text:
# فهرست آثار ملی شهرستان خدابنده
شهرستان خدابنده یکی از شهرستان‌های استان زنجان ایران است.

## آثار ثبت‌شده
| ردیف | نام اثر                       | نگاره | دیرینگی                    | موقعیت                                                                                | شمارهٔ ثبت | تاریخ ثبت  | منبع  |
| ---- | ----------------------------- | ----- | -------------------------- | ------------------------------------------------------------------------------------------------ | --------- | ---------- | ----- |
| ۱    | قیدار نبی                     |       | قرن ۷ و ۸ ق                | ۴۰ کیلومتری سلطانیه ۳۶°۶′۵۸٫۶″ شمالی ۴۸°۳۵′۷٫۵″ شرقی / ۳۶٫۱۱۶۲۷۸°شمالی ۴۸٫۵۸۵۴۱۷°شرقی            | ۳۲۱       | ۱۳۱۷/۰۸/۲۱ | [ ۱ ] |
| ۲    | بقعه سوجاس (سجاس)             |       | سلجوقیان ـ قرن ۵ ق         | در قریه سوجاس در جلگه غربی خدابنده                                                               | ۱۰۱۹      | ۱۳۵۳/۱۱/۱۲ |       |
| ۳    | تپه باستانی نورآباد/ بیوک تپه |       | ساسانی ـ اسلامی            | در قریه نورآباد، بخش قیدار                                                                       | ۱۰۴۷      | ۱۳۵۴/۱۲/۱۳ |       |
| ۴    | تپه باستانی آبی               |       | ساسانی ـ اسلامی            | ۱۸ کیلومتری جنوب شرق مرکز قیدار                                                                  | ۱۰۵۲      | ۱۳۵۴/۰۲/۱۳ |       |
| ۵    | تپه یونجه زار                 |       | هزاره یک ق‌م                | در قریه ده جلال، بخش سجاسرود                                                                     | ۱۱۲۹      | ۱۳۵۴/۰۹/۱۷ |       |
| ۶    | تپه باستانی دو تپه سفلی       |       | هزاره یک ق‌م ـ قرن ۶ و ۷ ق  | قریه دو تپه سفلی                                                                                | ۱۱۳۳      | ۱۳۵۴/۰۹/۱۷ |       |
| ۷    | تپه منجیق لیغ                 |       | سلجوقیان                   | ضلع جنوبی قریه چنگوری                                                                            | ۱۳۸۳      | ۱۳۵۶/۰۲/۱۹ |       |
| ۸    | تپه قالایاله (قلعه کیوان)     |       | قرن ۶ و ۷ ق                | قریه قره قوش، قیدار                                                                              | ۱۳۸۷      | ۱۳۵۶/۰۲/۱۹ |       |
| ۹    | تپه زندان وسط                 |       | قرن ۶ و ۷ ق                | قریه سجاس                                                                                | ۱۳۹۲      | ۱۳۵۶/۰۲/۱۹ |       |
| ۱۰   | منجیق تپه                     |       | ۶ و ۷ هجری                 | قریه دو تپه سفلی                                                                                | ۱۳۹۴      | ۱۳۵۶/۰۲/۱۹ |       |
| ۱۱   | تپه بابا قلعه سی              |       | قرن ۶ و ۷ ق                | ۵/۱ کیلومتری جنوب شرقی قریه چغلو س                                                               | ۱۴۴۸      | ۱۳۵۶/۰۷/۱۱ |       |
| ۱۲   | طالب تپه                      |       | هزاره یک ق‌م                | قریه جوقین در شمال منطقه سجاس                                                                    | ۱۴۵۳      | ۱۳۵۶/۰۷/۱۱ |       |
| ۱۳   | تپه قلعه کیخسرو               |       | قرن ۷ و ۸ ق                | جنوب شرقی قریه ارغون واقع در سجاس                                                                | ۱۴۵۶      | ۱۳۵۶/۰۷/۱۱ |       |
| ۱۴   | گل‌تپه                         |       | قرن ۶ تا۹ ق                | در شمال غربی قریه اسپدین                                                                         | ۱۴۵۷      | ۱۳۵۶/۰۷/۱۱ |       |
| ۱۵   | امامزاده کهریز                |       | صفویه                      | ۳۰ کیلومتری شرق زنجان، در ضلع غربی گنبد سلطانیه                                                  | ۲۳۷۲      | ۱۳۷۸/۰۵/۲۳ |       |
| ۱۶   | تپه مومیایی                   |       | تاریخی                     | شهرستان خدابنده، بخش سجاس رود، روستای نهروان                                                     | ۶۲۰۴      | ۱۳۸۱/۰۷/۰۷ |       |
| ۱۷   | حجر تپه                       |       | تاریخی                     | استان زنجان، شهرستان خدابنده، بخش سجاس رود، ۱/۵ کیلومتری جنوب شرق روستای نهاویس                  | ۶۲۰۵      | ۱۳۸۱/۰۷/۰۷ |       |
| ۱۸   | امام تپه                      |       | تاریخی                     | استان زنجان، شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، روستای چروک                                           | ۶۲۰۶      | ۱۳۸۱/۰۷/۰۷ |       |
| ۱۹   | توکلی‌تپه                      |       | تاریخی                     | زنجان، شهرستان خدابنده، بخش سجاس رود، ۴/۵ کیلومتری شمال روستای ارقین                             | ۶۲۰۷      | ۱۳۸۱/۰۷/۰۷ |       |
| ۲۰   | کوره بلاغ تپه سی              |       | تاریخی                     | شهرستان خدابنده، سجاسرود، ۵۰۰ متری جنوب روستای خان احمد حصاری                                    | ۶۲۰۸      | ۱۳۸۱/۰۷/۰۷ |       |
| ۲۱   | گوی‌گوزه‌تپه                    |       | تاریخی                     | شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، جنوب روستای خان احمد حصاری                                         | ۶۲۰۹      | ۱۳۸۱/۰۷/۰۷ |       |
| ۲۲   | تپه رحیم                      |       | قرون اولیه اسلامی          | استان زنجان، شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان سجاسرود، به فاصله دو کیلومتری جنوب شرقی روستای | ۶۲۱۰      | ۱۳۸۱/۰۷/۰۷ |       |
| ۲۳   | تپه خرمن یری بزرگ             |       | تاریخی                     | شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود شرق روستای نهروان                                                   | ۶۲۱۱      | ۱۳۸۱/۰۷/۰۷ |       |
| ۲۴   | تپه امامزاده کهریز            |       | تاریخی                     | شهرستان خدابنده، بخش سجارود، دهستان آقبلاغ، روستای آقبلاغ سفلی                                   | ۶۲۵۳      | ۱۳۸۱/۰۷/۰۷ |       |
| ۲۵   | تپه میرزا بلاغی بزرگ          |       | هزاره ۴ و ۳ ق. م           | شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان آقبلاغ، ۵۰۰ کیلومتری غرب روستای خان احمد حصاری              | ۶۲۵۴      | ۱۳۸۱/۰۷/۰۷ |       |
| ۲۶   | تپه کندیری ۱                  |       | تاریخی                     | شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان آقبلاغ، ۳ کیلومتری جنوب روستای ارقین                        | ۶۲۵۵      | ۱۳۸۱/۰۷/۰۷ |       |
| ۲۷   | تپه کندیری ۲                  |       | تاریخی                     | شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان آقبلاغ، ۳/۵ کیلومتری جنوب روستای ارقین                      | ۶۲۵۶      | ۱۳۸۱/۰۷/۰۷ |       |
| ۲۸   | چال تپه بزرگ                  |       | تاریخی ـ اسلامی            | شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان آقبلاغ، ۷۰۰ متری جنوب روستای چوزک                           | ۶۲۵۷      | ۱۳۸۱/۰۷/۰۷ |       |
| ۲۹   | داش تپه                       |       | تاریخی                     | استان زنجان، شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان سجاسرود، ۵۰۰ متری جنوب روستای آقاجری           | ۶۲۵۸      | ۱۳۸۱/۰۷/۰۷ |       |
| ۳۰   | تپه قوشه بلاغ                 |       | هزاره یک ق‌م                | استان زنجان، شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان سجاسرود، دو کیلومتری روستای پابند              | ۶۲۵۹      | ۱۳۸۱/۰۷/۰۷ |       |
| ۳۱   | قیه‌تپه                        |       | تاریخی ـ اسلامی            | استان زنجان، شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان آقبلاغ، یک کیلومتری جنوب روستای آقاجری         | ۶۲۶۰      | ۱۳۸۱/۰۷/۰۷ |       |
| ۳۲   | پولی تپه کوچک                 |       | تاریخی ـ قرون اولیه اسلامی | استان زنجان، شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان آقبلاغ، ۳۰۰ متری شمال غرب روستای سیامان        | ۶۲۶۱      | ۱۳۸۱/۰۷/۰۷ |       |
| ۳۳   | پولی تپه بزرگ                 |       | ساسانی                     | استان زنجان، شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان آقبلاغ، ۷۰۰ متری غرب روستای سیامان             | ۶۲۶۲      | ۱۳۸۱/۰۷/۰۷ |       |
| ۳۴   | تپه فخرالدین                  |       | اشکانی (پارت)              | استان زنجان، شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان سجاسرود، ۱/۵ کیلومتری جنوب شرقی روستای پابند   | ۶۲۶۳      | ۱۳۸۱/۰۷/۰۷ |       |
| ۳۵   | تپه حیاط غیب                  |       | هزاره یک ق‌م                | استان زنجان، شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان آقبلاغ، یک کیلومتری روستای آسپرین              | ۶۲۶۴      | ۱۳۸۱/۰۷/۰۷ |       |
| ۳۶   | چال تپه                       |       | تاریخی                     | شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، ۸۰۰ متری غرب و جنوب غربی روستای خوش                                | ۶۲۶۵      | ۱۳۸۱/۰۷/۰۷ |       |
| ۳۷   | قروق‌تپه                       |       | ساسانی                     | شهرستان خدابنده، بخش سجاس رود شمال شرق روستای کشک آباد                                           | ۶۳۸۳      | ۱۳۸۱/۰۷/۰۷ |       |
| ۳۸   | تپه میانی قره بوتا            |       | تاریخی                     | شهرستان خدابنده، بخش سجاس رود دهستان آقبلاغ روستای احمد حصاری                                    | ۶۳۸۵      | ۱۳۸۱/۰۷/۰۷ |       |
| ۳۹   | تپه گورستان کهنه چنگور        |       | اسلامی                     | شهرستان خدابنده، بخش سجاس رود، شرق روستای چنگور                                                  | ۶۳۸۶      | ۱۳۸۱/۰۷/۰۷ |       |
| ۴۰   | تپه قبرستان                   |       | قرون اولیه اسلامی          | شهرستان خدابنده، بخش سجاس رود، روستای پابند                                                      | ۶۳۸۷      | ۱۳۸۱/۰۷/۰۷ |       |
| ۴۱   | تپه تک آغاجی                  |       | تاریخی ـ اسلامی            | شهرستان خدابنده، بخش سجاس رود، دهستان آقبلاغ شرق روستای چراغ حصاری                               | ۶۴۲۴      | ۱۳۸۱/۰۷/۰۷ |       |
| ۴۲   | تپه دره گوزه سی               |       | ساسانی                     | شهرستان خدابنده، بخش قیدار، دهستان آقبلاغ، روستای خان تیمور                                      | ۶۷۰۲      | ۱۳۸۱/۱۰/۱۰ |       |
| ۴۳   | تپه گورستان بیرینجیک          |       | اسلامی                     | شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان آقبلاغ جنوب شرقی روستای خان تیمور                           | ۶۷۰۳      | ۱۳۸۱/۱۰/۱۰ |       |
| ۴۴   | تپه بایر                      |       | اسلامی                     | شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، جنوب شرقی روستای چنگور                                             | ۶۷۰۴      | ۱۳۸۱/۱۰/۱۰ |       |
| ۴۵   | چال تپه کوچک                  |       | ساسانی                     | شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، روستای چوزک                                                        | ۶۷۰۵      | ۱۳۸۱/۱۰/۱۰ |       |
| ۴۶   | تپه قره بولاغ                 |       | ساسانی                     | شهرستان قیدار، بخش سجاسرود، دهستان آقبلاغ، دو کیلومتری غرب روستای آلنجه                          | ۷۴۱۳      | ۱۳۸۱/۱۱/۱۲ |       |
| ۴۷   | تپه قارگل تپه کوچک            |       | ساسانی                     | شهرستان قیدار، بخش سجاسرود، دهستان سجاسرود، روستای کشک آباد                                      | ۷۴۱۴      | ۱۳۸۱/۱۱/۱۲ |       |
| ۴۸   | آلیک تپه                      |       | هزاره یک ق‌م                | شهرستان قیدار، بخش سجاسرود، دهستان سجاسرود، روستای کشک آباد                                      | ۷۴۱۵      | ۱۳۸۱/۱۱/۱۲ |       |
| ۴۹   | تپه امامزاده                  |       | قرون اولیه اسلامی          | شهرستان قیدار، بخش سجاسرود، د هستان آقبلاغ، روستای آلنجه                                         | ۷۴۱۶      | ۱۳۸۱/۱۱/۱۲ |       |
| ۵۰   | توپراق تپه                    |       | ساسانی                     | شهرستان قیدار، بخش سجاسرود، دهستان سجاسرود، ۱/۲ کیلومتری جنوب شرقی روستای آقاجری                 | ۷۴۱۷      | ۱۳۸۱/۱۱/۱۲ |       |
| ۵۱   | تپه کندیری                    |       | ساسانی                     | شهرستان قیدار، بخش سجاسرود، دهستان سجاسرود، شمال غرب روستای پابند                                | ۷۴۱۸      | ۱۳۸۱/۱۱/۱۲ |       |
| ۵۲   | تپه ساری تپه                  |       | هخامنشی ـ ساسانی ـ اسلامی  | شهرستان قیدار، بخش سجاسرود، دهستان قره پشتلو بالا، ۳ کیلومتری جنوب روستای باغ                    | ۷۴۱۹      | ۱۳۸۱/۱۱/۱۲ |       |
| ۵۳   | تپه شینستان                   |       | اواخر تاریخی               | شهرستان قیدار، بخش سجاسرود، دهستان سجاسرود، ۲۰۰ متری غرب روستای مجیدآباد                         | ۷۴۲۰      | ۱۳۸۱/۱۱/۱۲ |       |
| ۵۴   | تپه آشاغی قره بوتا            |       | هزاره یک ق‌م                | شهرستان قیدار، بخش سجاسرود، دهستان آقبلاغ، ۳/۵ کیلومتری روستای خان احمد حصاری                    | ۷۴۲۱      | ۱۳۸۱/۱۱/۱۲ |       |
| ۵۵   | تپه سویوخ بولاغ               |       | هزاره ۶ و ۵ ق‌م             | شهرستان قیدار، بخش سجاسرود، دهستان سجاسرود، ۳ کیلومتری غرب و شمال غرب روستای پابند               | ۷۴۲۲      | ۱۳۸۱/۱۱/۱۲ |       |
| ۵۶   | تپه گورستان گبری              |       | ساسانی                     | شهرستان قیدار، بخش سجاسرود، دهستان سجاسرود، روستای خان تیمور                                     | ۷۴۲۳      | ۱۳۸۱/۱۱/۱۲ |       |
| ۵۷   | قبرستان قدیمی                 |       | قرون اولیه اسلامی          | شهرستان قیدار، بخش سجاسرود، دهستان سجاسرود، روستای خان تیمور                                     | ۷۴۲۴      | ۱۳۸۱/۱۱/۱۲ |       |
| ۵۸   | قارگل تپه بزرگ                |       | ساسانی                     | شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، روستای کشک آباد                                                    | ۷۵۰۱      | ۱۳۸۱/۱۲/۱۷ |       |
| ۵۹   | تپه عابد گولی                 |       | ساسانی                     | شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، روستای چراغ حصاری                                                  | ۷۵۰۲      | ۱۳۸۱/۱۲/۱۷ |       |
| ۶۰   | پاشاتپه                       |       | ساسانی                     | شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان سجاسرود، روستای نهاویس                                      | ۷۵۰۳      | ۱۳۸۱/۱۲/۱۷ | [ ۲ ] |
| ۶۱   | تپه تهمز امامی                |       | ساسانی                     | شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان آقبلاغ سفلی، روستای ارقین                                   | ۷۵۰۴      | ۱۳۸۱/۱۲/۱۷ |       |
| ۶۲   | تپه کهریزباشی                 |       | ساسانی                     | شهرستان خدابنده، دهستان سجاسرود، روستای باریک آب                                                 | ۷۵۰۵      | ۱۳۸۱/۱۲/۱۷ |       |
| ۶۳   | محوطه تاریخی قزل گدیک         |       | اسلامی                     | شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان آقبلاغ، ۸۰۰ متری غرب روستای زرزر                            | ۷۵۰۶      | ۱۳۸۱/۱۲/۱۷ |       |
| ۶۴   | تپه گورستان امامزاده ابراهیم  |       | قرون اولیه اسلامی          | شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان سجاسرود، روستای آقاجاری                                     | ۷۵۱۸      | ۱۳۸۱/۱۲/۱۷ |       |
| ۶۵   | تپه بیرینجک                   |       | قرون اولیه و میانه اسلامی  | شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، روستای تیمورخان                                                    | ۷۵۱۹      | ۱۳۸۱/۱۲/۱۷ |       |
| ۶۶   | تپه خان احمد حصاری            |       | اشکانی (پارت) ـ ساسانی     | شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان آقبلاغ، روستای خان احمد حصاری                               | ۷۵۲۰      | ۱۳۸۱/۱۲/۱۷ |       |
| ۶۷   | تپه یوخاری کند                |       | ساسانی                     | شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان آقبلاغ، ۱/۵ کیلومتری جنوب شرقی روستای شیخ موسی              | ۷۷۲۶      | ۱۳۸۱/۱۲/۱۷ |       |
| ۶۸   | تپه گور قبری                  |       | ساسانی                     | شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان آقبلاغ، یک کیلومتری شرق روستای شیخ موسی                     | ۷۷۲۷      | ۱۳۸۱/۱۲/۱۷ |       |
| ۶۹   | تولکی تپه                     |       | ساسانی ـ قرن ۷ و ۸ ق       | شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان سجاسرود، یک کیلومتری جنوب روستای سرین دره                   | ۷۷۲۸      | ۱۳۸۱/۱۲/۱۷ |       |
| ۷۰   | خرمن‌تپه                       |       | اسلامی                     | شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان آقبلاغ، ۸۰۰ متری جنوب روستای چراغ مزرعه                     | ۷۷۲۹      | ۱۳۸۱/۱۲/۱۷ |       |
| ۷۱   | تپه خرابه نچار                |       | اشکانی (پارت) ـ ساسانی     | شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان آقبلاغ، ۵/۵ کیلومتری غرب روستای شیخ موسی                    | ۷۷۳۰      | ۱۳۸۱/۱۲/۱۷ |       |
| ۷۲   | تپه یوخاری قبرستان            |       | اسلامی                     | شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان اقبلاغ، دو کیلومتری جنوب روستای اوچ بولاغ                   | ۷۷۳۱      | ۱۳۸۱/۱۲/۱۷ |       |
| ۷۳   | تپه گنج گولی                  |       | ساسانی                     | شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، ۳ کیلومتری شرق روستای آقبلاغ سفلی                                  | ۷۷۳۲      | ۱۳۸۱/۱۲/۱۷ |       |
| ۷۴   | تپه قلعه آقا                  |       | ساسانی                     | شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان آقبلاغ، ۸۰۰ متری شمال شرق روستای اوچ بولاغ                  | ۷۷۳۳      | ۱۳۸۱/۱۲/۱۷ |       |
| ۷۵   | تپه داش قلعه                  |       | ساسانی                     | شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان آقبلاغ، جنوب شرقی روستای قمشلو                              | ۷۷۳۴      | ۱۳۸۱/۱۲/۱۷ |       |
| ۷۶   | تپه گورستان حسن خان بولاغی    |       | قرون اولیه اسلامی          | شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان آقبلاغ، ۳ کیلومتری شرق روستای آقبلاغ سفلی                   | ۷۷۳۵      | ۱۳۸۱/۱۲/۱۷ |       |
