text:
# مک‌دانل ایکس‌اف-۸۵ گابلین
مک‌دانل ایکس‌اف-۸۵ گابلین (به انگلیسی: McDonnell XF-85 Goblin) یک هواپیمای جنگنده پیش‌نمونه بود که شرکت مک‌دانل در خلال جنگ جهانی دوم طراحی و تولید آزمایشی کرد. این هواپیما برای رهاسازی از دریچه بمب هواپیماهای بمب‌افکن کانویر بی-۳۶ به عنوان یک هواپیمای انگل طراحی شده بود. وظیفه در نظر گرفته شده برای ایکس‌اف-۸۵ها، دفاع از هواپیماهای بمب‌افکن در برابر هواپیماهای رهگیر دشمن بود که نیاز به آن در طول جنگ جهانی دوم احساس شده بود. تا پیش از این که نیروهای هوایی ایالات متحده این پروژه را لغو کند، شرکت مک‌دانل دو پیش‌نمونه از این هواپیما تولید کرده بود.
ایکس‌اف-۸۵ به منظور رفع نیاز نیروهای هوایی ایالات متحده به جنگنده‌ای با قابلیت حمل شدن به وسیله نورثروپ وای‌بی-۳۵ و بی-۳۶ طراحی شد و توسعه پیدا کرد. در آن زمان بمب‌افکن‌هایی با برد بلند طراحی شد که هواپیماهای شکاری-رهگیر موجود در آن زمان برد عملیاتی لازم برای پشتیبانی از آنها را نداشتند. ایکس‌اف-۸۵ یک موتور جت کوچک داشت و ویژگی منحصر به فرد طراحی آن، بدنه تخم مرغی شکل و پایدارکننده افقی چنگال‌مانند آن بود. پیش‌نمونه‌های این جنگنده، در سال ۱۹۴۸ تولید شد آزمایش شد. آزمایش پرواز نشان داد که هواپیما از طراحی خوبی بهره برده‌است اما در مقایسه با دیگر شکاری‌هایی که احتمال برخورد هوایی با ایکس‌اف-۸۵ را داشتند، عملکرد ضعیفی نشان داد. فرایند اتصال به بدنه هواپیمای مادر نیز با اشکالاتی مواجه بود. درنتیجه، این پروژه سریعاً لغو و پیش‌نمونه‌های تولیدی نیز به موزه منتقل شدند. در سال ۱۹۴۷ نیروی هوایی ایالات متحده آمریکا (USAF) که جانشین نیروهای هوایی ایالات متحده (USAAF) شده بود، به آزمایش طرح مفهومی هواپیمای انگل طی پروژه‌های ام‌ایکس-۱۰۶ تیپ تاو، فیکان و تام-تام ادامه داد که این پروژه‌ها نیز بعدها لغو شدند.

## پیش‌زمینه
ایده اولیه طرح هواپیمای انگل به سال ۱۹۱۸ بر می‌گردد؛ زمانی که نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا امکان رهاسازی یک هواپیمای کمل از زیر کشتی هوایی ۲۳-کلاس را آزمایش کرد. در خلال دهه ۱۹۳۰ میلادی، نیروی دریایی آمریکا نوعی هواپیمای انگل کوتاه‌برد به نام اف۹سی اسپاروهاوک در اختیار داشت که از طریق کشتی‌های هوایی یواس‌اس اکرون (زدآراس-۴) و یواس‌اس مکون (زدآراس-۵) پرواز می‌کرد. در اوایل سال ۱۹۳۱ میلادی، یک طراح هواپیما به نام ولادیمیر وخیمستروف بر روی پروژه‌ای با نام پیوند در اتحاد جماهیر شوروی کار می‌کرد که طی آن تا ۵ فروند هواپیما از گونه‌های مختلف را دو بمب افکن پولیکارپوف تی‌بی-۲ و توپولف تی‌بی-۳ حمل می‌کردند.
تنها نبردی که هواپیماهای انگل انجام دادند، در اوت ۱۹۴۱ بود که طی آن، یک بمب‌افکن شیرجه‌ای آی-۱۶ به وسیله یک بمب‌افکن توپولف تی‌بی-۳ حمل می‌شد و باراندازهای شهر کنستانتسا و پل آنجل سالیگنی در رومانی را هدف قرار می‌داد. پس از این حمله، این اسکادران که مقر آن در کریمه قرار داشت به مواضع تحت کنترل نیروی‌های پیشروی آلمان یک حمله تاکتیکی انجام داد و پل واقع بر روی رودخانه دنیپر در زاپروژیا را بمباران کرد. پس از آن در طی جنگ جهانی دوم نیروی هوایی آلمان نازی آزمایشی بر روی مسرشمیت ام‌ئی ۳۲۸ به عنوان هواپیمای انگل انجام داد، اما مشکلات موتور پالس جت این هواپیما قابل حل نبود. پروژه‌های دیگر هواپیماهای انگل مانند آرادو ئی. ۳۸۱ و سامبولد سو ۳۴۴ که بر پایه پیشران جت بوده و در اواخر جنگ در جریان بود، صرفاً پروژه‌های بر روی کاغذ بودند که قابلیت درک اجرایی نداشتند.
در خلال جنگ جهانی دوم، بمب افکن‌های آمریکایی همچون بوئینگ بی-۱۷ فلایینگ فورترس، کانسالیدیتید بی-۲۴ لیبراتور و بوئینگ بی-۲۹ را جنگنده‌های برد بلند ریپابلیک پی-۴۷ تاندربولت و نورث امریکن پی-۵۱ ماستنگ حفاظت می‌کردند. برد این جنگنده‌ها برای بمب افکن‌های نسل بعدی نیروهای هوایی ایالات متحده (USAAF)؛ یعنی بی-۳۵ و بی-۳۶، مناسب نبودند. از طرفی، طراحی یک جنگنده برد بلند هزینه بالایی داشت و سوخت‌گیری هوایی نیز هنوز فناوری پیچیده و پر خطری بود. به علاوه، خستگی خلبانان جنگنده در خلال ماموریت‌های حفاظت بمب افکن‌ها در اروپا و اقیانوسیه از عواملی بود که عزم طراحان را برای رسیدن به یک ایده خلاقانه جزم کرد. در آن زمان، گزینه‌های مختلفی در ذهن طراحان نیروی هوایی آمریکا بود. از جمله استفاده از یک جنگنده بدون خلبان و قابل هدایت از راه دور، که پیش از ایده هواپیمای انگل، قابل اعتمادترین روش دفاع از بی-۳۶ها بود.

## طراحی و توسعه
در ۳ دسامبر ۱۹۴۲ نیروی هوایی وقت آمریکا فراخوانی جهت ارائه پیشنهادهایی برای طراحی یک جنگنده کوچک با موتور پیستونی اعلام کرد. فرماندهی تجهیزات هوایی پیشنهادهای رسیده را تا ژوئیه ۱۹۴۴ ارزیابی و انتخاب کرد. در ژوئیه ۱۹۴۵ مشخصات فنی درخواستی بازبینی شد و MX-472 که طرح یک جنگنده با موتور جت بود، ارائه شد. هر چند شرکت‌های هوافضای مختلف مطالعات امکان‌سنجی متعددی برای این جنگنده انجام دادند، اما تنها شرکت مک‌دانل توانست طرح پیشنهادی برای درخواست اولیه سال ۱۹۴۲ – و پس از آن درخواست بازبینی شده – ارائه کند. طرح پیشنهادی این شرکت با نام مدل-۲۷ کاملاً بازبینی شده بود تا بتواند مشخصات فنی درخواستی جدید را ارائه کند.
طرح مفهومی اولیه مدل-۲۷ عبارت بود از جنگنده ای که به صورت نیمه‌پنهان در زیر هواپیماهایی چون بی-۲۹، بی-۳۵ و بی-۳۶ حمل می‌شد. نیروی هوایی وقت آمریکا این طرح را به دلیل افزایش نیروی پسار و ایجاد محدودیت در پیکربندی اتصال بدنه جنگنده-بمب‌افکن رد کرد. در مارس ۱۹۴۵، تیم طراح شرکت مک‌دانل به سرپرستی هرمان دی. بارکی، طرح بازبینی شده‌ای با نام مدل-۲۷دی ارسال کردند که در آن، مدل قبلی کاملاً بازطراحی شده بود. در این طرح، جنگنده کوچک دارای بدنه تخم مرغی شکل همراه با یک پایدار کننده عمودی سه شاخه چنگال مانند، یک پایدار کننده افقی با زاویه رو به بالا و یک بال متحرک با قابلیت تغییر زاویه ۳۷ درجه بود که به آن امکان قرارگیری در محفظه بمب یک بمب‌افکن را می‌داد. این جنگنده کوچک ۴٫۵۲ متر (۱۴ فوت و ۱۰ اینچ) طول و بال‌های آن در حالت باز شده ۶٫۴ متر (۲۱ فوت) اندازه داشت. محدودیت ذخیره سوخت آن که ۴۲۰ لیتر (۱۱۲ گالن آمریکایی) بود، موجب می‌شد که تنها ۳۰ دقیقه زمان مداومت پروازی برای آن در نظر گرفته شود. در مرکز ثقل این جنگنده یک چنگک قرار داده شد که در حین پرواز جمع می‌شد و به صورت هم‌سطح با قسمت بالایی دماغ هواپیما قرار می‌گرفت. وزن خالی این هواپیما ۱٫۸ تن (۴۰۰۰ پوند) بود. همچنین برای کاهش وزن، این هواپیما مجهز به ارابه فرود نبود. در طی پروازهای آزمایشی و برای شرایط فرود اضطراری، یک چرخ و میله ثابت فولادی در زیر بدنه و یک پایه فرود فنری در زیر نوک بال‌ها تعبیه شده بود. با وجود تنگی فضا، خلبان به صندلی‌پران مجهز به باروت بی‌دود، کپسول تنفسی اضطراری و چتر نجات مجهز بود. همچنین این جنگنده به وسیله ۴ تیربار ۱۲٫۷ میلی‌متری در نوک دماغه مسلح شده بود.
در حالت عملیاتی ممکن است هواپیمای انگل به وسیله یک ترپیز (شبیه به طناب بندبازی) رهاسازی و مجدداً بازیابی شود. با بازشدن ترپیز، موتور جنگنده روشن می‌شد و خلبان می‌توانست با کشیدن دماغه هواپیما به عقب، از قلاب رها و از هواپیمای مادر جدا شود. در مرحله بازیابی، جنگنده از زیر به هواپیمای مادر نزدیک می‌شد و به وسیله چنگک جمع شونده در دماغه هواپیما، مجدداً به ترپیز متصل می‌شد. طرح‌هایی وجود داشت که طی آن در هر دسته ۲۴ تایی از بمب‌افکن‌های بی-۳۶، تعدادی به ایکس‌اف-۸۵ مجهز شوند و در هر بمب افکن، یک تا چهار جنگنده جاسازی شود. بنابراین حدود ۱۰ درصد از بی-۳۶های سفارش داده شده، به جای مخزن بمب، به حمل‌کننده جنگنده مجهز شدند که می‌توانست بین ۳ تا ۴ فروند اف-۸۵ را در هر بمب‌افکن جای دهد.
در اکتبر ۱۹۴۵ نیروی هوایی آمریکا قیمت طرح توسعه‌یافته این دو پیش‌نمونه ساخته شده (به شماره سریال‌های ۵۲۳/۴–۴۶) را استعلام کرد. این در حالی بود که قرارداد ساخت این جنگنده تا فوریه ۱۹۴۷ نهایی نشده بود. بعد از موفقیت و تأیید پرسنل فنی نیروی هوایی وقت آمریکا از دو مدل چوبی ساخته شده در سال‌های ۱۹۴۶ و ۱۹۴۷، شرکت مک‌دانل اقدام به تولید ۲ پیش‌نمونه در اواخر سال ۱۹۴۷ کرد. مدل ۲۷ دی به ایکس‌پی-۸۵ تغییر نام داد اما در ژوئن ۱۹۴۸ به ایکس‌اف-۸۵ تغییر داده شد و نام مستعار «گابلین» بر آن نهاده شد. برنامه بر آن بود که درخواست سفارش ۳۰ فروند پی-۸۵ داده شود اما نیروی هوایی وقت آمریکا رویکرد محتاطانه‌ای اتخاذ کرد؛ اگر نتیجه آزمایش‌های دو پیش‌نمونه ساخته شده رضایت بخش بود، سفارش ۱۰۰ فروند از این هواپیما در مرحله بعد قرار داشت.

## تاریخچه کاربری
در آزمایش تونل باد در فرودگاه صحرایی فدرال موفت واقع در کالیفرنیا، نمونه اول ایکس‌اف-۸۵ به‌طور ناگهانی از جرثقیل در ارتفاع ۱۲ متری سقوط کرد که باعث خسارات قابل توجه به زیر و جلوی بدنه و همچنین ورودی هوای موتور شد. پیش‌نمونه دوم می‌بایست جهت مابقی آزمایش‌های تونل باد و آزمایش‌های اولیه پرواز، جایگزین می‌شد.
پس از عدم امکان استفاده از بمب‌افکن‌های بی-۳۶، تمامی پروازهای آزمایشی ایکس‌اف-۸۵ به بمب افکن‌های اصلاح شده بوئینگ بی-۲۹ به عنوان هواپیمای مادر انتقال یافت. در این بمب افکن‌ها، دریچه رهاسازی بمب و ترپیز برای این هواپیما مناسب‌سازی شده بود و همچنین از چند سری تجهیزات و وسایل فیلم و عکس‌برداری استفاده شده بود. از آنجایی که بی-۲۹ها — که به مانتسترو (هیولا) شناخته می‌شدند — از بی-۳۶ها کوچکتر بودند، می‌بایست پروازهای آزمایشی ایکس‌اف-۸۵ها به صورت نیمه جاسازی شده در زیر بمب‌افکن انجام می‌شد. جهت بارگیری ایکس‌اف-۸۵ها در هواپیمای میزبان، یک گودال بارگیری ویژه آسفالتی در بخش جنوبی پایگاه نیروی هوایی ادواردز جایی که کلیه پروازهای آزمایشی در آن انجام می‌شود، حفر شده بود. در ۲۳ ژوئیه ۱۹۴۸ ایکس‌اف-۸۵ یکی از ۵ پرواز خود با بی-۲۹ را انجام داد، این پرواز برای آزمایش پرواز هواپیمای مادر به صورت جفت شده با هواپیمای انگل طراحی شده بود. ایکس‌اف-۸۵ به صورت جاسازی شده در محفظه بمب هواپیما حمل می‌شد، اما برخی اوقات برای ایجاد حس پرواز در خلبان، هواپیما با موتور خاموش به صورت نیمه یا تمام در معرض جریان هوا قرار می‌گرفت.
شرکت مک‌دانل، خلبان آزمایشی ادوین شوخ را برای آزمایش ایکس‌اف-۸۵ در نظر گرفت. وی پیش از نخستین پرواز مستقل این هواپیما در ۲۳ اوت ۱۹۴۸، در آزمایش‌های حمل هواپیما در بمب‌افکن بی-۲۹ نیز در هواپیما مستقر بود. شوخ پس از جدا شدن از بمب افکن در ارتفاع ۲۰۰۰۰ فوت (۶۰۰۰ متر) به مدت ۱۰ دقیقه و با سرعتی بین ۱۸۰ تا ۲۵۰ مایل بر ساعت (۲۹۰ تا ۴۰۰ کیلومتر بر ساعت) پرواز کرد و کنترل و مانورپذیری هواپیما را آزمایش کرد. هنگامی که شوخ سعی داشت تا مجدداً به بمب‌افکن متصل شود، مشخص شد گابلین به شدت نسبت به جریان‌های آشفته اطراف بمب‌افکن و همچنین اثر زمین ایجاد شده در نزدیکی بدنه آن، هنگامی که دو هواپیما در نزدیکی هم هستند، حساس است. برای غلبه بر این اثرات به تنظیم دائم اما بسیار ملایم قدرت موتور نیاز بود. پس از سه بار تلاش برای نزدیک شدن قلاب به ترپیز، شوخ دچار اشتباه محاسباتی در نزدیک شدن به ترپیز شد و کاناپی جنگنده به شدت آسیب دید و پاره شد و کلاه ایمنی و ماسک شوخ نیز آسیب دید. وی توانست هواپیمای پیش‌نمونه را طی یک فرود بدون چرخ در دریاچه خشک نزدیک پایگاه ادواردز به زمین بنشاند. کلیه پروازهای آزمایشی ایکس‌اف-۸۵ جهت تعمیر و اصلاحات به مدت ۷ هفته به حالت تعلیق درآمد. شوخ از زمان ایجاد شده استفاده کرد و به شبیه‌سازی و تمرین اتصال با استفاده از جنگنده لاکهید پی-۸۰ شوتینگ استار مشغول شد.
پس از تقویت ۵۰ درصدی قدرت تریم، بهبود وضعیت آیرودینامیک و چند اصلاح دیگر، دو پرواز متصل دیگر با هواپیمای مادر انجام شد تا در ۱۴ اکتبر ۱۹۴۸ شوخ مجدداً توانست عملیات جدایش و رهاسازی از قلاب را انجام دهد. در خلال پنجمین پرواز آزمایشی مستقل در ۲۲ اکتبر ۱۹۴۸، شوخ مجدداً متوجه دشواری در فرایند اتصال دوباره به ترپیز هواپیمای مادر شد. ۴ بار تلاش ناموفق برای اتصال به ترپیز صورت گرفت و نهایتاً قلاب متصل بر روی دماغه ایکس‌اف-۸۵ شکست و هواپیما، یک بار دیگر، به ناچار، فرود اضطراری موفق در پایگاه ادواردز انجام داد.
پس از تعمیر پیش‌نمونه اول، این هواپیما نیز به برنامه پروازهای آزمایشی پیوست تا پروازهای همراه با هواپیمای مادر تکمیل شود. در هنگام پرواز، گابلین از پایداری خوبی برخوردار بود و در ضمن به سادگی پرواز می‌کرد و از قلاب رها می‌شد. همچنین پیش‌بینی‌های اولیه نشان می‌داد که در حالت خوش‌بینانه، حداکثر سرعت آن به ۱۰۴۳ کیلومتر بر ساعت (۶۴۸ مایل بر ساعت) می‌رسد. پروازهای آزمایشی نخست نشان داده بود که در هنگام نزدیک شدن گابلین به بی-۲۹، آشفتگی جریان قابل توجهی رخ می‌دهد. این اتفاق موجب شد تا تیغه‌هایی به قسمت بالا و پایین انتهای بدنه و تیغه‌هایی نیز به انتهای نوک بال افزوده شود تا بی‌ثباتی در هدایت و جهت‌دهی هواپیما در هنگام عملیات اتصال مجدد به هواپیمای مادر، جبران شود. در نسخه‌های اولیه، قلاب اتصال در جای خود به صورت ثابت قرار داشت؛ اما پس از آن به شکل جمع و باز شونده تغییر داده شد. این اصلاحات نه تنها مشکل را بر طرف نکرد، بلکه مشکل اتصال مجدد دوچندان افزایش یافت. برای حل این مشکل پسارگیرهایی کوچک به قلاب اتصال اضافه شدند که موجب کم شدن ارتعاشات در هنگام باز و بسته شدن قلاب اتصال می‌شد. پس از ازسرگیری پرواز آزمایشی در ۱۸ مارس ۱۹۴۹، شوخ باز هم با مشکلاتی در اتصال مجدد هواپیما روبرو شد و پس از آسیب دیدن جدی قسمت پایدار کننده نوک ترپیز، ناچار به فرود اضطراری شد. پس از تعمیر ترپیز، شوخ در ۸ آوریل ۱۹۴۹ با پیش‌نمونه اول پرواز کرد. وی پرواز آزمایشی ۳۰ دقیقه‌ای خود را به اتمام رساند و پس از سه بار تلاش برای اتصال، ناچار به فرود اضطراری مجدد در پایگاه ادواردز شد.
مک‌دانل با آگاهی از مشکلات ایجاد شده حین پروازهای آزمایشی، طرح توسعه یافته‌ای ارائه کرد که در آن بال‌های متحرک ۳۵ درجه‌ای و دلتا شکل جایگزین شده بود و نوید سقف سرعت ۰٫۹ ماخ را می‌داد. همچنین مک‌دانل در نظر داشت تا یک ترپیز جمع‌شونده تلسکوپی اضافه کند که می‌توانست در هوای آشفته زیر هواپیمای مادر باز شود. پیش از هرگونه کار بر روی ترپیزها و دیگر اصلاحات بر روی ایکس‌اف-۸۵ یا پیگیری مطالعات طراحی در دست بررسی، نیروی هوایی آمریکا پروژه ایکس‌اف-۸۵ را در ۲۴ اکتبر ۱۹۴۹ لغو کرد.
دو دلیل اصلی در لغو این پروژه وجود داشت؛ یکی عملکرد ضعیف ایکس‌اف-۸۵ در مقایسه با هواپیماهای جت متداول زمان خود که در تست‌های پروازی آشکار شد و دیگری وابستگی زیاد به مهارت فردی خلبان در هنگام اتصال به هواپیمای مادر که این کاستی‌ها هیچ‌گاه به‌طور کامل اصلاح نشدند. توسعه عملیاتی سوخت‌گیری هوایی برای جنگنده‌های متداول در اسکورت بمب‌افکن‌ها، از دیگر عوامل مؤثر در لغو این پروژه بود. دو فروند گابلین تولید شده ۷ بار و مجموعاً به مدت ۲ ساعت و ۱۹ دقیقه پرواز کردند که تنها سه پرواز با اتصال موفق به هواپیمای مادر خاتمه یافت. همچنین شوخ تنها خلبانی بود که با این هواپیما پرواز کرد.

