text:
# Togo
Togo (phiên âm tiếng Việt: Tô-gô), hay Cộng hòa Togo (tiếng Pháp: République togolaise), là một quốc gia nằm ở phía Tây châu Phi có biên giới với Ghana ở phía Tây, Bénin ở phía Đông và Burkina Faso ở phía Bắc. Ở phia Nam Togo có bờ biển ngắn của vịnh Guinea, nơi mà đặt thủ đô Lomé của Togo.
Togo trải dài từ phía Bắc đến phía Nam khoảng 550 km và bề ngang 130 km. Togo có diện tích khoảng 56.785 km², dân số khoảng 6.145.000 người, mật độ 102 người/km². Ngôn ngữ chính thức là tiếng Pháp.

## Lịch sử

### Thời kì tiền thuộc địa (trước 1884)
Tên gọi Togo được dịch từ tiếng Ewé như vùng đất nơi có phá. Không có nhiều thông tin về giai đoạn này trước sự xuất hiện của người Bồ Đào Nha vào năm 1490. Vào giữa thể kỉ XI và XVI, nhiều bộ lạc khác nhau di cư đến Togo từ nhiều hướng: người Ewé từ phía Tây, người Mina và người Gun từ phía Đông. Hầu hết họ di cư đến vùng ven biển.
Việc buôn bán nô lệ bắt đầu từ thế kỉ XVI và trong hai thế kỉ sau đó, vùng ven biển của Togo là trung tâm buôn bán nô lệ cho người châu Âu, do đó Togo và các vùng lân cận mang tên gọi "Bờ biển Nô lệ".

### Thời kì thuộc địa (1884 - 1960)
Năm 1884, một hiệp ước được vua Mlapa III kí với người Đức tại Togoville, theo đó Đức tuyên bố quyền bảo hộ đối với dải đất ven biển và dần dần mở rộng vùng kiểm soát những vùng nội địa. Ranh giới vùng chiếm đóng của Đức được xác lập sau sự kiện Đức chiếm đóng vùng nội địa Togo và đạt được thỏa thuận với Anh và Pháp. Năm 1905, vùng chiếm đóng trở thành Togoland thuộc Đế quốc thực dân Đức. Cư dân địa phương bị cưỡng bức lao động, trồng trọt bông, cà phê, ca cao và đóng thuế nặng. Một đoạn đường sắt và cảng Lomé được xây dựng để xuất khẩu nông sản. Người Đức tiến hành sử dụng kĩ thuật trồng trọt hiện đại và xây dựng cơ sở hạ tầng ở Togo.
Trong Chiến tranh thế giới thứ nhất, Togo bị Anh và Pháp chiếm đóng, hình thành vùng lãnh thổ công quản Anh - Pháp. Ngày 7 tháng 12 năm 1916, chế độ công quản sụp đổ và Togo bị chia làm hai cho Anh và Pháp đô hộ. Ngày 20 tháng 7 năm 1922, Hội Quốc liên ủy nhiệm cho Anh chiếm phía Tây Togo và Pháp chiếm phía Đông. Đến năm 1945, Togo được quyền cử 3 người đại diện đến Quốc hội Pháp.
Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, hai lãnh thổ này được đặt thành lãnh thổ ủy thác Liên hợp quốc. Người dân Togoland thuộc Anh đã bỏ phiếu quyết định sáp nhập với Bờ biển Vàng để trở thành một phần của nước Ghana mới giành độc lập năm 1957. Togoland thuộc Pháp trở thành nước cộng hòa tự trị thuộc khối Liên hiệp Pháp năm 1959, trong khi Pháp vẫn giữ quyền kiểm soát các lãnh vực quốc phòng, ngoại giao và tài chính.

### Thời kì độc lập (1960 - nay)
Nước Cộng hòa Togo được tuyên bố thành lập ngày 27 tháng 4 năm 1960. Trong cuộc bầu cử Tổng thống đầu tiên năm 1961, Sylvanus Olympio trở thành Tổng thống đầu tiên, đạt số phiếu 100% khi phe đối lập đã tẩy chay cuộc bầu cử. Ngày 9 tháng 4 năm 1961, Hiến pháp Togo chính thức được ban hành, theo đó cơ quan lập pháp cao nhất là Hội đồng lập pháp Quốc gia Togo.
Tháng 12 năm 1961, các lãnh tụ phe đối lập bị bắt vì tội chuẩn bị một âm mưu chống chính phủ. Một sắc lệnh được kí với nội dung giải tán các đảng đối lập. Olympio cố gắng giảm thiểu sự lệ thuộc vào Pháp bằng cách hợp tác với Hoa Kỳ, Anh và Tây Đức. Ông cũng từ chối các binh sĩ Pháp giải ngũ sau Chiến tranh Algeria và muốn có một vị trí trong Quân đội Togo. Những nguyên nhân trên dẫn đến cuộc đảo chính quân sự ngày 13 tháng 1 năm 1963, Olympio bị ám sát bởi một toán lính cầm đầu bởi Trung sĩ Eyadema Gnassingbé. Tình trạng khẩn cấp được ban bố sau đó ở Togo.
Quân đội trao quyền cho chính phủ lâm thời do Nicolas Grunitzky lãnh đạo. Tháng 5 năm 1963, Grunitzky được bầu làm Tổng thống nước Cộng hòa. Nhà lãnh đạo mới theo đuổi chính sách xây dựng quan hệ với Pháp. Ông cũng dự định ban bố Hiến pháp mới và thiết lập chế độ đa đảng.
Đúng 4 năm sau, ngày 13 tháng 1 năm 1967, Eyadéma Gnassingbé lật đổ Grunitzky trong một cuộc đảo chính không đổ máu và giành lấy chức Tổng thống. Ông thành lập Đảng Tập hợp Nhân dân Togo, cấm các đảng phái khác hoạt động và thiết lập chế độ độc đảng vào tháng 11 năm 1969. Eyadéma được bầu lại chức Tổng thống vào năm 1979 và 1986. Vào năm 1983, chương trình Tư nhân hóa được khởi động và đến năm 1991, các đảng khác được tái hoạt động. Năm 1993, EU đóng băng quan hệ với Togo và cho rằng các cuộc bầu cử năm 1993, 1998 và 2003 của Eyadéma là sự chiếm đoạt quyền lực. Tháng 4 năm 2004, đối thoại được nối lại giữa EU và Togo để tiến tới khôi phục sự hợp tác.
Eyadéma Gnassingbé bất ngờ qua đời ngày 5 tháng 2 năm 2005, sau 38 năm nắm quyền - thời gian dài nhất đối với bất kì nhà độc tài Phi châu nào. Sự kiện quân đội ngay lập tức đặt con trai ông ta, Faure Gnassingbé vào chức Tổng thống nhằm kích động lên sự phản ứng rộng rãi của thế giới, trừ nước Pháp.

## Địa lý
Quốc gia ở Tây Phi, nằm giữa Ghana ở phía Tây và Bénin ở phía Đông, Bắc giáp Burkina Faso và Nam giáp vịnh Bénin. Togo trải dài từ Bắc đến Nam trên gần 700 km, trong khi chiều rộng chỉ khoảng 100 km. Vùng ven bờ biển thấp và lẫn cát, khí hậu nhiệt đới ẩm và mưa nhiều ở phía Nam. Vùng cao nguyên rừng rậm tương đối ít mưa và khô ở vùng trung tâm và các vùng thảo nguyên ở phía Bắc.