| ۷۷   | تپه‌حصار بزرگ                  |       | ساسانی ـ اسلامی            | شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان حومه، روستای بیجقین                                           | ۷۸۰۳      | ۱۳۸۱/۱۲/۱۷ |       |
| ۷۸   | قره‌تپه                        |       | هزاره ۴ و ۳ ق. م           | شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان حومه، روستای پرچین                                            | ۷۸۰۴      | ۱۳۸۱/۱۲/۱۷ |       |
| ۷۹   | امام تپه                      |       | تاریخی ـ ساسانی            | شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان حومه، روستای پرچین                                            | ۷۸۰۵      | ۱۳۸۱/۱۲/۱۷ |       |
| ۸۰   | تپه خرابه                     |       | ساسانی                     | شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان حومه، روستای بلگه شیر                                         | ۷۸۰۶      | ۱۳۸۱/۱۲/۱۷ |       |
| ۸۱   | تپه گل ویس                    |       | قرن دو و ۳ ق               | شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان حومه، روستای نعلبندان                                         | ۷۸۰۷      | ۱۳۸۱/۱۲/۱۷ |       |
| ۸۲   | منجیق تپه                     |       | قرون اولیه اسلامی          | دو تپه سفلی                                                                                | ۷۸۰۸      | ۱۳۸۱/۱۲/۱۷ |       |
| ۸۳   | تپه شاقی                      |       | قرون اولیه اسلامی          | شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان حومه، روستای دو تپه سفلی                                      | ۷۸۰۹      | ۱۳۸۱/۱۲/۱۷ |       |
| ۸۵   | شاهلی تپه                     |       | اشکانی (پارت) ـ ساسانی     | شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان حومه، روستای دو تپه سفلی                                      | ۷۸۱۰      | ۱۳۸۱/۱۲/۱۷ |       |
| ۸۶   | تپه کهریز                     |       | هزاره دو و یک ق‌م           | شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان حومه، روستای ده شیر                                           | ۷۸۱۱      | ۱۳۸۱/۱۲/۱۷ |       |
| ۸۷   | تپه قالا                      |       | قرون اولیه اسلامی          | شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان حومه، روستای توپقره                                           | ۷۸۱۲      | ۱۳۸۱/۱۲/۱۷ |       |
| ۸۸   | تپه آسیاب                     |       | هزاره یک ق‌م ـ ساسانی       | شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان حومه، روستای دو تپه سفلی                                      | ۷۸۱۳      | ۱۳۸۱/۱۲/۱۷ |       |
| ۸۹   | تپه اوچ بلاغی                 |       | قرون اولیه اسلامی          | شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان آقبلاغ، روستای اوچ بولاغ                                    | ۷۸۱۴      | ۱۳۸۱/۱۲/۱۷ |       |
| ۹۰   | پولی تپه کوچک                 |       | اشکانی (پارت) وساسانی      | شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، فاصله دو کیلومتری جنوب روستای آهارمشکین               | ۸۷۵۹      | ۱۳۸۲/۰۳/۱۰ |       |
| ۹۱   | تپه امام                      |       | ساسانی                     | شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، به فاصله یک کیلومتری جنوب غربی روستای کهل آباد        | ۸۷۶۰      | ۱۳۸۲/۰۳/۱۰ |       |
| ۹۲   | قالاتپه                       |       | ساسانی                     | شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، حاشیه شمالی روستای آهارمشکین                          | ۸۷۶۱      | ۱۳۸۲/۰۳/۱۰ |       |
| ۹۳   | نجار تپه                      |       | متاخر اسلامی               | شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، فاصله ۸۰۰ متری غرب روستای کوچ تپه                     | ۸۷۶۲      | ۱۳۸۲/۰۳/۱۰ |       |
| ۹۴   | تپه یل درمان                  |       | ساسانی                     | شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، فاصله ۶ کیلومتری غربی روستای گنگک                     | ۸۷۶۳      | ۱۳۸۲/۰۳/۱۰ |       |
| ۹۵   | پولی تپه بزرگ                 |       | ساسانی                     | شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، فاصله دو کیلومتری جنوب شرقی روستای آهارمشکین          | ۸۷۶۶      | ۱۳۸۲/۰۳/۱۰ |       |
| ۹۶   | تپه گنگک                      |       | قرون اولیه اسلامی          | شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان حومه، فاصله دو کیلومتری شمال غرب روستای گنگک                | ۸۷۶۷      | ۱۳۸۲/۰۳/۱۰ |       |
| ۹۷   | تیمور تپه                     |       | ساسانی                     | شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، فاصله ۱/۳ کیلومتری شمال غربی روستای آهار مشکین        | ۸۷۶۸      | ۱۳۸۲/۰۳/۱۰ |       |
| ۹۸   | تپه قلعه قوشه کند             |       | ساسانی                     | شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، روستای قوشه کند                                       | ۸۹۲۰      | ۱۳۸۲/۰۳/۱۰ |       |
| ۹۹   | تپه بویوک                     |       | قرون اولیه اسلامی          | شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان حومه، ۳۰۰ متری روستای بلگه شیر                              | ۸۹۲۱      | ۱۳۸۲/۰۳/۱۰ |       |
| ۱۰۰  | تپه کندیری                    |       | متاخر اسلامی               | شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان حومه، روستای ورجوشان                                        | ۸۹۲۲      | ۱۳۸۲/۰۳/۱۰ |       |
| ۱۰۱  | تپه مهدی قشلاقی               |       | ساسانی                     | شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، ۱۱ کیلومتری شرق روستای محمودآباد                      | ۸۹۲۳      | ۱۳۸۲/۰۳/۱۰ |       |
| ۱۰۲  | تپه کندیری بیجقین             |       | اسلامی                     | شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، روستای بیجقین                                         | ۸۹۲۴      | ۱۳۸۲/۰۳/۱۰ |       |
| ۱۰۳  | تپه ینگی کند                  |       | قرون متاخر اسلامی          | شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان حومه، روستای محمودآباد                                      | ۸۹۲۵      | ۱۳۸۲/۰۳/۱۰ |       |
| ۱۰۴  | تپه گویجه قیه                 |       | قرون اولیه اسلامی          | شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، ۱۰ کیلومتری شرق روستای محمودآباد                      | ۸۹۲۶      | ۱۳۸۲/۰۳/۱۰ |       |
| ۱۰۵  | تپه دربچه                     |       | اسلامی                     | شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان حومه، روستای بیجقین                                         | ۸۹۲۷      | ۱۳۸۲/۰۳/۱۰ |       |
| ۱۰۶  | تپه سودا قولان                |       | ساسانی                     | شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، ۸ کیلومتری شمال روستای نظرقلی                         | ۸۹۲۸      | ۱۳۸۲/۰۳/۱۰ |       |
| ۱۰۷  | تپه امامزاده                  |       | قرون متاخر اسلامی          | شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، ۳۰۰ متری شرق روستای پیرگاوگل                          | ۸۹۲۹      | ۱۳۸۲/۰۳/۱۰ |       |
| ۱۰۹  | تپه ابراهیم‌آباد               |       | اشکانی (پارت) ـ ساسانی     | شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، ۱/۵ کیلومتری شرق روستای ورجوشان                       | ۸۹۳۰      | ۱۳۸۲/۰۳/۱۰ |       |
| ۱۱۰  | تپه‌حصار کوچک                  |       | ساسانی ـ اسلامی            | شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان حومه، روستای بیجقین                                           | ۸۹۳۱      | ۱۳۸۲/۰۳/۱۰ |       |
| ۱۱۱  | تپه تورمتای                   |       | ساسانی                     | شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، روستای محمودآباد                                      | ۸۹۳۲      | ۱۳۸۲/۰۳/۱۰ |       |
| ۱۱۲  | تپه پیرگاوگل                  |       | اسلامی                     | شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان حومه، روستای پیرگاوگل                                       | ۸۹۳۳      | ۱۳۸۲/۰۳/۱۰ |       |
| ۱۱۳  | تپه قلعه باشی                 |       | اسلامی                     | شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان حومه، روستای کوچ تپه                                        | ۸۹۳۴      | ۱۳۸۲/۰۳/۱۰ |       |
| ۱۱۴  | تپه الپانه                    |       | ساسانی                     | شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان حومه، فاصله ۷ کیلومتری شرق روستای کهل آباد                  | ۹۱۸۸      | ۱۳۸۲/۰۴/۲۴ |       |
| ۱۱۵  | مراد تپه                      |       | ساسانی                     | شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان کرسف، فاصله ۶۰ متری غرب روستای قلعلی                          | ۹۱۸۹      | ۱۳۸۲/۰۴/۲۴ |       |
| ۱۱۶  | مورچه‌تپه                      |       | هزاره یک ق‌م ـ ساسانی       | شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، فاصله ۷۰۰ متری شرق روستای نور آباد                    | ۹۱۹۰      | ۱۳۸۲/۰۴/۲۴ |       |
| ۱۱۷  | تپه آدی غیب                   |       | ساسانی                     | شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان کرسف، فاصله ۱۲۰۰ متری غرب روستای کسیک                         | ۹۱۹۱      | ۱۳۸۲/۰۴/۲۴ |       |
| ۱۱۸  | تپه تپه لر                    |       | ساسانی                     | شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، فاصله دو کیلومتری غرب روستای رباط                     | ۹۱۹۲      | ۱۳۸۲/۰۴/۲۴ |       |
| ۱۱۹  | تپه ایسی سو                   |       | ساسانی                     | شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، فاصله ۵ کیلومتری شمال شرقی روستای جرین                | ۹۱۹۳      | ۱۳۸۲/۰۴/۲۴ |       |
| ۱۲۰  | تپه کوزه سران                 |       | ساسانی                     | شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، فاصله ۸۰۰ متری جنوب و جنوب شرقی روستای جرین           | ۹۱۹۴      | ۱۳۸۲/۰۴/۲۴ |       |
| ۱۲۱  | تپه قالا یالی                 |       | ساسانی                     | شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان سهرورد، فاصله ۴/۵ کیلومتری روستای سهرورد                      | ۹۱۹۵      | ۱۳۸۲/۰۴/۲۴ |       |
| ۱۲۲  | تپه کرسف                      |       | ساسانی                     | شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان کرسف، فاصله ۳ کیلومتری جنوب روستای کرسف                       | ۹۱۹۶      | ۱۳۸۲/۰۴/۲۴ |       |
| ۱۲۳  | تپه قبر گرمابه                |       | هزاره ۴ و ۳ ق. م           | شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان کرسف، فاصله دو کیلومتری شرق روستای شهید چمنی                  | ۹۱۹۷      | ۱۳۸۲/۰۴/۲۴ |       |
| ۱۲۴  | تپه کاروان‌سرا                 |       | ساسانی                     | شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، فاصله ۵ کیلومتری شمال شرقی روستای رباط                | ۹۱۹۸      | ۱۳۸۲/۰۴/۲۴ |       |
| ۱۲۵  | تپه آبی                       |       | ساسانی                     | شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان حومه، فاصله ۳ کیلومتری شرق روستای حصار                      | ۹۱۹۹      | ۱۳۸۲/۰۴/۲۴ |       |
| ۱۲۶  | تک تپه                        |       | هزاره یک ق‌م                | شهرستان خدابنده، بخش بزینه رود، دهستان زرینه رود، فاصله ۳ کیلومتری جنوب غربی روستای زاغه لو      | ۹۲۰۰      | ۱۳۸۲/۰۴/۲۴ |       |
| ۱۲۷  | منجیق تپه                     |       | قرون اولیه اسلامی          |                                                                                | ۹۲۰۱      | ۱۳۸۲/۰۴/۲۴ |       |
| ۱۲۸  | تپه قربان                     |       | ساسانی                     | شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، فاصله ۵۰۰ متری شمال غربی روستای نور آباد              | ۹۲۰۲      | ۱۳۸۲/۰۴/۲۴ |       |
| ۱۲۹  | تپه قبرستان                   |       | هزاره یک ق‌م                | شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان حومه، فاصله دو کیلومتری شرق روستای علی‌آباد                    | ۹۴۳۵      | ۱۳۸۲/۰۵/۱۴ |       |
| ۱۳۰  | تپه محمودآباد                 |       | ساسانی                     | شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان حومه، فاصله ۳/۵ کیلومتری جنوب شرقی روستای محمودآباد           | ۹۴۳۶      | ۱۳۸۲/۰۵/۱۴ |       |
| ۱۳۱  | منجیق تپه                     |       | ساسانی                     | شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان حومه، فاصله یک کیلومتری شمال روستای آهار مشکین                | ۹۴۳۷      | ۱۳۸۲/۰۵/۱۴ |       |
| ۱۳۲  | تپه درویش علی                 |       | قرون اولیه اسلامی          | شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، فاصله ۳۰۰ متری شمال روستای نور آباد                   | ۹۴۳۸      | ۱۳۸۲/۰۵/۱۴ |       |
| ۱۳۳  | تپه تک امام                   |       | قرون اولیه اسلامی          | شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، فاصله ۳/۲۰۰ کیلومتری جنوب غربی روستای منطش            | ۹۴۳۹      | ۱۳۸۲/۰۵/۱۴ |       |
| ۱۳۴  | باغلر تپه                     |       | ساسانی                     | شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، ۵۰۰ متری شرق روستای هیرآباد                           | ۹۴۴۰      | ۱۳۸۲/۰۵/۱۴ |       |
| ۱۳۵  | کولی تپه                      |       | ساسانی ـ قرون اولیه اسلامی | شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، فاصله ۳ کیلومتری جنوب غربی روستای منطش                | ۹۴۴۱      | ۱۳۸۲/۰۵/۱۴ |       |
| ۱۳۶  | تپه خرابه                     |       | قرون اولیه اسلامی          | شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان کرسف، فاصله ۳ کیلومتری شرق روستای ماد آباد                    | ۹۴۴۲      | ۱۳۸۲/۰۵/۱۴ |       |
| ۱۳۷  | تپه خرابه                     |       | هزاره ۴ و ۳ ق. م ـ ساسانی  | شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، ۴ کیلومتری شرق روستای گوگجه ییلاق                     | ۹۴۴۳      | ۱۳۸۲/۰۵/۱۴ |       |
| ۱۳۸  | تپه گریز                      |       | قرون اولیه اسلامی          | شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان سجاسرود، فاصله ۷۰۰ متری غرب روستای سجاس                     | ۹۴۴۶      | ۱۳۸۲/۰۵/۱۴ |       |
| ۱۳۹  | تپه منطش                      |       | قرون اولیه اسلامی          | شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، فاصله ۴/۵ کیلومتری غرب روستای منطش                    | ۹۴۶۰      | ۱۳۸۲/۰۵/۱۴ |       |
| ۱۴۰  | کولیک تپه                     |       | ساسانی ـ قرون اولیه اسلامی | شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، فاصله ۲۰۰ متری جنوب روستای هیر آباد                   | ۹۴۶۱      | ۱۳۸۲/۰۵/۱۴ |       |
| ۱۴۱  | تپه تخت                       |       | ساسانی                     | شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان کرسف، فاصله دو کیلومتری شمال شرقی روستای پسکوهان              | ۹۴۶۲      | ۱۳۸۲/۰۵/۱۴ |       |
| ۱۴۲  | تپه قیز قلعه                  |       | ساسانی                     | شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان سهرورد، فاصله ۴/۵ کیلومتری غرب روستای مادآباد                 | ۹۴۶۳      | ۱۳۸۲/۰۵/۱۴ |       |
| ۱۴۳  | تپه علی ارداق چارداقی         |       | ساسانی                     | شهرستان خدابنده، بخش بزینه رود، دهستان بزینه رود، فاصله ۳ کیلومتری جنوب غربی روستای زاغه لو      | ۹۴۶۴      | ۱۳۸۲/۰۵/۱۴ |       |
| ۱۴۴  | توکمه‌تپه                      |       | ساسانی                     | شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان کرسف، فاصه یک کیلومتری غرب روستای کسیک                        | ۹۶۹۱      | ۱۳۸۲/۰۵/۲۷ |       |
| ۱۴۵  | تپه یونجه زار                 |       | ساسانی                     | شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان سجاسرود، فاصله یک کیلومتری جنوب روستای دهجلال               | ۹۶۹۲      | ۱۳۸۲/۰۵/۲۷ |       |
| ۱۴۶  | گونلی تپه                     |       | ساسانی                     | شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، فاصله دو کیلومتری شمال شرقی روستای حسین‌آباد           | ۹۶۹۳      | ۱۳۸۲/۰۵/۲۷ |       |
| ۱۴۷  | چال تپه                       |       | قرون اولیه اسلامی          | شهرستان خدابنده، بخش بزینه رود، دهستان زرینه رود، فاصله ۶ کیلومتری شمال روستای حسام آباد         | ۹۶۹۴      | ۱۳۸۲/۰۵/۲۷ |       |
| ۱۴۸  | بویوک تپه                     |       | قرون اولیه اسلامی          | شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، فاصله ۷۰۰ متری شمال روستای نور آباد                   | ۱۰۰۴۲     | ۱۳۸۲/۰۶/۲۳ |       |
| ۱۴۹  | تپه یددی امام                 |       | قرون اولیه اسلامی          | شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، فاصله ۳ کیلومتری شمال غربی روستای منطش                | ۱۰۰۴۳     | ۱۳۸۲/۰۶/۲۳ |       |
| ۱۵۰  | قلی‌تپه                        |       | ساسانی                     | شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، فاصله ۵۰ متری شرق روستای هیرآباد                      | ۱۰۰۴۴     | ۱۳۸۲/۰۶/۲۳ |       |
| ۱۵۱  | تپه ماقالاق                   |       | ساسانی                     | شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، فاصله دو کیلومتری شرق روستای گوگجه ییلاق              | ۱۰۰۴۵     | ۱۳۸۲/۰۶/۲۳ |       |
| ۱۵۲  | تپه قبرستان                   |       | ساسانی ـ قرون اولیه اسلامی | شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان کرسف، ۵۰۰ متری جنوب روستای کرسف                               | ۱۰۳۵۰     | ۱۳۸۲/۰۷/۰۱ | 153   |

شهر باستانی گوهرچین
در بین چند روستای منطقه ی افشار، مربوط به دوره ی صفویه، در ابعاد شهر زنجان امروزی
154:تپه های باستانی شهر گرماب، مصرآباد، گوگرچینک، حصار علیا، حصار سفلی، قره ولی، گونای، بختی، سوله، قویی، مسگر، بورون، آقچه گنبد، قمچقاي، باش قشلاق، اولی بیک، فریدون، قمشلو، تاتارده، توحیدلو، جمعه لو، ینگ آباد، آجی کهریز، گل بلاغ، توتورغان،گنداب، آقاجاغلو، منداق، قازخلوو...

title: فهرست آثار ملی شهرستان خدابنده

wikitext:
[[شهرستان خدابنده]] یکی از شهرستان‌های [[استان زنجان]] [[ایران]] است.

