text:
# ورزشگاه المپیک
ورزشگاه المپیک به ورزشگاه اصلی یکی از دوره‌های بازی‌های المپیک گفته می‌شود. ورزشگاه المپیک ورزشگاهی است که در آن افتتاحیه و اختتامیهٔ بازی‌ها در آن برگزار می‌شوند. بسیاری از این ورزشگاه‌ها (اما نه تمام آنها) نام استادیوم المپیک را بر روی خود دارند. این ورزشگاه‌ها می‌توانند یک مجموعهٔ ورزشی باشند تا رشته‌های متنوع ورزشی را میزبانی کنند. در مورد بازی‌های المپیک تابستانی مسابقات دو و میدانی به طور سنتی در ورزشگاه المپیک برگزار می‌شوند. از موارد استثنایی آن می‌توان بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۰۰ و بازی‌های المپیک تابستانی ۲۰۱۶ و همین‌طور بازی‌های المپیک تابستانی جوانان ۲۰۱۰ و بازی‌های المپیک تابستانی جوانان ۲۰۱۸ را نام برد.

## ورزشگاه‌ها
| تصویر | المپیک                              | فصل     | ورزشگاه                                                  | نام محلی                                                | شهر                 | کشور                             | جدید/قدیم                                          | گنجایش  | موجودیت دارد؟         |
| ----- | ----------------------------------- | ------- | -------------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------- | ------------------- | -------------------------------- | -------------------------------------------------- | ------- | --------------------- |
|       | ۱۸۹۶                                | تابستان | ورزشگاه پاناتینایکو                                      | Παναθηναϊκό στάδιο                                      | آتن                 | یونان                            | وجود دارد                                          | 80,000  | بله                   |
|       | ۱۹۰۰                                | تابستان | ورزشگاه ولودروم دو ونسن (ceremony)                       | Vélodrome de Vincennes                                  | پاریس               | فرانسه                           | وجود دارد                                          | 50,000  | بله                   |
|       | ۱۹۰۰                                | تابستان | Croix-Catelan Stadium (athletics)                        | Stade Criox-Catelab                                     | پاریس               | فرانسه                           | وجود دارد                                          |         | خیر                   |
|       | ۱۹۰۴                                | تابستان | ورزشگاه فرانسیس فیلد                                     | ورزشگاه فرانسیس فیلد                                    | سنت لوئیس           | ایالات متحده آمریکا              | جدید                                               | ۱۹٬۰۰۰  | بله                   |
|       | 1906 Intercalated                   | تابستان | ورزشگاه پاناتینایکو                                      | Παναθηναϊκό στάδιο                                      | آتن                 | یونان                            | وجود دارد                                          | 80,000  | بله                   |
|       | بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۰۸        | تابستان | ورزشگاه وایت سیتی                                        | ورزشگاه وایت سیتی                                       | لندن                | بریتانیا                         | جدید                                               | 68,000  | خیر                   |
|       | ۱۹۱۲                                | تابستان | ورزشگاه المپیک استکهلم                                   | Stockholms Olympiastadion                               | استکهلم             | سوئد                             | جدید                                               | ۲۰٬۰۰۰  | بله                   |
|       | بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۲۰        | تابستان | ورزشگاه المپیک آنتورپ                                    | Olympisch Stadion                                       | آنتورپ              | بلژیک                            | جدید                                               | 12,771  | بله                   |
|       | بازی‌های المپیک زمستانی ۱۹۲۴         | زمستان  | Olympic Stadium                                          | Stade Olympique de Chamonix                             | شامونی              | فرانسه                           | جدید                                               | 45,000  | بله                   |
|       | بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۲۴        | تابستان | ورزشگاه المپیک ایو-دو-منوا                               | Stade Olympique Yves-du-Manoir                          | پاریس               | فرانسه                           | وجد دارد                                           | 45,000  | بله                   |
|       | بازی‌های المپیک زمستانی ۱۹۲۸         | زمستان  | St. Moritz Olympic Ice Rink                              | Badrutts Park                                           | سنت موریتز          | سوئیس                            | جدید                                               | 4,000   | بله                   |
|       | بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۲۸        | تابستان | ورزشگاه المپیک آمستردام                                  | Olympisch Stadion                                       | آمستردام            | هلند                             | وجود دارد، بازساری شده است                         | 31,600  | بله                   |
|       | بازی‌های المپیک زمستانی ۱۹۳۲         | زمستان  | Lake Placid Speedskating Oval                            | Lake Placid Speedskating Oval                           | لیک پلاسید، نیویورک | ایالات متحده آمریکا              | جدید                                               | 7,500   | بله                   |
|       | بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۳۲        | تابستان | ورزشگاه یادبود کولیسیم لس‌آنجلس                           | ورزشگاه یادبود کولیسیم لس‌آنجلس                          | لس آنجلس            | ایالات متحده آمریکا              | Existing/ expanded                                 | 101,574 | بله                   |
|       | بازی‌های المپیک زمستانی ۱۹۳۶         | زمستان  | Große Olympiaschanze                                     | Große Olympiaschanze                                    | گارمیش-پارتنکیرشن   | آلمان                            | وجود دارد                                          | 40,000  | بله                   |
|       | بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۳۶        | تابستان | ورزشگاه المپیک برلین                                     | Olympiastadion                                          | برلین               | آلمان                            | New                                                | 110,000 | بله                   |
|       | بازی‌های المپیک زمستانی ۱۹۴۸         | زمستان  | St. Moritz Olympic Ice Rink                              | Badrutts Park                                           | سنت موریتز          | سوئیس                            | وجود دارد                                          |         | بله                   |
|       | بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۴۸        | تابستان | ورزشگاه ومبلی (۱۹۲۳)                                     | ورزشگاه ومبلی (۱۹۲۳)                                    | لندن                | بریتانیا                         | وجود دارد                                          | 82,000  | خیر (جایگزین شده است) |
|       | بازی‌های المپیک زمستانی ۱۹۵۲         | زمستان  | Bislett Stadion                                          | Bislett Stadion                                         | اسلو                | نروژ                             | وجود دارد                                          | 20,000  | بله                   |
|       | بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۵۲        | تابستان | ورزشگاه المپیک هلسینکی                                   | Olympiastadion                                          | هلسینکی             | فنلاند                           | وجود دارد                                          | 70,000  | بله                   |
|       | بازی‌های المپیک زمستانی ۱۹۵۶         | زمستان  | Stadio Olimpico Del Ghiaccio                             | Stadio Olimpico Del Ghiaccio                            | کورتینا دامپتزو     | ایتالیا                          | وجود دارد، بازسازی شده                             | 12,000  | بله                   |
|       | بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۵۶        | تابستان | ورزشگاه کریکت ملبورن                                     | ورزشگاه کریکت ملبورن                                    | ملبورن              | استرالیا                         | وجود دارد                                          | 100,000 | بله                   |
|       | بازی‌های المپیک زمستانی ۱۹۶۰         | زمستان  | Blyth Arena                                              | Blyth Arena                                             | Squaw Valley        | ایالات متحده آمریکا              | New                                                | 8,500   | خیر                   |
|       | بازی‌های المپیک زمستانی ۱۹۶۰         | زمستان  | Squaw Valley Olympic Skating Rink                        | Squaw Valley Olympic Skating Rink                       | Squaw Valley        | ایالات متحده آمریکا              | New                                                |         | خیر                   |
|       | بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۶۰        | تابستان | ورزشگاه المپیک رم                                        | ورزشگاه المپیک رم                                       | رم                  | ایتالیا                          | وجود دارد                                          | 90,000  | خیر                   |
|       | بازی‌های المپیک زمستانی ۱۹۶۴         | زمستان  | Bergiselschanze (opening ceremony)                       | Bergiselschanze (opening ceremony)                      | اینسبروک            | اتریش                            | وجود دارد                                          | 26,000  | بله                   |
|       | بازی‌های المپیک زمستانی ۱۹۶۴         | زمستان  | Olympiahalle (closing ceremony)                          | Olympiahalle (closing ceremony)                         | اینسبروک            | اتریش                            | جدید                                               | 10,836  | بله                   |
|       | بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۶۴        | تابستان | ورزشگاه ملی المپیک توکیو                                 | 国立霞ヶ丘陸上競技場                                    | توکیو               | ژاپن                             | وجود دارد                                          | 71,556  | خیر (جایگزین شده است) |
|       | بازی‌های المپیک زمستانی ۱۹۶۸         | زمستان  | Olympic Stadium (opening ceremony)                       | Stade olympique                                         | گرونوبل             | فرانسه                           | Temporary                                          | 60,000  | خیر                   |
|       | بازی‌های المپیک زمستانی ۱۹۶۸         | زمستان  | Le Stade de Glace (اختتامیهٔ بازیها)                      | Le Stade de Glace (اختتامیهٔ بازیها)                     | گرونوبل             | فرانسه                           | جدید                                               | 12,000  | بله                   |
|       | بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۶۸        | تابستان | ورزشگاه المپیکو یونیورسیتاریو                            | ورزشگاه المپیکو یونیورسیتاریو                           | مکزیکو سیتی         | مکزیک                            | وجود دارد                                          | 83,700  | بله                   |
|       | بازی‌های المپیک زمستانی ۱۹۷۲         | زمستان  | Makomanai Open Stadium (opening ceremony)                | 真駒内屋外競技場                                        | ساپورو              | ژاپن                             | New                                                | 30,000  | بله                   |
|       | بازی‌های المپیک زمستانی ۱۹۷۲         | زمستان  | Makomanai Ice Arena (closing ceremony)                   | 真駒内屋内競技                                          | ساپورو              | ژاپن                             | New                                                | 11,500  | بله                   |
|       | بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۷۲        | تابستان | ورزشگاه المپیک مونیخ                                     | ورزشگاه المپیک مونیخ                                    | مونیخ               | آلمان غربی                       | New                                                | 80,000  | بله                   |
|       | بازی‌های المپیک زمستانی ۱۹۷۶         | زمستان  | Bergiselschanze (opening ceremony)                       | Bergiselschanze (opening ceremony)                      | اینسبروک            | اتریش                            | وجود دارد                                          | 26,000  | بله                   |
|       | بازی‌های المپیک زمستانی ۱۹۷۶         | زمستان  | Olympiahalle (closing ceremony)                          | Olympiahalle (closing ceremony)                         | اینسبروک            | اتریش                            | وجود دارد                                          | 10,836  | بله                   |
|       | بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۷۶        | تابستان | ورزشگاه المپیک مونترآل                                   | Stade olympique                                         | مونترآل             | کانادا                           | New                                                | 70,000  | بله                   |
|       | بازی‌های المپیک زمستانی ۱۹۸۰         | زمستان  | Lake Placid Equestrian Stadium (opening ceremony)        | Lake Placid Equestrian Stadium (opening ceremony)       | لیک پلاسید، نیویورک | ایالات متحده آمریکا              | Temporary stadium در زمین موجود مربوط به اسب سواری | 30,000  | خیر                   |
|       | بازی‌های المپیک زمستانی ۱۹۸۰         | زمستان  | Olympic Center Arena (closing ceremony)                  | Olympic Center Arena (closing ceremony)                 | لیک پلاسید، نیویورک | ایالات متحده آمریکا              | New                                                | 10,000  | بله                   |
|       | بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۸۰        | تابستان | ورزشگاه لوژنیکی                                          | Гранд Арена Центрального стадиона имени Ленина          | مسکو                | اتحاد جماهیر شوروی               | وجود دارد                                          | 103,000 | بله                   |
|       | بازی‌های المپیک زمستانی ۱۹۸۴         | زمستان  | Olympic Stadium (opening ceremony)                       | Olimpijski stadion                                      | سارایوو             | جمهوری فدرال سوسیالیستی یوگسلاوی | وجود دارد                                          | 50,000  | بله                   |
|       | بازی‌های المپیک زمستانی ۱۹۸۴         | زمستان  | Zetra Olympic Hall (closing ceremony)                    | Olimpijska dvorana Zetra                                | سارایوو             | جمهوری فدرال سوسیالیستی یوگسلاوی | New                                                | 12,000  | بله                   |
|       | بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۸۴        | تابستان | ورزشگاه یادبود کولیسیم لس‌آنجلس                           | ورزشگاه یادبود کولیسیم لس‌آنجلس                          | لس آنجلس            | ایالات متحده آمریکا              | وجود دارد                                          | 92,516  | بله                   |
|       | بازی‌های المپیک زمستانی ۱۹۸۸         | زمستان  | McMahon Stadium                                          | McMahon Stadium                                         | کلگری               | کانادا                           | وجود دارد، بازسازی شده است                         | 38,205  | بله                   |
|       | بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۸۸        | تابستان | ورزشگاه المپیک سئول                                      | 올림픽주경기장                                          | سئول                | کره جنوبی                        | وجود دارد                                          | 100,000 | بله                   |
|       | بازی‌های المپیک زمستانی ۱۹۹۲         | زمستان  | Theatre of Ceremonies                                    | Théâtre des Cérémonies                                  | آلبرت‌ویل            | فرانسه                           | موقت                                               | 35,000  | خیر                   |
|       | بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۹۲        | تابستان | ورزشگاه المپیک کمپانی لوییس                              | Estadi Olímpic de Montjuïc Estadio Olímpico de Montjuïc | بارسلون             | اسپانیا                          | وجود دارد                                          | 60,000  | بله                   |
|       | بازی‌های المپیک زمستانی ۱۹۹۴         | زمستان  | Lysgårdsbakkene Ski Jumping Arena                        | Lysgårdsbakkene hoppanlegg                              | لیلهامر             | نروژ                             | جدید                                               | 35,000  | بله                   |
|       | بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۹۶        | تابستان | ورزشگاه المپیک سنتنیال                                   | ورزشگاه المپیک سنتنیال                                  | آتلانتا             | ایالات متحده آمریکا              | جدید                                               | 85,000  | بله                   |
|       | بازی‌های المپیک زمستانی ۱۹۹۸         | زمستان  | Nagano Olympic Stadium                                   | 長野オリンピックスタジアム                              | ناگانو              | ژاپن                             | New                                                | 30,000  | بله                   |
|       | بازی‌های المپیک تابستانی ۲۰۰۰        | تابستان | ورزشگاه استرالیا                                         | ورزشگاه استرالیا                                        | سیدنی               | استرالیا                         | جدید                                               | 114,714 | بله                   |
|       | بازی‌های المپیک زمستانی ۲۰۰۲         | زمستان  | ورزشگاه رایس-اکلیز                                       | ورزشگاه رایس-اکلیز                                      | سالت‌لیک‌سیتی         | ایالات متحده آمریکا              | موجود، جایگزین                                     | 45,017  | بله                   |
|       | بازی‌های المپیک تابستانی ۲۰۰۴        | تابستان | ورزشگاه المپیک آتن                                       | Ολυμπιακό Κεντρικό Στάδιο Αθήνας "Σπύρος Λούης"         | آتن                 | یونان                            | وجود دارد، بازسازی شده است                         | 71,030  | بله                   |
|       | بازی‌های المپیک زمستانی ۲۰۰۶         | زمستان  | ورزشگاه المپیک تورین                                     | ورزشگاه المپیک تورین                                    | تورین               | ایتالیا                          | Existing                                           | 28,000  | بله                   |
|       | بازی‌های المپیک تابستانی ۲۰۰۸        | تابستان | ورزشگاه ملی پکن                                          | 国家体育场                                              | پکن                 | چین                              | جدید                                               | 91,000  | بله                   |
|       | بازی‌های المپیک زمستانی ۲۰۱۰         | زمستان  | BC Place Stadium                                         | BC Place Stadium                                        | ونکوور              | کانادا                           | وجود دارد، بازسازی شده است                         | 54,500  | بله                   |
|       | بازی‌های المپیک تابستانی جوانان ۲۰۱۰ | تابستان | The Float@Marina Bay                                     | Pentas Terapung Teluk Marina                            | سنگاپور             | سنگاپور                          | وجود دارد                                          | 30,000  | بله                   |
|       | 2012 Youth                          | زمستان  | Bergiselschanze                                          | Bergiselschanze                                         | اینسبروک            | اتریش                            | وجود دارد                                          | 26,000  | بله                   |
|       | بازی‌های المپیک تابستانی ۲۰۱۲        | تابستان | ورزشگاه المپیک لندن                                      | ورزشگاه المپیک لندن                                     | لندن                | بریتانیا                         | جدید                                               | 80,000  | بله                   |
|       | بازی‌های المپیک زمستانی ۲۰۱۴         | زمستان  | ورزشگاه المپیک فیشت                                      | Олимпийский стадион                                     | سوچی                | روسیه                            | جدید                                               | 40,000  | بله                   |
|       | بازی‌های المپیک تابستانی جوانان ۲۰۱۴ | تابستان | Olympic Stadium                                          | 南京奥林匹克体育中心                                    | نانجینگ             | چین                              | Existing                                           | 61,443  | بله                   |
|       | 2016 Youth                          | زمستان  | Lysgårdsbakkene Ski Jumping Arena (opening ceremony)     | Lysgårdsbakkene hoppanlegg                              | لیلهامر             | نروژ                             | وجود دارد                                          | 35,000  | بله                   |
|       | 2016 Youth                          | زمستان  | Håkons Hall (closing ceremony)                           | Håkons Hall (closing ceremony)                          | لیلهامر             | نروژ                             | وجود دارد                                          | 11,500  | بله                   |
|       | بازی‌های المپیک تابستانی ۲۰۱۶        | تابستان | ورزشگاه ماراکانا (opening and closing ceremony,football) | Estádio do Maracanã                                     | ریو دو ژانیرو       | برزیل                            | وجود دارد                                          | 78,600  | بله                   |
|       | بازی‌های المپیک تابستانی ۲۰۱۶        | تابستان | ورزشگاه المپیک ژائو هاولانژ (athletics and football)     | Estádio Olímpico João Havelange                         | ریو دو ژانیرو       | برزیل                            | وجود دارد/ توسعه یافته است                         | 60,000  | بله                   |
|       | بازی‌های المپیک زمستانی ۲۰۱۸         | زمستان  | Pyeongchang Olympic Stadium                              | 횡계 올림픽 파크                                        | شهرستان پیونگ‌چانگ   | کره جنوبی                        | Temporary                                          | 50,000  | هنوز ساخته نشده است.  |
|       | 2018 Youth                          | تابستان | ورزشگاه مونومنتال آنتونیو وسپوکیو لیبرتی                 | Estadio Mounumental                                     | بوئنوس آیرس         | آرژانتین                         | وجود دارد                                          | 61,321  | بله                   |
|       | 2020 Youth                          | زمستان  | Stade Pierre de Coubertin                                | Stade Pierre de Coubertin                               | لوزان               | سوئیس                            | وجود دارد                                          | 12,000  | بله                   |
|       | بازی‌های المپیک تابستانی ۲۰۲۰        | تابستان | ورزشگاه ملی المپیک توکیو                                 | 新国立競技場 (tentative name)                           | توکیو               | ژاپن                             | وجود دارد، جایگزین شده است                         | 60,000  | هنوز ساخته نشده است.  |
|       | بازی‌های المپیک زمستانی ۲۰۲۲         | زمستان  | ورزشگاه ملی پکن                                          | 国家体育场                                              | پکن                 | چین                              | وجود دارد                                          | 80,000  | بله                   |

