text:
# Kruis van Kulm
Het Kruis van Kulm, in het Duits "Kulmer Kreuz", in het Russisch "Күльмскиӣ крест" geheten, werd, zo is de meestgelezen verklaring, op 4 december 1813 op initiatief van de Pruisische koning Friedrich Wilhelm aan alle Russische soldaten en officieren van de garderegimenten die op 29 en 30 augustus 1813 aan de Slag bij Kulm deelnamen en de Fransen onder generaal Vandamme versloegen, verleend. Er was dus geen bijzondere daad van moed of individuele verdienste vereist. Alle soldaten en onderofficieren ontvingen een kruis van goedkoop blik, de officieren kregen een kruis van zilver. Het kruis lijkt sterk op het eerdere IJzeren Kruis der Eerste Klasse maar het heeft een gladde voorzijde zonder eikenblad of koninklijk monogram. Men droeg het kruis op het uniform genaaid, er was geen lint om het aan te bevestigen. Oorspronkelijk zou het kruis van stof vervaardigd hadden moeten worden.
In afwachting van de officiële overhandiging hadden de Russische gardisten zwartlederen kruisen – voorzien van een metalen rug – uit hun riemen gesneden en opgespeld.

## De aanleiding voor het instellen van het Kulmer Kruis
In de Slag bij Kulm hebben Pruisische en Oostenrijkse roepen een grote rol gespeeld. De Russische garderegimenten waren daarentegen enigszins ontzien en hun bevelhebber Generaal Alexander Iwanowitsch Ostermann-Tolstoi was al op 19 augustus zwaargewond geraakt in het gevecht tussen de Russische en Württembergse troepen in het geallieerde IIe Legerkorps en de Fransen onder Generaal Vandamme. Bij dit gevecht was de Russische garde in reserve gehouden en het was vooral de infanterie van het IIe Legerkorps onder Hertog Eugen von Württemberg die ten koste van zware verliezen de stellingen bij Priesten dagenlang wist te houden.
De Pruisische koning die de gevechten vanaf een min of meer veilige afstand heeft geobserveerd heeft desondanks bepaald dat de Russen een bijzondere onderscheiding moesten krijgen. De Württembergers en Oostenrijkers werden vergeten.
De precieze geschiedenis van het Kulmer Kruis is nog onderwerp van faleristische studie.
We weten niet wie de kruisen heeft ontworpen en ook niet waar zij zijn gefabriceerd. De kruisen dragen geen keurmerken voor het zilvergehalte, geen ingestempelde nummers en geen fabrieksstempel.
Er is merkwaardig genoeg geen stichtingsbesluit overgeleverd. De uitreiking lijkt te zijn gebaseerd op een wens van de Pruisische koning maar er is voor zover bekend geen wet, kabinetsorder of besluit dat de toekenning regelt uitgevaardigd.
De zwartgelakte Kulmer kruisen zijn minder fraai afgewerkt dan de IJzeren Kruisen. Ook de bevestiging, in de uiteinden van de armen waren acht maal twee gaatjes geboord, verschilt sterk van het IJzeren Kruis. Er zijn kruisen bekend met een afwijkend aantal bevestigingsgaten. Er zijn zilveren kruisen met vier ringen op de hoeken bewaard gebleven.
Er werden voorafgaand aan de uitreiking in iedere geval op 24 augustus 1816 443 zilveren kruisen en 11.120 blikken kruisen gefabriceerd. Men wist kennelijk niet hoeveel van de manschappen en officieren de bloedige slag hadden overleefd want van de 11.563 man waarmee Generaal graaf Ostermann-Tolstoy ten strijde was getrokken waren nog slechts 7.131 in leven. Daar staat tegenover dat men, uit beleefdheid, ook de bevelhebbers, de Russische generaals Michail Andrejewitsch Miloradowitsch, Vorst Golitsyn en Grootvorst Constantijn van Rusland en hun adjudanten een Kulmer Kruis verleende. Dat zij in die augustusdagen elders hadden verbleven werd niet als een hindernis gezien.
Een moeilijke zaak bij het beschrijven van het Kulmer Kruis is dat het op de keper beschouwd niet om de veteranen van de Slag bij Kulm maar om de Russische overlevenden van de daaraan voorafgaande gevechten bij Priesten ging.
Een van de gedecoreerden was de latere Belgische Koning Leopold I van België, toen nog een vrij onopvallende prins van Saksen-Coburg-Gotha. Zijn Kulmer Kruis zou bewaard zijn gebleven in de verzameling van Wilhelm II in Huis Doorn.
Koning Leopold was zo trots op zijn Kulmer Kruis dat hij de onderscheiding op tal van portretten draagt. Het is zeer wel denkbaar dat de koning een fraai exemplaar voor privégebruik heeft laten vervaardigen. Het Kulmer Kruis brak snel en was zo pover uitgevoerd en gelakt dat het geen passende decoratie voor een Prins-gemaal van het Verenigd Koninkrijk of een Belgische koning was. Het vervangen van eretekens door fraaiere exemplaren van een hofjuwelier is tot in de 20e eeuw voorgekomen.

## De uitreiking en het beheer
In de Pruisische archieven zijn weinig akten over de instelling van het Kulmer Kruis gedeponeerd. Misschien was de oorlogstijd daar debet aan. In 1817 werkte de Pruisische bureaucratie weer naar behoren en er zijn briefwisselingen tussen de Gezant in Sint-Petersburg, het Ministerie van Buitenlandse Zaken in Berlijn en de Pruisische "General Ordens Kommission", een kanselarij, bewaard gebleven.
Op 5 januari 1817 liet Gezant v. Scholler aan Berlijn weten dat Vorst Wolkonski hem 1051 overgebleven Kulmer Kruisen had teruggegeven. De gezant vroeg om instructies. Wij kunnen uit deze brief opmaken dat de Pruisen het toewijzen en uitreiken van de kruisen aan de Russen hadden overgelaten.
De Russen gaven het gezantschap ook een zilveren kruis en twee blikken kruisen die van inmiddels overleden militairen waren geweest. Misschien was niet duidelijk of de erven het kruis van hun overleden verwant mochten houden. Het Ministerie wilde niets beslissen en de Pruisische Geheime Legatieraad geheimen Legationsrat v. Jordan stuurde de brief uit Petersburg door naar de General Ordens Kommission met de aantekening dat het Ministerie van Buitenlandse Zaken de Russische legerleiding om een lijst met de 1051 gedecoreerden had gevraagd. Verder vroeg het Ministerie de Commissie om advies.
De slechte kwaliteit van de kruisen en de slechte administratie en regelgeving hebben de Pruisische ambtenaren nog veel werk bezorgd. Omdat de kruisen vaak braken moest er een flinke voorraad reservekruisen worden aangehouden. Men moet daarbij bedenken dat men een dergelijk kruis aan het begin van de 19e eeuw ook dagelijks op zijn uniform en ook op zijn kostuum droeg.
Er zijn geen gegevens over particuliere opdrachten aan hofjuweliers in Sint-Petersburg bekend. Er zijn ook geen miniaturen van het kruis bekend.
Op 1 maart 1817 was de, in Cyrillisch schrift opgestelde, lijst van de door de Russen gedecoreerde militairen in Berlijn aangekomen. De General Ordens Kommission liet de lijst vertalen en legde haar ad acta om in de toekomst verzoeken om vervangende kruisen met deze lijst te kunnen vergelijken. De commissie liet weten dat het beheer van deze, op de keper beschouwd waardeloze hoeveelheid blik, aan de Russen moest worden overgelaten. De commissie wilde wel op de hoogte gehouden worden van de sterfgevallen en suggereerde dat hun nagelaten kruisen aan het depot in Sint-Petersburg konden worden toegevoegd. Beschadigde kruisen zouden vernietigd moeten worden om te voorkomen dat deze in de handel zouden komen, in de 19e eeuw zag men de handel in tweedehands ordetekens als schadelijk.
De drie instanties en de Russische legerleiding hebben, in het gebruikelijke Frans, nog geruime tijd over de Kulmer Kruisen gecorrespondeerd. De Russen lieten de kruisen na 1818 door hun gezantschap in Berlijn terugsturen aan de General Ordens Kommission en lieten daarbij weten om wiens kruis het precies ging, de commissie reageerde op deze missiven met de wenk om niet zoveel moeite te doen voor kruisen die immers van blik waren gemaakt.
In 1852 werd het laatste van 2777 blikken kruisen teruggegeven. Onder de teruggeven kruisen waren niet meer dan twee zilveren kruisen van overleden officieren, het kruis van de in 1833 gestorven Grootvorst Constantijn en het zilveren kruis van de gedegradeerde Kapitein Wolkoff. Nu deze geen officier meer was mocht hij in de ogen van de Russen ook zijn zilveren kruis niet meer dragen, de oneervolle degradatie betekende dat hij ook voor het blikken kruis niet meer in aanmerking kwam.
De meeste zilveren Kruisen van Kulm bleven in handen van de Russische families. Omdat nergens iets over teruggave was geregeld, op 15 oktober 1855 bevestigde de General Ordens Kommission dat ook, kon daartegen niet worden opgetreden.
Er werden nog twee zilveren kruisen uitgereikt, op 27 april 1818 kreeg Luitenant B.D. Gorschkowsky, op eigen verzoek alsnog een Kulmer Kruis. Hij had als officier in het Litausche Garde-Regiment gevochten in augustus 1813 maar was bij de verdeling van de decoraties vergeten omdat hij kort daarop de dienst, eervol, had verlaten.
In 1855 raakte de Russische onderofficier Pierre Séménenko zijn kruis in de aanval op Komary in de omgeving van Sebastopol kwijt. Pruisen was neutraal in de Krimoorlog en Séménenko liet de Russische gezant in Berlijn, Baron v. Budberg vragen om een nieuw kruis ter vervanging van "het kruis dat hij in 1835 van Frederik Wilhelm III had gekregen". De General Ordens Kommission vergeleek zijn rekest met de in 1817 opgemaakte lijst van gedecoreerden en vond hem daarop niet. Uit niets bleek dat Séménenko, die te jong was om bij Kulm of Priesten gevochten te hebben, gerechtigd was om het kruis te dragen.
De commissie schreef op 15 oktober 1855 dat de onderofficier het kruis niet gekregen maar waarschijnlijk in 1835 geërfd had. Nu zijn erfelijke onderscheidingen zeldzaam, maar in Rusland kwamen zij wel degelijk voor. De commissie had op grond van het ontbreken van dergelijke regels het verzoek kunnen afwijzen maar zij besliste anders. Omdat Séménenko het kruis al 20 jaar te goeder trouw had gedragen en "in het gevecht had verloren", een omstandigheid die indruk op de Pruisen maakte, streek de commissie over het ambtelijke hart en zij liet een ingeleverd kruis uit het depot oppoetsen en opnieuw lakken.
Het aantal verleende Kulmer Kruisen in niet precies bijgehouden. Er zijn door Schneider 11 zilveren en 7120 blikken kruisen geteld. Schneiders schatting van het aantal zilveren kruisen is opvallend laag. We weten niet hoeveel kruisen naar Sint-Petersburg zijn gestuurd om daar als reserve te dienen. We weten ook niet hoeveel kruisen in Berlijn werden bewaard. In sommige Russische stukken
is sprake van een officierskruis. Dat kan om een misverstand gaan.
In ieder geval zal het gezantschap in Sint-Petersburg zijn depot in de loop der jaren hebben uitgeput. Er was waarschijnlijk veel vraag naar vervangende kruisen en in 1855 moest men in Berlijn zoeken naar een exemplaar dat nog aan onderofficier Séménenko kon worden gegeven.
In 1870 behandelde de historicus en falerist L.Schneider het Kulmer Kruis uitgebreid in zijn boek over het IJzeren Kruis. Hij geeft de namen van 443 officieren 11 120 onderofficieren en soldaten.
Wanneer er inderdaad zoveel kruisen zijn verleend moeten er meerdere zendingen naar Sint-Petersburg zijn gestuurd.
Kulmer Kruisen zijn vrij zeldzaam. Van de leren onderscheidingen uit 1814 zijn geen exemplaren bewaard gebleven. De kruisen van blik zijn vaak kapotgegaan en de zilveren kruisen bevinden zich vaak in Russische verzamelingen. Veel van de kruisen zullen in de loop van twee oorlogen en een revolutie verloren zijn gegaan. Al in de 19e eeuw zag men de kruisen aan voor Kruisen Ie Klasse van het IJzeren Kruis en daarom zijn zij op oude inventarissen moeilijk terug te vinden. Het komt zelden voor dat een Kulmer Kruis op een veiling wordt aangeboden.
In december 2003 heeft Andreas Thies een zwaar geoxideerd kruis op zijn 23e veiling aangeboden. Het zwaargehavende kruis werd voor 500 euro geveild. In de catalogus van Nimmergut staat de kruisen als de nummers 1900 en 1901 opgenomen. Nimmergut merkt over de gebruikte materialen op dat het bij de officieren om ijzer en zilver gaat en bij het kruis voor de soldaten om "zwart gemaakt en verzilverd ijzer".