## توسعه‌های بعدی
با وجود لغو شدن پروژه ایکس‌اف-۸۵، نیروی هوایی آمریکا به آزمایش در مورد طرح مفهومی هواپیمای انگل به عنوان جنگنده پدافندی طی چند پروژه ادامه داد. این پروژه‌ها عبارت بودند از ام‌ایکس-۱۰۶ "تیپ تاو"، فیکان و "تام-تام" که طی آن هواپیمای جنگنده انگل بر روی نوک بال هواپیمای بمب‌افکن نصب شده بود. اگر چه پروژه فیکان ترکیب مؤثری از ریپابلیک اف-۸۴اف تاندراستریک و کانویر بی-۳۶ به عنوان جنگنده-بمب افکن-رهگیر از خود نشان داد، اما هدف این پروژه به یک هواپیمای شناسایی راهبردی تغییر یافت. در پروژه فیکان از داده‌های پروژه ناتمام ایکس‌اف-۸۵ و توصیه‌های شرکت مک‌دانل در طراحی ترپیز مناسب بسیار بهره گرفته شد. در مجموع تعداد ۱۰ فروند از بمب‌افکن‌های تغییر یافته بی-۳۶ و ۲۵ فروند هواپیمای شناسایی را در سال‌های ۱۹۵۵–۱۹۵۶ فرماندهی هوایی راهبردی (SAC) به صورت محدود به خدمت گرفت تا نهایتاً سیستم‌های ماهواره‌ای و هواپیماهای مؤثرتر جایگزین آنها شدند.

## در نمایشگاه‌ها
پس از پایان پروژه، ۲ فروند پیش‌نمونه تولید شده انبار شدند و سپس برای نمایش عمومی در سال ۱۹۵۰ به موزه سپرده شد.
- ۴۶–۰۵۲۳ - موزه ملی نیروی هوایی ایالات متحده واقع در پایگاه نیروی هوایی رایت-پترسون در نزدیکی دیتون، اوهایو. پس از لغو پروژه، این هواپیما در ۲۳ اوت ۱۹۵۰ به موزه منتقل شد. این هواپیما یکی از نخستین هواپیماهای آزمایشی بود که در موزه جدید نیروی هوایی به نمایش گذاشته شده بود. برای چندین دهه این هواپیما در کنار کانویر بی-۳۶ موجود در موزه به نمایش گذاشته شده بود. در سال ۲۰۰۰ هواپیما به آشیانه مربوط به هواپیماهای آزمایشی موزه منتقل شد. بسیاری از کارکنان و بازدیدکنندگان به این انتقال اعتراض کردند و معتقد بودند که این هواپیما باید در کنار بی-۳۶ به نمایش گذاشته شود تا اهداف طراحی آن به درستی نشان داده شود.[۷۸]
- ۴۶–۰۵۲۴ - موزه فرماندهی راهبردی هوایی و هوافضا واقع در اشلند، نبراسکا. این فروند که هنوز آثار آسیب ناشی از آخرین فرود اضطراری بر آن وجود داشت در سال ۱۹۵۰ ابتدا به پایگاه نیروی هوایی نورتون (در نزدیکی سن برناردینو، کالیفرنیا) منتقل شد. پس از بسته شدن موزه این پایگاه، کلکسیون آن پراکنده شد. پیش‌نمونه دوم ایکس‌اف-۸۵ در اثر نگه‌داری نامناسب در کلکسیون شخصی فرانک تالمن در کالیفرنیا دچار مشکلاتی شد تا این که پایگاه نیروی هوایی اوففوت آن را باز پس گرفت. این پیش‌نمونه پس از بازسازی در زیر بال یک بمب‌افکن بی-۳۶جی (به شماره سریال ۲۲۱۷–۵۲) به صورت نصب شده بر روی یک نگه‌دارنده زمینی به نمایش گذاشته شده‌است.[۷۹]

## مشخصات فنی
منبع اطلاعات Experimental & Prototype U.S. Air Force Jet Fighters, Boeing, National Museum of the United States Air Force.
مشخصات عمومی
- خدمه: ۱
- طول: ۱۴ فوت ۱۰ اینچ (۴٫۵ متر)
- پهنای بال: ۲۱ فوت ۱ اینچ (۶٫۴ متر)
- ارتفاع: ۸ فوت ۳ اینچ (۲٫۵ متر)
- بال: مساحت ۹۰ فوت مربع (۸٫۳ متر مربع)
- وزن خالی: ۳٬۷۴۰ پوند (۱٬۷۰۰ کیلوگرم)
- وزن بارگیری: ۴٬۵۵۰ پوند (۲٬۰۵۰ کیلوگرم)
- بیشینه وزن برخاست: ۵٬۶۰۰ پوند (۲٬۵۰۰ کیلوگرم)
- پیشرانه: ۱× توربوجت وستینگهاوس ایکس‌جی۳۴-دبلیو ئی-۲۲ , ۳٬۰۰۰ پوند-نیرو (۱۳٫۳ کیلو نیوتن) هرکدام

 عملکرد
- سرعت بیشینه: ۶۵۰ مایل بر ساعت (تخمینی)[ذ] (۵۶۵ نات; ۱٬۰۶۹ کیلومتر بر ساعت)
- سقف پروازی: ۴۸٬۰۰۰ فوت (۱۴٬۶۰۰ متر)
- نرخ اوج‌گیری: ۱۲٬۵۰۰ فوت بر دقیقه (۳٬۸۰۰ متر بر دقیقه)
- بارگیری بال: ۵۱ پوند بر فوت مربع (۲۴۷ کیلوگرم بر متر مربع)
- نسبت نیرو به وزن: ۰٫۶۶

جنگ‌افزار

- ۴قبضه مسلسل ام۳ برونینگ کالیبر ۰٫۵ اینچ (۱۲٫۷ میلی‌متر)

title: مک‌دانل ایکس‌اف-۸۵ گابلین

wikitext:
{{مقاله برگزیده}}
{|{{Infobox aircraft begin
  |name= ایکس‌اف-۸۵ گابلین
  |image= McDonnell XF-85 Goblin USAF (Cropped).jpg
  |caption= ایکس‌اف-۸۵ با [[شماره سریال هواگردهای نظامی ایالات متحده|شماره سریال]] ''۵۲۳–۴۶'' واقع در [[موزه ملی نیروی هوایی ایالات متحده]]
  |alt=Small egg-shaped aircraft with three vertical stabilizers, resting on yellow movable rig
}}{{Infobox aircraft type
  |type =[[هواپیمای انگل]]
  |manufacturer =[[مک‌دانل]]
  |national origin= [[ایالات متحده آمریکا]]
  |designer=
  |first flight=۲۳ اوت ۱۹۴۸
  |introduced=
  |retired=
  |status= لغو شده ۱۹۴۹
  |primary user=
  |more users=
  |produced=
  |number built= ۲ فروند
  |unit cost=
  |program cost=۳٫۱ میلیون [[دلار آمریکا]]<ref>{{پک|Knaack|1978|ک=Encyclopedia of US Air Force Aircraft and Missile Systems|ص=312|زبان=en}}</ref><ref>{{پک|Jenkins| Landis|2008|ک=Experimental & Prototype U.S. Air Force Jet Fighters|ص=85|زبان=en}}</ref>
  |variants with their own articles=
}}
|}
'''مک‌دانل ایکس‌اف-۸۵ گابلین''' {{انگلیسی|McDonnell XF-85 Goblin}} یک [[هواگرد جنگنده|هواپیمای جنگنده]] [[نمونه اولیه|پیش‌نمونه]] بود که شرکت [[مک‌دانل]] در خلال [[جنگ جهانی دوم]] طراحی و تولید آزمایشی کرد. این هواپیما برای رهاسازی از دریچه بمب هواپیماهای [[بمب‌افکن]] [[کانویر بی-۳۶]] به عنوان یک [[هواپیمای انگل]]{{efn|به گونه ای از هواپیماها گفته می‌شود که خود به تنهایی توانایی پرواز از باند فرودگاه را نداشته و باید به وسیله یک هواپیمای بزرگتر به عنوان پرتاب گر، به آسمان منتقل شوند. به همین دلیل به آن هواپیمای «پاراسایت» به معنی انگل یا موجودی که وابسته به وجود میزبان است یا «سربار» نیز گفته می‌شود.}} طراحی شده بود. وظیفه در نظر گرفته شده برای ایکس‌اف-۸۵ها، دفاع از هواپیماهای بمب‌افکن در برابر [[هواپیمای رهگیر|هواپیماهای رهگیر]] دشمن بود که نیاز به آن در طول جنگ جهانی دوم احساس شده بود. تا پیش از این که [[نیروهای هوایی ایالات متحده]] این پروژه را لغو کند، شرکت مک‌دانل دو پیش‌نمونه از این هواپیما تولید کرده بود.

ایکس‌اف-۸۵ به منظور رفع نیاز نیروهای هوایی ایالات متحده به جنگنده‌ای با قابلیت حمل شدن به وسیله [[نورثروپ وای‌بی-۳۵]] و بی-۳۶ طراحی شد و توسعه پیدا کرد. در آن زمان بمب‌افکن‌هایی با برد بلند طراحی شد که هواپیماهای شکاری-رهگیر موجود در آن زمان برد عملیاتی لازم برای پشتیبانی از آنها را نداشتند. ایکس‌اف-۸۵ یک [[موتور جت]] کوچک داشت و ویژگی منحصر به فرد طراحی آن، [[بدنه (هوانوردی)|بدنه]] تخم مرغی شکل و [[پایدارکننده (هوانوردی)|پایدارکننده افقی]] چنگال‌مانند آن بود. پیش‌نمونه‌های این جنگنده، در سال ۱۹۴۸ تولید شد آزمایش شد. آزمایش پرواز نشان داد که هواپیما از طراحی خوبی بهره برده‌است اما در مقایسه با دیگر شکاری‌هایی که احتمال برخورد هوایی با ایکس‌اف-۸۵ را داشتند، عملکرد ضعیفی نشان داد. فرایند اتصال به بدنه هواپیمای مادر نیز با اشکالاتی مواجه بود. درنتیجه، این پروژه سریعاً لغو و پیش‌نمونه‌های تولیدی نیز به موزه منتقل شدند. در سال ۱۹۴۷ [[نیروی هوایی ایالات متحده آمریکا]] (USAF) که جانشین نیروهای هوایی ایالات متحده (USAAF) شده بود، به آزمایش طرح مفهومی هواپیمای انگل طی پروژه‌های [[پروژه فیکان|ام‌ایکس-۱۰۶ تیپ تاو]]، [[پروژه فیکان|فیکان]] و [[پروژه فیکان|تام-تام]] ادامه داد که این پروژه‌ها نیز بعدها لغو شدند.

== پیش‌زمینه ==
ایده اولیه طرح [[هواپیمای انگل]] به سال ۱۹۱۸ بر می‌گردد؛ زمانی که [[نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا]] امکان رهاسازی یک [[کمل (هواپیما)|هواپیمای کمل]] از زیر [[کشتی هوایی ۲۳-کلاس]] را آزمایش کرد.{{efn|این موضوع احتمالاً حاصل تشخیص اشتباه دربارهٔ کاربرد عملیاتی کشتی‌های هوایی بوده‌است.<ref>{{پک|Fitzsimons|1978|ک=The Illustrated Encyclopedia of 20th Century Weapons and Warfare|ص=521|زبان=en}}</ref>}} در خلال دهه ۱۹۳۰ میلادی، [[نیروی دریایی آمریکا]] نوعی هواپیمای انگل کوتاه‌برد به نام [[اف۹سی اسپاروهاوک]] در اختیار داشت که از طریق [[کشتی‌های هوایی]] [[یواس‌اس اکرون (زدآراس-۴)]] و [[یواس‌اس مکون (زدآراس-۵)]] پرواز می‌کرد.<ref>{{پک|Jenkins|Landis|2008|ک=Experimental & Prototype U.S. Air Force Jet Fighters|ص=81|زبان=en}}</ref> در اوایل سال ۱۹۳۱ میلادی، یک طراح هواپیما به نام [[ولادیمیر وخیمستروف]] بر روی پروژه‌ای با نام [[پروژه پیوند|پیوند]] در [[اتحاد جماهیر شوروی]] کار می‌کرد که طی آن تا ۵ فروند هواپیما از گونه‌های مختلف را دو بمب افکن [[پولیکارپوف تی‌بی-۲]] و [[توپولف تی‌بی-۳]] حمل می‌کردند.<ref>{{پک|Lesnitchenko|1999|ک=Combat Composites: Soviet Use of 'Mother-Ships' to Carry Fighters, 1931–1941|ص=4-21|زبان=en}}</ref>

تنها نبردی که هواپیماهای انگل انجام دادند، در اوت ۱۹۴۱ بود که طی آن، یک بمب‌افکن شیرجه‌ای [[آی-۱۶]] به وسیله یک بمب‌افکن توپولف تی‌بی-۳ حمل می‌شد و باراندازهای شهر [[کنستانتسا]] و [[پل آنجل سالیگنی]] در [[رومانی]] را هدف قرار می‌داد. پس از این حمله، این اسکادران که مقر آن در [[کریمه]] قرار داشت به مواضع تحت کنترل نیروی‌های پیشروی [[آلمان]] یک حمله تاکتیکی انجام داد و پل واقع بر روی رودخانه [[دنیپر]] در [[زاپروژیا]] را بمباران کرد.<ref>{{پک|Lesnitchenko|1999|ک=Combat Composites: Soviet Use of 'Mother-Ships' to Carry Fighters, 1931–1941|ص=4-21|زبان=en}}</ref> پس از آن در طی جنگ جهانی دوم [[نیروی هوایی آلمان نازی]] آزمایشی بر روی [[مسرشمیت ام‌ئی ۳۲۸]] به عنوان هواپیمای انگل انجام داد، اما مشکلات موتور [[تپ‌جت|پالس جت]] این هواپیما قابل حل نبود.<ref>{{پک|O'Leary|1974|ک=McDonnell's parasite|ص=37|زبان=en}}</ref> پروژه‌های دیگر هواپیماهای انگل مانند [[آرادو ئی. ۳۸۱]] و [[سامبولد سو ۳۴۴]] که بر پایه پیشران جت بوده و در اواخر جنگ در جریان بود، صرفاً پروژه‌های بر روی کاغذ بودند که قابلیت درک اجرایی نداشتند.<ref>{{پک|Lepage|2009|ک=Aircraft of the Luftwaffe, 1935–1945: An Illustrated Guide|ص=257-258|زبان=en}}</ref>

در خلال جنگ جهانی دوم، بمب افکن‌های آمریکایی همچون [[بوئینگ بی-۱۷ فلایینگ فورترس]]، [[کانسالیدیتید بی-۲۴ لیبراتور]] و [[بوئینگ بی-۲۹]] را جنگنده‌های برد بلند [[ریپابلیک پی-۴۷ تاندربولت]] و [[نورث امریکن پی-۵۱ ماستنگ]] حفاظت می‌کردند. برد این جنگنده‌ها برای بمب افکن‌های نسل بعدی نیروهای هوایی ایالات متحده (USAAF)؛ یعنی [[نورثروپ وای‌بی-۳۵|بی-۳۵]] و [[کانویر بی-۳۶|بی-۳۶]]، مناسب نبودند. از طرفی، طراحی یک جنگنده برد بلند هزینه بالایی داشت و [[سوخت‌گیری هوایی]] نیز هنوز فناوری پیچیده و پر خطری بود.<ref>{{پک|O'Leary|1974|ک=McDonnell's parasite|ص=37|زبان=en}}</ref> به علاوه، خستگی خلبانان جنگنده در خلال ماموریت‌های حفاظت بمب افکن‌ها در [[اروپا]] و [[اقیانوسیه]] از عواملی بود که عزم طراحان را برای رسیدن به یک ایده خلاقانه جزم کرد.<ref>{{پک|Gunston|1975|ک=Parasitic Protectors|ص=483|زبان=en}}</ref> در آن زمان، گزینه‌های مختلفی در ذهن طراحان نیروی هوایی آمریکا بود. از جمله استفاده از یک جنگنده بدون خلبان و قابل هدایت از راه دور، که پیش از ایده هواپیمای انگل، قابل اعتمادترین روش دفاع از بی-۳۶ها بود.<ref>{{پک|Sundey|1985|ک=Built-in Escort: The story of McDonnell's XF-85 'Goblin' parasite fighter|ص=10|زبان=en}}</ref>

== طراحی و توسعه ==
[[پرونده:Mcdonnell XF-85.jpg|بندانگشتی|نمای بالایی از ایکس‌اف-۸۵ که در آن میله چنگال مانند نگه دارنده از بالای [[آسمانه|کاناپی]] بیرون آمده‌است.]]
در ۳ دسامبر ۱۹۴۲ نیروی هوایی وقت آمریکا فراخوانی جهت ارائه پیشنهادهایی برای طراحی یک جنگنده کوچک با [[موتور رفت و برگشتی|موتور پیستونی]] اعلام کرد.<ref>{{پک|Cowin|2011|ک=McDonnell's unmanageable Goblin|ص=36|زبان=en}}</ref> [[فرماندهی تجهیزات هوایی]] پیشنهادهای رسیده را تا ژوئیه ۱۹۴۴ ارزیابی و انتخاب کرد. در ژوئیه ۱۹۴۵ مشخصات فنی درخواستی بازبینی شد و MX-472 که طرح یک جنگنده با موتور جت بود، ارائه شد.<ref>{{پک|Jenkins|Landis|2008|ک=Experimental & Prototype U.S. Air Force Jet Fighters|ص=81|زبان=en}}</ref> هر چند شرکت‌های هوافضای مختلف مطالعات امکان‌سنجی متعددی برای این جنگنده انجام دادند، اما تنها شرکت [[مک‌دانل]] توانست طرح پیشنهادی برای درخواست اولیه سال ۱۹۴۲ – و پس از آن درخواست بازبینی شده – ارائه کند.<ref>{{پک|Jenkins|Landis|2008|ک=Experimental & Prototype U.S. Air Force Jet Fighters|ص=81|زبان=en}}</ref> طرح پیشنهادی این شرکت با نام مدل-۲۷ کاملاً بازبینی شده بود تا بتواند مشخصات فنی درخواستی جدید را ارائه کند.<ref>{{پک|Cowin|2011|ک=McDonnell's unmanageable Goblin|ص=36|زبان=en}}</ref>

[[پرونده:McDonnell XF-85 trapese.jpg|بندانگشتی|چپ|آزمایش آشیانه‌ای فرایند بازیابی به وسیله ترپیز همراه با بال‌های به شکل جمع شده|alt=Black-and-white photograph of small egg-shaped fighter aircraft hoisted by a lifting mechanism underneath a large bomber.]]