title: ورزشگاه المپیک

wikitext:
'''ورزشگاه المپیک''' به ورزشگاه اصلی یکی از دوره‌های [[بازی‌های المپیک]] گفته می‌شود. ورزشگاه المپیک ورزشگاهی است که در آن افتتاحیه و اختتامیهٔ بازی‌ها در آن برگزار می‌شوند. بسیاری از این ورزشگاه‌ها (اما نه تمام آنها) نام ''استادیوم المپیک'' را بر روی خود دارند. این ورزشگاه‌ها می‌توانند یک مجموعهٔ ورزشی باشند تا رشته‌های متنوع ورزشی را میزبانی کنند. در مورد بازی‌های المپیک تابستانی مسابقات [[دو و میدانی]] به طور سنتی در ورزشگاه المپیک برگزار می‌شوند. از موارد استثنایی آن می‌توان [[بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۰۰]] و [[بازی‌های المپیک تابستانی ۲۰۱۶]] و همین‌طور [[بازی‌های المپیک تابستانی جوانان ۲۰۱۰]] و [[بازی‌های المپیک تابستانی جوانان ۲۰۱۸]] را نام برد.

== ورزشگاه‌ها ==
{| class="sortable wikitable"
!تصویر
!المپیک
!فصل
!ورزشگاه
!نام محلی
!شهر
!کشور
!جدید/قدیم
!گنجایش
!موجودیت دارد؟
|-
|[[پرونده:Panathenaic Stadium 1896 oppening.jpg|100x100px]] || [[بازی‌های المپیک تابستانی ۱۸۹۶|۱۸۹۶]] || تابستان|| [[ورزشگاه پاناتینایکو]] || [[:el:Παναθηναϊκό Στάδιο|Παναθηναϊκό στάδιο]] || [[آتن]] || {{پرچم|Greece|old}} ||وجود دارد|| 80,000 || align=right | بله
 |-
|[[پرونده:Btv1b8433332t-p014 (cropped)1A Square.jpg|100x100px]] || rowspan=2|[[بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۰۰|۱۹۰۰]] || rowspan=2|تابستان|| [[ورزشگاه ولودروم دو ونسن]] (ceremony)|| [[:fr:Vélodrome Jacques-Anquetil|Vélodrome de Vincennes]] || rowspan=2|[[پاریس]] || rowspan=2|{{پرچم|France}} || وجود دارد|| 50,000 || align=right |بله
|-
| || [[Racing Club de France football Colombes 92|Croix-Catelan Stadium]] (athletics)|| [[:FR:Racing Club de France football Colombes 92|Stade Criox-Catelab]] || وجود دارد|| || align=right|خیر
 |-
|[[پرونده:Francis Field 1904.jpg|100x100px]] || [[بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۰۴|۱۹۰۴]] || تابستان|| colspan=2 align="center"|[[ورزشگاه فرانسیس فیلد]] || [[سنت لوئیس]] || {{پرچم|United States|۱۸۹۶}} || جدید|| ۱۹٬۰۰۰ || align=right |بله
|-
|[[پرونده:1906 Athens stadium.jpg|100x100px]] || [[بازی‌های المپیک ۱۹۰۶|1906 Intercalated]] || تابستان|| [[ورزشگاه پاناتینایکو]] || [[:el:Παναθηναϊκό Στάδιο|Παναθηναϊκό στάδιο]] || [[آتن]] || {{پرچم|Greece|old}} ||وجود دارد || 80,000 || align=right | بله
|-
|[[پرونده:White City Stadium 1908.jpg|100x100px]] || [[بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۰۸]] || تابستان|| colspan=2 align="center"|[[ورزشگاه وایت سیتی]] || [[لندن]] ||{{پرچم|United Kingdom}} || جدید|| 68,000 || align=right | خیر
|-
|[[پرونده:Olympic opening ceremony 1912.jpg|100x100px]] || [[بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۱۲|۱۹۱۲]] || تابستان|| [[ورزشگاه المپیک استکهلم]] || [[:sv:Stockholms stadion|Stockholms Olympiastadion]] || [[استکهلم]] || {{پرچم|Sweden}} || جدید|| ۲۰٬۰۰۰ || align=right | بله
|-
|align=center | [[پرونده:3,000 m steeplechase 1920 Olympics Antwerp.jpg|100x100px]] || [[بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۲۰]] || تابستان|| [[ورزشگاه المپیک آنتورپ]] || [[:nl:Olympisch Stadion (Antwerpen)|Olympisch Stadion]] || [[آنتورپ]] || {{پرچم|Belgium}} || جدید || 12,771 || align=right |بله
|-
|[[پرونده:Hockey chamonix 1924.jpg|100x100px]] || [[بازی‌های المپیک زمستانی ۱۹۲۴]] || زمستان|| [[Stade Olympique de Chamonix|Olympic Stadium]] || Stade Olympique de Chamonix || [[شامونی]] || {{پرچم|France}} || جدید || 45,000 || align=right | بله
|-
|[[پرونده:Stade Yves du Manoir Colombes7.jpg|100x100px]] || [[بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۲۴]] || تابستان|| [[ورزشگاه المپیک ایو-دو-منوا]] || [[:fr:Stade olympique Yves-du-Manoir|Stade Olympique Yves-du-Manoir]] || [[پاریس]] || {{پرچم|France}} || وجد دارد || 45,000 || align=right |بله
|-
|[[پرونده:Bundesarchiv Bild 102-12670, St. Moritz, Eishockeyspiel.jpg|100x100px]] || [[بازی‌های المپیک زمستانی ۱۹۲۸]] || زمستان|| [[St. Moritz Olympic Ice Rink]] || Badrutts Park|| [[سنت موریتز]] || {{پرچم|Switzerland}} || جدید|| 4,000 || align=right | بله
|-
|[[پرونده:Olympic Stadium Amsterdam 1928.jpg|100x100px]] || [[بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۲۸]] || تابستان|| [[ورزشگاه المپیک آمستردام]] || [[:nl:Olympisch Stadion (Amsterdam)|Olympisch Stadion]] || [[آمستردام]] ||{{پرچم|Netherlands}} || وجود دارد، بازساری شده است|| 31,600 || align=right | بله
|-
|[[پرونده:Lake Placid 1980, ice rink.jpg|100x100px]] || [[بازی‌های المپیک زمستانی ۱۹۳۲]] || زمستان || colspan=2 align="center"|[[James B. Sheffield Olympic Skating Rink|Lake Placid Speedskating Oval]] || [[لیک پلاسید، نیویورک]] || {{پرچم|United States|۱۹۱۲}} || جدید|| 7,500 || align=right | بله
|-
|[[پرونده:General view of Los Angeles Olympic Stadium on the opening day of the Games of the Xth Olympiad, while contenders from all nations take the Olympic Athlete's Oath.jpg|100x100px]] || [[بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۳۲]] || تابستان|| colspan=2 align="center"|[[ورزشگاه یادبود کولیسیم لس‌آنجلس]] ||[[لس آنجلس]] ||{{پرچم|United States|1912}} || Existing/ expanded || 101,574 || align=right | بله
|-
|[[پرونده:Bundesarchiv R 8076 Bild-0020, Olympische Winterspiele.- Eröffnung.jpg|100x100px]] || [[بازی‌های المپیک زمستانی ۱۹۳۶]] || زمستان || colspan=2 align="center"| [[Große Olympiaschanze]] || [[گارمیش-پارتنکیرشن]] || {{پرچم|Germany|Nazi}} || وجود دارد|| 40,000 || align=right | بله
|-
|[[پرونده:Bundesarchiv Bild 183-R82532, Berlin, Olympia-Stadion (Luftaufnahme).jpg|100x100px]] || [[بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۳۶]] || تابستان|| [[ورزشگاه المپیک برلین]] || [[:de:Olympiastadion Berlin|Olympiastadion]] || [[برلین]] ||{{پرچم|Germany|Nazi}} || New || 110,000 || align=right | بله
|-
|[[پرونده:Eisstadion Badrutts Park.JPG|100x100px]] || [[بازی‌های المپیک زمستانی ۱۹۴۸]] || زمستان || [[St. Moritz Olympic Ice Rink]] || Badrutts Park || [[سنت موریتز]] || {{پرچم|Switzerland}} || وجود دارد || || align=right | بله
|-
|[[پرونده:Old Wembley Stadium (external view).jpg|100x100px]] || [[بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۴۸]] || تابستان|| colspan=2 align="center"|[[ورزشگاه ومبلی (۱۹۲۳)]] || [[لندن]] ||{{پرچم|United Kingdom}} || وجود دارد|| 82,000 || align=right | خیر (جایگزین شده است)
|-
|[[پرونده:Bislett stadion1.jpg|100x100px]] || [[بازی‌های المپیک زمستانی ۱۹۵۲]] || زمستان || colspan=2 align="center"|[[Bislett Stadion]] || [[اسلو]] || {{پرچم|Norway}} || وجود دارد|| 20,000 || align=right | بله
|-
|[[پرونده:Stadionit.jpg|100x100px]] || [[بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۵۲]] || تابستان|| [[ورزشگاه المپیک هلسینکی]] || [[:fi:Helsingin olympiastadion|Olympiastadion]] || [[هلسینکی]] || {{پرچم|Finland}} || وجود دارد || 70,000 || align=right | بله
|-
|[[پرونده:Cortina 1971 2.jpg|100x100px]] || [[بازی‌های المپیک زمستانی ۱۹۵۶]] || زمستان || colspan=2 align="center"| [[Stadio Olimpico Del Ghiaccio]] || [[کورتینا دامپتزو]] || {{پرچم|Italy}} || وجود دارد، بازسازی شده|| 12,000 || align=right | بله
|-
| || [[بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۵۶]] || تابستان|| colspan=2 align="center"|[[ورزشگاه کریکت ملبورن]] || [[ملبورن]] || {{پرچم|Australia}} || وجود دارد || 100,000 || align=right | بله
|-
|[[پرونده:Squaw-Valley-Blyth-Arena-1960.jpg|100x100px]]||rowspan=2| [[بازی‌های المپیک زمستانی ۱۹۶۰]] || rowspan=2|زمستان || colspan=2 align="center"|[[Blyth Arena]] || rowspan=2|[[Squaw Valley Ski Resort|Squaw Valley]] || rowspan=2|{{پرچم|United States|1959}} || New || 8,500 || align=right | خیر
|-
|[[پرونده:Squaw-Valley-Speed-Skating-Venue-1960.jpg|100x100px]]||colspan=2|[[Squaw Valley Olympic Skating Rink]]||New|| ||align=right | خیر
|-
|[[پرونده:Rome Olympics 1960 - Opening Day.jpg|100x100px]] || [[بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۶۰]] || تابستان||colspan=2 align="center"|[[ورزشگاه المپیک رم]] || [[رم]] || {{پرچم|Italy}} || وجود دارد || 90,000 || align=right | خیر
|-
|[[پرونده:Sprungschanze am Bergisel 05.jpg|100x100px]] || rowspan=2|[[بازی‌های المپیک زمستانی ۱۹۶۴]] || rowspan=2|زمستان || colspan=2 align="center"|[[Bergiselschanze]] (opening ceremony)|| rowspan=2|[[اینسبروک]] || rowspan=2|{{پرچم|Austria}} || وجود دارد || 26,000 || align=right | بله
|-
|[[پرونده:Olympiahalle Innsbruck.jpg|100x100px]]||colspan=2 align="center"|[[Olympiahalle (Innsbruck)|Olympiahalle]] (closing ceremony)|| جدید|| 10,836 || align=right | بله
|-
|[[پرونده:KokuritshuKasumigaoka-6.JPG|100x100px]] || [[بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۶۴]] || تابستان|| [[ورزشگاه ملی المپیک توکیو]] || [[:ja:国立霞ヶ丘陸上競技場|国立霞ヶ丘陸上競技場]] || [[توکیو]] || {{پرچم|Japan}} || وجود دارد|| 71,556 || align=right | خیر (جایگزین شده است)
|-
|[[پرونده:Stade olympique - Grenoble 1968.jpg|100x100px]] || rowspan=2|[[بازی‌های المپیک زمستانی ۱۹۶۸]] || rowspan=2| زمستان || [[Olympic Stadium (Grenoble)|Olympic Stadium]] (opening ceremony) || [[:fr:Stade olympique de Grenoble|Stade olympique]] || rowspan=2|[[گرونوبل]] || rowspan=2|{{پرچم|France}} || Temporary || 60,000 || align=right | خیر
|-
|[[پرونده:Allee parc Paul-Mistral - Grenoble.JPG|100x100px]]||colspan=2 align="center"|[[Palais des Sports (Grenoble)|Le Stade de Glace]] (اختتامیهٔ بازیها) || جدید|| 12,000 || align=right| بله
|-
|[[پرونده:Estadio Olimpico Universitario CU.jpg|100x100px]] || [[بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۶۸]] || تابستان||colspan=2 align="center"|[[ورزشگاه المپیکو یونیورسیتاریو]] || [[مکزیکو سیتی]] || {{پرچم|Mexico}} || وجود دارد || 83,700 || align=right | بله
|-
||| rowspan=2|[[بازی‌های المپیک زمستانی ۱۹۷۲]] || rowspan=2|زمستان || [[Makomanai Open Stadium]] (opening ceremony) || [[:ja:真駒内屋外競技場|真駒内屋外競技場]] || rowspan=2|[[ساپورو]] || rowspan=2|{{پرچم|Japan}} || New || 30,000 || align=right | بله
|-