## Kinh tế
Kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp trồng trọt (ngô, sắn, kê) và trao đổi hàng hóa. Khu vực kinh tế này cung cấp việc làm cho khoảng 65% lực lượng lao động. Ca cao, cà phê, bông vải, phosphat là các mặt hàng xuất khẩu chính, đóng góp khoảng 30% giá trị xuất khẩu. Trong lãnh vực công nghiệp, khai thác phosphat là quan trọng nhất, mặc dầu ngành này cũng gặp khó khăn do giá phosphat trên thị trường thế giới giảm và do cạnh tranh với nước ngoài gia tăng.
Togo là một trong các nước kém phát triển, tình hình kinh tế vẫn còn bấp bênh. Những cố gắng của chính phủ với sự giúp đỡ của Ngân hàng Thế giới và Quỹ Tiền tệ Quốc tế nhằm tiến hành những biện pháp cải cách kinh tế, khuyến khích đầu tư và tạo cán cân thăng bằng giữa thu nhập và tiêu dùng chưa thu được kết quả như mong muốn. Năm 1998, tổ chức Quỹ Tiền tệ Quốc tế ngưng tài trợ cho Togo và giá ca cao hạ làm cho GDP giảm 1%. Tăng trưởng GDP có dấu hiệu phục hồi kể từ năm 1999.
Togo được coi là một Thụy Sĩ của Tây Phi nơi đặt trụ sở của quỹ phát triển Cộng đồng Kinh tế Tây Phi (ECOWAS), Ngân hàng phát triển Tây Phi (BOAD) và các ngân hàng khu vực khác. Hơn 10 năm nay, Togo tiến hành cải cách kinh tế, bao gồm tư nhân hoá, minh bạch tài chính công, giảm chi tiêu chính phủ, ổn định chính trị và thúc đẩy thương mại, nhằm tìm lại vị trí trung tâm thương mại ở khu vực Tây Phi trước đây.
Trong một thập kỷ qua, với sự giúp đỡ của Ngân hàng thế giới (WB) và Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF), Togo đã áp dụng những biện pháp cải cách kinh tế (tư nhân hóa, mở rộng hoạt động tài chính công...), giảm chi tiêu chính phủ.
Vì vậy Togo đã nhận được sự ủng hộ tích cực của các nhà tài trợ nước ngoài.
Từ đầu những năm 90, Togo đã trải qua cuộc khủng hoảng chính trị - xã hội dẫn đến việc nền kinh tế bị suy thoái và có nhiều rối loạn về thể chế, làm nản lòng các nhà đầu tư tiềm năng. Trong những điều kiện đó, tỷ lệ tăng trưởng GDP không giúp bù đắp được tỷ lệ tăng trưởng dân số. Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF) ước tính tăng trưởng thu nhập bình quân đầu người trong vòng 25 năm qua của Togo ở mức -1%. Còn về kinh tế, sức mua của các hộ gia đình đã sụt giảm một nửa giai đoạn từ 1983 đến 2006.
Tình hình kinh tế - xã hội của Togo chịu cảnh thiếu vắng những nhà cho vay vốn lớn. Việc ngừng viện trợ gần như liên tục của Liên minh châu Âu từ năm 1993 và tình trạng hỗn loạn sau cái chết của Tổng thống Eyadéma vào tháng 2 năm 2005 đã tác động tiêu cực đến nền kinh tế đất nước. Kinh tế Togo vẫn chủ yếu dựa vào lĩnh vực nông nghiệp (nhất là bông, cà phê, cacao và cây lương thực) chiếm 41% GDP và sử dụng trên 75% dân lao động. Tuy nhiên, lĩnh vực bông hiện đang bị khủng hoảng do chưa thanh toán được các khoản nợ cho người sản xuất trong các vụ thu hoạch gần đây và do tình hình tài chính khó khăn của Công ty bông Tô-gô (SOTOGO).
Togo cũng là một trong những trung tâm quá cảnh và dịch vụ của khu vực (lĩnh vực dịch vụ chiếm 35% GDP). Cảng tự quản Lomé, điểm vào của hàng hoá đi những nước thuộc khu vực Sahara đã được hưởng lợi từ cuộc khủng hoảng tại Côte d’Ivoire trong những năm gần đây. Cuối cùng, trong lĩnh vực công nghiệp (24% GDP), nếu như xi măng, ngành công nghiệp khai thác hàng đầu của đất nước và cung cấp mặt hàng xuất khẩu chính hiện đang có sự năng động tích cực (mặc dù có sự giảm sút sản lượng vào năm 2006 do các địa điểm khai thác bị ngập lụt) thì sản xuất phosphat do thiếu đầu tư, đã không ngừng suy thoái những năm qua trong khi năm 2000, đây còn là sản phẩm xuất khẩu chính của Togo. Việc phục hồi lĩnh vực này đòi hỏi phải giải quyết các tranh chấp pháp lý hiện tại và có sự tham gia của một nhà đầu tư chiến lược lâu dài.
GDP năm 2006 của Togo là 2,089 tỷ USD, tỷ lệ tăng trưởng là 2%. GDP bình quân đầu người là 362 USD. Nếu tính theo ngang giá sức mua, GDP bình quân đầu người là 1400 USD và Tô-gô nằm trong số những nước đang phát triển.
Về mặt cải cách cơ cấu, Togo đã có những tiến bộ trong việc tự do hoá nền kinh tế, cụ thể là lĩnh vực thương mại và hoạt động cảng. Tuy nhiên, chương trình tư nhân hoá các lĩnh vực bông, viễn thông và nước dường như vẫn giậm chân tại chỗ. Về cải cách chính trị, Togo đã bắt đầu đối thoại với EU về việc bảo đảm các quyền tự do cơ bản, lập lại Nhà nước pháp quyền và mở rộng quyền lực chính trị sao cho dân chủ hơn. Trong khuôn khổ đó, một giải pháp thuận lợi có thể giúp Togo thực hiện những cam kết về tài chính của mình. Nước này hiện nay đang trong tình trạng nợ nhiều do không có sự trợ giúp tài chính từ bên ngoài trong khi Togo có khả năng nằm trong nhóm các nước được hưởng sự giúp đỡ theo Sáng kiến Các nước nghèo nợ nhiều.

## Hành chính
Togo được chia thành 5 khu vực, 30 quận và 1 xã.
Năm khu vực hành chính của Togo gồm (trong ngoặc là thủ phủ vùng):
- Central (Sokodé)
- Kara (Kara)
- Maritime (Lomé)
- Plateaux (Atakpamé)
- Savanes (Dapaong)

Năm khu vực này được chia tiếp thành 30 quận và 1 xã.

## Chính trị
Togo theo thể chế đa nguyên bằng bản Hiến pháp phê chuẩn ngày 27 tháng 9 năm 1992. Tuy nhiên, từ năm 1967 đến nay, Liên minh đảng nhân dân Togo (RPT) của cố Tổng thống Eyadema Gnassingbe luôn nắm quyền. Tháng 2 năm 2005, Tổng thống Eyadema Gnassingbe đột ngột qua đời, giới quân sự đưa con trai ông là Faure Gnassingbe lên thay thế. Dưới sức ép trong nước và của AU, ECOWAS, Faure Gnassingbe buộc phải nhượng bộ, cho tổ chức bầu cử hợp hiến tháng 4 năm 2005. Kết quả: Faure Gnassingbe giành thắng lợi với 60,2% số phiếu. Các cuộc bạo động giữa chính phủ và phe đối lập trước và sau bầu cử khiến gần 500 người thiệt mạng và hàng chục nghìn người bỏ chạy khỏi thủ đô, gây nên một cuộc khủng hoảng nhân đạo. Nhờ trung gian hoà giải của Cộng đồng kinh tế Tây Phi (ECOWAS) trật tự tại Togo đã được lập lại.
- Tháng 8 năm 2006, chính phủ và phe đối lập ký thoả thuận cho phép các đảng phái đối lập tham gia chính phủ chuyển tiếp. Tháng 9 năm 2006, ông Yawovi Agboyibo, lãnh tụ đối lập được đề cử làm Thủ tướng.
- Tháng 10 năm 2007, Togo tiến hành bầu cử quốc hội, Đảng cầm quyền Liên minh Nhân dân Togo đã giành được thắng lợi và ông Komlan Mally được chỉ định làm Thủ tướng. Cộng đồng quốc tế đánh giá cuộc bầu cử quốc hội Togo tự do và công bằng. Sau sự kiện này, Liên minh châu Âu (EU) đã nối lại hợp tác kinh tế đầy đủ với Togo sau 14 năm trừng phạt. Để giành lại sự ủng hộ của quốc tế, chính quyền của Faure Gnassingbe cam kết mở rộng dân chủ trong nước, đa dạng hoá quan hệ đối ngoại.

### Đối ngoại
Tổng thống Togo thi hành chính sách đối ngoại đa dạng hóa, hướng đến châu Á trong đó có Việt Nam.
Togo thực thi chính sách Phong trào không liên kết, tham gia tích cực trong các vấn đề khu vực Tây Phi và trong Liên minh châu Phi. Quan hệ giữa Togo và các nước láng giềng nhìn chung tốt. Togo có mối quan hệ lịch sử văn hóa mật thiết với Pháp, Đức. Là thuộc địa cũ của Pháp nên xã hội Togo còn mang nhiều ảnh hưởng của nước thuộc địa. Togo có mối liên hệ chặt chẽ với Pháp về nhiều mặt: chính trị, kinh tế, quân sự, xã hội, văn hóa... Togo công nhận một Trung Quốc, đối với Trung Quốc Togo là đối tác thương mại ở khu vực Tây Phi. Năm 1987, Togo nối lại quan hệ với Israel.
Togo là thành viên Liên Hợp Quốc, Phong trào không liên kết, Liên minh châu Phi (AU), Cộng đồng Kinh tế Tây Phi (ECOWAS), Cộng đồng Pháp ngữ (Francophonie), FAO, IMF, WTO và nhiều tổ chức quốc tế và khu vực khác.

### Quân sự
Quân đội Togo (tiếng Pháp: FAT Forces armées togolaises) bao gồm hải, lục, không quân và hiến binh. Tổng chi phí quân sự trong năm tài chính 2005 là 1,6 % Tổng thu nhập quốc dân. Togo đặt các căn cứ quân sự tại Lomé, Temedja, Kara, Niamtougou, and Dapaong. Không quân Togo được trang bị Dassault/Dornier Alpha Jet do Pháp và Đức sản xuất

## Xã hội

### Ngôn ngữ
Togo là quốc gia đa ngôn ngữ. Theo Ethnologue, có 39 ngôn ngữ khác nhau được nói tại Togo, nhiều trong số chúng được dùng bởi cộng đồng có số dân nhỏ hơn 100.000. Tiếng Pháp được công nhận là ngôn ngữ chính thức duy nhất của quốc gia. Hai ngôn ngữ bản địa có số người nói nhiều nhất được chỉ định làm ngôn ngữ quốc gia từ năm 1975 là tiếng Ewé và tiếng Kabiyé.

### Tôn giáo
Tôn giáo tại Togo (ước tính năm 2010)
Căn cứ vào báo cáo về tự do tôn giáo của Hoa Kỳ năm 2012, trường Đại học Lomé ước tính năm 2004, Togo có 33% dân số theo thuyết vật linh, 28% theo Công giáo La Mã, 20% theo Hồi giáo Sunni, 9% theo Tin Lành, 5% theo các hệ phái Ki tô giáo khác và 5% còn lại không tôn giáo. Báo cáo trên cũng lưu ý rằng nhiều tín đồ Ki tô giáo và Hồi giáo cũng tiếp tục thực hành tín ngưỡng bản địa.
Công giáo được truyền bá rộng rãi từ giữa thế kỉ 15, với sự xuất hiện của người Bồ Đào Nha và các nhà truyền giáo Công giáo. Người Đức giới thiệu đạo Tin lành vào nửa sau thế kỉ 19, khi hàng trăm nhà truyền giáo của Hội Truyền giáo Bremen được gửi tới ven biển Ghana và Togo. Sau Chiến tranh thế giới thứ nhất, các nhà truyền giáo Đức buộc phải rời đi, mở ra sự tự trị sớm của Hội thánh Phúc âm Ewe.