== آثار ثبت‌شده ==
{| class="wikitable sortable" style="width:100%; border:0; text-align:center;"
|+
!ردیف
!نام اثر
!نگاره
!دیرینگی
!موقعیت
!شمارهٔ ثبت
!تاریخ ثبت
!منبع
|-
|۱
|[[قیدار نبی (آرامگاه)|قیدار نبی]]
|{{تفام|Q5931951}}
|قرن ۷ و ۸ ق
|۴۰ کیلومتری سلطانیه{{سخ}}{{مفام|Q5931951}}
|۳۲۱
|۱۳۱۷/۰۸/۲۱
|<ref>{{یادکرد وب|نشانی=https://iranarchpedia.ir/entry/13239|عنوان=پرونده قیدار نبی در فهرست آثار ملی ایران|نشانی بایگانی=|تاریخ بایگانی=|ناشر=وزارت راه و شهرسازی|تاریخ بازدید=۴ فوریهٔ ۲۰۲۲|پیوند مرده=خیر}}</ref>
|-
|۲
|[[بقعه سوجاس (سجاس)]]
|
|سلجوقیان ـ قرن ۵ ق
|در قریه سوجاس در جلگه غربی خدابنده
|۱۰۱۹
|۱۳۵۳/۱۱/۱۲
|
|-
|۳
|[[تپه باستانی نورآباد/ بیوک تپه]]
|
|ساسانی ـ اسلامی
|در قریه نورآباد، بخش قیدار
|۱۰۴۷
|۱۳۵۴/۱۲/۱۳
|
|-
|۴
|[[تپه باستانی آبی]]
|
|ساسانی ـ اسلامی
|۱۸ کیلومتری جنوب شرق مرکز قیدار
|۱۰۵۲
|۱۳۵۴/۰۲/۱۳
|
|-
|۵
|[[تپه یونجه زار]]
|
|هزاره یک ق‌م
|در قریه ده جلال، بخش سجاسرود
|۱۱۲۹
|۱۳۵۴/۰۹/۱۷
|
|-
|۶
|[[تپه باستانی دو تپه سفلی]]
|
|هزاره یک ق‌م ـ قرن ۶ و ۷ ق
|قریه دو تپه سفلی
|۱۱۳۳
|۱۳۵۴/۰۹/۱۷
|
|-
|۷
|[[تپه منجیق لیغ]]
|
|سلجوقیان
|ضلع جنوبی قریه چنگوری
|۱۳۸۳
|۱۳۵۶/۰۲/۱۹
|
|-
|۸
|[[تپه قالایاله (قلعه کیوان)]]
|
|قرن ۶ و ۷ ق
|قریه قره قوش، قیدار
|۱۳۸۷
|۱۳۵۶/۰۲/۱۹
|
|-
|۹
|[[تپه زندان وسط]]
|
|قرن ۶ و ۷ ق
|قریه سجاس
|۱۳۹۲
|۱۳۵۶/۰۲/۱۹
|
|-
|۱۰
|[[منجیق تپه]]
|
|۶ و ۷ هجری
|قریه دو تپه سفلی
|۱۳۹۴
|۱۳۵۶/۰۲/۱۹
|
|-
|۱۱
|[[تپه بابا قلعه سی]]
|
|قرن ۶ و ۷ ق
|۵/۱ کیلومتری جنوب شرقی قریه چغلو س
|۱۴۴۸
|۱۳۵۶/۰۷/۱۱
|
|-
|۱۲
|[[طالب تپه]]
|
|هزاره یک ق‌م
|قریه جوقین در شمال منطقه سجاس
|۱۴۵۳
|۱۳۵۶/۰۷/۱۱
|
|-
|۱۳
|[[تپه قلعه کیخسرو]]
|
|قرن ۷ و ۸ ق
|جنوب شرقی قریه ارغون واقع در سجاس
|۱۴۵۶
|۱۳۵۶/۰۷/۱۱
|
|-
|۱۴
|[[گل‌تپه]]
|
|قرن ۶ تا۹ ق
|در شمال غربی قریه اسپدین
|۱۴۵۷
|۱۳۵۶/۰۷/۱۱
|
|-
|۱۵
|[[امامزاده کهریز]]
|
|صفویه
|۳۰ کیلومتری شرق زنجان، در ضلع غربی گنبد سلطانیه
|۲۳۷۲
|۱۳۷۸/۰۵/۲۳
|
|-
|۱۶
|[[تپه مومیایی]]
|
|تاریخی
|شهرستان خدابنده، بخش سجاس رود، روستای نهروان
|۶۲۰۴
|۱۳۸۱/۰۷/۰۷
|
|-
|۱۷
|[[حجر تپه]]
|
|تاریخی
|استان زنجان، شهرستان خدابنده، بخش سجاس رود، ۱/۵ کیلومتری جنوب شرق روستای نهاویس
|۶۲۰۵
|۱۳۸۱/۰۷/۰۷
|
|-
|۱۸
|[[امام تپه]]
|
|تاریخی
|استان زنجان، شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، روستای چروک
|۶۲۰۶
|۱۳۸۱/۰۷/۰۷
|
|-
|۱۹
|[[توکلی‌تپه]]
|
|تاریخی
|زنجان، شهرستان خدابنده، بخش سجاس رود، ۴/۵ کیلومتری شمال روستای ارقین
|۶۲۰۷
|۱۳۸۱/۰۷/۰۷
|
|-
|۲۰
|[[کوره بلاغ تپه سی]]
|
|تاریخی
|شهرستان خدابنده، سجاسرود، ۵۰۰ متری جنوب روستای خان احمد حصاری
|۶۲۰۸
|۱۳۸۱/۰۷/۰۷
|
|-
|۲۱
|[[گوی‌گوزه‌تپه]]
|
|تاریخی
|شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، جنوب روستای خان احمد حصاری
|۶۲۰۹
|۱۳۸۱/۰۷/۰۷
|
|-
|۲۲
|[[تپه رحیم]]
|
|قرون اولیه اسلامی
|استان زنجان، شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان سجاسرود، به فاصله دو کیلومتری جنوب شرقی روستای
|۶۲۱۰
|۱۳۸۱/۰۷/۰۷
|
|-
|۲۳
|[[تپه خرمن یری بزرگ]]
|
|تاریخی
|شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود شرق روستای نهروان
|۶۲۱۱
|۱۳۸۱/۰۷/۰۷
|
|-
|۲۴
|[[تپه امامزاده کهریز]]
|
|تاریخی
|شهرستان خدابنده، بخش سجارود، دهستان آقبلاغ، روستای آقبلاغ سفلی
|۶۲۵۳
|۱۳۸۱/۰۷/۰۷
|
|-
|۲۵
|[[تپه میرزا بلاغی بزرگ]]
|
|هزاره ۴ و ۳ ق. م
|شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان آقبلاغ، ۵۰۰ کیلومتری غرب روستای خان احمد حصاری
|۶۲۵۴
|۱۳۸۱/۰۷/۰۷
|
|-
|۲۶
|[[تپه کندیری ۱]]
|
|تاریخی
|شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان آقبلاغ، ۳ کیلومتری جنوب روستای ارقین
|۶۲۵۵
|۱۳۸۱/۰۷/۰۷
|
|-
|۲۷
|[[تپه کندیری ۲]]
|
|تاریخی
|شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان آقبلاغ، ۳/۵ کیلومتری جنوب روستای ارقین
|۶۲۵۶
|۱۳۸۱/۰۷/۰۷
|
|-
|۲۸
|[[چال تپه بزرگ]]
|
|تاریخی ـ اسلامی
|شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان آقبلاغ، ۷۰۰ متری جنوب روستای چوزک
|۶۲۵۷
|۱۳۸۱/۰۷/۰۷
|
|-
|۲۹
|[[داش تپه]]
|
|تاریخی
|استان زنجان، شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان سجاسرود، ۵۰۰ متری جنوب روستای آقاجری
|۶۲۵۸
|۱۳۸۱/۰۷/۰۷
|
|-
|۳۰
|[[تپه قوشه بلاغ]]
|
|هزاره یک ق‌م
|استان زنجان، شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان سجاسرود، دو کیلومتری روستای پابند
|۶۲۵۹
|۱۳۸۱/۰۷/۰۷
|
|-
|۳۱
|[[قیه‌تپه]]
|
|تاریخی ـ اسلامی
|استان زنجان، شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان آقبلاغ، یک کیلومتری جنوب روستای آقاجری
|۶۲۶۰
|۱۳۸۱/۰۷/۰۷
|
|-
|۳۲
|[[پولی تپه کوچک]]
|
|تاریخی ـ قرون اولیه اسلامی
|استان زنجان، شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان آقبلاغ، ۳۰۰ متری شمال غرب روستای سیامان
|۶۲۶۱
|۱۳۸۱/۰۷/۰۷
|
|-
|۳۳
|[[پولی تپه بزرگ]]
|
|ساسانی
|استان زنجان، شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان آقبلاغ، ۷۰۰ متری غرب روستای سیامان
|۶۲۶۲
|۱۳۸۱/۰۷/۰۷
|
|-
|۳۴
|[[تپه فخرالدین]]
|
|اشکانی (پارت)
|استان زنجان، شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان سجاسرود، ۱/۵ کیلومتری جنوب شرقی روستای پابند
|۶۲۶۳
|۱۳۸۱/۰۷/۰۷
|
|-
|۳۵
|[[تپه حیاط غیب]]
|
|هزاره یک ق‌م
|استان زنجان، شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان آقبلاغ، یک کیلومتری روستای آسپرین
|۶۲۶۴
|۱۳۸۱/۰۷/۰۷
|
|-
|۳۶
|[[چال تپه]]
|
|تاریخی
|شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، ۸۰۰ متری غرب و جنوب غربی روستای خوش
|۶۲۶۵
|۱۳۸۱/۰۷/۰۷
|
|-
|۳۷
|[[قروق‌تپه]]
|
|ساسانی
|شهرستان خدابنده، بخش سجاس رود شمال شرق روستای کشک آباد
|۶۳۸۳
|۱۳۸۱/۰۷/۰۷
|
|-
|۳۸
|[[تپه میانی قره بوتا]]
|
|تاریخی
|شهرستان خدابنده، بخش سجاس رود دهستان آقبلاغ روستای احمد حصاری
|۶۳۸۵
|۱۳۸۱/۰۷/۰۷
|
|-
|۳۹
|[[تپه گورستان کهنه چنگور]]
|
|اسلامی
|شهرستان خدابنده، بخش سجاس رود، شرق روستای چنگور
|۶۳۸۶
|۱۳۸۱/۰۷/۰۷
|
|-
|۴۰
|[[تپه قبرستان]]
|
|قرون اولیه اسلامی
|شهرستان خدابنده، بخش سجاس رود، روستای پابند
|۶۳۸۷
|۱۳۸۱/۰۷/۰۷
|
|-
|۴۱
|[[تپه تک آغاجی]]
|
|تاریخی ـ اسلامی
|شهرستان خدابنده، بخش سجاس رود، دهستان آقبلاغ شرق روستای چراغ حصاری
|۶۴۲۴
|۱۳۸۱/۰۷/۰۷
|
|-
|۴۲
|[[تپه دره گوزه سی]]
|
|ساسانی
|شهرستان خدابنده، بخش قیدار، دهستان آقبلاغ، روستای خان تیمور
|۶۷۰۲
|۱۳۸۱/۱۰/۱۰
|
|-
|۴۳
|[[تپه گورستان بیرینجیک]]
|
|اسلامی
|شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان آقبلاغ جنوب شرقی روستای خان تیمور
|۶۷۰۳
|۱۳۸۱/۱۰/۱۰
|
|-
|۴۴
|[[تپه بایر]]
|
|اسلامی
|شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، جنوب شرقی روستای چنگور
|۶۷۰۴
|۱۳۸۱/۱۰/۱۰
|
|-
|۴۵
|[[چال تپه کوچک]]
|
|ساسانی
|شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، روستای چوزک
|۶۷۰۵
|۱۳۸۱/۱۰/۱۰
|
|-
|۴۶
|[[تپه قره بولاغ]]
|
|ساسانی
|شهرستان قیدار، بخش سجاسرود، دهستان آقبلاغ، دو کیلومتری غرب روستای آلنجه
|۷۴۱۳
|۱۳۸۱/۱۱/۱۲
|
|-
|۴۷
|[[تپه قارگل تپه کوچک]]
|
|ساسانی
|شهرستان قیدار، بخش سجاسرود، دهستان سجاسرود، روستای کشک آباد
|۷۴۱۴
|۱۳۸۱/۱۱/۱۲
|
|-
|۴۸
|[[آلیک تپه]]
|
|هزاره یک ق‌م
|شهرستان قیدار، بخش سجاسرود، دهستان سجاسرود، روستای کشک آباد
|۷۴۱۵
|۱۳۸۱/۱۱/۱۲
|
|-
|۴۹
|[[تپه امامزاده]]
|
|قرون اولیه اسلامی
|شهرستان قیدار، بخش سجاسرود، د هستان آقبلاغ، روستای آلنجه
|۷۴۱۶
|۱۳۸۱/۱۱/۱۲
|
|-
|۵۰
|[[توپراق تپه]]
|
|ساسانی
|شهرستان قیدار، بخش سجاسرود، دهستان سجاسرود، ۱/۲ کیلومتری جنوب شرقی روستای آقاجری
|۷۴۱۷
|۱۳۸۱/۱۱/۱۲
|
|-
|۵۱
|[[تپه کندیری]]
|
|ساسانی
|شهرستان قیدار، بخش سجاسرود، دهستان سجاسرود، شمال غرب روستای پابند
|۷۴۱۸
|۱۳۸۱/۱۱/۱۲
|
|-
|۵۲
|[[تپه ساری تپه]]
|
|هخامنشی ـ ساسانی ـ اسلامی
|شهرستان قیدار، بخش سجاسرود، دهستان قره پشتلو بالا، ۳ کیلومتری جنوب روستای باغ
|۷۴۱۹
|۱۳۸۱/۱۱/۱۲
|
|-
|۵۳
|[[تپه شینستان]]
|
|اواخر تاریخی
|شهرستان قیدار، بخش سجاسرود، دهستان سجاسرود، ۲۰۰ متری غرب روستای مجیدآباد
|۷۴۲۰
|۱۳۸۱/۱۱/۱۲
|
|-
|۵۴
|[[تپه آشاغی قره بوتا]]
|
|هزاره یک ق‌م
|شهرستان قیدار، بخش سجاسرود، دهستان آقبلاغ، ۳/۵ کیلومتری روستای خان احمد حصاری
|۷۴۲۱
|۱۳۸۱/۱۱/۱۲
|
|-
|۵۵
|[[تپه سویوخ بولاغ]]
|
|هزاره ۶ و ۵ ق‌م
|شهرستان قیدار، بخش سجاسرود، دهستان سجاسرود، ۳ کیلومتری غرب و شمال غرب روستای پابند
|۷۴۲۲
|۱۳۸۱/۱۱/۱۲
|
|-
|۵۶
|[[تپه گورستان گبری]]
|
|ساسانی
|شهرستان قیدار، بخش سجاسرود، دهستان سجاسرود، روستای خان تیمور
|۷۴۲۳
|۱۳۸۱/۱۱/۱۲
|
|-
|۵۷
|[[قبرستان قدیمی]]
|
|قرون اولیه اسلامی
|شهرستان قیدار، بخش سجاسرود، دهستان سجاسرود، روستای خان تیمور
|۷۴۲۴
|۱۳۸۱/۱۱/۱۲
|
|-
|۵۸
|[[قارگل تپه بزرگ]]
|
|ساسانی
|شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، روستای کشک آباد
|۷۵۰۱
|۱۳۸۱/۱۲/۱۷
|
|-
|۵۹
|[[تپه عابد گولی]]
|
|ساسانی
|شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، روستای چراغ حصاری
|۷۵۰۲
|۱۳۸۱/۱۲/۱۷
|
|-
|۶۰
|[[پاشاتپه]]
|
|ساسانی
|شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان سجاسرود، روستای نهاویس
|۷۵۰۳
|۱۳۸۱/۱۲/۱۷
|<ref>{{یادکرد وب|نشانی=https://iranarchpedia.ir/entry/22752|عنوان=پرونده پاشاتپه در فهرست آثار ملی ایران|نشانی بایگانی=|تاریخ بایگانی=|ناشر=وزارت راه و شهرسازی|تاریخ بازدید=۴ فوریهٔ ۲۰۲۲|پیوند مرده=خیر}}</ref>
|-
|۶۱
|[[تپه تهمز امامی]]
|
|ساسانی
|شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان آقبلاغ سفلی، روستای ارقین
|۷۵۰۴
|۱۳۸۱/۱۲/۱۷
|
|-
|۶۲
|[[تپه کهریزباشی]]
|
|ساسانی
|شهرستان خدابنده، دهستان سجاسرود، روستای باریک آب
|۷۵۰۵
|۱۳۸۱/۱۲/۱۷
|
|-
|۶۳
|[[محوطه تاریخی قزل گدیک]]
|
|اسلامی
|شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان آقبلاغ، ۸۰۰ متری غرب روستای زرزر
|۷۵۰۶
|۱۳۸۱/۱۲/۱۷
|
|-
|۶۴
|[[تپه گورستان امامزاده ابراهیم]]
|
|قرون اولیه اسلامی
|شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان سجاسرود، روستای آقاجاری
|۷۵۱۸
|۱۳۸۱/۱۲/۱۷
|
|-
|۶۵
|[[تپه بیرینجک]]
|
|قرون اولیه و میانه اسلامی
|شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، روستای تیمورخان
|۷۵۱۹
|۱۳۸۱/۱۲/۱۷
|
|-
|۶۶
|[[تپه خان احمد حصاری]]
|
|اشکانی (پارت) ـ ساسانی
|شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان آقبلاغ، روستای خان احمد حصاری
|۷۵۲۰
|۱۳۸۱/۱۲/۱۷
|
|-
|۶۷
|[[تپه یوخاری کند]]
|
|ساسانی
|شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان آقبلاغ، ۱/۵ کیلومتری جنوب شرقی روستای شیخ موسی
|۷۷۲۶
|۱۳۸۱/۱۲/۱۷
|
|-
|۶۸
|[[تپه گور قبری]]
|
|ساسانی
|شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان آقبلاغ، یک کیلومتری شرق روستای شیخ موسی
|۷۷۲۷
|۱۳۸۱/۱۲/۱۷
|
|-
|۶۹
|[[تولکی تپه]]
|
|ساسانی ـ قرن ۷ و ۸ ق
|شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان سجاسرود، یک کیلومتری جنوب روستای سرین دره
|۷۷۲۸
|۱۳۸۱/۱۲/۱۷
|
|-
|۷۰
|[[خرمن‌تپه]]
|
|اسلامی
|شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان آقبلاغ، ۸۰۰ متری جنوب روستای چراغ مزرعه
|۷۷۲۹
|۱۳۸۱/۱۲/۱۷
|
|-
|۷۱
|[[تپه خرابه نچار]]
|
|اشکانی (پارت) ـ ساسانی
|شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان آقبلاغ، ۵/۵ کیلومتری غرب روستای شیخ موسی
|۷۷۳۰
|۱۳۸۱/۱۲/۱۷
|
|-
|۷۲
|[[تپه یوخاری قبرستان]]
|
|اسلامی
|شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان اقبلاغ، دو کیلومتری جنوب روستای اوچ بولاغ
|۷۷۳۱
|۱۳۸۱/۱۲/۱۷
|
|-
|۷۳
|[[تپه گنج گولی]]
|
|ساسانی
|شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، ۳ کیلومتری شرق روستای آقبلاغ سفلی
|۷۷۳۲
|۱۳۸۱/۱۲/۱۷
|
|-
|۷۴
|[[تپه قلعه آقا]]
|
|ساسانی
|شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان آقبلاغ، ۸۰۰ متری شمال شرق روستای اوچ بولاغ
|۷۷۳۳
|۱۳۸۱/۱۲/۱۷
|
|-
|۷۵
|[[تپه داش قلعه]]
|
|ساسانی
|شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان آقبلاغ، جنوب شرقی روستای قمشلو
|۷۷۳۴
|۱۳۸۱/۱۲/۱۷
|
|-
|۷۶
|[[تپه گورستان حسن خان بولاغی]]
|
|قرون اولیه اسلامی
|شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان آقبلاغ، ۳ کیلومتری شرق روستای آقبلاغ سفلی
|۷۷۳۵
|۱۳۸۱/۱۲/۱۷
|
|-
|۷۷
|[[تپه‌حصار بزرگ]]
|
|ساسانی ـ اسلامی
|شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان حومه، روستای بیجقین
|۷۸۰۳
|۱۳۸۱/۱۲/۱۷
|
|-
|۷۸
|[[قره‌تپه]]
|
|هزاره ۴ و ۳ ق. م
|شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان حومه، روستای پرچین
|۷۸۰۴
|۱۳۸۱/۱۲/۱۷
|
|-
|۷۹
|[[امام تپه]]
|
|تاریخی ـ ساسانی
|شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان حومه، روستای پرچین
|۷۸۰۵
|۱۳۸۱/۱۲/۱۷
|
|-
|۸۰
|[[تپه خرابه]]
|
|ساسانی
|شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان حومه، روستای بلگه شیر
|۷۸۰۶
|۱۳۸۱/۱۲/۱۷
|
|-
|۸۱
|[[تپه گل ویس]]
|
|قرن دو و ۳ ق
|شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان حومه، روستای نعلبندان
|۷۸۰۷
|۱۳۸۱/۱۲/۱۷
|
|-
|۸۲
|[[منجیق تپه]]
|
|قرون اولیه اسلامی
|دو تپه سفلی
|۷۸۰۸
|۱۳۸۱/۱۲/۱۷
|
|-
|۸۳
|[[تپه شاقی]]
|
|قرون اولیه اسلامی
|شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان حومه، روستای دو تپه سفلی
|۷۸۰۹
|۱۳۸۱/۱۲/۱۷
|
|-
|۸۵
|[[شاهلی تپه]]
|
|اشکانی (پارت) ـ ساسانی
|شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان حومه، روستای دو تپه سفلی
|۷۸۱۰
|۱۳۸۱/۱۲/۱۷
|
|-
|۸۶
|[[تپه کهریز]]
|
|هزاره دو و یک ق‌م
|شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان حومه، روستای ده شیر
|۷۸۱۱
|۱۳۸۱/۱۲/۱۷
|
|-
|۸۷
|[[تپه قالا]]
|
|قرون اولیه اسلامی
|شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان حومه، روستای توپقره
|۷۸۱۲
|۱۳۸۱/۱۲/۱۷
|
|-
|۸۸
|[[تپه آسیاب]]
|
|هزاره یک ق‌م ـ ساسانی
|شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان حومه، روستای دو تپه سفلی
|۷۸۱۳
|۱۳۸۱/۱۲/۱۷
|
|-
|۸۹
|[[تپه اوچ بلاغی]]
|
|قرون اولیه اسلامی
|شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان آقبلاغ، روستای اوچ بولاغ
|۷۸۱۴
|۱۳۸۱/۱۲/۱۷
|
|-
|۹۰
|[[پولی تپه کوچک]]
|
|اشکانی (پارت) وساسانی
|شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، فاصله دو کیلومتری جنوب روستای آهارمشکین
|۸۷۵۹
|۱۳۸۲/۰۳/۱۰
|
|-
|۹۱
|[[تپه امام]]
|
|ساسانی
|شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، به فاصله یک کیلومتری جنوب غربی روستای کهل آباد
|۸۷۶۰
|۱۳۸۲/۰۳/۱۰
|
|-
|۹۲
|[[قالاتپه]]
|
|ساسانی
|شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، حاشیه شمالی روستای آهارمشکین
|۸۷۶۱
|۱۳۸۲/۰۳/۱۰
|
|-
|۹۳
|[[نجار تپه]]
|
|متاخر اسلامی
|شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، فاصله ۸۰۰ متری غرب روستای کوچ تپه
|۸۷۶۲
|۱۳۸۲/۰۳/۱۰
|
|-
|۹۴
|[[تپه یل درمان]]
|
|ساسانی
|شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، فاصله ۶ کیلومتری غربی روستای گنگک
|۸۷۶۳
|۱۳۸۲/۰۳/۱۰
|
|-
|۹۵
|[[پولی تپه بزرگ]]
|
|ساسانی
|شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، فاصله دو کیلومتری جنوب شرقی روستای آهارمشکین
|۸۷۶۶
|۱۳۸۲/۰۳/۱۰
|
|-
|۹۶
|[[تپه گنگک]]
|
|قرون اولیه اسلامی
|شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان حومه، فاصله دو کیلومتری شمال غرب روستای گنگک
|۸۷۶۷
|۱۳۸۲/۰۳/۱۰
|
|-
|۹۷
|[[تیمور تپه]]
|
|ساسانی
|شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، فاصله ۱/۳ کیلومتری شمال غربی روستای آهار مشکین
|۸۷۶۸
|۱۳۸۲/۰۳/۱۰
|
|-
|۹۸
|[[تپه قلعه قوشه کند]]
|
|ساسانی
|شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، روستای قوشه کند
|۸۹۲۰
|۱۳۸۲/۰۳/۱۰
|
|-
|۹۹
|[[تپه بویوک]]
|
|قرون اولیه اسلامی
|شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان حومه، ۳۰۰ متری روستای بلگه شیر
|۸۹۲۱
|۱۳۸۲/۰۳/۱۰
|
|-
|۱۰۰
|[[تپه کندیری]]
|
|متاخر اسلامی
|شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان حومه، روستای ورجوشان
|۸۹۲۲
|۱۳۸۲/۰۳/۱۰
|
|-
|۱۰۱
|[[تپه مهدی قشلاقی]]
|
|ساسانی
|شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، ۱۱ کیلومتری شرق روستای محمودآباد
|۸۹۲۳
|۱۳۸۲/۰۳/۱۰
|
|-
|۱۰۲
|[[تپه کندیری بیجقین]]
|
|اسلامی
|شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، روستای بیجقین
|۸۹۲۴
|۱۳۸۲/۰۳/۱۰
|
|-
|۱۰۳
|[[تپه ینگی کند]]
|
|قرون متاخر اسلامی
|شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان حومه، روستای محمودآباد
|۸۹۲۵
|۱۳۸۲/۰۳/۱۰
|
|-
|۱۰۴
|[[تپه گویجه قیه]]
|
|قرون اولیه اسلامی
|شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، ۱۰ کیلومتری شرق روستای محمودآباد
|۸۹۲۶
|۱۳۸۲/۰۳/۱۰
|
|-
|۱۰۵
|[[تپه دربچه]]
|
|اسلامی
|شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان حومه، روستای بیجقین
|۸۹۲۷
|۱۳۸۲/۰۳/۱۰
|
|-
|۱۰۶
|[[تپه سودا قولان]]
|
|ساسانی
|شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، ۸ کیلومتری شمال روستای نظرقلی
|۸۹۲۸
|۱۳۸۲/۰۳/۱۰
|
|-
|۱۰۷
|[[تپه امامزاده]]
|
|قرون متاخر اسلامی
|شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، ۳۰۰ متری شرق روستای پیرگاوگل
|۸۹۲۹
|۱۳۸۲/۰۳/۱۰
|
|-
|۱۰۹
|[[تپه ابراهیم‌آباد]]
|
|اشکانی (پارت) ـ ساسانی
|شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، ۱/۵ کیلومتری شرق روستای ورجوشان
|۸۹۳۰
|۱۳۸۲/۰۳/۱۰
|
|-
|۱۱۰
|[[تپه‌حصار کوچک]]
|
|ساسانی ـ اسلامی
|شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان حومه، روستای بیجقین
|۸۹۳۱
|۱۳۸۲/۰۳/۱۰
|
|-
|۱۱۱
|[[تپه تورمتای]]
|
|ساسانی
|شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، روستای محمودآباد
|۸۹۳۲
|۱۳۸۲/۰۳/۱۰
|
|-
|۱۱۲
|[[تپه پیرگاوگل]]
|
|اسلامی
|شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان حومه، روستای پیرگاوگل
|۸۹۳۳
|۱۳۸۲/۰۳/۱۰
|
|-
|۱۱۳
|[[تپه قلعه باشی]]
|
|اسلامی
|شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان حومه، روستای کوچ تپه
|۸۹۳۴
|۱۳۸۲/۰۳/۱۰
|
|-
|۱۱۴
|[[تپه الپانه]]
|
|ساسانی
|شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان حومه، فاصله ۷ کیلومتری شرق روستای کهل آباد
|۹۱۸۸
|۱۳۸۲/۰۴/۲۴
|
|-
|۱۱۵
|[[مراد تپه]]
|
|ساسانی
|شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان کرسف، فاصله ۶۰ متری غرب روستای قلعلی
|۹۱۸۹
|۱۳۸۲/۰۴/۲۴
|
|-
|۱۱۶
|[[مورچه‌تپه]]
|
|هزاره یک ق‌م ـ ساسانی
|شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، فاصله ۷۰۰ متری شرق روستای نور آباد
|۹۱۹۰
|۱۳۸۲/۰۴/۲۴
|
|-
|۱۱۷
|[[تپه آدی غیب]]
|
|ساسانی
|شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان کرسف، فاصله ۱۲۰۰ متری غرب روستای کسیک
|۹۱۹۱
|۱۳۸۲/۰۴/۲۴
|
|-
|۱۱۸
|[[تپه تپه لر]]
|
|ساسانی
|شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، فاصله دو کیلومتری غرب روستای رباط
|۹۱۹۲
|۱۳۸۲/۰۴/۲۴
|
|-
|۱۱۹
|[[تپه ایسی سو]]
|
|ساسانی
|شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، فاصله ۵ کیلومتری شمال شرقی روستای جرین
|۹۱۹۳
|۱۳۸۲/۰۴/۲۴
|
|-
|۱۲۰
|[[تپه کوزه سران]]
|
|ساسانی
|شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، فاصله ۸۰۰ متری جنوب و جنوب شرقی روستای جرین
|۹۱۹۴
|۱۳۸۲/۰۴/۲۴
|
|-
|۱۲۱
|[[تپه قالا یالی]]
|
|ساسانی
|شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان سهرورد، فاصله ۴/۵ کیلومتری روستای سهرورد
|۹۱۹۵
|۱۳۸۲/۰۴/۲۴
|
|-
|۱۲۲
|[[تپه کرسف]]
|
|ساسانی
|شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان کرسف، فاصله ۳ کیلومتری جنوب روستای کرسف
|۹۱۹۶
|۱۳۸۲/۰۴/۲۴
|
|-
|۱۲۳
|[[تپه قبر گرمابه]]
|
|هزاره ۴ و ۳ ق. م
|شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان کرسف، فاصله دو کیلومتری شرق روستای شهید چمنی
|۹۱۹۷
|۱۳۸۲/۰۴/۲۴
|
|-
|۱۲۴
|[[تپه کاروان‌سرا]]
|
|ساسانی
|شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، فاصله ۵ کیلومتری شمال شرقی روستای رباط
|۹۱۹۸
|۱۳۸۲/۰۴/۲۴
|
|-
|۱۲۵
|[[تپه آبی]]
|
|ساسانی
|شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان حومه، فاصله ۳ کیلومتری شرق روستای حصار
|۹۱۹۹
|۱۳۸۲/۰۴/۲۴
|
|-
|۱۲۶
|[[تک تپه]]
|
|هزاره یک ق‌م
|شهرستان خدابنده، بخش بزینه رود، دهستان زرینه رود، فاصله ۳ کیلومتری جنوب غربی روستای زاغه لو
|۹۲۰۰
|۱۳۸۲/۰۴/۲۴
|
|-
|۱۲۷
|[[منجیق تپه]]
|
|قرون اولیه اسلامی
|
|۹۲۰۱
|۱۳۸۲/۰۴/۲۴
|
|-
|۱۲۸
|[[تپه قربان]]
|
|ساسانی
|شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، فاصله ۵۰۰ متری شمال غربی روستای نور آباد
|۹۲۰۲
|۱۳۸۲/۰۴/۲۴
|
|-
|۱۲۹
|[[تپه قبرستان]]
|
|هزاره یک ق‌م
|شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان حومه، فاصله دو کیلومتری شرق روستای علی‌آباد
|۹۴۳۵
|۱۳۸۲/۰۵/۱۴
|
|-
|۱۳۰
|[[تپه محمودآباد]]
|
|ساسانی
|شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان حومه، فاصله ۳/۵ کیلومتری جنوب شرقی روستای محمودآباد
|۹۴۳۶
|۱۳۸۲/۰۵/۱۴
|
|-
|۱۳۱
|[[منجیق تپه]]
|
|ساسانی
|شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان حومه، فاصله یک کیلومتری شمال روستای آهار مشکین
|۹۴۳۷
|۱۳۸۲/۰۵/۱۴
|
|-
|۱۳۲
|[[تپه درویش علی]]
|
|قرون اولیه اسلامی
|شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، فاصله ۳۰۰ متری شمال روستای نور آباد
|۹۴۳۸
|۱۳۸۲/۰۵/۱۴
|
|-
|۱۳۳
|[[تپه تک امام]]
|
|قرون اولیه اسلامی
|شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، فاصله ۳/۲۰۰ کیلومتری جنوب غربی روستای منطش
|۹۴۳۹
|۱۳۸۲/۰۵/۱۴
|
|-
|۱۳۴
|[[باغلر تپه]]
|
|ساسانی
|شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، ۵۰۰ متری شرق روستای هیرآباد
|۹۴۴۰
|۱۳۸۲/۰۵/۱۴
|
|-
|۱۳۵
|[[کولی تپه]]
|
|ساسانی ـ قرون اولیه اسلامی
|شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، فاصله ۳ کیلومتری جنوب غربی روستای منطش
|۹۴۴۱
|۱۳۸۲/۰۵/۱۴
|
|-
|۱۳۶
|[[تپه خرابه]]
|
|قرون اولیه اسلامی
|شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان کرسف، فاصله ۳ کیلومتری شرق روستای ماد آباد
|۹۴۴۲
|۱۳۸۲/۰۵/۱۴
|
|-
|۱۳۷
|[[تپه خرابه]]
|
|هزاره ۴ و ۳ ق. م ـ ساسانی
|شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، ۴ کیلومتری شرق روستای گوگجه ییلاق
|۹۴۴۳
|۱۳۸۲/۰۵/۱۴
|
|-
|۱۳۸
|[[تپه گریز]]
|
|قرون اولیه اسلامی
|شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان سجاسرود، فاصله ۷۰۰ متری غرب روستای سجاس
|۹۴۴۶
|۱۳۸۲/۰۵/۱۴
|
|-
|۱۳۹
|[[تپه منطش]]
|
|قرون اولیه اسلامی
|شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، فاصله ۴/۵ کیلومتری غرب روستای منطش
|۹۴۶۰
|۱۳۸۲/۰۵/۱۴
|
|-
|۱۴۰
|[[کولیک تپه]]
|
|ساسانی ـ قرون اولیه اسلامی
|شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، فاصله ۲۰۰ متری جنوب روستای هیر آباد
|۹۴۶۱
|۱۳۸۲/۰۵/۱۴
|
|-
|۱۴۱
|[[تپه تخت]]
|
|ساسانی
|شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان کرسف، فاصله دو کیلومتری شمال شرقی روستای پسکوهان
|۹۴۶۲
|۱۳۸۲/۰۵/۱۴
|
|-
|۱۴۲
|[[تپه قیز قلعه]]
|
|ساسانی
|شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان سهرورد، فاصله ۴/۵ کیلومتری غرب روستای مادآباد
|۹۴۶۳
|۱۳۸۲/۰۵/۱۴
|
|-
|۱۴۳
|[[تپه علی ارداق چارداقی]]
|
|ساسانی
|شهرستان خدابنده، بخش بزینه رود، دهستان بزینه رود، فاصله ۳ کیلومتری جنوب غربی روستای زاغه لو
|۹۴۶۴
|۱۳۸۲/۰۵/۱۴
|
|-
|۱۴۴
|[[توکمه‌تپه]]
|
|ساسانی
|شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان کرسف، فاصه یک کیلومتری غرب روستای کسیک
|۹۶۹۱
|۱۳۸۲/۰۵/۲۷
|
|-
|۱۴۵
|[[تپه یونجه زار]]
|
|ساسانی
|شهرستان خدابنده، بخش سجاسرود، دهستان سجاسرود، فاصله یک کیلومتری جنوب روستای دهجلال
|۹۶۹۲
|۱۳۸۲/۰۵/۲۷
|
|-
|۱۴۶
|[[گونلی تپه]]
|
|ساسانی
|شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، فاصله دو کیلومتری شمال شرقی روستای حسین‌آباد
|۹۶۹۳
|۱۳۸۲/۰۵/۲۷
|
|-
|۱۴۷
|[[چال تپه]]
|
|قرون اولیه اسلامی
|شهرستان خدابنده، بخش بزینه رود، دهستان زرینه رود، فاصله ۶ کیلومتری شمال روستای حسام آباد
|۹۶۹۴
|۱۳۸۲/۰۵/۲۷
|
|-
|۱۴۸
|[[بویوک تپه]]
|
|قرون اولیه اسلامی
|شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، فاصله ۷۰۰ متری شمال روستای نور آباد
|۱۰۰۴۲
|۱۳۸۲/۰۶/۲۳
|
|-
|۱۴۹
|[[تپه یددی امام]]
|
|قرون اولیه اسلامی
|شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، فاصله ۳ کیلومتری شمال غربی روستای منطش
|۱۰۰۴۳
|۱۳۸۲/۰۶/۲۳
|
|-
|۱۵۰
|[[قلی‌تپه]]
|
|ساسانی
|شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، فاصله ۵۰ متری شرق روستای هیرآباد
|۱۰۰۴۴
|۱۳۸۲/۰۶/۲۳
|
|-
|۱۵۱
|[[تپه ماقالاق]]
|
|ساسانی
|شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان خرارود، فاصله دو کیلومتری شرق روستای گوگجه ییلاق
|۱۰۰۴۵
|۱۳۸۲/۰۶/۲۳
|
|-
|۱۵۲
|[[تپه قبرستان]]
|
|ساسانی ـ قرون اولیه اسلامی
|شهرستان خدابنده، بخش مرکزی، دهستان کرسف، ۵۰۰ متری جنوب روستای کرسف
|۱۰۳۵۰
|۱۳۸۲/۰۷/۰۱
|153
|}شهر باستانی گوهرچین
در بین چند روستای منطقه ی افشار، مربوط به دوره ی صفویه، در ابعاد شهر زنجان امروزی
154:تپه های باستانی شهر گرماب، مصرآباد، گوگرچینک، حصار علیا، حصار سفلی، قره ولی، گونای، بختی، سوله، قویی، مسگر، بورون، آقچه گنبد، قمچقاي، باش قشلاق، اولی بیک، فریدون، قمشلو، تاتارده، توحیدلو، جمعه لو، ینگ آباد، آجی کهریز، گل بلاغ، توتورغان،گنداب، آقاجاغلو، منداق، قازخلوو...