| [[پرونده:Makomanai Ice Arena.jpg|100x100px]]||[[Makomanai Ice Arena]] (closing ceremony) || [[:ja:真駒内屋内競技|真駒内屋内競技]] ||New||11,500||align=right| بله
|-
|[[پرونده:Olympiastadion Muenchen.jpg|100x100px]] || [[بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۷۲]] || تابستان||colspan=2 align="center"|[[ورزشگاه المپیک مونیخ]] || [[مونیخ]] || {{پرچم|West Germany}} || New || 80,000 || align=right | بله
|-
|[[پرونده:Gleich geht es abwärts... (5898737523).jpg|100x100px]] ||rowspan=2|[[بازی‌های المپیک زمستانی ۱۹۷۶]] || rowspan=2|زمستان || colspan=2 align="center"|[[Bergiselschanze]] (opening ceremony) || rowspan=2|[[اینسبروک]] ||rowspan=2|{{پرچم|Austria}} || وجود دارد || 26,000 || align=right | بله
|-
|[[پرونده:Innsbruck - Olympische Halle.jpg|100x100px]]||colspan=2 align="center"|[[Olympiahalle (Innsbruck)|Olympiahalle]] (closing ceremony)|| وجود دارد || 10,836 || align=right | بله
|-
|[[پرونده:Le Stade Olympique de Montréal Nuit Arriere-Gauche.jpg|100x100px]] || [[بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۷۶]] || تابستان|| [[ورزشگاه المپیک مونترآل]] || [[:fr:Stade olympique de Montréal|Stade olympique]] || [[مونترآل]] || {{پرچم|Canada}} || New || 70,000 || align=right | بله
|-
|[[پرونده:Ceremony 1980 Winter Games.jpg|100x100px]] || rowspan="2"|[[بازی‌های المپیک زمستانی ۱۹۸۰]] || rowspan="2"|زمستان || colspan=2 align="center"|[[Lake Placid Equestrian Stadium]] (opening ceremony)|| rowspan="2"|[[لیک پلاسید، نیویورک]] || rowspan="2"|{{پرچم|United States}} || Temporary stadium در زمین موجود مربوط به اسب سواری || 30,000 || align=right | خیر
|-
|[[پرونده:HerbBrooksArena.jpg|100x100px]] || colspan=2 align="center"|[[Herb Brooks Arena|Olympic Center Arena]] (closing ceremony)||New||10,000||align=right|بله
|-
|[[پرونده:Luzhniki Inside View B Stand.jpg|100x100px]] || [[بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۸۰]] || تابستان|| [[ورزشگاه لوژنیکی]] || [[:ru:Лужники (стадион)|Гранд Арена Центрального стадиона имени Ленина]] || [[مسکو]] || {{پرچم|Soviet Union}} || وجود دارد|| 103,000 || align=right | بله
|-
| [[پرونده:Asim Ferhatovic Hase.jpg|100x100px]] ||rowspan="2"| [[بازی‌های المپیک زمستانی ۱۹۸۴]] ||rowspan="2"| زمستان || [[Asim Ferhatović Hase Stadium|Olympic Stadium]] (opening ceremony) || [[:sh:Stadion Asim Ferhatović Hase|Olimpijski stadion]] ||rowspan="2"| [[سارایوو]] || rowspan="2"| {{پرچم|Yugoslavia}} || وجود دارد|| 50,000 || align=right | بله
|-
| [[پرونده:View of Koševo and Zetra.jpg|100x100px]] || [[Olympic Hall Juan Antonio Samaranch|Zetra Olympic Hall]] (closing ceremony) ||[[:sh:Olimpijska dvorana Zetra|Olimpijska dvorana Zetra]]|| New || 12,000 || align=right | بله
|-
|[[پرونده:400 meter track at the 1984 Summer Olympics.JPEG|100x100px]] || [[بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۸۴]] || تابستان|| colspan=2 align="center"|[[ورزشگاه یادبود کولیسیم لس‌آنجلس]] || [[لس آنجلس]] || {{پرچم|United States}} || وجود دارد|| 92,516 || align=right | بله
|-
|[[پرونده:McMahon Stadium 3.jpg|100x100px]] || [[بازی‌های المپیک زمستانی ۱۹۸۸]] || زمستان || colspan=2 align="center"|[[McMahon Stadium]] ||[[کلگری]] || {{پرچم|Canada}} || وجود دارد، بازسازی شده است|| 38,205 || align=right | بله
|-
| || [[بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۸۸]] || تابستان|| [[ورزشگاه المپیک سئول]] || [[:ko:올림픽주경기장 (서울)|올림픽주경기장]] || [[سئول]] || {{پرچم|South Korea}} || وجود دارد|| 100,000 || align=right | بله
|-
||| [[بازی‌های المپیک زمستانی ۱۹۹۲]] || زمستان || [[Théâtre des Cérémonies|Theatre of Ceremonies]] || [[:fr:Théâtre des Cérémonies|Théâtre des Cérémonies]] || [[آلبرت‌ویل]] || {{پرچم|France}} || موقت || 35,000 || align=right | خیر
|-
|[[پرونده:Estadi Olímpic Lluís Companys.JPG|100x100px]] || [[بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۹۲]] || تابستان|| [[ورزشگاه المپیک کمپانی لوییس]] || [[:ca:Estadi Olímpic Lluís Companys|Estadi Olímpic de Montjuïc]]{{سخ}}[[:es:Estadio Olímpico Lluís Companys|Estadio Olímpico de Montjuïc]] || [[بارسلون]] || {{پرچم|Spain}} || وجود دارد|| 60,000 || align=right | بله
|-
|[[پرونده:Lysgård.JPG|100x100px]] || [[بازی‌های المپیک زمستانی ۱۹۹۴]] || زمستان || [[Lysgårdsbakken|Lysgårdsbakkene Ski Jumping Arena]] || [[:no:Lysgårdsbakkene|Lysgårdsbakkene hoppanlegg]] || [[لیلهامر]] || {{پرچم|Norway}} || جدید || 35,000 || align=right | بله
|-
|[[پرونده:JO Atlanta 1996 - Stade.jpg|100x100px]] || [[بازی‌های المپیک تابستانی ۱۹۹۶]] || تابستان|| colspan=2 align="center"|[[ورزشگاه المپیک سنتنیال]] || [[آتلانتا]] || {{پرچم|United States}} || جدید || 85,000 || align=right | بله{{پانویس‌های تودرتو|After the [[1996 Summer Paralympics|1996 Paralympics]], the stadium was reconfigured (as planned) into the baseball-specific [[Turner Field]]. It is scheduled to be demolished in 2017 after the [[Atlanta Braves]], the stadium's main tenant since its reconfiguration, move into [[SunTrust Park|a new stadium]] in [[شهرستان کاب، جورجیا]].<ref>{{cite news | url=http://espn.go.com/mlb/story/_/id/9965245/turner-field-demolished-atlanta-braves-leave-new-stadium-2017-mayor-says | title=Atlanta to demolish Turner Field | work=[[ESPN.com]] | date=2013-11-12 | agency=[[آسوشیتد پرس|Associated Press]] | accessdate=2013-11-12}}</ref>}}
|-
|[[پرونده:Nagano Olympic Stadium.jpg|100x100px]] || [[بازی‌های المپیک زمستانی ۱۹۹۸]] || زمستان || [[Nagano Olympic Stadium]] || [[:ja:長野オリンピックスタジアム|長野オリンピックスタジアム]] || [[ناگانو (شهر)|ناگانو]] || {{پرچم|Japan}} || New || 30,000 || align=right | بله
|-
|[[پرونده:Homebush stadium.jpg|100x100px]] || [[بازی‌های المپیک تابستانی ۲۰۰۰]] || تابستان|| colspan=2 align="center"|[[ورزشگاه استرالیا]] || [[سیدنی]] || {{پرچم|Australia}} || جدید || 114,714 || align=right | بله
|-
|[[پرونده:RSL at Rice-Eccles.jpg|100x100px]] || [[بازی‌های المپیک زمستانی ۲۰۰۲]] || زمستان || colspan=2 align="center"|[[ورزشگاه رایس-اکلیز]] || [[سالت‌لیک‌سیتی]] || {{پرچم|United States}} || موجود، جایگزین|| 45,017 || align=right | بله
|-
||| [[بازی‌های المپیک تابستانی ۲۰۰۴]] || تابستان|| [[ورزشگاه المپیک آتن]] || [[:el:Ολυμπιακό Στάδιο Αθήνας|Ολυμπιακό Κεντρικό Στάδιο Αθήνας "Σπύρος Λούης"]] || [[آتن]] || {{پرچم|Greece}} || وجود دارد، بازسازی شده است|| 71,030 || align=right | بله
|-
|[[پرونده:Stadio Olimpico Torino Italy.jpg|100x100px]] || [[بازی‌های المپیک زمستانی ۲۰۰۶]] || زمستان || colspan=2 align="center"|[[ورزشگاه المپیک تورین]] || [[تورین]] || {{پرچم|Italy}} || Existing || 28,000|| align=right | بله
|-
|[[پرونده:Beijing National Stadium Interior.jpg|100x100px]] || [[بازی‌های المپیک تابستانی ۲۰۰۸]] || تابستان|| [[ورزشگاه ملی پکن]] || [[:zh:国家体育场 (北京)|国家体育场]] || [[پکن]] || {{پرچم|China}} || جدید|| 91,000|| align=right | بله
|-
|[[پرونده:BCplace stadium.jpg|100x100px]] || [[بازی‌های المپیک زمستانی ۲۰۱۰]] || زمستان || colspan=2 align="center"|[[BC Place|BC Place Stadium]] || [[ونکوور]] || {{پرچم|Canada}} || وجود دارد، بازسازی شده است|| 54,500|| align=right | بله
|-
|[[پرونده:Ndp-2007.JPG|100x100px]] || [[بازی‌های المپیک تابستانی جوانان ۲۰۱۰]] || تابستان|| [[The Float at Marina Bay|The Float@Marina Bay]] || [[:ms:Pentas Terapung Teluk Marina|Pentas Terapung Teluk Marina]] || colspan=2 align="center"| {{پرچم|Singapore}} || وجود دارد|| 30,000|| align=right | بله
|-
|[[پرونده:Sprungschanze am Bergisel 02.jpg|100x100px]] || [[2012 Winter Youth Olympics|2012 Youth]] || زمستان || colspan=2 align="center"|[[Bergiselschanze]] || [[اینسبروک]] || {{پرچم|Austria}} || وجود دارد|| 26,000 || align=right | بله
|-
|[[پرونده:London 2012 Olympic Stadium (13 July 2012).jpg|100x100px]] || [[بازی‌های المپیک تابستانی ۲۰۱۲]] || تابستان|| colspan=2 align="center"|[[ورزشگاه المپیک لندن]] || [[لندن]] || {{پرچم|United Kingdom}} || جدید|| 80,000 || align=right | بله
|-
|[[پرونده:Стадион Фишт.JPG|100x100px]] || [[بازی‌های المپیک زمستانی ۲۰۱۴]] || زمستان || [[ورزشگاه المپیک فیشت]] || [[:ru:Олимпийский стадион (Сочи)|Олимпийский стадион]] || [[سوچی]] || {{پرچم|Russia}} || جدید|| 40,000 || align=right | بله
|-
|[[پرونده:Nanjing Olympic Sports Center main gym.jpg|100x100px]] || [[بازی‌های المپیک تابستانی جوانان ۲۰۱۴]] || تابستان|| [[Nanjing Olympic Sports Centre|Olympic Stadium]] || [[:zh:南京奥林匹克体育中心|南京奥林匹克体育中心]] || [[نانجینگ]] || {{پرچم|China}} || Existing || 61,443|| align=right | بله
|-
|[[پرونده:Lillehammer Ski Jump.jpg|100x100px]] || rowspan=2|[[2016 Winter Youth Olympics|2016 Youth]] || rowspan=2| زمستان || [[Lysgårdsbakken|Lysgårdsbakkene Ski Jumping Arena]] (opening ceremony) || [[:no:Lysgårdsbakkene|Lysgårdsbakkene hoppanlegg]] || rowspan=2|[[لیلهامر]] || rowspan=2|{{پرچم|Norway}} || وجود دارد|| 35,000 || align=right | بله
|-
|[[پرونده:Håkons hall.JPG|100x100px]] || colspan=2|[[Håkons Hall]] (closing ceremony) || وجود دارد|| 11,500 || align=right|بله
|-
| [[پرونده:Maracana Stadium June 2013.jpg|100x100px]] ||rowspan="2"| [[بازی‌های المپیک تابستانی ۲۰۱۶]] ||rowspan="2"| تابستان|| [[ورزشگاه ماراکانا]] (opening and closing ceremony,football) || [[:pt:Maracanã|Estádio do Maracanã]] ||rowspan="2"| [[ریو دو ژانیرو]] || rowspan="2"| {{پرچم|Brazil}} || وجود دارد || 78,600<ref>{{cite web |url=http://www.brasil2016.gov.br/en/olimpiadas/facilities/maracana||title=Maracanã region |author=<!--Staff writer(s); no by-line. --> |website=www.basil2016.gov.br||publisher= Brasil 2016 |access-date=August 19, 2015 |quote=Maracanã Stadium Stage of the 1950 World Cup final, the mystical arena was refurbished for the 2014 FIFA World Cup. On 13 July, it was the stage of the World Cup final between Germany and Argentina, when the Germans were crowned champions of the world. The Maracanã will be the stage of the opening and closing ceremonies of the Olympic and Paralympic Games. In addition, it will host football matches at the Olympic Games. However, the arena will not host any Paralympic competitions.