طرح مفهومی اولیه مدل-۲۷ عبارت بود از جنگنده ای که به صورت نیمه‌پنهان در زیر هواپیماهایی چون بی-۲۹، بی-۳۵ و بی-۳۶ حمل می‌شد. نیروی هوایی وقت آمریکا این طرح را به دلیل افزایش [[نیروی پسار]] و ایجاد محدودیت در پیکربندی اتصال بدنه جنگنده-بمب‌افکن رد کرد.<ref>{{پک|Jenkins|Landis|2008|ک=Experimental & Prototype U.S. Air Force Jet Fighters|ص=81|زبان=en}}</ref> در مارس ۱۹۴۵، تیم طراح شرکت مک‌دانل به سرپرستی هرمان دی. بارکی،<ref>{{پک|Pace|1991|ک=X-Fighters: USAF Experimental and Prototype Fighters, XP-59 to YF-23|ص=55|زبان=en}}</ref> طرح بازبینی شده‌ای با نام مدل-۲۷دی ارسال کردند که در آن، مدل قبلی کاملاً بازطراحی شده بود.<ref>{{پک|Gunston|1975|ک=Parasitic Protectors|ص=485|زبان=en}}</ref> در این طرح، جنگنده کوچک دارای [[بدنه (هوانوردی)|بدنه]] تخم مرغی شکل همراه با یک پایدار کننده عمودی سه شاخه چنگال مانند، یک پایدار کننده افقی با زاویه رو به بالا و یک [[بال متحرک]] با قابلیت تغییر زاویه ۳۷ درجه بود که به آن امکان قرارگیری در [[محفظه بمب]] یک بمب‌افکن را می‌داد.<ref>{{پک|Gunston|1975|ک=Parasitic Protectors|ص=484|زبان=en}}</ref> این جنگنده کوچک ۴٫۵۲ [[متر]] (۱۴ [[فوت]] و ۱۰ [[اینچ]]) طول و بال‌های آن در حالت باز شده ۶٫۴ متر (۲۱ فوت) اندازه داشت. محدودیت ذخیره سوخت آن که ۴۲۰ [[لیتر]] (۱۱۲ گالن آمریکایی) بود، موجب می‌شد که تنها ۳۰ دقیقه زمان مداومت پروازی برای آن در نظر گرفته شود.<ref>{{پک|Gunston|1975|ک=Parasitic Protectors|ص=484|زبان=en}}</ref> در [[مرکز ثقل]] این جنگنده یک [[چنگک]] قرار داده شد که در حین پرواز جمع می‌شد و به صورت هم‌سطح با قسمت بالایی دماغ هواپیما قرار می‌گرفت.<ref>{{پک|Gunston|1975|ک=Parasitic Protectors|ص=484|زبان=en}}</ref> وزن خالی این هواپیما ۱٫۸ تن (۴۰۰۰ پوند) بود.<ref>{{پک|Winchester|2005|ک= Concept Aircraft: Prototypes, X-Planes, and Experimental Aircraft|ص=151|زبان=en}}</ref> همچنین برای [[کاهش وزن]]، این هواپیما مجهز به [[ارابه فرود]] نبود.<ref>{{پک|Gunston|1975|ک=Parasitic Protectors|ص=485|زبان=en}}</ref>{{efn|برای پروازهای آزمایشی یک ارابه فرود ثابت سه چرخ در نظر گرفته شده بود که به دلیل افزایش نیروی پسا از آن طرح صرف نظر شد.<ref>{{پک|Sundey|1985|ک=Built-in Escort: The story of McDonnell's XF-85 'Goblin' parasite fighter|ص=12|زبان=en}}</ref>}} در طی پروازهای آزمایشی و برای شرایط فرود اضطراری، یک چرخ و میله ثابت فولادی در زیر بدنه و یک پایه فرود فنری در زیر نوک بال‌ها تعبیه شده بود.<ref>{{پک|Jenkins|Landis|2008|ک=Experimental & Prototype U.S. Air Force Jet Fighters|ص=81|زبان=en}}</ref><ref>{{پک/بن|2007|ف=XF-85 Goblin Parasite Fighter|زبان=en}}</ref> با وجود تنگی فضا، خلبان به [[صندلی‌پران]] مجهز به [[باروت بی‌دود]]، کپسول تنفسی اضطراری و [[چتر نجات]] مجهز بود.<ref>{{پک|O'Leary|1974|ک=McDonnell's parasite|ص=38|زبان=en}}</ref> همچنین این جنگنده به وسیله ۴ [[تیربار]] ۱۲٫۷ میلی‌متری در نوک دماغه مسلح شده بود.<ref>{{پک|Jenkins|Landis|2008|ک=Experimental & Prototype U.S. Air Force Jet Fighters|ص=82-83|زبان=en}}</ref>

در حالت عملیاتی ممکن است هواپیمای انگل به وسیله یک ترپیز (شبیه به طناب بندبازی) رهاسازی و مجدداً بازیابی شود. با بازشدن ترپیز، موتور جنگنده روشن می‌شد و خلبان می‌توانست با کشیدن دماغه هواپیما به عقب، از قلاب رها و از هواپیمای مادر جدا شود.<ref>{{پک|O'Leary|1974|ک=McDonnell's parasite|ص=38|زبان=en}}</ref> در مرحله بازیابی، جنگنده از زیر به هواپیمای مادر نزدیک می‌شد و به وسیله چنگک جمع شونده در دماغه هواپیما، مجدداً به ترپیز متصل می‌شد.<ref>{{پک|O'Leary|1974|ک=McDonnell's parasite|ص=38|زبان=en}}</ref> طرح‌هایی وجود داشت که طی آن در هر دسته ۲۴ تایی از بمب‌افکن‌های بی-۳۶، تعدادی به ایکس‌اف-۸۵ مجهز شوند و در هر بمب افکن، یک تا چهار جنگنده جاسازی شود.<ref>{{پک|Jenkins|Landis|2008|ک=Experimental & Prototype U.S. Air Force Jet Fighters|ص=82-83|زبان=en}}</ref>{{efn| مشخصات فنی اولیه درخواستی برای بی-۳۶ عبارت بود از هواپیمایی که قادر به حمل یک فروند اف-۸۵ و یک بمب اتمی یا سه فروند اف-۸۵ باشد.<ref>{{پک|Gunston|1975|ک=Parasitic Protectors|ص=485|زبان=en}}</ref>}} بنابراین حدود ۱۰ درصد از بی-۳۶های سفارش داده شده، به جای مخزن بمب، به حمل‌کننده جنگنده مجهز شدند که می‌توانست بین ۳ تا ۴ فروند اف-۸۵ را در هر بمب‌افکن جای دهد.{{efn|این اصلاحات عبارت بودند از تقویت ساختاری دریچه بمب که در آن یک سازه تراپیز و یک لوله اتصال سوخت‌رسانی تعبیه شده بود. برای استفاده‌های حین عملیات نیز امکان شارژ اکسیژن و همچنین تعمیر تجهیزات مکانیکی و شارژ مهمات تدارک دیده شده بود.<ref>{{پک|Gunston|1975|ک=Parasitic Protectors|ص=487|زبان=en}}</ref>}}

در اکتبر ۱۹۴۵ نیروی هوایی آمریکا قیمت طرح توسعه‌یافته این دو پیش‌نمونه ساخته شده (به شماره سریال‌های ۵۲۳/۴–۴۶) را [[استعلام بها|استعلام]] کرد. این در حالی بود که قرارداد ساخت این جنگنده تا فوریه ۱۹۴۷ نهایی نشده بود.<ref>{{پک|Jenkins|Landis|2008|ک=Experimental & Prototype U.S. Air Force Jet Fighters|ص=82|زبان=en}}</ref> بعد از موفقیت و تأیید پرسنل فنی نیروی هوایی وقت آمریکا از دو مدل چوبی ساخته شده در سال‌های ۱۹۴۶ و ۱۹۴۷،<ref>{{پک|Sundey|1985|ک=Built-in Escort: The story of McDonnell's XF-85 'Goblin' parasite fighter|ص=10|زبان=en}}</ref> شرکت مک‌دانل اقدام به تولید ۲ [[پیش‌نمونه]] در اواخر سال ۱۹۴۷ کرد.<ref>{{پک|Gunston|1975|ک=Parasitic Protectors|ص=485|زبان=en}}</ref> مدل ۲۷ دی به ایکس‌پی-۸۵ تغییر نام داد اما در ژوئن ۱۹۴۸ به ایکس‌اف-۸۵ تغییر داده شد و نام مستعار «[[گابلین]]» بر آن نهاده شد.{{efn|این نام را مک‌دانل استفاده نمی‌کرد بلکه نیروهای هوایی ایالات متحده انتخاب کرده و پرسنل شرکت مک‌دانل نام [[خرزنبوریان|خرزنبور]] (Bumble Bee) بر روی آن گذاشته بودند.<ref>{{پک|Pace|1991|ک= X-Fighters: USAF Experimental and Prototype Fighters, XP-59 to YF-23|ص=57|زبان=en}}</ref>}} برنامه بر آن بود که درخواست سفارش ۳۰ فروند پی-۸۵ داده شود اما نیروی هوایی وقت آمریکا رویکرد محتاطانه‌ای اتخاذ کرد؛ اگر نتیجه آزمایش‌های دو پیش‌نمونه ساخته شده رضایت بخش بود، سفارش ۱۰۰ فروند از این هواپیما در مرحله بعد قرار داشت.<ref>{{پک|Gunston|1975|ک=Parasitic Protectors|ص=487|زبان=en}}</ref><ref>{{پک|Jenkins|Landis|2008|ک=Experimental & Prototype U.S. Air Force Jet Fighters|ص=82|زبان=en}}</ref>

== تاریخچه کاربری ==
در آزمایش [[تونل باد]] در [[فرودگاه صحرایی فدرال موفت]] واقع در کالیفرنیا، نمونه اول ایکس‌اف-۸۵ به‌طور ناگهانی از [[جرثقیل]] در ارتفاع ۱۲ متری سقوط کرد که باعث خسارات قابل توجه به زیر و جلوی بدنه و همچنین ورودی هوای موتور شد.<ref>{{پک|Gunston|1975|ک=Parasitic Protectors|ص=485|زبان=en}}</ref><ref>{{پک|Cowin|2011|ک=McDonnell's unmanageable Goblin|ص=37-38|زبان=en}}</ref> پیش‌نمونه دوم می‌بایست جهت مابقی آزمایش‌های تونل باد و آزمایش‌های اولیه پرواز، جایگزین می‌شد.<ref>{{پک|Jenkins|Landis|2008|ک=Experimental & Prototype U.S. Air Force Jet Fighters|ص=85|زبان=en}}</ref>

پس از عدم امکان استفاده از بمب‌افکن‌های بی-۳۶، تمامی پروازهای آزمایشی ایکس‌اف-۸۵ به بمب افکن‌های اصلاح شده [[بوئینگ بی-۲۹]] به عنوان هواپیمای مادر انتقال یافت. در این بمب افکن‌ها، دریچه رهاسازی بمب و ترپیز برای این هواپیما مناسب‌سازی شده بود و همچنین از چند سری تجهیزات و وسایل فیلم و عکس‌برداری استفاده شده بود.<ref>{{پک|Gunston|1975|ک=Parasitic Protectors|ص=485|زبان=en}}</ref> از آنجایی که بی-۲۹ها — که به مانتسترو (هیولا) شناخته می‌شدند — از بی-۳۶ها کوچکتر بودند، می‌بایست پروازهای آزمایشی ایکس‌اف-۸۵ها به صورت نیمه جاسازی شده در زیر بمب‌افکن انجام می‌شد.<ref>{{پک|Jenkins|Landis|2008|ک=Experimental & Prototype U.S. Air Force Jet Fighters|ص=85|زبان=en}}</ref> جهت بارگیری ایکس‌اف-۸۵ها در هواپیمای میزبان، یک گودال بارگیری ویژه آسفالتی در بخش جنوبی [[پایگاه نیروی هوایی ادواردز]] جایی که کلیه پروازهای آزمایشی در آن انجام می‌شود، حفر شده بود.<ref>{{پک|O'Leary|1974|ک=McDonnell's parasite|ص=40|زبان=en}}</ref>{{efn|ایکس‌اف-۸۵ بر روی یک تراپیز کاملاً بیرون‌زده قرار گرفته و سپس بر روی هواپیمای مادر سوار شد.<ref>{{پک|O'Leary|1974|ک=McDonnell's parasite|ص=40|زبان=en}}</ref>}} در ۲۳ ژوئیه ۱۹۴۸ ایکس‌اف-۸۵ یکی از ۵ پرواز خود با بی-۲۹ را انجام داد، این پرواز برای آزمایش پرواز هواپیمای مادر به صورت جفت شده با هواپیمای انگل طراحی شده بود.<ref>{{پک/بن|2019|ف=(Historical Snapshot)XF-85 GOBLIN PARASITE FIGHTER|زبان=en}}</ref> ایکس‌اف-۸۵ به صورت جاسازی شده در محفظه بمب هواپیما حمل می‌شد، اما برخی اوقات برای ایجاد حس پرواز در خلبان، هواپیما با موتور خاموش به صورت نیمه یا تمام در معرض جریان هوا قرار می‌گرفت.<ref>{{پک|Cowin|2011|ک=McDonnell's unmanageable Goblin|ص=38|زبان=en}}</ref>

[[پرونده:McDonnell XF-85 Goblin and EB-29 mothership.jpg|راست|بندانگشتی|ایکس‌اف-۸۵ به صورت معلق از یک بی-۲۹ به وسیله ترپیز|alt=Black-and-white photograph shows diminutive jet fighter suspended from a large aircraft in flight, through a trapeze.]]
شرکت مک‌دانل، [[خلبان آزمایش|خلبان آزمایشی]] ادوین شوخ را برای آزمایش ایکس‌اف-۸۵ در نظر گرفت. وی پیش از نخستین پرواز مستقل این هواپیما در ۲۳ اوت ۱۹۴۸، در آزمایش‌های حمل هواپیما در بمب‌افکن بی-۲۹ نیز در هواپیما مستقر بود. شوخ پس از جدا شدن از بمب افکن در ارتفاع ۲۰۰۰۰ فوت (۶۰۰۰ متر) به مدت ۱۰ دقیقه و با سرعتی بین ۱۸۰ تا ۲۵۰ [[مایل بر ساعت]] (۲۹۰ تا ۴۰۰ [[کیلومتر بر ساعت]]) پرواز کرد و کنترل و مانورپذیری هواپیما را آزمایش کرد.<ref>{{پک|Smith|1967|ک=An Escort Appended... The Story of the McDonnell XF-85 Goblin|ص=1061|زبان=en}}</ref> هنگامی که شوخ سعی داشت تا مجدداً به بمب‌افکن متصل شود، مشخص شد گابلین به شدت نسبت به [[آشفتگی|جریان‌های آشفته]] اطراف بمب‌افکن و همچنین [[اثر زمین (آیرودینامیک)|اثر زمین]] ایجاد شده در نزدیکی بدنه آن، هنگامی که دو هواپیما در نزدیکی هم هستند، حساس است.<ref>{{پک|Smith|1967|ک=An Escort Appended... The Story of the McDonnell XF-85 Goblin|ص=1061|زبان=en}}</ref> برای غلبه بر این اثرات به تنظیم دائم اما بسیار ملایم قدرت موتور نیاز بود.<ref>{{پک|O'Leary|1974|ک=McDonnell's parasite|ص=40|زبان=en}}</ref> پس از سه بار تلاش برای نزدیک شدن قلاب به ترپیز، شوخ دچار اشتباه محاسباتی در نزدیک شدن به ترپیز شد و [[آسمانه|کاناپی]] جنگنده به شدت آسیب دید و پاره شد و [[کلاه ایمنی]] و ماسک شوخ نیز آسیب دید.<ref>{{پک|Gunston|1981|ک=McDonnell XF-85 Goblin|ص=127-128|زبان=en}}</ref> وی توانست هواپیمای پیش‌نمونه را طی یک [[فرود بدون چرخ]] در دریاچه خشک نزدیک پایگاه ادواردز به زمین بنشاند.{{efn|[[دریاچه روزاموند]] و [[دریاچهٔ خشک راجرز]] محوطه‌های ساخته شده برای فرود اضطراری در اطراف [[پایگاه نیروی هوایی ادواردز|پایگاه هوایی ادواردز]] هستند.<ref>{{پک/بن|2003|ف=NASA Facts(The Lake Beds)|زبان=en}}</ref>}} کلیه پروازهای آزمایشی ایکس‌اف-۸۵ جهت تعمیر و اصلاحات به مدت ۷ هفته به حالت تعلیق درآمد. شوخ از زمان ایجاد شده استفاده کرد و به شبیه‌سازی و تمرین اتصال با استفاده از جنگنده [[لاکهید پی-۸۰ شوتینگ استار]] مشغول شد.<ref>{{پک|O'Leary|1974|ک=McDonnell's parasite|ص=40|زبان=en}}</ref>

پس از تقویت ۵۰ درصدی قدرت تریم، بهبود وضعیت [[آیرودینامیک]] و چند اصلاح دیگر،<ref>{{پک|O'Leary|1974|ک=McDonnell's parasite|ص=40|زبان=en}}</ref> دو پرواز متصل دیگر با هواپیمای مادر انجام شد تا در ۱۴ اکتبر ۱۹۴۸ شوخ مجدداً توانست عملیات جدایش و رهاسازی از قلاب را انجام دهد.<ref>{{پک|Gunston|1981|ک=McDonnell XF-85 Goblin|ص=128|زبان=en}}</ref> در خلال پنجمین پرواز آزمایشی مستقل در ۲۲ اکتبر ۱۹۴۸، شوخ مجدداً متوجه دشواری در فرایند اتصال دوباره به ترپیز هواپیمای مادر شد. ۴ بار تلاش ناموفق برای اتصال به ترپیز صورت گرفت و نهایتاً قلاب متصل بر روی دماغه ایکس‌اف-۸۵ شکست و هواپیما، یک بار دیگر، به ناچار، [[فرود اضطراری]] موفق در پایگاه ادواردز انجام داد.<ref>{{پک|Cowin|2011|ک=McDonnell's unmanageable Goblin|ص=38|زبان=en}}</ref>