== منابع ==
{{پانویس|۲}}
{{نوار درگاه|جغرافیا|ایران|تاریخ|معماری}}
{{فهرست‌های آثار ملی ایران}}

[[رده:آثار ملی استان زنجان|خدابنده]]
[[رده:بناهای تاریخی شهرستان خدابنده|*]]


text:
# سرافیما بریوسووا
سرافیما سمیونوفنا بریوسووا (انگلیسی: Serafima Bryusova; ۳۱ دسامبر ۱۸۹۴ – ۱۹۵۸ (۶۲−۶۳ سال)) یکی از اولین جراحان مغز و اعصاب زن در جهان بود و نقش مهمی در شکل‌گیری جراحی مغز و اعصاب روسیه ایفا کرد. او که هم پزشک و هم دارای دکترای فلسفه بود، بخش عمده‌ای از زندگی خود را صرف تحقیق و پیشرفت در زمینه جراحی مغز و اعصاب کرد. بریوسووا یکی از چهار زن اولیه‌ای است که در سراسر جهان به جراحی مغز و اعصاب پرداختند و به احتمال زیاد اولین جراح مغز و اعصاب زن در جهان محسوب می‌شود. احتمالاً به دلیل جنگ سرد، کارهای بریوسووا تا حد زیادی ناشناخته و نادیده گرفته شده است.

## زندگی‌نامه

### تحصیلات
بریوسووا در ابتدا به تحصیل در رشته زبان‌شناسی و تاریخ پرداخت، اما در جبهه‌های جنگ جهانی اول به عنوان پرستار خدمت کرد و همین امر موجب علاقه‌مند شدن او به پزشکی و تغییر مسیر شغلی‌اش شد. این در حالی بود که زنان برای اولین بار در بسیاری از جوامع جهانی و همچنین در روسیه اجازه یافته بودند به طبابت بپردازند. در سال ۱۹۱۷، تحصیل در دومین مؤسسه پزشکی مسکو را آغاز کرد و در سال ۱۹۲۳ فارغ‌التحصیل شد. سپس به عنوان رزیدنت در کلینیک جراحی بیمارستان دانشگاه پزشکی دولتی یاروسلاول مشغول به کار شد. در سال ۱۹۲۵، در برنامه تحصیلات تکمیلی مؤسسه پزشکی اول مسکو در دپارتمان جراحی عملی پذیرفته شد. در طول دهه بعد، بریوسووا به عنوان پژوهشگر ارشد و استادیار مشغول به کار بود و در این دوران پیشرفت‌های بسیاری در حوزه تخصصی خود ایجاد کرد. او در سال ۱۹۳۹ از رساله دکترای فلسفه در علوم پزشکی دفاع کرد و در سال ۱۹۴۱ به عنوان استاد جراحی مغز و اعصاب منصوب شد.

### جراحی مغز و اعصاب
سرافیما به یکی از نزدیک‌ترین همکاران نیکولای بوردنکو تبدیل شد. بوردنکو که در سال ۱۹۲۴ جراحی مغز و اعصاب را به عنوان یک رشته مستقل تأسیس کرد، خود جراح نظامی و کمونیست انقلابی بود و به عنوان بنیانگذار جراحی مغز و اعصاب روسیه شناخته می‌شود. سرافیما از سال ۱۹۲۹ در مؤسسه جراحی مغز و اعصاب مسکو با او همکاری کرد و در تمام روش‌های عصبی موجود در آن زمان آموزش دید. او به ارائه درمان‌های بالینی برای آسیب‌های تروماتیک مغز، آسیب‌های اعصاب محیطی و سایر موارد پرداخت. او درک درد در سخت‌شامه، نوروانکولوژی و فشار داخل جمجمه‌ای در بیمارانی که تحت ترپاناسیون قرار گرفته بودند را مطالعه کرد. او مقالات علمی بسیاری را با نیکولای بوردنکو، آ.آ. آرندتوم و یو.وی. کونوالوف منتشر کرد. همچنین در سال ۱۹۵۱ کتاب «آنژیوگرافی مغز» را نوشت که اولین رساله روسی در مورد آنژیوگرافی مغزی بود. این اثر وجود شریان‌های ارتباطی خلفی جنینی و ویژگی‌های ناشناخته قبلی حلقه ویلیس را مستند کرد. او این مشاهدات را با نمونه‌های انسانی انجام داد و عمدتاً به عدم تقارن و ناسازگاری آناتومیک این ساختار اشاره کرد. این رساله برای مطالعات آینده بسیار حائز اهمیت شد.

### ترجمه
در دسامبر ۱۹۴۱، بریوسووا به دلیل ابتلا به آرتریت شدید مجبور به بازنشستگی از جراحی مغز و اعصاب شد و این امر او را بر آن داشت تا از تحصیلات قبلی خود در زمینه زبان‌شناسی و تسلط به چهار زبان مختلف استفاده کند. او وقت خود را صرف ترجمه مقالات مهم جراحی مغز و اعصاب به زبان روسی کرد که یکی از آنها کتاب «صرع و آناتومی عملکردی مغز انسان» نوشته وایلدر پنفیلد بود. او از طریق کار ترجمه خود اطمینان حاصل کرد که جراحان مغز و اعصاب فعلی و آینده روسیه بتوانند از ادبیات مهم این حوزه بهره ببرند.

wikiname: fawiki

title: سرافیما بریوسووا

in_language: fa

wikitext:
{{Infobox physician
| nationality = [[اتحاد جماهیر شوروی]]
| birth_name = سرافیما سمیونونا سیدوروا
| birth_place = [[مسکو]]
| birth_date = {{birth date|1894|12|31}}
| death_date = {{death year and age|1958|1895}}
| death_place = [[مسکو]]
| education = [[دانشگاه دولتی مسکو]]
| burial_place = [[گورستان نووودویچی]]
| image = Serafima_Bryusova.jpg
| spouse = الکساندر بریوسوف
| name = سرافیما بریوسووا
| caption =
}}
'''سرافیما سمیونوفنا بریوسووا''' ({{lang-en|Serafima Bryusova}}; {{birth date|1894|12|31}} – {{death year and age|1958|1895}}) یکی از اولین [[جراحی مغز و اعصاب|جراحان مغز و اعصاب]] زن در جهان بود و نقش مهمی در شکل‌گیری جراحی مغز و اعصاب [[روسیه]] ایفا کرد. او که هم [[پزشک]] و هم دارای دکترای [[فلسفه]] بود، بخش عمده‌ای از زندگی خود را صرف تحقیق و پیشرفت در زمینه جراحی مغز و اعصاب کرد.<ref>{{Cite journal|last1=Hernández-Durán|first1=Silvia|last2=Murphy|first2=Mary|last3=Kim|first3=Eliana|last4=Al-Shehhi|first4=Noora|last5=Broekman|first5=Marike|last6=De Praeter|first6=Mania|last7=Dubuisson|first7=Annie|last8=Emery|first8=Évelyne|last9=Gazioglu|first9=Nurperi|year=2021|title=European women in neurosurgery: I – A chronology of trailblazers|journal=Journal of Clinical Neuroscience|volume=86|pages=316–323|doi=10.1016/j.jocn.2021.01.026|pmid=33551325|doi-access=free|hdl-access=free|last10=Grossman|first10=Rachel|last11=Janssen|first11=Insa Katrin|last12=Karampouga|first12=Maria|last13=Khorbaladze|first13=Lika|last14=Lambrianou|first14=Xanthoula|last15=Lippa|first15=Laura|last16=Magnadottir|first16=Hulda|last17=Mihaylova|first17=Stiliana|last18=Pajaj|first18=Ermira|last19=Rabiei|first19=Katrin|last20=Rodríguez-Hernández|first20=Ana|last21=Tasiou|first21=Anastasia|last22=Vayssiere|first22=Pia|last23=Rosseau|first23=Gail|s2cid=231791637|hdl=1887/3196153}}</ref><ref name=":1">{{Cite journal|last=Potapov|first=Alexander|last2=Likhterman|first2=Leonid|last3=Danilov|first3=Gleb|date=2018-12-01|title=Great Hospitals of the Russian Federation: National Medical Research Center for Neurosurgery Named After N. N. Burdenko: History and Contemporaneity|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1878875018317601|journal=World Neurosurgery|volume=120|pages=100–111|doi=10.1016/j.wneu.2018.07.280|issn=1878-8750|doi-access=free}}</ref> بریوسووا یکی از چهار زن اولیه‌ای است که در سراسر جهان به جراحی مغز و اعصاب پرداختند و به احتمال زیاد اولین جراح مغز و اعصاب زن در جهان محسوب می‌شود. احتمالاً به دلیل [[جنگ سرد]]، کارهای بریوسووا تا حد زیادی ناشناخته و نادیده گرفته شده است.<ref name=":2">{{Cite journal|last1=Hernández-Durán|first1=Silvia|last2=Kim|first2=Eliana|last3=Ivan|first3=Daniela|last4=Rosseau|first4=Gail|last5=Murphy|first5=Mary|date=2021-02-05|title=Four Athenas – Europe's first female neurosurgeons|journal=Journal of Clinical Neuroscience|language=en|volume=86|pages=332–336|doi=10.1016/j.jocn.2021.01.033|issn=0967-5868|pmid=33558183|doi-access=free}}</ref>

== زندگی‌نامه ==
=== تحصیلات ===
بریوسووا در ابتدا به تحصیل در رشته [[زبان‌شناسی]] و تاریخ پرداخت، اما در جبهه‌های [[جنگ جهانی اول]] به عنوان [[پرستار]] خدمت کرد و همین امر موجب علاقه‌مند شدن او به [[پزشکی]] و تغییر مسیر شغلی‌اش شد. این در حالی بود که زنان برای اولین بار در بسیاری از جوامع جهانی و همچنین در روسیه اجازه یافته بودند به [[طبابت]] بپردازند.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Likhterman|first=L.B.|year=2019|title=Памяти Серафимы Семеновны Брюсовой (к 125-летию со дня рождения)|trans-title=In memory of Serafima Semyonovna Bryusova (on the occasion of her 125th birthday)|url=https://www.mediasphera.ru/issues/zhurnal-voprosy-nejrokhirurgii-imeni-n-n-burdenko/2019/6/1004288172019061135|journal=Journal "Issues of Neurosurgery" named after N.N. Burdenko|language=RU|volume=83|issue=6|pages=135–136|doi=10.17116/neiro201983061135|via=Media Sphera}}</ref> در سال ۱۹۱۷، تحصیل در دومین مؤسسه پزشکی مسکو را آغاز کرد و در سال ۱۹۲۳ فارغ‌التحصیل شد. سپس به عنوان [[رزیدنت]] در کلینیک جراحی بیمارستان دانشگاه پزشکی دولتی یاروسلاول مشغول به کار شد. در سال ۱۹۲۵، در برنامه [[تحصیلات تکمیلی]] مؤسسه پزشکی اول مسکو در دپارتمان جراحی عملی پذیرفته شد. در طول دهه بعد، بریوسووا به عنوان پژوهشگر ارشد و استادیار مشغول به کار بود و در این دوران پیشرفت‌های بسیاری در حوزه تخصصی خود ایجاد کرد. او در سال ۱۹۳۹ از رساله دکترای فلسفه در [[علوم پزشکی]] دفاع کرد و در سال ۱۹۴۱ به عنوان استاد [[جراحی مغز و اعصاب]] منصوب شد.<ref name=":0"/>

=== جراحی مغز و اعصاب ===
سرافیما به یکی از نزدیک‌ترین همکاران نیکولای بوردنکو تبدیل شد. بوردنکو که در سال ۱۹۲۴ جراحی مغز و اعصاب را به عنوان یک رشته مستقل تأسیس کرد، خود جراح نظامی و [[کمونیسم|کمونیست]] انقلابی بود و به عنوان بنیانگذار جراحی مغز و اعصاب روسیه شناخته می‌شود. سرافیما از سال ۱۹۲۹ در مؤسسه جراحی مغز و اعصاب [[مسکو]] با او همکاری کرد و در تمام روش‌های عصبی موجود در آن زمان آموزش دید.<ref name=":1"/> او به ارائه درمان‌های بالینی برای آسیب‌های [[ترومای سر|تروماتیک مغز]]، آسیب‌های [[اعصاب محیطی]] و سایر موارد پرداخت. او درک [[درد]] در سخت‌شامه، [[نوروآنکولوژی|نوروانکولوژی]] و [[فشار درون‌جمجمه‌ای|فشار داخل جمجمه‌ای]] در بیمارانی که تحت ترپاناسیون قرار گرفته بودند را مطالعه کرد. او مقالات علمی بسیاری را با نیکولای بوردنکو، آ.آ. آرندتوم و یو.وی. کونوالوف منتشر کرد.<ref name=":2"/> همچنین در سال ۱۹۵۱ کتاب «آنژیوگرافی مغز» را نوشت که اولین رساله روسی در مورد آنژیوگرافی مغزی بود. این اثر وجود شریان‌های ارتباطی خلفی جنینی و ویژگی‌های ناشناخته قبلی [[حلقه ویلیس]] را مستند کرد. او این مشاهدات را با نمونه‌های انسانی انجام داد و عمدتاً به عدم تقارن و ناسازگاری آناتومیک این ساختار اشاره کرد. این رساله برای مطالعات آینده بسیار حائز اهمیت شد.<ref name=":3">{{Cite journal|last=Likhterman|first=L.|date=2011|title=Women in Domestic Neurosurgery|journal=Pediatric Neurosurgery Neurology|volume=2|pages=5–8}}</ref>

=== ترجمه ===
در دسامبر ۱۹۴۱، بریوسووا به دلیل ابتلا به [[آرتریت]] شدید مجبور به [[بازنشستگی]] از جراحی مغز و اعصاب شد و این امر او را بر آن داشت تا از تحصیلات قبلی خود در زمینه زبان‌شناسی و تسلط به چهار زبان مختلف استفاده کند. او وقت خود را صرف ترجمه مقالات مهم جراحی مغز و اعصاب به [[زبان روسی]] کرد که یکی از آنها کتاب «صرع و آناتومی عملکردی مغز انسان» نوشته وایلدر پنفیلد بود. او از طریق کار ترجمه خود اطمینان حاصل کرد که جراحان مغز و اعصاب فعلی و آینده روسیه بتوانند از ادبیات مهم این حوزه بهره ببرند.<ref>{{Cite journal|last=Bryusova|first=Serafima|date=1951|title=Brain Angiography|journal=USSR Academy of Medical Sciences}}</ref>

== منابع ==
{{پانویس|چپ‌چین=بله}}
{{داده‌های کتابخانه‌ای}}

{{ترتیب‌پیش‌فرض:بریوسووا، سرافیما}}
[[رده:پزشکان سده ۲۰ (میلادی) اهل روسیه]]
[[رده:خاک‌سپاری‌ها در گورستان نووودویچی]]
[[رده:دانش‌آموختگان دانشگاه تربیتی دولتی مسکو]]
[[رده:درگذشتگان ۱۹۵۸ (میلادی)]]
[[رده:زادگان ۱۸۹۴ (میلادی)]]

title: سرافیما بریوسووا

نام هنگام تولد: سرافیما سمیونونا سیدوروا

زادهٔ: ۳۱ دسامبر ۱۸۹۴ · مسکو

درگذشت: ۱۹۵۸ (۶۲−۶۳ سال) · مسکو

مدفن: گورستان نووودویچی

ملیت: اتحاد جماهیر شوروی

تحصیلات: دانشگاه دولتی مسکو

همسر: الکساندر بریوسوف


text:
# فیلیپه (استان اشوی‌داشکسیه)
فیلیپه (به لهستانی: Filipy) یک منطقهٔ مسکونی در لهستان است که در گمینا رادوشتسه واقع شده‌است. فیلیپه ۱۶۰ نفر جمعیت دارد.

title: فیلیپه (استان اشوی‌داشکسیه)

wikitext:
{{Infobox settlement
|name=فیلیپه (استان اشوی‌داشکسیه)
|settlement_type=روستا
|total_type=
|image_flag=
|image_shield=
|image_map=
|subdivision_type=[[فهرست کشورهای مستقل|کشور]]
|subdivision_name={{POL}}|subdivision_type1=[[استان‌های لهستان|استان]]
|subdivision_name1=[[استان اشوی‌داشکسیه]]
|subdivision_type2=[[پوویات]]
|subdivision_name2=[[شهرستان کونگسکیه]]
|subdivision_type3=[[گمینا]]
|subdivision_name3=[[گمینا رادوشتسه]]
|coordinates={{coord|51|0|54|N|20|20|29|E|region:PL|display=inline}}|pushpin_map=Poland
|pushpin_label_position=bottom
|elevation_m=
|population_total=۱۶۰
|website=}}
'''فیلیپه''' {{لهستانی|Filipy}} یک منطقهٔ مسکونی در [[لهستان]] است که در [[گمینا رادوشتسه]] واقع شده‌است.<ref>{{یادکرد-ویکی |پیوند=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Filipy,_Świętokrzyskie_Voivodeship&redirect=no&oldid=1178547676 |عنوان=Filipy, Świętokrzyskie Voivodeship|بازیابی  =۲۸ دسامبر ۲۰۲۳ |زبان=انگلیسی}}</ref> فیلیپه ۱۶۰ نفر جمعیت دارد.