wikiname: nlwiki

title: Kruis van Kulm

in_language: nl

wikitext:
{{Afbeelding combi
| align=right
| afb1 = Kulmer Kruis voor en achterkant.jpg{{!}}Kulmer Kruis met maar twee oogjes.
| afb2 = Kruis van Kulm in blikken uitvoering.jpg
| caption2 = De voor en achterzijde van het Kruis en daaronder het blikken kruis voor soldaten en onderofficieren
}}
Het '''Kruis van Kulm''', in het Duits "Kulmer Kreuz", in het Russisch "Күльмскиӣ крест" geheten, werd, zo is de meestgelezen verklaring, op 4 december 1813 op initiatief van de Pruisische koning [[Frederik Willem III van Pruisen|Friedrich Wilhelm]] aan alle Russische soldaten en officieren van de [[Lijfwacht|garde]]regimenten die op 29 en 30 augustus 1813 aan de [[Slag bij Kulm (1813)|Slag bij Kulm]] deelnamen en de Fransen onder generaal Vandamme versloegen, verleend. Er was dus geen bijzondere daad van moed of individuele verdienste vereist. Alle soldaten en onderofficieren ontvingen een kruis van goedkoop [[blik (materiaal)|blik]], de officieren kregen een kruis van [[zilver]]. Het kruis lijkt sterk op het eerdere [[IJzeren Kruis (Duitsland)|IJzeren Kruis]] der Eerste Klasse maar het heeft een gladde voorzijde zonder eikenblad of koninklijk [[monogram]]. Men droeg het kruis op het uniform genaaid, er was geen lint om het aan te bevestigen. Oorspronkelijk zou het kruis van stof vervaardigd hadden moeten worden.

In afwachting van de officiële overhandiging hadden de Russische gardisten zwartlederen kruisen – voorzien van een metalen rug – uit hun riemen gesneden en opgespeld.

== De aanleiding voor het instellen van het Kulmer Kruis ==
In de Slag bij Kulm hebben Pruisische en Oostenrijkse roepen een grote rol gespeeld. De Russische garderegimenten waren daarentegen enigszins ontzien en hun bevelhebber Generaal [[Alexander Iwanowitsch Ostermann-Tolstoi]] was al op 19 augustus zwaargewond geraakt in het gevecht tussen de Russische en Württembergse troepen in het geallieerde IIe Legerkorps en de Fransen onder Generaal [[Dominique Vandamme|Vandamme]]. Bij dit gevecht was de Russische garde in reserve gehouden en het was vooral de infanterie van het IIe Legerkorps onder Hertog [[Eugenius Frederik van Württemberg|Eugen von Württemberg]] die ten koste van zware verliezen de stellingen bij [[Priesten]] dagenlang wist te houden.

De Pruisische koning die de gevechten vanaf een min of meer veilige afstand heeft geobserveerd heeft desondanks bepaald dat de Russen een bijzondere onderscheiding moesten krijgen.<ref>Bron: E. Schubersky, Das bei Priesten erkämpfte "Kulmer Kreuz", Orden-Militaria-Magazin 11(1983) p. 253-266; Dr. K. G. Klietmann, Zur Geschichte des sog. Kulmer Kreuzes 1813 - 1904, OMM 13(1983) p. 305-306.</ref> De Württembergers en Oostenrijkers werden vergeten.<ref>[https://web.archive.org/web/20071021110300/http://historischer-service.de/preussen/orden/kulmkz01.html Bron: Lars-Holger Thümmler]</ref>

De precieze geschiedenis van het Kulmer Kruis is nog onderwerp van [[faleristiek|faleristische]] studie.

We weten niet wie de kruisen heeft ontworpen en ook niet waar zij zijn gefabriceerd. De kruisen dragen geen keurmerken voor het zilvergehalte, geen ingestempelde nummers en geen fabrieksstempel.

Er is merkwaardig genoeg geen stichtingsbesluit overgeleverd. De uitreiking lijkt te zijn gebaseerd op een wens van de Pruisische koning maar er is voor zover bekend geen wet, kabinetsorder of besluit dat de toekenning regelt uitgevaardigd.

De zwartgelakte Kulmer kruisen zijn minder fraai afgewerkt dan de IJzeren Kruisen. Ook de bevestiging, in de uiteinden van de armen waren acht maal twee gaatjes geboord, verschilt sterk van het IJzeren Kruis. Er zijn kruisen bekend met een afwijkend aantal bevestigingsgaten. Er zijn zilveren kruisen met vier ringen op de hoeken bewaard gebleven.<ref>Afgebeeld op de Russische Wikipedia.</ref>

Er werden voorafgaand aan de uitreiking in iedere geval<ref>L. Schneider, "Das Buch vom Eisernen Kreuz", Berlijn 1872.</ref> op 24 augustus 1816 443 zilveren kruisen en 11.120 blikken kruisen gefabriceerd. Men wist kennelijk niet hoeveel van de manschappen en officieren de bloedige slag hadden overleefd want van de 11.563 man waarmee Generaal graaf Ostermann-Tolstoy ten strijde was getrokken waren nog slechts 7.131 in leven. Daar staat tegenover dat men, uit beleefdheid, ook de bevelhebbers, de Russische generaals [[Michail Andrejewitsch Miloradowitsch]], Vorst [[Dmitriy Vladimirovich Golitsyn|Golitsyn]] en [[Grootvorst]] [[Constantijn Pavlovitsj van Rusland|Constantijn van Rusland]] en hun adjudanten een Kulmer Kruis verleende. Dat zij in die augustusdagen elders hadden verbleven werd niet als een hindernis gezien.
[[Bestand:Saksen-Koburg Leopold-2a.jpeg|thumb|Leopold met het Kulmer Kruis]]

Een moeilijke zaak bij het beschrijven van het Kulmer Kruis is dat het op de keper beschouwd niet om de veteranen van de Slag bij Kulm maar om de Russische overlevenden van de daaraan voorafgaande gevechten bij Priesten ging.

Een van de gedecoreerden was de latere Belgische Koning [[Leopold I van België]], toen nog een vrij onopvallende prins van Saksen-Coburg-Gotha. Zijn Kulmer Kruis zou bewaard zijn gebleven in de verzameling van Wilhelm II in [[Huis Doorn]].<ref>Volgens L.-H. Thümmler het 'Kulmer Kreuz für Offiziere' dat toebehoorde aan Leopold Prinz von Sachsen-Coburg-Gotha, de latere eerste Koning der Belgen. Het zou hier een juwelierskopie of een gewijzigd officieel overhandigd stuk betreffen, gevat in een zilveren frame waardoor het vaak verward wordt met een 'Eisernes Kreuz 1. Klasse 1813'. De kwaliteit van afwerking van het zilveren frame is naar verluidt bijzonder laag. Navraag bij de heer Maarten P. Bakker, collectiebeheerder van Huis Doorn, leverde geen bevestiging, noch een absolute ontkenning op. De heer Bakker vond enkel een niet nader gespecificeerd 'Eisernes Kreuz 1914' terug in de lade met onderscheidingen. Bron: [http://users.telenet.be/eisernes_kreuz/eisernes%20kreuz%201813.html]</ref>

Koning Leopold was zo trots op zijn Kulmer Kruis dat hij de onderscheiding op tal van portretten draagt. Het is zeer wel denkbaar dat de koning een fraai exemplaar voor privégebruik heeft laten vervaardigen. Het Kulmer Kruis brak snel<ref>[http://users.telenet.be/eisernes_kreuz/eisernes%20kreuz%201813.html Geert de Coster op]</ref> en was zo pover uitgevoerd en gelakt dat het geen passende decoratie voor een Prins-gemaal van het Verenigd Koninkrijk of een Belgische koning was. Het vervangen van eretekens door fraaiere exemplaren van een hofjuwelier is tot in de 20e eeuw voorgekomen.<ref>Zie het artikel [[Rode Halve Maan]] voor een vergelijkbare gelakte decoratie.</ref>

== De uitreiking en het beheer ==
In de Pruisische archieven zijn weinig akten over de instelling van het Kulmer Kruis gedeponeerd. Misschien was de oorlogstijd daar debet aan. In 1817 werkte de Pruisische bureaucratie weer naar behoren en er zijn briefwisselingen tussen de Gezant in [[Sint-Petersburg]], het Ministerie van Buitenlandse Zaken in [[Berlijn]] en de Pruisische "General Ordens Kommission", een kanselarij, bewaard gebleven.<ref>Akten in het Pruisische archief in het "Zentrales Staatsarchiv, Dienststelle Merseburg, Ministerium für Auswärtige Angelegenheiten", 2.4.1. I Nr. 637 en Nr. 638.</ref>

Op 5 januari 1817 liet Gezant v. Scholler aan Berlijn weten dat Vorst Wolkonski hem 1051 overgebleven Kulmer Kruisen had teruggegeven. De gezant vroeg om instructies. Wij kunnen uit deze brief opmaken dat de Pruisen het toewijzen en uitreiken van de kruisen aan de Russen hadden overgelaten.
[[Bestand:Kulmer Kruis met ringen op de hoeken.jpg|right|200px|Kruis met ringen op de hoeken]]
De Russen gaven het gezantschap ook een zilveren kruis en twee blikken kruisen die van inmiddels overleden militairen waren geweest. Misschien was niet duidelijk of de erven het kruis van hun overleden verwant mochten houden. Het Ministerie wilde niets beslissen en de Pruisische Geheime Legatieraad geheimen Legationsrat v. Jordan stuurde de brief uit Petersburg door naar de General Ordens Kommission met de aantekening dat het Ministerie van Buitenlandse Zaken de Russische legerleiding om een lijst met de 1051 gedecoreerden had gevraagd. Verder vroeg het Ministerie de Commissie om advies.

De slechte kwaliteit van de kruisen en de slechte administratie en regelgeving hebben de Pruisische ambtenaren nog veel werk bezorgd. Omdat de kruisen vaak braken moest er een flinke voorraad reservekruisen worden aangehouden. Men moet daarbij bedenken dat men een dergelijk kruis aan het begin van de 19e eeuw ook dagelijks op zijn uniform en ook op zijn kostuum droeg.

Er zijn geen gegevens over particuliere opdrachten aan hofjuweliers in Sint-Petersburg bekend. Er zijn ook geen [[Miniatuur (onderscheiding)|miniaturen]] van het kruis bekend.

Op 1 maart 1817 was de, in [[Cyrillisch]] schrift opgestelde, lijst van de door de Russen gedecoreerde militairen in Berlijn aangekomen. De General Ordens Kommission liet de lijst vertalen en legde haar ad acta om in de toekomst verzoeken om vervangende kruisen met deze lijst te kunnen vergelijken. De commissie liet weten dat het beheer van deze, op de keper beschouwd waardeloze hoeveelheid blik, aan de Russen moest worden overgelaten. De commissie wilde wel op de hoogte gehouden worden van de sterfgevallen en suggereerde dat hun nagelaten kruisen aan het depot in Sint-Petersburg konden worden toegevoegd. Beschadigde kruisen zouden vernietigd moeten worden om te voorkomen dat deze in de handel zouden komen, in de 19e eeuw zag men de handel in tweedehands ordetekens als schadelijk.

