text:
# لری بویراحمدی
لُری بویراحمدی (به لری: لِرٚی بیرٱحمیی) یکی از گویش‌های زبان لری جنوبی ( لری دومِنی) است که اکثریت مردم شهرستان‌های بویراحمد و شمار بسیار زیادی در شهرستان‌های دهدشت، کهگیلویه، دنا، گچساران، چرام، رستم، سپیدان، اقلید و جنوب سمیرم به این گویش صحبت می‌کنند. این گویش همچنین با تغییرات بسیار اندکی در ممسنی، رستم و برخی مناطق شیراز صحبت می‌شود. گویش بویر احمدی به طور گسترده در میان ایل بویر احمدی صحبت میشود و سایر ایلات استان کهگیلویه و بویر احمد نظیر طیبی، بهمئی، باوی، آغاجاری، دشمن زیاری و نوئی هر کدام گویش لری مخصوص به خود را دارند که با یکدیگر هم خانواده هستند. لری بویراحمدی یکی از گویش‌های لری جنوبی و هم خانواده با گویش‌های لری بختیاری می‌باشد که هردو ذیل زبان لری قرار میگیرند.

## محدوده جغرافیایی
لری جنوبی در پنج استان عمده تکلم می‌شود:
1. کهگیلویه و بویراحمد: تعدادی از شهرستانها
2. خوزستان: شهرستان‌های جنوب شرقی استان؛ از جمله شهرستانهای: شهرستان هندیجان، شهرستان ماهشهر، شهرستان امیدیه، شهرستان بهبهان، شهرستان رامهرمز، شهرستان باغملک، شهرستان صیدون، شهرستان آغاجاری، شهرستان هفتکل و بخش‌هایی از شهرستان رامشیر
3. فارس: شهرستانهای: ممسنی، رستم، کازرون، مهر، لامرد، بخشی از شهرستان داراب، مرودشت، سپیدان، اردکان، شهرستان اقلید، فیروزآباد
4. بوشهر: شهرستانهای: دیلم، گناوه، دشتستان[۳][۴]

## نمونه واژه‌ها
| لری بویراحمدی      | فارسی                                                                                | تلفظ                 |
| ------------------ | ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | -------------------- |
| بۉ                 | بابا                                                                                | bow                  |
| دِی/دا              | دای، مادر                                                                                | dā/dey               |
| کَکا                | برادر                                                                                | kaka                 |
| دَیَه                | خواهر                                                                                | daya                 |
| بَوا                | پدربزرگ                                                                                | bavā                 |
| نَنَه                | مادربزرگ                                                                                | nana                 |
| تاتَه               | عمو                                                                                | tata                 |
| حالو               | خالو، دایی                                                                                | haloo                |
| هومریش             | باجناغ                                                                                | homrish              |
| بونکۊ              | گروه، دسته                                                                                | bonku                |
| کورٚ                | پسر                                                                                | kor                  |
| دۊؤَر               | دختر                                                                                | duwar                |
| جملو               | دوقلو                                                                                | jêmêlu               |
| ٱرسی/اورسی         | کفش                                                                                | orsi/arsi            |
| دین                | دنبال، پیرو                                                                                | din                  |
| سی                 | برای                                                                                | si                   |
| سیچه               | چرا                                                                                | siče                 |
| ها                 | آره                                                                                | ha                   |
| بَئر                | سهم                                                                                | ba'r                 |
| وَه‌تَه               | اصلاً                                                                                | vata                 |
| هرگه               | هرگاه                                                                                | harga                |
| هردمبیل            | قاتی پاتی                                                                                | hardambil            |
| گئکون              | سحر                                                                                | gahkoon              |
| دسنماز             | وضو                                                                                | dasnêmāz             |
| پساپس              | عقب عقب (پس پس)                                                                                | pasāpas              |
| گوئره              | نوبت                                                                                | go'ra                |
| گَه                 | نوبت                                                                                | gah                  |
| ایسو               | حالا-اکنون                                                                                | iso                  |
| اوسو،              | اونوقت                                                                                | uso                  |
| مِن                 | توی                                                                                | men                  |
| تۊ                 | اتاق                                                                                | tu                   |
| پلشت، نشسته        | کثیف، پلشت                                                                                | pelasht              |
| پشنگه              | ذرات مایعات که به اطراف پاشیده می‌شود                                                                                | peshenga             |
| پشکو               | چس فیل                                                                                | peshkoo              |
| جومه               | جامه-پیراهنن                                                                                | jooma                |
| اُرسی               | کفش                                                                                | orsi                 |
| ارخلق              | لباس مردانه قدیمی                                                                                | arkhalegh            |
| دلگ                | دلق-جامه ای جلیقه مانند و ضخیم که معمولاً زنان می‌پوشیدند                                                                                | dalg                 |
| چارقد، چاقی        | چارقد، روسری                                                                                | charghay             |
| پتی                | خالی، برهنه                                                                                | pati                 |
| گَپو                | بزرگ                                                                                | gapoo                |
| گت، گتو            | بزرگ                                                                                | gtoo, got            |
| دوال               | کمربند                                                                                | dooal                |
| کنارآب             | توالت                                                                                | kenaraab             |
| گُنج                | زنبور                                                                                | Gonj                 |
| بِنگِشت              | گنجشک                                                                                | bengesht             |
| گِلو                | گربه                                                                                | geloo , gloo         |
| بَندیر              | منتظر                                                                                | bandir               |
| تیه                | دیه->دیده-> چشم                                                                                | tiya                 |
| نُفت                | دماغ                                                                                | noft                 |
| فیر                | دماغ                                                                                | fir                  |
| کلیچ/اَنگُل          | انگشت                                                                                | clich                |
| کچه                | چونه                                                                                | kacha                |
| بُت                 | گلو                                                                                | bot                  |
| کَپ                 | دهان                                                                                | kap                  |
| کپدره              | دهان دره                                                                                | kapdara              |
| چیل                | لب و دهان                                                                                | chil                 |
| گرداله             | کلیه                                                                                | Gordalah             |
| گُرده               | کلیه                                                                                | Gorda                |
| کُم                 | شکم                                                                                | kom                  |
| کُنجر               | نیشگون                                                                                | konjor               |
| رَز                 | درخت انگور                                                                                | raz                  |
| پِرز                | ذره                                                                                | perz                 |
| پرزالو             | صفت چیزی که به راحتی مانند علف خشک ریز ریز می‌شود                                                                                | perzaloo             |
| بَرد                | سنگ                                                                                | bard                 |
| صبا                | فردا                                                                                | sabaa                |
| دوش                | دیشب                                                                                | doosh                |
| پرندوش             | پریشب                                                                                | parandoosh           |
| دیگ                | دیروز                                                                                | dig                  |
| پَریگ               | پریروز                                                                                | parig                |
| پسین               | عصر-غروب                                                                                | pasin                |
| دیسه               | مدت-دوره زمانی                                                                                | disa                 |
| وَدَر                | به در -بیرون                                                                                | vadar                |
| سیزه و در          | سیزده به در                                                                                | siza vadar           |
| حولکی              | با عجله                                                                                | houlaki              |
| وَدَسی               | ازدستی، عمداً                                                                                | vadasi               |
| وَراسی!             | به راستی-جدی! واقعا!                                                                                | varaasi              |
| هیمَه               | هیزم                                                                                | hima                 |
| هوار               | صاف (هموار)                                                                                | hovar                |
| حونه               | خونه-خانه                                                                                | hoona                |
| بالاخونه           | پشت بام                                                                                | baalaa hoona         |
| سیک                | کنج، زاویه                                                                                | sik                  |
| رهگه               | محل عبور                                                                                | rahgah               |
| برم                | برکه، گودال بزرگ آب                                                                                | barm                 |
| سمَه                | سوراخ                                                                                | sema                 |
| تاپو               | محفظه ای درون دیوار زیر تاقچه که گندم را درون آن نگهداری می‌کردند                                                                          | taapoo               |
| گندنا              | تره (سبزی)                                                                                | gandanaa             |
| پیرمک              | کپک                                                                                | pirmak               |
| کاسه‌پشت            | لاک‌پشت                                                                                | kaasa posht          |
| موری               | مورچه                                                                                | mouri                |
| بق                 | قورباغه                                                                                | ghorbak              |
| باهِندَه             | پرنده                                                                                | bahenda              |
| وَرزا               | گاو نر اخته با هیکل ورزیده                                                                                | varza                |
| گووَر               | گودر، گوساله                                                                                | gooar                |
| کاوَه               | بره نر                                                                                | kaavah               |
| کَهرَه               | بزغاله                                                                                | kahra                |
| جولَه/جیلَه          | جوجه تیغی                                                                                | joola/jila           |
| کتو                | توله سگ، سگ                                                                                | ktoo                 |
| سگ توره            | شغال                                                                                | sag toora            |
| گی ترن             | سرگین غلتان                                                                                | Gi teran             |
| گَرگَراک/گرگراشک     | مارمولک بزرگ                                                                                | gargarashk/gargaraak |
| مارمَلِشک/تِیتَکُم      | مارمولک                                                                                | teytakom/marmaleshk  |
| گُندگر              | عنکبوت                                                                                | gondgor              |
| کف دونک            | عنکبوت                                                                                | kaf davanak          |
| بالداسک            | پرستو                                                                                | baldasak             |
| بال قبا سوزک       | قبا سبز                                                                                | bal ghaba sowzak     |
| گندی               | عدس                                                                                | gendi                |
| بُنگ                | بانگ، صدا                                                                                | bong                 |
| قایی               | قادی، ساندویچ                                                                                | ghaayi               |
| پَل                 | گیسو، گیسوی بافته شده                                                                                | pal                  |
| شربتین             | کاسه کوچک، جام، شربت خوری                                                                                | Sharbatin            |
| می‌بریز             | ماهی بریز، ظرفی مانند ماهی تابه                                                                                | mey beriz            |
| لت                 | پاره ای از چیزی - طرف (یه لت هندونه: یه تکه هندونه - او لت: اون طرف)                                                                      | lat                  |
| رۊ                 | رود                                                                                | roo                  |
| روی/رۊله           | عزیز                                                                                | rooy                 |
| رِشک                | بچه شپش                                                                                | reshk                |
| کول                | شانه                                                                                | kool                 |
| گوشتیل             | کشتی                                                                                | goushtil             |
| گُند                | بیضه                                                                                | Gond                 |
| رم                 | موهای زهار                                                                                | rom                  |
| پند                | مقعد                                                                                | pend                 |
| کند                | ماتحت هر چیزی                                                                                | kend                 |
| دیگبر              | دیگ بزرگ                                                                                | digbar               |
| کلوک               | ظرفی برای نگهداری روغن                                                                                | kolook               |
| ترشپلا             | آب‌کش-تراوش پیاله                                                                                | troshpla             |
| دول                | دلو                                                                                | dool                 |
| دشکه               | نخ                                                                                | deshka               |
| دولاغ              | گردوخاک                                                                                | doolagh              |
| هلو                | شعله                                                                                | halo                 |
| تش                 | آتش                                                                                | tash                 |
| بوی                | ای وای-اوا                                                                                | booy                 |
| سرپچ               | گیج                                                                                | sarpach              |
| کلو                | دیوونه                                                                                | kaloo                |
| لیوه               | آدم ساده                                                                                | liva                 |
| گیجال              | گیج و منگ                                                                                | gijaal               |
| شیتال              | شوت، گیج و منگ                                                                                | shital               |
| دند                | سر، بی‌حس، بدون فهم                                                                                | dond                 |
| تش و برق           | رعد و برق                                                                                | tash o bargh         |
| رقات               | پشت سرهم                                                                                | reghaat              |
| تلیشه              | تکه باریک از پارچه یا چیزهای دیگر مثلاً استخوان                                                                                | tlisha               |
| جختی               | تازه                                                                                | jakhti               |
| نچک                | نوچ                                                                                | nachak               |
| دسپلو              | دستمالی کردن چیزی                                                                                | dasploo              |
| دنگ                | محکم                                                                                | deng                 |
| سله                | نوعی سبد                                                                                | salah                |
| شپلاق              | سیلی                                                                                | shapalagh            |
| کپه                | توده                                                                                | kpah                 |
| کر                 | کنار                                                                                | ker                  |
| کلم                | توده سفت                                                                                | klom                 |
| گل کلم             | تکه‌های گل که خشک وسفت شده است                                                                                | gel klom             |
| کته                | توده سفتی که روی زخم پس از مدتی ایجاد می‌شود                                                                                | kota                 |
| کرکر               | ته‌دیگ                                                                                | kerker               |
| قاتق               | غذایی که با نان خورده می‌شود                                                                                | ghaatogh             |
| گله گله            | جای به جای                                                                                | gla gla              |
| گمبه               | دسته                                                                                | gomba                |
| گمبگل              | دسته گل                                                                                | gomb gol             |
| گمبله              | کوتاه وچاق                                                                                | gembla               |
| مازَه               | منطقه بالا و وسط هر چیز تپه مانند                                                                                | maazah               |
| گر                 | نوک                                                                                | gor                  |
| لیم لیم            | آرام آرام                                                                                | Lim Lim              |
| مَشت                | غلیظ وپرمایه                                                                                | masht                |
| منگه               | صدای زیرلبی                                                                                | mongah               |
| وایه               | آرزو                                                                                | vaaya                |
| وَلم                | زیاد، حسابی                                                                                | valm                 |
| کخ                 | برجستگی                                                                                | kokh                 |
| ن‌ها                | جلو                                                                                | nhaa                 |
| دیندا              | پشت سر                                                                                | dindaa               |
| رِک                 | چوبی که به عنوان حائل زیر شاخه سنگین شده درخت می‌گذارند تا نشکند                                                                           | rek                  |
| خاگ                | تخم                                                                                | khag                 |
| کل                 | پوست یک شئ مانند تخم مرغ                                                                                | kol                  |
| دم ری              | روبرو و مقابل                                                                                | dam ri               |
| دمری               | دمر-وارونه                                                                                | damari               |
| وقشه               | عطسه                                                                                | vakhsha              |
| گردله با           | گردباد                                                                                | gerdelaba            |
| کشکاور             | خمیازه                                                                                | Kashkaver            |
| یه پیوس            | مدام                                                                                | ya peyvas            |
| همدا (هندا)        | هم اندازه                                                                                | homda                |
| کاک                | خشک و تمیز                                                                                | kaak                 |
| درک                | خشک و پاک                                                                                | derk                 |
| آسره               | برآمده                                                                                | asera                |
| تمب                | برآمدگی                                                                                | tomb                 |
| آفری               | مراسم ختم                                                                                | afari                |
| کولین              | ظرفی قدیمی مخصوص نگهداری کره                                                                                | kooleen              |
| پناپله (پنهان پله) | مخفی                                                                                | panaapala            |
| تزگ                |                                                                                |                      |
| بوگرد (بومگرد)     | قطعه چوب ضخیمی که در گذشته به وسیله بندی که به دو طرفش بسته می‌شد به عنوان غلتک روی پشت بام به کار می‌رفت                                   | boogard              |
| چمبریک             | دو حلقه فلزی که با بند به هم بسته می‌شد و به دو طرف بوگرد وصل و برای کشیدن بوگرد به کار می‌رفت                                              | chambarik            |
| کَرَه                | سنگ چین هاییکه از روی هم انباشتن سنگ‌های کوچک و بزرگ از داخل زمین‌ها و باغ‌ها ایجاد می‌شود و معمولاً به عنوان مرز زمین‌ها و باغ‌ها استفاده می‌شود | karra                |
| لووه (لوده)        | ظرفی مانند کجاوه برای حمل انگور که از چوب به صورت دو طرف هم شکل درست و روی خر انداخته می‌شد                                                | lowa                 |
| مَهلی               | خیلی                                                                                | mahli                |
| یَه کلی             | خیلی                                                                                | ya kli               |
| یه چنینی           | اینقدر (توضیح: همراه با نشان دادن چیزی برای مقایسه مانند حجم مشت)                                                                         | ya chnini            |
| هور                | ظرفی خورجین مانند بافته شده از نوارهای پارچه‌های مختلف که برای حمل گندم بر روی خر استفاده می‌شد                                             | hoor                 |
| شَلَه                | ظرفی خورجین مانند بافته شده از نوارهای پارچه‌های مختلف و رشته‌هایی از موی بز که برای حمل کاه بر روی خر استفاده می‌شد                         | shala                |
| پندوم              | ورم                                                                                | pandoom              |
| جِر                 | قوز                                                                                | jer                  |

بعضی از واژه‌ها با فارسی و سایر زبان‌های ایرانی ریشه مشترکی دارند از این رو از نظر ظاهری شباهت‌هایی دارند. برای مثال:
- زونی: زانو
- نون: (نان)
- واری: وارو
- دس: دست
- چو: چوب
- رَه: راه
- کُه: کوه
- می: مو
- رووَه: روباه
- حونه: خونه
- نخون: ناخن
- او: آب
- سوز: سبز
- دو: دوغ
- کلا: کلاغ

پاره ای از کلمات به شکلی شکسته شده‌اند که به نظر می‌آید ارتباطی با فارسی ندارند؛ مثلاً کلمه (تیه) که همان دیده یعنی چشم می‌باشد.