### Giáo dục
Chiến dịch giáo dục miễn phí cho mọi trẻ em (từ 2-15 tuổi) được Chính phủ triển khai từ những năm 1970. Vào đầu những năm 1990, cả nước có khoảng 3/4 trẻ em đến tuổi được đến trường. Tuy nhiên, các trường truyền giáo vẫn giữ vai trò khá quan trọng (gần 1/2 số học sinh theo học). Togo có trường Đại học Lomé ở thủ đô Lomé, đào tạo chương trình đại học và cao đẳng.

### Y tế
Chi phí y tế của Togo năm 2014 là 5,2% GDP, xếp thứ 45 thế giới. Tỉ lệ tử vong ở trẻ sơ sinh là 43,7 trên 1000 trẻ năm 2016. Tuổi thọ trung bình của nam giới là 62,3 năm 2016, trong khi chỉ số này ở nữ giới là 67,7. Vào năm 2008, có trung bình 5 bác sĩ trên 100,000 người. Theo một báo cáo của UNICEF năm 2013, khoảng 4% phụ nữ Togo phải trải qua cắt âm vật, đây là tỉ lệ rất thấp so với các quốc gia khác trong vùng.

## Văn hóa
Người dân Togo ở thủ đô Lomé và các thành phố lớn như Bassar, Atakpamé, Bafilo... thì nay có cuộc sống khá văn minh theo kiểu châu Âu. Song các sắc tộc dân Togo ở miền quê, vùng xa vẫn còn giữ nhiều nét văn hóa, sinh hoạt riêng của họ. Trong số đó là cách làm nhà ở theo kiểu riêng mà họ gọi là nhà takienta, tức nhà tiểu vũ trụ vừa là nơi ở, nơi thờ, nơi cầu nguyện mưa thuận gió hòa để quanh năm làm ăn khá giả... Cuộc sống của họ có cái gì đó rất hòa hợp với thiên nhiên, thời tiết khiến ít bị ốm đau bệnh tật...
Nhà báo Lucille Reyboz của Pháp thường đến Togo, và mới đây chị có triển lãm ảnh tại Paris về kiểu làm nhà của người Tamberma, đặc biệt tại làng Koulangou, phía đông bắc Togo sát biên giới Bénin. Nhà takienta được làm bằng đất sét trộn với rơm rạ và bông vải. Nhà thường có hình tròn ống, vì người Togo quan niệm vũ trụ tròn như một cái ống. Một nhà có thể gồm 2, 3... ống đứng kề nhau, mỗi ống lại có "2 mắt" như mắt người để thông gió; có "miệng" như miệng người làm chỗ ra vào. Lucille Reyboz cho đây là nét nhân văn của người Togo. Trên đầu ống nhà được đan cây và đắp đất làm "sân thượng", có thể lên đó nhìn trời đoán mưa nắng, hoặc ban đêm ngắm trăng.
Ông N,tcha N,Dah Lapoili, già làng Koulangou cho biết: "Ngôi nhà takienta là nơi chúng tôi ở với tổ tiên mình".
Vào mùa mưa, để tránh bị ngấm nước, người Tamberma thường làm một mái lá úp trên nhà; mùa nắng có thể lấy xuống để... đun bếp! Các sắc tộc như người Tamberma còn sống không nhiều ở miền quê Togo. Đa số họ đã ra thành phố sinh sống làm ăn nên số nhà takienta còn tồn tại ở nơi nào thì khách du lịch châu Âu thường hay đến xem, tìm hiểu từ đó biết thêm về các sắc tộc trên thế giới, làm cho du lịch văn hóa trở nên hấp dẫn hơn.

### Thể thao

#### Thế vận hội
Vào ngày 12 tháng 8 năm 2008, vận động viên chèo thuyền Kayak Benjamin Boukpeti (cha Togo và mẹ Pháp) giành huy chương đồng nội dung K1 Kayak có chướng ngại tại Thế vận hội Mùa hè 2008. Đây là huy chương đầu tiên Togo giành được tại một kì Olympic.

#### Bóng đá
Bóng đá là môn thể thao phổ biến nhất và được coi là môn thể thao quốc gia tại Togo. Tại Vòng chung kết World Cup 2006, Togo giành quyền tham dự nhưng không thắng trận nào ở vòng bảng.

wikiname: viwiki

title: Togo

in_language: vi

wikitext:
{{Thông tin quốc gia
| Tên bản địa 1 = République togolaise ([[Tiếng Pháp]])
| Tên chính = Cộng hòa Togo
| Tên = Togo
| Lá cờ = Flag_of_Togo.svg
| Huy hiệu = Emblem of Togo.svg
| Kiểu huy hiệu = Quốc huy
| Bản đồ= Togo on the globe (Cape Verde centered).svg
| Khẩu hiệu = "Travail, Liberté, Patrie "
Lao động, Tự do, Tổ quốc
| Quốc ca = {{native name|fr|"[[Salut à toi, pays de nos aïeux|Terre de nos aïeux]]"|nolink=on|italic=no}}
({{Langx|vi|"Đất đai của tổ tiên chúng ta"}})
{{center|[[Tập tin:Togolese national anthem.ogg]]}}

| Ngôn ngữ chính thức = [[tiếng Pháp]]
| Tên dân tộc = Togolese
| Thủ đô = [[Lomé]]
| Vĩ độ = 6
| Vĩ độ phút = 7
| lats = 55
| Hướng vĩ độ = N
| Kinh độ = 1
| Kinh độ phút = 13
| longs = 22
| Hướng kinh độ = E
| Thành phố lớn nhất = [[Lomé]]
| Chức vụ 1 = Tổng thống
| Viên chức 1 = [[Faure Gnassingbé]]
| Chức vụ 2 = Thủ tướng
| Viên chức 2 = [[Victoire Tomegah Dogbé]]
| Đứng hàng diện tích = 125
| Độ lớn diện tích = 1 E10
| Diện tích km2 = 56.785
| Diện tích dặm vuông = 21.925
| Phần nước = 4,2
| Dân số ước lượng= 7.552.318<ref name="cia"/><ref>[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html#to] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927165947/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html#to |date=2011-09-27 }}. CIA World Factbook</ref>
| Đứng hàng dân số ước lượng =
| Năm ước lượng dân số = 2015
| Dân số= 5.337.000
| Năm thống kê dân số = 2010
| Mật độ = 125,9
| Mật độ dân số dặm vuông =
| Đứng hàng mật độ dân số =
| Năm tính GDP PPP = 2017
| GDP PPP = 12,494 tỷ USD<ref name=imf2>{{chú thích web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2017/01/weodata/weorept.aspx?sy=2017&ey=2021&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=91&pr1.y=8&c=742&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&grp=0&a= |title=Togo |publisher=International Monetary Fund }}</ref>
| Xếp hạng GDP PPP = 150
| GDP PPP bình quân đầu người = 1.619 USD<ref name=imf2/>
| Xếp hạng GDP PPP bình quân đầu người =
| Năm tính GDP danh nghĩa = 2017
| GDP danh nghĩa = 4,554 tỷ USD<ref name=imf2/>
| Xếp hạng GDP danh nghĩa =
| GDP danh nghĩa bình quân đầu người = 590 USD<ref name=imf2/>
| Xếp hạng GDP danh nghĩa bình quân đầu người =
| Gini = 46<ref name="wb-gini">{{chú thích web |url=http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI/ |title=Gini Index |publisher=World Bank |access-date =ngày 2 tháng 3 năm 2011}}</ref>
| Gini_year = 2011
| Loại chủ quyền = [[Độc lập]]
| Sự kiện 1 = từ Pháp
| Ngày 1 = 27 tháng 4 năm 1960
| HDI = {{increase}} 0,487<ref name="HDI">{{chú thích web|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/2016_human_development_report.pdf|title=2016 Human Development Report|year=2016|access-date =ngày 21 tháng 3 năm 2017|publisher=United Nations Development Programme}}</ref>
| Đứng hàng HDI = 166
| Năm tính HDI = 2015
| Cấp HDI = thấp
| Đơn vị tiền tệ= [[CFA franc Tây Phi|CFA franc]]
| Mã đơn vị tiền tệ = XOF
| Mã quốc gia =
| Múi giờ= [[GMT]]
| UTC= +0
| Múi giờ DST =
| UTC DST =
| Lái xe bên = phải
| Tên miền Internet = [[.tg]]
| Mã điện thoại = +228
| Ghi chú 1 = 1 Estimates for this country explicitly take into account the effects of excess mortality due to AIDS; this can result in lower life expectancy, higher infant mortality and death rates, lower population and growth rates, and changes in the distribution of population by age and sex than would otherwise be expected. Rankings based on 2005 figures [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/to.html CIA World Factbook - ''Togo'']
² Rankings based on 2005 figures (source unknown)
|Loại chính phủ=[[Cộng hòa tổng thống]]}}
'''Togo''' (phiên âm [[tiếng Việt]]: Tô-gô), hay '''Cộng hòa Togo''' ({{langx|fr|République togolaise}}), là một quốc gia nằm ở phía Tây [[châu Phi]] có biên giới với [[Ghana]] ở phía Tây, [[Bénin]] ở phía Đông và [[Burkina Faso]] ở phía Bắc. Ở phia Nam Togo có bờ [[biển]] ngắn của [[vịnh Guinea]], nơi mà đặt thủ đô [[Lomé]] của Togo.

Togo trải dài từ phía Bắc đến phía Nam khoảng 550 km và bề ngang 130 km. Togo có diện tích khoảng 56.785 km², dân số khoảng 6.145.000 người, mật độ 102 người/km². Ngôn ngữ chính thức là [[tiếng Pháp]].

== Lịch sử ==
{{main|Lịch sử Togo}}
=== Thời kì tiền thuộc địa (trước 1884) ===
Tên gọi '''Togo''' được dịch từ [[tiếng Ewé]] như ''vùng đất nơi có phá''. Không có nhiều thông tin về giai đoạn này trước sự xuất hiện của [[người Bồ Đào Nha]] vào năm 1490. Vào giữa thể kỉ XI và XVI, nhiều bộ lạc khác nhau di cư đến Togo từ nhiều hướng: [[người Ewé]] từ phía Tây, [[người Mina]] và [[người Gun]] từ phía Đông. Hầu hết họ di cư đến vùng ven biển.