De drie instanties en de Russische legerleiding hebben, in het gebruikelijke Frans, nog geruime tijd over de Kulmer Kruisen gecorrespondeerd. De Russen lieten de kruisen na 1818 door hun gezantschap in Berlijn terugsturen aan de General Ordens Kommission en lieten daarbij weten om wiens kruis het precies ging, de commissie reageerde op deze missiven met de wenk om niet zoveel moeite te doen voor kruisen die immers van blik waren gemaakt.
[[Bestand:Soldaen portrait.jpg|thumb|Portret van CH. F. Soldaen met het Kulmer Kruis]]
[[Bestand:Dmitriy Vladimirovich Golitsyn.jpg|thumb|Portret van Vorst [[Dmitriy Vladimirovich Golitsyn]] met het Kulmer Kruis]]
[[Bestand:Miloradovich.jpg|thumb|Portret van Vorst [[Michail Andrejewitsch Miloradowitsch]] met het Kulmer Kruis]]
In 1852 werd het laatste van 2777 blikken kruisen teruggegeven. Onder de teruggeven kruisen waren niet meer dan twee zilveren kruisen van overleden officieren, het kruis van de in 1833 gestorven Grootvorst Constantijn en het zilveren kruis van de gedegradeerde Kapitein Wolkoff. Nu deze geen officier meer was mocht hij in de ogen van de Russen ook zijn zilveren kruis niet meer dragen, de oneervolle [[demotie|degradatie]] betekende dat hij ook voor het blikken kruis niet meer in aanmerking kwam.

De meeste zilveren Kruisen van Kulm bleven in handen van de Russische families. Omdat nergens iets over teruggave was geregeld, op 15 oktober 1855 bevestigde de General Ordens Kommission dat ook, kon daartegen niet worden opgetreden.

Er werden nog twee zilveren kruisen uitgereikt, op 27 april 1818 kreeg Luitenant B.D. Gorschkowsky, op eigen verzoek alsnog een Kulmer Kruis. Hij had als officier in het Litausche Garde-Regiment gevochten in augustus 1813 maar was bij de verdeling van de decoraties vergeten omdat hij kort daarop de dienst, eervol, had verlaten.

In 1855 raakte de Russische onderofficier Pierre Séménenko zijn kruis in de aanval op [[Komary]] in de omgeving van [[Sebastopol]] kwijt. Pruisen was neutraal in de [[Krimoorlog]] en Séménenko liet de Russische gezant in Berlijn, Baron v. Budberg vragen om een nieuw kruis ter vervanging van "het kruis dat hij in 1835 van Frederik Wilhelm III had gekregen". De General Ordens Kommission vergeleek zijn rekest met de in 1817 opgemaakte lijst van gedecoreerden en vond hem daarop niet. Uit niets bleek dat Séménenko, die te jong was om bij Kulm of Priesten gevochten te hebben, gerechtigd was om het kruis te dragen.<ref>E. Schubersky, Das bei Priesten erkämpfte "Kulmer Kreuz", Orden-Militaria-Magazin 11(1983) p. 253-266.</ref>

De commissie schreef op 15 oktober 1855 dat de onderofficier het kruis niet gekregen maar waarschijnlijk in 1835 geërfd had. Nu zijn erfelijke onderscheidingen zeldzaam, maar in Rusland kwamen zij wel degelijk voor.<ref>vergelijk de [[Herdenkingsdecoratie voor het 300-jarig bestaan van de Romanov-dynastie]]</ref> De commissie had op grond van het ontbreken van dergelijke regels het verzoek kunnen afwijzen maar zij besliste anders. Omdat Séménenko het kruis al 20 jaar te goeder trouw had gedragen en "in het gevecht had verloren", een omstandigheid die indruk op de Pruisen maakte, streek de commissie over het ambtelijke hart en zij liet een ingeleverd kruis uit het depot oppoetsen en opnieuw lakken.<ref>Dr. K. G. Klietmann, "Zur Geschichte des sog. Kulmer Kreuzes 1813 - 1904, Orden-Militaria-Magazin 13(1983) p. 305-306.</ref>

Het aantal verleende Kulmer Kruisen in niet precies bijgehouden. Er zijn door Schneider 11 zilveren en 7120 blikken kruisen geteld.<ref>L. Schneider in "Das Buch vom Eisernen Kreuz", Berlijn 1872.</ref> Schneiders schatting van het aantal zilveren kruisen is opvallend laag. We weten niet hoeveel kruisen naar Sint-Petersburg zijn gestuurd om daar als reserve te dienen. We weten ook niet hoeveel kruisen in Berlijn werden bewaard. In sommige Russische stukken
is sprake van een officierskruis. Dat kan om een misverstand gaan.

In ieder geval zal het gezantschap in Sint-Petersburg zijn depot in de loop der jaren hebben uitgeput. Er was waarschijnlijk veel vraag naar vervangende kruisen en in 1855 moest men in Berlijn zoeken naar een exemplaar dat nog aan onderofficier Séménenko kon worden gegeven.

In 1870 behandelde de historicus en falerist L.Schneider het Kulmer Kruis uitgebreid in zijn boek over het IJzeren Kruis. Hij geeft de namen van 443 officieren 11 120 onderofficieren en soldaten.
Wanneer er inderdaad zoveel kruisen zijn verleend moeten er meerdere zendingen naar Sint-Petersburg zijn gestuurd.

Kulmer Kruisen zijn vrij zeldzaam. Van de leren onderscheidingen uit 1814 zijn geen exemplaren bewaard gebleven. De kruisen van blik zijn vaak kapotgegaan en de zilveren kruisen bevinden zich vaak in Russische verzamelingen. Veel van de kruisen zullen in de loop van twee oorlogen en een revolutie verloren zijn gegaan. Al in de 19e eeuw zag men de kruisen aan voor Kruisen Ie Klasse van het IJzeren Kruis en daarom zijn zij op oude inventarissen moeilijk terug te vinden. Het komt zelden voor dat een Kulmer Kruis op een veiling wordt aangeboden.

In december 2003 heeft Andreas Thies een zwaar geoxideerd kruis op zijn 23e veiling aangeboden.<ref>[https://web.archive.org/web/20060502034707/http://www.andreas-thies.de/pdf_11_03/Katalog3_S_001_125.pdf Veilingnummer 184, afgebeeld op]</ref> Het zwaargehavende kruis werd voor 500 euro geveild. In de catalogus van Nimmergut staat de kruisen als de nummers 1900 en 1901 opgenomen.<ref>Jörg Nimmergut, Deutschlandkatalog, 2003.</ref> Nimmergut merkt over de gebruikte materialen op dat het bij de officieren om ijzer en zilver gaat en bij het kruis voor de soldaten om "zwart gemaakt en verzilverd ijzer".<ref>Nimmergut geeft geen prijs voor de officierskruisen, wellicht omdat deze nooit werden aangeboden op veilingen. Hij schat het Kulmer Kruis voor soldaten op 1790 euro.</ref>

== Literatuur ==
* Jörg Nimmergut (Red.), ''Das Eiserne Kreuz. Geschichte des Auszeichnungswesens'', Zweibrücken 1990, 82ff. {{ISBN|3-925480-07-2}}

== Externe links ==
* De verleningspraktijk is beschreven op [https://web.archive.org/web/20071021110300/http://historischer-service.de/preussen/orden/kulmkz01.html]
* Afbeelding van het blikken Kruis van Kulm op [http://users.telenet.be/eisernes_kreuz/eisernes%20kreuz%201813.html]

{{Appendix}}

[[Categorie:Onderscheiding in Pruisen]]


text:
# Công dân danh dự Hoa Kỳ
Một người không phải là công dân Hoa Kỳ với thành tích vượt bậc có thể được công nhận là Công dân danh dự Hoa Kỳ bởi một Luật của Quốc hội, hoặc bởi sự công bố của Tổng thống Hoa Kỳ theo sự chấp thuận của Quốc hội. Tính đến năm 2008, có sáu người nhận được vinh dự này. Người thứ 7 đã được toàn thể Thượng viện chấp thuận, đang chờ Hạ viện biểu quyết và Tổng thống ký. Trong số những người đó, chỉ có ba người được vinh hạnh nhận trong lúc họ còn sống. Danh tính những người đó như sau:
- Hầu tước Lafayette, một quý tộc người Pháp, là sĩ quan trong cuộc Cách mạng Hoa Kỳ. Lafayette được nhận vinh dự này hai lần, lần thứ nhất vào năm 1824 khi ông còn sống, lần thứ hai vào năm 2002.[1]
- Winston Churchill, Thủ tướng Anh trong Đệ Nhị Thế Chiến, năm 1963.
- Raoul Wallenberg, nhà ngoại giao Thụy Điển đã cứu người Do Thái trong thời Holocaust, nhận năm 1981, sau khi mất.
- William Penn, địa chủ và Thống Đốc thuộc địa Pennsylvania vào thế kỷ 17 và 18, nhận năm 1984, sau khi chết.
- Hannah Callowhill Penn, vợ thứ hai của Thống Đốc William Penn và là Hội đồng Hành chính của Pennsylvania, nhận năm 1984, sau khi chết.
- Mẹ Teresa, nữ tu Công giáo người Albania, người đã sáng lập Hội Truyền giáo Bác Ái tại Ấn Độ, nhận năm 1996.[2]
- Casimir Pulaski (1745–1779), nhận năm 2009, sau khi mất.

Trong trường hợp của Hầu tước La Fayette, người gần đây nhất được nhận công dân danh dự (tính đến cuối năm 2008), vinh dự này được ban trực tiếp từ một Luật của Quốc hội. Mẹ Teresa cũng nhận tương tự như vậy. Trong những trường hợp trước, Quốc hội thông qua một đạo luật cho phép Tổng thống ban quyền công dân danh dự này qua một công bố.
Kazimierz Pułaski, một đại tướng người Ba Lan, đã chiến đấu trong cuộc Cách mạng Hoa Kỳ, đang trong tiến trình được vinh danh. Ngày 19 tháng 3 năm 2007, Thượng viện đã bỏ phiếu tuyệt đối thông qua. Hiện nay vẫn chờ quyết định của Hạ viện và phê chuẩn của Tổng thống.
Vào tháng 2 năm 2007, một hãng thông tấn loan tin Dân Biểu Steve Israel đã đệ trình một dự luật xin ban vinh dự công dân danh dự Hoa Kỳ cho Anne Frank, gia đình cô đã bị từ chối không cho tỵ nạn tại Hoa Kỳ trong thời Chiến tranh thế giới thứ hai. Dân Biểu Israel nói rằng Anne Frank "là đại diện của một triệu rưỡi trẻ em Do Thái đã bị giết trong nạn diệt chủng vì bị từ chối không cho rời mảnh đất cuối cùng của thế giới. Đối với nhiều độc giả đã đọc nhật ký của Anne Frank, cô là biểu tượng của lòng can đảm và hy vọng, và là mối liên hệ cá nhân với thảm họa diệt chủng thương tâm."
Một công dân danh dự Hoa Kỳ không nhất thiết phải có cùng quyền hạn như một công dân Hoa Kỳ bình thường. Ví dụ, điều 7 FAM 1172 trong cẩm nang ngoại giao của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ nói rõ rằng công dân danh dự Hoa Kỳ không được phép mang hộ chiếu Hoa Kỳ. Cho đến lúc này, không ai rõ công dân danh dự Hoa Kỳ có được quyền hạn gì.
Ngoài ra xin đừng lẫn lộn giữa công dân danh dự Hoa Kỳ với quyền công dân hay thường trú nhân được ban cho qua một dự luật cá nhân. Những dự luật cá nhân, trong những trường hợp hiếm hoi, được dùng để cứu những cá nhân thường trong những trường hợp tỵ nạn. Những dự luật này cũng được thông qua bởi Quốc hội và ký thành luật bởi Tổng thống. Một trong những trường hợp như vậy đã ban cho Elian Gonzalez quyền công dân Hoa Kỳ, được đề nghị vào năm 1999, nhưng không được áp dụng..