Sports at the Olympic Games: football
Sports at the Paralympic Games: ceremonies
Capacity: 78,600 people}}</ref> || align=right | بله
|-
| [[پرونده:Engenhão vista atrás do gol.jpg|100x100px]] || [[ورزشگاه المپیک ژائو هاولانژ]] (athletics and football) ||[[:pt:Estádio Nilton Santos (Rio de Janeiro)|Estádio Olímpico João Havelange]]|| وجود دارد/ توسعه یافته است|| 60,000<ref name="engenhao">{{cite web | url=http://www.rio2016.com/en/the-games/map-of-the-venues/joao-havelange-olympic-stadium | title=João Havelange Olympic Stadium | publisher=Rio 2016 | accessdate=15 January 2016 | archive-date=۴ فوریه ۲۰۱۶ | archive-url=https://web.archive.org/web/20160204232405/http://www.rio2016.com/en/the-games/map-of-the-venues/joao-havelange-olympic-stadium | url-status=dead }}</ref> || align=right | بله
|-
|-
|align=center | || [[بازی‌های المپیک زمستانی ۲۰۱۸]] || زمستان || [[Pyeongchang Olympic Stadium]] ||[[:ko:횡계 올림픽 파크|횡계 올림픽 파크]] || [[شهرستان پیونگ‌چانگ]] || {{پرچم|South Korea}} || Temporary || 50,000 || align=right | هنوز ساخته نشده است.
|-
|[[پرونده:RiverPlateStadium.jpg|100x100px]] || [[2018 Summer Youth Olympics|2018 Youth]] || تابستان|| [[ورزشگاه مونومنتال آنتونیو وسپوکیو لیبرتی]] || [[:es:Estadio Antonio Vespucio Liberti|Estadio Mounumental]] || [[بوئنوس آیرس]] || {{پرچم|Argentina}} || وجود دارد|| 61,321 || align=right | بله
|-
| || [[2020 Winter Youth Olympics|2020 Youth]] || زمستان || [[Stade Pierre de Coubertin (Lausanne)|Stade Pierre de Coubertin]]|| Stade Pierre de Coubertin || [[لوزان]] || {{پرچم|Switzerland}} || وجود دارد|| 12,000||align=right | بله
|-
| || [[بازی‌های المپیک تابستانی ۲۰۲۰]] || تابستان|| [[ورزشگاه ملی المپیک توکیو]] || [[:ja:新国立競技場|新国立競技場]] (tentative name) || [[توکیو]] || {{پرچم|Japan}} || وجود دارد، جایگزین شده است|| 60,000 || align=right | هنوز ساخته نشده است.
|-
|[[پرونده:Birds Nest Cropped.jpg|100x100px]] || [[بازی‌های المپیک زمستانی ۲۰۲۲]] || زمستان|| [[ورزشگاه ملی پکن]] || [[:zh:国家体育场 (北京)|国家体育场]] || [[پکن]] || {{پرچم|China}} || وجود دارد|| 80,000|| align=right | بله
|}

== منابع ==
{{پانویس}}

[[رده:فهرست‌های ورزشگاه‌ها]]
[[رده:ورزشگاه‌های المپیک]]


text:
# اس‌ام‌اس برومر
اس‌ام‌اس برومر (به انگلیسی: SMS Brummer) یک کشتی بود که طول آن ۱۴۰٫۴ متر (۴۶۰ فوت ۸ اینچ) بود. این کشتی در سال ۱۹۱۵ ساخته شد.

wikiname: fawiki

title: اس‌ام‌اس برومر

in_language: fa

wikitext:
{|{{Infobox ship begin}}
|+اس‌ام‌اس برومر
{{Infobox ship image
|Ship image=
}}
{{Infobox ship career
|Ship flag={{shipboxflag|German Empire|naval}}
|Ship namesake=
|Ship laid down= ۱۹۱۵
|Ship launched=۱۱ دسامبر ۱۹۱۵
|Ship acquired=
|Ship ordered=
|Ship commissioned=۲ آوریل ۱۹۱۶
|Ship christened=
|Ship completed=
|Ship original cost=
|Ship homeport=
|Ship motto=
|Ship nickname=
|Ship captured=
|Ship badge=
}}
{{Infobox ship characteristics
|Ship displacement={{convert|4385|MT}}
|Ship length={{convert|140.4|m|ftin}}
|Ship beam={{convert|13.2|m|ftin}}
|Ship height=
|Ship draught=
|Ship hold depth=
|Ship draft={{convert|6|m|ftin}}
|Ship depth=
|Ship tonnage=
|Ship speed={{convert|28|kn}}
}}
|}'''اس‌ام‌اس برومر''' {{انگلیسی|SMS Brummer}} یک کشتی بود که طول آن {{convert|140.4|m|ftin}} بود. این کشتی در سال [[۱۹۱۵ (میلادی)|۱۹۱۵]] ساخته شد.
== منابع ==
{{پانویس|چپ‌چین=بله}}
* {{یادکرد-ویکی|پیوند =https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=SMS_Brummer&oldid=557306543|عنوان = SMS Brummer|زبان =انگلیسی|بازیابی =۱۹ فوریه ۲۰۱۴}}

{{کشتی-خرد}}

[[رده:سوانح دریایی در ۱۹۱۹ (میلادی)]]
[[رده:کشتی‌های ۱۹۱۵ (میلادی)]]
[[رده:کشتی‌های ساخت شچچین]]
[[رده:کشتی‌های مین‌گذار آلمان در جنگ جهانی اول]]
[[رده:ناوهای آلمان در جنگ جهانی اول]]
[[رده:ناوهای کلاس برومر]]

title: پیشینه

آباندازی: ۱۹۱۵

آغاز کار: ۱۱ دسامبر ۱۹۱۵

اعزام: ۲ آوریل ۱۹۱۶

title: مشخصات اصلی

وزن: ۴٬۳۸۵ تن متری (۴٬۳۱۶ تن بزرگ؛ ۴٬۸۳۴ تن کوچک)

درازا: ۱۴۰٫۴ متر (۴۶۰ فوت ۸ اینچ)

پهنا: ۱۳٫۲ متر (۴۳ فوت ۴ اینچ)

آبخور: ۶ متر (۱۹ فوت ۸ اینچ)

سرعت: ۲۸ گره (۵۲ کیلومتر بر ساعت؛ ۳۲ مایل بر ساعت)


text:
# هایلند (منطقه شورایی)
هایلند (گیلی اسکاتلندی: A' Ghàidhealtachd, تلفظ می‌شود [ˈkɛ:əl̪ˠt̪əxk]; اسکاتس: Hieland) یک منطقه شورایی در ارتفاعات اسکاتلند و بزرگ‌ترین منطقه دولتی محلی در بریتانیا است. در سرشماری سال ۲۰۱۱، این منطقه هفتمین منطقه شورایی پرجمعیت اسکاتلند بود. این منطقه با مناطق شورایی ابردین‌شیر، آرگایل و بوت، موری و پرت و کینروس مرز مشترک دارد. همچنین شوراهای آن‌ها، و شوراهای آنگوس و استیرلینگ، دارای مناطقی از ارتفاعات اسکاتلند در محدوده اداری خود هستند.

title: هایلند (منطقه شورایی)

wikitext:
{{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->
| name                            = هایلند{{سخ}}{{native name|gd|A' Ghàidhealtachd}}{{سخ}}{{native name|sco|Hieland}}
| official_name                   =
| native_name                     = <!-- if different from the English name -->
| native_name_lang                = <!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead -->
| other_name                      =
| image_skyline                   = [[File:Highland in Scotland.svg|250px]]
| image_flag                      =
| image_shield                    = Highland arms.png
| image_blank_emblem              = Highland Council logo.gif
| blank_emblem_type               =
| image_map                       =
| map_caption                     =
| coordinates                     = {{coord|57|30|N|5|00|W|type:adm2nd_region:GB|format=dms|display=inline,title}}
| seat_type                       = ستاد مدیریت
| seat                            = [[اینورنس]]
| government_footnotes            = <!-- for references: use<ref>tags -->
| governing_body                  = [[شورای هایلند]]
| leader_title                    = ناظر
| leader_name                     = [[کنشگر سیاسی مستقل|Ind]] + [[Scottish Liberal Democrats|LD]] + [[Scottish Labour Party|Lab]] (council [[No overall control|NOC]]) <!-- Highland -->
| leader_title1                   = [[List of MPs for constituencies in Scotland 2017-|نماینده‌های مجلس]]
| leader_name1                    = * [[Caithness, Sutherland and Easter Ross (UK Parliament constituency)|Caithness, Sutherland and Easter Ross]]: [[Jamie Stone (Scottish politician)|Jamie Stone]]
* [[Inverness, Nairn, Badenoch and Strathspey (UK Parliament constituency)|Inverness, Nairn, Badenoch and Strathspey]]: [[Drew Hendry]]
* [[Ross, Skye and Lochaber (UK Parliament constituency)|Ross, Skye and Lochaber]]: [[Ian Blackford]] <!------------- location ------------>
| subdivision_type                = [[حاکمیت دولت]]
| subdivision_name                = بریتانیا
| subdivision_type1               = {{nowrap|[[کشورهای بریتانیا|کشور]]}}
| subdivision_type2               = [[Subdivisions of Scotland|Council area]]
| subdivision_type3               = [[Lieutenancy areas of Scotland|Lieutenancy areas]]
| subdivision_name1               = اسکاتلند
| subdivision_name3               = [[Inverness-shire|اینورنس]]، [[Nairnshire|نایرن]]، [[راس و کرومارتی]]، [[ساترلند]]، [[کیث‌نس]] <!-- Higland -->
| leader_title2                   = [[Members of the 5th Scottish Parliament|نماینده‌های مجلس]]
| leader_name2                    = * [[Caithness, Sutherland and Ross (Scottish Parliament constituency)|Caithness, Sutherland and Ross]]: [[Maree Todd]]
* [[Inverness and Nairn (Scottish Parliament constituency)|Inverness and Nairn]]: [[Fergus Ewing]]
* [[Skye, Lochaber and Badenoch (Scottish Parliament constituency)|Skye, Lochaber and Badenoch]]: [[Kate Forbes]]
* [[Highlands and Islands (Scottish Parliament electoral region)|Highlands and Islands]]: [[Ariane Burgess]], [[Emma Roddick]], [[Rhoda Grant]], [[Jamie Halcro Johnston]], [[Sir Edward Mountain, 4th Baronet|Edward Mountain]], [[Douglas Ross (Scottish politician)|Douglas Ross]] and [[Donald Cameron (Scottish politician)|Donald Cameron]]
| unit_pref                       = Imperial
| area_footnotes                  = <!-- for references: use<ref>tags -->
| area_total_km2                  = {{Scottish council populations|ARE=S12000017}}
| area_rank                       = [[شهرستان‌های اسکاتلند#مناطق شورایی|رتبه {{Scottish council populations|ARK=S12000017}}]]
| population_footnotes            = <!-- for references: use<ref>tags -->
| population_total                = {{Scottish council populations|POP=S12000017}}
| population_as_of                = {{United Kingdom statistics year|Scotland}}
| population_rank                 = [[شهرستان‌های اسکاتلند#مناطق شورایی|رتبه {{Scottish council populations|RNK=S12000017}}]]
| population_density_km2          = auto
| population_density_sq_mi        =
| area_code_type                  = [[ONS coding system|ONS code]]
| area_code                       = S12000017
| iso_code                        = GB-HLD
| website                         =
| footnotes                       =
}}

'''هایلند''' ({{lang-gd|A' Ghàidhealtachd}}, {{IPA-gd|ˈkɛ:əl̪ˠt̪əxk|pron}};{{efn|{{lang|gd|[[Gàidhealtachd]]}} is used to translate ''Highland''; in other contexts it is used to translate ''[[Scottish Highlands]]'' and ''[[Gàidhealtachd|Gaeldom]]''.}} {{lang-sco|Hieland}}) یک [[شهرستان‌های اسکاتلند#مناطق شورایی|منطقه شورایی]] در [[ارتفاعات اسکاتلند]] و بزرگ‌ترین منطقه دولتی محلی در بریتانیا است. در [[سرشماری ۲۰۱۱ بریتانیا|سرشماری سال ۲۰۱۱]]، این منطقه هفتمین منطقه شورایی پرجمعیت اسکاتلند بود. این منطقه با مناطق شورایی [[ابردین‌شیر]]، [[آرگایل و بوت]]، [[موری]] و [[پرت و کینروس]] مرز مشترک دارد. همچنین شوراهای آن‌ها، و شوراهای [[آنگوس]] و [[استیرلینگ (شهرستان)|استیرلینگ]]، دارای مناطقی از ارتفاعات اسکاتلند در محدوده اداری خود هستند.

== جستارهای وابسته ==
* [[ارتفاعات اسکاتلند]]

== یادداشت‌ها ==
{{یادداشت‌ها}}

== منابع ==
{{پانویس}}

== پیوند به بیرون ==
{{رده انبار}}
* {{curlie|Regional/Europe/United_Kingdom/Scotland/Highland}}
* [http://www.highland.gov.uk/ شورای هایلند]
* [http://www.highland.gov.uk/gaelic ''{{lang|gd|Comhairle na Gaidhealtachd|nocat=y}}''] {{in lang|gd}}
* [http://www.scottish-places.info/councils/councilfirst17.html منطقهٔ شورایی هایلند در وبگاه Gazetteer for Scotland]
* [http://www.scotfilm.org/ کمیسیون فیلم ارتفاعات و جزایر اسکاتلند]

{{زیربخش‌های اسکاتلند}}

{{ترتیب‌پیش‌فرض:هایلند (شهرستان)}}
[[رده:ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۷۵ (میلادی)]]
[[رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۷۵ (میلادی) در اسکاتلند]]
[[رده:سیاست هایلند (شهرستان)]]
[[رده:شوراهای محلی اسکاتلند]]
[[رده:منطقه‌های اسکاتلند]]
[[رده:هایلند (شهرستان)]]

title: هایلند · A' Ghàidhealtachd (گیلیک اسکاتلندی) · Hieland (اسکاتس)

کشور: اسکاتلند

Lieutenancy areas: اینورنس، نایرن، راس و کرومارتی، ساترلند، کیث‌نس

ستاد مدیریت: اینورنس

title: حکومت

• نهاد: شورای هایلند

• ناظر: Ind + LD + Lab (council NOC)

• نمایندههای مجلس: - Caithness, Sutherland and Easter Ross: Jamie Stone - Inverness, Nairn, Badenoch and Strathspey: Drew Hendry - Ross, Skye and Lochaber: Ian Blackford

title: مساحت

• کل: ۹۹۰۶ مایل مربع (۲۵,۶۵۷ کیلومتر مربع)

• رتبه: رتبه 1st

title: جمعیت (mid-2019 est.)

• کل: ۲۳۵٬۵۴۰

• رتبه: رتبه 7th

• تراکم: ۲۴/مایل مربع (۹٫۲/کیلومتر مربع)

کد ایزو ۳۱۶۶: GB-HLD


text:
# دیست
دیست (به هلندی: Deest) یک منطقهٔ مسکونی در هلند است که در دروتن واقع شده‌است. دیست ۱٬۷۶۵ نفر جمعیت دارد.

title: دیست

wikitext:
{{Infobox settlement
|name=دیست
|settlement_type=شهر
|other_name=
|native_name=
|native_name_lang=nl
|image_skyline=
|image_alt=
|image_caption=
|image_flag=
|image_shield=
|nickname=
|motto=
|image_map=LocatieDruten.png
|map_caption=موقعیت دیست در نقشه
|image_map1=Map NL - Druten - Deest.png
|map_caption1=The town centre (red) and the statistical district (light green) of Deest in the municipality of Druten.
|pushpin_map=
|pushpin_label_position=
|pushpin_map_caption=Location in the Netherlands
|subdivision_type=[[فهرست کشورهای مستقل|کشور]]
|subdivision_name=[[هلند]]
|subdivision_type1=[[استان‌های هلند|استان]]
|subdivision_name1=[[خلدرلاند]]
|subdivision_type2=[[List of municipalities of the Netherlands|Municipality]]
|subdivision_name2=[[دروتن]]
|leader_title=
|leader_name=
|leader_party=
|coordinates={{coord|51|53|N|5|40|E|region:NL_type:city(1765)|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=
|elevation_m=
|elevation_min_m=
|elevation_max_m=
|area_footnotes=
|area_total_km2=
|established_title=
|established_date=
|population_footnotes=
|population_total=1765
|population_as_of=
|population_demonym=
|population_note=
|population_density_km2=auto
|timezone=[[زمان اروپای مرکزی|زمان]]
|utc_offset=+1
|timezone_DST=[[ساعت تابستانی اروپای مرکزی]]
|utc_offset_DST=+2
|postal_code_type=[[List of postal codes in the Netherlands|Postal code]]
|postal_code=
|area_code_type=[[Telephone numbers in the Netherlands|Dialing code]]
|area_code=
|website=
|footnotes=
}}
'''دیست''' (به [[زبان هلندی|هلندی]]: Deest) یک منطقهٔ مسکونی در [[هلند]] است که در [[دروتن]] واقع شده‌است.<ref>{{یادکرد-ویکی |پیوند=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Deest&redirect=no&oldid=794743343 |عنوان=Deest|بازیابی  = |زبان=انگلیسی}}</ref> دیست ۱٬۷۶۵ نفر جمعیت دارد.