Việc [[buôn bán nô lệ]] bắt đầu từ thế kỉ XVI và trong hai thế kỉ sau đó, vùng ven biển của Togo là trung tâm buôn bán nô lệ cho người châu Âu, do đó Togo và các vùng lân cận mang tên gọi "Bờ biển Nô lệ".

=== Thời kì thuộc địa (1884 - 1960) ===
{{main|Togoland|Togoland thuộc Anh|Togoland thuộc Pháp}}
[[Tập tin:Togoland.jpg|thumb|left|Togoland ([[Rudolf Hellgrewe|R. Hellgrewe]], 1908)]]
Năm 1884, một hiệp ước được vua [[Mlapa III]] kí với người Đức tại [[Togoville]], theo đó [[Đế quốc Đức|Đức]] tuyên bố quyền [[bảo hộ]] đối với dải đất ven biển và dần dần mở rộng vùng kiểm soát những vùng nội địa. Ranh giới vùng chiếm đóng của Đức được xác lập sau sự kiện Đức chiếm đóng vùng nội địa Togo và đạt được thỏa thuận với [[Anh]] và [[Pháp]]. Năm 1905, vùng chiếm đóng trở thành [[Togoland]] thuộc [[Đế quốc thực dân Đức]]. Cư dân địa phương bị cưỡng bức lao động, trồng trọt [[bông]], [[cà phê]], [[ca cao]] và đóng thuế nặng. Một đoạn đường sắt và [[cảng Lomé]] được xây dựng để xuất khẩu nông sản. Người Đức tiến hành sử dụng kĩ thuật trồng trọt hiện đại và xây dựng cơ sở hạ tầng ở Togo.

Trong [[Chiến tranh thế giới thứ nhất]], Togo bị [[Anh]] và [[Pháp]] chiếm đóng, hình thành vùng lãnh thổ công quản Anh - Pháp. Ngày 7 tháng 12 năm 1916, chế độ công quản sụp đổ và Togo bị chia làm hai cho Anh và Pháp đô hộ. Ngày 20 tháng 7 năm 1922, [[Hội Quốc liên]] ủy nhiệm cho Anh chiếm phía Tây Togo và Pháp chiếm phía Đông. Đến năm 1945, Togo được quyền cử 3 người đại diện đến [[Quốc hội Pháp]].

Sau [[Chiến tranh thế giới thứ hai]], hai lãnh thổ này được đặt thành [[lãnh thổ ủy thác Liên hợp quốc]]. Người dân [[Togoland thuộc Anh]] đã bỏ phiếu quyết định sáp nhập với [[Bờ biển Vàng]] để trở thành một phần của nước [[Ghana]] mới giành độc lập năm 1957. [[Togoland thuộc Pháp]] trở thành nước cộng hòa tự trị thuộc khối [[Liên hiệp Pháp]] năm 1959, trong khi Pháp vẫn giữ quyền kiểm soát các lãnh vực quốc phòng, ngoại giao và tài chính.

=== Thời kì độc lập (1960 - nay) ===
[[Tập tin:Sylvanus Olympio.jpg|thumb|[[Sylvanus Olympio]]|left]]
Nước Cộng hòa Togo được tuyên bố thành lập ngày 27 tháng 4 năm 1960. Trong cuộc [[Bầu cử Togo, 1961|bầu cử Tổng thống đầu tiên năm 1961]], [[Sylvanus Olympio]] trở thành Tổng thống đầu tiên, đạt số phiếu 100% khi phe đối lập đã tẩy chay cuộc bầu cử. Ngày 9 tháng 4 năm 1961, [[Hiến pháp Togo]] chính thức được ban hành, theo đó cơ quan lập pháp cao nhất là [[Hội đồng lập pháp Quốc gia Togo]].<ref>{{chú thích web|url=https://ujamaalive.africa/encyclomedia/togo/|title=Togo|date = ngày 26 tháng 4 năm 2019 |website=Ujamaa Live|language=en-ZA|access-date = ngày 11 tháng 6 năm 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190502190520/https://ujamaalive.africa/encyclomedia/togo/|archive-date=ngày 2 tháng 5 năm 2019|url-status=dead}}</ref>

Tháng 12 năm 1961, các lãnh tụ phe đối lập bị bắt vì tội chuẩn bị một âm mưu chống chính phủ. Một sắc lệnh được kí với nội dung giải tán các đảng đối lập. Olympio cố gắng giảm thiểu sự lệ thuộc vào Pháp bằng cách hợp tác với [[Hoa Kỳ]], [[Anh]] và [[Tây Đức]]. Ông cũng từ chối các binh sĩ Pháp giải ngũ sau [[Chiến tranh Algeria]] và muốn có một vị trí trong [[Quân đội Togo]]. Những nguyên nhân trên dẫn đến cuộc [[đảo chính quân sự]] ngày 13 tháng 1 năm 1963, Olympio bị [[ám sát]] bởi một toán lính cầm đầu bởi Trung sĩ [[Eyadema Gnassingbé]].<ref name="ellis93">{{chú thích tạp chí|last=Ellis|first=Stephen|title=Rumour and Power in Togo|journal=Africa: Journal of the International African Institute|volume =63|issue=4|pages=462–476|publisher=Cambridge University Press|year=1993|doi=10.2307/1161002|jstor=1161002}}</ref> Tình trạng khẩn cấp được ban bố sau đó ở Togo.

Quân đội trao quyền cho chính phủ lâm thời do [[Nicolas Grunitzky]] lãnh đạo. Tháng 5 năm 1963, Grunitzky được [[Bầu cử Togo, 1963|bầu]] làm Tổng thống nước Cộng hòa. Nhà lãnh đạo mới theo đuổi chính sách xây dựng quan hệ với Pháp. Ông cũng dự định ban bố Hiến pháp mới và thiết lập [[chế độ đa đảng]].

Đúng 4 năm sau, ngày 13 tháng 1 năm 1967, [[Eyadéma Gnassingbé]] lật đổ Grunitzky trong một cuộc đảo chính không đổ máu và giành lấy chức Tổng thống. Ông thành lập [[Đảng Tập hợp Nhân dân Togo]], cấm các đảng phái khác hoạt động và thiết lập [[chế độ độc đảng]] vào tháng 11 năm 1969. Eyadéma được bầu lại chức Tổng thống vào năm 1979 và 1986. Vào năm 1983, chương trình [[Tư nhân hóa]] được khởi động và đến năm 1991, các đảng khác được tái hoạt động. Năm 1993, [[EU]] đóng băng quan hệ với Togo và cho rằng các cuộc bầu cử năm 1993, 1998 và 2003 của Eyadéma là sự chiếm đoạt quyền lực. Tháng 4 năm 2004, đối thoại được nối lại giữa EU và Togo để tiến tới khôi phục sự hợp tác.

[[Tập tin:Protests in Lomé, Togo, 18 octobre 2017 04.jpg|thumb|[[Cuộc biểu tình Togo 2017-18]] phản đối sự cai trị 50 năm của gia tộc Gnassingbé]]

Eyadéma Gnassingbé bất ngờ qua đời ngày 5 tháng 2 năm 2005, sau 38 năm nắm quyền - thời gian dài nhất đối với bất kì nhà độc tài Phi châu nào. Sự kiện quân đội ngay lập tức đặt con trai ông ta, [[Faure Gnassingbé]] vào chức Tổng thống nhằm kích động lên sự phản ứng rộng rãi của thế giới, trừ nước Pháp.

== Địa lý ==
{{main|Địa lý Togo}}
Quốc gia ở [[Tây Phi]], nằm giữa [[Ghana]] ở phía Tây và [[Bénin]] ở phía Đông, Bắc giáp [[Burkina Faso]] và Nam giáp vịnh [[Bénin]]. Togo trải dài từ Bắc đến Nam trên gần 700 km, trong khi [[chiều rộng]] chỉ khoảng 100 km. Vùng ven bờ biển thấp và lẫn cát, khí hậu nhiệt đới ẩm và mưa nhiều ở phía Nam. Vùng cao nguyên rừng rậm tương đối ít mưa và khô ở vùng trung tâm và các vùng thảo nguyên ở phía Bắc.

== Kinh tế ==
{{main|Kinh tế Togo}}
Kinh tế chủ yếu dựa vào [[nông nghiệp]] trồng trọt ([[ngô]], [[sắn]], [[kê]]) và trao đổi hàng hóa. Khu vực kinh tế này cung cấp việc làm cho khoảng 65% lực lượng lao động. [[Cacao|Ca cao]], [[cà phê]], [[bông vải]], [[phosphat]] là các mặt hàng xuất khẩu chính, đóng góp khoảng 30% giá trị xuất khẩu. Trong lãnh vực [[công nghiệp]], khai thác phosphat là quan trọng nhất, mặc dầu ngành này cũng gặp khó khăn do giá phosphat trên thị trường thế giới giảm và do cạnh tranh với nước ngoài gia tăng.

Togo là một trong các nước kém phát triển, tình hình [[kinh tế]] vẫn còn bấp bênh. Những cố gắng của chính phủ với sự giúp đỡ của [[Ngân hàng Thế giới]] và [[Quỹ Tiền tệ Quốc tế]] nhằm tiến hành những biện pháp cải cách kinh tế, khuyến khích đầu tư và tạo cán cân thăng bằng giữa thu nhập và tiêu dùng chưa thu được kết quả như mong muốn. Năm 1998, tổ chức Quỹ Tiền tệ Quốc tế ngưng tài trợ cho Togo và giá [[cacao|ca cao]] hạ làm cho [[Tổng sản phẩm nội địa|GDP]] giảm 1%. Tăng trưởng [[Tổng sản phẩm nội địa|GDP]] có dấu hiệu phục hồi kể từ năm 1999.