## اصطلاحات
- وخوگرتن:به خودگرفتن:اعتراف کردن vakho geroftan
- آمخته وابین:عادت کردن، آموخته شدن Amokhta vabiyan
- بونگ کردن:صدازدن bong
- ورفراهسن:یهو از خواب پریدن varfrahesan
- چاکسن: چاک خوردن chakesan
- ترزسن: سوختن terzesan
- بُل کردن: بال کردن، پریدن bol
- دک زدن: درنگ کردن dok
- تک کردن: چکیدن tok kerdan
- پق کردن: اخم کردن pogh
- سیل کردن: نگاه کردن seyl
- شی کردن: شوی کردن، شوهر کردن shi
- بسی کردن: فرستادن bsi
- بهر کردن:تقسیم کردن bahr
- رو کردن:حرکت کردن (رو کن:حرکت کن)row
- تنگسن :tengesan پرتاب شدن
- ور کردن: به تن کردن- پوشیدن var kerdan
- ور داین: انداختن ver dayan
- تر دادن: غلتاندن ter
- وتاسه رفتن: به تاسه رفتن: از نفس افتادن در اثر گریه یا خنده زیادtaasah
- واداشتن: نگه داشتن vadashtan
- جر کردن: دعوا کردنjar
- رمسن/رمبسن:فرو ریختن rombesan/remesan
- نشسن سرکرپا:نشستن روی دوپاsar krapaa
- سک زین: سیخونک زدن sok zayan
- لک زین: چرت زدن lek zayan
- داسون گرتن: بدی کسی را پشت سرش گفتن و دادخواهی از او نزد دیگران (داسون در اصل دادستاندن است)daasoon
- رنجه رنجه کردن:ریزریز کردن renja renja
- شفت دادن: سخن را به درازا کشاندن Sheft
- غمه زدن: غمبه زدن-غرولند کردن ghoma
- غل زدن: غل غل کردن- جوشیدن ghel
- کمخزه کردن: خزیدن بچه نوزاد روی شکم komkheza
- چنگ پل کردن:راه رفتن نوزاد روی دو دست و دو زانو Changa pol
- لت و لو خوردن: تلوتلو خوردن lat low
- خنج زین: چنگ زدن khenj
- بنا کردن: آغاز کردن bena kerdan
- مله کردن: شنا کردن mala kerdan
- بندیر بیین:منتظر بودن bandir biyan
- آخون کردن: خرمن کردن Akhoon
- تش پرکردن: آتش برکردن tash bor kerdan
- تنگ کردن: محکم بستن چیزی مانند بار خر Teng
- پشک داین (پشک دادن): ریختن و پخش کردن چیزی مانند آب Peshk dayan
- یه پاره: بعضی
- او خوردن:  آب خوردن

## افعال
- دِر کِردن: برگشتن - در کو:برگرد der kerdan
- وَریساین (وریستادن): پا شدن-برایست: پاشو varisayan
- مِزنایَن: مکیدن - بِمِزْن: بمک meznayan
- کُهتن: گاز گرفتن-فقط برای ساخت‌های ماضی_ کهت: گاز گرفت coht-کوزییَن (کوزیدن) - بکوز:گاز بگیر coziyan برای ساخت‌های مضارع
- هلییدن (هلیدن): گذاشتن، اجازه دادن-بهل: اجازه بده heliyan فقط برای ساخت‌های مضارع
- لِشتن: اجازه دادن، لشتم:اجازه دادم leshtan فقط برای ساخت‌های ماضی
- جکسن (جیکستن):دویدن:جیکسم-جیکسی-جیکس-جیکسیم-جیکسیت-جیکسن jekesan
- واداشتن: نگهداشتن (وادار:نگه دار)vadashtan
- خُوسین: خسبیدن، خوابیدن khowsiyan
- اِسَیَن (استدن): گرفتن (بسون:بگیر)Esayan
- وابین (وابیدن): شدن- وابید-> وابود-> (شد) Vabiyan
- ورچردن: بالا رفتن از چیزی مانند صخره با چنگ و پا varchardan
- ورموتسن: پلاسیده شدن varmootesan
- پروسن (پروستن): پرورش یافتن (به منظور بیان اینکه چیزی مانند ترشی خوب جا افتاده و به عمل آمده به کار می‌رود)parvestan
- وریچسن (وریچستن): از هم باز شدن و پخش وپلا شدن یک مجموعه (ورریچنادن تلویزیون: باز کردن و جداکردن قطعات تلویزیون)varichesan
- دلسن (دلستن): نشت کردن و بیرون رفتن شیره یا آب چیزی Dalesan
- واپلادن (واپلاییدن): آب چیزی را گرفتن Vapladan
- وراشکنادن: یک باره از جا پریدن و فرار کردن Varoshkanadan
- پشکسن (پشکستن): پخش و پلا شدن Peshkesan

پیشوند‌های استمراری ساز به صورت زیر میباشد:
- می‌رم: ایرَم (میروَم:ایرَوُم)
- می‌رفتم: ایرَتُم
- می‌پزم: ایپَزُم
- می‌پختم: ایپختُم
- می‌رفتند:ایرَتِن

بعضی کلمات مانند توانست و دانست به این صورت نبوده و با اضافه شدن (ست) به قسمت اصلی فعل مضارع ساخته می‌شوند. در لری بیشتر افعال گذشته با اضافه شدن این یکی (ست) ساخته می‌شوند مانند:
- کندس: کندست، کنده شد
- پَرس: پَرست، پرید
- بُرس: بُرست، برید (از نفس افتاد)
- خندس: خندید
- درس: دریده شد
- گریوس: گریه کرد
- جِکِس: دوس، دوید
- چسپس: چسبید
- خارس: خارید
- جمبس: جمبید

ماضی نقلی در این گویش با اضافه شدن (اِ) به ماضی ساده ساخته می‌شود که در نوشتن به (ه) تبدیل می‌شود مانند:
- رَتِمِه: رفته‌ام
- گُتیِی: گفته‌ای
- بردیمه: برده‌ایم
- گُتیتِه: گفته‌اید
- ورگشتمه: برگشته ام
- اِشنُفتِمِه: شنفته ام، شنیده‌ام

## علامت جمع
- در بویراحمدی علامت جمع در این زبان «اَل» یا «یَل» می‌باشد. مثال:

کتابَل (کتابها)، ماشینَل (ماشینها)، کُرَل (پسرها)
- برای ضمایر اول شخص و دوم شخض به صورت «نَل» به کار می‌رود. مثال:

ایمانل (ماها)، ایشانل (شماها)
- برای ضمایر سوم شخص به صورت «گَل» به کار می‌رود. مثال:

اینگل (اینها)، اونگل (اونها)
- برای کلماتی که آخر آن‌ها صدا دار باشد «یَل» به کار می‌رود. مثال:

شاخَیَل (شاخه‌ها)، بچیل (بچه‌ها)

## حروف اضافه
حروف اضافه ای که در لری به کار می‌روند با معادل فارسی خود تفاوت دارند. در زیر چند نمونه از این حروف اضافه را می‌بینیم:
- وه(va): به، از

مثال: ایخی بری وه کۊچو؟ (می‌خواهی بری به کجا؟). وه کۊچو اومِی؟ (از کجا آمدی؟)
- نه(na) / اَ(a): را

نکته: «نه» بعد از کلماتی که آخرشان صدا دار باشد استفاده می‌شود
مثال: تنَه دوس داروم (تورا دوس دارم). کتابَه بیِه (کتاب را بده). جیجَه نه غذا وَش بیِه (جوجه را بهش غذا بده)
- سی(si): برای، واسه

مثال: بیو سی مو کار کو (بیا برای من کار کن). سی چه ایگریوی؟ (برای چه گریه می‌کنی؟)

## پسوند «ین»
این پسوند به آخر برخی کلمات اضافه می‌شود و نشان دهنده زیاد بودن آن در فرد یا چیزیست که به آن نسبت داده شده است. مثال:
- لونجین (لونج + ین): کسی که لب‌های بزرگ و برآمده داشته باشد. لونج به معنی لب می‌باشد.
- پقین (پق + ین): اخمو، کسی که زیاد اخم می‌کند. پُق به معنی اخم می‌باشد. پُق کردن: اخم کردن
- کمین (کم + ین): شکمو، کسی که زیاد غذا می‌خورد. کُم: شکم
- مُل ملین (مُل مل + ین): پر مو. مُل: مو

## ضمایر ملکی
- اُم-اِت -اِش- موݩ- توݩ- شوݩ نمونه: کتابُم- کتابِت- کتابِش- کتابموݩ- کتابتوݩ- کتابشوݩ

البته «ن» آخر ضمایر اکثراً خوانده نمی‌شود

## ضمایر شخصی
- مو- تو- وو- ایما- ایشا- اونگل (اونُو)

مثال:
- «ایما رتیم وه حونه»: ما رفتیم خونه
- «ای حونه این مویه»: این خانه مال منه

## جمله‌ها
- لری بیراحمئی یکی وه شاخه یَل زؤن لریه: لری بویراحمدی یکی از شاخه‌های زبان لریه
- وَریس بِرَه درستَه بخو: پاشو برو درستو بخون
- ینه سی ایشا اِسَمِه: این رو برای شما خریدم.
- بره او سیم بیا؛ برو و آب برام، بیار
- بره بخواوس؛ برو و بخواب

## نمونه ای از ضرب‌المثل‌ها
- داری که خَل وابی دَ راس وانیبۊ (درختی که خم شد دیگه راست نمیشه) در مورد آدمی که رذایل اخلاقی نهادینه شده‌ای دارد به کار می‌رود
- گلۊ دسش وه پِه نیرسه ایگه ترشه (گربه دستش به پی نمی‌رسه میگه ترشه) موقعی گفته می‌شود که فردی توانایی انجام کاری را نداشته باشد و با بهانه‌هایی سعی در انکار آن داشته باشد.
- خر همۊ خره جلش عوض وابیه (خر همون خره پالونش عوض شده) موقعی گفته می‌شود که فردی در ظاهری جدید فخر فروشی کند
- آردشه بخته آربیزشه آوِخته (آردشو بیخته و الکشو آویخته) در مورد کسی که از کاری برای همیشه دست می‌کشد و دیگر مسئولیتی را نمی‌پذیرد گفته می‌شود
- ایخِمِت نه بهزه خوم (دوستت دارم نه بهتر از خودم) زمانی گفته می‌شود که یکی از دو دوست بخواهد چیزی را با دوستش تقسیم کند و تمایل دارد قسمت بهتر برای خودش باشد.

## نمونه زبان
متن زیر بریده‌ای از کتاب شازده کوچولو میباشد:
نقاشی مو وه جهۊنی خوش وانبی؛ ٱلبت تخصیر نَیاشتوم؛ اۊسو که شش سالوم بی، آیم‌گپۊؤل سر نقاشی زیه بین من ذئنوم ۉ غیر ئه مار بۊئِی که من کومش دیاری بۊ یا نبۊ دَئـ هیچ سروم وانیبی. بِی تیه‌لی که پولقسه بی وه‌در، وِیسایه بیوم وه سیلش. سی‌توݩ گتوم که هزارۊن مایل وه شئر ۉ آبایی دیر بیوم ک یه‌وِلا یه آیم کوشکلۊیی دم ریم سۉز وابیه بی؛ دیار بی که وَلا وانبیه ۉ نه زمند ۉ تشنه‌یه زئله‌ش هم نرهته که بخو بمیره. وه‌ته تئر بچه‌ئؽ که من دل بیابۊن وَلا وابیه بۊئه هم نبی.
آخور زئله کردوم که گپ دوم، گتوم: «ٱما... تو وه ایچو چه ایکنی؟!»
خاترجم خاترجم، تئریه‌که بخو یه گپ مهمی دیه، گوت: «جۊنخوت یه میشی سیم بکش»!
ترجمه:
نقاشی من به قشنگی خود او نشد؛ البته تقصیری هم ندارم؛ وقتی شش سالم بود، آدم بزرگ‌ها ذوق نقاشی‌ام را کور کرده بودند و بلد نبودم فیر از ما بوآی باز و مار بوآی بسته چیز دیگری بکشم. با چشم هایی که از شدت تعجب داشت از حدقه بیرون میزد، به او خیره شدم. حتما یادتان نرفته است که من هزاران مایل دور تر از هر آبادی  و بنی‌بشری بودم و یک دفعه یک آدم کوچولو، همین‌طوری جلویم ظاهر شده بود؛ اما به نظر نمی‌رسید این موجود عجیب و غریب گم شده باشد، یا از خستگی، گرسنگی، تشنگی یا از ترس در حال مردن باشد. او اصلا شبیه بچه‌ای که وسط بیابان، هزاران مایل دورتر از هر آبادی گم شده باشد نبود.
وقتی بالاخره به خودم جرات دادم که حرف بزنم، گفتم: «اما.. تو اینجا چه کار میکنی»؟!
و در مقابل این سوال، خیلی خیلی آهسته و آرام، انگار که بخواهد راجع به مسالۀ بسیاری مهمی صحبت کند. گفت: «خواهش میکنم برای من یک گوسفند بکش»!