## Công dân danh dự của tiểu bang và các đô thị tự quản
Trong một chương trình truyền hình định kỳ trên The Late Late Show đã làm phóng sự về tiến trình xin quyền công dân danh dự của Craig Ferguson, người hướng dẫn chương trình truyền hình này, tại các thành phố và tiểu bang. Rất nhiều thống đốc và thị trưởng đã trao cho Craig Ferguson quyền công dân danh dự. Tuy nhiên, xin đừng coi trọng cuộc vận động này, vì theo chương trình truyền hình này, "công dân danh dự chỉ là điều vô nghĩa." Tuy nhiên, Ferguson đã nhận được quyền công dân Hoa Kỳ qua cách thông thường là nhập tịch vào năm 2008.

wikiname: viwiki

title: Công dân danh dự Hoa Kỳ

in_language: vi

wikitext:
[[Tập tin:Marquis de la Fayette.jpg|nhỏ|[[Gilbert du Motier de La Fayette|Hầu tước Lafayette]], người hai lần được công nhận Công dân danh dự Hoa Kỳ]]
[[Tập tin:Raoul Wallenberg.jpg|nhỏ|phải|[[Raoul Wallenberg]], nhà ngoại giao Thụy Điển, nhận vinh dự công dân danh dự Hoa Kỳ năm 1963]]
__NOTOC__
Một người không phải là [[công dân Hoa Kỳ]] với thành tích vượt bậc có thể được công nhận là '''Công dân danh dự Hoa Kỳ''' bởi một [[Luật của Quốc hội Hoa Kỳ|Luật của Quốc hội]], hoặc bởi sự công bố của [[Tổng thống Hoa Kỳ]] theo sự chấp thuận của [[Quốc hội Hoa Kỳ|Quốc hội]]. Tính đến năm 2008, có sáu người nhận được vinh dự này. Người thứ 7 đã được toàn thể Thượng viện chấp thuận, đang chờ Hạ viện biểu quyết và Tổng thống ký. Trong số những người đó, chỉ có ba người được vinh hạnh nhận trong lúc họ còn sống. Danh tính những người đó như sau:

* [[Gilbert du Motier de La Fayette|Hầu tước Lafayette]], một quý tộc người Pháp, là sĩ quan trong cuộc [[Cách mạng Mỹ|Cách mạng Hoa Kỳ]]. Lafayette được nhận vinh dự này hai lần, lần thứ nhất vào năm 1824 khi ông còn sống, lần thứ hai vào năm 2002.<ref>[http://frwebgate.access.gpo.gov/cgi-bin/getdoc.cgi?dbname=107_cong_public_laws&docid=f:publ209.107 Public Law 107-209]</ref>
* [[Winston Churchill]], Thủ tướng Anh trong [[Chiến tranh thế giới thứ hai|Đệ Nhị Thế Chiến]], năm 1963.
* [[Raoul Wallenberg]], nhà ngoại giao Thụy Điển đã cứu người Do Thái trong thời [[Holocaust]], nhận năm 1981, sau khi mất.
* [[William Penn]], địa chủ và Thống Đốc thuộc địa [[Pennsylvania]] vào thế kỷ 17 và 18, nhận năm 1984, sau khi chết.
* [[Hannah Callowhill Penn]], vợ thứ hai của Thống Đốc [[William Penn]] và là Hội đồng Hành chính của [[Pennsylvania]], nhận năm 1984, sau khi chết.
* [[Mẹ Teresa]], nữ tu [[Công giáo]] người [[Albania]], người đã sáng lập [[Hội Truyền giáo Bác Ái]] tại [[Ấn Độ]], nhận năm 1996.<ref>[http://thomas.loc.gov/cgi-bin/query/C?c104:./temp/~c104w5QboZ H. J.Res.191]{{Liên kết hỏng|date=2021-10-09 |bot=InternetArchiveBot }}</ref>
* [[Casimir Pulaski]] (1745–1779), nhận năm 2009, sau khi mất.
Trong trường hợp của Hầu tước La Fayette, người gần đây nhất được nhận công dân danh dự (tính đến cuối năm 2008), vinh dự này được ban trực tiếp từ một [[Luật của Quốc hội]]. Mẹ Teresa cũng nhận tương tự như vậy. Trong những trường hợp trước, Quốc hội thông qua một đạo luật cho phép Tổng thống ban quyền công dân danh dự này qua một công bố.

[[Kazimierz Pułaski]], một đại tướng người [[Ba Lan]], đã chiến đấu trong cuộc Cách mạng Hoa Kỳ, đang trong tiến trình được vinh danh. Ngày 19 tháng 3 năm 2007, Thượng viện đã bỏ phiếu tuyệt đối thông qua. Hiện nay vẫn chờ quyết định của Hạ viện và phê chuẩn của Tổng thống.

Vào tháng 2 năm 2007, một hãng thông tấn loan tin Dân Biểu [[Steve Israel]] đã đệ trình một dự luật xin ban vinh dự công dân danh dự Hoa Kỳ cho [[Anne Frank]], gia đình cô đã bị từ chối không cho tỵ nạn tại Hoa Kỳ trong thời [[Chiến tranh thế giới thứ hai]]. Dân Biểu Israel nói rằng Anne Frank "là đại diện của một triệu rưỡi trẻ em Do Thái đã bị giết trong nạn diệt chủng vì bị từ chối không cho rời mảnh đất cuối cùng của thế giới. Đối với nhiều độc giả đã đọc [[nhật ký Anne Frank|nhật ký của Anne Frank]], cô là biểu tượng của lòng can đảm và hy vọng, và là mối liên hệ cá nhân với thảm họa diệt chủng thương tâm." <ref>[https://web.archive.org/web/20081007164958/http://au.news.yahoo.com/070226/19/12jyp.html Steve Israel proposes a bill to grant Honorary Citizenship to Anne Frank] Yahoo! News, 27 tháng 2 năm 2007.</ref>

Một công dân danh dự Hoa Kỳ không nhất thiết phải có cùng quyền hạn như một công dân Hoa Kỳ bình thường. Ví dụ, điều 7 FAM 1172 trong cẩm nang ngoại giao của [[Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ]] nói rõ rằng công dân danh dự Hoa Kỳ không được phép mang hộ chiếu Hoa Kỳ. Cho đến lúc này, không ai rõ công dân danh dự Hoa Kỳ có được quyền hạn gì.

Ngoài ra xin đừng lẫn lộn giữa ''công dân danh dự Hoa Kỳ'' với quyền công dân hay thường trú nhân được ban cho qua một [[dự luật cá nhân]]. Những dự luật cá nhân, trong những trường hợp hiếm hoi, được dùng để cứu những cá nhân thường trong những trường hợp tỵ nạn. Những dự luật này cũng được thông qua bởi Quốc hội và ký thành luật bởi Tổng thống. Một trong những trường hợp như vậy đã ban cho [[Elian Gonzalez]] quyền công dân Hoa Kỳ, được đề nghị vào năm 1999, nhưng không được áp dụng.<ref>[http://archives.cnn.com/1999/ALLPOLITICS/stories/12/23/helms.gonzalez/index.html Helms says he aims to offer U.S. citizenship to Elian Gonzalez] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110622074520/http://archives.cnn.com/1999/ALLPOLITICS/stories/12/23/helms.gonzalez/index.html |date=2011-06-22 }}. CNN, 23 tháng 12 năm 1999.</ref>.

== Công dân danh dự của tiểu bang và các đô thị tự quản ==
Trong một chương trình truyền hình định kỳ trên ''[[The Late Late Show with Craig Ferguson|The Late Late Show]]'' đã làm phóng sự về tiến trình xin quyền công dân danh dự của [[Craig Ferguson]], người hướng dẫn chương trình truyền hình này, tại các thành phố và tiểu bang. Rất nhiều thống đốc và thị trưởng đã trao cho Craig Ferguson quyền công dân danh dự.<ref>[[The Late Late Show with Craig Ferguson]], episode first aired on [[27 tháng 6]] năm [[2007]]</ref> Tuy nhiên, xin đừng coi trọng cuộc vận động này, vì theo chương trình truyền hình này, "công dân danh dự chỉ là điều vô nghĩa." Tuy nhiên, Ferguson đã nhận được quyền công dân Hoa Kỳ qua cách thông thường là [[nhập tịch]] vào năm 2008.<ref>[http://www.usatoday.com/life/people/2008-01-28-craig-ferguson_N.htm Craig Ferguson passes citizenship test]. Associated Press (via USATODAY.com), 28 tháng 1 năm 2008.</ref>

== Chú thích ==
{{Tham khảo}}

== Liên kết ngoài ==
* [http://www.senate.gov/pagelayout/reference/three_column_table/HonoraryCitizens_US.htm Public Laws granting Honorary Citizenship]
* [http://foia.state.gov/masterdocs/07fam/07fam1170.pdf Foreign Affairs Manual on Honorary Citizenship] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080226200432/http://foia.state.gov/masterdocs/07fam/07fam1170.pdf |date=2008-02-26 }}

{{Các chủ đề|Mỹ}}

[[Thể loại:Công dân danh dự Hoa Kỳ| ]]
[[Thể loại:Công dân danh dự|Hoa Kỳ]]
[[Thể loại:Giải thưởng Mỹ]]
[[Thể loại:Luật quốc tịch Hoa Kỳ]]
[[Thể loại:Khởi đầu năm 1963 ở Hoa Kỳ]]
[[Thể loại:Quốc tịch Hoa Kỳ]]


text:
# Ломо сальтадо
Ломо сальтадо — популярна традиційна перуанська, смажена страва, що є смаженими смужками філейної частини (або іншого яловичого стейка) з цибулею, помідорами, картоплею фрі та іншими інгредієнтами; і зазвичай подається з білим рисом. Ця страва виникла як частина традиції чіфи, китайської кухні Перу, хоча завдяки її популярності вона стала частиною основної культури.

## Страва
Зазвичай страву готують, маринуючи смужки філейної частини в оцті, соєвому соусі та спеціях, і обсмажуючи їх з червоною цибулею, петрушкою, помідорами та, можливо, іншими інгредієнтами. Використання як картоплі (яка походить з Перу), так і рису (походить з Азії) як крохмаль є типовим для культурного змішування, яку представляє ця страва.
У своїй статті 2013 року в Huffington Post UK британсько-перуанський шеф-кухар Мартін Моралес назвав ломо сальтадо «однією з найулюбленіших перуанських страв» і зазначив, що ця страва «демонструє багате поєднання старого та нового світів». Ця соковита суміш яловичини, цибулі, помідорів, пасти аджі Амарілло та соєвого соусу, обсмажених у великій сковороді (або воку), є одним із багатьох внесків китайської імміграції в Перу. Він пояснює: «Ломо Сальтадо іноді називають стравою кріольської кухні, але більш відомою є перуансько-китайська страва, улюблена страва Чіфа. Це його справжнє коріння».
Згідно зі статтею 2011 року, опублікованою в перуанській газеті El Comercio, у книзі «Diccionario de la Gastronomía Peruana Tradicional», виданій у 2009 році Серхіо Сапатою Ача, міститься старий опис ломо сальтадо, в якому не згадується його азійський вплив. Хоча це не заперечує широко визнане китайсько-перуанське коріння страви, автор статті потім розмірковує про можливі зв'язки з подібними стравами, такими як lomo de vaca та lomo a la chorrillana.
Слово saltado відноситься до обсмажування (salteado в інших іспаномовних країнах від французького sautée, що означає «стрибати»), широко визнаної китайської техніки приготування їжі. Таким чином, страви сальтадо широко відомі в Перу як такі, що мають вплив китайської кухні. У тій самій газетній статті 2011 року згадується, що мати китайського кухаря (або слугу) у той час вважалося розкішшю і що через багато років після завершення контрактів багато китайських перуанців відкрили ресторани, які до 1921 року стали відомими під назвою «Чіфа» (Chifa). Перепис населення Ліми в 1613 році показує присутність китайців (та інших азійців) у Перу, головним чином слуг (і рабів). Пізніше велика кількість китайських робітників-іммігрантів прибула між 1849 і 1874 роками, щоб замінити африканських робітників-рабів, у той час як Перу перебував у процесі скасування рабства. Перуанська кулінарна книга 1903 року (Nuevo Manual de Cocina a la Criolla) містила короткий опис ломо сальтадо, що свідчить про асиміляцію китайської кулінарної техніки в перуанській кухні. Кулінарний термін сальтадо є унікальним для Перу і не існував в інших латиноамериканських країнах тієї епохи, а також не використовувався в жодній іспанській кулінарній термінології. Опис страви в цій старій кулінарній книзі дуже короткий і не містить згадки про соєвий соус чи інші типові азійські інгредієнти страви, відомі сьогодні. У ньому також не згадується чорний перець, оцет або перуанський перець чилі. Деякі критики помилково зробили висновок про суто перуанське походження (без іноземного впливу) на основі цієї кулінарної книги, в якій представлені різноманітні регіональні перуанські страви (з Арекіпи, Чоррільос, Мокегуа тощо). Але перелік традиційних перуанських страв кріольської кухні включає багато страв іспанського, італійського, кубинського, гватемальського та чилійського походження. Кулінарна книга 1903 року не є вичерпним переліком старих перуанських страв, доступних у країні, і не суперечить китайсько-перуанському корінню ломо сальтадо. Вона слугує прикладом (з точки зору її редактора) різноманітних страв, які були поширені в Перу тієї епохи, незалежно від їхнього походження.
У відеоінтерв'ю 2014 року для перуанської газети El Comercio відомий перуанський вождь Гастон Акуріо демонструє, як він готує свою версію ломо сальтадо.
- Ломо сальтадо з цибулею, помідорами, картоплею фрі та білим рисом
- Ломо сальтадо з картоплею фрі
- Ломо сальтадо з картоплею фрі зверху

wikiname: ukwiki

title: Ломо сальтадо

in_language: uk

wikitext:
{{Страва
| країна походження = {{PER}}
| зображення = Lomo Saltado - Lima, Peru Miraflores (Tiendecita Blanca).jpg
| компонент2 = Перець чилі, вершки
| компонент1 = Тонко нарізаний яловичий стейк, цибуля, помідори, [[картопля фрі]], соєвий соус, рис, оцет
}}