== جستارهای وابسته ==
* [[فهرست شهرهای هلند]]

== منابع ==
{{پانویس}}

== پیوند به بیرون ==
{{انبار-رده|Deest}}
{{هلند-خرد}}
[[رده:بازبینی گمر شهرهای هلند]]

[[رده:مناطق مسکونی در خلدرلاند]]
[[رده:دروتن]]

title: دیست

استان: خلدرلاند

Municipality: دروتن

title: جمعیت

• کل: ۱٬۷۶۵

منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان)

• تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (ساعت تابستانی اروپای مرکزی)


text:
# زبان نیاهندواروپایی
زبان نیاهندواروپایی یا هندواروپایی آغازین (به انگلیسی: Proto-Indo-European) زبانی فرضی است که نیای همۀ زبان‌های خانوادۀ زبانی هندواروپایی بوده است. از این زبان هیچ سند نوشتاری در دست نیست و هر آنچه دربارۀ آن می‌دانیم از بررسی‌های تطبیقی زبان‌هایی به دست آمده که از آنها در دوره‌های گوناگون تاریخی سندهای تاریخی در دست بوده است.
در سال ۲۰۰۳ میلادی بر روی ۸۷ زبان و ۲٬۴۴۹ آیتم واژگانی واکاوی‌ای انجام شد تا تاریخ انشقاق زبان نخستین مشخص شود. نتیجهٔ زمانی پیرامون ۷٬۸۰۰ تا ۹٬۸۰۰ سال پیش را مشخص کرد از نظر زمانی با فرضیهٔ آناتولیایی مطابقت دارد.

## تاریخچه نام‌گذاری
در تلاشی آغازین، مارکوس زوئریوس وان بوکس هورن زبانشناس و دانشمند هلندی بود که زبانی پیشگام را مادر برخی زبان‌های آسیایی و اروپایی دانست و آن را زبان سکایی شناسایی کرد. این سرآغازی بر دانش زبانشناسی بر پایهٔ جستجو برای بازسازی یا کشف یک زبان مشترک بود. در سال ۱۶۴۷ این اندیشه پیش کشیده شد و زبان سکایی سرچشمهٔ یگانه یک خانواده زبانی به‌شمار آمد. این خانواده عبارت بود از: هلندی، آلبانیایی، یونانی، لاتین، فارسی و آلمانی. در ۱۶۵۴ او زبانهای اسلاوی، سلتی و بالتیک را هم به این خانواده افزود.
دو سده پس از این، یکی از جغرافی‌دانان نامدار و از پژوهشگرانِ دانمارکی به نام کنراد مالت برون که نقشی اساسی در گسترش این دانش دارد، نامِ هندوژرمنی (Indogermanisch) را در سال ۱۸۱۰ برای این مفهوم به کار برد؛ نخست به فرانسوی به کار برد و سپس آلمانی آن روایی یافت؛ نامی که امروزه نیز در زبان علمی استاندارد آلمانی بدان خوانده می‌شوند. سه سال پس از مالت-برون، یک پزشک و فیزیکدان انگلیسی، توماس یانگ همین خانواده زبانی را هندواروپایی، و دو سال بعد زبانشناس دانمارکی، راسموس راسک، به یاد یافث برادر سام در آیین یهود، یافثی نامید. کمی دیگر از سوی زبانشناس آلمانی، فریدریش اشمیتهنر زبان‌های هندی-توتی و دیگر زبانشناس آلمانی و پیشگام در گویش‌شناسی، فریدریش پوت، هندوکِلتی (هندوسلتی) نیز نام گرفت. فیلسوف و زبانشناس آلمانی، ویلهلم فون هومبولت زبان‌های سانسکریتی نامید و زبانشناس پیشگام ایتالیایی، گراتسیادیو ایسایا آسکولی، نام آریااروپایی را انتخاب نمود. سرانجام ماکس مولر، زبانشناس، خاورشناس و بنیادگذار هندپژوهی نوین آنها را خانواده زبان‌های آریایی نامید. کمی پس از وی نیز زبانشناس بلژیکی اونوره شَوه نام آریاک (آریایی) را برگزید. از آنجا که این واژه را کنت دو گوبینو در کتابی نامدار و پرسروصدا دربارهٔ یکسان نبودن نژادها (۱۸۵۴) به کار برد و در آینده، ریشه پیدایش جهان بینی نژادپرستانه و نازی‌ها و فاشیسم را به اندیشه‌های وی پیوند دادند، پس از شکست آلمان در جنگ دوم جهانی در سالهای پایانی سده بیستم، به گونه تابویی سیاسی-فرهنگی با آن برخورد گردید و انجمن‌های دانشگاهی و پژوهشی نیز این رویه را ناگزیر پیمودند، زبان نامبرده نیای فرضی زبان‌های هندواروپایی است که، نیای مردمان ایرانی، آریاییان هند، آناتولیایی‌های باستان (مانند لوویان، لیدیان، هیتیان و …) و آریاییان اروپا با آن گفتگو می‌کردند. هرچند از پذیرش وجود این زبان در میان زبان‌شناسان یک سده می‌گذرد، اما در شیوهٔ بازسازی آن اختلاف وجود دارد.
زبان‌های این خانواده زبانی پُرگویشورترین زبان‌های دنیا هستند. نزدیک به سه میلیارد نفر، به ۱۳۰ زبان زنده از این خانوادهٔ زبانی سخن می‌گویند، که گسترهٔ آن از هیتی بی گویشور (زبان مرده) تا انگلیسی، از زبان‌های لاتین و رومی گرفته تا فارسی و هندی می‌رسد.
در مورد خاستگاه این خانوادهٔ زبانی چند فرضیهٔ رقیب وجود دارد. فرضیه کورگان (از زبان روسی برابر گوردخمه که واژه‌های گورچال یا گورپشته را برای آن برگزیده اند) که ماریا گیمبوتاس(۱۹۲۹–۱۹۹۴) در سال ۱۹۵۶ آن را پیشنهاد کرد و آن را بر یافته‌های باستان‌شناختی در فرهنگ سامَرا (که نشانگر شکوفایی فرهنگی سکاها در هزاره پنجم پیش از میلاد است) و فرهنگ سروگلازووا(که در آن نشانه‌هایی از هزاره یازدهم تا نهم پیش از میلاد یافت شده) بنیاد گذاشت که ریشهٔ این خانوادهٔ زبانی را به ۶٬۰۰۰ سال پیش و سبزدشتهای کاسپی-پونتی وابسته می‌داند و سازگار با زیستگاه کیمری‌ها (اسکیت‌های اشکودا)، سکاها (سکیت‌ها) و سرمتی‌ها و برابر بخشی از سکستان بزرگ است.
دیدگاه دیگری خاستگاه آریاییان (هندواروپاییان) را سرزمین قفقاز می‌داند. به گزارش هفته نامه پربازدید و سرشناس نیو ساینتیست، چندی پیش در ارمنستان کاوش‌هایی باستان‌شناسی رخ داده است که با انقلابی در بازنگری نظریه خاستگاه هندواروپاییان (آریاییان، آناتولیایی‌ها و اروپاییان) و زبان‌های هندواروپایی بود. دیوید رایش از دانشمندان برجسته ژنتیک، بر پایه یافته‌های ژنتیکی تازه از ارمنستان، مانند بسیاری از زبانشناسان و باستان شناسان، در دیدگاه خود _که پیش از این بر پایه فرضیه کورگان استوار بود_ بازنگری نموده و این خاستگاه را ارمنستان می‌داند. وی می‌افزاید: از ۷۰۰۰ تا ۵۰۰۰ سال پیش انتشار جمعیت انبوهی از اقوام هندواروپایی نژاد به دشت‌های اوراسیا را می‌بینیم که در فرهنگ یمنا (گورچالی) تبلور یافته‌اند که اغلب مردم فعلی قاره اروپا از نوادگان آنها هستند. از آنجا که این خبر در انجمن‌های آکادمیک جهان بازتاب بسیاری داشته است این منبع در دو شماره پیاپی (۲۳ و ۳۰ می ۲۰۱۸) به این رویداد همانند نقطه عطفی تاریخی نگریسته، آن را واکاوی می‌نماید. پس از به میان آمدن این نظریه برای نخستین بار(۱۹۸۰)، از رویکرد ایران پژوهان برخوردار شد. این دیدگاه با بررسی تطبیقی یافته‌های دیرین-اقلیم‌شناسی (آب و هواشناسی)، زبانشناسی تاریخی و سنجشی، ژنتیکی، باستان‌شناسی پیش از تاریخ و نوشته‌های تاریخی این دیدگاه را واکاوی می‌نماید. اکنون به تازگی یافته‌هایی ژنتیک در قفقاز جنوبی همخوانی این دیدگاه را پیش چشم نمودار کرده و مایه بازنگری برخی از هواداران سرشناس فرضیه کورگان شده است. کریستین کریستینسن از باستان شناسان نامدار اروپایی به همراه دیگر اعضای مکتب باستانشناسی دانمارک، نظریه کورگان را با همه رواج و پذیرفتگی آن، تنها گامی پس از قفقاز جنوبی می‌داند و بر این باور است که فرهنگ یمنا (گورچالی) راهی برای گسترش زبان پوروا-هندوآناتولیایی به اروپا و سبزدشت‌های اوراسیا بوده است.
دیدگاه دیگر ادعا می‌کند ریشهٔ این خانوادهٔ زبانی به ۸٬۰۰۰ تا ۹٬۵۰۰ سال پیش و به منطقهٔ آناتولی بازمی‌گردد. این دیدگاه که در زمان پیش کشیدن آن (۱۹۸۷) رویکرد یافت، در بنیاد، برگرفته از بازه ای زمانی بدنبال موجی از یافته‌های باستان‌شناسی دربارهٔ شکوفایی فرهنگی هیتی‌ها است و اینکه آنان را آورندهٔ فن گداختِ آهن به خاورمیانه و ارابه (گردونه)های برتر در گسترهٔ جنگ‌ها و دارندهٔ نخستین الفبای هیروگلیف به‌دست‌آمده تاکنون از آریایی‌ها می‌دانند، و با پیشرفت و گسترش کشاورزی از روی پیشرفت فن فلزکاری و در پی آن، ساخت ابزار کشاورزی کارآمدتر و افزایش فراورده‌های کشاورزی، و به دنبال آن، شتاب‌گیری افزایش جمعیت، این زبان نیز گسترش یافته است و هیتی‌ها هم در کنار میتانی‌ها و لووی‌ها و دیگر مردمان آناتولی از چنین توانش تاریخی‌ای برخوردار بوده‌اند. پس خاستگاه آریایی‌ها همین فلات بوده است. در سال ۲۰۰۳ پژوهشی منتشر شد که با بررسی ۸۷ زبان، زمان جدایی زبان هیتی را در رده نخستین زبان جداشونده آریایی و هندواروپایی با تاریخی میانه ۹۸۰۰ تا ۷۸۰۰ سال پیش، هماهنگ با فرضیه آناتولی می‌دانست.
دیدگاهی دیگر این خاستگاه را جایی در میان گستره پاکستان امروزی و شمال غربی هندوستان کنونی می‌داند. این دیدگاه بویژه پس از یافته‌های باستان‌شناسی هاراپا مطرح گشته است. و برخی هندپژوهان و زبانشناسان و باستان‌شناسان گواه‌هایی برای آن آورده‌اند.
برخی پژوهشگران بر این باورند که پراکنده شدن این زبان در بازه هزارهٔ سوم پیش از میلاد با افزایش جمعیت مردمان کوچ‌گردِ کورگان (گوردخمه) رُخ داده است. دیگران با اشاره به مهاجرت‌های نخستین، این نظریه را مطرح می‌کنند که مردم برزگر و کشاورز بسیار زودتر (پیرامون ۷۰۰۰ سال پیش از میلاد) پراکنده شده‌اند که به «موج پیشروی» معروف است.
دیدگاه دیگری نیز ارمنستان و قفقاز جنوبی را آریابوم (زادگاه زبان و فرهنگ آریایی) می‌شناسد که نخستین بار از سوی برخی دانشمندان شوروی سابق (۱۹۸۵) پیشنهاد و با یافته‌های باستان شناختی، زبانشناختی، و ژنتیک مستندسازی شده است و هوادارانی نیز دارد.
دیدگاهی دیگر که به تازگی به میان آمده است به وارون همه دیدگاه‌های هماورد خود، اروپا را خاستگاه آنان می‌داند و آن را با تفسیر پاره ای یافته‌های ژنتیک و باستان شناختی می‌پرورد. پدید آورندگان آن نام پیوستگی پارینه سنگی را بر آن گذاشته‌اند. این دیدگاه با همه تلاشی که برای مستندسازی آن روی داده است، هنوز اقبال چندانی در میان هسته‌های دانشگاهی و پژوهشی معتبر نیافته است.
برخی دیگر از یافته‌های ژنتیک فرضیه دیگری را مطرح می‌کنند که به گونه‌ای آمیخته‌ای از برخی نظریه‌هایی است که پیشتر بازگو شدند. این چنین که زمانی که مردم برزگر آناتولی را ترک کردند (فرضیه آناتولی)، برخی از آنها به سوی شمال مهاجرت کردند و فرهنگ کورگان (گوردخمه) را پدید آوردند، که متعاقباً در سطح استپ‌ها پراکنده شده است(فرضیه کورگان). به این شیوه، دو فرضیه آناتولی و کورگان را با هم آمیخته است. صرفنظر از تازش این تیره‌ها و نژادها به سرزمین‌های دیگر، پیشروی و گسترش زبان‌های پوروا-هندواروپایی یک روند آرام و آشتی جویانه بوده که از طریق تماس فرهنگ‌ها همچون بازرگانی و پیوندهای میان نژادی صورت گرفته است.

## واژه‌نامه
1. ↑  Wave of Advance

title: زبان نیاهندواروپایی

wikitext:
{{Infobox proto-language
| name        = نیاهندواروپایی
| familycolor = Indo-European
| target     = [[زبان‌های هندواروپایی]]
| child1      = [[زبان نیاآناتولیایی|نیاآناتولیایی]]
| child2      = [[تخاری]]
| child3      = [[زبان نیاایتالی|نیاایتالی]]
| child4      = [[زبان نیاسلتی|نیاسلتی]]
| child5      = [[زبان نیاژرمنی]]
| child6      = [[زبان های بالتی اسلاوی]]
| child7      = [[زبان نیاهندوایرانی|زبان نیاهندوایرانی]]
| child8      = [[زبان نیاارمنی|نیاارمنی]]
| child9      = [[زبان نیایونانی|نیایونانی]]
| child10     = [[زبان نیاآلبانیایی|نیاآلبانیایی]]
| listclass   =
| boxsize     =
| module      =
| notes       =
}}
[[پرونده:Indo-European migrations.gif|بندانگشتی|پراکنده گشتن مردمان هندواروپایی از خاستگاه خود([[فرهنگ گورچالی|فرهنگ گورچال]]) به دیگر سرزمین‌های گوناگون.]]
[[پرونده:Fertile Crescent 7500 BC DAN.PNG|بندانگشتی|300px|هلال حاصلخیز در ۹۵۰۰ سال پیش که بر پایه برخی فرضیه‌ها خاستگاه آریاییان هند، ایران، آناتولی و اروپاست]]
[[پرونده:Indo-European expansion according to Atkinson & Gray (Anatolian hypothesis).png|بندانگشتی|300px|نقشه جدایی زبانی آریاییان (هندوایرانیان) و اروپاییان بر پایه فرضیه آناتولی در ۹۵۰۰ تا ۸۰۰۰ سال پیش]]
[[پرونده:IE expansion.png|بندانگشتی|چپ|300px|نقشهٔ مهاجرت‌های هندواروپاییان در حدود ۶۰۰۰ تا ۳۰۰۰ سال پیش از دیدگاه مُدل [[کورگان]] (Kurgan)]]
[[پرونده:Haplogroup J2.png|بندانگشتی|300x300پیکسل|یافته‌های ژنتیکی تازه این خاستگاه را جنوب قفقاز و فلات ایران (شمال غرب) شناسایی نموده‌اند.]]