Togo được coi là một [[Thụy Sĩ]] của [[Tây Phi]] nơi đặt trụ sở của quỹ phát triển [[Cộng đồng Kinh tế Tây Phi]] ([[ECOWAS]]), [[Ngân hàng phát triển Tây Phi]] (BOAD) và các ngân hàng khu vực khác. Hơn 10 năm nay, Togo tiến hành cải cách [[kinh tế]], bao gồm [[tư nhân hoá]], minh bạch tài chính công, giảm chi tiêu [[chính phủ]], ổn định [[chính trị]] và thúc đẩy [[thương mại]], nhằm tìm lại vị trí trung tâm thương mại ở khu vực Tây Phi trước đây.

Trong một thập kỷ qua, với sự giúp đỡ của Ngân hàng thế giới (WB) và Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF), Togo đã áp dụng những biện pháp cải cách [[kinh tế]] (tư nhân hóa, mở rộng hoạt động tài chính công...), giảm chi tiêu chính phủ.

Vì vậy Togo đã nhận được sự ủng hộ tích cực của các nhà tài trợ nước ngoài.

Từ đầu những năm 90, Togo đã trải qua cuộc khủng hoảng [[chính trị]] - [[xã hội]] dẫn đến việc nền kinh tế bị suy thoái và có nhiều rối loạn về thể chế, làm nản lòng các nhà đầu tư tiềm năng. Trong những điều kiện đó, tỷ lệ tăng trưởng GDP không giúp bù đắp được tỷ lệ tăng trưởng dân số. Quỹ tiền tệ quốc tế ([[Quỹ Tiền tệ Quốc tế|IMF]]) ước tính tăng trưởng thu nhập bình quân đầu người trong vòng 25 năm qua của Togo ở mức -1%. Còn về kinh tế, sức mua của các hộ gia đình đã sụt giảm một nửa giai đoạn từ 1983 đến 2006.

Tình hình kinh tế - xã hội của Togo chịu cảnh thiếu vắng những nhà cho vay vốn lớn. Việc ngừng viện trợ gần như liên tục của [[Liên minh châu Âu]] từ năm 1993 và tình trạng hỗn loạn sau cái chết của Tổng thống Eyadéma vào tháng 2 năm 2005 đã tác động tiêu cực đến nền kinh tế đất nước. Kinh tế Togo vẫn chủ yếu dựa vào lĩnh vực nông nghiệp (nhất là bông, [[cà phê]], [[cacao]] và [[cây lương thực]]) chiếm 41% GDP và sử dụng trên 75% dân lao động. Tuy nhiên, lĩnh vực bông hiện đang bị khủng hoảng do chưa thanh toán được các khoản nợ cho người sản xuất trong các vụ thu hoạch gần đây và do tình hình tài chính khó khăn của Công ty bông Tô-gô (SOTOGO).

Togo cũng là một trong những trung tâm quá cảnh và dịch vụ của khu vực (lĩnh vực dịch vụ chiếm 35% GDP). Cảng tự quản [[Lomé]], điểm vào của hàng hoá đi những nước thuộc khu vực [[Sa mạc Sahara|Sahara]] đã được hưởng lợi từ cuộc khủng hoảng tại [[Bờ Biển Ngà|Côte d’Ivoire]] trong những năm gần đây. Cuối cùng, trong lĩnh vực [[công nghiệp]] (24% GDP), nếu như [[xi măng]], ngành công nghiệp khai thác hàng đầu của đất nước và cung cấp mặt hàng xuất khẩu chính hiện đang có sự năng động tích cực (mặc dù có sự giảm sút sản lượng vào năm 2006 do các địa điểm khai thác bị ngập lụt) thì sản xuất phosphat do thiếu đầu tư, đã không ngừng suy thoái những năm qua trong khi năm 2000, đây còn là sản phẩm xuất khẩu chính của Togo. Việc phục hồi lĩnh vực này đòi hỏi phải giải quyết các tranh chấp pháp lý hiện tại và có sự tham gia của một nhà đầu tư chiến lược lâu dài.

[[Tổng sản phẩm nội địa|GDP]] năm 2006 của Togo là 2,089 tỷ USD, tỷ lệ tăng trưởng là 2%. [[Tổng sản phẩm nội địa|GDP bình quân đầu người]] là 362 [[Đô la Mỹ|USD]]. Nếu tính theo ngang giá sức mua, GDP bình quân đầu người là 1400 USD và Tô-gô nằm trong số những [[nước đang phát triển]].

Về mặt cải cách cơ cấu, Togo đã có những tiến bộ trong việc [[tự do hóa|tự do hoá]] nền kinh tế, cụ thể là lĩnh vực [[thương mại]] và hoạt động [[cảng]]. Tuy nhiên, chương trình tư nhân hoá các lĩnh vực bông, viễn thông và nước dường như vẫn giậm chân tại chỗ. Về cải cách chính trị, Togo đã bắt đầu đối thoại với [[Liên minh châu Âu|EU]] về việc bảo đảm các quyền tự do cơ bản, lập lại [[Nhà nước]] [[pháp quyền]] và mở rộng quyền lực chính trị sao cho dân chủ hơn. Trong khuôn khổ đó, một giải pháp thuận lợi có thể giúp Togo thực hiện những cam kết về tài chính của mình. Nước này hiện nay đang trong tình trạng nợ nhiều do không có sự trợ giúp tài chính từ bên ngoài trong khi Togo có khả năng nằm trong nhóm các nước được hưởng sự giúp đỡ theo [[Sáng kiến Các nước nghèo nợ nhiều]].

== Hành chính ==
{{main|Phân cấp hành chính Togo}}
Togo được chia thành 5 khu vực, 30 quận và 1 xã.
{{stack|{{Regions of Togo Image Map}}}}
Năm khu vực hành chính của Togo gồm (trong ngoặc là thủ phủ vùng):

*[[Centrale (vùng)|Central]] ([[Sokodé]])
*[[Kara (vùng)|Kara]] ([[Kara]])
*[[Maritime (vùng)|Maritime]] ([[Lomé]])
*[[Plateaux (vùng)|Plateaux]] ([[Atakpamé]])
*[[Savanes (vùng)|Savanes]] ([[Dapaong]])

Năm khu vực này được chia tiếp thành 30 quận và 1 xã.

== Chính trị ==
{{main|Chính trị Togo}}
Togo theo thể chế [[đa nguyên]] bằng bản Hiến pháp phê chuẩn ngày [[27 tháng 9]] năm [[1992]]. Tuy nhiên, từ năm [[1967]] đến nay, Liên minh đảng nhân dân Togo (RPT) của cố [[Tổng thống]] [[Eyadema Gnassingbe]] luôn nắm quyền. [[Tháng hai|Tháng 2]] năm [[2005]], Tổng thống Eyadema Gnassingbe đột ngột qua đời, giới quân sự đưa con trai ông là [[Faure Gnassingbe]] lên thay thế. Dưới sức ép trong nước và của [[Au|AU]], [[ECOWAS]], Faure Gnassingbe buộc phải nhượng bộ, cho tổ chức bầu cử hợp hiến [[tháng tư|tháng 4]] năm [[2005]]. Kết quả: Faure Gnassingbe giành thắng lợi với 60,2% số phiếu. Các cuộc bạo động giữa chính phủ và phe đối lập trước và sau bầu cử khiến gần 500 người thiệt mạng và hàng chục nghìn người bỏ chạy khỏi thủ đô, gây nên một cuộc khủng hoảng nhân đạo. Nhờ trung gian hoà giải của Cộng đồng kinh tế Tây Phi (ECOWAS) trật tự tại Togo đã được lập lại.

- [[Tháng tám|Tháng 8]] năm [[2006]], [[chính phủ]] và phe đối lập ký thoả thuận cho phép các đảng phái đối lập tham gia chính phủ chuyển tiếp. [[Tháng chín|Tháng 9]] năm [[2006]], ông [[Yawovi Agboyibo]], lãnh tụ đối lập được đề cử làm [[Thủ tướng]].

- [[Tháng mười|Tháng 10]] năm [[2007]], Togo tiến hành bầu cử quốc hội, Đảng cầm quyền Liên minh Nhân dân Togo đã giành được thắng lợi và ông [[Komlan Mally]] được chỉ định làm Thủ tướng. Cộng đồng quốc tế đánh giá cuộc bầu cử [[quốc hội]] Togo [[quyền tự do|tự do]] và [[công bằng]]. Sau sự kiện này, [[Liên minh châu Âu]] ([[Liên minh châu Âu|EU]]) đã nối lại hợp tác [[kinh tế]] đầy đủ với Togo sau 14 năm trừng phạt. Để giành lại sự ủng hộ của [[thế giới|quốc tế]], chính quyền của [[Faure Gnassingbe]] cam kết mở rộng [[dân chủ]] trong nước, đa dạng hoá quan hệ đối ngoại.

=== Đối ngoại ===
{{main|Quan hệ ngoại giao của Togo}}
Tổng thống Togo thi hành chính sách đối ngoại đa dạng hóa, hướng đến [[châu Á]] trong đó có [[Việt Nam]].

Togo thực thi chính sách [[Phong trào không liên kết]], tham gia tích cực trong các vấn đề khu vực [[Tây Phi]] và trong [[Liên minh châu Phi]]. Quan hệ giữa Togo và các nước láng giềng nhìn chung tốt. Togo có mối quan hệ [[lịch sử]] [[văn hóa]] mật thiết với [[Pháp]], [[Đức]]. Là thuộc địa cũ của [[Pháp]] nên [[xã hội]] Togo còn mang nhiều ảnh hưởng của nước thuộc địa. Togo có mối liên hệ chặt chẽ với [[Pháp]] về nhiều mặt: [[chính trị]], [[kinh tế]], [[quân sự]], [[xã hội]], [[văn hóa]]... Togo công nhận một [[Trung Quốc]], đối với [[Trung Quốc]] Togo là đối tác thương mại ở khu vực [[Tây Phi]]. Năm [[1987]], Togo nối lại quan hệ với [[Israel]].