پس از تعمیر پیش‌نمونه اول، این هواپیما نیز به برنامه پروازهای آزمایشی پیوست تا پروازهای همراه با هواپیمای مادر تکمیل شود. در هنگام پرواز، گابلین از پایداری خوبی برخوردار بود و در ضمن به سادگی پرواز می‌کرد و از قلاب رها می‌شد. همچنین پیش‌بینی‌های اولیه نشان می‌داد که در حالت خوش‌بینانه، حداکثر سرعت آن به ۱۰۴۳ کیلومتر بر ساعت (۶۴۸ مایل بر ساعت) می‌رسد.<ref>{{پک|Jenkins|Landis|2008|ک=Experimental & Prototype U.S. Air Force Jet Fighters|ص=85|زبان=en}}</ref> پروازهای آزمایشی نخست نشان داده بود که در هنگام نزدیک شدن گابلین به بی-۲۹، آشفتگی جریان قابل توجهی رخ می‌دهد. این اتفاق موجب شد تا تیغه‌هایی به قسمت بالا و پایین انتهای بدنه و تیغه‌هایی نیز به انتهای نوک بال افزوده شود تا بی‌ثباتی در هدایت و جهت‌دهی هواپیما در هنگام عملیات اتصال مجدد به هواپیمای مادر، جبران شود.<ref>{{پک|Gunston|1975|ک=Parasitic Protectors|ص=485|زبان=en}}</ref> در نسخه‌های اولیه، قلاب اتصال در جای خود به صورت ثابت قرار داشت؛ اما پس از آن به شکل جمع و باز شونده تغییر داده شد. این اصلاحات نه تنها مشکل را بر طرف نکرد، بلکه مشکل اتصال مجدد دوچندان افزایش یافت. برای حل این مشکل [[پسارگیر]]هایی کوچک به قلاب اتصال اضافه شدند که موجب کم شدن ارتعاشات در هنگام باز و بسته شدن قلاب اتصال می‌شد.<ref>{{پک|O'Leary|1974|ک=McDonnell's parasite|ص=40|زبان=en}}</ref> پس از ازسرگیری پرواز آزمایشی در ۱۸ مارس ۱۹۴۹، شوخ باز هم با مشکلاتی در اتصال مجدد هواپیما روبرو شد و پس از آسیب دیدن جدی قسمت پایدار کننده نوک ترپیز، ناچار به فرود اضطراری شد.<ref>{{پک|Cowin|2011|ک=McDonnell's unmanageable Goblin|ص=38|زبان=en}}</ref> پس از تعمیر ترپیز، شوخ در ۸ آوریل ۱۹۴۹ با پیش‌نمونه اول پرواز کرد. وی پرواز آزمایشی ۳۰ دقیقه‌ای خود را به اتمام رساند و پس از سه بار تلاش برای اتصال، ناچار به فرود اضطراری مجدد در پایگاه ادواردز شد.<ref>{{پک|Cowin|2011|ک=McDonnell's unmanageable Goblin|ص=39|زبان=en}}</ref>{{efn|در آخرین پرواز ایکس‌اف-۸۵ که یک پرواز آزمایشی طولانی بود، شوخ به دلیل محدویت در سوخت مجبور شد از تلاش‌های بیشتر برای اتصال به هواپیمای مادر دست بکشد.<ref>{{پک|O'Leary|1974|ک=McDonnell's parasite|ص=40|زبان=en}}</ref>}}

مک‌دانل با آگاهی از مشکلات ایجاد شده حین پروازهای آزمایشی، طرح توسعه یافته‌ای ارائه کرد که در آن بال‌های متحرک ۳۵ درجه‌ای و دلتا شکل جایگزین شده بود و نوید سقف سرعت ۰٫۹ ماخ را می‌داد.<ref>{{پک|Smith|1967|ک=An Escort Appended... The Story of the McDonnell XF-85 Goblin|ص=1062|زبان=en}}</ref> همچنین مک‌دانل در نظر داشت تا یک ترپیز جمع‌شونده تلسکوپی اضافه کند که می‌توانست در هوای آشفته زیر هواپیمای مادر باز شود.<ref>{{پک|Cowin|2011|ک=McDonnell's unmanageable Goblin|ص=39|زبان=en}}</ref> پیش از هرگونه کار بر روی ترپیزها و دیگر اصلاحات بر روی ایکس‌اف-۸۵ یا پیگیری مطالعات طراحی در دست بررسی، نیروی هوایی آمریکا{{efn|نیروی هوایی ایالات متحده آمریکا به صورت شاخه مستقل نظامی در ۱۸ سپتامبر ۱۹۴۷ تحت [[لایحه امنیت ملی ۱۹۴۷]] تشکیل شد.<ref>{{پک/بن|September 2009|ف=THE U.S. AIR FORCE|زبان=en}}</ref>}} پروژه ایکس‌اف-۸۵ را در ۲۴ اکتبر ۱۹۴۹ لغو کرد.<ref>{{پک|Yeager|Janos|1986|ک=Yeager: An Autobiography|ص=179|زبان=en}}</ref>

دو دلیل اصلی در لغو این پروژه وجود داشت؛ یکی عملکرد ضعیف ایکس‌اف-۸۵ در مقایسه با [[هواپیماهای جت]] متداول زمان خود که در تست‌های پروازی آشکار شد و دیگری وابستگی زیاد به مهارت فردی خلبان در هنگام اتصال به هواپیمای مادر که این کاستی‌ها هیچ‌گاه به‌طور کامل اصلاح نشدند.<ref>{{پک|Smith|1967|ک=An Escort Appended... The Story of the McDonnell XF-85 Goblin|ص=1062|زبان=en}}</ref> توسعه عملیاتی سوخت‌گیری هوایی برای جنگنده‌های متداول در اسکورت بمب‌افکن‌ها، از دیگر عوامل مؤثر در لغو این پروژه بود.<ref>{{پک|Jenkins|Landis|2008|ک=Experimental & Prototype U.S. Air Force Jet Fighters|ص=85|زبان=en}}</ref><ref>{{پک/بن|2019|ف=(Historical Snapshot)XF-85 GOBLIN PARASITE FIGHTER|زبان=en}}</ref> دو فروند گابلین تولید شده ۷ بار و مجموعاً به مدت ۲ ساعت و ۱۹ دقیقه پرواز کردند که تنها سه پرواز با اتصال موفق به هواپیمای مادر خاتمه یافت.<ref>{{پک|Jenkins|Landis|2008|ک=Experimental & Prototype U.S. Air Force Jet Fighters|ص=85|زبان=en}}</ref> همچنین شوخ تنها خلبانی بود که با این هواپیما پرواز کرد.<ref>{{پک|Dorr|1997|ک=Beyond the frontiers: McDonnell XF-85 Goblin: The built-in fighter|ص=101|زبان=en}}</ref>

== توسعه‌های بعدی ==
[[پرونده:Boeing B-29 TomTom.jpg|بندانگشتی|upright| یک فروند ای‌بی-۲۹ای طی پروژه "تیپ تاو" که در نوک بال‌های آن دو فروند ای‌اف-۸۴دی متصل شده‌است.]]
با وجود لغو شدن پروژه ایکس‌اف-۸۵، [[نیروی هوایی آمریکا]] به آزمایش در مورد طرح مفهومی [[هواپیمای انگل]] به عنوان جنگنده پدافندی طی چند پروژه ادامه داد. این پروژه‌ها عبارت بودند از [[پروژه فیکان|ام‌ایکس-۱۰۶ "تیپ تاو"، فیکان و "تام-تام"]] که طی آن [[هواپیمای جنگنده]] انگل بر روی نوک بال هواپیمای بمب‌افکن نصب شده بود.<ref>{{پک|Miller|1977|ک=Project Tom-Tom|ص=163|زبان=en}}</ref> اگر چه [[پروژه فیکان]] ترکیب مؤثری از [[ریپابلیک اف-۸۴اف تاندراستریک]] و [[کانویر بی-۳۶]] به عنوان جنگنده-بمب افکن-رهگیر از خود نشان داد، اما هدف این پروژه به یک [[هواپیمای شناسایی]] راهبردی تغییر یافت.<ref>{{پک|Gunston|1975|ک=Parasitic Protectors|ص=487|زبان=en}}</ref> در پروژه فیکان از داده‌های پروژه ناتمام ایکس‌اف-۸۵ و توصیه‌های شرکت مک‌دانل در طراحی ترپیز مناسب بسیار بهره گرفته شد.<ref>{{پک|Sundey|1985|ک=Built-in Escort: The story of McDonnell's XF-85 'Goblin' parasite fighter|ص=19|زبان=en}}</ref> در مجموع تعداد ۱۰ فروند از بمب‌افکن‌های تغییر یافته [[کانویر بی-۳۶|بی-۳۶]] و ۲۵ فروند هواپیمای شناسایی را در سال‌های ۱۹۵۵–۱۹۵۶ فرماندهی هوایی راهبردی (SAC) به صورت محدود به خدمت گرفت تا نهایتاً سیستم‌های ماهواره‌ای و هواپیماهای مؤثرتر جایگزین آنها شدند.<ref>{{پک|Davis|Menard|1983|ک=F-84 Thunderjet in Action|ص=37|زبان=en}}</ref>

== در نمایشگاه‌ها ==
[[پرونده:McDonnell XF-85 Goblin on display.jpg|بندانگشتی|upright| مک‌دانل ایکس‌اف-۸۵ گابلین به نمایش گذاشته شده در [[پایگاه نیروی هوایی رایت-پترسون]] در [[دیتون، اوهایو]].]]

پس از پایان پروژه، ۲ فروند پیش‌نمونه تولید شده انبار شدند و سپس برای نمایش عمومی در سال ۱۹۵۰ به موزه سپرده شد.<ref>{{پک|Smith|1967|ک=An Escort Appended... The Story of the McDonnell XF-85 Goblin|ص=1062|زبان=en}}</ref>
* ۴۶–۰۵۲۳ - [[موزه ملی نیروی هوایی ایالات متحده]] واقع در [[پایگاه نیروی هوایی رایت-پترسون]] در نزدیکی [[دیتون، اوهایو]]. پس از لغو پروژه، این هواپیما در ۲۳ اوت ۱۹۵۰ به موزه منتقل شد. این هواپیما یکی از نخستین هواپیماهای آزمایشی بود که در موزه جدید نیروی هوایی به نمایش گذاشته شده بود. برای چندین دهه این هواپیما در کنار [[کانویر بی-۳۶]] موجود در موزه به نمایش گذاشته شده بود. در سال ۲۰۰۰ هواپیما به آشیانه مربوط به هواپیماهای آزمایشی موزه منتقل شد. بسیاری از کارکنان و بازدیدکنندگان به این انتقال اعتراض کردند و معتقد بودند که این هواپیما باید در کنار بی-۳۶ به نمایش گذاشته شود تا اهداف طراحی آن به درستی نشان داده شود.<ref>{{پک/بن|2007 Nov 14|ف=MCDONNELL XF-85 GOBLIN|زبان=en}}</ref>
* ۴۶–۰۵۲۴ - [[موزه فرماندهی راهبردی هوایی و هوافضا]] واقع در [[اشلند، نبراسکا]]. این فروند که هنوز آثار آسیب ناشی از آخرین فرود اضطراری بر آن وجود داشت در سال ۱۹۵۰ ابتدا به [[پایگاه نیروی هوایی نورتون]] (در نزدیکی [[سن برناردینو، کالیفرنیا]]) منتقل شد. پس از بسته شدن موزه این پایگاه، کلکسیون آن پراکنده شد. پیش‌نمونه دوم ایکس‌اف-۸۵ در اثر نگه‌داری نامناسب در کلکسیون شخصی [[فرانک تالمن]] در کالیفرنیا دچار مشکلاتی شد تا این که [[پایگاه نیروی هوایی اوففوت]] آن را باز پس گرفت. این پیش‌نمونه پس از بازسازی در زیر بال یک بمب‌افکن بی-۳۶جی (به شماره سریال ''۲۲۱۷–۵۲'') به صورت نصب شده بر روی یک نگه‌دارنده زمینی به نمایش گذاشته شده‌است.<ref>{{پک/بن|2012|ف=XF-8F “Goblin”|زبان=en}}</ref>

== مشخصات فنی ==
[[پرونده:McDonnell XF-85 Goblin.svg|بندانگشتی|چپ|300px|طرح سه نمای ایکس‌اف-۸۵ گابلین]]
{{aircraft specifications
<!-- If you do not understand how to use this template, please ask at [[Wikipedia talk:WikiProject Aircraft]]
  Please answer the following questions -->
|plane or copter?=plane
|jet or prop?=jet
<!-- Now, fill out the specs. Please include units where appropriate (main comes first, alt in parentheses). If an item doesn't apply, like capacity, leave it blank. For additional lines, end your alt units with)</li> and start a new, fully formatted line with <li> -->
|ref=''Experimental & Prototype U.S. Air Force Jet Fighters'',<ref>{{پک|Jenkins|Landis|2008|ک=Experimental & Prototype U.S. Air Force Jet Fighters|ص=82-81|زبان=en}}</ref> Boeing,<ref>{{پک/بن|2019|ف=(Historical Snapshot)XF-85 GOBLIN PARASITE FIGHTER|زبان=en}}</ref> ''National Museum of the United States Air Force''.<ref>{{پک/بن|2007 Nov 14|ف=MCDONNELL XF-85 GOBLIN|زبان=en}}</ref>
|crew=۱
|length main=۱۴ فوت ۱۰ اینچ
|length alt=۴٫۵ متر
|span main=۲۱ فوت ۱ اینچ
|span alt=۶٫۴ متر
|height main=۸ فوت ۳ اینچ
|height alt=۲٫۵ متر
|area main=۹۰ فوت مربع
|area alt=۸٫۳ متر مربع
|empty weight main=۳٬۷۴۰ پوند
|empty weight alt=۱٬۷۰۰ کیلوگرم
|loaded weight main=۴٬۵۵۰ پوند
|loaded weight alt=۲٬۰۵۰ کیلوگرم
|max takeoff weight main= ۵٬۶۰۰ پوند
|max takeoff weight alt= ۲٬۵۰۰ کیلوگرم
|engine (jet)= [[وستینگهاوس جی۳۴|وستینگهاوس ایکس‌جی۳۴-دبلیو ئی-۲۲]]
|type of jet= توربوجت
|number of jets= ۱
|thrust main=۳٬۰۰۰ [[پوند-نیرو]]
|thrust alt=۱۳٫۳ کیلو نیوتن
|max speed main=۶۵۰ مایل بر ساعت (تخمینی){{efn| آزمایش‌های سرعت انجام نشد و حداکثر سرعت به دست آمده در هر پرواز ۳۶۲ مایل بر ساعت بود (۵۸۲ کیلومتر بر ساعت).<ref>{{پک|O'Leary|1974|ک=McDonnell's parasite|ص=37|زبان=en}}</ref>}}
|max speed alt=۵۶۵ [[گره (یکای سرعت)|نات]]; ۱٬۰۶۹ کیلومتر بر ساعت
|flight endurance=1 hr 20 min
|range alt= km
|ceiling main=۴۸٬۰۰۰ فوت
|ceiling alt=۱۴٬۶۰۰ متر
|climb rate main=۱۲٬۵۰۰ فوت بر دقیقه
|climb rate alt=۳٬۸۰۰ متر بر دقیقه
|loading main= ۵۱ پوند بر فوت مربع
|loading alt= ۲۴۷ کیلوگرم بر متر مربع
|thrust/weight= ۰٫۶۶
|armament=
* ۴قبضه [[ام۲ برونینگ|مسلسل ام۳ برونینگ]] کالیبر ۰٫۵ اینچ (۱۲٫۷ میلی‌متر)
}}

== جستارهای وابسته ==
{{درگاه|هوانوردی}}
* [[ریپابلیک اف-۸۴اف تاندراستریک|ریپابلیک آراف-۸۴کی تاندرفلش]]
* [[اف-۸۴ تاندرجت]]