'''زبان نیاهندواروپایی''' یا '''هندواروپایی آغازین''' {{انگلیسی|Proto-Indo-European}} زبانی فرضی است که نیای همۀ زبان‌های [[خانواده زبانی|خانوادۀ زبانی]] هندواروپایی بوده است. از این زبان هیچ سند نوشتاری در دست نیست و هر آنچه دربارۀ آن می‌دانیم از بررسی‌های تطبیقی زبان‌هایی به دست آمده که از آنها در دوره‌های گوناگون تاریخی سندهای تاریخی در دست بوده است<ref>{{یادکرد وب|وبگاه=Encyclopedia Britannica|نشانی=https://www.britannica.com/topic/Proto-Indo-European-language|عنوان=Proto-Indo-European language}}</ref>.

در سال ۲۰۰۳ میلادی بر روی ۸۷ زبان و ۲٬۴۴۹ آیتم واژگانی واکاوی‌ای انجام شد تا تاریخ انشقاق زبان نخستین مشخص شود. نتیجهٔ زمانی پیرامون ۷٬۸۰۰ تا ۹٬۸۰۰ سال پیش را مشخص کرد از نظر زمانی با فرضیهٔ آناتولیایی مطابقت دارد.

== تاریخچه نام‌گذاری ==
در تلاشی آغازین، [[مارکوس زوئریوس وان بوکس هورن]] زبانشناس و دانشمند هلندی بود که زبانی پیشگام را مادر برخی زبان‌های آسیایی و اروپایی دانست و آن را [[زبان سکایی باستان|زبان سکایی]] شناسایی کرد.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=Lithuanian Art Fund|نشانی=http://www.lietuvosmenas.com/authors/263|وبگاه=www.lietuvosmenas.com|بازبینی=2019-12-11}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Hal|first=Toon Van|date=2010-11-01|title=On 'the Scythian Theory': Reconstructing the Outlines of Johannes Elichmann's (1601/1602–1639) Planned Archaeologia Harmonica|url=https://doi.org/10.1179/175975310X12798962415143|journal=Language & History|volume=53|issue=2|pages=70–80|doi=10.1179/175975310X12798962415143|issn=1759-7536}}</ref> این سرآغازی بر دانش زبانشناسی بر پایهٔ جستجو برای بازسازی یا کشف یک زبان مشترک بود. در سال ۱۶۴۷ این اندیشه پیش کشیده شد و [[زبان سکایی باستان|زبان سکایی]] سرچشمهٔ یگانه یک خانواده زبانی به‌شمار آمد.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=Marcus Zuerius van Boxhorn|نشانی=https://library.missouri.edu/exhibits/russian/boxhorn.htm|وبگاه=library.missouri.edu|بازبینی=2019-12-11|archive-date=15 ژانویه 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200115123000/http://library.missouri.edu/exhibits/russian/boxhorn.htm}}</ref> این خانواده عبارت بود از: هلندی، آلبانیایی، یونانی، لاتین، فارسی و آلمانی. در ۱۶۵۴ او زبانهای اسلاوی، سلتی و بالتیک را هم به این خانواده افزود.
دو سده پس از این، یکی از جغرافی‌دانان نامدار و از پژوهشگرانِ دانمارکی به نام [[کنراد مالت برون]] که نقشی اساسی در گسترش این دانش دارد، نامِ [[هندوژرمنی]] (''Indogermanisch'') را در سال ۱۸۱۰ برای این مفهوم به کار برد؛ نخست به فرانسوی<ref>''indogermanique''</ref> به کار برد و سپس آلمانی آن<ref>''indogermanisch''</ref> روایی یافت؛ نامی که امروزه نیز در زبان علمی استاندارد آلمانی بدان خوانده می‌شوند. سه سال پس از مالت-برون، یک پزشک و فیزیکدان انگلیسی، [[توماس یانگ]] همین خانواده زبانی را ''[[زبان‌های هندواروپایی|هندواروپایی]]''، و دو سال بعد زبانشناس دانمارکی، [[راسموس راسک]]، به یاد [[یافث]] برادر سام در آیین یهود، ''[[زبان‌های هندواروپایی|یافثی]]'' نامید. کمی دیگر از سوی زبانشناس آلمانی، [[فریدریش اشمیتهنر]]<ref>۱۸۲۶، زبانشناس آلمانی، فریدریش [https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/person/gnd/119133725#0 اشمیتهنر]</ref> ''[[زبان‌های هندواروپایی|زبان‌های هندی-توتی]]''<ref>''indisch-teutsch. واژه Deutsch در واج نخست نرم شده همان teutsch است و از نام کهن آلمان به لاتین teutones گرفته شده و هم ریشه یوت(:دانمارکی)، جوت (انگلیسی)، گوت) ژرمنی، ژوت (فرانسوی) است. نگاه کنید به تارنمای:.[https://www.wilcuma.org.uk/who-are-the-anglo-saxons/jutes-goths-northmen/]''</ref> و دیگر زبانشناس آلمانی و پیشگام در گویش‌شناسی، [[فریدریش پوت]]، ''[[زبان‌های هندواروپایی|هندوکِلتی (هندوسلتی)]]'' نیز نام گرفت. فیلسوف و زبانشناس آلمانی، [[ویلهلم فون هومبولت]] [[زبان‌های هندواروپایی|''زبان‌های سانسکریتی'']] نامید و زبانشناس پیشگام ایتالیایی، [[گراتسیادیو ایزایا آسکولی|گراتسیادیو ایسایا آسکولی]]، نام ''[[زبان‌های هندواروپایی|آریااروپایی]]'' را انتخاب نمود. سرانجام [[ماکس مولر]]، زبانشناس، خاورشناس و بنیادگذار هندپژوهی نوین آنها را خانواده [[زبان‌های هندواروپایی|زبان‌های آریایی]] نامید.<ref>''1861''</ref> کمی پس از وی نیز زبانشناس بلژیکی [[اونوره شوه|اونوره شَوه]]<ref>(''Honoré Chavée'' (1815-1877</ref> نام ''[[زبان‌های هندواروپایی|آریاک]]''<ref>''ariaque, 1867''</ref> (آریایی) را برگزید.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=Indo-European studies explained|نشانی=http://everything.explained.today/Indo-European_studies/|وبگاه=everything.explained.today|بازبینی=2019-12-11}}</ref> از آنجا که این واژه را [[آرتور دو گوبینو|کنت دو گوبینو]] در کتابی نامدار و پرسروصدا دربارهٔ یکسان نبودن نژادها (۱۸۵۴) به کار برد و در آینده، ریشه پیدایش جهان بینی نژادپرستانه و نازی‌ها و فاشیسم را به اندیشه‌های وی پیوند دادند، پس از شکست [[آلمان]] در جنگ دوم جهانی در سالهای پایانی سده بیستم، به گونه [[تابو|تابویی]] سیاسی-فرهنگی با آن برخورد گردید و انجمن‌های دانشگاهی و پژوهشی نیز این رویه را ناگزیر پیمودند،<ref>{{یادکرد وب|عنوان=How did the Nazis construct an Aryan identity? {{!}} South African History Online|نشانی=https://www.sahistory.org.za/article/how-did-nazis-construct-aryan-identity|وبگاه=www.sahistory.org.za|بازبینی=2019-12-10}}</ref> زبان نامبرده نیای فرضی [[زبان‌های هندواروپایی]] است که، نیای مردمان ایرانی، آریاییان هند، [[آناتولیایی‌های باستان]] (مانند لوویان، لیدیان، هیتیان و …) و آریاییان اروپا با آن گفتگو می‌کردند. هرچند از پذیرش وجود این زبان در میان زبان‌شناسان یک سده می‌گذرد، اما در شیوهٔ بازسازی آن اختلاف وجود دارد.

زبان‌های این خانواده زبانی پُرگویشورترین زبان‌های دنیا هستند. نزدیک به سه میلیارد نفر، به ۱۳۰ زبان زنده از این [[خانواده‌های زبانی|خانوادهٔ زبانی]] سخن می‌گویند، که گسترهٔ آن از [[زبان هیتی|هیتی]] بی [[گویشور]] ([[زبان مرده]]) تا [[زبان انگلیسی|انگلیسی]]، از [[زبان‌های رومی|زبان‌های لاتین و رومی]] گرفته تا [[زبان فارسی|فارسی]] و [[زبان هندی|هندی]] می‌رسد.

در مورد خاستگاه این خانوادهٔ زبانی چند فرضیهٔ رقیب وجود دارد. [[فرضیه کورگان]] (از [[زبان روسی]] برابر گوردخمه که واژه‌های گورچال یا گورپشته را برای آن برگزیده اند) که ماریا گیمبوتاس(۱۹۲۹–۱۹۹۴) در سال ۱۹۵۶ آن را پیشنهاد کرد و آن را بر یافته‌های [[باستان‌شناسی|باستان‌شناختی]] در فرهنگ<ref>اصطلاحی باستان شناختی دربارهٔ گروه یافته‌های باستانشناختی ای که بیشتر در زیستگاهی '''پیش از تاریخ''' پیدا شده و ویژگی‌های همسانی را نشان می‌دهند. این یافته‌ها دربرگیرنده روش خاکسپاری، شگرد و شیوه ساخت ابزارآشپزی و جنگ و کشاورزی و روال خانه سازی هستند. دشواری ای که در این میان هست، نبود خط و توان نامگذاری آن مردم و تیره و تبار و خاندان آنان بر پایه نوشتار است؛ از همین رو این دسته یافته‌ها را به نام نزدیکترین جای شناخته شده جغرافیایی مانند شهر، روستا، رود، کوه یا برجسته‌ترین ویژگیِ این گروه همگون می‌خوانند.</ref> [[سامارا (روسیه)|سامَرا]]<ref>{{یادکرد وب|عنوان=Samara Archives|نشانی=https://indo-european.eu/tag/samara/|وبگاه=Indo-European.eu|بازبینی=2019-12-04|کد زبان=en-GB|نام=Carlos|نام خانوادگی=Quiles}}</ref><ref name="en.m.wikipedia.org">{{یادکرد وب|عنوان=Samara culture - Wikipedia|نشانی=https://en.m.wikipedia.org/wiki/Samara_culture|وبگاه=en.m.wikipedia.org|بازبینی=2019-12-03|کد زبان=en}}</ref> (که نشانگر شکوفایی فرهنگی [[سکاها]] در هزاره پنجم پیش از میلاد است) و [[فرهنگ سروگلازووا]]<ref>{{یادکرد وب|عنوان=Seroglazovka culture - Wikipedia|نشانی=https://en.m.wikipedia.org/wiki/Seroglazovka_culture|وبگاه=en.m.wikipedia.org|بازبینی=2019-12-03}}</ref><ref>{{یادکرد وب|عنوان=Pedigree: Man of the SEROGLAZOVO CULTURE|نشانی=https://fabpedigree.com/s025/f907786.htm|وبگاه=fabpedigree.com|بازبینی=2019-12-14}}</ref>(که در آن نشانه‌هایی از هزاره یازدهم تا نهم پیش از میلاد یافت شده) بنیاد گذاشت که ریشهٔ این خانوادهٔ زبانی را به ۶٬۰۰۰ سال پیش و [[جلگه پنتی-خزری|سبزدشت]]<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=برابرهای فرهنگستان زبان فارسی. فرهنگ واژه‌های مصوّب فرهنگستان - دفتر پنجم. بخش اوّل: فارسی. تهران.}}</ref>[[جلگه پنتی-خزری|های کاسپی-پونتی]] وابسته می‌داند و سازگار با زیستگاه [[کیمری‌ها]] (اسکیت‌های اشکودا)، [[سکاها|سکا]]<nowiki/>ها (سکیت‌ها) و [[سرمتی]]ها و برابر بخشی از [[سکاستان|سکستان]] بزرگ است.<ref name="en.m.wikipedia.org"/>