== جستارهای وابسته ==
{{درگاه|جغرافیا}}
* [[فهرست شهرهای لهستان]]

== منابع ==
{{پانویس}}

== پیوند به بیرون ==
{{رده انبار|Filipy, Świętokrzyskie Voivodeship}}
{{لهستان-خرد}}

{{ترتیب‌پیش‌فرض:فیلیپه}}
[[رده:روستاهای شهرستان کونیسکیه]]

title: فیلیپه (استان اشوی‌داشکسیه)

استان: استان اشوی‌داشکسیه

پوویات: شهرستان کونگسکیه

گمینا: گمینا رادوشتسه

title: جمعیت

• کل: ۱۶۰


text:
# کندوپاش
کندوپاش یا اسپاترینگ (به انگلیسی: Sputtering) یکی از روش‌های لایه نشانی از فاز بخار است که به‌طور عمده برای تولید فیلم فلزات از نانو تا میکرو می‌باشد و تحت شرایط کنترل شده می‌توان نانوذراتی ۳ نانومتری هم به این شیوه بدست آورد.  اصل كندوپاش استفاده از انرژي پلاسما براي كندن اتم‌هاي سطحي عنصر هدف (به انگلیسی: target) و رسوب آن‌ها بر سطح بستر است. مانند سایر روش‌های لایه نشانی فیزیکی تحت شرایط خلأ، روش کندوپاش نیز شامل سه مرحلهٔ تبخیر مادهٔ منبع، انتقال بخار از منبع به جسم و تشکیل لایه نازک روی جسم با انباشت بخار منبع مورد نظر است. در روش کندوپاش، برای این‌که مادهٔ منبع به فاز بخار درآید،ابتدا محفظه متشكل از بستر، كاتد (هدف) و ساير اجزاء در خلاء بالا ( 6-^10 تا 2-^10 میلی تور(mTorr)) از گازهاي آلاينده كه بر بازده كندوپاش موثر هستند تهي شده، در مرحله بعد گاز پراکندگی مثل آرگون تزريق مي‌شود. به وسيله ايجاد اختلاف پتانسيل ميان آند و كاتد يا روش‌هاي ديگر تهييج، ابري از پلاسما شامل يون‌هاي Ar+ شكل مي‌گيرد كه به سمت كاتد شليك مي‌شوند. پس از برخورد، يون‌هاي آرگون تكانه حركت خود را صرف كنده‌شدن اتم‌هاي سطح هدف و پرتاب آن‌ها به سطح بستر مي‌كنند .

## تاریخچه
استفاده از کندوپاش برای ساخت یک لایه نازک اولین بار در سال ۱۸۵۲ میلادی گزارش شد و از آن زمان دوره‌های متفاوت جذابت و کم توجهی را به لحاظ اقتصادی و علمی گذارنده است. امروزه دانش کافی نسبت به فرایند پیچیده‌ای که حین بمباران یونی سطح هدف جامد رخ می‌دهد توسعه یافته و تجهیزات امروزی قابلت طراحی فرایندی تکرار پذیر و قابل کنترل را مهیا ساخته‌اند. پیشرفت این شاخه از علم که با اندرکنش یون- سطح مرتبط است با توسعه موازی فناوری خلأ بالا و روش‌های بسیار حساس میکرو آنالیز تسریع شد.

## سازوکار فرایند
لایه نشانی کندوپاش به‌طور ذاتی یک روش پوشش دهی خلاء است. در عمل ماده مورد نظر جهت لایه نشانی یا همان هدف در مقابل زیر لایه و در فشار اولیه ۱۰–۶ تا Torr 10-10 قرار می‌گیرید. معمول‌ترین شیوه تأمین یون، عبور مداوم گازی همچون آرگون است که فشار را به ۱ تا ۱۰۰ Torr افزایش داده قوس درخشان یا همان پلاسما را تشکیل می‌دهد. پتانسیل منفی بین ۰٫۵ تا ۵ kV به هدف اعمال می‌شود.
یون‌های شتابدار انرژی جنبشی بسیار بالایی دارند بطوری‌که رسیدن به این سطح انرژی با حرارت دادن به نمونه امکان‌پذیر نیست. به علاوه لایه ایجاد شده مورد اصابت ذرات مختلف اما کم انرژی مثل اتم‌های هدف، یون‌های برگشتی گاز آلاینده و غیره قرار می‌گیرند؛ بنابراین اندرکنش یون-سطح تنها منحصر به هدف نیست بلکه در سینیتیک جوانه زنی و رشد فیلم و نیز تأثیر بسزایی دارد و کنترل بمباران یونی در هدف، خواص و ریزساختار فیلم را تعیین می‌کند.

### حالات محتمل بمباران كاتد توسط يون
1- اتم‌هاي سطحي از كاتد خارج شوند؛ اين همان پديده كندوپاش مورد نظر است كه تاكنون به آن اشاره شد.
2- يون‌هاي پرتاب‌شده در هدف ادغام شده و احتمالاً تركيب شكل دهند؛ به اين پديده كاشت يوني مي‌گويند.
3- يون‌ها روي سطح هدف متراكم شوند و تشكيل يك لايه نازك بدهند؛ اين اثر، رسوب يوني نام گرفته‌است.

## بازده كندوپاش
به منظور مشخص‌شدن نتيجه كندوپاش معياري به عنوان بازده كندوپاش در نظر گرفته شده‌است. بازده كندوپاش متاثر از مشخصات يون شليک شده (انرژي جنبشي و جرم) و مشخصات هدف (چگالي، انرژي اتصال اتم‌هاي سطحي و جرم آن‌ها) است. براي يك اتم از هدف، مي‌بايست يون‌ها بر حداقل انرژي اتصال اتم‌هاي سطحي ماده غلبه كنند كه معمولاً در حدود  30 تا 50  الکترون ولت براي تركيبات مرسوم است.
مفهوم بازده كندوپاش به صورت زير قابل تعريف است:

### وابستگي انرژي بازده كندوپاش
بازده تابعي از انرژي يون‌هاي بمباران‌شده است. اين وابستگي مناطق مختلف را شامل مي‌شود كه به ترتيب افزايش انرژي عبارتند از:
الف. كندوپاش كم انرژي (آستانه فرعي): براي انرژي‌هايي كمتر از انرژي اتصال اتم‌هاي سطحي قراردارد، معمولاً بازده كم‌تر از واحد، در محدوده 6-10-2-10 است چراكه يون‌هاي بمباران‌شده تنها قادر به خارج‌كردن آزادترين اتم‌هاي سطحي يا گونه‌هاي مولكولي هستند.
ب. كندوپاش ضربه‌اي (رژيم آبشاري خطي): در محدوده انرژي eV 1000-10 از يون‌ها، به‌دليل غلبه بر انرژي اتصال اتم‌هاي سطحي ماده هدف، در اثر برخورد يون‌هاي شليك‌شده، تعدادي از اتم‌هاي سطحي و نزديك به سطح مي‌توانند از جايگاه تعادلي خود خارج و پس از برخورد با اتم‌هاي ديگر از سطح هدف خارج شوند. بازده كندوپاش در اين محدوده انرژي يون‌ها در حدود % 3 - 0/1 براي اغلب تركيبات متدوال است. اين محدوده انرژي براي كاربردهاي صنعتي مورد استفاده قرار مي‌گيرد.
پ. رژيم آبشاري غيرخطي: چنانچه انرژي بالاتر از eV 1000 باشد، يون‌ها به توانايي كافي براي جابجايي تعداد بالايي از اتم‌هاي كاتد خواهند رسيد. در اين حالت بازده در محدوده % 50 - 5 است. باتوجه به انرژي بالاي مورد نياز و انرژي بالاي اتم‌هاي جداشده از كاتد، اين رژيم در اغلب كاربردهاي صنعتي مطلوب و مورد استفاده نيست.
ت. در انرژي‌هاي بالاتر از eV 50، به دليل شركت يون‌هاي شليك‌شده در پديده كاشت يوني، بازده كندوپاش كاهش مي‌يابد.

#### مدل ریاضی وابستگی بازده کندوپاش به انرژی
برای مدل‌کردن وابستگی بازده به انرژی از رابطه زیر که توسط جی‌ای ماهان پیشنهاد شده‌است افتاده می‌کنیم.
که در آن Y بازده کندوپاش،  جرم پس‌زدگی، γ ضریب جرم انتقال انرژی، E انرژی اولیه یون پیش از برخورد،  انرژی آستانه کندوپاش است.
γ و  به ترتیب به صورت زیر محاسبه می‌شوند:
که در آن Y بازده کندوپاش،  جرم پس‌زدگی، γ ضریب جرم انتقال انرژی، E انرژی اولیه یون پیش از برخورد،  انرژی آستانه کندوپاش است.
γ و  به ترتیب به صورت زیر محاسبه می‌شوند:

## انواع روش‌های کندوپاش

### RF plasma
باتوجه به محدودیت پلاسمای دیود برای دست‌یابی به سطوح بالای یونیزاسیون گاز و کندوپاش کاتد، جایگزینی منبع تغذیه متناوب با فرکانس رادیویی (RF) به همراه سخت‌افزار تطبیق امپدانس با منبع DC انجام گردید. توان متناوب این منبع با حرکت الکترون‌ها در پلاسما جفت شده و باعث افزایش زمان نگه‌داری در پلاسما، یونیزاسیون برخوردی بالاتر و چگالی بیش‌تر پلاسما می‌شود.
دستگاه‌های پلاسما RF علاوه بر فراهم‌کردن چگالی بالاتر برای کندوپاش فلزات، کندوپاش مواد عایق مانند سیلیکا و آلومینا را فراهم می‌آورند چراکه قطبیت متناوب کاتد از تجمع بار در سطح آن جلوگیری می‌کند.

### DC diode plasma
ساده‌ترین سیستم کندوپاش، DC diode، از دو صفحه، یک محفظه خلاء و یک منبع تغذیه جریان مستقیم تشکیل شده‌است. پس از اعمال خلاء و خارج نمودن آلودگی‌ها، گازی همچون آرگون با فشاری در محدوده mTorr وارد محفظه و به دو سر صفحات موازی اختلاف پتانسیل اعمال می‌شود. در ولتاژی بالاتر از ولتاژ شکست آستانه (بسته به نوع گاز، فشار محفظه و تریکبات کاتد)، اتم‌های گاز به صورت یونیزه (Ar+) درآمده و پلاسما تشکیل می‌شود. یون‌های آرگون به سمت کاتد با بار منفی کشیده می‌شوند. به‌طور همزمان الکترون به سمت آند حرکت می‌کند اما به دلیل جرم کم‌تر نسبت به یون دارای سرعت حرکت بالاتری است؛ در نتیجه یک غلاف تهی از الکترون در نواحی اطراف کاتد تشکیل و کاتد اصلاحاً دچار سقوط می‌شود. این لایه عاری از الکترون اختلاف پتانسیل میان آند و کاتد را تشدید کرده و سبب افزایش سرعت و شتاب‌گیری شلیک یون‌ها به کاتد می‌شود. در اثر برخورد یون‌ها به کاتد علاوه بر اتم‌های کنده‌شده، الکترون ثانویه نیز به منظور حفظ خنثی الکتریکی از کاتد ساطع می‌شود.
واکنش یونیزاسیون از طریق دو مکانیزم ادامه پیدا می‌کند: 1. با برخورد مستقیم الکترون‌های ثانویه به اتم‌های خنثی در پلاسما، 2. با ازفایش توزیع سرعت ماکسول (دما) الکترون‌هایی که از طریق تفرق الکترون-الکترون از قبل در پلاسما وجود دارد. مکانیزم دوم به یونیزاسیون از طریق برخورد مستقیم الکترون‌های ثانویه غالب است.
باتوجه به اینکه سطح مقطع یونیزاسیون در انرژی‌های الکترونی eV 100 به اوج خود می‌رسد و با افزایش بیش‌تر انرژی افت می‌کند، نمی‌توان فرآیند را با افزایش توان بیش‌تر افزایش داد. در نتیجه این روش دیگر مورد توجه صنعتی نیست.

### کندوپاش مغناطیسی
متداول‌ترین روش کندوپاش، کندوپاش مغناطیسی است که در آن میدان مغناطیسی به موازات سطح کاتد اعمال می‌شود. این عمل باعث می‌گردد تا الکترونها به جای طی مسیر به صورت مستقیم، به صورت مارپیچی حرکت کنند. در این صورت، علاوه بر این‌که الکترون‌ها پرانرژی‌تر می‌شوند، مسیر بیشتری را طی کرده و اتم‌های بیشتری از مادهٔ منبع را یونیزه می‌کنند؛ بنابراین میدان مغناطیسی، پلاسما را در اطراف سطح منبع محدود می‌کند که این دام الکترونی، آهنگ برخورد بین الکترون‌ها و مولکول‌های گاز که کندوپاش را به عهده دارند افزایش می‌دهد و سبب می‌شود که لایه نشانی در فشارهای پایین‌تر قابل انجام شود. میدان مغناطیسی با افزایش چگالی پلاسما، چگالی جریان در منبع یا کاتد را افزایش داده و در نتیجه آهنگ کندوپاشی افزایش می‌یابد. به دلیل پایین بودن فشار گاز، ذرات کنده شده فضای محفظه را بدون برخورد طی می‌کنند که منجر به افزایش آهنگ لایه نشانی می‌شود.
این روش در مقایسه با سایر روش‌ها، قابلیت لایه نشانی درمقیاس بزرگ را داراست؛ بنابراین برای کاربردهای صنعتی به‌طورگسترده استفاده می‌شود و به منظورافزایش آهنگ لایه نشانی ازکندوپاش مغناطیسی استفاده می‌گردد.
چنانچه ولتاژ منبع تغذیه از نوع DC باشد، کندوپاش مستقیم نام دارد و معمولاً برای لایه نشانی فلزات به کار گرفته می‌شود. برای لایه نشانی مواد عایق و نیمه رسانا از پتانسیل فرکانس رادیویی استفاده می‌شود.

#### پی‌وی‌دی
پی‌وی‌دی (به انگلیسی: Physical Vapor Deposition (PVD)) یک روش پوشاندن سطوح با یک لایهٔ رسوبی می‌باشد. در این روش پوشش مورد نظر از جسم منبع جدا شده و روی سطح مورد نظر رسوب می‌کند.

#### کاربردها
یکی کاربردهای گستردهٔ این روش، در تولید هارد دیسک کامپیوتر است. پی‌وی‌دی به‌طور گسترده در صنعت نیم‌رساناها برای رسوب دادن لایه‌های نازک از مواد مختلف بر روی تراشه‌های الکترونیکی می‌باشد. از آنجا که در این روش از دمای پایین استفاده می‌شود، کندوپاش یک روش ایده‌آل برای رسوب‌دهی فیلم نازک فلزات برای تولید ترانزیستورها است. همچنین در کاربردهای بصری برای ایجاد پوشش‌های نازک ضد انعکاس بر روی شیشه از این روش استفاده می‌گردد. یکی دیگر از کاربردهای آشنا از پی‌وی‌دی، ایجاد پوشش کم تشعشع بر روی شیشهٔ دوجداره است؛ این پوشش چند لایه حاوی نقره و اکسید فلزات مانند اکسید روی، اکسید قلع، یا دی‌اکسید تیتانیوم است. این روش همچنین برای ایجاد لایهٔ فلزی (به عنوان مثال آلومینیوم) در فرایند ساخت سی دی و دی وی دی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

##### پوشش کندوپاش
پوشش کندوپاش در میکروسکوپ الکترونی روبشی (به انگلیسی: Scanning Electron Microscopy(SEM)) یک روش کندوپاش است که در آن پوششی از یک مادهٔ رسانا بر روی یک نمونهٔ آزمایشگاهی یا مدل ایجاد می‌شود. این مادهٔ رسانا معمولاً فلزاتی مانند آلیاژ طلا و پالادیوم می‌باشد. پوشش رسانا برای جلوگیری از باردار شدن نمونه در هنگام برخورد الکترونها می‌باشد.

#### مقایسه با سایر روش‌های رسوب‌دهی
یک مزیت مهم روش کندوپاشی این است که به راحتی می‌توان پوششی از انواع مواد حتی مواد با نقطه ذوب بسیار بالا را ایجاد کرد در حالی که تبخیر یا ذوب این مواد بسیار پرهزینه یا غیرممکن است. پوشش‌های ایجاد شده توسط کندوپاشی ترکیبی نزدیک به مادهٔ منبع دارند و تفاوت آن‌ها به دلیل اختلاف در پاشش ذرات مختلف به‌خاطر تفاوت در وزن آن‌ها است (عناصر سبک‌تر به راحتی توسط گاز منحرف می‌شوند). لایهٔ ایجاد شده توسط روش کندوپاش معمولاً چسبندگی بهتری نسبت به لایه‌های ایجاد شده توسط روش‌های تبخیری دارد. منابع کندوپاش حاوی مقدار زیادی ماده برای پوشش‌دهی هستند و هزینهٔ تعمیر و نگهداری مناسبی دارند. منابع کندوپاش دمای پایینی دارند و برای جلوگیری از گرمایش آن‌ها معمولاً از خنک‌کاری با آب سرد استفاده می‌شود. به دلیل دمای پایین، منابع کندوپاش با گازهایی مانند اکسیژن واکنش نمی‌دهند که این نیز یک مزیت بسیار مهم به‌شمار می‌رود.