== یادداشت‌ها ==
{{notelist}}

== پانویس ==
{{پانویس|۲|چپ‌چین=بله}}

== منابع ==
{{آغاز پانویس|30em}}
{{چپ‌چین}}
* {{یادکرد ژورنال |نام خانوادگی۱=Cowin|نام۱= Hugh W.|نام خانوادگی۲= |نام۲= |تاریخ= 2011|عنوان=McDonnell's unmanageable Goblin|پیوند= |ژورنال= Aviation News|دوره= |شماره= June 2011|صفحات= |doi= |تاریخ بازبینی= | زبان = en}}
* {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی۱ = Davis| نام۱ = Larry | نام خانوادگی۲ = Menard| نام۲ = David | نام خانوادگی۳ = | نام۳ = | فصل = Aircraft No. 61 | عنوان = F-84 Thunderjet in Action| سری = | سال = 1983 | ناشر = Squadron/Signal Publications| مکان =Carrollton, Texas| شابک = 978-0-89747-147-3| نشانی = https://books.google.com/books/about/F_84_Thunderjet_in_Action.html?id=ATRULwEACAAJ&source=kp_book_description | بازبینی = | زبان = en}}
* {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی۱ = Dorr| نام۱ = Robert F.| نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | نام خانوادگی۳ = | نام۳ = | فصل = Beyond the frontiers: McDonnell XF-85 Goblin: The built-in fighter. | عنوان = Wings Of Fame| سری = Volume 7| سال = 1997 | ناشر = Aerospace Publishing Ltd| مکان =| شابک = 978-1874023982| نشانی = https://www.amazon.com/Wings-Journal-Classic-Combat-Aircraft/dp/1874023980/ref=bseries_primary_0_1874023980/131-5032712-5592208| بازبینی = | زبان = en}}
* {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی۱ = Fitzsimons| نام۱ = Bernard | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | نام خانوادگی۳ = | نام۳ = | فصل = | عنوان = The Illustrated Encyclopedia of 20th Century Weapons and Warfare | سری = Volume 5| سال = 1978| ناشر = Phoebus | مکان =London| شابک = 978-0-8393-6175-6| نشانی = https://www.amazon.com/Illustrated-Encyclopedia-Century-Weapons-Warfare/dp/0906704006| بازبینی = | زبان = en}}
* {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی۱ = Gunston| نام۱ = Bill | پیوند نویسنده =بیل گانستون| نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | نام خانوادگی۳ = | نام۳ = | فصل = McDonnell XF-85 Goblin| عنوان = Fighters of the Fifties | سری = | سال = 1981 | ناشر = Specialty Press| مکان =North Branch, Minnesota| شابک = 0-933424-32-9 | نشانی = https://www.amazon.com/Fighters-Fifties-Bill-Gunston/dp/0933424329| بازبینی = | زبان = en}}
* {{یادکرد ژورنال |نام خانوادگی۱= Gunston|نام۱= Bill|نام خانوادگی۲= |نام۲= |تاریخ= October 1975|عنوان= Parasitic Protectors|پیوند= |ژورنال= Aeroplane Monthly|دوره= Volume 3|شماره= 10|صفحات= |doi= |تاریخ بازبینی= | زبان = en}}
* {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی۱ = Jenkins| نام۱ = Dennis R.| نام خانوادگی۲ = Landis| نام۲ = Tony R.| نام خانوادگی۳ = | نام۳ = | فصل = | عنوان = Experimental & Prototype U.S. Air Force Jet Fighters | سری = | سال = 2008 | ناشر = Specialty Press| مکان =North Branch, Minnesota| شابک = 978-1-58007-111-6 | نشانی = https://www.amazon.com/Experimental-Prototype-Force-Fighters-Specialty/dp/1580071112| بازبینی = | زبان = en}}
* {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی۱ = Knaack| نام۱ = Marcelle Size | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | نام خانوادگی۳ = | نام۳ = | فصل = | عنوان = Encyclopedia of US Air Force Aircraft and Missile Systems | سری = Volume 1 Post-World War II Fighters 1945–1973| سال = 1978 | ناشر = Office of Air Force History | مکان =Washington, DC| شابک = 0-912799-59-5| نشانی = https://www.amazon.com/Encyclopedia-Force-Aircraft-Missile-Systems/dp/B0010QD19K/ref=sr_1_3?keywords=Encyclopedia+of+US+Air+Force+Aircraft+and+Missile+Systems&qid=1569871191&s=books&sr=1-3| بازبینی = | زبان = en}}
* {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی۱ = Lepage| نام۱ = Jean-Denis G. G. | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | نام خانوادگی۳ = | نام۳ = | فصل = | عنوان = Aircraft of the Luftwaffe, 1935–1945: An Illustrated Guide | سری = | سال = 2009 | ناشر = McFarland & Company | مکان =Jefferson, North Carolina| شابک = 978-0-7864-3937-9 | نشانی = https://www.amazon.com/Aircraft-Luftwaffe-1935-1945-Illustrated-Guide/dp/0786439378/ref=sr_1_1?keywords=Aircraft+of+the+Luftwaffe,+1935-1945:+An+Illustrated+Guide&qid=1569871653&s=books&sr=1-1| بازبینی = | زبان = en}}
* {{یادکرد ژورنال |نام خانوادگی۱= Lesnitchenko|نام۱= Vladimir|نام خانوادگی۲= |نام۲= |تاریخ= November-December 1999|عنوان= Combat Composites: Soviet Use of 'Mother-Ships' to Carry Fighters, 1931–1941|پیوند= |ژورنال= [[ایر انتوزیاست|Air Enthusiast]]|دوره= |شماره= 84|صفحات= |doi= |تاریخ بازبینی= | زبان = en}}
* {{یادکرد ژورنال |نام خانوادگی۱= Miller|نام۱= Jay|نام خانوادگی۲= |نام۲= |تاریخ= December 1977|عنوان= Project Tom-Tom|پیوند= |ژورنال= Aerophile|دوره= Volume 1|شماره= 3|صفحات= |doi= |تاریخ بازبینی= | زبان = en}}
* {{یادکرد ژورنال |نام خانوادگی۱= O'Leary|نام۱= Michael|نام خانوادگی۲= |نام۲= |تاریخ= Summer 1974|عنوان= McDonnell's parasite|پیوند= |ژورنال= Air Combat|دوره= Volume 2|شماره= 2|صفحات= |doi= |تاریخ بازبینی= | زبان = en}}
* {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی۱ = Pace| نام۱ = Steve | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | نام خانوادگی۳ = | نام۳ = | فصل = | عنوان = X-Fighters: USAF Experimental and Prototype Fighters, XP-59 to YF-23 | سری = | سال = 1991| ناشر = Motorbooks International | مکان =St. Paul, Minnesota| شابک = 0-87938-540-5 | نشانی = https://www.amazon.com/X-Fighters-Experimental-Prototype-Fighters-XP-59/dp/0879385405| بازبینی = | زبان = en}}
* {{یادکرد ژورنال |نام خانوادگی۱= Smith|نام۱=Richard K. |نام خانوادگی۲= |نام۲= |تاریخ= December 1967|عنوان= An Escort Appended... The Story of the McDonnell XF-85 Goblin.|پیوند= |ژورنال= Flying Review International|دوره= Volume 22|شماره= 16|صفحات= |doi= |تاریخ بازبینی= | زبان = en}}
* {{یادکرد ژورنال |نام خانوادگی۱= Sundey|نام۱= Terry L.|نام خانوادگی۲= |نام۲= |تاریخ= January 1985|عنوان= Built-in Escort: The story of McDonnell's XF-85 'Goblin' parasite fighter|پیوند= |ژورنال= Airpower|دوره= Volume 15|شماره= 1|صفحات= |doi= |تاریخ بازبینی= | زبان = en}}
* {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی۱ = Yeager| نام۱ = Chuck| نام خانوادگی۲ = Janos| نام۲ = Leo | نام خانوادگی۳ = | نام۳ = | پیوند نویسنده = چاک ییگر| فصل = | عنوان = Yeager: An Autobiography | سری = | سال = 1986| ناشر = Bantam Books| مکان =New York| شابک = 0-553-25674-2| نشانی = https://www.amazon.com/Yeager-Autobiography-Chuck/dp/0553050931/ref=sr_1_1?keywords=ISBN+0-553-25674-2&qid=1569928560&s=books&sr=1-1| بازبینی = | زبان = en}}
* {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی۱ = | نام۱ = | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | نام خانوادگی۳ = | نام۳ = | فصل = | عنوان = United States Air Force Museum Guidebook. Wright-Patterson Air Force Base | سری = | سال = 1975 | ناشر = Air Force Association | مکان =Dayton, Ohio| شابک = | نشانی = | بازبینی = | زبان = en}}
* {{یادکرد کتاب | نام خانوادگی۱ = Winchester| نام۱ = Jim | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | نام خانوادگی۳ = | نام۳ = | فصل = McDonnell XF-85 Goblin | عنوان = Concept Aircraft: Prototypes, X-Planes, and Experimental Aircraft | سری = | سال = 2005 | ناشر = Thunder Bay Press | مکان =San Diego, California| شابک = 1-59223-480-1 | نشانی = https://www.amazon.com/Concept-Aircraft-Prototypes-X-Planes-Experimental/dp/1592234801/ref=sr_1_1?keywords=ISBN+1-59223-480-1&qid=1569929040&s=books&sr=1-1| بازبینی = | زبان = en}}
* {{یادکرد وب |نام خانوادگی= |نام= |عنوان= XF-85 Goblin Parasite Fighter|نشانی= http://www.boeing.com/history/mdc/goblin.htm|بازبینی= 29 June 2011|اثر= BOEING|تاریخ= 2007|ناشر= BOEING|نشانی بایگانی= https://web.archive.org/web/20070409041745/http://www.boeing.com/history/mdc/goblin.htm|تاریخ بایگانی= 9 Apr 2007|کد زبان= en}}
* {{یادکرد وب |نام خانوادگی= |نام= |عنوان= (Historical Snapshot)XF-85 GOBLIN PARASITE FIGHTER|نشانی= http://www.boeing.com/history/products/xf-85-goblin.page|بازبینی= 24 June 2019|اثر= BOEING|تاریخ= 2019|ناشر= BOEING|نشانی بایگانی= https://web.archive.org/web/20190624114019/http://www.boeing.com/history/products/xf-85-goblin.page|تاریخ بایگانی= 24 June 2019|کد زبان= en}}
* {{یادکرد وب |نام خانوادگی= |نام= |عنوان= NASA Facts(The Lake Beds)|نشانی= https://www.nasa.gov/centers/dryden/pdf/120328main_FS-086-DFRC.pdf|بازبینی= 18 Jan 2020|اثر= NASA|تاریخ= 2003|ناشر= NASA|نشانی بایگانی= https://web.archive.org/web/20110416171251/https://www.nasa.gov/centers/dryden/pdf/120328main_FS-086-DFRC.pdf|تاریخ بایگانی= 16 Apr 2011|کد زبان= en}}
* {{یادکرد وب |نام خانوادگی= |نام= |عنوان= THE U.S. AIR FORCE|نشانی= https://www.af.mil/information/factsheets/factsheet.asp?id=2|بازبینی= 18 Jan 2020|اثر= U.S. Air Force|تاریخ= September 2009|ناشر= U.S. Air Force|نشانی بایگانی= https://web.archive.org/web/20090902192726/https://www.af.mil/information/factsheets/factsheet.asp?id=2|تاریخ بایگانی= 2 Sep 2009|کد زبان= en}}
* {{یادکرد وب |نام خانوادگی= |نام= |عنوان= MCDONNELL XF-85 GOBLIN|نشانی= https://www.nationalmuseum.af.mil/factsheets/factsheet.asp?id=586|بازبینی=18 Jan 2020|اثر= National Museum of the USAF|تاریخ=14 Nov 2007|ناشر= National Museum of the USAF|نشانی بایگانی= https://web.archive.org/web/20071114103259/http://www.nationalmuseum.af.mil/factsheets/factsheet.asp?id=586|تاریخ بایگانی=10 May 2013|کد زبان= en}}
* {{یادکرد وب |نام خانوادگی= |نام= |عنوان= XF-8F “Goblin”|نشانی= https://sacmuseum.org/aircraft/xf-8f-goblin/|بازبینی= 18 Jan 2020|اثر= Strategic Air & Space Museum|تاریخ= 2012|ناشر= Strategic Air & Space Museum|نشانی بایگانی= https://web.archive.org/web/20130522211312/http://www.sasmuseum.com/aircraft/xf-8f-goblin/|تاریخ بایگانی= 22 May 2013|کد زبان= en}}
{{پایان چپ‌چین}}
{{پایان پانویس}}

== پیوند به بیرون ==
{{رده انبار|XF-85 Goblin}}
* [http://www.sr-71.org/museums/usaf/research/index.php?aircraft=XF-85 SR-71 Online – XF-85 Goblin on Display]
* [http://www.air-and-space.com/goblins.htm Goleta Air and Space Museum: Flying Aircraft Carriers of the USAF: McDonnell XF-85 Goblin]

{{هواگردهای نظامی مک‌دانل داگلاس}}
{{داده‌های کتابخانه‌ای}}

[[رده:پروژه‌های متوقف‌شده هواگردهای نظامی ایالات متحده آمریکا]]
[[رده:هواگردهای مک‌دانل]]
[[رده:هواگرد سربار]]
[[رده:هواگردهای جت تک‌موتوره]]
[[رده:هواگردهای جنگنده آمریکایی دهه ۱۹۴۰ (میلادی)]]
[[رده:نخستین پرواز هواگردها در ۱۹۴۸ (میلادی)]]
[[رده:هواگردهای کانویر بی۳۶ صلح‌جو]]

title: ایکس‌اف-۸۵ گابلین

کاربری: هواپیمای انگل

کشور سازنده: ایالات متحده آمریکا

تولیدکننده: مک‌دانل

نخستین پرواز: ۲۳ اوت ۱۹۴۸

وضعیت: لغو شده ۱۹۴۹

تعداد ساختهشده: ۲ فروند

هزینهٔ برنامه: ۳٫۱ میلیون دلار آمریکا


text:
# قلعه اسپکه
قلعه اسپکه مربوط به سده‌های میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان لاشار، بخش مرکزی اسپکه، واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۲ بهمن ۱۳۸۱ با شمارهٔ ثبت ۷۲۶۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

wikiname: fawiki

title: قلعه اسپکه

in_language: fa

wikitext:
{{جعبه اطلاعات جای‌های تاریخی ایران
| نام              = قلعه اسپکه
| روی‌نقشه          = آری
| عرض‌جغرافیایی     = ۲۶٫۵۰۲۳۷۳
| طول‌جغرافیایی     = ۶۰٫۱۰۲۲۹۶
| تصویر            =قلعه اسپکه.jpg
| اندازه تصویر     = 250
| عنوان تصویر      =
| استان            =[[استان سیستان و بلوچستان]]
| شهرستان          =[[شهرستان لاشار]]
| شهر             = اسپکه
| نام محلی         =کلات اسپکه
| نام‌های دیگر      =
| نام‌های قدیمی     =
| نوع بنا          =خشتی
| سال‌های مرمت      =
| کاربری           = [[قلعه]]
| کاربری کنونی     =
| دیرینگی          = [[تاریخ ایران پس از اسلام|دوران‌های تاریخی پس از اسلام]]
| شماره ثبت        = ۷۲۶۵
| تاریخ ثبت ملی    = {{جلالی حروف|۱۲|۱۱|۱۳۸۱|پیوند=نه}}
| دوره ساخت اثر    = [[تاریخ ایران پس از اسلام|دوران‌های تاریخی پس از اسلام]]
| بانی اثر         =
| مالک اثر         =عیسی خان مبارکی
| مالک فعلی اثر    =میراث فرهنگی
| شماره ثبت یونسکو =
| تاریخ ثبت یونسکو =
| امکان بازدید     =دارد
| شماره تلفن       =
| وبگاه            =
| پانویس           =
}}'''قلعه اسپکه''' مربوط به سده‌های میانه [[تاریخ ایران پس از اسلام|دوران‌های تاریخی پس از اسلام]] است و در [[شهرستان لاشار]]، بخش مرکزی اسپکه، واقع شده و این اثر در تاریخ {{جلالی حروف|۱۲|۱۱|۱۳۸۱|پیوند=نه}} با شمارهٔ ثبت ۷۲۶۵ به‌عنوان یکی از [[فهرست آثار ملی ایران|آثار ملی ایران]] به ثبت رسیده است.<ref>{{یادکرد وب |نشانی=http://iranshahrpedia.com/static/view/page/cultural-heritage-reports |عنوان=دانشنامهٔ تاریخ معماری و شهرسازی ایران‌شهر |نشانی بایگانی=https://web.archive.org/web/20191006234339/http://iranshahrpedia.com/docs/Asar-e%20Sabti%20(Up%20to%2026666)%20(Version%2090%2008%2029).zip |تاریخ بایگانی=۶ اکتبر ۲۰۱۹|ناشر=وزارت راه و شهرسازی |تاریخ بازدید=۱۰ اکتبر ۲۰۱۹ |پیوند مرده=خیر}}</ref>

== جستارهای وابسته ==
* [[فهرست آثار ملی ایران]]
* [[سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری]]

== منابع ==
{{پانویس}}

{{آثار باستانی ایران-خرد}}

[[رده:آثار دوران پس از اسلام در شهرستان لاشار]]
[[رده:جاذبه‌های گردشگری استان سیستان و بلوچستان]]
[[رده:قلعه‌های تاریخی شهرستان لاشار]]
[[رده:قلعه‌ها در ایران]]

title: قلعه اسپکه

نام: قلعه اسپکه

کشور: ایران

استان: استان سیستان و بلوچستان

شهرستان: شهرستان لاشار

title: اطلاعات اثر

نام محلی: کلات اسپکه

نوع بنا: خشتی

کاربری: قلعه

دیرینگی: دوران‌های تاریخی پس از اسلام

دورهٔ ساخت اثر: دوران‌های تاریخی پس از اسلام

مالک اثر: عیسی خان مبارکی

مالک فعلی اثر: میراث فرهنگی

title: اطلاعات ثبتی

شمارهٔ ثبت: ۷۲۶۵

تاریخ ثبت ملی: ۱۲ بهمن ۱۳۸۱

title: اطلاعات بازدید

امکان بازدید: دارد

اطلاعات بازدید: قلعه اسپکه روی نقشه ایران · ۲۶°۳۰′۰۹″شمالی ۶۰°۰۶′۰۸″شرقی / ۲۶٫۵۰۲۳۷۳°شمالی ۶۰٫۱۰۲۲۹۶°شرقی


text:
# مسابقات فرمول یک فصل ۱۹۹۶
مسابقات فرمول یک فصل ۱۹۹۶ در سال ۱۹۹۶ میلادی برگزار شد. در این مسابقات دیمون هیل (به انگلیسی: Damon Hill) از تیم ویلیامز و با موتور رنو به قهرمانی رسید و در مجموع صاحب ۹۷ امتیاز شد.

title: مسابقات فرمول یک فصل ۱۹۹۶

wikitext:
{{جعبه اطلاعات مسابقات فصلی فرمول یک| year = 1996}}
'''مسابقات فرمول یک فصل ۱۹۹۶''' در سال ۱۹۹۶ میلادی برگزار شد. در این مسابقات [[دیمون هیل]] {{انگلیسی|Damon Hill}} از تیم [[مهندسی جایزه بزرگ ویلیامز|ویلیامز]] و با موتور [[موتور فرمول یک رنو|رنو]] به قهرمانی رسید و در مجموع صاحب ۹۷ امتیاز شد.<ref>{{یادکرد وب |عنوان=جدول مسابقات فرمول یک |نشانی=http://chicanef1.com/query.pl?action=Submit&exact=on&entrant=Scuderia%20Milano&nc=0 |تاریخ بازبینی=۲۱ مارس ۲۰۱۲ |archiveurl=https://archive.today/20120715085638/http://chicanef1.com/query.pl?action=Submit&exact=on&entrant=Scuderia%20Milano&nc=0 |archivedate=۱۵ ژوئیه ۲۰۱۲ |dead-url=yes }}</ref>

==جستارهای وابسته==

*[[فرمول یک]]
*[[فهرست فصل‌های مسابقات فرمول یک]]

==منابع==
{{انبار|category:1996 in Formula One}}
{{پانویس}}
{{فرمول یک-خرد}}
{{مسابقات فرمول یک}}
[[رده:فرمول یک در ۱۹۹۶ (میلادی)]]
[[رده:فصل‌های فرمول یک]]


text:
# تپه خدر زنده
تپه خدر زنده مربوط به سدهٔ ۴ و ۵ ه.ق است و در شهرستان سنقر، بخش کلیائی، روستای خداداد واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۲ تیر ۱۳۸۴ با شمارهٔ ثبت ۱۲۰۴۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

title: تپه خدر زنده

wikitext:
{{جعبه اطلاعات جای‌های تاریخی ایران
| نام              = تپه خدر زنده
| روی‌نقشه          = آری
| عرض‌جغرافیایی     =
| طول‌جغرافیایی     =
| تصویر            =
| اندازه تصویر     = 250
| عنوان تصویر      =
| استان            =[[استان کرمانشاه]]
| شهرستان          =[[شهرستان سنقر]]
| بخش              =
| نام محلی         =
| نام‌های دیگر      =
| نام‌های قدیمی     =
| نوع بنا          =
| سال‌های مرمت      =
| کاربری           = [[تپه]]
| کاربری کنونی     =
| دیرینگی          =
| شماره ثبت        = ۱۲۰۴۵
| تاریخ ثبت ملی    = {{جلالی حروف|۱۲|۰۴|۱۳۸۴|پیوند=نه}}
| دوره ساخت اثر    =
| بانی اثر         =
| مالک اثر         =
| مالک فعلی اثر    =
| شماره ثبت یونسکو =
| تاریخ ثبت یونسکو =
| امکان بازدید     =
| شماره تلفن       =
| وبگاه            =
| پانویس           =
}}'''تپه خدر زنده''' مربوط به سدهٔ ۴ و ۵ [[ه.ق]] است و در [[شهرستان سنقر]]، [[بخش کلیایی|بخش کلیائی]]، روستای خداداد واقع شده و این اثر در تاریخ {{جلالی حروف|۱۲|۰۴|۱۳۸۴|پیوند=نه}} با شمارهٔ ثبت ۱۲۰۴۵ به‌عنوان یکی از [[فهرست آثار ملی ایران|آثار ملی ایران]] به ثبت رسیده است.<ref>{{یادکرد وب |نشانی=http://iranshahrpedia.com/static/view/page/cultural-heritage-reports |عنوان=دانشنامهٔ تاریخ معماری و شهرسازی ایران‌شهر |نشانی بایگانی=https://web.archive.org/web/20191006234339/http://iranshahrpedia.com/docs/Asar-e%20Sabti%20(Up%20to%2026666)%20(Version%2090%2008%2029).zip |تاریخ بایگانی=۶ اکتبر ۲۰۱۹|ناشر=وزارت راه و شهرسازی |تاریخ بازدید=۱۰ اکتبر ۲۰۱۹ |پیوند مرده=خیر}}</ref>

== جستارهای وابسته ==
* [[فهرست آثار ملی ایران]]
* [[سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری]]