## نوشتار

### حرف الفبای لری (پاپریک)
| حرف         | معادل لورتین | آوانگاری | مثال                       | نکته                                                                                |
| ----------- | ------------ | -------- | -------------------------- | --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| آ ا ـا      | ā            | [a]      | آفری آسره آڌم              | مانند فارسی در ابتدای کله به صورت «آ» و در وسط یا انتهای کلمه به صورت «ا» نوشته می‌شود.                                                                                |
| ٱ ــَ ـه ه   | a            | [ɑː]     | ٱفتوٛ بَرد                   | در اول کلمه (همزه+کسره) به صورت ٱ نوشته می‌شود. در وسط کلمه و در صورت لزوم فتحه را مانند فارسی با ــَـ نشان می‌دهیم. فتحه پایانی در آخر کلمه نیز به صورت «ه/ـه» نوشته می‌شود.                                                                                |
| اٛ -ِ ـه ه    | e            | [æ]      | اٛنسان                      | در اول کلمه (همزه+فتحه) به صورت اٛ نوشته می‌شود. در وسط کلمه در صورت لزما فتحه را مانند فارسی با ــِـ نشان می‌دهیم. فتحه پایانی در آخر کلمه نیز به صورت «ه/ـه» نوشته می‌شود.                                                                                |
| او و        | o            | [o]      | خوڌا                       | معادل ضمه در اول کلمه (فتخه + ضمه) به صورت «او» و در وسط کلمه به صورت «و» نوشته می‌شود.                                                                                |
| اۊ ۊ        | u            | [u]      | اۊنگل اۊسه                 | معادل «او» فارسی در کلمه توپ در اول کلمه به صورت «اۊ» و در وسط کلمه به صورت «ۊ» نوشته می‌شود.                                                                                |
| ۉ           | ow/aw        | [ow]     | شۉ (شب) خۉ (خواب) بۉ (پدر) | «واو غنه»، در الفبای فارسی معادل ندارد. کلمه نو در فارسی (به معنای تازه) تقریباً بدین صورت تلفظ می‌شود.                                                                                |
| ب           | b            | [b]      | برد بلگ                    |                                                                                |
| پ           | p            | [p]      | پیل پلامار                 |                                                                                |
| ت           | t            | [t]      | تیه                        |                                                                                |
| ج           | j            | [d͡ʒ]     | جرگه جیا                   |                                                                                |
| چ           | č            | [t͡ʃ]     | چی چیل                     |                                                                                |
| خ           | x            | [x]      | خوم خورزمار                |                                                                                |
| د           | d            | [d]      | دا دۊنسن                   |                                                                                |
| ڌ           | đ            | [ð]      | شاڌ آڌم                    | دال معجم که در فارسی وجود ندارد در لری بویراحمدی هرگاه پس از حروف صدا دار حرف دال بیاید بصورت خفیف تلفظ می‌شود و نوشتن آن هم با کاراکتر "ڌ" است.                                                                                |
| ر           | r            | [ɾ]      | رهڌوم رۊله                 |                                                                                |
| ڒ           | rr           | [r]      | کوڒ                        | «ر» مشدد که در فارسی وجود ندارد.                                                                                |
| ز           | z            | [z]      | زهشت زۊما                  |                                                                                |
| ژ           | ž            | [ʒ]      | تژگا رۊژ                   |                                                                                |
| س           | s            | [s]      | سامۊن سی                   |                                                                                |
| ش           | š            | [ʃ]      | شانازی شۉ                  |                                                                                |
| غ           | ğ            | [ɢ]      | غریو غۊل                   |                                                                                |
| ف           | f            | [f]      | فئلۊ فئره                  |                                                                                |
| ق           | q            | [q]      | قارنیڌن قپ                 |                                                                                |
| ک           | k            | [k]      | کال کواو                   |                                                                                |
| کٛ           | ķ            | [c/cʰ]   | کٛلۊ کٛیچه کٛرنجال            | در لری بویراحمدی دو تلفظ برای حرف «ک» وجود دارد که بصورت «ک» (با تلفظ عادی) و «کٛ» (با تلفظی نزدیک به چ) برای نوشتن استفاده می‌کنیم. «کٛ» تلفظی خاص شبیه «چ» خفیف دارد، مانند تلفظ حرف «ک» در لهجهٔ تبریزی ترکی آذربایجانی دارد. (استفاده از این حرف ضرورتی ندارد)                                                                                |
| گ           | g            | [g]      | گولۊ گرهڌن                 |                                                                                |
| ل           | l            | [l]      | لرنیڌن لیر                 |                                                                                |
| م           | m            | [m]      | مالگه مال                  |                                                                                |
| ن           | n            | [n]      | نازار نها                  |                                                                                |
| نٚ           | ň            | [∅]      | برارۊنٚ نۊنٚ لوڒسوݩ          | «نون پنهان»، نون که در آخر واژه می‌آید، اما در خواندن، تلفظ نمی‌شود. اگر پس از واژه، حروف مصوت بیایند، این حرف خوانده شده و در نوشتار از کاراکتر «نون معولی (ن)» به جای «نٚ» استفاده می‌کنیم.                                                                                |
| ڤ           | v            | [v]      | ڤری ڤولات                  | واو معمولی در فارسی                                                                                |
| ؤ           | w            | [w]      | دۊؤر سۊؤار جۊؤاب           | واو لب غنچه ای تلفظ آن با واو معمولی (ڤ) فرق دارد.                                                                                |
| هـ ه        | h            | [h]      | هردن هومال                 |                                                                                |
| یـ ی        | y            | [j]      | یو یکاگر                   | مانند عدد «یک»                                                                                |
| ایـ ـیـ ی   | i            | [iː]     | ایره اینگل                 | یاء معمولی                                                                                |
| ایـٛ ـیٛـ یٛ   | î            | [e]      | هیٛل بیٛل شیٛر                | «یاء مجهول»، در فارسی امروزهٔ ایرانی معادل ندارد. مشابه «یاء معمولی» ولی کوتاه تلفظ می‌شود. مثال: شیر سلطان جنگل و شؽر پاکتی                                                                                |
| ئ ئـ ـئـ ـئ | -            | [ʔ]      | لوئرل خورموئه              | قائده کشش جبرانی: به صورت کلی در اول کلمه نمی‌آید ولی استثناهایی وجود دارد. مانند: «ئی» به معنای «این»، «ئه» به معنای «از/داخل»، «ئا» به معنای «یا» اگر پس از حروف صدا دار (مانند فتحه، کسره یا ضمه) بیاید کشیدگی آنها را نشان می‌دهد. مانند: زَئله (به معنای ترس)، بَئر (به معنای سهم)، دِئرسن (پاره شدن)، سوئر (قرمز)، کوئ (کوه) این حرف کاربرد دیگیری دارد که برای جدا کردن دو حرف صدادار از یکدیگر استفاده می‌شود (در فارسی نیز این کاربرد را دارد) مانند: خورموئه (خرم‌آباد)، قرائت |

#### نکات
- در این رسم‌الخط، نقش‌نمای اضافه در زبان لری مانند فارسی می‌باشد، به این معنی که نقش‌نما نوشته نمی‌شود. مثال: نمی‌نویسیم «دله تنڳ» بلکه مینوسیم «دلِ تنگ» یا «دلی تنگ».
- حرف ربط واو در لری به صورت «ۉ» نوشته و خوانده می‌شود. مثال: بیڌ دم تش باڌوم ۉ بی بلگ باروم
- حرف ربط «به/به سوی/از» به صورت «ڤه» نوشته می‌شود اما برای سادگی «وه» نیز مینوسیم. به‌طور کلی استفاده از کاراکتر ویژه «ڤ» برای نگارش «واو/v» اجباری نیست. (به‌طور ابتدایی می‌توانید از ؤ یا ڤ استفاده نکنید)
- گاهی آوای «ه/h» در کلمات لری حذف می‌شود و مصوت (حروف صدا دار) پیش از آن کشیده می‌شود که شامل قائده کشش جبرانی می‌شود. مثال: «موهر (مُهر)» تبدیل می‌شود به «موئر».
- در خط لری اصل بر جدانویسی و استقلال کلمه است. مثال: «کورخۊ» به صورت «کور خۊ» (به معنای پسر خوب) نوشته می‌شود.
- شناسه‌ها و پیشوندهای استمراری ساز در لر بزرگ و منفی ساز به فعل پس از خود می‌چسبند. مثال: ایگوم

هرگاه بعد از حروف یا کاراکترهای (ا، و، ۏ، ۊ، ؤ، ۉ) و همچنین ه پایانی (نشانگر فتحه، کسره یا شوا) یک حرف صدادار در کلمه بیاید بین این دو مصوت (واکه) یک «ئـ» قرار داده می‌شود. مثال:
بۊئی (باشی) صحیح و بۊیی غلط است، بۊئیم/ بۊئؽم/ بۊئؽمن/ بۊئؽموݩ و… به معنای باشیم.
سوئال (سؤال)، هسته‌ای (هسته‌ای)، زنده‌ای/زنه‌ای (زندگی)، شۉئه (شب است)، خۊئه (خوب است)، پائیز، فضائی و مثال‌های دیگر.

##### حروف عربی
حروف عربی (ث ح ذ ص ض ط ظ ع غ) در کلمات لری وجود ندارد اما در وام واژگان لری از عربی وجود دارند و حتی در برخی مناطق برخی از این کلمات شبیه به عربی تلفظ می‌شوند برای مثال برخی مناطق غ و ق متفاوت تلفظ می‌شوند.
- حروف عربی را در اسامی نوشته می‌شوند. مثال: مظلۊم، معصۊمه
- در کلماتی که دچار دگرگونی تلفظ زیاد در لری شدن رو با تلفظ و حروف لری می‌نویسیم. مثال: زَفت (به معنای ضبط) به صورت ظَفت نوشته و تلفظ نمی‌شود.

##### کشش جبرانی
- در خوشه همخوانی «ـست/st» پس از مصوت کوتاه، حرف «ت» حذف می‌شود و مصوت پیش از این خوشه کشیده می‌شود:

زمستۊن← زِمِئسۊن = زمستان
بِسته ← بِئسه = انداخته
پستۊن ←پِئسۊن = پستان
هَست ← هَئس = استخوان
اٛشکَسته ← اٛشکَئسه = شکسته
موسته ← موئسه به معنی دسته، دستگیره
- این فرایند پس از مصوت‌های بلند «ا، ۊ، ی» هم اتفاق می‌افتد که نوشتن «ئ» در آن نیاز نیست: ماست ← ماس = ماست پۊست ← پۊس = پوست نیست← نیس = نیست
- هرگاه همخوان «هـ» پس از مصوت کوتاه قرار داشته باشد، این همخوان حذف شده و مصوت پیش از آن کشیده می‌شود:

پِهرِست←پِئرِئس= پرید
رِهت← رِئت = ریخت
پَهریز← پَئریز = پرهیز
تَهل ← تَئل= تلخ
دوهت← دوئت = دوشید
بوهرِست ← بوئرِئس = بریده شد
- هر گاه همخوان «ع» بعد از مصوت کوتاه قرار بگیرد، این حرف حذف می‌شود و مصوت پیش از آن کشیده می‌شود:

نَعره← نَئره = نعره
مَعصیمه ←مَئصیمه = معصومه
بَعد← بَئی = بعد
جرعت ← جوئرَت = جرعت
- در فعل‌های پیشوندی هنگامی که پیشوند فعلی «وَر var» پیش از فعل‌هایی که با «ر» شروع می‌شوند قرار می‌گیرد، یکی از «ر» ها حذف شده و مصوت پیش از آن کشیده می‌شود:

وَرریتست ← وَئریتِئس = لخت شد
وَررَست ← وَئرَئس = فارغ شد، به پایان رساند
وَررَواند ← وَئرۊواند = رَماند
- در اسم‌های مختوم به یک مصوت کوتاه و یک صامت، پس از اضافه شدن علامت جمع «ـَل»، مصوت کوتاه کشیده می‌شود:

زن+ـَل← زَئنَل= زن‌ها
پَل+ـَل← پَئلَل= موها
بوز+ـَل← بوئزَل= بُزها
گِل+ـَل← گِئلَل= خاک‌ها
دۊوَر+ـَل←دۊوَئرَل= دخترها
گندوم+ـَل← گندوئمَل= گندم‌ها
پۊشِن+ـَل←پۊشِئنَل= رختخواب‌ها

title: لری بویراحمدی

wikitext:
{{جعبه اطلاعات زبان
|fam2=[[زبان‌های هندواروپایی]]
|fam3=[[زبان‌های ایرانی]]
|fam4=جنوب‌غربی نو
|fam5=زبان لری
|fam6=لری جنوبی
|iso3=luz
|region=استان‌های [[کهگیلویه و بویراحمد]]، [[استان فارس|فارس]]، [[استان خوزستان|خوزستان]]، [[استان بوشهر|شمال بوشهر]]، [[سمیرم]]|nativename=تلفظ محلی: لِرٚی بیرٱحمَیی{{سخ}}(تلفظ: ləɾī beyɾahmayī)|glotto=boye1238|ethnicity=[[لرهای جنوبی]]|familycolor=Indo-European}}

'''لُری بویراحمدی''' {{به لری|لِرٚی بیرٱحمیی}} یکی از گویش‌های زبان [[لری جنوبی|لری جنوبی ( لری دومِنی)]] است که اکثریت مردم شهرستان‌های [[بویراحمد]] و شمار بسیار زیادی در شهرستان‌های [[دهدشت]]، [[کهگیلویه]]، [[دنا]]، [[گچساران]]، [[چرام]]، [[شهرستان رستم|رستم]]، [[اردکان (سپیدان)|سپیدان]]، [[اقلید]] و جنوب [[شهرستان سمیرم|سمیرم]] به این گویش صحبت می‌کنند. این گویش همچنین با تغییرات بسیار اندکی در [[شهرستان ممسنی|ممسنی]]، [[شهرستان رستم|رستم]] و برخی مناطق شیراز صحبت می‌شود. گویش بویر احمدی به طور گسترده در میان [[ایل بویراحمدی|ایل بویر احمدی]] صحبت میشود و سایر ایلات استان کهگیلویه و بویر احمد نظیر طیبی، [[ایل بهمئی|بهمئی]]، [[ایل باوی|باوی]]، [[ایل آغاجاری|آغاجاری]]، [[دشمن زیاری]] و نوئی هر کدام گویش لری مخصوص به خود را دارند که با یکدیگر هم خانواده هستند. لری بویراحمدی یکی از گویش‌های [[لری جنوبی]] و هم خانواده با گویش‌های [[لری بختیاری]] می‌باشد که هردو ذیل زبان لری قرار میگیرند.<ref>{{یادکرد وب|نشانی=http://multitree.org/codes/luz.html|عنوان=Luri, Southern - MultiTree|ناشر=multitree.org|بازبینی=2016-08-10}}</ref>