Togo là thành viên [[Liên Hợp Quốc]], [[Phong trào không liên kết]], [[Liên minh châu Phi]] ([[Au|AU]]), [[Cộng đồng Kinh tế Tây Phi]] (ECOWAS), [[Cộng đồng Pháp ngữ]] ([[Cộng đồng Pháp ngữ|Francophonie]]), [[Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc|FAO]], [[Quỹ Tiền tệ Quốc tế|IMF]], [[Tổ chức Thương mại Thế giới|WTO]] và nhiều [[tổ chức quốc tế]] và khu vực khác.

=== Quân sự ===
{{main|Quân đội Togo}}
Quân đội Togo (tiếng Pháp: '''FAT''' Forces armées togolaises) bao gồm hải, lục, không quân và [[hiến binh]]. Tổng chi phí quân sự trong [[năm tài chính]] 2005 là 1,6 % [[Tổng thu nhập quốc dân]].<ref name="cia"/> Togo đặt các căn cứ quân sự tại [[Lomé]], Temedja, [[Kara, Togo|Kara]], [[Niamtougou]], and [[Dapaong]].<ref name="fat_organisation">{{chú thích web|url=http://forcesarmees.tg/index.php?option=com_content&task=view&id=13&Itemid=33|title=Organisation des Forces Armées|publisher=www.forcesarmees.tg|access-date =ngày 15 tháng 4 năm 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110316193353/http://forcesarmees.tg/index.php?option=com_content&task=view&id=13&Itemid=33|archive-date=ngày 16 tháng 3 năm 2011|url-status=dead}}</ref> [[Không quân Togo]] được trang bị [[Dassault/Dornier Alpha Jet]] do [[Pháp]] và [[Đức]] sản xuất

== Xã hội ==
=== Nhân khẩu ===
=== Đô thị ===
{{Largest cities
| name = Các thành phố lớn nhất ở Togo
| country = Togo
| stat_ref = Theo Điều tra dân số 2010
| list_by_pop =
| class = nav
| div_name = Vùng
| div_link =

| city_1 = Lomé
| div_1 = Maritime
| pop_1 = 1.477.658
| img_1 =

| city_2 = Sokodé
| div_2 = Centrale
| pop_2 = 117.811
| img_2 =

| city_3 = Kara
| div_3 = Kara
| pop_3 = 94.878
| img_3 =

| city_4 = Kpalimé
| div_4 = Plateaux
| pop_4 = 75.084
| img_4 =

| city_5 = Atakpamé
| div_5 = Plateaux
| pop_5 = 69.261
| img_5 =

| city_6 = Dapaong
| div_6 = Savanes
| pop_6 = 58.071
| img_6 =

| city_7 = Tsévié
| div_7 = Maritime
| pop_7 = 54.474
| img_7 =

| city_8 = Anié
| div_8 = Plateaux
| pop_8 = 36.398
| img_8 =

| city_9 = Notsé
| div_9 = Plateaux
| pop_9 = 35.039
| img_9 =

| city_10 = Cinkassé
| div_10 = Savanes
| pop_10 = 26.926
| img_10 =

}}

=== Dân tộc ===
=== Ngôn ngữ ===
{{main|Ngôn ngữ tại Togo}}
Togo là quốc gia [[đa ngôn ngữ]]. Theo [[Ethnologue]], có 39 ngôn ngữ khác nhau được nói tại Togo, nhiều trong số chúng được dùng bởi cộng đồng có số dân nhỏ hơn 100.000.<ref>{{chú thích web|url=http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=TG |website=Ethnologue.com|title=Languages of Togo|access-date =ngày 31 tháng 10 năm 2010}}</ref> [[Tiếng Pháp]] được công nhận là [[ngôn ngữ chính thức]] duy nhất của quốc gia. Hai ngôn ngữ bản địa có số người nói nhiều nhất được chỉ định làm [[ngôn ngữ quốc gia]] từ năm 1975 là [[tiếng Ewé]] và [[tiếng Kabiyé]].

=== Tôn giáo ===
{{Pie chart|thumb=right|caption=Tôn giáo tại Togo (ước tính năm 2010) <ref>{{chú thích web|url=https://insamer.com/tr/togo_965.htm|title=The Global Religious Landscape: A Report on the Size and Distribution of the World's Major Religious Groups as of 2010|first=Pew Research Center's Forum on Religion and Public|last=Life|date=ngày 1 tháng 12 năm 2012|publisher=Pew Research Center|access-date=ngày 4 tháng 10 năm 2018|archive-date=2021-04-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20210415033728/https://insamer.com/tr/togo_965.htm|url-status=dead}}</ref>

|label1 = [[Cơ đốc giáo]]
|value1 = 37
|color1 = Blue
|label2 = [[Thuyết vật linh]]
|value2 = 35.6
|color2 = Orange
|label3 = [[Hồi giáo]]
|value3 = 20
|color3 = Green
|label4 = Không
|value4 = 6.1
|color4 = Yellow
|label5 = Tôn giáo khác
|value5 = 1.3
|color5 = Gold
}}

Căn cứ vào báo cáo về tự do tôn giáo của [[Hoa Kỳ]] năm 2012, trường [[Đại học Lomé]] ước tính năm 2004, Togo có 33% dân số theo [[thuyết vật linh]], 28% theo [[Công giáo La Mã]], 20% theo [[Hồi giáo Sunni]], 9% theo [[Tin Lành]], 5% theo các hệ phái Ki tô giáo khác và 5% còn lại không tôn giáo. Báo cáo trên cũng lưu ý rằng nhiều tín đồ Ki tô giáo và Hồi giáo cũng tiếp tục thực hành tín ngưỡng bản địa.<ref name="Togo 2012">{{chú thích web|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/208418.pdf|title=Togo 2012 International Religious Freedom Report|publisher=|language=en|page=1|access-date =ngày 16 tháng 5 năm 2018}}</ref>

[[Công giáo]] được truyền bá rộng rãi từ giữa thế kỉ 15, với sự xuất hiện của người [[Bồ Đào Nha]] và các nhà truyền giáo [[Công giáo]]. Người Đức giới thiệu đạo [[Tin lành]] vào nửa sau thế kỉ 19, khi hàng trăm nhà truyền giáo của Hội Truyền giáo Bremen được gửi tới ven biển [[Ghana]] và Togo. Sau [[Chiến tranh thế giới thứ nhất]], các nhà truyền giáo Đức buộc phải rời đi, mở ra sự tự trị sớm của [[Hội thánh Phúc âm Ewe]].<ref>{{chú thích sách|last1=Decalo|first1=Samuel|title=Historical Dictionary of Togo |url=https://archive.org/details/historicaldictio0000deca_d4z5|date=1996|publisher=Scarecrow Press|location=|isbn=9780810830738|page=[https://archive.org/details/historicaldictio0000deca_d4z5/page/74 74]}}</ref>

=== Giáo dục ===
{{main|Giáo dục Togo}}
Chiến dịch [[giáo dục]] miễn phí cho mọi trẻ em (từ 2-15 tuổi) được [[Chính phủ]] triển khai từ những năm 1970. Vào đầu những năm 1990, cả nước có khoảng 3/4 trẻ em đến tuổi được đến trường. Tuy nhiên, các trường truyền giáo vẫn giữ vai trò khá quan trọng (gần 1/2 số học sinh theo học). Togo có trường [[Đại học Lomé]] ở [[thủ đô]] [[Lomé]], đào tạo chương trình [[đại học]] và [[cao đẳng]].

=== Y tế ===
Chi phí y tế của Togo năm 2014 là 5,2% [[GDP]], xếp thứ 45 thế giới<ref name="cia.gov"/>. Tỉ lệ [[tử vong ở trẻ sơ sinh]] là 43,7 trên 1000 trẻ năm 2016.<ref name="cia.gov"/> [[Tuổi thọ trung bình]] của nam giới là 62,3 năm 2016, trong khi chỉ số này ở nữ giới là 67,7.<ref name="cia.gov"/> Vào năm 2008, có trung bình 5 bác sĩ trên 100,000 người.<ref name="cia.gov"/> Theo một báo cáo của [[UNICEF]] năm 2013<ref name=UNICEF2013p27>[http://www.unicef.org/media/files/FGCM_Lo_res.pdf UNICEF 2013] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150405083031/http://www.unicef.org/media/files/FGCM_Lo_res.pdf |date=2015-04-05 }}, p. 27.</ref>, khoảng 4% phụ nữ Togo phải trải qua [[cắt âm vật]], đây là tỉ lệ rất thấp so với các quốc gia khác trong vùng.

== Văn hóa ==
[[Tập tin:Togo Taberma house 04.jpg|nhỏ|Nhà takienta của người Tamberma.]]
{{main|Văn hóa Togo}}
Người dân Togo ở [[thủ đô]] [[Lomé]] và các thành phố lớn như [[Bassar]], [[Atakpamé]], [[Bafilo]]... thì nay có cuộc sống khá văn minh theo kiểu [[châu Âu]]. Song các sắc tộc dân Togo ở miền quê, vùng xa vẫn còn giữ nhiều nét [[văn hóa]], sinh hoạt riêng của họ. Trong số đó là cách làm nhà ở theo kiểu riêng mà họ gọi là nhà [[takienta]], tức nhà tiểu vũ trụ vừa là nơi ở, nơi thờ, nơi cầu nguyện mưa thuận gió hòa để quanh năm làm ăn khá giả... Cuộc sống của họ có cái gì đó rất hòa hợp với thiên nhiên, thời tiết khiến ít bị ốm đau bệnh tật...