== منابع ==
{{پانویس}}

{{آثار باستانی ایران-خرد}}

[[رده:تپه‌های باستانی شهرستان سنقر]]

title: تپه خدر زنده

نام: تپه خدر زنده

استان: استان کرمانشاه

شهرستان: شهرستان سنقر

title: اطلاعات اثر

کاربری: تپه

title: اطلاعات ثبتی

شمارهٔ ثبت: ۱۲۰۴۵

تاریخ ثبت ملی: ۱۲ تیر ۱۳۸۴


text:
# جانکشن اورلوک (آریزونا)
جانکشن اورلوک (به انگلیسی: Junction Overlook) یک منطقهٔ مسکونی در ایالات متحده آمریکا است که در آریزونا واقع شده‌است. جانکشن اورلوک ۱٬۸۴۹ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.

title: جانکشن اورلوک (آریزونا)

wikitext:
{{Infobox settlement
|name=جانکشن اورلوک، آریزونا
|official_name=جانکشن اورلوک، آریزونا
|settlement_type=[[محدوده ثبت‌نشده]]
|nickname=
|motto=
<!-- Images -->
|image_skyline=
|imagesize=
|image_caption=
|image_flag=
|image_seal=
<!-- Maps -->
|pushpin_map=USA Arizona#USA
|pushpin_label=Junction Overlook
|pushpin_label_position=<!-- the position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none -->
|pushpin_map_caption=Location within the state of Arizona
|pushpin_mapsize=
|image_map=
|map_caption=موقعیت جانکشن اورلوک، آریزونا در نقشه
<!-- Location -->
|subdivision_type=[[فهرست کشورهای مستقل|کشور]]
|subdivision_name={{USA}}
|subdivision_type1=[[ایالت آمریکا|ایالت]]
|subdivision_name1=[[آریزونا]]
|subdivision_type2=[[فهرست شهرستان‌های آریزونا|شهرستان]]
|subdivision_name2=[[شهرستان آپاچی، آریزونا]]
|government_footnotes=
|government_type=
|leader_title=
|leader_name=
|leader_title1=
|leader_name1=
|established_title=
|established_date=
<!-- Area -->
|area_footnotes=
|area_magnitude=
|area_total_sq_mi=
|area_land_sq_mi=
|area_water_sq_mi=
<!-- Population -->
|population_as_of=[[سرشماری ۲۰۱۰ ایالات متحده آمریکا]]
|population_footnotes=
|population_total=
|population_density_sq_mi=auto
<!-- General information -->
|timezone=[[North American Mountain Time Zone|Mountain (MST)]]
|utc_offset=-۷
|timezone_DST=MST
|utc_offset_DST=-۷
|elevation_footnotes=
|elevation_ft=۶۰۶۶
|elevation_m=۱۸۴۹
|coordinates={{coord|36|08|14|N|109|29|34|W|region:US_type:city|display=inline,title}}<!-- Area/postal codes & others -->
|postal_code_type=[[زیپ‌کد]]
|postal_code=
|area_code=۹۲۸
|blank_name=[[استاندارد پردازش اطلاعات فدرال|کد FIPS]]
|blank_info=
|blank1_name=شماره [[سامانه اطلاعات نام‌های جغرافیایی|GNIS]]
|blank1_info={{GNIS4|24473}}|website=
|footnotes=
}}
'''جانکشن اورلوک''' (به [[زبان انگلیسی|انگلیسی]]: Junction Overlook) یک منطقهٔ مسکونی در [[ایالات متحده آمریکا]] است که در [[آریزونا]] واقع شده‌است.<ref>{{یادکرد-ویکی |پیوند=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Junction_Overlook,_Arizona&redirect=no&oldid=840260399 |عنوان=Junction Overlook, Arizona|بازیابی  = |زبان=انگلیسی}}</ref> جانکشن اورلوک ۱٬۸۴۹ [[متر بالاتر از سطح دریا]] واقع شده‌است.

== جستارهای وابسته ==
* [[فهرست شهرهای ایالات متحده آمریکا]]

== منابع ==
{{پانویس}}

== پیوند به بیرون ==
{{ویکی‌انبار-رده|Junction Overlook, Arizona}}
{{شهرستان آپاچی، آریزونا}}

{{ایالات متحده آمریکا-خرد}}

{{ترتیب‌پیش‌فرض:جانکشن اورلوک}}

[[رده:بازبینی گمر شهرهای ایالات متحده آمریکا]]

[[رده:مناطق مسکونی در شهرستان آپاچی، آریزونا]]

title: جانکشن اورلوک، آریزونا

ایالت: آریزونا

شهرستان: شهرستان آپاچی، آریزونا

ارتفاع: ۱۸۴۹ متر (۶۰۶۶ فوت)

منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی -۷ (Mountain (MST))

• تابستانی (DST): یوتی‌سی -۷ (MST)

کد منطقه: ۹۲۸


text:
# گالیم آرسنید
گالیم آرسنید (GaAs) یک ترکیب از عناصر گالیم و آرسنیک است. این ترکیب یک نیم‌رسانا بوده و ساختار بلوری آن مشابه سولفید روی است.
گالیم آرسنید در تولید افزاره‌هایی مانند مایکروویو ،دیودهای نورگسیلفروسرخ، دیودهای لیزری و سلول‌های خورشیدی استفاده می‌شود.
گالیم آرسنید اغلب به عنوان یک ماده بستر برای رشد رونشستی (epitaxial growth) در دیگر نیم‌رساناهای III-V semiconductors شامل ایندیم گالیم آرسناید(indium gallium arsenide)، آلومینیوم گالیم آرسناید (aluminum gallium arsenide) و بقیه استفاده می‌شود.

## آماده‌سازی و شیمی
در این ترکیب، گالیم دارای غدد اکسیداسیون 3+است. تک کریستال‌های گالیم آرسنید را می‌توان توسط نوع سه فرایند صنعتی تولید کرد:
- فرایند یخ‌زدگی با افت گرمایی عمودی (VGF) (اکثر ویفرهای گالیم آرسنید با استفاده از این فرایند تولید می‌شوند).[۳]
- رشد بلور با استفاده از یک کوره افقی و با استفاده از روش Bridgman-Stockbarger که در آن بخارات گالیم و آرسنیک واکنش نشان می‌دهند و مولکول‌های آزاد شده در یک دانه کریستال در خنک‌کننده‌ای که در انتهای کوره قرار دارد ته‌نشین می‌شوند.
- روش رشد مایع محصور (فرایند چکرالسکی) برای تولید با خلوص بالا تک کریستال‌ها است.

روش‌های جایگزین برای تولید صفحه گالیم آرسنید عبارتند از:
- (VPE) واکنش گازی فلز گالیم و آرسنیک تری کلرید: 2 Ga + 2 AsCl ۳ → 2 GaAs + 3 Cl ۲
- (برآرایی بخار فلز-آلی) واکنش تری متیل گالیم و آرسنیک: 4 Ga + As4 → 4 GaAs یا 2 Ga + As2 → 2 GaAs

اکسیداسیون گالیم آرسنید در هوا رخ می‌دهد عملکرد این نیم‌رسانا را پایین می‌آورد. برای مقاوم کردن سطح ماده می‌توان یک لایه گالیم(II) سولفید بر روی آن با استفاده از یکی از ترکیبات tert-بوتیل گالیم سولفید ته‌نشین کرد.

### نیمه عایق کریستال
اگر یک کریستال گالیم آرسنید در حضور مقدار زیادی آرسنیک رشد کند، در آن برخی از نقص ها به وجود می‌آید، به ویژه نقوص anti-site آرسنیک (یک اتم آرسنیک درجای یک اتم گالیم در شبکه بلور). خواص الکترونیکی این نقوص (در تعامل با دیگران) باعث می‌شود که سطح فرمی به نزدیکی مرکز نوار ممنوعه متصل شود، به‌طوری که کریستال گالیم آرسنید دارای غلظت بسیار کم الکترون و حفره شود. این غلظت حامل پایین شبیه به کریستال طبیعی است، اما در عمل رسیدن به آن بسیار ساده‌تر است. این کریستال‌ها «نیمه عایق» نام دارند، که مقاومت بالای 107-109 Ω·سانتی‌متر را دارا می‌باشند (که بسیار بالا برای یک نیم‌رسانا است، اما هنوز هم بسیار پایین‌تر از یک عایق واقعی مانند شیشه است).

### زدایش
زدایش تَر گالیم آرسنید به صورت صنعتی با استفاده از یک عامل اکسیدکننده مانند آب اکسیژنه یا آب برم انجام می‌شود، و همان استراتژی قبلی در ثبت اختراع مربوط به پردازش ضایعات قطعات حاوی گالیم آرسنید که در آن Ga3+

 با اسید هیدروکسام ("HA")مخلوط می‌شود استفاده می‌شود. برای مثال:
GaAs + H2O2 + "HA" → "GaA" + H3AsO4 + H2O4
این واکنش آرسنیک اسید تولید می‌کند.

## الکترونیک

### گالیم آرسنید منطق دیجیتال
گالیم آرسنید می‌تواند برای انواع زیادی ترانزیستور استفاده شود:
- مسفت
- همْت (یک نوع FET)
- جِی‌فت
- ترانزیستور دوقطبی با پیوندناهمگون (HBT)
- (VeladiFET (VFET

HBT می‌تواند در منطق تزریق یکپارچه
استفاده شود.
اولین گیت‌های منطقی گالیم آرسنید از منطق بافر(FET) استفاده می‌کردند.
از ~۱۹۷۵ تا ۱۹۹۵ خانواده‌های اصلی منطق مورد استفاده عبارت بودند از:
- منطق منبع-همراه (FET) (SCFL) سریعترین و پیچیده‌ترین کار (مورد استفاده توسط TriQuint و Vitesse)
- منطق خازن دیود (FET) (CDFL) (مورد استفاده توسط Cray)
- منطق مستقیم همراه (FET) (DCFL) ساده‌ترین و کمترین قدرت (مورد استفاده توسط Vitesse برای VSLI دروازه آرایه‌ها)

## مقایسه با سیلیکون در الکترونیک

### مزایای گالیم آرسنید
برخی از خواص الکترونی گالیم آرسنید نسبت به سیلیکون برتر هستند. گالیم آرسنید سرعت اشباع الکترون بالاتر و تحرک‌پذیری بالاتری دارد، که اجازه می‌دهد ترانزیستورهای گالیم آرسنید در فرکانس‌های بیش از 250 GHz نیز عملکرد خوبی داشته باشند. دستگاه‌های گالیم آرسنید نسبتاً غیر حساس به حرارت بالا، با توجه به انرژی منطقه ممنوعه گسترده‌تر، و آن‌ها نیز تمایل به ایجاد نویز کمتری در مدارهای الکترونیکی نسبت به دستگاه‌های سیلیکون به خصوص در فرکانس‌های بالا دارند. این ویژگی‌های برتر گالیم آرسنید دلایل قانع‌کننده‌ای برای استفاده از GaAs در مدارات گوشی‌های موبایل، ارتباطات ماهواره ای، ریزموج لینک‌های نقطه به نقطه و سیستم‌های رادار با فرکانس بالاتر است. گالیم آرسنید همچنین در ساخت دیود گان برای نسل مایکروویو استفاده می‌شود.
یکی دیگر از مزایای استفاده از گالیم آرسنید این است که آن کاف مستقیم دارد، که بدان معنی است که گالیم آرسنید می‌تواند برای جذب و تابش نور به صورت مؤثر استفاده شود. سیلیکون گاف غیرمستقیم دارد و بنابراین در تابش‌کردن نور نسبتاً ضعیف است.

### مزایای سیلیکون
سیلیکون دارای سه مزیت عمده نسبت به گالیم آرسنید در ساخت مدار مجتمع است. نخست، سیلیکون فراوان است و فرایند تبدیل به شکل مواد معدنیسیلیکات برای آن ارزان است.
در ضمن یک کریستال سیلیکون دارای ساختار بسیار پایدار است و کریستال آن می‌تواند تا قطر بسیار بزرگ رشد کندو پردازش آن عملکرد بسیار خوبی را دارا است. سیلیکون نیز رسانای نسبتاً خوب گرما است، بنابراین امکان متراکم‌سازی و بسته‌بندی ترانزیستورهایی که نیاز به خلاص شدن از گرمای خود را دارند فراهم می‌کند، بنابراین بسیار مطلوب برای طراحی و ساخت Icهای بسیار بزرگ می‌باشند. چنین ویژگی‌های خوب مکانیکی نیز آن را به ماده مناسب برای زمینه در حال توسعه نانو تبدیل کرده‌است. به‌طور طبیعی، سطح گالیم آرسنید نمی‌تواند در برابر دمای بالا مورد نیاز برای نفوذ مقاومت کند.
دومین مزیت عمدهٔ سیلیکون وجود یک اکسید بومی (دی‌اکسید سیلیکونبا SiO2) است، که به عنوان یک عایق در دستگاه‌های الکترونیکی استفاده شده‌است. دی‌اکسید سیلیکون به راحتی می‌تواند بر روی مدار سیلیکون گنجانیده شده و این چنین لایه‌هایی لایه‌های چسبنده به زمینهٔ سیلیکون هستند. SiO2 نه تنها عایق خوبی است (با یک گاف از ۸٫۹ eV)، بلکه سطح Si-SiO2 به راحتی می‌تواند مهندسی شود تا به خواص الکتریکی عالی برسد. گالیم آرسنید اکسید بومی ندارد، به راحتی لایه عایق پایدار چسبنده را پشتیبانی نمی‌کند و دارای قدرت دی الکتریک یا خواص رویینگی سطح سیلیکون یا سیلیکون دی‌اکسید نیست.
سوم مزیت سیلیکون آن است که سیلیکون دارای سوراخ تحرک بالاتر در مقایسه با گالیم آرسنید (۵۰۰ درمقابل 400 cm2V-1s-1)است. این تحرک بالا اجازه می‌دهد که سرعت ساخت ترانزیستور اثر میدانی (FET) بالاتر رود، که مورد نیاز برای منطق سیماس است.

title: گالیم آرسنید

wikitext:
{{ویکی‌سازی}}
{{تمیزکاری}}
{{Chembox|ImageFile1=Gallium-arsenide-unit-cell-3D-balls.png|ImageFile2=Gallium arsenide crystal.jpg|ImageSize=244|ImageFile_Ref={{chemboximage|correct|??}}|ImageName1=Samples of gallium arsenide|ImageSize1=244|ImageFile1_Ref={{chemboximage|correct|??}}|PIN=Gallium arsenide|Section1={{Chembox Identifiers
| CASNo = ۱۳۰۳-۰۰-۰
| CASNo_Ref = {{cascite|correct|CAS}}
| PubChem = ۱۴۷۷۰
| ChemSpiderID = ۱۴۰۸۷
| ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}}
| EINECS = ۲۱۵-۱۱۴-۸
| UNNumber = ۱۵۵۷
| MeSHName = gallium+arsenide
| RTECS = LW8800000
| SMILES = [Ga-].[As+]
| StdInChI = 1S/AsH3.Ga.3H/h1H3;;;;
| StdInChI_Ref = {{stdinchicite|changed|chemspider}}
| StdInChIKey = SHVQQKYXGUBHBI-UHFFFAOYSA-N
| StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|changed|chemspider}}
}}|Section2={{Chembox Properties
| Formula = GaAs
| MolarMass = 144.645 g/mol
| Appearance = Very dark red, vitreous crystals
| Odor = garlic-like when moistened
| Density = 5.3176 g/cm3
| Solubility = insoluble
| SolubleOther = soluble in [[hydrochloric acid|HCL]]{{سخ}}insoluble in [[ethanol]], [[methanol]], [[acetone]]
| MeltingPtC = ۱۲۳۸
| BandGap = 1.424 eV (at 300 K)
| ElectronMobility = 8500 cm2/(V·s) (at 300 K)
| ThermalConductivity = 0.55 W/(cm·K) (at 300 K)
| RefractIndex = 3.8<ref>[http://www.ioffe.ru/SVA/NSM/nk/A3B5/Gif/gaas.gif Refractive index of GaAs]. Ioffe database</ref>
}}|Section3={{Chembox Structure
| MolShape = Linear
| CrystalStruct = [[Zincblende (crystal structure)|Zinc blende]]
| SpaceGroup = ''T''2d-''F''-4''3m''
| LattConst_a = 565.35 pm
| Coordination = Tetrahedral
}}|Section7={{Chembox Hazards
| GHSPictograms = {{GHS skull and crossbones}} {{GHS environment}}
| GHSSignalWord = '''DANGER'''
| HPhrases = {{H-phrases|301|331|410}}
| PPhrases = {{P-phrases|261|273|301+310|311|501}}
| ExternalSDS = [http://www.wafertech.co.uk/galliumarsenide.htm External MSDS]
| NFPA-F = ۱
| NFPA-H = ۳
| NFPA-R = ۲
| NFPA-S = W
}}|Verifiedfields=changed|Watchedfields=changed|verifiedrevid=۴۷۶۹۹۵۱۸۵}}'''گالیم آرسنید (GaAs)''' یک [[ترکیب شیمیایی|ترکیب]] از عناصر [[گالیم]] و [[آرسنیک]] است. این ترکیب یک [[نیم‌رسانا]] بوده و [[ساختار بلوری]] آن مشابه [[روی سولفید|سولفید روی]] است.

گالیم آرسنید در تولید افزاره‌هایی مانند [[ریزموج|مایکروویو]] ،[[دیود نورگسیل|دیودهای نورگسیل]][[فروسرخ]]، [[لیزر دیودی|دیودهای لیزری]] و [[سلول خورشیدی|سلول‌های خورشیدی]] استفاده می‌شود.

گالیم آرسنید اغلب به عنوان یک ماده بستر برای رشد رونشستی (epitaxial growth) در دیگر نیم‌رساناهای III-V semiconductors شامل ایندیم گالیم آرسناید(indium gallium arsenide)، [[آلومینیوم]] گالیم آرسناید (aluminum gallium arsenide) و بقیه استفاده می‌شود.