[[مهاجرت‌های آریایی ها|دیدگاه دیگری]] خاستگاه آریاییان (هندواروپاییان) را سرزمین قفقاز می‌داند. به گزارش هفته نامه پربازدید و سرشناس ''[[نیو ساینتیست]]''، چندی پیش در ارمنستان کاوش‌هایی باستان‌شناسی رخ داده است که با انقلابی در بازنگری نظریه خاستگاه هندواروپاییان (آریاییان، آناتولیایی‌ها و اروپاییان) و [[زبان‌های هندواروپایی]] بود. [[دیوید رایش (نسل‌شناس)|دیوید رایش]] از دانشمندان برجسته ژنتیک، بر پایه یافته‌های ژنتیکی تازه از ارمنستان، مانند بسیاری از زبانشناسان و باستان شناسان، در دیدگاه خود _که پیش از این بر پایه فرضیه کورگان استوار بود_ بازنگری نموده و این خاستگاه را [[ارمنستان]] می‌داند. وی می‌افزاید: از ۷۰۰۰ تا ۵۰۰۰ سال پیش انتشار جمعیت انبوهی از اقوام هندواروپایی نژاد به دشت‌های اوراسیا را می‌بینیم که در فرهنگ [[فرهنگ گورچالی|یمنا (گورچالی)]] تبلور یافته‌اند که اغلب مردم فعلی قاره اروپا از نوادگان آنها هستند.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=New DNA study supports an Armenian origin of the Indo-Europeans|نشانی=https://www.peopleofar.com/2018/09/16/new-dna-study-supports-an-armenian-origin-of-the-indo-europeans/|وبگاه=PeopleOfAr|بازبینی=2019-12-17|کد زبان=en-US|نام خانوادگی=Admin}}</ref> از آنجا که این خبر در انجمن‌های آکادمیک جهان بازتاب بسیاری داشته است این منبع در دو شماره پیاپی (۲۳ و ۳۰ می ۲۰۱۸) به این رویداد همانند نقطه عطفی تاریخی نگریسته، آن را واکاوی می‌نماید.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=World's most-spoken languages may have arisen in ancient Iran {{!}} New Scientist|نشانی=https://www-newscientist-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.newscientist.com/article/2169896-worlds-most-spoken-languages-may-have-arisen-in-ancient-iran/amp/?usqp=mq331AQCKAE=&amp_js_v=0.1|وبگاه=www-newscientist-com.cdn.ampproject.org|بازبینی=2019-12-11}}{{پیوند مرده|date=آوریل ۲۰۲۰ |bot=InternetArchiveBot}}</ref><ref>{{یادکرد وب|عنوان=World's most-spoken languages may have arisen in ancient Iran {{!}} New Scientist|نشانی=https://www-newscientist-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.newscientist.com/article/mg23831801-000-worlds-most-spoken-languages-may-have-arisen-in-ancient-iran/amp/?usqp=mq331AQCKAE=&amp_js_v=0.1|وبگاه=www-newscientist-com.cdn.ampproject.org|بازبینی=2019-12-11}}{{پیوند مرده|date=آوریل ۲۰۲۰ |bot=InternetArchiveBot}}</ref> پس از به میان آمدن این نظریه برای نخستین بار<ref>از سوی [[فریدون جنیدی]] در کتابی با نام: زندگی و مهاجرت آریایی‌ها بر اساس روایات ایرانی، نشر بلخ، چاپ نخست، ۱۳۵۸.</ref>(۱۹۸۰)، از رویکرد ایران پژوهان برخوردار شد. این دیدگاه با بررسی تطبیقی یافته‌های دیرین-اقلیم‌شناسی (آب و هواشناسی)، [[زبان‌شناسی تاریخی|زبانشناسی تاریخی]] و سنجشی، ژنتیکی، باستان‌شناسی پیش از تاریخ و نوشته‌های تاریخی این دیدگاه را واکاوی می‌نماید.<ref>{{یادکرد وب|نویسنده=|کد زبان=|تاریخ=|وبگاه=|نشانی=https://www.iranboom.ir/iranshahr/iran-pajohi/5276-aryaei-ha-az-shomal-nayamadand.html|عنوان=گفتگو با دکتر جهانشاه درخشانی 1 - آریایی‌ها از شمال نیامدند|بازبینی=۴ دسامبر ۲۰۱۹|archive-date=۴ دسامبر ۲۰۱۹|archive-url=https://web.archive.org/web/20191204174814/https://www.iranboom.ir/iranshahr/iran-pajohi/5276-aryaei-ha-az-shomal-nayamadand.html|dead-url=yes}}</ref><ref>{{یادکرد وب|نویسنده=|کد زبان=|تاریخ=|وبگاه=|نشانی=https://www.iranboom.ir/iranshahr/iran-pajohi/5277-tamadoni-ke-bayad-az-no-shenakht.html|عنوان=گفتگو با دکتر جهانشاه درخشانی 2 - تمدنی که از نو باید شناخت|بازبینی=۴ دسامبر ۲۰۱۹|archive-date=۴ دسامبر ۲۰۱۹|archive-url=https://web.archive.org/web/20191204175014/https://www.iranboom.ir/iranshahr/iran-pajohi/5277-tamadoni-ke-bayad-az-no-shenakht.html|dead-url=yes}}</ref><ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=جنیدی، فریدون،  زندگی و مهاجرت نژاد آریا بر اساس روایات ایرانی، نشر بلخ (۱۳۵۸)}}</ref><ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=جنیدی، فریدون،  داستان ایران بر بنیاد گفتارهای ایرانی، نشر بلخ (۱۳۹۲)}}</ref> اکنون به تازگی یافته‌هایی ژنتیک در قفقاز جنوبی همخوانی این دیدگاه را پیش چشم نمودار کرده و مایه بازنگری برخی از هواداران سرشناس فرضیه کورگان شده است.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=No large-scale steppe migration into Anatolia; early Yamna migrations and MLBA brought LPIE dialects in Asia|نشانی=https://indo-european.eu/2018/05/no-large-scale-steppe-migration-into-anatolia-early-yamna-migrations-and-mlba-brought-lpie-dialects-in-asia/|وبگاه=Indo-European.eu|تاریخ=2018-05-10|بازبینی=2019-12-13|کد زبان=en-GB|نام=Carlos|نام خانوادگی=Quiles}}</ref><ref>{{یادکرد وب|عنوان=Genetic evidence from the South Caucasus region shows surprising long-term stability|نشانی=https://phys.org/news/2017-06-genetic-evidence-south-caucasus-region.html|وبگاه=phys.org|بازبینی=2019-12-13|کد زبان=en}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Haber|first=Marc|last2=Mezzavilla|first2=Massimo|last3=Xue|first3=Yali|last4=Comas|first4=David|last5=Gasparini|first5=Paolo|last6=Zalloua|first6=Pierre|last7=Tyler-Smith|first7=Chris|date=June 2016|title=Genetic evidence for an origin of the Armenians from Bronze Age mixing of multiple populations|url=https://www.nature.com/articles/ejhg2015206|journal=European Journal of Human Genetics|language=en|volume=24|issue=6|pages=931–936|doi=10.1038/ejhg.2015.206|issn=1476-5438}}</ref><ref>{{یادکرد وب|عنوان=Maykop culture|نشانی=http://www.danel.com.hr/Maykop%20culture.html|وبگاه=www.danel.com.hr|بازبینی=2019-12-12|archive-date=۲۸ سپتامبر ۲۰۲۱|archive-url=https://web.archive.org/web/20210928140118/http://www.danel.com.hr/Maykop%20culture.html|dead-url=yes}}</ref> [[کریستین کریستینسن]] از باستان شناسان نامدار اروپایی به همراه دیگر اعضای مکتب باستانشناسی دانمارک، نظریه کورگان را با همه رواج و پذیرفتگی آن، تنها گامی پس از قفقاز جنوبی می‌داند و بر این باور است که فرهنگ یمنا (گورچالی) راهی برای گسترش زبان [[نیاهندواروپاییان|پوروا-هندوآناتولیایی]] به اروپا و سبزدشت‌های اوراسیا بوده است.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=Invasion aus der Steppe|نشانی=http://magazin.spiegel.de/sp/2018/20/157298262/index.html|وبگاه=DER SPIEGEL|بازبینی=2019-12-13}}</ref><ref>{{یادکرد وب|عنوان=Copenhagen group: Germanic and Balto-Slavic from Bell Beaker; Indo-Anatolian homeland in the Caucasus|نشانی=https://indo-european.eu/2018/05/copenhagen-group-germanic-and-balto-slavic-from-bell-beaker-indo-anatolian-homeland-in-the-caucasus/|وبگاه=Indo-European.eu|تاریخ=2018-05-22|بازبینی=2019-12-11|کد زبان=en-GB|نام=Carlos|نام خانوادگی=Quiles}}</ref><ref>{{یادکرد وب|عنوان=The renewed 'Kurgan model' of Kristian Kristiansen and the Danish school: "The Indo-European Corded Ware Theory"|نشانی=https://indo-european.eu/2017/11/the-renewed-kurgan-model-of-kristian-kristiansen-and-the-danish-school-the-indo-european-corded-ware-theory/|وبگاه=Indo-European.eu|تاریخ=2017-11-18|بازبینی=2019-12-11|کد زبان=en-GB|نام=Carlos|نام خانوادگی=Quiles}}</ref><ref>{{یادکرد وب|عنوان=Story of most murderous people of all time revealed in ancient DNA {{!}} New Scientist|نشانی=https://www-newscientist-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.newscientist.com/article/mg24132230-200-story-of-most-murderous-people-of-all-time-revealed-in-ancient-dna/amp/?usqp=mq331AQCKAE=&amp_js_v=0.1|وبگاه=www-newscientist-com.cdn.ampproject.org|بازبینی=2019-12-12}}{{پیوند مرده|date=آوریل ۲۰۲۰ |bot=InternetArchiveBot}}</ref>

[[فرضیه آناتولیایی|دیدگاه دیگر]] ادعا می‌کند ریشهٔ این خانوادهٔ زبانی به ۸٬۰۰۰ تا ۹٬۵۰۰ سال پیش و به منطقهٔ آناتولی بازمی‌گردد. این دیدگاه که در زمان پیش کشیدن آن (۱۹۸۷) رویکرد یافت، در بنیاد، برگرفته از بازه ای زمانی بدنبال موجی از یافته‌های باستان‌شناسی دربارهٔ شکوفایی فرهنگی [[هیتی‌ها]] است و اینکه آنان را آورندهٔ فن گداختِ آهن به خاورمیانه و ارابه (گردونه)های برتر در گسترهٔ جنگ‌ها و دارندهٔ نخستین الفبای هیروگلیف به‌دست‌آمده تاکنون از آریایی‌ها می‌دانند، و با پیشرفت و گسترش کشاورزی از روی پیشرفت فن فلزکاری و در پی آن، ساخت ابزار کشاورزی کارآمدتر و افزایش فراورده‌های کشاورزی، و به دنبال آن، شتاب‌گیری افزایش جمعیت، این زبان نیز گسترش یافته است و هیتی‌ها هم در کنار میتانی‌ها و لووی‌ها و دیگر مردمان آناتولی از چنین توانش تاریخی‌ای برخوردار بوده‌اند. پس خاستگاه آریایی‌ها همین فلات بوده است.<ref>http://www.sciencemag.org/content/337/6097/957.abstract?sid=192102e8-a5bc-4744-ac5a-5500338ab381</ref> در سال ۲۰۰۳ پژوهشی منتشر شد که با بررسی ۸۷ زبان، زمان جدایی زبان هیتی را در رده نخستین زبان جداشونده آریایی و هندواروپایی با تاریخی میانه ۹۸۰۰ تا ۷۸۰۰ سال پیش، هماهنگ با فرضیه آناتولی می‌دانست.

[[آریاییان بومی|دیدگاهی دیگر]] این خاستگاه را جایی در میان گستره پاکستان امروزی و شمال غربی هندوستان کنونی می‌داند. این دیدگاه بویژه پس از یافته‌های باستان‌شناسی [[هاراپا]] مطرح گشته است.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=The Aryan migration debate, the Out of India models, and the modern "indigenous Indo-Aryan" sectarianism|نشانی=https://indo-european.eu/2017/06/the-aryan-migration-debate-the-out-of-india-model-and-the-modern-indigenous-indo-aryan-sectarianism/|وبگاه=Indo-European.eu|تاریخ=2017-06-24|بازبینی=2019-12-04|کد زبان=en-GB|نام=Carlos|نام خانوادگی=Quiles}}</ref> و برخی هندپژوهان و زبانشناسان و باستان‌شناسان گواه‌هایی برای آن آورده‌اند.

برخی پژوهشگران بر این باورند که پراکنده شدن این زبان در بازه هزارهٔ سوم پیش از میلاد با افزایش جمعیت مردمان کوچ‌گردِ کورگان (گوردخمه) رُخ داده است. دیگران با اشاره به مهاجرت‌های نخستین، این نظریه را مطرح می‌کنند که مردم برزگر و کشاورز بسیار زودتر (پیرامون ۷۰۰۰ سال پیش از میلاد) پراکنده شده‌اند که به «''موج پیشروی''»<ref group="واژه‌نامه">Wave of Advance</ref> معروف است.

[[فرضیه ارمنستان|دیدگاه دیگری]] نیز ارمنستان و [[قفقاز جنوبی]] را آریابوم (زادگاه زبان و فرهنگ آریایی) می‌شناسد که نخستین بار از سوی برخی دانشمندان شوروی سابق (۱۹۸۵)<ref>{{یادکرد وب|عنوان=Armenian hypothesis - Wikipedia|نشانی=https://en.m.wikipedia.org/wiki/Armenian_hypothesis|وبگاه=en.m.wikipedia.org|بازبینی=2019-12-04|کد زبان=en}}</ref> پیشنهاد و با یافته‌های باستان شناختی، زبانشناختی، و ژنتیک مستندسازی شده است<ref>{{یادکرد وب|عنوان=Proto-Indo-European homeland south of the Caucasus?|نشانی=https://indo-european.eu/2018/03/proto-indo-european-homeland-south-of-the-caucasus/|وبگاه=Indo-European.eu|تاریخ=2018-03-30|بازبینی=2019-12-04|کد زبان=en-GB|نام=Carlos|نام خانوادگی=Quiles}}</ref> و هوادارانی نیز دارد.

[[فرضیه پیوستگی پارینه سنگی|دیدگاهی دیگر]] که به تازگی به میان آمده است به وارون همه دیدگاه‌های هماورد خود، اروپا را خاستگاه آنان می‌داند و آن را با تفسیر پاره ای یافته‌های ژنتیک و باستان شناختی می‌پرورد. پدید آورندگان آن نام ''پیوستگی پارینه سنگی'' را بر آن گذاشته‌اند.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=The Paleolithic Continuity Paradigm - Introduction|نشانی=http://www.continuitas.org/intro.html|وبگاه=www.continuitas.org|بازبینی=2019-12-04}}</ref> این دیدگاه با همه تلاشی که برای مستندسازی آن روی داده است، هنوز اقبال چندانی در میان هسته‌های دانشگاهی و پژوهشی معتبر نیافته است.

برخی دیگر از یافته‌های [[ژنتیک]] فرضیه دیگری را مطرح می‌کنند که به گونه‌ای آمیخته‌ای از برخی نظریه‌هایی است که پیشتر بازگو شدند. این چنین که زمانی که مردم برزگر [[آناتولی]] را ترک کردند (''فرضیه آناتولی'')، برخی از آنها به سوی شمال مهاجرت کردند و فرهنگ کورگان (گوردخمه) را پدید <nowiki>آوردند</nowiki>، که متعاقباً در سطح استپ‌ها پراکنده شده است(''فرضیه کورگان''). به این شیوه، دو فرضیه ''آناتولی'' و ''کورگان'' را با هم آمیخته است. صرفنظر از تازش این تیره‌ها و نژادها به سرزمین‌های دیگر، پیشروی و گسترش زبان‌های پوروا-هندواروپایی یک روند آرام و آشتی جویانه بوده که از طریق تماس فرهنگ‌ها همچون بازرگانی و پیوندهای میان نژادی صورت گرفته است.

== جستارهای وابسته ==
* [[زبان‌های هندواروپایی]]
* [[کورگان]]
* [[:en:Indo-European vocabulary|واژگان نیاهندواروپایی]]
* [[فرضیه ایرانی|خاستگاه ایرانی]]
* [[فرضیه ارمنستان]]
* [[فرضیه آناتولیایی|فرضیه آناتولی]]
* [[زبان نیافراتی]]

== واژه‌نامه ==
{{آغاز چپ‌چین}}
{{پانویس|گروه=واژه‌نامه|۲}}
{{پایان چپ‌چین}}

== منابع ==
{{پانویس|۲}}
{{هندواروپایی‌ها}}
{{آریایی‌ها}}
{{تاریخ انگلیسی}}

[[رده:زبان نیاهندواروپایی| ]]
[[رده:ریشه‌شناسی]]
[[رده:زبان‌های هندواروپایی]]
[[رده:عصر برنز]]
[[رده:نیازبان‌ها]]
[[رده:هندواروپایی]]

title: نیاهندواروپایی

بازسازی: زبان‌های هندواروپایی

نوادگان · بازسازیشده: - نیاآناتولیایی - تخاری - نیاایتالی - نیاسلتی - زبان نیاژرمنی - زبان های بالتی اسلاوی - زبان نیاهندوایرانی - نیاارمنی - نیایونانی - نیاآلبانیایی


text:
# کالیکولین
کالیکولین (به انگلیسی: Calyculin) با فرمول شیمیایی C51H83N4O15P یک ترکیب شیمیایی با شناسه پاب‌کم 10909255 است. که جرم مولی آن ۱۰۲۳٫۲ گرم بر مول می‌باشد.

title: کالیکولین

wikitext:
{{Chembox
| Verifiedfields = changed
| verifiedrevid = 460015289
| ImageFile = Calyculin.png|Calyculin A and C
| ImageSize =
| ImageAlt =
| IUPACName =
| OtherNames =
| Section1 = {{Chembox Identifiers
| ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}}
| ChemSpiderID = 9084513
| StdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}}
| StdInChI = 1S/C50H81N4O15P/c1-29(20-22-51)16-14-17-30(2)32(4)24-33(5)42(57)35(7)38(55)25-41(65-13)45-46(69-70(61,62)63)49(8,9)50(68-45)26-39(56)34(6)40(67-50)19-15-18-36-27-66-48(53-36)31(3)21-23-52-47(60)44(59)43(58)37(28-64-12)54(10)11/h14-18,20,24,27,31,33-35,37-46,55-59H,19,21,23,25-26,28H2,1-13H3,(H,52,60)(H2,61,62,63)/b16-14+,18-15+,29-20-,30-17+,32-24+/t31-,33+,34-,35-,37-,38-,39+,40-,41-,42+,43-,44-,45+,46-,50+/m1/s1
| StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}}
| StdInChIKey = FKAWLXNLHHIHLA-LIKMAGLISA-N
| CASNo_Ref = {{cascite|correct|??}}
| CASNo =
| PubChem = 10909255
| ChEMBL_Ref = {{ebicite|changed|EBI}}
| ChEMBL = 384277
| SMILES =}}
| Section2 = {{Chembox Properties
| Formula = C51H83N4O15P
| MolarMass = 1023.2 g/mol
| Appearance =
| Density =
| MeltingPt =
| BoilingPt =
| Solubility =}}
| Section3 = {{Chembox Hazards
| MainHazards =
| FlashPt =
| Autoignition =}}
}}
'''کالیکولین''' {{انگلیسی|Calyculin}} با [[فرمول شیمیایی]] C51H83N4O15P یک [[ترکیب شیمیایی]] با [[پاب‌کم|شناسه پاب‌کم]] 10909255 است. که [[جرم مولی]] آن ۱۰۲۳٫۲ [[گرم]] بر [[مول]] می‌باشد.
== جستارهای وابسته ==
* [[ترکیب شیمیایی]]
* [[نام‌گذاری اتحادیه بین‌المللی شیمی محض و کاربردی]]