Nhà báo [[Lucille Reyboz]] của [[Pháp]] thường đến Togo, và mới đây chị có triển lãm ảnh tại Paris về kiểu làm nhà của [[người Tamberma]], đặc biệt tại làng [[Koulangou]], phía đông bắc Togo sát biên giới [[Bénin]]. Nhà takienta được làm bằng đất sét trộn với rơm rạ và bông vải. Nhà thường có hình tròn ống, vì người Togo quan niệm vũ trụ tròn như một cái ống. Một nhà có thể gồm 2, 3... ống đứng kề nhau, mỗi ống lại có "2 mắt" như mắt người để thông gió; có "miệng" như miệng người làm chỗ ra vào. Lucille Reyboz cho đây là nét nhân văn của người Togo. Trên đầu ống nhà được đan cây và đắp đất làm "sân thượng", có thể lên đó nhìn trời đoán mưa nắng, hoặc ban đêm ngắm trăng.

Ông N,tcha N,Dah Lapoili, già làng Koulangou cho biết: "Ngôi nhà takienta là nơi chúng tôi ở với tổ tiên mình".

Vào mùa mưa, để tránh bị ngấm nước, người Tamberma thường làm một mái lá úp trên nhà; mùa nắng có thể lấy xuống để... đun bếp! Các sắc tộc như người Tamberma còn sống không nhiều ở miền quê Togo. Đa số họ đã ra thành phố sinh sống làm ăn nên số nhà takienta còn tồn tại ở nơi nào thì khách [[du lịch]] [[châu Âu]] thường hay đến xem, tìm hiểu từ đó biết thêm về các sắc tộc trên thế giới, làm cho [[du lịch]] [[văn hóa]] trở nên hấp dẫn hơn.

=== Thể thao ===
{{main|Thể thao Togo}}
==== Thế vận hội ====
{{main|Togo tại Thế vận hội}}
Vào ngày 12 tháng 8 năm 2008, vận động viên chèo thuyền Kayak [[Benjamin Boukpeti]] (cha Togo và mẹ Pháp) giành huy chương đồng nội dung K1 Kayak có chướng ngại tại [[Thế vận hội Mùa hè 2008]]. Đây là huy chương đầu tiên Togo giành được tại một kì Olympic.

==== Bóng đá ====
[[Bóng đá]] là môn thể thao phổ biến nhất và được coi là môn thể thao quốc gia tại Togo. Tại Vòng chung kết [[World Cup 2006]], Togo giành quyền tham dự nhưng không thắng trận nào ở vòng bảng.
=== Truyền thông ===
{{main|Truyền thông tại Togo}}
=== Lễ hội ===

== Sự nghiên cứu về lịch sử và việc xuất bản sách ==

==Chú thích==
{{Tham khảo}}

==Tham khảo==
{{Refbegin}}
* Bullock, A L C, ''Germany's Colonial Demands'' (Oxford University Press, 1939).
* Gründer, Horst, ''Geschichte der deutschen Kolonien'', 3. Aufl. (Paderborn, 1995).
* Mwakikagile, Godfrey, ''Military Coups in West Africa Since The Sixties'' ([[Nova Science Publishers, Inc.]], 2001).
* Packer, George, ''The Village of Waiting'' (Farrar, Straus and Giroux, 1988).
* Piot, Charles, ''Nostalgia for the Future: West Africa After the Cold War'' (University of Chicago Press, 2010).
* Schnee, Dr. Heinrich, ''German Colonization, Past and Future – the Truth about the German Colonies'' (George Allen & Unwin, 1926).
* Sebald, Peter, ''Togo 1884 bis 1914. Eine Geschichte der deutschen "Musterkolonie" auf der Grundlage amtlicher Quellen'' (Berlin, 1987).
* Seely, Jennifer, ''The Legacies of Transition Governments in Africa: The Cases of Benin and Togo'' (Palgrave Macmillan, 2009).
* Zurstrassen, Bettina, ''"Ein Stück deutscher Erde schaffen". Koloniale Beamte in Togo 1884–1914'' (Frankfurt/M., Campus, 2008) (Campus Forschung, 931).
{{Refend}}

== Liên kết ngoài ==
{{thể loại Commons|Togo}}
* [http://www.crwflags.com/art/countries1/togo.gif Cờ Togo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060621091305/http://www.crwflags.com/art/countries1/togo.gif |date=2006-06-21 }}
* [http://media.maps.com/magellan/Images/TOGO-W1.gif Bản đồ Togo]
* [http://www.nationsonline.org/map_small/togo.jpg Vị trí của Togo ở [[Châu Phi]]]

{{Châu Phi}}
{{OIC}}
{{Cộng đồng Pháp ngữ|state=collapsed}}
{{Liên minh châu Phi}}

{{sơ khai}}

[[Thể loại:Togo| ]]
[[Thể loại:Quốc gia châu Phi]]
[[Thể loại:Quốc gia thành viên của Liên Hợp Quốc]]
[[Thể loại:Quốc gia thành viên Tổ chức Hợp tác Hồi giáo]]
[[Thể loại:Cộng đồng Kinh tế Tây Phi]]
[[Thể loại:Quốc gia Tây Phi]]
[[Thể loại:Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Pháp]]
[[Thể loại:Quốc gia thành viên Cộng đồng Pháp ngữ]]
[[Thể loại:Quốc gia thành viên Liên minh châu Phi]]
[[Thể loại:Nước kém phát triển]]
[[Thể loại:Cộng hòa]]

title: Cộng hòa Togo

Quốc kỳ: Quốc huy

title: Tiêu ngữ

title: Quốc ca

Quốc ca: "Terre de nos aïeux" (tiếng Pháp) · (tiếng Việt: "Đất đai của tổ tiên chúng ta")Tập tin:Togolese national anthem.ogg

title: Hành chính

Chính phủ: Cộng hòa tổng thống

Tổng thống: Faure Gnassingbé

Thủ tướng: Victoire Tomegah Dogbé

Thành phố lớn nhất: Lomé

title: Địa lý

Múi giờ: GMT (UTC+0)

title: Lịch sử

Lịch sử: Độc lập

27 tháng 4 năm 1960: từ Pháp

Ngôn ngữ chính thức: tiếng Pháp

title: Kinh tế

GDP (PPP) (2017): Tổng số: 12,494 tỷ USD (hạng 150) · Bình quân đầu người: 1.619 USD

GDP (danh nghĩa) (2017): Tổng số: 4,554 tỷ USD · Bình quân đầu người: 590 USD

Đơn vị tiền tệ: CFA franc (XOF)

title: Thông tin khác

Tên miền Internet: .tg

Lái xe bên: phải


text:
# アゼガヤツリ
アゼガヤツリ（畦蚊帳吊、学名：Cyperus flavidus Retz. 1976）はカヤツリグサ科の植物の1つ。湿ったところに普通なもので、赤褐色の扁平な小穂を付ける。

## 特徴
まとまって生える一年生の草本。匍匐する根茎はない。草丈は20～50cm。茎は硬くて断面は鈍い3稜形となっている。葉は硬く、葉幅は1～1.5mm、普通は花茎より短い。基部の鞘は濃赤色に色づいている。
花期は8～10月。花序は複散房状で、苞は4～6枚あって葉状に長く発達する。花序枝は長く、その先端に5～10個の小穂をつける。小穂は線形で、長さは1～2cm、扁平で先端は尖った形となっており、茶褐色で光沢があり、20～50個の小花が並んでいる。鱗片は広楕円形で長さは2mm、先端は丸くなっている。痩果は倒卵形で褐色、長さ0.8～1mm、断面は凸レンズ状となっており、稜が小穂の中軸に向いている。花柱はその長さが痩果の約1.5倍あり、先端は2つに割れている。
なお、他の植物と混成しているところでは本種は時にとても小型の姿になることがあり、高さ10cm、花序も苞が1枚に小穂1個という本来の姿とは似ても似つかない形を取ることがあるという。
和名は本種が水田の畦によく見られることによる。

## 分布と生育環境
日本では本州（関東地方以西）から琉球列島まで、国外では朝鮮半島、中国、台湾、インドネシア、インドからアフリカにまで分布する。
低地の湿地に生える。特に水田の畦などに多く見かけられる。

## 分類、類似種など
カヤツリグサ属は世界に700種あり、日本には40種以上があるが、中型から小型のもので小穂が扁平である程度まとまって着くものは本種に似て見える。メリケンガヤツリ C. eragrostis やアオガヤツリ C. nipponicus 等はその例であるが、これらは柱頭が3つに割れる。イガガヤツリ C. polystachyos は多年生で短いながら根茎が発達する点で本種と異なる。星野他(2011)は本種に似たものとしてカワラスガナ C. sanguinolentus をあげているが、この種の小穂は扁平な長楕円形で、線形の小穂をつける本種と区別できる。
名前の上で似ているのはコアゼガヤツリ C. haspan で、本種と同じところに生えていることもよくあるものであるが、小穂は長さが0.5～1.5cmと、本種が1～2.5cmであるのに比べてかなり小さく、また小花序に小穂が3～5個ずつ掌状に着くのに対して本種では5～10個とずっと多いので一見して区別できる。なお草全体としてはその大きさにさほどの差はない。

wikiname: jawiki

title: アゼガヤツリ

in_language: ja

wikitext:
{{生物分類表
|名称 = アゼガヤツリ
|色 = lightgreen
|画像 = [[画像:Cyperus flavidus azegytr01.jpg|220px|]]
|画像キャプション = アゼガヤツリ
|分類体系 = [[APG III]]
|界 = [[植物界]] {{Sname||Plantae}}
|門階級なし = [[被子植物]] {{Sname||angiosperms}}
|綱階級なし = [[単子葉類]] {{Sname||monocots}}
|亜綱階級なし = [[ツユクサ類]] {{sname||commelinids}}
|目 = [[イネ目]] {{sname||Poales}}
|科 = [[カヤツリグサ科]] {{sname||Cyperaceae}}
|属 = [[カヤツリグサ属]] {{snamei||Cyperus}}
|種 = '''アゼガヤツリ''' <br>''C. flavidus''
|学名 = {{snamei||Cyperus flavidus}} Retz. 1976
|和名 = アゼガヤツリ
}}
'''アゼガヤツリ'''（畦蚊帳吊、[[学名]]：''Cyperus flavidus'' Retz. 1976）は[[カヤツリグサ科]]の[[植物]]の1つ。湿ったところに普通なもので、赤褐色の扁平な小穂を付ける。