== محدوده جغرافیایی ==
''[[لری جنوبی]] در پنج استان عمده تکلم می‌شود:''
# [[استان کهگیلویه و بویراحمد|'''کهگیلویه و بویراحمد''']]''':''' تعدادی از شهرستانها
# [[استان خوزستان|'''خوزستان''']]''':''' شهرستان‌های جنوب شرقی استان؛ از جمله شهرستانهای: [[شهرستان هندیجان]]، [[شهرستان ماهشهر]]، [[شهرستان امیدیه]]، [[شهرستان بهبهان]]، [[شهرستان رامهرمز]]، [[شهرستان باغملک]]، [[شهرستان صیدون]]، [[شهرستان آغاجاری]]، [[شهرستان هفتکل]] و بخش‌هایی از [[شهرستان رامشیر]]
# [[استان فارس|'''فارس''']]''':''' شهرستانهای: [[شهرستان ممسنی|ممسنی]]، [[شهرستان رستم|رستم]]، [[شهرستان کازرون|کازرون]]، [[شهرستان مُهر|مهر]]، [[شهرستان لامرد|لامرد]]، [[شهرستان داراب |بخشی از شهرستان داراب]]، [[شهرستان مرودشت|مرودشت]]، [[شهرستان سپیدان|سپیدان]]، [[شهرستان اردکان|اردکان]]، [[شهرستان اقلید]]، [[فیروزآباد]]
# [[استان بوشهر|'''بوشهر''']]''':''' شهرستانهای: [[شهرستان دیلم|دیلم]]، [[شهرستان گناوه|گناوه]]، [[شهرستان دشتستان|دشتستان]]<ref name="Erik John Anonby 2003 pp 171-197">{{cite journal|last=Anonby|first=Erik John|date=July 2003|url=http://anonby.balafon.net/wp-content/uploads/2007/06/jra-172-171-197.pdf|title=Update on Luri: How many languages?|journal=Journal of the Royal Asiatic Society|series=Series 3|volume=13|issue=2|pages=171–197|doi=10.1017/S1356186303003067|access-date=۱۷ ژوئیه ۲۰۲۱|archive-date=۱ مه ۲۰۱۵|archive-url=https://web.archive.org/web/20150501053458/http://anonby.balafon.net/wp-content/uploads/2007/06/jra-172-171-197.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{یادکرد وب|نویسنده = |نشانی = https://iranicaonline.org/articles/lori-language-ii |عنوان =LORI LANGUAGE ii. Sociolinguistic Status of Lori | ناشر =[[دانشنامه ایرانیکا]] |تاریخ = ۱ ژانویه ۲۰۰۰|تاریخ بازدید = ۱۷ ژوئیه ۲۰۲۱}}</ref>

== نمونه واژه‌ها ==
{| class="wikitable" style="margin: 1em auto 1em auto"
! لری بویراحمدی || فارسی || تلفظ
|--
| بۉ || بابا || bow
|-
| دِی/دا || دای، مادر || dā/dey
|-
| کَکا || برادر || kaka
|-
| دَیَه || خواهر || daya
|-
| بَوا || پدربزرگ || bavā
|-
| نَنَه || مادربزرگ || nana
|-
| تاتَه || عمو || tata
|-
| حالو || خالو، دایی || haloo
|-
| هومریش || باجناغ|| homrish
|-
|بونکۊ || گروه، دسته || bonku
|-
| کورٚ || پسر || kor
|-
| دۊؤَر || دختر || duwar
|-
| جملو || دوقلو || jêmêlu
|-
| ٱرسی/اورسی || کفش || orsi/arsi
|-
| دین || دنبال، پیرو || din
|-
| سی || برای || si
|-
|سیچه || چرا || siče
|-
|ها || آره || ha
|-
| بَئر || سهم || ba'r
|-
| وَه‌تَه || اصلاً || vata
|-
| هرگه || هرگاه || harga
|-
| هردمبیل || قاتی پاتی || hardambil
|-
| گئکون || سحر || gahkoon
|-
| دسنماز || وضو || dasnêmāz
|-
| پساپس || عقب عقب (پس پس) || pasāpas
|-
| گوئره || نوبت || go'ra
|-
| گَه || نوبت || gah
|-
| ایسو || حالا-اکنون || iso
|-
| اوسو، || اونوقت || uso
|-
| مِن || توی || men
|-
| تۊ || اتاق || tu
|-
| پلشت، نشسته || کثیف، پلشت || pelasht
|-
| پشنگه || ذرات مایعات که به اطراف پاشیده می‌شود || peshenga
|-
| پشکو || چس فیل || peshkoo
|-
| جومه || جامه-پیراهنن || jooma
|-
|اُرسی
|کفش
|orsi
|-
| ارخلق || لباس مردانه قدیمی || arkhalegh
|-
| دلگ || دلق-جامه ای جلیقه مانند و ضخیم که معمولاً زنان می‌پوشیدند || dalg
|-
| چارقد، چاقی || چارقد، روسری || charghay
|-
| پتی || خالی، برهنه || pati
|-
| گَپو || بزرگ || gapoo
|-
|گت، گتو || بزرگ || gtoo, got
|-
| دوال || کمربند || dooal
|-
| کنارآب || توالت || kenaraab
|-
| گُنج || زنبور || Gonj
|-
| بِنگِشت || گنجشک || bengesht
|-
| گِلو || گربه || geloo , gloo
|-
| بَندیر ||  منتظر || bandir
|-
| تیه || دیه->دیده-> چشم || tiya
|-
| نُفت || دماغ || noft
|-
| فیر || دماغ || fir
|-
| کلیچ/اَنگُل || انگشت || clich
|-
| کچه || چونه || kacha
|-
| بُت || گلو || bot
|-
| کَپ || دهان || kap
|-
| کپدره || دهان دره || kapdara
|-
| چیل || لب و دهان || chil
|-
| گرداله || کلیه || Gordalah
|-
| گُرده || کلیه || Gorda
|-
| کُم || شکم || kom
|-
| کُنجر || نیشگون || konjor
|-
| رَز || درخت انگور || raz
|-
| پِرز || ذره || perz
|-
| پرزالو || صفت چیزی که به راحتی مانند علف خشک ریز ریز می‌شود || perzaloo
|-
| بَرد || سنگ || bard
|-
| صبا || فردا || sabaa
|-
| دوش || دیشب || doosh
|-
| پرندوش || پریشب || parandoosh
|-
| دیگ || دیروز || dig
|-
| پَریگ || پریروز || parig
|-
| پسین || عصر-غروب || pasin
|-
| دیسه || مدت-دوره زمانی || disa
|-
| وَدَر || به در -بیرون || vadar
|-
|سیزه و در || سیزده به در || siza vadar
|-
| حولکی || با عجله || houlaki
|-
| وَدَسی || ازدستی، عمداً || vadasi
|-
| وَراسی! || به راستی-جدی! واقعا! || varaasi
|-
| هیمَه || هیزم || hima
|-
| هوار || صاف (هموار) || hovar
|-
| حونه || خونه-خانه || hoona
|-
| بالاخونه || پشت بام || baalaa hoona
|-
| سیک || کنج، زاویه || sik
|-
| رهگه || محل عبور || rahgah
|-
| برم || برکه، گودال بزرگ آب || barm
|-
| سمَه || سوراخ || sema
|-
| تاپو || محفظه ای درون دیوار زیر تاقچه که گندم را درون آن نگهداری می‌کردند || taapoo
|-
| گندنا || تره (سبزی) || gandanaa
|-
| پیرمک || کپک || pirmak
|-
| کاسه‌پشت || لاک‌پشت || kaasa posht
|-
| موری || مورچه || mouri
|-
| بق || قورباغه || ghorbak
|-
| باهِندَه || پرنده || bahenda
|-
| وَرزا || گاو نر اخته با هیکل ورزیده || varza
|-
| گووَر || گودر، گوساله || gooar
|-
| کاوَه || بره نر || kaavah
|-
| کَهرَه || بزغاله || kahra
|-
| جولَه/جیلَه || جوجه تیغی || joola/jila
|-
| کتو || توله سگ، سگ || ktoo
|-
| سگ توره || شغال || sag toora
|-
| گی ترن || سرگین غلتان || Gi teran
|-
| گَرگَراک/گرگراشک || مارمولک بزرگ || gargarashk/gargaraak
|-
| مارمَلِشک/تِیتَکُم || مارمولک || teytakom/marmaleshk
|-
| گُندگر || عنکبوت || gondgor
|-
| کف دونک || عنکبوت || kaf davanak
|-
| بالداسک || پرستو || baldasak
|-
| بال قبا سوزک || قبا سبز || bal ghaba sowzak
|-
| گندی || عدس || gendi
|-
| بُنگ || بانگ، صدا || bong
|-
| قایی || قادی، ساندویچ || ghaayi
|-
| پَل || گیسو، گیسوی بافته شده || pal
|-
| شربتین || کاسه کوچک، جام، شربت خوری || Sharbatin
|-
| می‌بریز || ماهی بریز، ظرفی مانند ماهی تابه || mey beriz
|-
| لت || پاره ای از چیزی - طرف
(یه لت هندونه: یه تکه هندونه - او لت: اون طرف)
| lat
|-
| رۊ || رود || roo
|-
| روی/رۊله || عزیز || rooy
|-
| رِشک || بچه شپش || reshk
|-
| کول || شانه || kool
|-
| گوشتیل || کشتی || goushtil
|-
| گُند || بیضه || Gond
|-
| رم || موهای زهار || rom
|-
| پند || مقعد || pend
|-
| کند || ماتحت هر چیزی || kend
|-
| دیگبر || دیگ بزرگ || digbar
|-
| کلوک || ظرفی برای نگهداری روغن || kolook
|-
| ترشپلا || آب‌کش-تراوش پیاله || troshpla
|-
| دول || دلو || dool
|-
| دشکه || نخ || deshka
|-
| دولاغ || گردوخاک || doolagh
|-
| هلو || شعله || halo
|-
| تش || آتش || tash
|-
| بوی || ای وای-اوا || booy
|-
| سرپچ || گیج || sarpach
|-
| کلو || دیوونه || kaloo
|-
| لیوه || آدم ساده || liva
|-
| گیجال || گیج و منگ || gijaal
|-
| شیتال || شوت، گیج و منگ || shital
|-
| دند || سر، بی‌حس، بدون فهم || dond
|-
| تش و برق || رعد و برق || tash o bargh
|-
| رقات || پشت سرهم || reghaat
|-
| تلیشه || تکه باریک از پارچه یا چیزهای دیگر مثلاً استخوان || tlisha
|-
| جختی || تازه || jakhti
|-
| نچک || نوچ || nachak
|-
| دسپلو || دستمالی کردن چیزی || dasploo
|-
| دنگ || محکم || deng
|-
| سله || نوعی سبد || salah
|-
| شپلاق || سیلی || shapalagh
|-
| کپه || توده || kpah
|-
| کر || کنار || ker
|-
| کلم || توده سفت || klom
|-
|گل کلم || تکه‌های گل که خشک وسفت شده است || gel klom
|-
| کته || توده سفتی که روی زخم پس از مدتی ایجاد می‌شود || kota
|-
| کرکر || ته‌دیگ || kerker
|-
| قاتق || غذایی که با نان خورده می‌شود || ghaatogh
|-
| گله گله || جای به جای || gla gla
|-
| گمبه || دسته || gomba
|-
|گمبگل || دسته گل || gomb gol
|-
| گمبله || کوتاه وچاق || gembla
|-
| مازَه || منطقه بالا و وسط هر چیز تپه مانند || maazah
|-
| گر || نوک || gor
|-
| لیم لیم || آرام آرام || Lim Lim
|-
| مَشت || غلیظ وپرمایه || masht
|-
| منگه || صدای زیرلبی || mongah
|-
| وایه || آرزو || vaaya
|-
| وَلم || زیاد، حسابی || valm
|-
| کخ || برجستگی || kokh
|-
| ن‌ها || جلو || nhaa
|-
| دیندا || پشت سر || dindaa
|-
| رِک || چوبی که به عنوان حائل زیر شاخه سنگین شده درخت می‌گذارند تا نشکند || rek
|-
| خاگ || تخم || khag
|-
| کل || پوست یک شئ مانند تخم مرغ || kol
|-
| دم ری || روبرو و مقابل || dam ri
|-
| دمری || دمر-وارونه || damari
|-
| وقشه || عطسه || vakhsha
|-
| گردله با || گردباد || gerdelaba
|-
| کشکاور || خمیازه || Kashkaver
|-
| یه پیوس || مدام || ya peyvas
|-
| همدا (هندا) || هم اندازه || homda
|-
| کاک || خشک و تمیز || kaak
|-
| درک || خشک و پاک || derk
|-
| آسره || برآمده || asera
|-
| تمب || برآمدگی || tomb
|-
| آفری || مراسم ختم || afari
|-
| کولین || ظرفی قدیمی مخصوص نگهداری کره || kooleen
|-
| پناپله (پنهان پله) || مخفی || panaapala
|-
| تزگ || ||
|-
| بوگرد (بومگرد) || قطعه چوب ضخیمی که در گذشته به وسیله بندی که به دو طرفش بسته می‌شد به عنوان غلتک روی پشت بام به کار می‌رفت || boogard
|-
|چمبریک
|دو حلقه فلزی که با بند به هم بسته می‌شد و به دو طرف بوگرد وصل و برای کشیدن بوگرد به کار می‌رفت
|chambarik
|-
| کَرَه || سنگ چین هاییکه از روی هم انباشتن سنگ‌های کوچک و بزرگ از داخل زمین‌ها و باغ‌ها ایجاد می‌شود و معمولاً به عنوان مرز زمین‌ها و باغ‌ها استفاده می‌شود || karra
|-
| لووه (لوده) || ظرفی مانند کجاوه برای حمل انگور که از چوب به صورت دو طرف هم شکل درست و روی خر انداخته می‌شد || lowa
|-
|مَهلی || خیلی || mahli
|-
| یَه کلی || خیلی || ya kli
|-
| یه چنینی || اینقدر (توضیح: همراه با نشان دادن چیزی برای مقایسه مانند حجم مشت) || ya chnini
|-
| هور || ظرفی خورجین مانند بافته شده از نوارهای پارچه‌های مختلف که برای حمل گندم بر روی خر استفاده می‌شد || hoor
|-
| شَلَه || ظرفی خورجین مانند بافته شده از نوارهای پارچه‌های مختلف و رشته‌هایی از موی بز که برای حمل کاه بر روی خر استفاده می‌شد || shala
|-
| پندوم || ورم || pandoom
|-
| جِر || قوز || jer
|}

بعضی از واژه‌ها با فارسی و سایر زبان‌های ایرانی ریشه مشترکی دارند از این رو از نظر ظاهری شباهت‌هایی دارند. برای مثال:
* زونی: زانو
* نون: (نان)
* واری: وارو
* دس: دست
* چو: چوب
* رَه: راه
* کُه: کوه
* می: مو
* رووَه: روباه
* حونه: خونه
* نخون: ناخن
* او: آب
* سوز: سبز
* دو: دوغ
* کلا: کلاغ
پاره ای از کلمات به شکلی شکسته شده‌اند که به نظر می‌آید ارتباطی با فارسی ندارند؛ مثلاً کلمه (تیه) که همان دیده یعنی چشم می‌باشد.