'''Ломо сальтадо''' — популярна традиційна [[Перуанська кухня|перуанська]], [[Смаження з перемішуванням|смажена]] страва, що є смаженими смужками філейної частини (або іншого яловичого стейка) з [[Цибуля городня|цибулею]], [[помідор]]ами, [[Картопля фрі|картоплею фрі]] та іншими інгредієнтами; і зазвичай подається з білим [[рис]]ом. Ця страва виникла як частина традиції [[Чіфа|чіфи]], китайської кухні Перу, хоча завдяки її популярності вона стала частиною основної культури.<ref name="comercio2011may29">{{Cite news|url=http://elcomercio.pe/gastronomia/peruana/jugosa-historia-lomo-saltado-plato-fruto-mestizaje-noticia-764063|title=La jugosa historia del lomo saltado, un plato fruto del mestizaje: Tal como lo conocemos hoy, se trata de un plato relativamente joven que vio la luz gracias a la fusión de sabores de la cocina peruana y china|work=[[El Comercio (Peru)]]|date=29 травня 2011|first=Martín|last=Acosta González|language=es|trans_title=The juicy story lomo saltado, a dish result of crossbreeding: As we know it today, it is a relatively young dish which was created by the fusion of flavors of Peruvian and Chinese Cuisines}}</ref>

== Страва ==
Зазвичай страву готують, маринуючи смужки філейної частини в оцті, [[Соєвий соус|соєвому соусі]] та спеціях, і обсмажуючи їх з червоною цибулею, [[Петрушка кучерява|петрушкою]], помідорами та, можливо, іншими інгредієнтами. Використання як картоплі (яка походить з Перу), так і рису (походить з Азії) як крохмаль є типовим для культурного змішування, яку представляє ця страва.<ref>{{Cite web|url=http://allrecipes.com/Recipe/Peruvian-Lomo-Saltado/Detail.aspx|title=Peruvian Lomo Saltado|publisher=Allrecipes|accessdate=2008-07-26|archive-date=2011-06-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20110619010647/http://allrecipes.com/Recipe/peruvian-lomo-saltado/detail.aspx}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.perumuchogusto.com/internaing.asp?pdr=1291&jrq=15.2.2&ic=2&ids=4134|title=Lomo Saltado|publisher=Peru Mucho Gusto|accessdate=2009-04-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131005005730/http://www.perumuchogusto.com/internaing.asp?pdr=1291&jrq=15.2.2&ic=2&ids=4134|archivedate=2013-10-05|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.comedera.com/lomo-saltado-receta/|title=Lomo Saltado Peruano|date=30 травня 2013|publisher=Comedera.Com|accessdate=2013-09-24|language=es}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://perudelights.com/lomo-saltado/|title=Lomo Saltado Recipes {{!}} PERU DELIGHTS|website=perudelights.com|date=13 травня 2011|language=en-US|accessdate=2018-06-15}}</ref>

У своїй статті 2013 року в ''[[HuffPost|Huffington Post UK]]'' британсько-перуанський шеф-кухар Мартін Моралес назвав ломо сальтадо «однією з найулюбленіших перуанських страв» і зазначив, що ця страва «демонструє багате поєднання старого та нового світів». Ця соковита суміш яловичини, цибулі, помідорів, пасти аджі Амарілло та соєвого соусу, обсмажених у великій сковороді (або воку), є одним із багатьох внесків китайської імміграції в Перу. Він пояснює: «Ломо Сальтадо іноді називають стравою кріольської кухні, але більш відомою є перуансько-китайська страва, улюблена страва [[Чіфа]]. Це його справжнє коріння»<ref name="hp-2013may04">{{Cite news|url=http://www.huffingtonpost.co.uk/martin-morales/ceviche-martin-morales-saturday-kitchen_b_2999664.html?|title=Peru's Lomo Saltado on BBC TV: A Homage to Our Jumping Peruvian Beef Stir Fry|work=[[Huffington Post UK]]|date=4 травня 2013|first=Martin|last=Morales}}</ref>.

Згідно зі статтею 2011 року, опублікованою в перуанській газеті ''[[El Comercio (Перу)|El Comercio]]'', у книзі «Diccionario de la Gastronomía Peruana Tradicional», виданій у 2009 році Серхіо Сапатою Ача, міститься старий опис ломо сальтадо, в якому не згадується його азійський вплив. Хоча це не заперечує широко визнане китайсько-перуанське коріння страви, автор статті потім розмірковує про можливі зв'язки з подібними стравами, такими як ''lomo de vaca'' та ''lomo a la chorrillana''.<ref name="comercio2011may29"/>

Слово ''saltado'' відноситься до обсмажування ({{Lang|es|salteado}} в інших іспаномовних країнах від французького [[Сотеювання|sautée]], що означає «стрибати»), широко визнаної китайської техніки приготування їжі. Таким чином, страви ''сальтадо'' широко відомі в Перу як такі, що мають вплив [[Китайська кухня|китайської кухні]]. У тій самій газетній статті 2011 року згадується, що мати китайського кухаря (або слугу) у той час вважалося розкішшю і що через багато років після завершення контрактів багато китайських перуанців відкрили ресторани, які до 1921 року стали відомими під назвою «Чіфа» (Chifa). Перепис населення Ліми в 1613 році показує присутність китайців (та інших азійців) у Перу, головним чином слуг (і рабів). Пізніше велика кількість китайських робітників-іммігрантів прибула між 1849 і 1874 роками, щоб замінити африканських робітників-рабів, у той час як Перу перебував у процесі скасування [[Рабство|рабства]]. Перуанська кулінарна книга 1903 року ({{Lang|es|Nuevo Manual de Cocina a la Criolla}}) містила короткий опис ''ломо сальтадо'', що свідчить про асиміляцію китайської кулінарної техніки в перуанській кухні. Кулінарний термін ''сальтадо'' є унікальним для Перу і не існував в інших [[Латинська Америка|латиноамериканських країнах]] тієї епохи, а також не використовувався в жодній іспанській кулінарній термінології. Опис страви в цій старій кулінарній книзі дуже короткий і не містить згадки про соєвий соус чи інші типові азійські інгредієнти страви, відомі сьогодні. У ньому також не згадується чорний перець, оцет або перуанський [[перець чилі]]. Деякі критики помилково зробили висновок про суто перуанське походження (без іноземного впливу) на основі цієї кулінарної книги, в якій представлені різноманітні регіональні перуанські страви (з [[Арекіпа|Арекіпи]], [[Чоррільйос|Чоррільос]], [[Мокеґуа|Мокегуа]] тощо). Але перелік традиційних перуанських страв кріольської кухні включає багато страв іспанського, італійського, кубинського, гватемальського та чилійського походження. Кулінарна книга 1903 року не є вичерпним переліком старих перуанських страв, доступних у країні, і не суперечить китайсько-перуанському корінню ''ломо сальтадо''. Вона слугує прикладом (з точки зору її редактора) різноманітних страв, які були поширені в Перу тієї епохи, незалежно від їхнього походження.<ref>{{Cite book
|url=http://issuu.com/davidpino7/docs/recetario1903/11
|title=Nuevo Manual de Cocina a la Criolla
|trans-title=New Criolla Cooking Manual
|year=1903
|editor-last=Ledesma
|editor-first=S.E.
|page=18
|language=es
}}</ref>

У відеоінтерв'ю 2014 року для перуанської газети El Comercio відомий перуанський вождь [[Гастон Акуріо]] демонструє, як він готує свою версію ломо сальтадо.<ref name="ecp-2014may30">{{Cite news|url=https://elcomercio.pe/blog/sobremesa/2014/05/que-buen-lomo-gaston-acurio|title=Qué buen lomo|work=[[El Comercio (Peru)]]|date=30 травня 2014|language=es|first=Nora|last=Sugobono|trans_title=What a good loin}}</ref>
<gallery widths="200" heights="200">
Файл:Lomo-saltado-perudelights.jpg|alt=Ломо сальтадо з цибулею, помідорами, картоплею фрі та білим рисом.|Ломо сальтадо з цибулею, помідорами, картоплею фрі та білим рисом
Файл:Lomo Saltado, Lima, Peru.JPG|Ломо сальтадо з картоплею фрі
Файл:LomoSaltado2.jpg|Ломо сальтадо з картоплею фрі зверху
</gallery>

== Див. також ==
* [[Список страв з яловичини]]
* [[Lomo a lo pobre]], перуанська страва з яловичини на грилі
* [[Струшування яловичини|Шейк з яловичини]], схожа, але не пов'язана страва, яка бере свій початок у в'єтнамській кухні, натхненній Францією.

== Примітки ==
{{Reflist|30em}}
{{нк}}
[[Категорія:Китайська кухня]]
[[Категорія:Перуанська кухня]]

title: Ломо сальтадо

Походження: Перу

Необхідні компоненти: Тонко нарізаний яловичий стейк, цибуля, помідори, картопля фрі, соєвий соус, рис, оцет

Зазвичай використовувані компоненти: Перець чилі, вершки


text:
# John Belchier
John Belchier (1706-6 de febrero de 1785) fue un cirujano británico.
Belchier fue cirujano del Hospital Guy's Hospital entre 1736 y 1768. Por la época de su nombramiento descubrió que el tinte vegetal extraído de la rubia marcaba el nuevo tejido óseo, lo que abrió el estudio del crecimiento y desarrollo del esqueleto que fue proseguido por Henri Louis Duhamel du Monceau y John Hunter. Ganó por ello la Medalla Copley de la Royal Society en 1737. Fue fundador y director del Hospital Foundling, institución de caridad del Royal Charter en 1739.

wikiname: eswiki

title: John Belchier

in_language: es

wikitext:
{{Ficha de persona
|nombre           = John Belchier
|tamaño           = 150px
|descripción      = Busto de John Belchier  en 1849.
|lugar de fallecimiento = {{UK}}
}}
'''John Belchier''' (1706-6 de febrero de 1785) fue un [[cirujano]] [[Reino Unido|británico]].

Belchier fue cirujano del Hospital Guy's Hospital entre 1736 y 1768. Por la época de su nombramiento descubrió que el tinte vegetal extraído de la [[Rubia (planta)|rubia]] marcaba el nuevo tejido óseo, lo que abrió el estudio del crecimiento y desarrollo del esqueleto que fue proseguido por Henri Louis Duhamel du Monceau y [[John Hunter]]. Ganó por ello la [[Medalla Copley]] de la [[Royal Society]] en 1737. Fue fundador y director del Hospital Foundling, institución de caridad del [[Decreto Real (Reino Unido)|Royal Charter]] en 1739.