== منابع ==
{{پانویس}}
{{چپ‌چین}}
* {{یادکرد وب|نویسنده = |نشانی =http://goldbook.iupac.org/ |عنوان =IUPAC GOLD BOOK| ناشر =[[آیوپاک|International Union of Pure and Applied Chemistry]] ||تاریخ بازدید =17 July 2013|کد زبان=en}}
{{پایان چپ‌چین}}
{{سرطان‌شناسی-خرد}}
{{ترکیب آلی-خرد}}

[[رده:ارگانوفسفات‌ها]]
[[رده:ترکیب‌های اسپیرو]]
[[رده:داروهای ضدسرطان آزمایشی]]
[[رده:نیتریل‌ها]]

title: شناساگرها

title: خصوصیات

خصوصیات: به استثنای جایی که اشاره شده‌است در غیر این صورت، داده‌ها برای مواد به وضعیت استانداردشان داده شده‌اند (در 25 °C (۷۷ °F)، ۱۰۰ kPa)

خصوصیات: (بررسی) (چیست: /؟)


text:
# کینانگا
کینانگا (انگلیسی: Kenanga) شرکت خدمات مالی مالزیایی است، که در سال ۱۹۷۳ تأسیس شد.

title: کینانگا

wikitext:
{{Infobox company
| name = کینانگا
| logo = Kenanga logo.svg
| type = [[شرکت عمومی محدود]]
| traded_as = {{myx|6483}}
| ISIN = MYL6483OO001
| industry = [[خدمات مالی]]
| foundation = {{Start date and age|df=yes|1973}}
| location_city = [[کوالا لامپور]]
| key_people =
| services = {{flatlist|
* [[کارگزار بازار سهام]]
* [[بانکداری سرمایه‌گذاری]]
* [[مدیریت سرمایه‌گذاری]]
}}
| homepage = {{url|http://www.kenanga.com.my/}}
}}
'''کینانگا''' ({{lang-en|Kenanga}}) شرکت خدمات مالی مالزیایی است، که در سال ۱۹۷۳ تأسیس شد.

== منابع ==
{{پانویس|چپ‌چین=بله}}
* {{یادکرد-ویکی|پیوند =//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Kenanga&oldid=1053491183|عنوان = Kenanga|زبان =انگلیسی|بازیابی =۷ فوریه ۲۰۲۲}}

== پیوند به بیرون ==
* {{رسمی|http://www.kenanga.com.my/}}

{{مالزی-خرد}}

[[رده:برندهای مالزی]]
[[رده:بنیان‌گذاری‌های ۱۹۷۳ (میلادی) در مالزی]]
[[رده:شرکت‌های خدمات مالی بنیان‌گذاری‌شده در ۱۹۷۳ (میلادی)]]
[[رده:شرکت‌های فهرست شده در بورس اوراق بهادار مالزی]]
[[رده:شرکت‌های کوالالامپور]]

title: کینانگا

نوع: شرکت عمومی محدود

نماد سهام شرکت: بورس مالزی: 6483

صنعت: خدمات مالی

بنا نهاده: ۱۹۷۳

دفتر مرکزی: کوالا لامپور

خدمات: کارگزار بازار سهام بانکداری سرمایه‌گذاری مدیریت سرمایه‌گذاری


text:
# بهلول (مجله)
بهلول یک نشریه طنز و اولین نشریه طنزی بود که در کشور ایران پس از انقلاب ۱۳۵۷ منتشر شد. این نشریه در سال ۵۷ آغاز و تا سال ۱۳۶۰ مجموعاً ۹۰ شماره منتشر شد.
نشریه بهلول که رویه خود را فکاهی، سیاسی-انتقادی اعلام کرده‌بود، از نشریات موفق پیش از کودتای ۱۳۳۲ بود. این نشریه در سالهای پس از کودتا دیگر منتشر نشد؛ ولی شماره نخست پس از انقلاب در روز سه شنبه ۲۹ اسفند ۱۳۵۷، در ۲۸ صفحه، به قیمت ۵ تومان و با روی جلد و پشت جلد رنگی تحت عنوان: «دوره جدید، سال بیست و نهم» انتشار یافت.
سید احمد سکاکی صاحب امتیاز و مدیر مسئول، و سید ابراهیم سکاکی و سردبیر آن بود. این مجله از شماره ۲ زیر نظر شورای نویسندگان اداره می‌شد.
بهلول، بعنوان آغازگر حرکت مجدد مطبوعات طنز پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران به‌شمار می‌آید که بخشی از مطالب و تصاویر آن، تداوم بخش حرکات هزل پیش از خود است. عمده‌ترین مطالب بهلول شامل کاریکاتور، عکس، نثرهای کوتاه، صفحه جوک، گزارش طنز از مجلس (تماشاخانه پارلمان)، فرهنگ بهلول، داستان کوتاه (با امضای عوضعلی خان)، جدول و شعر بود.
طنزپردازانی مثل محمد حاجی حسینی، محمد خرمشاهی، قدرت اله عسگری، محمد اوزی، ناصر داروگر کرمانی، ایرج شمس (با امضای ایرج آنتن) با بهلول همکاری مستمر داشتند.
از حاجی حسینی اشعار ضربی در این نشریه چاپ می‌شد که طرفداران خاص خود را داشت. در زمینه کاریکاتور، احمد عبداللهی نیا، جواد علیزاده، بیژن دلزنده، بهمن عبدی و داروین میثاقی با آن نشریه همکاری داشتند.
بهلول، از نظر سیاسی به جناح فکری خاص وابستگی نداشت و سعی می‌کرد در جهت انقلاب حرکت کند و موضعی انتقادی- ارشادی در برخورد با مسایل روز داشته باشد.
ضمن اینکه بخش قابل توجهی از آثار و کاریکاتورهای آن، به خاندان سلطنت و وابستگان بیگانه می‌پرداخت.
با این وجود، بهلول برای تداوم کار، با مشکلاتی مواجه بود. پس از چاپ شماره ۱۷ در یکشنبه ۳۱ تیر ۱۳۵۸ توقیف شد و شماره ۱۸ را پس از یک وقفه پنج هفته ای، در ۴ شهریور همان سال چاپ کرد.
انتشار این نشریه از تابستان ۱۳۶۰ به بعد کاملاً متوقف شد و آخرین شماره آن (شماره ۹۰) در ۲۸ صفحه، در ۳۱ خرداد ۱۳۶۰ به چاپ رسید و بعد از آن توقیف شد.

## پیشینه
بهلول پیش از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ هم منتشر می‌شد و به همین دلیل وقتی که این مجله در آخرین روز سال ۵۷ منتشر شد، روی جلدش نوشت: دوره جدید، سال ۲۹.
ابوالقاسم صادقی، طنزنویس پیشکسوت ایرانی می‌گوید: فضای یک سالِ نخستین پس از انقلاب از حیث آزادیِ کم‌سابقه مطبوعات، یادآور دوران طلایی آزادی مطبوعات پیش از کودتای سال ۱۳۳۲ بود. اتفاقاً اولین نشریه طنزی هم که بعد از انقلاب منتشر شد، «بهلول» بود که پیش از کودتا هم منتشر می‌شد. «بهلول» را ما در سال ۱۳۵۷ راه‌اندازی کردیم.

## دوره انتشار
این نشریه مجموعاً در ۹۰ شماره منتشر گردید انتشار این نشریه از سال ۱۳۵۷ شروع شد و تا سال ۱۳۶۰ ادامه داشت.

## ویژگیها
حالتی عصبی و پرخاشگرانه که در اوایل انقلاب ایران غلبه فراوانی داشته، عموماً بر فضای اغلب نشریات آن دوران حاکم بوده و این نشریه نیز از این قاعده مستثنی نبوده و محتوای آن تحت تأثیر شرایط سال اول پیروزی انقلاب ایران و مخاصمات آن دوران است.

title: بهلول (مجله)

wikitext:
[[پرونده:Shahbohlol.jpg|بندانگشتی|چپ|160px|روی جلد یکی از شماره‌های بهلول اثر [[بهمن عبدی]]]]
'''بهلول''' یک نشریه طنز و اولین نشریه طنزی بود که در کشور [[ایران]] پس از [[انقلاب ۱۳۵۷]] منتشر شد.<ref name="tarikhirani">[http://tarikhirani.ir/fa/news/3/bodyView/553/0/کشف.خانه.تیمی.سران.طاغوت،.مجله.بهلول،.خرداد.۱۳۶۰.html کشف خانه تیمی سران طاغوت، مجله بهلول، خرداد ۱۳۶۰] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170315185842/http://tarikhirani.ir/fa/news/3/bodyView/553/0/%DA%A9%D8%B4%D9%81.%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87.%D8%AA%DB%8C%D9%85%DB%8C.%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D9%86.%D8%B7%D8%A7%D8%BA%D9%88%D8%AA%D8%8C.%D9%85%D8%AC%D9%84%D9%87.%D8%A8%D9%87%D9%84%D9%88%D9%84%D8%8C.%D8%AE%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%AF.%DB%B1%DB%B3%DB%B6%DB%B0.html |date=۱۵ مارس ۲۰۱۷ }} تاریخ ایرانی</ref><ref>[http://www.khabaronline.ir/detail/138422/ کشف خانه تیمی سران طاغوت در مجله بهلول، خرداد ۱۳۶۰]، خبرآنلاین</ref><ref name="golagha">{{یادکرد وب |نویسنده=محمدرفیع ضیایی |نشانی=http://www.golagha.ir/news/?ty=3&id=2833 |عنوان=نشریات فکاهی،انتقادی در شش ماه اول پیروزی انقلاب اسلامی |ناشر=مؤسسه فرهنگی هنری گل‌آقا |تاریخ=۱۹ بهمن ۱۳۸۷ |تاریخ بازبینی= |archive-date=۷ ژانویه ۲۰۱۹ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190107233029/http://www.golagha.ir/news/?ty=3&id=2833 |dead-url=yes }}</ref> این نشریه در سال ۵۷ آغاز و تا سال ۱۳۶۰ مجموعاً ۹۰ شماره منتشر شد.<ref name="golagha"/>

نشریه بهلول که رویه خود را فکاهی، سیاسی-انتقادی اعلام کرده‌بود، از نشریات موفق پیش از کودتای ۱۳۳۲ بود. این نشریه در سالهای پس از کودتا دیگر منتشر نشد؛ ولی شماره نخست پس از انقلاب در روز سه شنبه ۲۹ اسفند ۱۳۵۷، در ۲۸ صفحه، به قیمت ۵ تومان و با روی جلد و پشت جلد رنگی تحت عنوان: «دوره جدید، سال بیست و نهم» انتشار یافت.

[[سید احمد سکاکی]] صاحب امتیاز و مدیر مسئول، و [[سید ابراهیم سکاکی]] و سردبیر آن بود. این مجله از شماره ۲ زیر نظر شورای نویسندگان اداره می‌شد.

بهلول، بعنوان آغازگر حرکت مجدد مطبوعات طنز پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران به‌شمار می‌آید که بخشی از مطالب و تصاویر آن، تداوم بخش حرکات هزل پیش از خود است. عمده‌ترین مطالب بهلول شامل کاریکاتور، عکس، نثرهای کوتاه، صفحه جوک، گزارش طنز از مجلس (تماشاخانه پارلمان)، فرهنگ بهلول، داستان کوتاه (با امضای عوضعلی خان)، جدول و شعر بود.

طنزپردازانی مثل [[محمد حاجی حسینی]]، [[محمد خرمشاهی]]، [[قدرت اله عسگری]]، [[محمد اوزی]]، [[ناصر داروگر کرمانی]]، [[ایرج شمس]] (با امضای ایرج آنتن) با بهلول همکاری مستمر داشتند.

از حاجی حسینی اشعار ضربی در این نشریه چاپ می‌شد که طرفداران خاص خود را داشت. در زمینه کاریکاتور، [[احمد عبداللهی نیا]]، [[جواد علیزاده]]، [[بیژن دلزنده]]، [[بهمن عبدی]] و [[داروین میثاقی]] با آن نشریه همکاری داشتند.

بهلول، از نظر سیاسی به جناح فکری خاص وابستگی نداشت و سعی می‌کرد در جهت انقلاب حرکت کند و موضعی انتقادی- ارشادی در برخورد با مسایل روز داشته باشد.

ضمن اینکه بخش قابل توجهی از آثار و کاریکاتورهای آن، به خاندان سلطنت و وابستگان بیگانه می‌پرداخت.

با این وجود، بهلول برای تداوم کار، با مشکلاتی مواجه بود. پس از چاپ شماره ۱۷ در یکشنبه ۳۱ تیر ۱۳۵۸ توقیف شد و شماره ۱۸ را پس از یک وقفه پنج هفته ای، در ۴ شهریور همان سال چاپ کرد.

انتشار این نشریه از تابستان ۱۳۶۰ به بعد کاملاً متوقف شد و آخرین شماره آن (شماره ۹۰) در ۲۸ صفحه، در ۳۱ خرداد ۱۳۶۰ به چاپ رسید و بعد از آن توقیف شد.

== پیشینه ==
{{مقاله اصلی|بهلول (نشریه)}}
بهلول پیش از [[کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲]] هم منتشر می‌شد و به همین دلیل وقتی که این مجله در آخرین روز سال ۵۷ منتشر شد، روی جلدش نوشت: دوره جدید، سال ۲۹.<ref name="tarikhirani"/>

[[ابوالقاسم صادقی (طنزنویس)|ابوالقاسم صادقی]]، طنزنویس پیشکسوت ایرانی می‌گوید: فضای یک سالِ نخستین پس از انقلاب از حیث آزادیِ کم‌سابقه مطبوعات، یادآور دوران طلایی آزادی مطبوعات پیش از کودتای سال ۱۳۳۲ بود. اتفاقاً اولین نشریه طنزی هم که بعد از انقلاب منتشر شد، «بهلول» بود که پیش از کودتا هم منتشر می‌شد. «بهلول» را ما در سال ۱۳۵۷ راه‌اندازی کردیم.<ref>{{یادکرد وب |نویسنده =ابوالقاسم صادقی |نشانی=http://fna.ir/a2304f |عنوان=با ابزار طنز نویسی فضای جنگ تحمیلی را تلطیف کردیم | ناشر =خبرگزاری فارس |تاریخ =۱۶ آبان ۱۳۹۶ |تاریخ بازبینی=}}</ref>

== دوره انتشار ==
این نشریه مجموعاً در ۹۰ شماره منتشر گردید انتشار این نشریه از سال ۱۳۵۷ شروع شد و تا سال ۱۳۶۰ ادامه داشت.<ref name="golagha"/>

== ویژگیها ==
حالتی عصبی و پرخاشگرانه که در اوایل [[انقلاب ایران]] غلبه فراوانی داشته، عموماً بر فضای اغلب نشریات آن دوران حاکم بوده و این نشریه نیز از این قاعده مستثنی نبوده و محتوای آن تحت تأثیر شرایط سال اول پیروزی انقلاب ایران و مخاصمات آن دوران است.<ref name="golagha"/>

== منابع ==
{{پانویس|۲}}

== پیوند به بیرون ==
*{{کارتون در ایران|نشريه ها=راه راه}}
[[رده:مجله‌های ایران]]
[[رده:مجله‌های کاریکاتور در ایران]]
[[رده:مجله‌های طنز]]