== اصطلاحات ==
* وخوگرتن:به خودگرفتن:اعتراف کردن vakho geroftan
* آمخته وابین:عادت کردن، آموخته شدن Amokhta vabiyan
* بونگ کردن:صدازدن bong
* ورفراهسن:یهو از خواب پریدن varfrahesan
* چاکسن: چاک خوردن chakesan
* ترزسن: سوختن terzesan
* بُل کردن: بال کردن، پریدن bol
* دک زدن: درنگ کردن dok
* تک کردن: چکیدن tok kerdan
* پق کردن: اخم کردن pogh
* سیل کردن: نگاه کردن seyl
* شی کردن: شوی کردن، شوهر کردن shi
* بسی کردن: فرستادن bsi
* بهر کردن:تقسیم کردن bahr
* رو کردن:حرکت کردن (رو کن:حرکت کن)row
* تنگسن :tengesan پرتاب شدن
* ور کردن: به تن کردن- پوشیدن var kerdan
* ور داین: انداختن ver dayan
* تر دادن: غلتاندن ter
* وتاسه رفتن: به تاسه رفتن: از نفس افتادن در اثر گریه یا خنده زیادtaasah
* واداشتن: نگه داشتن vadashtan
* جر کردن: دعوا کردنjar
* رمسن/رمبسن:فرو ریختن rombesan/remesan
* نشسن سرکرپا:نشستن روی دوپاsar krapaa
* سک زین: سیخونک زدن sok zayan
* لک زین: چرت زدن lek zayan
* داسون گرتن: بدی کسی را پشت سرش گفتن و دادخواهی از او نزد دیگران (داسون در اصل دادستاندن است)daasoon
* رنجه رنجه کردن:ریزریز کردن renja renja
* شفت دادن: سخن را به درازا کشاندن Sheft
* غمه زدن: غمبه زدن-غرولند کردن ghoma
* غل زدن: غل غل کردن- جوشیدن ghel
* کمخزه کردن: خزیدن بچه نوزاد روی شکم komkheza
* چنگ پل کردن:راه رفتن نوزاد روی دو دست و دو زانو Changa pol
* لت و لو خوردن: تلوتلو خوردن lat low
* خنج زین: چنگ زدن khenj
* بنا کردن: آغاز کردن bena kerdan
* مله کردن: شنا کردن mala kerdan
* بندیر بیین:منتظر بودن bandir biyan
* آخون کردن: خرمن کردن Akhoon
* تش پرکردن: آتش برکردن tash bor kerdan
* تنگ کردن: محکم بستن چیزی مانند بار خر Teng
* پشک داین (پشک دادن): ریختن و پخش کردن چیزی مانند آب Peshk dayan
* یه پاره: بعضی
* او خوردن:  آب خوردن

== افعال ==
* دِر کِردن: برگشتن - در کو:برگرد der kerdan
* وَریساین (وریستادن): پا شدن-برایست: پاشو varisayan
* مِزنایَن: مکیدن - بِمِزْن: بمک meznayan
* کُهتن: گاز گرفتن-فقط برای ساخت‌های ماضی_ کهت: گاز گرفت coht-کوزییَن (کوزیدن) - بکوز:گاز بگیر coziyan برای ساخت‌های مضارع
* هلییدن (هلیدن): گذاشتن، اجازه دادن-بهل: اجازه بده heliyan فقط برای ساخت‌های مضارع
* لِشتن: اجازه دادن، لشتم:اجازه دادم leshtan فقط برای ساخت‌های ماضی
* جکسن (جیکستن):دویدن:جیکسم-جیکسی-جیکس-جیکسیم-جیکسیت-جیکسن jekesan
* واداشتن: نگهداشتن (وادار:نگه دار)vadashtan
* خُوسین: خسبیدن، خوابیدن khowsiyan
* اِسَیَن (استدن): گرفتن (بسون:بگیر)Esayan
* وابین (وابیدن): شدن- وابید-> وابود-> (شد) Vabiyan
* ورچردن: بالا رفتن از چیزی مانند صخره با چنگ و پا varchardan
* ورموتسن: پلاسیده شدن varmootesan
* پروسن (پروستن): پرورش یافتن (به منظور بیان اینکه چیزی مانند ترشی خوب جا افتاده و به عمل آمده به کار می‌رود)parvestan
* وریچسن (وریچستن): از هم باز شدن و پخش وپلا شدن یک مجموعه (ورریچنادن تلویزیون: باز کردن و جداکردن قطعات تلویزیون)varichesan
* دلسن (دلستن): نشت کردن و بیرون رفتن شیره یا آب چیزی Dalesan
* واپلادن (واپلاییدن): آب چیزی را گرفتن Vapladan
* وراشکنادن: یک باره از جا پریدن و فرار کردن Varoshkanadan
* پشکسن (پشکستن): پخش و پلا شدن Peshkesan

پیشوند‌های استمراری ساز به صورت زیر میباشد:
* می‌رم: ایرَم (میروَم:ایرَوُم)
* می‌رفتم: ایرَتُم
* می‌پزم: ایپَزُم
* می‌پختم: ایپختُم
* می‌رفتند:ایرَتِن

بعضی کلمات مانند توانست و دانست به این صورت نبوده و با اضافه شدن (ست) به قسمت اصلی فعل مضارع ساخته می‌شوند. در لری بیشتر افعال گذشته با اضافه شدن این یکی (ست) ساخته می‌شوند مانند:
* کندس: کندست، کنده شد
* پَرس: پَرست، پرید
* بُرس: بُرست، برید (از نفس افتاد)
* خندس: خندید
* درس: دریده شد
* گریوس: گریه کرد
* جِکِس: دوس، دوید
* چسپس: چسبید
* خارس: خارید
* جمبس: جمبید
ماضی نقلی در این گویش با اضافه شدن (اِ) به ماضی ساده ساخته می‌شود که در نوشتن به (ه) تبدیل می‌شود مانند:
* رَتِمِه: رفته‌ام
* گُتیِی: گفته‌ای
* بردیمه: برده‌ایم
* گُتیتِه: گفته‌اید
* ورگشتمه: برگشته ام
* اِشنُفتِمِه: شنفته ام، شنیده‌ام

== علامت جمع ==

* در بویراحمدی علامت جمع در این زبان «اَل» یا «یَل» می‌باشد. مثال:

کتابَل (کتابها)، ماشینَل (ماشینها)، کُرَل (پسرها)
* برای ضمایر اول شخص و دوم شخض به صورت «نَل» به کار می‌رود. مثال:
ایمانل (ماها)، ایشانل (شماها)
* برای ضمایر سوم شخص به صورت «گَل» به کار می‌رود. مثال:
اینگل (اینها)، اونگل (اونها)
* برای کلماتی که آخر آن‌ها صدا دار باشد «یَل» به کار می‌رود. مثال:
شاخَیَل (شاخه‌ها)، بچیل (بچه‌ها)

== حروف اضافه ==
حروف اضافه ای که در لری به کار می‌روند با معادل فارسی خود تفاوت دارند. در زیر چند نمونه از این حروف اضافه را می‌بینیم:
* وه(va): به، از
مثال: ایخی بری وه کۊچو؟ (می‌خواهی بری به کجا؟). وه کۊچو اومِی؟ (از کجا آمدی؟)
* نه(na) / اَ(a): را
نکته: «نه» بعد از کلماتی که آخرشان صدا دار باشد استفاده می‌شود

مثال: تنَه دوس داروم (تورا دوس دارم). کتابَه بیِه (کتاب را بده). جیجَه نه غذا وَش بیِه (جوجه را بهش غذا بده)
* سی(si): برای، واسه
مثال: بیو سی مو کار کو (بیا برای من کار کن). سی چه ایگریوی؟ (برای چه گریه می‌کنی؟)

== پسوند «ین» ==
این پسوند به آخر برخی کلمات اضافه می‌شود و نشان دهنده زیاد بودن آن در فرد یا چیزیست که به آن نسبت داده شده است. مثال:
* لونجین (لونج + ین): کسی که لب‌های بزرگ و برآمده داشته باشد. لونج به معنی لب می‌باشد.
* پقین (پق + ین): اخمو، کسی که زیاد اخم می‌کند. پُق به معنی اخم می‌باشد. پُق کردن: اخم کردن
* کمین (کم + ین): شکمو، کسی که زیاد غذا می‌خورد. کُم: شکم
* مُل ملین (مُل مل + ین): پر مو. مُل: مو

== ضمایر ملکی ==
* اُم-اِت -اِش- موݩ- توݩ- شوݩ نمونه: کتابُم- کتابِت- کتابِش- کتابموݩ- کتابتوݩ- کتابشوݩ
البته «ن» آخر ضمایر اکثراً خوانده نمی‌شود

== ضمایر شخصی ==
* مو- تو- وو- ایما- ایشا- اونگل (اونُو)
مثال:
* «ایما رتیم وه حونه»: ما رفتیم خونه
* «ای حونه این مویه»: این خانه مال منه

== جمله‌ها ==
* لری بیراحمئی یکی وه شاخه یَل زؤن لریه: لری بویراحمدی یکی از شاخه‌های زبان لریه
* وَریس بِرَه درستَه بخو: پاشو برو درستو بخون
* ینه سی ایشا اِسَمِه: این رو برای شما خریدم.
* بره او سیم بیا؛ برو و آب برام، بیار
* بره بخواوس؛ برو و بخواب

== نمونه ای از ضرب‌المثل‌ها ==
* داری که خَل وابی دَ راس وانیبۊ (درختی که خم شد دیگه راست نمیشه) در مورد آدمی که رذایل اخلاقی نهادینه شده‌ای دارد به کار می‌رود
* گلۊ دسش وه پِه نیرسه ایگه ترشه (گربه دستش به پی نمی‌رسه میگه ترشه) موقعی گفته می‌شود که فردی توانایی انجام کاری را نداشته باشد و با بهانه‌هایی سعی در انکار آن داشته باشد.
* خر همۊ خره جلش عوض وابیه (خر همون خره پالونش عوض شده) موقعی گفته می‌شود که فردی در ظاهری جدید فخر فروشی کند
* آردشه بخته آربیزشه آوِخته (آردشو بیخته و الکشو آویخته) در مورد کسی که از کاری برای همیشه دست می‌کشد و دیگر مسئولیتی را نمی‌پذیرد گفته می‌شود
* ایخِمِت نه بهزه خوم (دوستت دارم نه بهتر از خودم) زمانی گفته می‌شود که یکی از دو دوست بخواهد چیزی را با دوستش تقسیم کند و تمایل دارد قسمت بهتر برای خودش باشد.

== نمونه زبان ==
متن زیر بریده‌ای از کتاب [[شازده کوچولو]] میباشد:

نقاشی مو وه جهۊنی خوش وانبی؛ ٱلبت تخصیر نَیاشتوم؛ اۊسو که شش سالوم بی، آیم‌گپۊؤل سر نقاشی زیه بین من ذئنوم ۉ غیر ئه مار بۊئِی که من کومش دیاری بۊ یا نبۊ دَئـ هیچ سروم وانیبی. بِی تیه‌لی که پولقسه بی وه‌در، وِیسایه بیوم وه سیلش. سی‌توݩ گتوم که هزارۊن مایل وه شئر ۉ آبایی دیر بیوم ک یه‌وِلا یه آیم کوشکلۊیی دم ریم سۉز وابیه بی؛ دیار بی که وَلا وانبیه ۉ نه زمند ۉ تشنه‌یه زئله‌ش هم نرهته که بخو بمیره. وه‌ته تئر بچه‌ئؽ که من دل بیابۊن وَلا وابیه بۊئه هم نبی.

آخور زئله کردوم که گپ دوم، گتوم: «ٱما... تو وه ایچو چه ایکنی؟!»

خاترجم خاترجم، تئریه‌که بخو یه گپ مهمی دیه، گوت: «جۊنخوت یه میشی سیم بکش»!

ترجمه:

نقاشی من به قشنگی خود او نشد؛ البته تقصیری هم ندارم؛ وقتی شش سالم بود، آدم بزرگ‌ها ذوق نقاشی‌ام را کور کرده بودند و بلد نبودم فیر از ما بوآی باز و مار بوآی بسته چیز دیگری بکشم. با چشم هایی که از شدت تعجب داشت از حدقه بیرون میزد، به او خیره شدم. حتما یادتان نرفته است که من هزاران مایل دور تر از هر آبادی  و بنی‌بشری بودم و یک دفعه یک آدم کوچولو، همین‌طوری جلویم ظاهر شده بود؛ اما به نظر نمی‌رسید این موجود عجیب و غریب گم شده باشد، یا از خستگی، گرسنگی، تشنگی یا از ترس در حال مردن باشد. او اصلا شبیه بچه‌ای که وسط بیابان، هزاران مایل دورتر از هر آبادی گم شده باشد نبود.

وقتی بالاخره به خودم جرات دادم که حرف بزنم، گفتم: «اما.. تو اینجا چه کار میکنی»؟!

و در مقابل این سوال، خیلی خیلی آهسته و آرام، انگار که بخواهد راجع به مسالۀ بسیاری مهمی صحبت کند. گفت: «خواهش میکنم برای من یک گوسفند بکش»!

== نوشتار ==

=== حرف الفبای لری (پاپریک) ===
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
!حرف
!معادل لورتین
![[الفبای آوانگاری بین‌المللی|آوانگاری]]
!مثال
!نکته
|-
|{{درشت|آ ا ـا}}
|ā
|[a]
|آفری
آسره

آڌم
|مانند فارسی در ابتدای کله به صورت «آ» و در وسط یا انتهای کلمه به صورت «ا» نوشته می‌شود.
|-
|{{درشت|ٱ ــَ ـه ه}}
|a
|[ɑː]
|ٱفتوٛ
بَرد
|در اول کلمه (همزه+کسره) به صورت ٱ نوشته می‌شود.
در وسط کلمه و در صورت لزوم فتحه را مانند فارسی با ــَـ نشان می‌دهیم. فتحه پایانی در آخر کلمه نیز به صورت «ه/ـه» نوشته می‌شود.
|-
|{{درشت|اٛ -ِ ـه ه}}
|e
|[æ]
|اٛنسان
|در اول کلمه (همزه+فتحه) به صورت اٛ نوشته می‌شود.
در وسط کلمه در صورت لزما فتحه را مانند فارسی با ــِـ نشان می‌دهیم. فتحه پایانی در آخر کلمه نیز به صورت «ه/ـه» نوشته می‌شود.
|-
|{{درشت|او و}}
|o
|[o]
|خوڌا
|معادل ضمه
در اول کلمه (فتخه + ضمه) به صورت «او» و در وسط کلمه به صورت «و» نوشته می‌شود.
|-
|{{درشت|اۊ ۊ}}
|u
|[u]
|اۊنگل
اۊسه
|معادل «او» فارسی در کلمه توپ
در اول کلمه به صورت «اۊ» و در وسط کلمه به صورت «ۊ» نوشته می‌شود.
|-
|{{درشت|ۉ}}
|ow/aw
|[ow]
|شۉ (شب)
خۉ (خواب)

بۉ (پدر)
|«واو غنه»، در الفبای فارسی معادل ندارد.
کلمه نو در فارسی (به معنای تازه) تقریباً بدین صورت تلفظ می‌شود.
|-
|{{درشت|ب}}
|b
|[b]
|برد{{سخ}}بلگ
|
|-
|{{درشت|پ}}
|p
|[p]
|پیل{{سخ}}پلامار
|
|-
|{{درشت|ت}}
|t
|[t]
|{{سخ}}تیه
|
|-
|{{درشت|ج}}
|j
|[d͡ʒ]
|جرگه{{سخ}}جیا
|
|-
|{{درشت|چ}}
|č
|[t͡ʃ]
|چی{{سخ}}چیل
|
|-
|{{درشت|خ}}
|x
|[x]
|خوم{{سخ}}خورزمار
|
|-
|{{درشت|د}}
|d
|[d]
|دا
دۊنسن
|
|-
|{{درشت|ڌ}}
|đ
|[ð]
|شاڌ
آڌم
|دال معجم که در فارسی وجود ندارد
در لری بویراحمدی هرگاه پس از حروف صدا دار حرف دال بیاید بصورت خفیف تلفظ می‌شود و نوشتن آن هم با کاراکتر "ڌ" است.
|-
|{{درشت|ر}}
|r
|[ɾ]
|رهڌوم
رۊله
|
|-
|{{درشت|ڒ}}
|rr
|[r]
|کوڒ
|«ر» مشدد که در فارسی وجود ندارد.
|-
|{{درشت|ز}}
|z
|[z]
|زهشت
زۊما
|
|-
|{{درشت|ژ}}
|ž
|[ʒ]
|تژگا
رۊژ
|
|-
|{{درشت|س}}
|s
|[s]
|سامۊن
سی
|
|-
|{{درشت|ش}}
|š
|[ʃ]
|شانازی
شۉ
|
|-
|{{درشت|غ}}
|ğ
|[ɢ]
|غریو
غۊل
|
|-
|{{درشت|ف}}
|f
|[f]
|فئلۊ
فئره
|
|-
|{{درشت|ق}}
|q
|[q]
|قارنیڌن
قپ
|
|-
|{{درشت|ک}}
|k
|[k]
|کال
کواو
|
|-
|{{درشت|کٛ}}
|ķ
|[c/cʰ]
|کٛلۊ
کٛیچه

کٛرنجال
|در لری بویراحمدی دو تلفظ برای حرف «ک» وجود دارد که بصورت «ک» (با تلفظ عادی) و «کٛ» (با تلفظی نزدیک به چ) برای نوشتن استفاده می‌کنیم.
«کٛ» تلفظی خاص شبیه «چ» خفیف دارد، مانند تلفظ حرف «ک» در لهجهٔ تبریزی ترکی آذربایجانی دارد.