== Referencias ==
{{cite DNB|wstitle=Belchier, John}}

* [https://royalsociety.org/content.aspx?id=3263 Royal Society page Copley archive winners 1799–1731]
{{NF|1706|1785|Belchier, John}}

[[Categoría:Médicos del Reino Unido del siglo XVIII]]
[[Categoría:Medalla Copley]]
[[Categoría:Miembros de la Royal Society]]
[[Categoría:Fallecidos en Londres]]

title: Información personal

Nacimiento: 1706 · Kingston-upon-Thames (Reino Unido)

Fallecimiento: 6 de febrero de 1785 · Reino Unido

Sepultura: Londres

Nacionalidad: Británica

title: Información profesional

Ocupación: Médico y cirujano

Miembro de: Royal Society

Distinciones: - Miembro de la Royal Society - Medalla Copley (1737)


text:
# ایسترا (راوما)
ایسترا (به نروژی: Istra) یک رود در نروژ است که در شهرداری راوما در شهرستان موره او رومسدال واقع شده‌است. این رودخانه قبل از تخلیه به رودخانه راوما در دره رومسدالن از دره ایستردالن می‌گذرد. ایسترا در حدود ۳ کیلومتر (۱٫۹ مایل) جنوب شهر اوندالسنس به رودخانه راوما تخلیه می‌شود. رودخانه ایسترا به طول ۱۷-کیلومتر (۱۱-مایل) دارای مساحت حوضه‌ای ۶۶ کیلومتر مربع (۲۵ مایل مربع) است. سرچشمه این رودخانه در پارک ملی راینهیمن است.
حدود ۱۰-کیلومتر (۶٫۲-مایل) از ایسترا محلی عالی برای ماهیگیری ماهی آزاد است. این رودخانه در برنامه حفاظتی III و بعداً در برنامه حفاظتی IV محافظت شد. جاده ۶۳ و جاده معروف ترولستیگن هر دو رودخانه را دنبال می‌کنند.

wikiname: fawiki

title: ایسترا (راوما)

in_language: fa

wikitext:
{{Infobox river
|name=ایسترا (راوما)
|name_other=
|image=Trollstigen Norway 2004.jpg
|image_alt=
|image_caption= نمای رودخانه
|source1_location=[[پارک ملی راینهیمن]]
|mouth_location=[[راوما (رودخانه)|راوما]]
|subdivision_type1=کشور
|subdivision_name1={{پرچم-کشور|NOR}}
|length={{convert|17|km|mi|abbr=on}}|source1_elevation=
|mouth_elevation=
|discharge1_avg=
|basin_size={{convert|66|km2|sqmi|abbr=on}}|river_system=[[راوما (رودخانه)|راوما]]
|tributaries_left=
|tributaries_right=
}}
'''ایسترا''' {{به نروژی|Istra}} یک [[رود]] در [[نروژ]] است که در شهرداری [[راوما]] در شهرستان [[موره او رومسدال]] واقع شده‌است. این [[رودخانه]] قبل از تخلیه به رودخانه [[راوما (رودخانه)|راوما]] در [[دره]] [[رومسدالن]] از دره [[ایستردالن]] می‌گذرد. ایسترا در حدود {{convert|3|km}} جنوب شهر [[اوندالسنس]] به رودخانه راوما تخلیه می‌شود. رودخانه ایسترا به طول {{convert|17|km|adj=on}} دارای مساحت حوضه‌ای {{convert|66|km2}} است. سرچشمه این رودخانه در [[پارک ملی راینهیمن]] است.<ref name="Gertrude2009">{{cite book|last=Gertrude|first=Marsh|title=Saints, Ships and Suspense: My Norwegian Pilgrimage|url=https://books.google.com/books?id=qNMDAPDi67gC&pg=PA70|accessdate=30 April 2012|date=3 November 2009|publisher=Tapir Academic Press|isbn=9788251924832|page=70}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.yr.no/place/Norway/M%C3%B8re_og_Romsdal/Rauma/Istra/|title=Istra, Rauma|publisher=[[yr.no]]|language=Norwegian|accessdate=2013-06-01|archive-date=۴ مارس ۲۰۱۶|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304032216/http://www.yr.no/place/Norway/M%C3%B8re_og_Romsdal/Rauma/Istra/|url-status=dead}}</ref>

حدود {{convert|10|km|adj=on}} از ایسترا محلی عالی برای ماهیگیری [[ماهی آزاد]] است. این رودخانه در برنامه حفاظتی III و بعداً در برنامه حفاظتی IV محافظت شد. جاده ۶۳ و جاده معروف [[ترولستیگن]] هر دو رودخانه را دنبال می‌کنند.

{{-}}

== منابع ==
{{پانویس|چپ‌چین=بله}}

{{انبار-رده|Istra (Rauma)}}
{{درگاه|جغرافیا}}
{{رودخانه-خرد}}
{{ترتیب‌پیش‌فرض:ایسترا}}
[[رده:بازبینی گمر شهرهای نروژ]]
[[رده:راوما]]
[[رده:رودهای مور او رومسدال]]
[[رده:رودهای نروژ]]

title: مکان

کشور: نروژ

title: ویژگی‌های ظاهری

• مکان:
پارک ملی راینهیمن
راوما

طول: ۱۷ کیلومتر (۱۱ مایل)

اندازهٔ حوضه: ۶۶ کیلومتر مربع (۲۵ مایل مربع)

title: ویژگی‌های حوضه

شبکهٔ رود: راوما


text:
# LS Возничего
LS Возничего (лат. LS Aurigae) — одиночная переменная звезда в созвездии Возничего на расстоянии (вычисленном из значения параллакса) приблизительно 19660 световых лет (около 6028 парсеков) от Солнца. Видимая звёздная величина звезды — от +15,9m до +13,3m.

## Характеристики
LS Возничего — красная пульсирующая переменная звезда, мирида (M) спектрального класса M. Эффективная температура — около 3295 К.

wikiname: ruwiki

title: LS Возничего

in_language: ru

wikitext:
{{Звезда}}
'''LS Возничего''' ({{lang-la|LS Aurigae}}) — одиночная [[переменная звезда]] в созвездии [[Возничий|Возничего]] на расстоянии (вычисленном из значения [[Годичный звёздный параллакс|параллакса]]) приблизительно 19660 [[Световой год|световых лет]] (около 6028 [[парсек]]ов) от [[Солнце|Солнца]]. [[Видимая звёздная величина]] звезды — от +15,9m до +13,3m<ref name=gcvs>[http://webviz.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?V*%20LS%20Aur LS Aur], database entry, Combined General Catalog of Variable Stars (GCVS5.1, 2017 Ed.), N. N. Samus, O. V. Durlevich, et al., [[Centre de Données astronomiques de Strasbourg|CDS]] ID [http://cdsarc.u-strasbg.fr/viz-bin/Cat?II/250 II/250] {{Wayback|url=http://cdsarc.u-strasbg.fr/viz-bin/Cat?II%2F250 |date=20120806065722 }} Accessed online 2020-11-23.</ref>.

== Характеристики ==
'''LS Возничего''' — красная пульсирующая переменная звезда, [[мирида]] (M)<ref name=gcvs/> [[Спектральный класс|спектрального класса]] M. [[Эффективная температура]] — около 3295 [[Кельвин|К]]{{source-ref|Q51905050}}.

== Примечания ==
{{примечания}}

{{Звёзды созвездия Возничего}}

title: Наблюдательные данные · (Эпоха J2000.0)

Созвездие: Возничий

title: Астрометрия

Астрометрия: Собственное движение

title: Спектральные характеристики

Переменность: мирида[…] и долгопериодическая

title: Коды в каталогах

title: Информация в базах данных

SIMBAD: V* LS Aur


text:
# Percy Marmont
Percy Garfield Marmont (* 25. November 1883 in London; † 3. März 1977 in Northwood, Vereinigtes Königreich) war ein britischer Schauspieler.

## Leben
Marmont hatte seit der Jahrhundertwende bereits einige Erfolge an Londoner Bühnen verzeichnen können und war auch auf Theatertourneen gegangen, die ihn bis nach Südafrika (ab 1913) und Australien (1917) führten. Hier gab Marmont 1917, der im Jahr zuvor in einer südafrikanischen Produktion erstmals als Statist vor der Kamera gestanden hatte, auch sein reguläres Filmdebüt. Noch im selben Jahr erreichte Marmont die Vereinigten Staaten und gab am New Yorker Broadway seinen Einstand an einer US-Bühne. Im Jahr darauf ging Marmont nach Los Angeles, wo er seine Filmarbeit fortsetzte. Percy Marmont wurde zunächst mit Rollen edler Helden und romantischer Liebhaber bedacht, ohne allzu großen Eindruck zu hinterlassen. Mit seinem Part des Mark Sabre in „Wenn der Winter kommt…“ konnte er ersten großen Erfolg in den USA verzeichnen, zwei Jahre später (1925) sah man Marmont als Titelhelden in Victor Flemings Stummfilmversion von Joseph Conrads „Lord Jim“. Wieder ein Jahr darauf war er der Filmpartner Clara Bows in „Der Weiberfeind“.
Seit 1928 wieder daheim in Großbritannien, setzte Percy Marmont seine Filmtätigkeit fort. Hier spielte er Offiziere, Väter, Polizeiinspektoren, Adelige, Kardinäle und andere Respektspersonen. Dreimal trat Percy Marmont in den 1930er Jahren auch in Filmen von Alfred Hitchcock auf. Für den kleinen Part des Kardinals Wolsey in Sacha Guitrys „Die Perlen der Krone“ ging Marmont 1937 nach Frankreich. Im Laufe dieses Jahrzehnts kehrte Percy Marmont wieder zur Bühne zurück und wirkte nur noch vereinzelt und bisweilen in größeren Abständen in Filmen – selten in Haupt-, vorwiegend in Nebenrollen – mit. In den 1950er Jahren konnte man ihn auch in der einen oder anderen Fernsehinszenierung sehen. Nach zehn Jahren Kameraabstinenz kehrte der hochbetagte Künstler 1968 mit dem Part des Richters Sir Matthew Gregory in dem Ray-Milland-Kriminalfilm „Hostile Witness – Im Netz gefangen“ letztmals vor die Kamera zurück.
Mit seiner Frau Dorothy hatte Marmont zwei Töchter: Patricia Marmont (1921–2020), die später Filmschauspielerin sowie Schauspielagentin wurde und zeitweise mit ihrem Kollegen Nigel Green in einer Ehe war; und Pamela (1923–1999), die Theaterschauspielerin und mit dem Darsteller Moray Watson verheiratet war.

## Filmografie (kleine Auswahl)
- 1916: De Voortrekkers
- 1917: The Monk and the Woman
- 1918: Rose of the World
- 1918: The Lie
- 1919: The Vengeance of Durand
- 1920: The Branded Woman
- 1921: Love’s Penalty
- 1921: Wife Against Wife
- 1922: The First Woman
- 1922: Married People
- 1923: Wenn der Winter kommt… (If Winter Comes)
- 1923: The Midnight Alarm
- 1923: Broadway Broke
- 1924: Die Frau, die betrogen wurde (The Shooting of Dan McGrew)
- 1924: The Enemy Sex
- 1924: The Clean Heart
- 1924: Broken Laws
- 1924: Idle Tongues
- 1925: Nur eine Frau (Just a Woman)
- 1925: Ägyptische Nächte (Infatuation)
- 1925: Fine Clothes
- 1925: Lord Jim (Lord Jim)
- 1926: Glückliche Jugend (Fascinating Youth)
- 1926: Aloma, die Blume der Südsee (Aloma of the South Seas)
- 1926: Der Weiberfeind (Mantrap)
- 1927: The Stronger Will
- 1928: San Francisco Nights
- 1928: Ossi hat die Hosen an
- 1928: The Warning
- 1928: Yellow Stockings
- 1929: The Silver King
- 1930: The Squeaker
- 1930: Cross Roads
- 1930: Ariane (nur brit.-franz. Version)
- 1931: The Written Law
- 1931: Endlich sind wir reich (Rich and Strange)
- 1932: The Silver Greyhound
- 1932: Blind Spot
- 1935: White Lilac
- 1935: Vanity
- 1936: Der Geheimagent (Secret Agent)
- 1936: David Livingstone
- 1936: The Captain’s Table (auch Regie)
- 1936: Conquest of the Air
- 1937: Jung und unschuldig (Young and Innocent)
- 1937: Die Perlen der Krone (Les perles de la couronne)
- 1937: Action For Slander
- 1939: The Unquiet Spirit (Fernsehfilm)
- 1941: Der Gouverneur von Pennsylvanien (Penn of Pennsylvania)
- 1941: Those Kids From Town
- 1943: I‘ll Walk Beside You
- 1945: Loyal Heart
- 1947: Swiss Honeymoon
- 1948: No Orchids For Miss Blandish
- 1949: Dark Secret
- 1952: The Gambler and the Lady
- 1952: Four-Sided Triangle
- 1953: Liebling der Frauen (Monsieur Ripois / Knave of Hearts)
- 1953: Sein größter Bluff (The Million Pound Note)
- 1954: Thought to Kill
- 1955: Zwischen Haß und Liebe (Footsteps in the Fog)
- 1956: Geheimzentrale Lissabon (Lisbon)
- 1958: Tom Barnardo (Fernsehfilm)
- 1968: Hostile Witness – Im Netz gefangen (Hostile Witness)

wikiname: dewiki

title: Percy Marmont

in_language: de

wikitext:
[[Datei:Percy Marmont c. 1920 (extracted).jpg|mini|Marmont etwa 1920]]
'''Percy Garfield Marmont''' (* [[25. November]] [[1883]] in [[London]]; † [[3. März]] [[1977]] in [[London Borough of Hillingdon|Northwood]], [[Vereinigtes Königreich]]) war ein britischer [[Schauspieler]].