#### انواع دستگاه کندوپاش مغناطیسی
دستگاه کندوپاش می‌تواند طراحی‌های مختلفی داشته باشد:
1. در سیستم کندوپاش مغناطیسی، میدان مغناطیسی در مجاورت کاتد، تله‌ای را برای الکترون‌ها تشکیل می‌دهد. این میدان مغناطیسی چندان قوی نیست که بتواند یون‌ها را تحت تأثیر قرار دهد. الکترون‌ها تحت تأثیر میدان یکنواخت الکتریکی دارای سرعت در جهت مستقیم می‌باشند اما از آن جایی که در این نوع سیستم‌ها میدان مغناطیسی نیز وجود دارد، الکترون‌ها در راستای میدان الکتریکی حرکت مارپیچ خواهند داشت (بنابراین مسیر بیشتری را برای یونیزه کردن تعداد بیشتر اتم‌ها می‌پیماید). الکترون‌ها در صورتی می‌توانند از تله خارج شوند که انرژی آن‌ها چند صد الکترون‌ولت باشد. با برخورد الکترون‌هایی با انرژی چند صد الکترون‌ولت اتم‌های گاز تبدیل به یون می‌شوند. از مزایای این دستگاه گرم نشدن هدف، نرخ بالای لایه نشانی و قابلیت لایه نشانی در سطوح بزرگ است.
2. سیستم کندوپاش با دیود موازی که ساده‌ترین نوع سیستم است و در آن منبع و جسم مورد نظر به موازات یکدیگر قرار گرفته‌اند.
3. سیستم کندوپاش با دیود مسطح که در آن جسم و منبع مجاور هم قرار می‌گیرند. در این نوع سیستم در حین بمباران یونی، سطح زیرلایه نیز بمباران شده و آلودگی‌های آن تمیز می‌شود. هر چند بیش‌ترین چسبندگی منبع با سطح جسم در این نوع سیستم حاصل می‌شود که اتفاق مطلوبی است، اما در این نوع سیستم برای ایجاد پلاسما به فشارهای بالاتری نیاز است و در نتیجه حرکت بالستیک اتم‌های کنده شده از هدف به حرکت نفوذی تبدیل می‌شود. در واقع این اتم‌های کنده شده حین رسیدن به زیرلایه، با اتم‌های محیط برخورد کرده و از مسیر خود منحرف می‌شوند و به دنبال آن نرخ لایه نشانی کاهش می‌یابد و همچنین باعث آلودگی زیاد محفظه نیز می‌شود.

در کندوپاش از نوع دیودی، کاتد بایستی رسانای الکتریسیته باشد. برای عناصر و ترکیبات غیررسانا از سایر روش‌های کندوپاش می‌توان استفاده کرد. از طرفی در این روش نرخ کنده شدن ذرات از روی کاتد بیش‌تر از نرخ لایه نشانی بر روی سطح جسم است.

### زُدایش
زدایش (به انگلیسی: Etching) در صنعت نیم‌رساناها کاربرد دارد. در این صنعت، برای زدایش سطح از روش کندوپاش استفاده می‌شود. این روش زمانی کاربرد دارد که زدایش‌های نامنظم و در راستای عمود بر جسم مطلوب باشند.

title: کندوپاش

wikitext:
[[پرونده:Sputtering system.jpg|بندانگشتی|243x243پیکسل|یک سیستم کندوپاش تجاری AJA Orion در مرکز علوم و فناوری Cornell NanoScale]]
'''کندوپاش''' یا '''اسپاترینگ''' {{به انگلیسی| Sputtering}} یکی از روش‌های لایه نشانی از فاز بخار است که به‌طور عمده برای تولید فیلم فلزات از نانو تا میکرو می‌باشد و تحت شرایط کنترل شده می‌توان نانوذراتی ۳ نانومتری هم به این شیوه بدست آورد.<ref>{{Cite journal|date=2023-10-25|title=Sputtering|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Sputtering&oldid=1181910131|journal=Wikipedia|language=en}}</ref>  اصل كندوپاش استفاده از انرژي پلاسما براي كندن اتم‌هاي سطحي عنصر هدف (به انگلیسی: target) و رسوب آن‌ها بر سطح بستر است. مانند سایر روش‌های لایه نشانی فیزیکی تحت شرایط خلأ، روش کندوپاش نیز شامل سه مرحلهٔ تبخیر مادهٔ منبع، انتقال بخار از منبع به جسم و تشکیل لایه نازک روی جسم با انباشت بخار منبع مورد نظر است. در روش کندوپاش، برای این‌که مادهٔ منبع به فاز بخار درآید،ابتدا محفظه متشكل از بستر، كاتد (هدف) و ساير اجزاء در خلاء بالا ( 6-^10 تا 2-^10 میلی تور(mTorr)) از گازهاي آلاينده كه بر بازده كندوپاش موثر هستند تهي شده، در مرحله بعد گاز پراکندگی مثل آرگون تزريق مي‌شود. به وسيله ايجاد اختلاف پتانسيل ميان آند و كاتد يا روش‌هاي ديگر تهييج، ابري از پلاسما شامل يون‌هاي Ar+ شكل مي‌گيرد كه به سمت كاتد شليك مي‌شوند. پس از برخورد، يون‌هاي آرگون تكانه حركت خود را صرف كنده‌شدن اتم‌هاي سطح هدف و پرتاب آن‌ها به سطح بستر مي‌كنند .<ref>L. Hart,  Sputtering: Process, Types and Useshttps://nanografi.com, 2019</ref>

== تاریخچه ==
استفاده از کندوپاش برای ساخت یک لایه نازک اولین بار در سال ۱۸۵۲ میلادی گزارش شد و از آن زمان دوره‌های متفاوت جذابت و کم توجهی را به لحاظ اقتصادی و علمی گذارنده است. امروزه دانش کافی نسبت به فرایند پیچیده‌ای که حین بمباران یونی سطح هدف جامد رخ می‌دهد توسعه یافته و تجهیزات امروزی قابلت طراحی فرایندی تکرار پذیر و قابل کنترل را مهیا ساخته‌اند. پیشرفت این شاخه از علم که با اندرکنش یون- سطح مرتبط است با توسعه موازی فناوری خلأ بالا و روش‌های بسیار حساس میکرو آنالیز تسریع شد.

== سازوکار فرایند ==
[[پرونده:Linearcollisioncascadesput.png|بندانگشتی|250x250px|کندوپاشی از آبشار برخورد خطی. خط ضخیم موقعیت سطح را نشان می‌دهد، همه چیز زیر آن اتم‌های داخل ماده است و خطوط نازک‌تر، مسیرهای حرکت بالستیک اتم‌ها از ابتدا تا زمانی که در مواد متوقف شوند. دایره بنفش یون ورودی است. دایره‌های قرمز، آبی، سبز و زرد به ترتیب پس زدگی‌های اولیه، ثانویه، سوم و چهارم را نشان می‌دهد. دو اتم در حال خروج از نمونه هستند، یعنی اسپاتر شده‌اند.]]
لایه نشانی کندوپاش به‌طور ذاتی یک روش پوشش دهی خلاء است. در عمل ماده مورد نظر جهت لایه نشانی یا همان هدف در مقابل زیر لایه و در فشار اولیه ۱۰–۶ تا Torr 10-10 قرار می‌گیرید. معمول‌ترین شیوه تأمین یون، عبور مداوم گازی همچون [[آرگون]] است که فشار را به ۱ تا ۱۰۰ Torr افزایش داده قوس درخشان یا همان [[پلاسما]] را تشکیل می‌دهد. پتانسیل منفی بین ۰٫۵ تا ۵ kV به هدف اعمال می‌شود.

یون‌های شتابدار [[انرژی جنبشی]] بسیار بالایی دارند بطوری‌که رسیدن به این سطح انرژی با حرارت دادن به نمونه امکان‌پذیر نیست. به علاوه لایه ایجاد شده مورد اصابت ذرات مختلف اما کم انرژی مثل اتم‌های هدف، یون‌های برگشتی گاز آلاینده و غیره قرار می‌گیرند؛ بنابراین اندرکنش یون-سطح تنها منحصر به هدف نیست بلکه در سینیتیک جوانه زنی و رشد فیلم و نیز تأثیر بسزایی دارد و کنترل بمباران یونی در هدف، خواص و [[ریزساختار]] فیلم را تعیین می‌کند.

=== '''حالات محتمل بمباران كاتد توسط يون''' ===
1- اتم‌هاي سطحي از كاتد خارج شوند؛ اين همان پديده كندوپاش مورد نظر است كه تاكنون به آن اشاره شد.

2- يون‌هاي پرتاب‌شده در هدف ادغام شده و احتمالاً تركيب شكل دهند؛ به اين پديده كاشت يوني مي‌گويند.
3- يون‌ها روي سطح هدف متراكم شوند و تشكيل يك لايه نازك بدهند؛ اين اثر، رسوب يوني نام گرفته‌است.

== '''بازده كندوپاش''' ==
به منظور مشخص‌شدن نتيجه كندوپاش معياري به عنوان بازده كندوپاش در نظر گرفته شده‌است. بازده كندوپاش متاثر از مشخصات يون شليک شده (انرژي جنبشي و جرم) و مشخصات هدف (چگالي، انرژي اتصال اتم‌هاي سطحي و جرم آن‌ها) است. براي يك اتم از هدف، مي‌بايست يون‌ها بر حداقل انرژي اتصال اتم‌هاي سطحي ماده غلبه كنند كه معمولاً در حدود  30 تا 50  الکترون ولت براي تركيبات مرسوم است.
[[پرونده:Sputtering yield.png|بندانگشتی]]
مفهوم بازده كندوپاش به صورت زير قابل تعريف است:

=== '''وابستگي انرژي بازده كندوپاش''' ===
[[پرونده:Energy Dependence of Sputtering.png|بندانگشتی|وابستگی انرژی بازده کندوپاش برای فلزات مختلف ]]
بازده تابعي از انرژي يون‌هاي بمباران‌شده است. اين وابستگي مناطق مختلف را شامل مي‌شود كه به ترتيب افزايش انرژي عبارتند از:
الف. كندوپاش كم انرژي (آستانه فرعي): براي انرژي‌هايي كمتر از انرژي اتصال اتم‌هاي سطحي قراردارد، معمولاً بازده كم‌تر از واحد، در محدوده 6-10-2-10 است چراكه يون‌هاي بمباران‌شده تنها قادر به خارج‌كردن آزادترين اتم‌هاي سطحي يا گونه‌هاي مولكولي هستند.

ب. كندوپاش ضربه‌اي (رژيم آبشاري خطي): در محدوده انرژي eV 1000-10 از يون‌ها، به‌دليل غلبه بر انرژي اتصال اتم‌هاي سطحي ماده هدف، در اثر برخورد يون‌هاي شليك‌شده، تعدادي از اتم‌هاي سطحي و نزديك به سطح مي‌توانند از جايگاه تعادلي خود خارج و پس از برخورد با اتم‌هاي ديگر از سطح هدف خارج شوند. بازده كندوپاش در اين محدوده انرژي يون‌ها در حدود % 3 - 0/1 براي اغلب تركيبات متدوال است. اين محدوده انرژي براي كاربردهاي صنعتي مورد استفاده قرار مي‌گيرد.

پ. رژيم آبشاري غيرخطي: چنانچه انرژي بالاتر از eV 1000 باشد، يون‌ها به توانايي كافي براي جابجايي تعداد بالايي از اتم‌هاي كاتد خواهند رسيد. در اين حالت بازده در محدوده % 50 - 5 است. باتوجه به انرژي بالاي مورد نياز و انرژي بالاي اتم‌هاي جداشده از كاتد، اين رژيم در اغلب كاربردهاي صنعتي مطلوب و مورد استفاده نيست.
ت. در انرژي‌هاي بالاتر از eV 50، به دليل شركت يون‌هاي شليك‌شده در پديده كاشت يوني، بازده كندوپاش كاهش مي‌يابد.<ref name=":0">{{یادکرد کتاب|عنوان=Handbook of Thin Film Deposition, Elsevier Science2018|نام=K. Seshan, D. Schepis,}}</ref>

==== '''مدل ریاضی وابستگی بازده کندوپاش به انرژی''' ====
[[پرونده:Sputter yield.png|بندانگشتی]]
برای مدل‌کردن وابستگی بازده به انرژی از رابطه زیر که توسط جی‌ای ماهان پیشنهاد شده‌است افتاده می‌کنیم.

که در آن ''Y بازده کندوپاش،''  جرم پس‌زدگی، γ ضریب جرم انتقال انرژی، E انرژی اولیه یون پیش از برخورد،  انرژی آستانه کندوپاش است.
[[پرونده:Caculate.png|بندانگشتی]]
γ و  به ترتیب به صورت زیر محاسبه می‌شوند:

که در آن ''Y بازده کندوپاش،''  جرم پس‌زدگی، γ ضریب جرم انتقال انرژی، E انرژی اولیه یون پیش از برخورد،  انرژی آستانه کندوپاش است.

γ و  به ترتیب به صورت زیر محاسبه می‌شوند:<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=Physical Vapor Deposition of Thin Films, 2000|نام=J.E. Mahan}}</ref>

== انواع روش‌های کندوپاش ==

=== RF plasma ===
باتوجه به محدودیت پلاسمای دیود برای دست‌یابی به سطوح بالای یونیزاسیون گاز و کندوپاش کاتد، جایگزینی منبع تغذیه متناوب با فرکانس رادیویی (RF) به همراه سخت‌افزار [[تطبیق امپدانس]] با منبع DC انجام گردید. [[توان متناوب]] این منبع با حرکت الکترون‌ها در پلاسما جفت شده و باعث افزایش زمان نگه‌داری در پلاسما، یونیزاسیون برخوردی بالاتر و چگالی بیش‌تر پلاسما می‌شود.

دستگاه‌های پلاسما RF علاوه بر فراهم‌کردن چگالی بالاتر برای کندوپاش فلزات، کندوپاش مواد عایق مانند [[سیلیسیم دی‌اکسید|سیلیکا]] و آلومینا را فراهم می‌آورند چراکه قطبیت متناوب [[کاتد]] از تجمع بار در سطح آن جلوگیری می‌کند.<ref name=":0" />

=== DC diode plasma ===
ساده‌ترین سیستم کندوپاش، DC diode، از دو صفحه، یک محفظه خلاء و یک منبع تغذیه [[جریان مستقیم]] تشکیل شده‌است. پس از اعمال خلاء و خارج نمودن آلودگی‌ها، گازی همچون آرگون با فشاری در محدوده mTorr وارد محفظه و به دو سر صفحات موازی اختلاف پتانسیل اعمال می‌شود. در ولتاژی بالاتر از [[ولتاژ شکست]] آستانه (بسته به نوع گاز، فشار محفظه و تریکبات کاتد)، اتم‌های گاز به صورت یونیزه (Ar+) درآمده و پلاسما تشکیل می‌شود. یون‌های آرگون به سمت کاتد با بار منفی کشیده می‌شوند. به‌طور همزمان الکترون به سمت آند حرکت می‌کند اما به دلیل جرم کم‌تر نسبت به یون دارای سرعت حرکت بالاتری است؛ در نتیجه یک غلاف تهی از الکترون در نواحی اطراف کاتد تشکیل و کاتد اصلاحاً دچار سقوط می‌شود. این لایه عاری از الکترون اختلاف پتانسیل میان آند و کاتد را تشدید کرده و سبب افزایش سرعت و شتاب‌گیری شلیک یون‌ها به کاتد می‌شود. در اثر برخورد یون‌ها به کاتد علاوه بر اتم‌های کنده‌شده، الکترون ثانویه نیز به منظور حفظ خنثی الکتریکی از کاتد ساطع می‌شود.

واکنش یونیزاسیون از طریق دو مکانیزم ادامه پیدا می‌کند: 1. با برخورد مستقیم الکترون‌های ثانویه به اتم‌های خنثی در پلاسما، 2. با ازفایش توزیع سرعت ماکسول (دما) الکترون‌هایی که از طریق تفرق الکترون-الکترون از قبل در پلاسما وجود دارد. مکانیزم دوم به یونیزاسیون از طریق برخورد مستقیم الکترون‌های ثانویه غالب است.

باتوجه به اینکه سطح مقطع یونیزاسیون در انرژی‌های الکترونی eV 100 به اوج خود می‌رسد و با افزایش بیش‌تر انرژی افت می‌کند، نمی‌توان فرآیند را با افزایش توان بیش‌تر افزایش داد. در نتیجه این روش دیگر مورد توجه صنعتی نیست.<ref name=":0" />

=== کندوپاش مغناطیسی ===
متداول‌ترین روش کندوپاش، کندوپاش مغناطیسی است که در آن میدان مغناطیسی به موازات سطح کاتد اعمال می‌شود. این عمل باعث می‌گردد تا [[الکترون]]ها به جای طی مسیر به صورت مستقیم، به صورت مارپیچی حرکت کنند. در این صورت، علاوه بر این‌که الکترون‌ها پرانرژی‌تر می‌شوند، مسیر بیشتری را طی کرده و اتم‌های بیشتری از مادهٔ منبع را یونیزه می‌کنند؛ بنابراین میدان مغناطیسی، پلاسما را در اطراف سطح منبع محدود می‌کند که این دام الکترونی، آهنگ برخورد بین الکترون‌ها و مولکول‌های گاز که کندوپاش را به عهده دارند افزایش می‌دهد و سبب می‌شود که لایه نشانی در فشارهای پایین‌تر قابل انجام شود. میدان مغناطیسی با افزایش چگالی پلاسما، چگالی جریان در منبع یا کاتد را افزایش داده و در نتیجه آهنگ کندوپاشی افزایش می‌یابد. به دلیل پایین بودن فشار گاز، ذرات کنده شده فضای محفظه را بدون برخورد طی می‌کنند که منجر به افزایش آهنگ لایه نشانی می‌شود.
این روش در مقایسه با سایر روش‌ها، قابلیت لایه نشانی درمقیاس بزرگ را داراست؛ بنابراین برای کاربردهای صنعتی به‌طورگسترده استفاده می‌شود و به منظورافزایش آهنگ لایه نشانی ازکندوپاش مغناطیسی استفاده می‌گردد.<ref name="o">{{یادکرد وب|نشانی=http://edu.nano.ir/|عنوان=نسخه آرشیو شده|بازبینی=۳۰ دسامبر ۲۰۱۲|archive-date=۴ ژانویه ۲۰۱۳|archive-url=https://web.archive.org/web/20130104124057/http://edu.nano.ir/|dead-url=yes}}</ref>
چنانچه ولتاژ منبع تغذیه از نوع DC باشد، کندوپاش مستقیم نام دارد و معمولاً برای لایه نشانی فلزات به کار گرفته می‌شود. برای لایه نشانی مواد عایق و نیمه رسانا از پتانسیل [[فرکانس رادیویی]] استفاده می‌شود.