(استفاده از این حرف ضرورتی ندارد)
|-
|{{درشت|گ}}
|g
|[g]
|گولۊ
گرهڌن
|
|-
|{{درشت|ل}}
|l
|[l]
|لرنیڌن
لیر
|
|-
|{{درشت|م}}
|m
|[m]
|مالگه
مال
|
|-
|{{درشت|ن}}
|n
|[n]
|نازار
نها
|
|-
|{{درشت|نٚ}}
|ň
|[∅]
|برارۊنٚ
نۊنٚ

لوڒسوݩ
|«نون پنهان»، نون که در آخر واژه می‌آید، اما در خواندن، تلفظ نمی‌شود.
اگر پس از واژه، حروف مصوت بیایند، این حرف خوانده شده و در نوشتار از کاراکتر «نون معولی (ن)» به جای «نٚ» استفاده می‌کنیم.
|-
|{{درشت|ڤ}}
|v
|[v]
|ڤری
ڤولات
|واو معمولی در فارسی
|-
|{{درشت|ؤ}}
|w
|[w]
|دۊؤر
سۊؤار

جۊؤاب
|واو لب غنچه ای
تلفظ آن با واو معمولی (ڤ) فرق دارد.
|-
|{{درشت|هـ ه}}
|h
|[h]
|هردن
هومال
|
|-
|{{درشت|یـ ی}}
|y
|[j]
|یو
یکاگر
|مانند عدد «یک»
|-
|{{درشت|ایـ ـیـ ی}}
|i
|[iː]
|ایره
اینگل
|یاء معمولی
|-
|{{درشت|ایـٛ ـیٛـ یٛ}}
|î
|[e]
|هیٛل
بیٛل

شیٛر
|«یاء مجهول»، در فارسی امروزهٔ ایرانی معادل ندارد.
مشابه «یاء معمولی» ولی کوتاه تلفظ می‌شود. مثال: شیر سلطان جنگل و شؽر پاکتی
|-
|{{درشت|ئ ئـ ـئـ ـئ}}
| -
|[ʔ]
|لوئرل
خورموئه
|'''قائده کشش جبرانی:'''
به صورت کلی در اول کلمه نمی‌آید ولی استثناهایی وجود دارد. مانند: «ئی» به معنای «این»، «ئه» به معنای «از/داخل»، «ئا» به معنای «یا» اگر پس از حروف صدا دار (مانند فتحه، کسره یا ضمه) بیاید کشیدگی آنها را نشان می‌دهد. مانند: زَئله (به معنای ترس)، بَئر (به معنای سهم)، دِئرسن (پاره شدن)، سوئر (قرمز)، کوئ (کوه)

این حرف کاربرد دیگیری دارد که برای جدا کردن دو حرف صدادار از یکدیگر استفاده می‌شود (در فارسی نیز این کاربرد را دارد) مانند: خورموئه (خرم‌آباد)، قرائت
|}

==== نکات ====

* در این رسم‌الخط، [[نقش‌نمای اضافه]] در زبان لری مانند فارسی می‌باشد، به این معنی که نقش‌نما نوشته نمی‌شود. مثال: نمی‌نویسیم «دله تنڳ» بلکه مینوسیم «دلِ تنگ» یا «دلی تنگ».
* حرف ربط واو در لری به صورت «ۉ» نوشته و خوانده می‌شود. مثال: بیڌ دم تش باڌوم ۉ بی بلگ باروم
* حرف ربط «به/به سوی/از» به صورت «ڤه» نوشته می‌شود اما برای سادگی «وه» نیز مینوسیم. به‌طور کلی استفاده از کاراکتر ویژه «ڤ» برای نگارش «واو/v» اجباری نیست. (به‌طور ابتدایی می‌توانید از ؤ یا ڤ استفاده نکنید)
* گاهی آوای «ه/h» در کلمات لری حذف می‌شود و مصوت (حروف صدا دار) پیش از آن کشیده می‌شود که شامل قائده کشش جبرانی می‌شود. مثال: «موهر (مُهر)» تبدیل می‌شود به «موئر».
* در خط لری اصل بر جدانویسی و استقلال کلمه است. مثال: «کورخۊ» به صورت «کور خۊ» (به معنای پسر خوب) نوشته می‌شود.
* شناسه‌ها و پیشوندهای استمراری ساز در لر بزرگ و منفی ساز به فعل پس از خود می‌چسبند. مثال: ایگوم

هرگاه بعد از حروف یا کاراکترهای (ا، و، ۏ، ۊ، ؤ، ۉ) و همچنین ه پایانی (نشانگر فتحه، کسره یا شوا) یک حرف صدادار در کلمه بیاید بین این دو مصوت (واکه) یک «ئـ» قرار داده می‌شود. مثال:

بۊئی (باشی) صحیح و بۊیی غلط است، بۊئیم/ بۊئؽم/ بۊئؽمن/ بۊئؽموݩ و… به معنای باشیم.

سوئال (سؤال)، هسته‌ای (هسته‌ای)، زنده‌ای/زنه‌ای (زندگی)، شۉئه (شب است)، خۊئه (خوب است)، پائیز، فضائی و مثال‌های دیگر.

===== حروف عربی =====
حروف عربی (ث ح ذ ص ض ط ظ ع غ) در کلمات لری وجود ندارد اما در وام واژگان لری از عربی وجود دارند و حتی در برخی مناطق برخی از این کلمات شبیه به عربی تلفظ می‌شوند برای مثال برخی مناطق غ و ق متفاوت تلفظ می‌شوند.

* حروف عربی را در اسامی نوشته می‌شوند. مثال: مظلۊم، معصۊمه
* در کلماتی که دچار دگرگونی تلفظ زیاد در لری شدن رو با تلفظ و حروف لری می‌نویسیم. مثال: زَفت (به معنای ضبط) به صورت ظَفت نوشته و تلفظ نمی‌شود.

===== کشش جبرانی =====

* در خوشه همخوانی «ـست/st» پس از مصوت کوتاه، حرف «ت» حذف می‌شود و مصوت پیش از این خوشه کشیده می‌شود:

زمستۊن← زِمِئسۊن = زمستان

بِسته ← بِئسه = انداخته

پستۊن ←پِئسۊن = پستان

هَست ← هَئس = استخوان

اٛشکَسته ← اٛشکَئسه = شکسته

موسته ← موئسه به معنی دسته، دستگیره

* این فرایند پس از مصوت‌های بلند «ا، ۊ، ی» هم اتفاق می‌افتد که نوشتن «ئ» در آن نیاز نیست: ماست ← ماس = ماست پۊست ← پۊس = پوست نیست← نیس = نیست
* هرگاه همخوان «هـ» پس از مصوت کوتاه قرار داشته باشد، این همخوان حذف شده و مصوت پیش از آن کشیده می‌شود:

پِهرِست←پِئرِئس= پرید

رِهت← رِئت = ریخت

پَهریز← پَئریز = پرهیز

تَهل ← تَئل= تلخ

دوهت← دوئت = دوشید

بوهرِست ← بوئرِئس = بریده شد

* هر گاه همخوان «ع» بعد از مصوت کوتاه قرار بگیرد، این حرف حذف می‌شود و مصوت پیش از آن کشیده می‌شود:

نَعره← نَئره = نعره

مَعصیمه ←مَئصیمه = معصومه

بَعد← بَئی = بعد

جرعت ← جوئرَت = جرعت

* در فعل‌های پیشوندی هنگامی که پیشوند فعلی «وَر var» پیش از فعل‌هایی که با «ر» شروع می‌شوند قرار می‌گیرد، یکی از «ر» ها حذف شده و مصوت پیش از آن کشیده می‌شود:

وَرریتست ← وَئریتِئس = لخت شد

وَررَست ← وَئرَئس = فارغ شد، به پایان رساند

وَررَواند ← وَئرۊواند = رَماند

* در اسم‌های مختوم به یک مصوت کوتاه و یک صامت، پس از اضافه شدن علامت جمع «ـَل»، مصوت کوتاه کشیده می‌شود:

زن+ـَل← زَئنَل= زن‌ها

پَل+ـَل← پَئلَل= موها

بوز+ـَل← بوئزَل= بُزها

گِل+ـَل← گِئلَل= خاک‌ها

دۊوَر+ـَل←دۊوَئرَل= دخترها

گندوم+ـَل← گندوئمَل= گندم‌ها

پۊشِن+ـَل←پۊشِئنَل= رختخواب‌ها

== کتاب‌شناسی ==

* اسفندیار طاهری. ''گویش لری بویر احمدی''
* افضل مقیمی. ''بررسی گویش لری بویراحمدی و…''
* دانشنامهٔ جهان اسلام. ''بویراحمدی ایل و گویش''
* غلامرضا مهرآموز. ''ڤانومنیایٛن نیسنن ۉ هنن ڤه لٛۏرٛی''، چاپ دوم
* حسین عیسوند اسدی، مجله زبانشاسی لرستان (کهگیلویه و بویراحمد)، خود آموز پاپریک
* کرم علیرضایی. ''ساخت آوایی و دستور زبان لری''
* علی ایوتوندی. ''دستور زبان لری''
* سیمین طاهری‌بویراحمدی. ''فرهنگ عامیانه مردم منطقه کهگیلویه و بویراحمد''
* زینت صالح‌پور، اردشیر صالح‌پور. ''فرهنگ زبانزدهای مشترک قوم لر (بختیاری، کهگیلویه و بویراحمدی، لری و لکی)''
* جلیل نظری، محمدهادی خالق‌زاده، جبار مقیمی، افضل مقیمی. ''فرهنگ واژه‌های لری بویراحمدی''
* حمید ایزدپناه. ''فرهنگ لری''

== منابع ==
{{پانویس}}{{گویش‌های لری}}

[[رده:زبان لری]]

title: لری بویراحمدی

منطقه: استان‌های کهگیلویه و بویراحمد، فارس، خوزستان، شمال بوشهر، سمیرم

قومیت: لرهای جنوبی

تبار: هندواروپایی - زبان‌های هندواروپایی - زبان‌های ایرانی - جنوب‌غربی نو - زبان لری - لری جنوبی - لری بویراحمدی

title: کدهای زبان

ایزو ۳–۶۳۹: luz


text:
# شهر باستانی آسک
آسک شهری قدیمی و متروکه‌است که در جنوب شرقی هندیجان و کیان کوه واقع شده‌است. آسک در حدودالعالم جنین وصف شده‌است. «دهی است بزرگ و به بر کوه نهاده و بر سر آن کوه آتشی است که دائم همی درفشد شب و روز و حرب ازرقیان آنجا بوده‌است اندر قدیم» این مطلب نشان دهنده آن است که به زمان تحریر حدودالعالم یعنی در اواخر سده چهارم هجری قمری آسک دهی بزرگ بوده و در دامنه کوهی قرار داشت که بر فراز کوه آن آتش فروزان بوده‌است.
مرحوم سلطانعلی سلطانی می‌نویسد: در نزدیکی هندیجان کنونی شهر آسک قدیم واقع بود که بسیاری از جنگ‌های خوارج در نزدیکی آن رخ داده‌است و نام این شهر در بعضی از اشعار شعرای عرب آمده‌است.
بنا به نوشته یکی از قدیمی‌ترین سیاحان عرب تا سده چهارم ه.ق آثار قصور عالیه و انبیه عظیمیه باستانی در هندیجان برپا بوده‌است. آثار عظیم آبیاری روزگار باستان در طرفین رودخانه زهره و خیرآباد که در زیدون یکی شده و از وسط هندیجان می‌گذرد، پیداست.
مورخان دربارهٔ آثار آسک نوشته‌اند: ایوان بلندی داشته و آتشکده‌ها و دفینه‌های باستانی و گورهای قدیمی، تابوتها و حجاریهای کتیبه مانند در آسک وجود داشته‌است. کتیبه‌هایی به خط پهلوی بر در غربی ایوان (معبد آتشکده) آسک در سنگ منقوش بوده‌است. در غرب آسک قلعه گنبدی است که قبلاً برج دیده‌بانی آنجا بوده‌است.

wikiname: fawiki

title: شهر باستانی آسک

in_language: fa

wikitext:
{{بدون منبع}}
{{جعبه اطلاعات جای‌های تاریخی ایران
| نام              = شهر باستانی آسک
| روی‌نقشه          = آری
| عرض‌جغرافیایی     =
| طول‌جغرافیایی     =
| تصویر            =
| اندازه تصویر     = 250
| عنوان تصویر      =
| استان            =
| شهرستان          =
| بخش              =
| نام محلی         =
| نام‌های دیگر      =
| نام‌های قدیمی     =
| نوع بنا          =
| سال‌های مرمت      =
| کاربری           = [[شهر تاریخی]]
| کاربری کنونی     =
| دیرینگی          = [[دوره ساسانیان]]
| شماره ثبت        = ۴۲
| تاریخ ثبت ملی    = {{جلالی حروف|۲۴|۰۶|۱۳۱۰|پیوند=نه}}
| دوره ساخت اثر    = [[دوره ساسانیان]]
| بانی اثر         =
| مالک اثر         =
| مالک فعلی اثر    =
| شماره ثبت یونسکو =
| تاریخ ثبت یونسکو =
| امکان بازدید     =
| شماره تلفن       =
| وبگاه            =
| پانویس           =
}}
[[آسک]] شهری قدیمی و متروکه‌است که در جنوب شرقی [[هندیجان]] و کیان کوه واقع شده‌است. آسک در حدودالعالم جنین وصف شده‌است. «دهی است بزرگ و به بر کوه نهاده و بر سر آن کوه آتشی است که دائم همی درفشد شب و روز و حرب ازرقیان آنجا بوده‌است اندر قدیم» این مطلب نشان دهنده آن است که به زمان تحریر حدودالعالم یعنی در اواخر سده چهارم [[هجری قمری]] آسک دهی بزرگ بوده و در دامنه کوهی قرار داشت که بر فراز کوه آن آتش فروزان بوده‌است.[https://jazebeha.com/1398/06/%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A2%D8%B3%DA%A9/]