== Leben ==
Marmont hatte seit der Jahrhundertwende bereits einige Erfolge an Londoner Bühnen verzeichnen können und war auch auf Theatertourneen gegangen, die ihn bis nach Südafrika (ab 1913) und Australien (1917) führten. Hier gab Marmont 1917, der im Jahr zuvor in einer südafrikanischen Produktion erstmals als Statist vor der Kamera gestanden hatte, auch sein reguläres Filmdebüt. Noch im selben Jahr erreichte Marmont die Vereinigten Staaten und gab am New Yorker Broadway seinen Einstand an einer US-Bühne. Im Jahr darauf ging Marmont nach Los Angeles, wo er seine Filmarbeit fortsetzte. Percy Marmont wurde zunächst mit Rollen edler Helden und romantischer Liebhaber bedacht, ohne allzu großen Eindruck zu hinterlassen. Mit seinem Part des Mark Sabre in „Wenn der Winter kommt…“ konnte er ersten großen Erfolg in den USA verzeichnen, zwei Jahre später (1925) sah man Marmont als Titelhelden in [[Victor Fleming]]s Stummfilmversion von [[Joseph Conrad]]s ''„[[Lord Jim]]“.'' Wieder ein Jahr darauf war er der Filmpartner [[Clara Bow]]s in „''Der Weiberfeind''“.

Seit 1928 wieder daheim in Großbritannien, setzte Percy Marmont seine Filmtätigkeit fort. Hier spielte er Offiziere, Väter, Polizeiinspektoren, Adelige, Kardinäle und andere Respektspersonen. Dreimal trat Percy Marmont in den 1930er Jahren auch in Filmen von [[Alfred Hitchcock]] auf. Für den kleinen Part des Kardinals Wolsey in [[Sacha Guitry]]s „''Die Perlen der Krone''“ ging Marmont 1937 nach Frankreich. Im Laufe dieses Jahrzehnts kehrte Percy Marmont wieder zur Bühne zurück und wirkte nur noch vereinzelt und bisweilen in größeren Abständen in Filmen – selten in Haupt-, vorwiegend in Nebenrollen – mit. In den 1950er Jahren konnte man ihn auch in der einen oder anderen Fernsehinszenierung sehen. Nach zehn Jahren Kameraabstinenz kehrte der hochbetagte Künstler 1968 mit dem Part des Richters Sir Matthew Gregory in dem [[Ray Milland|Ray-Milland]]-Kriminalfilm „''Hostile Witness – Im Netz gefangen''“ letztmals vor die Kamera zurück.

Mit seiner Frau Dorothy hatte Marmont zwei Töchter: [[Patricia Marmont]] (1921–2020), die später Filmschauspielerin sowie Schauspielagentin wurde und zeitweise mit ihrem Kollegen [[Nigel Green]] in einer Ehe war; und Pamela (1923–1999), die Theaterschauspielerin und mit dem Darsteller [[Moray Watson]] verheiratet war.

== Filmografie (kleine Auswahl) ==
<div style="column-width:30em; column-count:2;">
* 1916: De Voortrekkers
* 1917: The Monk and the Woman
* 1918: Rose of the World
* 1918: The Lie
* 1919: The Vengeance of Durand
* 1920: The Branded Woman
* 1921: Love’s Penalty
* 1921: Wife Against Wife
* 1922: The First Woman
* 1922: Married People
* 1923: Wenn der Winter kommt… (''If Winter Comes'')
* 1923: The Midnight Alarm
* 1923: Broadway Broke
* 1924: [[Die Frau, die betrogen wurde]] (''The Shooting of Dan McGrew'')
* 1924: The Enemy Sex
* 1924: The Clean Heart
* 1924: Broken Laws
* 1924: Idle Tongues
* 1925: Nur eine Frau (''Just a Woman'')
* 1925: Ägyptische Nächte (''Infatuation'')
* 1925: Fine Clothes
* 1925: Lord Jim (''Lord Jim'')
* 1926: Glückliche Jugend (''Fascinating Youth'')
* 1926: [[Aloma, die Blume der Südsee]] (''Aloma of the South Seas'')
* 1926: Der Weiberfeind (''Mantrap'')
* 1927: The Stronger Will
* 1928: San Francisco Nights
* 1928: [[Ossi hat die Hosen an]]
* 1928: The Warning
* 1928: Yellow Stockings
* 1929: The Silver King
* 1930: The Squeaker
* 1930: Cross Roads
* 1930: Ariane (nur brit.-franz. Version)
* 1931: The Written Law
* 1931: [[Endlich sind wir reich]] (''Rich and Strange'')
* 1932: The Silver Greyhound
* 1932: Blind Spot
* 1935: White Lilac
* 1935: Vanity
* 1936: [[Geheimagent (Film)|Der Geheimagent]] (''Secret Agent'')
* 1936: David Livingstone
* 1936: The Captain’s Table (auch Regie)
* 1936: Conquest of the Air
* 1937: [[Jung und unschuldig]] (''Young and Innocent'')
* 1937: Die Perlen der Krone (''Les perles de la couronne'')
* 1937: Action For Slander
* 1939: The Unquiet Spirit (Fernsehfilm)
* 1941: Der Gouverneur von Pennsylvanien (''Penn of Pennsylvania'')
* 1941: Those Kids From Town
* 1943: I‘ll Walk Beside You
* 1945: Loyal Heart
* 1947: Swiss Honeymoon
* 1948: No Orchids For Miss Blandish
* 1949: Dark Secret
* 1952: The Gambler and the Lady
* 1952: Four-Sided Triangle
* 1953: [[Liebling der Frauen]] (''Monsieur Ripois / Knave of Hearts'')
* 1953: [[Sein größter Bluff (1954)|Sein größter Bluff]] (''The Million Pound Note'')
* 1954: Thought to Kill
* 1955: Zwischen Haß<!--sic--> und Liebe (''Footsteps in the Fog'')
* 1956: [[Geheimzentrale Lissabon]] (''Lisbon'')
* 1958: Tom Barnardo (Fernsehfilm)
* 1968: Hostile Witness – Im Netz gefangen (''Hostile Witness'')
</div>

== Literatur ==
* [[Kay Weniger]]: ''[[Das große Personenlexikon des Films]]. Die Schauspieler, Regisseure, Kameraleute, Produzenten, Komponisten, Drehbuchautoren, Filmarchitekten, Ausstatter, Kostümbildner, Cutter, Tontechniker, Maskenbildner und Special Effects Designer des 20. Jahrhunderts.'' Band 5: ''L – N. Rudolf Lettinger – Lloyd Nolan.'' Schwarzkopf & Schwarzkopf, Berlin 2001, ISBN 3-89602-340-3, S. 284.

== Weblinks ==
{{Commonscat}}
* {{IMDb|nm0549385}}

{{Normdaten|TYP=p|GND=1061790614|LCCN=n/86/138533|VIAF=71592414}}

{{SORTIERUNG:Marmont, Percy}}
[[Kategorie:Theaterschauspieler]]
[[Kategorie:Filmschauspieler]]
[[Kategorie:Brite]]
[[Kategorie:Geboren 1883]]
[[Kategorie:Gestorben 1977]]
[[Kategorie:Mann]]

{{Personendaten
|NAME=Marmont, Percy
|ALTERNATIVNAMEN=Marmont, Percy Garfield (vollständiger Name)
|KURZBESCHREIBUNG=britischer Schauspieler
|GEBURTSDATUM=25. November 1883
|GEBURTSORT=[[London]]
|STERBEDATUM=3. März 1977
|STERBEORT=[[London Borough of Hillingdon|Northwood]], [[Vereinigtes Königreich]]
}}


text:
# Impending Doom (US-amerikanische Band)
Impending Doom („bevorstehende Verdammnis“) ist eine US-amerikanische Metal-Band aus Riverside, Kalifornien. Ihr Stil wechselte von Goregrind über Death Metal zu Deathcore.

## Bandgeschichte
Impending Doom wurde 2005 von Sänger Brook Reeves, den beiden Gitarristen Manny Contreras und Chris Forno, einem Bassisten namens Jon und dem Schlagzeuger Isaac Bueno gegründet. Nachdem sie noch im selben Jahr die EP The Sin And Doom Of Godless Men veröffentlichten, stieß Greg Pewthers als dritter Gitarrist zur Band. Später wurde Bassist Jon durch David Sittig ersetzt und für Isaac Bueno (Schlagzeug) kam Andy Hegg hinzu.
In dieser Besetzung nahmen Impending Doom schließlich ihr Debütalbum Nailed. Dead. Risen. auf. Es wurde im September 2007 via Facedown Records veröffentlicht und erreichte Platz 46 der wöchentlichen Billboard Top Heatseekers Charts. Im Herbst 2007 gingen Impending Doom u. a. mit Winds of Plague auf Support-Tour für ihr Debütalbum. Chris Forno verließ Impending Doom 2007; seitdem spielen in der Band nur zwei Gitarristen.
Für das zweite Studioalbum The Serpent Servant arbeiteten Impending Doom mit As-I-Lay-Dying-Sänger Tim Lambesis zusammen. Es wurde am 31. März 2009 via Facedown Records veröffentlicht; es erreichte Platz 144 der Billboard Top 200 und Platz 3 der wöchentlichen Billboard Top Heatseekers Charts. In der ersten Woche wurden 4300 Kopien verkauft.
Bereits wenige Wochen nach der Veröffentlichung des zweiten Studioalbums gaben Impending Doom bekannt, dass sie bereits an dessen Nachfolger arbeiten. There Will Be Violence wurde schließlich am 20. Juli 2010 veröffentlicht.

## Musikstil
Impending Doom spielen Deathcore mit Grindcore-Einflüssen.
Brook Reeves’ Gesang ist ausschließlich guttural; häufig kommen Blastbeats des Schlagzeugs vor.

## Christlicher Glauben
Impending Doom sind Anhänger des christlichen Glaubens. Der Albumtitel des ersten Albums Nailed. Dead. Risen (zu Deutsch: Genagelt. Tot. Auferstanden.) handelt von der Kreuzigung Jesu und den umliegenden Ereignissen seines Todes.
Der Titel des Liedes More Than Conquerors vom Album (The Serpant Servant) ist eine Bezugnahme auf den Bibelvers „No, in all these things we are more than conquerors through him who loved us.“ (deutsche Übersetzung: Aber in dem allem überwinden wir weit um deswillen, der uns geliebt hat.)