==== پی‌وی‌دی ====
[[پرونده:Sputtering2.gif|چپ|بندانگشتی|طرح‌واره‌ای از روش پی‌وی‌دی]]
[[انباشت بخار فیزیکی|پی‌وی‌دی]] {{به انگلیسی|Physical Vapor Deposition (PVD)}} یک روش پوشاندن سطوح با یک لایهٔ رسوبی می‌باشد. در این روش پوشش مورد نظر از جسم منبع جدا شده و روی سطح مورد نظر رسوب می‌کند.<ref name="s">{{یادکرد وب|نشانی =https://en.wikipedia.org/wiki/Sputter_deposition}}</ref>

==== کاربردها ====
یکی کاربردهای گستردهٔ این روش، در تولید [[هارد دیسک]] کامپیوتر است. پی‌وی‌دی به‌طور گسترده در صنعت [[نیم‌رسانا]]ها برای رسوب دادن لایه‌های نازک از مواد مختلف بر روی تراشه‌های الکترونیکی می‌باشد. از آنجا که در این روش از دمای پایین استفاده می‌شود، کندوپاش یک روش ایده‌آل برای رسوب‌دهی فیلم نازک فلزات برای تولید [[ترانزیستور]]ها است. همچنین در کاربردهای بصری برای ایجاد پوشش‌های نازک ضد انعکاس بر روی شیشه از این روش استفاده می‌گردد. یکی دیگر از کاربردهای آشنا از پی‌وی‌دی، ایجاد پوشش کم تشعشع بر روی شیشهٔ دوجداره است؛ این پوشش چند لایه حاوی [[نقره]] و اکسید فلزات مانند [[اکسید روی]]، اکسید [[قلع]]، یا دی‌اکسید [[تیتانیوم]] است. این روش همچنین برای ایجاد لایهٔ فلزی (به عنوان مثال [[آلومینیوم]]) در فرایند ساخت [[سی دی]] و [[دی وی دی]] مورد استفاده قرار می‌گیرد.<ref name="s"/>

===== پوشش کندوپاش =====
[[پرونده:Aulacopone relicta casent0172182 profile 1.jpg|چپ|بندانگشتی|قاب|پوشش کندوپاش یک [[مورچه]] به عنوان نمونه برای [[میکروسکوپ الکترونی روبشی]]]]
پوشش کندوپاش در [[میکروسکوپ الکترونی روبشی]] {{به انگلیسی|Scanning Electron Microscopy(SEM)}} یک روش کندوپاش است که در آن پوششی از یک مادهٔ رسانا بر روی یک نمونهٔ آزمایشگاهی یا مدل ایجاد می‌شود. این مادهٔ رسانا معمولاً فلزاتی مانند آلیاژ [[طلا]] و [[پالادیوم]] می‌باشد. پوشش رسانا برای جلوگیری از باردار شدن نمونه در هنگام برخورد [[الکترون]]ها می‌باشد.<ref>{{یادکرد کتاب|author=Newbery, Dale.|عنوان=Advanced Scanning Electron Microscopy and X-Ray Microanalysis||سال=1986|isbn=0-306-42140-2 |نویسنده=etal}}</ref>

==== مقایسه با سایر روش‌های رسوب‌دهی ====
یک مزیت مهم روش کندوپاشی این است که به راحتی می‌توان پوششی از انواع مواد حتی مواد با [[نقطه ذوب]] بسیار بالا را ایجاد کرد در حالی که تبخیر یا ذوب این مواد بسیار پرهزینه یا غیرممکن است. پوشش‌های ایجاد شده توسط کندوپاشی ترکیبی نزدیک به مادهٔ منبع دارند و تفاوت آن‌ها به دلیل اختلاف در پاشش ذرات مختلف به‌خاطر تفاوت در وزن آن‌ها است (عناصر سبک‌تر به راحتی توسط گاز منحرف می‌شوند). لایهٔ ایجاد شده توسط روش کندوپاش معمولاً چسبندگی بهتری نسبت به لایه‌های ایجاد شده توسط روش‌های تبخیری دارد. منابع کندوپاش حاوی مقدار زیادی ماده برای [[پوشش‌دهی]] هستند و هزینهٔ تعمیر و نگهداری مناسبی دارند. منابع کندوپاش دمای پایینی دارند و برای جلوگیری از گرمایش آن‌ها معمولاً از خنک‌کاری با آب سرد استفاده می‌شود. به دلیل دمای پایین، منابع کندوپاش با گازهایی مانند اکسیژن واکنش نمی‌دهند که این نیز یک مزیت بسیار مهم به‌شمار می‌رود.<ref>{{یادکرد ژورنال|last1=Rashidian Vaziri et al.|نویسنده=M R|عنوان=Microscopic description of the thermalization process during pulsed laser deposition of aluminium in the presence of argon background gas|ژورنال=Journal of Physics D: Applied Physics|جلد=43|صفحه=425205|doi=10.1088/0022-3727/43/42/425205|url=http://iopscience.iop.org/article/10.1088/0022-3727/43/42/425205/meta}}</ref>

==== انواع دستگاه کندوپاش مغناطیسی ====
دستگاه کندوپاش می‌تواند طراحی‌های مختلفی داشته باشد:
# در سیستم کندوپاش مغناطیسی، میدان مغناطیسی در مجاورت کاتد، تله‌ای را برای الکترون‌ها تشکیل می‌دهد. این میدان مغناطیسی چندان قوی نیست که بتواند یون‌ها را تحت تأثیر قرار دهد. الکترون‌ها تحت تأثیر میدان یکنواخت الکتریکی دارای سرعت در جهت مستقیم می‌باشند اما از آن جایی که در این نوع سیستم‌ها میدان مغناطیسی نیز وجود دارد، الکترون‌ها در راستای [[میدان الکتریکی]] حرکت مارپیچ خواهند داشت (بنابراین مسیر بیشتری را برای یونیزه کردن تعداد بیشتر اتم‌ها می‌پیماید). الکترون‌ها در صورتی می‌توانند از تله خارج شوند که انرژی آن‌ها چند صد الکترون‌ولت باشد. با برخورد الکترون‌هایی با انرژی چند صد الکترون‌ولت اتم‌های گاز تبدیل به یون می‌شوند. از مزایای این دستگاه گرم نشدن هدف، نرخ بالای لایه نشانی و قابلیت لایه نشانی در سطوح بزرگ است.
# سیستم کندوپاش با دیود موازی که ساده‌ترین نوع سیستم است و در آن منبع و جسم مورد نظر به موازات یکدیگر قرار گرفته‌اند.
# سیستم کندوپاش با دیود مسطح که در آن جسم و منبع مجاور هم قرار می‌گیرند. در این نوع سیستم در حین بمباران [[یون]]ی، سطح زیرلایه نیز بمباران شده و آلودگی‌های آن تمیز می‌شود. هر چند بیش‌ترین چسبندگی منبع با سطح جسم در این نوع سیستم حاصل می‌شود که اتفاق مطلوبی است، اما در این نوع سیستم برای ایجاد پلاسما به فشارهای بالاتری نیاز است و در نتیجه حرکت بالستیک اتم‌های کنده شده از هدف به حرکت نفوذی تبدیل می‌شود. در واقع این اتم‌های کنده شده حین رسیدن به زیرلایه، با اتم‌های محیط برخورد کرده و از مسیر خود منحرف می‌شوند و به دنبال آن نرخ لایه نشانی کاهش می‌یابد و همچنین باعث آلودگی زیاد محفظه نیز می‌شود.
در کندوپاش از نوع دیودی، کاتد بایستی رسانای الکتریسیته باشد. برای عناصر و ترکیبات غیررسانا از سایر روش‌های کندوپاش می‌توان استفاده کرد. از طرفی در این روش نرخ کنده شدن ذرات از روی کاتد بیش‌تر از نرخ لایه نشانی بر روی سطح جسم است.

=== زُدایش ===
[[زدایش (ریزساخت)|زدایش]] {{به انگلیسی| Etching}} در صنعت [[نیم‌رسانا]]<nowiki/>ها کاربرد دارد. در این صنعت، برای زدایش سطح از روش کندوپاش استفاده می‌شود. این روش زمانی کاربرد دارد که زدایش‌های نامنظم و در راستای عمود بر جسم مطلوب باشند.

== منابع ==

{{پانویس|۲}}

== پیوند به بیرون ==
* [http://edu.nano.ir/index.php/articles]
* [https://web.archive.org/web/20130215095946/http://www.ajaint.com/whatis.htm What is Sputtering?] - an introduction with animations
* [https://web.archive.org/web/20110529095613/http://www.heraeus-targets.com/en/technology/_sputteringbasics/sputtering.aspx Sputtering Basics - animated film of a sputtering process]
* [http://sites.google.com/site/KalypsoSimulation Free molecular dynamics simulation program (Kalypso) capable of modeling sputtering] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100520004120/http://sites.google.com/site/KalypsoSimulation |date=۲۰ مه ۲۰۱۰ }}
* [https://web.archive.org/web/20060411160842/http://www.avs.org/education.catalog.aspx American Vacuum Society short courses] on thin film deposition
* [http://www.advanced-energy.com/en/upload/File/Reprints/Reactive%20Sputt%20Using%20Dual-Anode%20Mag%20Syst.pdf Reactive Sputtering Using A Dual-Anode Magnetron System]
* {{cite journal|title= Technology and applications of broad-beam ion sources used in sputtering. Part I. Ion source technology|author= H. R. Kaufman, J. J. Cuomo and J. M. E. Harper| journal= J. Vac. Sci. Techn|volume= 21|pages= 725–736|year=1982 |doi= 10.1116/1.571819|bibcode = 1982JVST...21..725K|issue= 3}}(The original paper on Kaufman sputter sources.)
* [[:en:Sputter deposition]]

[[رده:علم سطح]]
[[رده:علم مواد]]
[[رده:فناوری ساخت ادوات نیم‌رسانا]]
[[رده:لایه‌نشانی]]


text:
# اس‌اس انتیلا (۱۹۳۹)
اس‌اس انتیلا (۱۹۳۹) (به انگلیسی: SS Antilla (1939)) یک کشتی بود که طول آن ۳۹۸٫۳ فوت (۱۲۱٫۴ متر) بود. این کشتی در سال ۱۹۳۹ ساخته شد.

title: اس‌اس انتیلا (۱۹۳۹)

wikitext:
{|{{Infobox ship begin}}
|+اس‌اس انتیلا (۱۹۳۹)
{{Infobox ship image
|Ship image= [[پرونده:Antilla.jpg|300px]]
}}
{{Infobox ship career
|Ship flag=
|Ship namesake=
|Ship laid down=
|Ship launched=۲۱ مارس ۱۹۳۹
|Ship acquired=
|Ship ordered=
|Ship commissioned=
|Ship christened=
|Ship completed=۱۱ ژوئیه ۱۹۳۹
|Ship original cost=
|Ship homeport=
|Ship motto=
|Ship nickname=
|Ship captured=
|Ship badge=
}}
{{Infobox ship characteristics
|Ship displacement=
|Ship length={{convert|398.3|ft}}
|Ship beam={{convert|55.7|ft}}
|Ship height=
|Ship draught=
|Ship hold depth=
|Ship draft=
|Ship depth={{convert|22.8|ft}}
|Ship tonnage= {{GRT|4363}}
|Ship speed={{convert|15|kn|km/h}}
}}
|}'''اس‌اس انتیلا (۱۹۳۹)''' {{انگلیسی|SS Antilla (1939)}} یک کشتی بود که طول آن {{convert|398.3|ft}} بود. این کشتی در سال [[۱۹۳۹ (میلادی)|۱۹۳۹]] ساخته شد.
== منابع ==
{{پانویس|چپ‌چین=بله}}
* {{یادکرد-ویکی|پیوند =https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=SS_Antilla_(1939)&oldid=585700962|عنوان = SS Antilla (1939)|زبان =انگلیسی|بازیابی =۱۸ فوریه ۲۰۱۴}}

{{کشتی-خرد}}

[[رده:سوانح دریایی در مه ۱۹۴۰]]
[[رده:کشتی‌های ۱۹۳۹ (میلادی)]]
[[رده:کشتی‌های بخار آلمان]]
[[رده:کشتی‌های تجاری آلمان در جنگ جهانی دوم]]
[[رده:مکان‌های غواصی کشتی‌های غرق‌شده]]

title: پیشینه

آغاز کار: ۲۱ مارس ۱۹۳۹

تکمیل ساخت: ۱۱ ژوئیه ۱۹۳۹

title: مشخصات اصلی

گنجایش: ۴٬۳۶۳ GRT

درازا: ۳۹۸٫۳ فوت (۱۲۱٫۴ متر)

پهنا: ۵۵٫۷ فوت (۱۷٫۰ متر)

عمق: ۲۲٫۸ فوت (۶٫۹ متر)

سرعت: ۱۵ گره (۲۸ کیلومتر بر ساعت)


text:
# نوربرت هاگ
نوربرت هاگ (انگلیسی: Norbert Haug) یک اتومبیل‌ران فرمول ۱ اهل ایالات متحده آمریکا بود.

title: نوربرت هاگ

wikitext:
{{Infobox person
| name= نوربرت هاگ
| image = Norbert Haug 2010.jpg
| image_size = 200px
| caption = Norbert Haug in 2010
| birth_date = {{birth date and age|1952|11|24|df=y}}
| birth_place = [[Engelsbrand]]، [[بادن-وورتمبرگ]]، Germany
| residence = [[اشتوتگارت]]، Germany
| nationality = {{flagicon|GER}} [[آلمانی‌ها]]
| known_for = [[روزنامه‌نگار]]{{سخ}}[[Mercedes-Benz Motorsport]]
| occupation = Vice President, Mercedes-Benz Motorsport
| home_town = [[فورتسهایم]]، Baden-Württemberg
| successor = [[Toto Wolff]]
| spouse = Married
| children = 1xdaughter
}}
'''نوربرت هاگ''' ({{lang-en|Norbert Haug}}) یک [[اتومبیل‌ران فرمول ۱]] اهل [[ایالات متحده آمریکا]] بود.

== منابع ==
{{پانویس|چپ‌چین=بله}}
* {{یادکرد-ویکی|پیوند =//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Norbert_Haug&oldid=686051114|عنوان = Norbert Haug|زبان =انگلیسی|بازیابی =۱۷ دسامبر ۲۰۱۵}}
{{-}}

== پیوند به بیرون ==
{{انبار-رده}}
{{مرسدس در فرمول یک}}

{{ترتیب‌پیش‌فرض:هاگ، نوربرت}}

[[رده:افراد در فرمول یک]]
[[رده:افراد زنده]]
[[رده:اهالی آلمان مرتبط با ورزش‌های موتوری]]
[[رده:اهالی فورتزهایم]]
[[رده:روزنامه‌نگاران اهل آلمان]]
[[رده:روزنامه‌نگاران سده ۲۰ (میلادی) اهل آلمان]]
[[رده:روزنامه‌نگاران سده ۲۱ (میلادی) اهل آلمان]]
[[رده:روزنامه‌نگاران مرد اهل آلمان]]
[[رده:روزنامه‌نگاران مرد]]
[[رده:زادگان ۱۹۵۲ (میلادی)]]
[[رده:مرسدس-بنز در فرمول یک]]
[[رده:نویسندگان مرد اهل آلمان]]

title: نوربرت هاگ

زادهٔ: ۲۴ نوامبر ۱۹۵۲ (۷۲ سال) · Engelsbrand، بادن-وورتمبرگ، Germany

ملیت: آلمانی‌ها

شناختهشده · برای: روزنامه‌نگار · Mercedes-Benz Motorsport

پیش از: Toto Wolff

همسر: Married


text:
# نیکیتینکا
نیکیتینکا (انگلیسی: Nikitinka) یک شهرک در شهرستان یرمکیفسکی استان باشقیرستان کشور روسیه است.

title: نیکیتینکا

wikitext:
{{Infobox settlement
| official_name = Nikitinka
| other_name =
| native_name = Никитинка
| native_name_lang = ru
| nickname =
| settlement_type = Village
| image_skyline =
| image_caption =
| pushpin_map = Russia Bashkortostan#Russia
| pushpin_label_position =
| pushpin_mapsize =
| pushpin_map_caption =
| subdivision_type = Country
| subdivision_name = [[روسیه]]
| subdivision_type1 = [[ناحیه‌های فدرال روسیه]]
| subdivision_name1 = [[باشقیرستان]]
| subdivision_type2 = [[Counties of Russia|County]]
| subdivision_name2 =
| subdivision_type3 = [[شهر]]
| subdivision_name3 = [[شهرستان یرمکیفسکی]]
| subdivision_type4 = [[List of municipalities of Russia|Municipality]]
| subdivision_name4 =
| population_as_of =
| population_footnotes =
| population_total =
| timezone1 =
| utc_offset1 = +۵:۰۰
| timezone1_DST =
| utc_offset1_DST =
| postal_code_type =
| postal_code =
| elevation_m =
| elevation_footnotes =
| coordinates = {{coord|54|16|N|53|44|E|display=inline}}<ref>[https://mapdata.ru/bashkortostan/ermekeevskiy-rayon/ Карта Ермекеевского района Башкортостана]</ref>
}}
'''نیکیتینکا''' ({{lang-en|Nikitinka}}) یک شهرک در [[شهرستان یرمکیفسکی]] استان [[باشقیرستان]] کشور [[روسیه]] است.<ref>{{Cite web |url=http://bashstat.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/bashstat/resources/2f055a804e303140ba45fe3bf8d20d64/%D0%A7%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F+%D0%BF%D0%BE+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D0%BC+%D0%BF%D1%83%D0%BD%D0%BA%D1%82%D0%B0%D0%BC+%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B8+%D0%91%D0%B0%D1%88%D0%BA%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD.pdf |title=Всероссийская перепись населения 2010 года. Численность населения по населённым пунктам Республики Башкортостан |access-date=2019-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190517104742/http://bashstat.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/bashstat/resources/2f055a804e303140ba45fe3bf8d20d64/%D0%A7%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F+%D0%BF%D0%BE+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D0%BC+%D0%BF%D1%83%D0%BD%D0%BA%D1%82%D0%B0%D0%BC+%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B8+%D0%91%D0%B0%D1%88%D0%BA%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD.pdf |archive-date=2019-05-17 |url-status=dead }}</ref>

== منابع ==
{{پانویس|چپ‌چین=بله}}
* {{یادکرد-ویکی|پیوند =//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Nikitinka&oldid=1254140186|عنوان = Nikitinka|زبان =انگلیسی|بازیابی =۲ اوت ۲۰۲۵}}

[[رده:محلات روستایی در شهرستان یرمکیفسکی]]

title: Nikitinka Никитинка

Country: روسیه

ناحیههای فدرال روسیه: باشقیرستان

شهر: شهرستان یرمکیفسکی

منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۵:۰۰