== آماده‌سازی و شیمی ==
در این ترکیب، گالیم دارای غدد [[عدد اکسایش|اکسیداسیون 3+]]<nowiki/>است. [[تک‌بلور|تک کریستال‌ها]]<nowiki/>ی گالیم آرسنید را می‌توان توسط نوع سه فرایند صنعتی تولید کرد:<ref name="Moss">{{cite book|title=The Chemistry of the Semiconductor Industry|author1=Moss, S. J.|author2=Ledwith, A.|publisher=Springer|year=1987|isbn=0-216-92005-1}}</ref>
* فرایند یخ‌زدگی با افت گرمایی عمودی (VGF) (اکثر ویفرهای گالیم آرسنید با استفاده از این فرایند تولید می‌شوند).<ref>{{cite book|title=Crystal Growth Technology|url=https://archive.org/details/crystalgrowthtec0000sche|author1=Scheel, Hans J.|author2=Tsuguo Fukuda.|publisher=Wiley|year=2003|isbn=0-471-49059-8}}</ref>
* رشد بلور با استفاده از یک کوره افقی و با استفاده از روش Bridgman-Stockbarger که در آن بخارات گالیم و آرسنیک واکنش نشان می‌دهند و مولکول‌های آزاد شده در یک دانه کریستال در خنک‌کننده‌ای که در انتهای کوره قرار دارد ته‌نشین می‌شوند.
* روش رشد مایع محصور ([[فرایند چکرالسکی]]) برای تولید با خلوص بالا تک کریستال‌ها است.
روش‌های جایگزین برای تولید صفحه گالیم آرسنید عبارتند از:<ref>{{cite book|title=Solid State Chemistry: An Introduction|author1=Smart, Lesley|author2=Moore, Elaine A.|publisher=CRC Press|year=2005|isbn=0-7487-7516-1}}</ref>
* ([[انباشت به روش تبخیر شیمیایی|VPE]]) واکنش گازی فلز گالیم و آرسنیک تری [[کلرید]]: 2 Ga + 2 AsCl ۳ → 2 GaAs + 3 Cl ۲
* ([[برآرایی بخار فلز-آلی]]) واکنش [[تری متیل گالیم]] و [[آرسنیک]]: 4 Ga + As4 → 4 GaAs یا 2 Ga + As2 → 2 GaAs
اکسیداسیون گالیم آرسنید در هوا رخ می‌دهد عملکرد این نیم‌رسانا را پایین می‌آورد. برای مقاوم کردن سطح ماده می‌توان یک لایه [[سولفید گالیم (II)|گالیم(II) سولفید]] بر روی آن با استفاده از یکی از ترکیبات tert-بوتیل گالیم سولفید ته‌نشین کرد.<ref>"Chemical vapor deposition from single organometallic precursors" A. R. Barron, M. B. Power, A. N. MacInnes, A. F.Hepp, P. P. Jenkins {{US patent|5300320}} (1994)</ref>
[[پرونده:Gallium_Arsenide_(GaAs)_2"_wafer.jpg|چپ|بندانگشتی|یک قطعه بکر [[تک‌بلور|تک‌بلوری]] از گالیم آرسنید با جهت‌گیری سطحی ۱۰۰٪]]

=== نیمه عایق کریستال ===
اگر یک کریستال گالیم آرسنید در حضور مقدار زیادی آرسنیک رشد کند، در آن برخی از [[ناکاملی بلوری|نقص]] ها به وجود می‌آید، به ویژه نقوص anti-site آرسنیک (یک اتم آرسنیک درجای یک اتم گالیم در شبکه بلور). خواص الکترونیکی این نقوص (در تعامل با دیگران) باعث می‌شود که [[تراز فرمی|سطح فرمی]] به نزدیکی مرکز نوار ممنوعه متصل شود، به‌طوری که کریستال گالیم آرسنید دارای غلظت بسیار کم الکترون و حفره شود. این غلظت حامل پایین شبیه به کریستال طبیعی است، اما در عمل رسیدن به آن بسیار ساده‌تر است. این کریستال‌ها «نیمه عایق» نام دارند، که مقاومت بالای 107-109 Ω·سانتی‌متر را دارا می‌باشند (که بسیار بالا برای یک نیم‌رسانا است، اما هنوز هم بسیار پایین‌تر از یک عایق واقعی مانند شیشه است).<ref>McCluskey, Matthew D. and Haller, Eugene E. (2012) ''Dopants and Defects in Semiconductors'', pp. 41 and 66, {{ISBN|978-1439831526}}</ref>

=== [[زدایش (ریزساخت)|زدایش]] ===
زدایش تَر گالیم آرسنید به صورت صنعتی با استفاده از یک عامل اکسیدکننده مانند [[هیدروژن پراکسید|آب اکسیژنه]] یا آب [[برم]]<ref>{{cite book|title=Properties of Gallium Arsenide|author1=Brozel, M. R.|author2=Stillman, G. E.|publisher=IEEE Inspec|year=1996|isbn=0-85296-885-X}}</ref> انجام می‌شود، و همان استراتژی قبلی در [[ثبت اختراع]] مربوط به پردازش ضایعات قطعات حاوی گالیم آرسنید که در آن Ga3+{{سخ}}
 با[[اسید هیدروکسامیک| اسید هیدروکسام]] ("HA")مخلوط می‌شود استفاده می‌شود. برای مثال:<ref>"Oxidative dissolution of gallium arsenide and separation of gallium from arsenic" J. P. Coleman and B. F. Monzyk {{US patent|4759917}} (1988)</ref>
: GaAs + H2O2 + "HA" → "GaA" + H3AsO4 + H2O4
این واکنش [[آرسنیک اسید]] تولید می‌کند.

== الکترونیک ==
=== گالیم آرسنید منطق دیجیتال ===
گالیم آرسنید می‌تواند برای انواع زیادی ترانزیستور استفاده شود:<ref name="Fisher1995">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=KSKJ56kvcSYC&pg=PA61&dq=source-coupled-fet-logic&q=source-coupled-fet-logic|title=Gallium Arsenide IC Applications Handbook|author1=Dennis Fisher|author2=I. J. Bahl|publisher=Elsevier|year=1995|isbn=978-0-12-257735-2|volume=1|page=61}} 'Clear search' to see pages</ref>
* [[مسفت]]
* [[ترانزیستور تحرک الکترونی بالا|همْت]] (یک نوع FET)
* [[ترانزیستور پیوندی اثر میدان|جِی‌فت]]
* [[ترانزیستور دوقطبی با پیوندناهمگون]] (HBT)
* '''(VeladiFET (VFET'''

HBT می‌تواند در [[Integrated injection logic|منطق تزریق یکپارچه]]
استفاده شود.
اولین گیت‌های منطقی گالیم آرسنید از منطق بافر(FET) استفاده می‌کردند.

از ~۱۹۷۵ تا ۱۹۹۵ خانواده‌های اصلی منطق مورد استفاده عبارت بودند از:
* منطق منبع-همراه (FET) (SCFL) سریعترین و پیچیده‌ترین کار (مورد استفاده توسط TriQuint و Vitesse)
* منطق [[خازن]] دیود (FET) (CDFL) (مورد استفاده توسط Cray)
* منطق مستقیم همراه (FET) (DCFL) ساده‌ترین و کمترین قدرت (مورد استفاده توسط Vitesse برای VSLI دروازه آرایه‌ها)

== مقایسه با سیلیکون در الکترونیک ==
=== مزایای گالیم آرسنید ===
برخی از خواص الکترونی گالیم آرسنید نسبت به [[سیلیسیم|سیلیکون]] برتر هستند. گالیم آرسنید [[Saturation velocity|سرعت اشباع الکترون]] بالاتر و [[تحرک‌پذیری]] بالاتری دارد، که اجازه می‌دهد ترانزیستورهای گالیم آرسنید در فرکانس‌های بیش از 250 GHz نیز عملکرد خوبی داشته باشند. دستگاه‌های گالیم آرسنید نسبتاً غیر حساس به حرارت بالا، با توجه به انرژی منطقه ممنوعه گسترده‌تر، و آن‌ها نیز تمایل به ایجاد [[نویز (الکترونیک)|نویز]] کمتری در [[مدار الکترونیکی|مدارهای الکترونیکی]] نسبت به دستگاه‌های سیلیکون به خصوص در فرکانس‌های بالا دارند. این ویژگی‌های برتر گالیم آرسنید دلایل قانع‌کننده‌ای برای استفاده از GaAs در مدارات [[تلفن همراه|گوشی‌های موبایل]]، ارتباطات [[ماهواره مخابراتی|ماهواره ای]]، [[ریزموج]] لینک‌های نقطه به نقطه و سیستم‌های [[رادار]] با فرکانس بالاتر است. گالیم آرسنید همچنین در ساخت [[دیود گان]] برای نسل [[مایکروویو]] استفاده می‌شود.

یکی دیگر از مزایای استفاده از گالیم آرسنید این است که آن [[کاف انرژی مستقیم و غیرمستقیم|کاف مستقیم]] دارد، که بدان معنی است که گالیم آرسنید می‌تواند برای جذب و تابش نور به صورت مؤثر استفاده شود. سیلیکون [[کاف انرژی مستقیم و غیرمستقیم|گاف غیرمستقیم]] دارد و بنابراین در تابش‌کردن نور نسبتاً ضعیف است.

=== مزایای سیلیکون ===
سیلیکون دارای سه مزیت عمده نسبت به گالیم آرسنید در ساخت [[مدار مجتمع]] است. نخست، سیلیکون فراوان است و فرایند تبدیل به شکل مواد معدنی[[سیلیکات]] برای آن ارزان است.

در ضمن یک کریستال سیلیکون دارای ساختار بسیار پایدار است و کریستال آن می‌تواند تا قطر بسیار بزرگ رشد کندو پردازش آن عملکرد بسیار خوبی را دارا است. سیلیکون نیز رسانای نسبتاً خوب گرما است، بنابراین امکان متراکم‌سازی و بسته‌بندی ترانزیستورهایی که نیاز به خلاص شدن از گرمای خود را دارند فراهم می‌کند، بنابراین بسیار مطلوب برای طراحی و ساخت Icهای بسیار بزرگ می‌باشند. چنین ویژگی‌های خوب مکانیکی نیز آن را به ماده مناسب برای زمینه در حال توسعه [[نانو الکترونیک|نانو]] تبدیل کرده‌است. به‌طور طبیعی، سطح گالیم آرسنید نمی‌تواند در برابر دمای بالا مورد نیاز برای نفوذ مقاومت کند.<ref name="Morgan&Board">{{cite book|title=An Introduction To Semiconductor Microtechnology|last1=Morgan|first1=D. V.|last2=Board|first2=K.|date=1991|publisher=John Wiley & Sons|isbn=0-471-92478-4|edition=2nd|location=Chichester, West Sussex, England|page=137}}</ref>

دومین مزیت عمدهٔ سیلیکون وجود یک اکسید بومی ([[سیلیسیم دی‌اکسید|دی‌اکسید سیلیکون]]<nowiki/>با SiO2) است، که به عنوان یک عایق در دستگاه‌های الکترونیکی استفاده شده‌است. دی‌اکسید سیلیکون به راحتی می‌تواند بر روی مدار سیلیکون گنجانیده شده و این چنین لایه‌هایی لایه‌های چسبنده به زمینهٔ سیلیکون هستند. SiO2 نه تنها عایق خوبی است (با یک [[نوار ممنوعه|گاف]] از ۸٫۹ [[الکترون‌ولت|eV]])، بلکه سطح Si-SiO2 به راحتی می‌تواند مهندسی شود تا به خواص الکتریکی عالی برسد. گالیم آرسنید اکسید بومی ندارد، به راحتی لایه عایق پایدار چسبنده را پشتیبانی نمی‌کند و دارای قدرت دی الکتریک یا خواص رویینگی سطح سیلیکون یا سیلیکون دی‌اکسید نیست.

سوم مزیت سیلیکون آن است که سیلیکون دارای سوراخ تحرک بالاتر در مقایسه با گالیم آرسنید (۵۰۰ درمقابل 400 cm2V-1s-1)است.<ref>Appendix G, Sze, S. M. (1985). Semiconductor Devices Physics and Technology, John Wiley & Sons {{ISBN|0-471-87424-8}}</ref> این تحرک بالا اجازه می‌دهد که سرعت ساخت [[ترانزیستور اثر میدان|ترانزیستور اثر میدانی]] ([[FET]]) بالاتر رود، که مورد نیاز برای منطق [[سیماس]] است.

== منابع ==
{{چپ‌چین}}
{{پانویس|30em|۲}}
{{پایان چپ‌چین}}

[[رده:آرسنیدها]]
[[رده:اپتوالکترونیک]]
[[رده:ترکیب‌های گالیم]]
[[رده:ترکیب‌های گروه بور و گروه نیتروژن]]
[[رده:ترکیب‌های معدنی]]
[[رده:سلول‌های خورشیدی]]
[[رده:سرطان‌زاهای گروه ۱ پژوهشگاه بین‌المللی سرطان]]

title: شناساگرها

شماره ثبت سیایاس: ۱۳۰۳-۰۰-۰

پابکم: ۱۴۷۷۰

کماسپایدر: ۱۴۰۸۷

MeSH: gallium+arsenide

جیمول-تصاویر سه بعدی: Image 1

شناساگرها: InChI - InChI=1S/AsH3.Ga.3H/h1H3;;;; · Key: SHVQQKYXGUBHBI-UHFFFAOYSA-N

title: خصوصیات

فرمول مولکولی: GaAs

شکل ظاهری: Very dark red vitreous crystals

بوی: garlic-like when moistened

دمای ذوب: ۱٬۲۳۸ درجه سلسیوس (۲٬۲۶۰ درجه فارنهایت؛ ۱٬۵۱۱ کلوین)

انحلالپذیری در آب: insoluble

انحلالپذیری: soluble in HCL · insoluble in ethanol methanol acetone

title: ساختار

ساختار بلوری: Zinc blende

موقعیت · هندسی: Tetrahedral

شکل مولکولی: Linear

title: خطرات

GHS pictograms: The skull-and-crossbones pictogram in the Globally Harmonized System of Classification and Labelling of Chemicals (GHS) · The environment pictogram in the Globally Harmonized System of Classification and Labelling of Chemicals (GHS)

سیستم هماهنگ جهانی طبقهبندی و برچسبگذاری مواد شیمیایی: DANGER

لوزی آتش: W

خطرات: به استثنای جایی که اشاره شده‌است در غیر این صورت، داده‌ها برای مواد به وضعیت استانداردشان داده شده‌اند (در 25 °C (۷۷ °F)، ۱۰۰ kPa)

خطرات: (بررسی) (چیست: /؟)


text:
# زنگ تفریح (فیلم ۱۳۵۱)
زنگ تفریح فیلمی ایرانی ساخته عباس کیارستمی در سال ۱۳۵۱ خورشیدی است. به خلاف فیلم نخست از این فیلم استقبال چندانی نشد. منتقدان نیز این فیلم را نکوهش کردند. اما کیارستمی خود معتقد است که این فیلم راه جدیدی در سینما می‌گشاید، گر چه اعتراف می‌کند که قصه فیلم کمبودهایی دارد. با این همه این فیلم به نوعی آغاز سینمایی است که به آن سینمای کیارستمی می‌گویند.

## خلاصه داستان
دارا در راهروی مدرسه به دیوار تکیه داده‌است. توپی دارد و بادکنکی که در حال باد کردن آن است. او و دوستش اکبر با توپ شیشه پنجره مدرسه را شکسته‌اند. ناظم مدرسه او را تنبیه می‌کند. پس از به صدا درآمدن زنگ تعطیلی مدرسه دارا و دیگر دانش‌آموزان به سوی در مدرسه هجوم می‌برند. در کوچه عده‌ای نوجوان مشغول بازی هستند. دارا ضربه‌ای به توپ‌شان می‌زند و فرار می‌کند. یکی از بچه‌ها او را دنبال می‌کند و دارا وارد خانه‌ای می‌شود. وقتی مطمئن می‌شود که پسر رفته‌است از آن خانه خارج می‌شود و به سوی خارج شهر می‌رود. در کنار جاده عبور ماشین‌ها را تماشا می‌کند، سپس بر خلاف جهت حرکت ماشین‌ها به راهش ادامه می‌دهد. تصویر به مرور سفید می‌شود.

title: زنگ تفریح (فیلم ۱۳۵۱)

wikitext:
{{جعبه فیلم
| عنوان= زنگ تفریح
| تصویر=
| زیرنویس=
| کارگردان= [[عباس کیارستمی]]
| تهیه‌کننده=
| نویسنده=
| بازیگران=
| موسیقی=
| فیلمبرداری=
| تدوین= [[روح‌الله امامی]]
| توزیع‌کننده=
| انتشار=۱۳۵۱
| مدت= ۱۱ دقیقه
| کشور= ایران
| زبان= فارسی
| بودجه=
| فروش=
| پانویس=
}}
'''''زنگ تفریح''''' فیلمی ایرانی ساخته [[عباس کیارستمی]] در سال ۱۳۵۱ خورشیدی است. به خلاف [[نان و کوچه|فیلم نخست]] از این فیلم استقبال چندانی نشد. منتقدان نیز این فیلم را نکوهش کردند. اما کیارستمی خود معتقد است که این فیلم راه جدیدی در سینما می‌گشاید، گر چه اعتراف می‌کند که قصه فیلم کمبودهایی دارد. با این همه این فیلم به نوعی آغاز سینمایی است که به آن ''سینمای کیارستمی'' می‌گویند.

== خلاصه داستان ==
دارا در راهروی مدرسه به دیوار تکیه داده‌است. توپی دارد و بادکنکی که در حال باد کردن آن است. او و دوستش اکبر با توپ شیشه پنجره مدرسه را شکسته‌اند. ناظم مدرسه او را تنبیه می‌کند. پس از به صدا درآمدن زنگ تعطیلی مدرسه دارا و دیگر دانش‌آموزان به سوی در مدرسه هجوم می‌برند. در کوچه عده‌ای نوجوان مشغول بازی هستند. دارا ضربه‌ای به توپ‌شان می‌زند و فرار می‌کند. یکی از بچه‌ها او را دنبال می‌کند و دارا وارد خانه‌ای می‌شود. وقتی مطمئن می‌شود که پسر رفته‌است از آن خانه خارج می‌شود و به سوی خارج شهر می‌رود. در کنار جاده عبور ماشین‌ها را تماشا می‌کند، سپس بر خلاف جهت حرکت ماشین‌ها به راهش ادامه می‌دهد. تصویر به مرور سفید می‌شود.

== منابع ==
{{پانویس}}
* ''عباس کیارستمی'' نوشته [[عباس بهارلو]]، (غلام حیدری)، انتشارات مؤسسه فرهنگی هنری نوروز هنر

== پیوند به بیرون ==
* [https://web.archive.org/web/20110914205841/http://mooweex.com/zang-e-tafrih/ تماشای فیلم کوتاه «زنگ تفریح» ساخته عباس کیارستمی (سیاه و سفید - ۱۴ دقیقه)]

{{کیارستمی}}

[[رده:آثار عباس کیارستمی]]
[[رده:فیلم‌ها به زبان فارسی]]
[[رده:فیلم‌های ۱۳۵۱]]
[[رده:فیلم‌های ۱۹۷۲ (میلادی)]]
[[رده:فیلم‌های ایرانی]]
[[رده:فیلم‌های درام ۱۹۷۲ (میلادی)]]
[[رده:فیلم‌ها به کارگردانی عباس کیارستمی]]
[[رده:فیلم‌های کوتاه ایرانی]]

title: زنگ تفریح

کارگردان: عباس کیارستمی

تدوینگر: روح‌الله امامی

تاریخهای انتشار: ۱۳۵۱

مدت زمان: ۱۱ دقیقه

زبان: فارسی


text:
# اروه (لمباردی)
اروه (به ایتالیایی: Erve) یک کومونه در ایتالیا است که در استان لکو واقع شده‌است. اروه ۶٫۲ کیلومتر مربع مساحت و ۷۵۸ نفر جمعیت دارد.

title: اروه (لمباردی)

wikitext:
{{Infobox Italian comune
|name=اروه
|official_name=
|native_name=
|image_skyline=
|imagesize=
|image_alt=
|image_caption=
|image_shield=
|shield_alt=
|image_map=
|map_alt=
|map_caption=موقعیت اروه در نقشه
|pushpin_label_position=
|pushpin_map_alt=
|coordinates={{coord|45|49|N|9|27|E|type:city(758)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=
|region=[[لمباردی]]
|province=[[استان لکو]] (LC)
|frazioni=
|mayor_party=
|mayor=
|area_footnotes=
|area_total_km2=۶٫۲
|population_footnotes=
|population_total=۷۵۸
|population_as_of=دسامبر 2004
|pop_density_footnotes=
|population_demonym=Ervesi
|elevation_footnotes=
|elevation_m=
|twin1=
|twin1_country=
|saint=
|day=
|postal_code=۲۳۸۰۵
|area_code=۰۳۴۱
|website={{official website|http://www.comune.erve.lc.it/}}|footnotes=
}}
[[پرونده:Pozze_Erve_(234331787).jpeg|بندانگشتی|راست]]
'''اروه''' (به [[زبان ایتالیایی|ایتالیایی]]: Erve) یک [[کومونه]] در [[ایتالیا]] است که در [[استان لکو]] واقع شده‌است.<ref>{{یادکرد-ویکی |پیوند=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Erve&oldid=768537482 |عنوان=Erve|بازیابی  = |زبان=انگلیسی}}</ref> اروه ۶٫۲ [[کیلومتر مربع]] مساحت و ۷۵۸ نفر جمعیت دارد.