## Diskografie

### Alben
- 2007: Nailed. Dead. Risen (Facedown Records)
- 2009: The Serpent Servant (Facedown Records)
- 2010: There Will Be Violence (Facedown Records)
- 2012: Baptized in Filth (Facedown Records)
- 2013: Death Will Reign
- 2018: The Sin and Doom, Vol. II

### EPs
- 2005: The Sin and Doom of Godless Men (eigenständige Veröffentlichung)
- 2021: Hellbent
- 2023: Last Days

### Musikvideos
- 2007: Silence the Opressors
- 2007: My Nemesis
- 2009: More Than Conquerors
- 2010: There Will Be Violence
- 2012: Murderer
- 2013: Doomsday
- 2021: Satanic Panic

title: Impending Doom (US-amerikanische Band)

wikitext:
{{Infobox Band
|Name = Impending Doom
|Logo = Impending Doom Logo.png
|Bild = Impending Doom.jpg
|Bildbeschreibung = Impending Doom live 2007
|Herkunft = [[Riverside (Kalifornien)|Riverside]], [[Kalifornien]], [[Vereinigte Staaten]]
|Gründung = 2005
|Auflösung =
|Genre = [[Deathcore]], [[Death Metal]], [[Goregrind]] (früher)
|Website =
|Besetzung1a = Brook Reeves
|Besetzung1b = [[Gesang]]
|Besetzung2a = Manny Contreras
|Besetzung2b = [[E-Gitarre]]
|Besetzung3a = Eric Correa
|Besetzung3b = [[E-Gitarre]]
|Besetzung4a = David Sittig
|Besetzung4b = [[E-Bass]]
|Besetzung5a = Brandon Trahan
|Besetzung5b = [[Schlagzeug]]
|Ehemalige1a = Greg Pewthers
|Ehemalige1b = E-Gitarre
|Ehemalige2a = Chris Forno
|Ehemalige2b = E-Gitarre
|Ehemalige3a = Cory Johnson
|Ehemalige3b = E-Gitarre
|Ehemalige4a = Isaac Bueno
|Ehemalige4b = Schlagzeug
|Ehemalige5a = Andy Hegg
|Ehemalige5b = Schlagzeug
|Ehemalige6a = Chad Blackwell
|Ehemalige6b = Schlagzeug
}}
'''Impending Doom''' („bevorstehende [[Verdammnis]]“) ist eine [[Vereinigte Staaten|US-amerikanische]] [[Metal]]-Band aus [[Riverside (Kalifornien)|Riverside]], [[Kalifornien]]. Ihr Stil wechselte von [[Goregrind]] über [[Death Metal]] zu [[Deathcore]].

== Bandgeschichte ==
Impending Doom wurde 2005 von Sänger Brook Reeves, den beiden Gitarristen Manny Contreras und Chris Forno, einem Bassisten namens Jon und dem Schlagzeuger Isaac Bueno gegründet. Nachdem sie noch im selben Jahr die [[Extended Play|EP]] ''The Sin And Doom Of Godless Men'' veröffentlichten, stieß Greg Pewthers als dritter Gitarrist zur Band. Später wurde Bassist Jon durch David Sittig ersetzt und für Isaac Bueno (Schlagzeug) kam Andy Hegg hinzu.

In dieser Besetzung nahmen Impending Doom schließlich ihr Debütalbum ''Nailed. Dead. Risen.'' auf. Es wurde im September 2007 via Facedown Records veröffentlicht und erreichte Platz 46 der wöchentlichen Billboard Top Heatseekers Charts.<ref name="allmusic.com">[{{Allmusic|Rubrik=artist|ID=mn0001926446|NurURL=ja}} allmusic.com], abgerufen am 9. Oktober 2009</ref> Im Herbst 2007 gingen Impending Doom u. a. mit [[Winds of Plague]] auf [[Musikpromotion|Support-Tour]] für ihr Debütalbum.<ref>[http://www.metalunderground.com/news/details.cfm?newsid=31665 Tour-Daten auf metalunderground.com], abgerufen am 9. Oktober 2009</ref> Chris Forno verließ Impending Doom 2007; seitdem spielen in der Band nur zwei Gitarristen.

Für das zweite Studioalbum ''The Serpent Servant'' arbeiteten Impending Doom mit [[As I Lay Dying|As-I-Lay-Dying]]-Sänger Tim Lambesis zusammen. Es wurde am 31. März 2009 via Facedown Records veröffentlicht; es erreichte Platz 144 der [[Billboard 200|Billboard Top 200]] und Platz 3 der wöchentlichen Billboard Top Heatseekers Charts.<ref name="allmusic.com" /> In der ersten Woche wurden 4300 Kopien verkauft.

Bereits wenige Wochen nach der Veröffentlichung des zweiten Studioalbums gaben Impending Doom bekannt, dass sie bereits an dessen Nachfolger arbeiten. ''There Will Be Violence'' wurde schließlich am 20. Juli 2010 veröffentlicht.

== Musikstil ==
Impending Doom spielen [[Deathcore]] mit [[Grindcore]]-Einflüssen.
Brook Reeves’ Gesang ist ausschließlich guttural; häufig kommen [[Blastbeats]] des Schlagzeugs vor.

== Christlicher Glauben ==
[[Bild:Impending Doom (2).jpg|miniatur|230px|Sänger Brook Reeves während eines Konzertes im Juni 2009]]
Impending Doom sind Anhänger des christlichen Glaubens. Der Albumtitel des ersten Albums ''Nailed. Dead. Risen'' (zu Deutsch: ''Genagelt. Tot. Auferstanden.'') handelt von der Kreuzigung Jesu und den umliegenden Ereignissen seines Todes.

Der Titel des Liedes ''More Than Conquerors'' vom Album ''(The Serpant Servant)'' ist eine Bezugnahme auf den Bibelvers ''„No, in all these things we are ''more than conquerors'' through him who loved us.“'' (deutsche Übersetzung: ''Aber in dem allem überwinden wir weit um deswillen, der uns geliebt hat.''<ref>[http://www.bibel-online.net/buch/45.roeme/8.html Römerbrief 8,37]{{Toter Link|url=http://www.bibel-online.net/buch/45.roeme/8.html |date=2025-07 |archivebot=2025-07-17 01:26:38 InternetArchiveBot }}, abgerufen am 9. Oktober 2009</ref>)

== Diskografie ==
=== Alben ===
* 2007: ''Nailed. Dead. Risen'' ([[Facedown Records]])
* 2009: ''The Serpent Servant'' (Facedown Records)
* 2010: ''There Will Be Violence'' (Facedown Records)
* 2012: ''Baptized in Filth'' (Facedown Records)
* 2013: ''Death Will Reign''
* 2018: ''The Sin and Doom, Vol. II''

=== EPs ===
* 2005: ''The Sin and Doom of Godless Men'' (eigenständige Veröffentlichung)
* 2021: ''Hellbent''
* 2023: ''Last Days''

=== Musikvideos ===
* 2007: ''Silence the Opressors''
* 2007: ''My Nemesis''
* 2009: ''More Than Conquerors''
* 2010: ''There Will Be Violence''
* 2012: ''Murderer''
* 2013: ''Doomsday''
* 2021: ''Satanic Panic''

== Quellen ==
<references/>

== Weblinks ==
{{Commonscat|Impending Doom (band)|Impending Doom}}
* [http://www.myspace.com/impendingdoom Impending Doom] auf [[Myspace]]

[[Kategorie:Deathcore-Band]]
[[Kategorie:US-amerikanische Band]]
[[Kategorie:Christliche Metalband]]
[[Kategorie:Metalcore-Band]]

title: Allgemeine Informationen

Herkunft: Riverside, Kalifornien, Vereinigte Staaten

Genre(s): Deathcore, Death Metal, Goregrind (früher)

title: Aktuelle Besetzung

Gesang: Brook Reeves

E-Gitarre:
Manny Contreras
Eric Correa

E-Bass: David Sittig

Schlagzeug: Brandon Trahan

title: Ehemalige Mitglieder

E-Gitarre:
Greg Pewthers
Chris Forno
Cory Johnson

Schlagzeug:
Isaac Bueno
Andy Hegg
Chad Blackwell


text:
# Атеней (русский журнал, 1858—1859)
Атене́й. Журна́л кри́тики, совреме́нной исто́рии и литерату́ры. — русский журнал, выходивший ежемесячно с 1 января 1858 по 1 мая 1859 года в Москве под редакцией Евгения Корша. За 16 месяцев вышло 8 книжек ин-октаво.
Несмотря на большое количество имён и серьёзность претензий, журнал закрылся за недостатком подписчиков, по выражению Корша из «Послесловия» к журналу (помещённого в последнем выпуске), «истощив в борьбе с равнодушием публики все средства». Одной из причин этого равнодушия исследователи видят в том, что общепрогрессивное направление журнала было слишком неопределённым.

## Авторы журнала
В журнале принимали участие лучшие силы литературы и журналистики конца 1850-х — 1860-х годов:
- И. А. Гончаров.
- И. С. Тургенев.
- М. Е. Салтыков-Щедрин под псевдонимом «Н. Щедрин».
- С. М. Соловьёв.
- А. В. Станкевич
- С. В. Ешевский.
- Д. И. Иловайский.
- А. Чужбинский.
- Ф. И. Буслаев.
- Н. Г. Чернышевский (в частности, здесь поместил статью «Русский человек на rendez-vous»).
- Б. Н. Чичерин.
- М. П. Погодин.

На страницах журнала были впервые опубликованы русские переводы повестей и новелл Вашингтона Ирвинга, отрывки из романа Фенимора Купера «Пионеры».

title: Атеней (русский журнал, 1858—1859)

wikitext:
{{Значения|Атеней}}
{{Журнал}}
'''Атене́й. Журна́л кри́тики, совреме́нной исто́рии и литерату́ры.''' — [[русский журнал]], выходивший [[Ежемесячник|ежемесячно]] с 1 января 1858 по 1 мая 1859 года в [[Москва|Москве]] под редакцией [[Корш, Евгений Фёдорович|Евгения Корша]]. За 16 месяцев вышло 8 книжек [[ин-октаво]].

Несмотря на большое количество имён и серьёзность претензий, журнал закрылся за недостатком подписчиков, по выражению Корша из «Послесловия» к журналу (помещённого в последнем выпуске), «истощив в борьбе с равнодушием публики все средства». Одной из причин этого равнодушия исследователи видят в том, что общепрогрессивное направление журнала было слишком неопределённым.

== Авторы журнала ==
В журнале принимали участие лучшие силы литературы и журналистики конца 1850-х — 1860-х годов:
* [[Гончаров, Иван Александрович|И. А. Гончаров]].
* [[Тургенев, Иван Сергеевич|И. С. Тургенев]].
* [[Салтыков-Щедрин, Михаил Евграфович|М. Е. Салтыков-Щедрин]] под псевдонимом «Н. Щедрин».
* [[Соловьёв, Сергей Михайлович (историк)|С. М. Соловьёв]].
* [[Станкевич, Александр Владимирович|А. В. Станкевич]]
* [[Ешевский, Степан Васильевич|С. В. Ешевский]].
* [[Иловайский, Дмитрий Иванович (историк)|Д. И. Иловайский]].
* [[Афанасьев-Чужбинский, Александр Степанович|А. Чужбинский]].
* [[Буслаев, Фёдор Иванович|Ф. И. Буслаев]].
* [[Чернышевский, Николай Гаврилович|Н. Г. Чернышевский]] (в частности, здесь поместил статью «Русский человек на rendez-vous»).
* [[Чичерин, Борис Николаевич|Б. Н. Чичерин]].
* [[Погодин, Михаил Петрович|М. П. Погодин]].

На страницах журнала были впервые опубликованы русские переводы повестей и новелл [[Ирвинг, Вашингтон|Вашингтона Ирвинга]], отрывки из романа [[Купер, Джеймс Фенимор|Фенимора Купера]] «Пионеры»<ref>{{Книга|автор=Иванян Э. А.|заглавие=Энциклопедия российско-американских отношений. XVIII-XX века.|ответственный=|издание=|место=Москва|издательство=Международные отношения|год=2001|страницы=|страниц=696|isbn=5-7133-1045-0|isbn2=}}</ref>.

== Примечания ==
{{примечания}}

== Литература ==
* {{ВТ-ЭСБЕ+|Атеней или Афиней}}
* {{Из ЛЭ|http://feb-web.ru/feb/litenc/encyclop/le1/le1-7043.htm|title=«Атеней»}}
* ''[[Мохначёва М. П.]]'' [http://hghltd.yandex.com/yandbtm?url=http%3A//liber.rsuh.ru/Conf/Kobrin/mokhnacheva.html&text=%E0%F2%E5%ED%E5%E9&reqtext=%E0%F2%E5%ED%E5%E9%3A%3A1819103916&dsn=172&d=361231&isu=1 Крестьянский вопрос на страницах журнала «Атеней»]{{Недоступная ссылка|date=2018-05|bot=InternetArchiveBot }}
* ''Баженова А.'' [https://web.archive.org/web/20070311030102/http://www.rusinst.ru/articletext.asp?rzd=1&id=3745 Атеней] // Большая энциклопедия русского народа. — М.: Институт русской цивилизации.

{{press-stub}}

[[Категория:Журналы Российской империи]]
[[Категория:Журналы универсального содержания]]
[[Категория:Печатные издания, возникшие в 1858 году]]
[[Категория:Печатные издания, закрытые в 1859 году]]

title: Атеней

Главный редактор: Евгений Фёдорович Корш