاله‌های فاقد کی‌ای‌جی‌جی]]

title: شناساگرها

شماره ثبت سیایاس: ۱۰۵-۷۶-۰

پابکم: ۵۲۷۱۵۶۹

کماسپایدر: ۴۴۳۶۳۵۶

MeSH: maleate dibutyl maleate

ChEMBL: CHEMBL۱۴۶۶۸۲۶

3DMet: CCCCOC(=O)/C=C\C(=O)OCCCC

جیمول-تصاویر سه بعدی: Image 1

title: خصوصیات

جرم مولی: ۲۲۸٫۲۸ g mol−1

شکل ظاهری: مایع بی رنگ تا زرد با بوی خاص

دمای ذوب: −۸۵ درجه سلسیوس (−۱۲۱ درجه فارنهایت؛ ۱۸۸ کلوین)

دمای جوش: ۲۸۰ درجه سلسیوس (۵۳۶ درجه فارنهایت؛ ۵۵۳ کلوین)

انحلالپذیری در آب: به سختی قابل حل است (0.17 g·l-1 در 20 °C)

title: خطرات

محدودیتهای انفجار: - Lower limit: 0.5 vol-% - Upper limit: 3.4 vol-%

LD50: - 3700 mg·kg−1 (rat, oral) - 10000 mg·kg−1 (خرگوش، پوستی)

خطرات: به استثنای جایی که اشاره شده‌است در غیر این صورت، داده‌ها برای مواد به وضعیت استانداردشان داده شده‌اند (در 25 °C (۷۷ °F)، ۱۰۰ kPa)