== جستارهای وابسته ==
* [[فهرست شهرهای ایتالیا]]

== منابع ==
{{پانویس}}

== پیوند به بیرون ==
{{ویکی‌انبار-رده|Erve}}
{{ایتالیا-خرد}}
{{استان لکو}}
[[رده:شهرها و شهرک‌ها در لمباردی]]
[[رده:کومونه‌های استان لکو]]

title: اروه

ناحیه: لمباردی

استان / شهرستان: استان لکو (LC)

title: مساحت

• کل: ۶٫۲ کیلومتر مربع (۲٫۴ مایل مربع)

title: جمعیت (دسامبر 2004)

• کل: ۷۵۸

• تراکم: ۱۲۰/کیلومتر مربع (۳۲۰/مایل مربع)

اهلیتنام: Ervesi

منطقهٔ زمانی: یوتی‌سی +۱ (زمان)

• تابستانی (DST): یوتی‌سی +۲ (ساعت تابستانه)

کد پستی: ۲۳۸۰۵

پیششماره تلفن: ۰۳۴۱

وبگاه: وبگاه رسمی


text:
# مسجد جامع شش‌ناو
مسجد جامع شِش‌ناو از جمله مساجد قدیمی استان مرکزی است که در محله فَم شهر تفرش واقع شده‌است. بنای اولیه مسجد از آثار دوره سلجوقی است که در دوره‌های بعد قسمت‌هایی به آن اضافه شده‌است. این مسجد در تاریخ ۱۹/ ۵ /۱۳۷۹ با شماره ۲۷۷۱ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

## نام
علت انتخاب نام شش ناو برای مسجد وجود قناتی در زیر مسجد است که توسط شش عدد ناو در بیرون مسجد و پس از عبور از زیر درخت چناری بزرگ و قدیمی، تقسیم شده و به محله‌های اطراف جریان پیدا می‌کند.
قدمت قنات به قرن سوم هجری قمری بازمی‌گردد.

## بناهای مسجد
مجموعه مسجد شامل گنبدی بزرگ به ارتفاع ۱۵ متر و قطر ۱۶ متر، دو شبستان، ایوان، صحن، یک رشته قنات، چند حجره، حسینیه و مناره‌ای آجری با ارتفاع ۲۰ متر و قطر ۳ متر است. سقف و دیواره مسجد با کاشیکاری و مقرنس‌کاری‌های زیبا تزئین شده‌است.
قدیمی‌ترین و شاخص‌ترین بنای مسجد، معماری آجری مناره آن است که آن را متعلق به قرن پنجم هجری و اوایل عهد سلجوقیان ذکر کرده‌اند. مناره دارای پلکانی مارپیچ است و جدار آن تماماً از آجر ساخته شده‌است. تنها تزئین مناره کتیبه آجری بر فراز آن است و که به خط کوفی نوشته شده‌است. متأسفانه جز کلمه «لا اله الا الله» چیزی در کتیبه باقی نمانده و بقیه حروف از بین رفته‌اند. در غرب مسجد حسینیه‌ای بزرگ وجود دارد که از گذشته در ماه محرم و صفر مکانی برای تعزیه‌خوانی بوده‌است. اطراف حسینیه حجره‌هایی برای نشستن تماشاگران وجود دارد و صفه یا سکوی برجسته‌ای در وسط قرار گرفته که نمایش تعزیه بر روی آن اجرا می‌شود. مقصوره مسجد از بناهای دیگری است که بر فراز آن گنبدی کلاه‌خودی به سبک گنبدهای عصر سلجوقی دیده می‌شود. قاعده گنبد هشت‌ضلعی و عنقی استوانه‌ای‌شکلی به ارتفاع ۵ متر و قطر ۱۶ متر دارد. گنبد با استفاده از آجر تراش ساخته شده‌است.
در سردر صحن ایوانی به دهانه ۵ متر، عمق ۴ متر و ارتفاع ۷ متر وجود دارد که با پوششی از مقرنس گچی تزئین شده‌است. در پاکار پوشش ایوان کتیبه‌ای به خط نستعلیق به تاریخ ۱۲۷۷ هجری قمری وجود دارد. در این کتیبه اشاره‌ای به بانی بنا به نام «محمد ابراهیم بن عباس» شده‌است. همچنین در این مسجد مزار یکی از صحابه امام حسن عسكری (ع) به نام محمد محدث وجود دارد که در قرن ششم هجری به خاک سپرده شده‌است.

title: مسجد جامع شش‌ناو

wikitext:
{{جعبه اطلاعات جای‌های تاریخی ایران
| نام              = مسجد جامع شش‌ناو
| روی‌نقشه          =
| عرض‌جغرافیایی     =
| طول‌جغرافیایی     =
| تصویر            = مسجد ششناو.jpg
| اندازه تصویر     =
| عنوان تصویر      =
| استان            =[[استان مرکزی]]
| شهرستان          =[[تفرش]]
| بخش              =
| نام محلی         =
| نام‌های دیگر      = مسجد جامع شش ناوه
| نام‌های قدیمی     =
| نوع بنا          = مسجد
| سال‌های مرمت      =
| کاربری           = [[مذهبی]]
| کاربری کنونی     =
| دیرینگی          = سلجوقی
| شماره ثبت        = ۲۷۷۱
| تاریخ ثبت ملی    = {{جلالی حروف|۱۹|۰۵|۱۳۷۹|پیوند=نه}}
| دوره ساخت اثر    =
| بانی اثر         =
| مالک اثر         =
| مالک فعلی اثر    =
| شماره ثبت یونسکو =
| تاریخ ثبت یونسکو =
| امکان بازدید     =
| شماره تلفن       =
| وبگاه            =
| پانویس           =
}}
'''مسجد جامع شِش‌ناو''' از جمله مساجد قدیمی [[استان مرکزی]] است که در محله فَم شهر [[تفرش]] واقع شده‌است. بنای اولیه مسجد از آثار دوره [[سلجوقی]] است که در دوره‌های بعد قسمت‌هایی به آن اضافه شده‌است. این مسجد در تاریخ ۱۹/ ۵ /۱۳۷۹ با شماره ۲۷۷۱ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.<ref>{{یادکرد وب|عنوان= مسجد جامع شش‌ناو از تمامی بناهای موجود در تفرش قدیمی‌تر است|نشانی= http://www.tafresh.net/newsmatn.asp?newsid=118|تاریخ= ۱۷ فروردین ۱۳۸۳|ناشر= ایسنا|کد زبان فارسی= |بازبینی= ۱۴ اوت ۲۰۱۲|archive-date= ۴ ژانویه ۲۰۱۲|archive-url= https://web.archive.org/web/20120104195913/http://tafresh.net/newsmatn.asp?newsid=118|dead-url= yes}}</ref>

== نام ==
علت انتخاب نام شش ناو برای مسجد وجود قناتی در زیر مسجد است که توسط شش عدد [[ناودان|ناو]] در بیرون مسجد و پس از عبور از زیر درخت چناری بزرگ و قدیمی، تقسیم شده و به محله‌های اطراف جریان پیدا می‌کند.<ref>{{یادکرد کتاب | نام خانوادگی = رحم دل | نام = محمد |نام خانوادگ۲ = کاظمی دهقی|نام2 = قاسم| پیوند نویسنده = محمد رحم دل| عنوان = سیمای میراث فرهنگی استان مرکزی| سال = ۱۳۸۳| ناشر = تولیدات فرهنگی سازمان میراث فرهنگی کشور|مکان = تهران| شابک = 964-7483-97-X| صفحه = ۱۰۵}}</ref>
قدمت قنات به قرن سوم هجری قمری بازمی‌گردد.<ref>{{یادکرد وب|عنوان= مسجد جامع شش ناو بنایی برای دوست داران میراث فرهنگی|نشانی= http://markazitourist.ir/node/460تاریخ= ۱۰/۱۱/۱۳۹۰|ناشر= اداره کل میراث فرهنگی استان مرکزی|کد زبان fa= }}{{پیوند مرده|date=فوریه ۲۰۲۰ |bot=InternetArchiveBot }}</ref>

== بناهای مسجد ==
مجموعه مسجد شامل گنبدی بزرگ به ارتفاع ۱۵ متر و قطر ۱۶ متر، دو شبستان، ایوان، صحن، یک رشته قنات، چند حجره، [[حسینیه]] و مناره‌ای آجری با ارتفاع ۲۰ متر و قطر ۳ متر است. سقف و دیواره مسجد با کاشیکاری و [[مقرنس|مقرنس‌کاری‌های]] زیبا تزئین شده‌است.<ref>{{یادکرد خبر |عنوان= مسجد شش ناو از بناهای مورد توجه گردشگران|نشانی= http://www.yjc.ir/fa/news/2708489/-مسجد-جامع-شش-ناو-تفرش-از-بناهاي-مورد-توجه-گردشگران-است |خبرگزاری= باشگاه خبرنگاران جوان|تاریخ انتشار= ۹/۱/۱۳۹۱|کد زبان=}} fa</ref>
قدیمی‌ترین و شاخص‌ترین بنای مسجد، معماری آجری مناره آن است که آن را متعلق به قرن پنجم هجری و اوایل عهد سلجوقیان ذکر کرده‌اند. مناره دارای پلکانی مارپیچ است و جدار آن تماماً از آجر ساخته شده‌است. تنها تزئین مناره کتیبه آجری بر فراز آن است و که به [[خط کوفی]] نوشته شده‌است. متأسفانه جز کلمه «لا اله الا الله» چیزی در کتیبه باقی نمانده و بقیه حروف از بین رفته‌اند. در غرب مسجد حسینیه‌ای بزرگ وجود دارد که از گذشته در ماه محرم و صفر مکانی برای [[تعزیه|تعزیه‌خوانی]] بوده‌است. اطراف حسینیه حجره‌هایی برای نشستن تماشاگران وجود دارد و [[صفه]] یا سکوی برجسته‌ای در وسط قرار گرفته که نمایش [[تعزیه]] بر روی آن اجرا می‌شود. مقصوره مسجد از بناهای دیگری است که بر فراز آن گنبدی کلاه‌خودی به سبک گنبدهای عصر سلجوقی دیده می‌شود. قاعده گنبد هشت‌ضلعی و عنقی استوانه‌ای‌شکلی به ارتفاع ۵ متر و قطر ۱۶ متر دارد. گنبد با استفاده از آجر تراش ساخته شده‌است.<ref>{{یادکرد دانشنامه | نام خانوادگی = عقابی| نام = محمد علی| دانشنامه = دائرةالمعارف بناهاب تاریخی ایران در دوره اسلامی (مساجد)| سال = ۱۳۷۸| ناشر = سوره| مکان = تهران| شابک = ۹۶۴-۴۷۱-۴۸۹ زبان}}</ref>

در [[سردر]] صحن ایوانی به دهانه ۵ متر، عمق ۴ متر و ارتفاع ۷ متر وجود دارد که با پوششی از [[مقرنس]] گچی تزئین شده‌است. در پاکار پوشش ایوان کتیبه‌ای به خط [[نستعلیق]] به تاریخ ۱۲۷۷ هجری قمری وجود دارد.<ref>{{یادکرد خبر |عنوان= مسجد شش ناو از بناهای مورد توجه گردشگران|نشانی= http://www.yjc.ir/fa/news/2708489/-مسجد-جامع-شش-ناو-تفرش-از-بناهاي-مورد-توجه-گردشگران-است |خبرگزاری= باشگاه خبرنگاران جوان|تاریخ انتشار= ۹/۱/۱۳۹۱|کد زبان= فارسی}}</ref> در این کتیبه اشاره‌ای به بانی بنا به نام «محمد ابراهیم بن عباس» شده‌است. همچنین در این مسجد مزار یکی از صحابه [[حسن عسکری|امام حسن عسكری]] (ع) به نام ''محمد محدث'' وجود دارد که در قرن ششم هجری به خاک سپرده شده‌است.

== پانویس ==
{{پانویس|۲}}

== پیوند به بیرون ==
* [https://www.researchgate.net/figure/Tafresh-Sheshnav-Mosque-the-combination-of-two-formal-karbandis-8-2-to-2-cell_fig7_267270566 کاربندی در مسجد شش‌ناو] (انگلیسی)

{{استان مرکزی}}

[[رده:بناهای تاریخی استان مرکزی]]
[[رده:جاذبه‌های گردشگری استان مرکزی]]
[[رده:مسجدهای تاریخی شهرستان تفرش]]

title: مسجد جامع شش‌ناو

نام: مسجد جامع شش‌ناو

استان: استان مرکزی

شهرستان: تفرش

title: اطلاعات اثر

نامهای دیگر: مسجد جامع شش ناوه

نوع بنا: مسجد

کاربری: مذهبی

دیرینگی: سلجوقی

title: اطلاعات ثبتی

شمارهٔ ثبت: ۲۷۷۱

تاریخ ثبت ملی: ۱۹ مرداد ۱۳۷۹


text:
# ابرسچینفلد
ابرسچینفلد (به آلمانی: Oberscheinfeld) یک شهر در آلمان است که در نوی‌شتات واقع شده‌است.

## خصوصیات
ابرسچینفلد ۴۲٫۲۷ کیلومترمربع مساحت دارد ۳۳۱ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.

title: ابرسچینفلد

wikitext:
{{Infobox German location
|Wappen=Wappen von Oberscheinfeld 1938.png
|lat_deg=49|lat_min=43
|lon_deg=10|lon_min=25
|Lageplan=Oberscheinfeld in NEA.svg
|Bundesland=Bayern
|Regierungsbezirk=Mittelfranken
|Landkreis=Neustadt a.d.Aisch-Bad Windsheim
|Verwaltungsgemeinschaft=Scheinfeld
|Höhe=331
|Fläche=42.27
|Einwohner=1287
|Stand=2006-12-31
|PLZ=91483
|Vorwahl=09167
|Kfz=NEA
|Gemeindeschlüssel=09 5 75 157
|Gliederung=19 [[روستا]]e
|Straße=Marktplatz 1
|Website=[http://www.oberscheinfeld.de/ www.oberscheinfeld.de]
|Bürgermeister=Brigitte Popp
}}
'''ابرسچینفلد''' (به [[زبان آلمانی|آلمانی]]: Oberscheinfeld) یک [[شهرداری در آلمان|شهر]] در [[آلمان]] است که در [[نوی‌شتات]] واقع شده‌است.<ref>{{یادکرد وب |نویسنده =مشارکت کنندگان ویکی‌پدیای انگلیسی |نشانی=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Oberscheinfeld&oldid=539773048 |عنوان=Oberscheinfeld|تاریخ =}}</ref>

== خصوصیات ==
'''ابرسچینفلد''' ۴۲٫۲۷ [[کیلومترمربع]] مساحت دارد ۳۳۱ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.

== جستارهای وابسته ==
* [[فهرست شهرهای آلمان]]

== منابع ==
{{پانویس}}
{{آلمان-خرد}}

[[رده:شهرستان‌ها در بایرن]]
[[رده:نوی‌شتات]]

title: ابرسچینفلد

ایالت: بایرن

منطقه اداری: Mittelfranken

ناحیه: Neustadt a.d.Aisch-Bad Windsheim

انجمن شهرداری: Scheinfeld

تقسیمات: 19 روستاe

title: حکومت

• شهردار: Brigitte Popp

title: مساحت

• کل: ۴۲٫۲۷ کیلومتر مربع (۱۶٫۳۲ مایل مربع)

ارتفاع: ۳۳۱ متر (۱۰۸۶ فوت)

title: جمعیت (2013-12-31)

• کل: ۱٬۱۷۵

• تراکم: ۲۸/کیلومتر مربع (۷۲/مایل مربع)

منطقهٔ زمانی: CET/CEST (UTC+1/+2)

پلاک خودرو: NEA


text:
# کوسونگ
کوسونگ (به لاتین: Kusong) یک شهر در کره شمالی است که در استان پیونگان شمالی واقع شده‌است.

## خصوصیات
کوسونگ ۶۶۶٫۸ کیلومترمربع مساحت دارد.

title: کوسونگ

wikitext:
{{Infobox settlement
<!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->
| name                    = {{Raise|0.1em|Kusong}}
| native_name             = {{Lower|0.1em|{{Nobold|구성시}}}}
| native_name_lang        = ko
| official_name           =
| settlement_type         = [[فهرست شهرهای کره شمالی]]
| translit_lang1          = Korean
| translit_lang1_type1    = [[هانگول]]
| translit_lang1_info1    = {{Linktext|구|성|시}}
| translit_lang1_type2    = [[هانجا]]
| translit_lang1_info2    = {{Linktext|龜|城|市}}
| translit_lang1_type3    = {{Nowrap|[[McCune-Reischauer]]}}
| translit_lang1_info3    = Kusŏng si
| translit_lang1_type4    = {{Nowrap|[[Revised Romanization]]}}
| translit_lang1_info4    = Guseong-si
| image_skyline           =
| imagesize               =
| image_caption           =
| pushpin_map             = North Korea
| pushpin_map_caption     = Map of North Korea showing the location of Kusong
| coordinates             = {{Coord|39|58|N|125|10|E|source:kolossus-plwiki|display=title, inline}}
| subdivision_type        = Country
| subdivision_name        = [[کره شمالی]]
| subdivision_type1       = [[فهرست استان‌های کره شمالی]]
| subdivision_name1       = [[استان پیونگان شمالی]]
| area_total_km2          = 666.8
| population_as_of        = 2008
| population_total        = 196,515
| population_density_km2  =
| parts_type              = [[تقسیمات کشوری کره شمالی]]
| parts                   = 24 ''tong'', 18 ''ri''
}}
'''کوسونگ''' (به [[خط لاتین|لاتین]]: Kusong) یک [[شهر]] در [[کره شمالی]] است که در [[استان پیونگان شمالی]] واقع شده‌است.<ref>{{یادکرد وب |نویسنده =مشارکت کنندگان ویکی‌پدیای انگلیسی |نشانی=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Kusong&redirect=no&oldid=639320154 |عنوان=Kusong|تاریخ =}}</ref>

== خصوصیات ==
'''کوسونگ''' ۶۶۶٫۸ [[کیلومترمربع]] مساحت دارد.

== جستارهای وابسته ==
* [[فهرست شهرهای کره شمالی]]

== منابع ==
{{پانویس}}

{{کره شمالی-خرد}}

[[رده:بازبینی گمر شهرهای کره شمالی]]
[[رده:شهرهای استان پیونگان شمالی]]

title: نویسه‌گردانی(های) Korean

• هانگول: 구성시

• هانجا: 龜城市

• McCune-Reischauer: Kusŏng si

• Revised Romanization: Guseong-si

نویسهگردانی(های) Korean: KusongMap of North Korea showing the location of Kusong

نویسهگردانی(های) Korean: مختصات: ۳۹°۵۸′ شمالی ۱۲۵°۱۰′ شرقی / ۳۹٫۹۶۷°شمالی ۱۲۵٫۱۶۷°شرقی

فهرست استانهای کره شمالی: استان پیونگان شمالی

تقسیمات کشوری کره شمالی: 24 tong, 18 ri

title: مساحت

• کل: ۶۶۶٫۸ کیلومتر مربع (۲۵۷٫۵ مایل مربع)

title: جمعیت (2008)

• کل: ۱۹۶٬۵۱۵