مرحوم سلطانعلی سلطانی می‌نویسد: در نزدیکی هندیجان کنونی شهر آسک قدیم واقع بود که بسیاری از جنگ‌های خوارج در نزدیکی آن رخ داده‌است و نام این شهر در بعضی از اشعار شعرای عرب آمده‌است.[https://jazebeha.com/1398/06/%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A2%D8%B3%DA%A9/]

بنا به نوشته یکی از قدیمی‌ترین سیاحان عرب تا سده چهارم ه.ق آثار قصور عالیه و انبیه عظیمیه باستانی در هندیجان برپا بوده‌است. آثار عظیم آبیاری روزگار باستان در طرفین [[رودخانه زهره]] و خیرآباد که در زیدون یکی شده و از وسط هندیجان می‌گذرد، پیداست.
مورخان دربارهٔ آثار آسک نوشته‌اند: ایوان بلندی داشته و آتشکده‌ها و دفینه‌های باستانی و گورهای قدیمی، تابوتها و حجاریهای کتیبه مانند در آسک وجود داشته‌است. کتیبه‌هایی به [[خط پهلوی]] بر در غربی ایوان (معبد آتشکده) آسک در سنگ منقوش بوده‌است. در غرب آسک قلعه گنبدی است که قبلاً [[برج دیده‌بانی]] آنجا بوده‌است.[https://jazebeha.com/1398/06/%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A2%D8%B3%DA%A9/]

{{استان خوزستان}}

==منابع==
https://jazebeha.com/1398/06/%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A2%D8%B3%DA%A9/

[[رده:شهرهای باستانی متروک ایران]]
[[رده:ویرانه‌ها]]

title: شهر باستانی آسک

نام: شهر باستانی آسک

کشور: ایران

title: اطلاعات اثر

کاربری: شهر تاریخی

دیرینگی: دوره ساسانیان

دورهٔ ساخت اثر: دوره ساسانیان

title: اطلاعات ثبتی

شمارهٔ ثبت: ۴۲

تاریخ ثبت ملی: ۲۴ شهریور ۱۳۱۰


text:
# بیشه‌گردها
بیشه‌گردها (نام علمی: Herpsilochmus) نام یک سرده از تیره مورچه‌مرغ است.
به اعضای این سرده، آلاگزنه‌ای‌های الیکایی‌مانند نیز گفته‌اند.

title: بیشه‌گردها

wikitext:
{{Taxobox
| name =بیشه‌گردها
| status =
| status_system =
| status_ref =
| image = Pectoral Antwren.jpg
| image_caption =بیشه‌گردها، ''Herpsilochmus''
| fossil_range =
| regnum =[[جانوران]]
| phylum =[[طنابداران]]
| classis =[[پرندگان]]
| ordo = [[گنجشک‌سانان]]
| familia = [[مورچه‌مرغ]]
| genus =
| species =
| infraphylum = [[آرواره‌داران]]
| subphylum = [[مهره‌داران]]
| superordo = [[نوپرندگان]]
| superclassis = [[چهاراندامان]]
| binomial =
| range_map =
}}
'''بیشه‌گردها''' {{علمی|Herpsilochmus}} نام یک [[سرده]] از [[تیره (زیست‌شناسی)|تیره]] [[مورچه‌مرغ]] است.
به اعضای این سرده، آلاگزنه‌ای‌های الیکایی‌مانند نیز گفته‌اند.

== منابع ==
{{پانویس|چپ‌چین=بله}}
* {{یادکرد-ویکی|پیوند =//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Herpsilochmus&oldid=848854307|عنوان = Herpsilochmus|زبان =انگلیسی|بازیابی =۲۲ اکتبر ۲۰۱۸}}

== پیوند به بیرون ==
{{انبار-رده}}

{{زیست‌شناسی-خرد}}

[[رده:سرده‌های پرندگان]]

title: رده‌بندی علمی

فرمانرو: جانوران

شاخه: طنابداران

زیرشاخه: مهره‌داران

فروشاخه: آرواره‌داران

بالارده: چهاراندامان

رده: پرندگان

بالاراسته: نوپرندگان

راسته: گنجشک‌سانان

تیره: مورچه‌مرغ


text:
# انتگرال: مؤسسه آموزش عالی خصوصی
انتگرال: مؤسسه آموزش عالی خصوصی (به انگلیسی: Intégrale: Private Institute of Higher Education) که به‌طور اختصار انتگرال نامیده می‌شود، یک مؤسسه خصوصی فرانسوی است که منحصراً از کلاس‌های مقدماتی گراند اکول تشکیل شده‌است، در سال ۱۹۸۵ تأسیس شد و دارای درجه بالایی است. پذیرش در گراند اکول بسیار سطح بالا مانند اچ ای سی پاریس، دانشکده بازرگانی ESSEC و ESCP اروپا می‌باشد.

## موقعیت
انتگرال دو کامپوس متفاوت دارد:
- خیابان روشه، منطقه ۸ پاریس
- خیابان اگلیس، کلمر (حومه پاریس

اکنون شعبه خیابان پل دومه (منطقه ۱۶ پاریس) بسته شده‌است.

title: انتگرال: مؤسسه آموزش عالی خصوصی

wikitext:
{{Infobox school
| name                   =  انتگرال: مؤسسه آموزش عالی خصوصی
| image                  =
| alt                    =
| caption                =
| streetaddress          =
| city                   = [[پاریس]] و [[کلمر]]
| state                  =
| zipcode                =
| latitude               =
| longitude              =
| location               =
| country                = فرانسه
| coordinates            =
| established            = ۱۹۸۵
| opened                 =
| closed                 =
| type                   = خصوصی [[کلاس‌های مقدماتی گراند اکول]]
| district               =
| grades                 =
| superintendent         =
| principal              =
| viceprincipal          =
| enrollment             =
| faculty                =
| medium_of_language     = [[زبان فرانسوی|فرانسوی]]
| language               =
| headmaster             = کریستوف کده
| students               =
| campus_type            =
| campus_size            =
| team_name              =
| newspaper              =
| colors                 =
| communities            =
| feeders                =
| website                = {{URL| http://www.prepahec.com/}}
| footnotes              =
}}
'''انتگرال: مؤسسه آموزش عالی خصوصی''' {{به انگلیسی|Intégrale: Private Institute of Higher Education}} که به‌طور اختصار '''''انتگرال''''' نامیده می‌شود، یک مؤسسه خصوصی فرانسوی است که منحصراً از [[کلاس‌های مقدماتی گراند اکول]] تشکیل شده‌است، در سال ۱۹۸۵ تأسیس شد و دارای درجه بالایی است. پذیرش در ''گراند اکول'' بسیار سطح بالا مانند [[اچ ای سی پاریس]]، دانشکده بازرگانی ESSEC و ESCP اروپا می‌باشد.

== موقعیت ==
انتگرال دو کامپوس متفاوت دارد:
* خیابان روشه، [[منطقه ۸ پاریس]]
* خیابان اگلیس، [[کلمر]] (حومه پاریس

اکنون شعبه خیابان پل دومه ([[منطقه ۱۶ پاریس]]) بسته شده‌است.

== منابع ==
{{پانویس}}
* {{یادکرد-ویکی
|پیوند = https://en.wikipedia.org/wiki/Intégrale_:_Institut_d%27enseignement_supérieur_privé|عنوان = Intégrale: Institut d'enseignement supérieur privé|زبان = انگلیسی|بازیابی =۳۰ ژوئن ۲۰۲۰}}
{{authority control}}
{{منطقه ۸ پاریس}}

{{ترتیب‌پیش‌فرض:Integrale: Institut d'enseignement superieur prive}}
[[رده:آموزش و پرورش در پاریس]]
[[رده:دانشگاه‌ها و کالج‌ها در فرانسه]]

title: موقعیت

موقعیت: پاریس و کلمر · فرانسه

گونه: خصوصی کلاس‌های مقدماتی گراند اکول

تأسیس: ۱۹۸۵

Headmaster: کریستوف کده

زبان: فرانسوی


text:
# استان اولگین
استان اولگین (اُلْگین) (به اسپانیایی: Holguín Province) یکی از استان‌های واقع در شرق کشور کوبا است.

## خصوصیات
این استان ۹٬۲۰۹٫۷۱ کیلومترمربع مساحت و ۱٬۰۳۷٬۱۶۱ نفر جمعیت دارد.

title: استان اولگین

wikitext:
{{Infobox settlement
<!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->
|name=استان اولگین{{سخ}}Holguín Province
|native_name=
|native_name_lang=<!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead -->
|settlement_type=[[استان‌های کوبا|استان‌های]] [[کوبا]]
|image_skyline=
|image_alt=
|image_caption=
|image_flag=
|flag_alt=
|image_seal=
|seal_alt=
|image_shield=
|shield_alt=
|nickname=
|motto=
|image_map=Holguin in Cuba.svg
|map_alt=
|map_caption=
|pushpin_map=
|pushpin_label_position=
|pushpin_map_alt=
|pushpin_map_caption=
|latd=|latm=|lats=|latNS=
|longd=|longm=|longs=|longEW=
|coor_pinpoint=
|coordinates_type=
|coordinates_display=inline,title
|coordinates_footnotes=
|subdivision_type=کشور
|subdivision_name=[[کوبا]]
|subdivision_type1=
|subdivision_name1=
|subdivision_type2=
|subdivision_name2=
|subdivision_type3=
|subdivision_name3=
|established_title=
|established_date=
|founder=
|seat_type=مرکز استان
|seat=[[اولگین]]
|parts_type=Municipalities
|parts_style=para
|government_footnotes=
|leader_party=
|leader_title=
|leader_name=
|unit_pref=Metric<!-- or US or UK -->
|area_footnotes=<ref name=cubaone/>
|area_total_km2=۹۲۰۹٫۷۱
|area_land_km2=
|area_water_km2=
|area_water_percent=
|area_note=
|elevation_footnotes=
|elevation_m=
|elevation_max_m=
|population_footnotes=<ref name=cubaone>{{cite web|title=Lugar que ocupa el territorio según la superficie y la población|url=http://www.one.cu/publicaciones/08informacion/2010unamiradaacuba/03Cuba.pdf|work=Una MIRADA a Cuba|publisher=Oficina Nacional de Estadísticas. Cuba|language=Spanish|year=2010|access-date=30 مه 2015|archive-date=11 مارس 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190311181658/http://www.one.cu/publicaciones/08informacion/2010unamiradaacuba/03Cuba.pdf}}</ref>
|population_total=۱۰۳۷۱۶۱
|population_as_of= ۳۱ دسامبر ۲۰۱۰
|population_density_km2=auto
|population_demonym=
|population_note=
|timezone1=[[منطقه زمانی شرقی|EST]]
|utc_offset1=-۵
|timezone1_DST=
|utc_offset1_DST=
|postal_code_type=
|postal_code=
|area_code_type=
|area_code=+۵۳–۰۲۴
|iso_code=
|website=[http://www.holguin.cu/ Holguín.cu]
|footnotes=
}}
'''استان اولگین''' (اُلْگین) (به [[زبان اسپانیایی|اسپانیایی]]: Holguín Province) یکی از [[استان‌های کوبا|استان‌های]] واقع در شرق کشور [[کوبا]] است.<ref>{{یادکرد وب |نویسنده =مشارکت کنندگان ویکی‌پدیای انگلیسی |نشانی=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Holguín_Province&redirect=no&oldid=651403216 |عنوان=Holguín Province|تاریخ =}}</ref>

== خصوصیات ==
این استان ۹٬۲۰۹٫۷۱ [[کیلومترمربع]] مساحت و ۱٬۰۳۷٬۱۶۱ نفر جمعیت دارد.

== جستارهای وابسته ==
* [[فهرست شهرهای کوبا]]

== منابع ==
{{پانویس}}
{{استان‌های کوبا}}
{{موضوعات کوبا}}

{{کوبا-خرد}}

[[رده:استان اولگین]]
[[رده:استان‌های کوبا]]
[[رده:ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۷۸ (میلادی)]]
[[رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۷۸ (میلادی) در کوبا]]

title: استان اولگین · Holguín Province

مرکز استان: اولگین

title: مساحت

• کل: ۹۲۰۹٫۷۱ کیلومتر مربع (۳۵۵۵٫۸۹ مایل مربع)

title: جمعیت (۳۱ دسامبر ۲۰۱۰)

• کل: ۱۰۳۷۱۶۱

• تراکم: ۱۱۰/کیلومتر مربع (۲۹۰/مایل مربع)

منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۵ (EST)

کد منطقه: +۵۳–۰۲۴


text:
# اسماعیل بن موسی منک
اسماعیل بن موسی منک (به انگلیسی: Ismail ibn Musa Menk) (زاده ۲۷ ژوئن ۱۹۷۵) که معمولاً به عنوان مفتی منک شناخته می‌شود، یک سخنران اسلامی زیمبابوه‌ای است. او مفتی اعظم زیمبابوه و رئیس بخش فتوا برای شورای علمای اسلامی زیمبابوه است.

## اوایل زندگی
منک در (۲۷ ژوئن ۱۹۷۵) در حراره از پدر و مادری یمنی به دنیا آمده‌است، و در آنجا تحصیلات ابتدایی خود را نزد پدرش مولانا موسی، حفظ قرآن کریم و یادگیری زبان عربی انجام داد. او برای تحصیلات به کالج سنت جان (هراره) رفت. وی در دانشگاه مدینه در فقه حنبلی تخصص یافت. منک توسط منابع مختلف به عنوان یک دیوبندی یا یک سلفی شناخته شده‌است، اگرچه او تاحالا اعلان نکرده‌است.

## دیدگاه
مفتی منک مخالف تروریسم می‌باشد و تعهد کرده که در مهار افراط گرایی مذهبی در مالدیو کمک کند. در ۳۱ مارس ۲۰۱۸، او مسلمانان لیبریا را ترغیب کرد که از خشونت به مسیحیان خودداری کنند، با این دلیل که مسلمانان و مسیحیان برادران و خواهران یک پدر، حضرت آدم هستند. او رسانه‌های غربی را مقصر می‌داند که جهان را سرگشته می‌کنند که مسلمانان تروریست هستند. به گزارش گلف نیوز، منک گفت که هر کسی در این کره زمین عضو از یک خانواده است و یک اعتقاد دارد، بنابراین هیچ‌کس حق ندارد اعتقاد یا ایمانی را به دیگری به زور تحمیل کند.

## آثار
در سال ۲۰۱۸ مجموعه ای از گفته‌های خود را تحت عنوان لحظات انگیزشی و در سال ۲۰۱۹ ویرایش دوم را با عنوان لحظات انگیزشی ۲ منتشر کرد.

### جوایز و تقدیر
- منک در ۱۶ آوریل ۲۰۱۶ توسط کالج آلدررگیت، فیلیپین و شریک همکارش کالج آلدرسگیت - دوبلین، ایرلند، دکترای افتخاری راهنمایی اجتماعی دریافت کرد.
- جوایز KSBEA 2015 – جایزه رهبری جهانی در هدایت اجتماعی توسط Cochin Herald اهدا شد.
- او در سال‌های ۲۰۱۴ و ۲۰۱۷ در فهرست ۵۰۰ مسلمان تأثیرگذار قرار گرفت.[۹]

### جنجال‌ها
هافینگتون پست منک را یک "مبلغ اسلامی آشکارا همجنسگرا هراس" توصیف کرده‌است که عمل همجنس‌گرایی را "کثیف"خطاب و محکوم کرده‌است. در سال ۲۰۱۳، او قرار بود از شش دانشگاه بریتانیا - آکسفورد، لیدز، لستر، لیورپول، کاردیف و گلاسکو بازدید کند - اما تور سخنرانی پس از ابراز نگرانی اتحادیه‌های دانشجویی و مقامات دانشگاه در مورد دیدگاه‌های او لغو شد. بیانیه بحث‌برانگیز منک شامل این عبارات بود: "چگونه می‌توانید با همجنس خود دست به اعمال غیراخلاقی بزنید؟.قرآن به صراحت می‌گوید این کاری که شما انجام می‌دهید اشتباه است. الله در مورد این که کار چقدر کثیف است سخن گفته‌است. با تمام احترامی که برای حیوانات قائل هستم، همجنس گرایان بدتر از حیوانات هستند.»

### ممنوعیت سفر
در ۳۱ اکتبر ۲۰۱۷، سنگاپور منک را از مرزهای خود منع کرد زیرا معتقد است که او نظراتی را بیان می‌کند که با قوانین و سیاست‌های چندفرهنگی آن سازگار نیست. به گزارش استریتز تایمز، او تأکید کرده‌است که «برای مسلمانان کفرآمیز است که به مومنان سایر ادیان در طول جشنواره‌هایی مانند کریسمس یا دیپاوالی تهنیت کنند». وزارت امور داخله سنگاپور در بیانیه ای اعلام کرد که تصمیم منک برای رد درخواست منک برای مجوز کار کوتاه مدت ناشی از «آموزه‌های جدایی طلبانه و تفرقه انگیز» وی است. مجلس علمای زیمبابوه، و مؤسسه خود منک، بیانیه ای را برای ابراز «تاسف» در مورد این ممنوعیت منتشر کرد. در این بیانیه آمده‌است که مفتی منک یک «دارایی برای زیمبابوه چند فرهنگی و چند مذهبی» است و بینندگان باید «به موعظه‌های او به طور کامل گوش دهند» و نه «کلیپ‌های چند دقیقه ای ویرایش شده» را برای دیدن مسیر معتدلی که او انتخاب کرده‌است. در نوامبر ۲۰۱۸، دولت دانمارک ورود مفتی منک به مرزهای خود را به مدت ۲ سال ممنوع کرد.

title: اسماعیل بن موسی منک

wikitext:
{{جعبه اطلاعات زندگی‌نامه
| پیشوند افتخاری     = [[مفتی]]<ref name="IBB"/>
| نام                = اسماعیل بن موسی منک
| نام_تصویر          = Mufti Menk 2022 (cropped).jpg
| توضیح_تصویر        = منک در ۲۰۲۲
| تاریخ_تولد         = {{تاریخ تولد و سن|۱۹۷۵|۶|۲۷}}
| محل_تولد           = [[هراره|سالزبری]]، [[رودزیا]] ([[هراره]] امروزی، [[زیمبابوه]])
| ملیت               = [[زیمبابوه|زیمبابوه‌ای]]<ref>{{Cite web|archive-url=https://web.archive.org/web/20200407072036/https://www.alittihad.ae/article/33226/2009/|url=https://www.alittihad.ae/article/33226/2009/|url-status=dead|archive-date=7 April 2020|title=مفتي زيمبابوي: الفقر يحاصرنا وحملات التنصير وصلت إلى بيتي!|work=[[Al-Ittihad (Emirati newspaper)|al-Ittihad]]|access-date=8 June 2020|date=15 October 2009}}</ref>
| پیشه               = {{فهرست افقی|[[سخنران انگیزشی]]|[[عالم (اسلام)|عالم اسلام]]|مفتی اعظم}}<ref name="IBB">{{Cite book|last1=Piscatori|first1=James|url=https://books.google.com/books?id=ftGoDwAAQBAJ|title=Islam Beyond Borders: The Umma in World Politics|last2=Saikal|first2=Amin|date=2019-09-19|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-108-48125-0|page=[https://books.google.com/books?id=ftGoDwAAQBAJ&pg=PA103 103]|language=en}}</ref>
| دوران              = [[فهرست علمای اسلامی معاصر|معاصر]]
| کارهای برجسته      = ''لحظات انگیزشی''
| افتخارات           = ۵۰۰ بانفوذترین مسلمانان (۲۰۱۳–۲۰۱۴، ۲۰۱۷)
}}

'''اسماعیل بن موسی منک''' {{به انگلیسی|Ismail ibn Musa Menk}} (زاده ۲۷ ژوئن ۱۹۷۵) که معمولاً به عنوان مفتی منک شناخته می‌شود، یک [[داعی|سخنران اسلامی]] [[زیمبابوه|زیمبابوه‌ای]] است. او مفتی اعظم<ref>{{Cite web|author=Chimp Corps|date=28 April 2021|title=Kyankwanzi: President Museveni, Mufti Menk Discuss 'Unity in Diversity'|url=https://chimpreports.com/kyankwanzi-president-museveni-mufti-menk-discuss-unity-in-diversity/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210428073826/https://chimpreports.com/kyankwanzi-president-museveni-mufti-menk-discuss-unity-in-diversity/|archive-date=28 April 2021|access-date=13 June 2021|website=ChimpReports|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Don't let negative people ruin your positive mindset- Mufti Menk tells youth|url=https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/don-t-let-negative-people-ruin-your-positive-mindset-mufti-menk-tells-youth-1833124|access-date=13 June 2021|website=[[Daily Monitor]]|date=16 September 2020|language=en}}</ref> [[زیمبابوه]]<ref>{{Cite web|date=2 November 2018|title=Mufti Menk Arrives in Gambia|url=https://www.voicegambia.com/2018/11/02/mufti-menk-arrives-in-gambia/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190411005028/https://www.voicegambia.com/2018/11/02/mufti-menk-arrives-in-gambia/|archive-date=11 April 2019|access-date=13 June 2021|language=en-US}}</ref><ref name="menk">{{cite web|title=Mufti Ismail Menk|url=http://themuslim500.com/profile/mufti-ismail-musa-menk-2|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20151005105637/http://themuslim500.com/profile/mufti-ismail-musa-menk-2|archive-date=5 October 2015|publisher=themuslim 500.com|accessdate=11 August 2015}}</ref> و رئیس بخش [[فتوا]] برای شورای علمای اسلامی زیمبابوه است.

== اوایل زندگی ==
منک در (۲۷ ژوئن ۱۹۷۵) در [[هراره|حراره]] از پدر و مادری یمنی به دنیا آمده‌است، و در آنجا تحصیلات ابتدایی خود را نزد پدرش مولانا موسی، حفظ [[قرآن]] کریم و یادگیری [[گویش‌های عربی|زبان عربی]] انجام داد. او برای تحصیلات به کالج سنت جان (هراره) رفت. وی در [[دانشگاه اسلامی مدینه|دانشگاه مدینه]] در فقه [[حنبلی]] تخصص یافت. منک توسط منابع مختلف به عنوان یک [[دیوبندی]] یا یک [[سلفی]] شناخته شده‌است، اگرچه او تاحالا اعلان نکرده‌است.

== دیدگاه ==
مفتی منک مخالف تروریسم می‌باشد و تعهد کرده که در مهار [[افراط‌گرایی|افراط گرایی]] مذهبی در [[مالدیو]] کمک کند. در ۳۱ مارس ۲۰۱۸، او مسلمانان [[لیبریا]] را ترغیب کرد که از خشونت به [[مسیحی|مسیحیان]] خودداری کنند، با این دلیل که [[مسلمان|مسلمانان]] و [[مسیحی|مسیحیان]] برادران و خواهران یک پدر، حضرت [[آدم در اسلام|آدم]] هستند. او [[رسانه]]های [[غربی]] را مقصر می‌داند که جهان را سرگشته می‌کنند که [[مسلمان|مسلمانان]] [[تروریسم|تروریست]] هستند. به گزارش [[گلف نیوز]]، منک گفت که هر کسی در این [[زمین|کره زمین]] عضو از یک خانواده است و یک اعتقاد دارد، بنابراین هیچ‌کس حق ندارد اعتقاد یا ایمانی را به دیگری به زور تحمیل کند.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=Exclusionary preachers: Cause or symptom?|نشانی=https://www.todayonline.com/commentary/exclusionary-preachers-cause-or-symptom|وبگاه=TODAY|بازبینی=2022-06-11|کد زبان=en}}</ref>

== آثار ==
در سال ۲۰۱۸ مجموعه ای از گفته‌های خود را تحت عنوان ''لحظات انگیزشی'' و در سال ۲۰۱۹ ویرایش دوم را با عنوان ''لحظات انگیزشی ۲'' منتشر کرد.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=Ngom, Fallou; Kurfi, Mustapha H. ; Falola, Toyin (26 September 2020). The Palgrave Handbook of Islam in Africa. Springer Nature. p. 197. ISBN 978-3-030-45759-4.}}</ref>

=== جوایز و تقدیر ===
* منک در ۱۶ آوریل ۲۰۱۶ توسط کالج آلدررگیت، [[فیلیپین]] و شریک همکارش کالج آلدرسگیت - دوبلین، ایرلند، دکترای افتخاری راهنمایی اجتماعی دریافت کرد.
* جوایز KSBEA 2015 – جایزه رهبری جهانی در هدایت اجتماعی توسط ''Cochin Herald'' اهدا شد.
* او در سال‌های ۲۰۱۴ و ۲۰۱۷ در فهرست ۵۰۰ مسلمان تأثیرگذار قرار گرفت.<ref name="themuslim500.com">{{یادکرد وب|عنوان=Menk, Mufti Ismail Musa {{!}} The Muslim 500|نشانی=http://themuslim500.com/profile/mufti-ismail-musa-menk-2|وبگاه=web.archive.org|تاریخ=2015-10-05|بازبینی=2022-06-11|archive-date=۵ اكتبر ۲۰۱۵|archive-url=https://web.archive.org/web/20151005105637/http://themuslim500.com/profile/mufti-ismail-musa-menk-2|url-status=bot: unknown}}</ref>

=== جنجال‌ها ===
''[[هاف‌پست|هافینگتون پست]]'' منک را یک "مبلغ اسلامی آشکارا همجنسگرا هراس" توصیف کرده‌است که عمل همجنس‌گرایی را "کثیف"خطاب و محکوم کرده‌است. در سال ۲۰۱۳، او قرار بود از شش دانشگاه [[بریتانیا]] - [[دانشگاه آکسفورد|آکسفورد]]، [[دانشگاه لیدز|لیدز]]، لستر، [[دانشگاه لیورپول|لیورپول]]، [[دانشگاه کاردیف|کاردیف]] و [[دانشگاه گلاسگو|گلاسکو]] بازدید کند - اما تور سخنرانی پس از ابراز نگرانی [[شورای صنفی دانشجویان|اتحادیه‌های دانشجویی]] و مقامات دانشگاه در مورد دیدگاه‌های او لغو شد. بیانیه بحث‌برانگیز منک شامل این عبارات بود: "چگونه می‌توانید با همجنس خود دست به اعمال غیراخلاقی بزنید؟.[[قرآن]] به صراحت می‌گوید این کاری که شما انجام می‌دهید اشتباه است. [[الله]] در مورد این که کار چقدر کثیف است سخن گفته‌است. با تمام احترامی که برای حیوانات قائل هستم، همجنس گرایان بدتر از حیوانات هستند.»

=== ممنوعیت سفر ===
در ۳۱ اکتبر ۲۰۱۷، سنگاپور منک را از مرزهای خود منع کرد زیرا معتقد است که او نظراتی را بیان می‌کند که با قوانین و سیاست‌های چندفرهنگی آن سازگار نیست. به گزارش ''[[استریتس تایمز|استریتز تایمز]]''، او تأکید کرده‌است که «برای مسلمانان کفرآمیز است که به مومنان سایر ادیان در طول جشنواره‌هایی مانند کریسمس یا دیپاوالی تهنیت کنند». وزارت امور داخله [[سنگاپور]] در بیانیه ای اعلام کرد که تصمیم منک برای رد درخواست منک برای مجوز کار کوتاه مدت ناشی از «آموزه‌های جدایی طلبانه و تفرقه انگیز» وی است. مجلس علمای [[زیمبابوه]]، و مؤسسه خود منک، بیانیه ای را برای ابراز «تاسف» در مورد این ممنوعیت منتشر کرد. در این بیانیه آمده‌است که مفتی منک یک «دارایی برای [[زیمبابوه]] چند فرهنگی و چند مذهبی» است و بینندگان باید «به موعظه‌های او به طور کامل گوش دهند» و نه «کلیپ‌های چند دقیقه ای ویرایش شده» را برای دیدن مسیر معتدلی که او انتخاب کرده‌است. در نوامبر ۲۰۱۸، دولت [[دانمارک]] ورود مفتی منک به مرزهای خود را به مدت ۲ سال ممنوع کرد.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=2 foreign Islamic preachers barred from entering Singapore for religious cruise {{!}} The Straits Times|نشانی=https://www.straitstimes.com/politics/two-foreign-islamic-preachers-barred-from-entering-singapore-for-religious-cruise|وبگاه=www.straitstimes.com|تاریخ=2017-10-30|بازبینی=2022-06-11|کد زبان=en|نام=Hermes|نام خانوادگی=Auto}}</ref><ref>{{یادکرد وب|عنوان=Ny i Danmark|نشانی=https://www.nyidanmark.dk/da/Ord-og-begreber/US/Religi%C3%B8se-forkyndere/Religi%C3%B8se-forkyndere-med-indrejseforbud/|وبگاه=web.archive.org|تاریخ=2019-08-14|بازبینی=2022-06-11|archive-date=۱۴ اوت ۲۰۱۹|archive-url=https://web.archive.org/web/20190814051950/https://www.nyidanmark.dk/da/Ord-og-begreber/US/Religi%C3%B8se-forkyndere/Religi%C3%B8se-forkyndere-med-indrejseforbud/|url-status=bot: unknown}}</ref>
==منابع==
{{پانویس|چپ‌چین=بله}}

== پیوند به بیرون ==
{{Wikiquote|Ismail ibn Musa Menk|اسماعیل بن موسی منک}}
* {{Commons category-inline}}
* {{Official website}}

[[رده:افراد زنده]]
[[رده:اهالی هراره]]
[[رده:حنبلی‌ها]]
[[رده:دانش‌آموختگان دانشگاه اسلامی مدینه]]
[[رده:زادگان ۱۹۷۵ (میلادی)]]
[[رده:قاریان قرآن]]
[[رده:مفتی‌ها]]

title: مفتیاسماعیل بن موسی منک

زادهٔ: ۲۷ ژوئن ۱۹۷۵ (۴۹ سال) · سالزبری، رودزیا (هراره امروزی، زیمبابوه)

ملیت: زیمبابوه‌ای

پیشهها: سخنران انگیزشی عالم اسلام مفتی اعظم

دوران: معاصر

آثار برجسته: لحظات انگیزشی