== 特徴 ==
まとまって生える[[一年生]]の[[草本]]<ref>以下、星野他(2011) p.700</ref>。匍匐する[[根茎]]はない。草丈は20～50cm。[[茎]]は硬くて断面は鈍い3稜形となっている。[[葉]]は硬く、葉幅は1～1.5mm、普通は花茎より短い。基部の鞘は濃赤色に色づいている。

花期は8～10月。[[花序]]は複散房状で、[[苞]]は4～6枚あって葉状に長く発達する。花序枝は長く、その先端に5～10個の[[小穂]]をつける。小穂は線形で、長さは1～2cm、扁平で先端は尖った形となっており、茶褐色で光沢があり、20～50個の小花が並んでいる。鱗片は広楕円形で長さは2mm、先端は丸くなっている。痩果は倒卵形で褐色、長さ0.8～1mm、断面は凸レンズ状となっており、稜が小穂の中軸に向いている。花柱はその長さが痩果の約1.5倍あり、先端は2つに割れている。

なお、他の植物と混成しているところでは本種は時にとても小型の姿になることがあり、高さ10cm、花序も苞が1枚に小穂1個という本来の姿とは似ても似つかない形を取ることがある<ref>谷城(2007) p.179</ref>という。

和名は本種が[[水田]]の[[畦]]によく見られることによる<ref>大橋他編(2015) p.339</ref>。

== 分布と生育環境 ==
[[日本]]では[[本州]]（関東地方以西<ref>{{Cite web |title=アゼガヤツリ |url=https://www1.ous.ac.jp/garden/hada/plantsdic/angiospermae/monocotyledoneae/cyperaceae/azegayatsuri/azegayatsuri.htm |website=www1.ous.ac.jp |access-date=2025-07-20}}</ref>）から[[琉球列島]]まで、国外では[[朝鮮半島]]、[[中国]]、[[台湾]]、[[インドネシア]]、[[インド]]から[[アフリカ]]にまで分布する<ref>大橋他編(2015) p.339</ref>。

低地の[[湿地]]に生える<ref>星野他(2011) p.700</ref>。特に水田の畦などに多く見かけられる<ref>大橋他編(2015) p.339</ref>。

== 分類、類似種など ==
[[カヤツリグサ属]]は世界に700種あり、日本には40種以上があるが、中型から小型のもので小穂が扁平である程度まとまって着くものは本種に似て見える。[[メリケンガヤツリ]] ''C. eragrostis'' やアオガヤツリ ''C. nipponicus'' 等はその例であるが、これらは柱頭が3つに割れる。[[イガガヤツリ]] ''C. polystachyos'' は多年生で短いながら根茎が発達する点で本種と異なる。星野他(2011)は本種に似たものとして[[カワラスガナ]] ''C. sanguinolentus'' をあげているが、この種の小穂は扁平な長楕円形で、線形の小穂をつける本種と区別できる。

名前の上で似ているのは[[コアゼガヤツリ]] ''C. haspan'' で、本種と同じところに生えていることもよくあるものであるが、小穂は長さが0.5～1.5cmと、本種が1～2.5cmであるのに比べてかなり小さく、また小花序に小穂が3～5個ずつ掌状に着くのに対して本種では5～10個とずっと多いので一見して区別できる。なお草全体としてはその大きさにさほどの差はない。

== 出典 ==
<references />

== 参考文献 ==
*大橋広好他編、『改定新版 日本の野生植物 1 ソテツ科～カヤツリグサ科』、(2015)、平凡社
*星野卓二他、『日本カヤツリグサ科植物図譜』、(2011)、[[平凡社]]
*谷城勝弘『カヤツリグサ科入門図鑑』(2007) 全国農村教育協会

{{DEFAULTSORT:あせかやつり}}
[[Category:カヤツリグサ属]]

title: アゼガヤツリ

界: : · 植物界 Plantae

階級なし:
: · 被子植物 angiosperms
: · 単子葉類 monocots
: · ツユクサ類 commelinids

目: : · イネ目 Poales

科: : · カヤツリグサ科 Cyperaceae

属: : · カヤツリグサ属 Cyperus

種: : · アゼガヤツリ · C. flavidus


text:
# Paduniella nike
Paduniella nike là một loài Trichoptera trong họ Psychomyiidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

title: Paduniella nike

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Paduniella nike''
| image =
| image caption =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| classis = [[Côn trùng|Insecta]]
| ordo = [[Bộ Cánh lông|Trichoptera]]
| familia = [[Psychomyiidae]]
| genus = ''[[Paduniella]]''
| species = '''''P. nike'''''
| binomial = ''Paduniella nike''
| binomial_authority = H Malicky, 2004
}}
'''''Paduniella nike''''' là một loài [[Bộ Cánh lông|Trichoptera]] trong họ [[Psychomyiidae]]. Chúng phân bố ở [[miền Ấn Độ - Mã Lai]].

==Tham khảo==
{{tham khảo}}

[[Thể loại:Động vật khu vực sinh thái Indomalaya]]
[[Thể loại:Paduniella]]

{{Trichoptera-stub}}

title: Phân loại khoa học

Giới (regnum): Animalia

Ngành (phylum): Arthropoda

Lớp (class): Insecta

Bộ (ordo): Trichoptera

Họ (familia): Psychomyiidae

Chi (genus): Paduniella

Loài (species): P. nike

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Paduniella nike · H Malicky, 2004


text:
# Оксово (Новгородська область)
Оксово (рос. Оксово) — присілок у Любитинському районі Новгородської області Російської Федерації.
Населення становить 7 осіб. Належить до муніципального утворення Неболицьке сільське поселення.

## Історія
До 1927 року населений пункт перебував у складі Новгородської губернії. У 1927-1944 роках перебував у складі Ленінградської області.
Орган місцевого самоврядування від 2010 року — Неболицьке сільське поселення.

## Населення
| 2010 |
| ---- |
| 7    |

wikiname: ukwiki

title: Оксово (Новгородська область)

in_language: uk

wikitext:
{{Населений пункт Росії
|тип             = [[присілок]]
|тип_род         = присілка
|назва           = Оксово
|назва ін.       = Оксово
|прапор          =
|опис прапора    =
|герб            =
|опис герба      =
|розташування    =
|опис розташування  =
|зображення         =
|зображення_розмір  =
|зображення_підпис  =
|mapx            =
|mapy            =
|суб'єкт РФ      = [[Новгородська область]]
|район           = [[Любитинський район]]
|міський округ   =
|поселення       = [[Неболицьке сільське поселення]]
|рада            =
|код ЗКАТУ       =
|засноване       =
|перша згадка    =
|завойоване      =
|попередні назви =
|статус          =
|поділ           =
|населення       = 7
|ref-населення   =
|площа           =
|ref-площа       =
|густота         =
|поштові індекси = <!--або поштовий індекс-->
|телефонний код  = <!--телефонний код-->
|часовий пояс    = [[Московський час|MSK]] ([[UTC+3]])
|висота          =
|водойма         =
|станція         =
|відстань        = <!--відстань до станції-->
<!--До центру муніципального району/міського округу-->
|залізниця р     =
|ref-залізниця р =
|автошлях р      =
|ref-автошлях р  =
|фізична р       = <!--або відстань р-->
|ref-фізична р   =
|залізниця о     =
|ref-залізниця о =
|автошлях о      =
|ref-автошлях о  =
|фізична о       = <!--або відстань о-->
|ref-фізична о   =
<!--До Москви-->
|залізниця с     =
|ref-залізниця с =
|автошлях с      =
|ref-автошлях с  =
|фізична с       = <!--або відстань с-->
|ref-фізична с   =
|схема           =
|міста-побратими =
|день міста      =
|катойконіми     =
|адреса          =
|вебсторінка    =
|мер             = <!--або голова, або губернатор-->
|ремарки         =
|карта розташування1   =Росія Новгородська область
}}
'''Оксово''' ({{lang-ru|Оксово}}) — [[присілок]] у [[Любитинський район|Любитинському районі]] [[Новгородська область|Новгородської області]] [[Росія|Російської Федерації]].

Населення становить 7 осіб. Належить до муніципального утворення [[Неболицьке сільське поселення]].

== Історія ==

До 1927 року населений пункт перебував у складі [[Новгородська губернія|Новгородської губернії]]. У 1927-1944 роках перебував у складі [[Ленінградська область|Ленінградської області]].

Орган місцевого самоврядування від 2010 року — Неболицьке сільське поселення<ref>[http://docs.cntd.ru/document/802051405 Закон Новгородской области от 11 ноября 2005 года № 559-ОЗ «Об административно-территориальном устройстве Новгородской области»]</ref>.

== Населення ==

{{Населення РФ | Оксово (Новгородская область) }}

== Примітки ==

{{reflist|1}}

{{Любитинський район}}
{{Novgorod-geo-stub}}

{{Портали|Географія|Росія}}

[[Категорія:Населені пункти Любитинського району]]

title: присілок Оксово

Країна: Росія

Суб'єкт Російської Федерації: Новгородська область

Муніципальний район: Любитинський район

Поселення: Неболицьке сільське поселення

title: Основні дані

Часовий пояс: MSK (UTC+3)

Основні дані:
Мапа
· Оксово · Оксово


text:
# Fairyland (banda)
Fairyland es una banda francesa de power metal sinfónico proveniente de Niza, Provenza-Alpes-Costa Azul. Fundada en 1998 por los músicos Philippe Giordana y Willdric Lievin. En sus inicios el grupo llevó los nombres de “Fantasy” y “Fantasia”.
El grupo ha pasado por varios cambios en su formación desde la década de 2000. En 2007 la banda se convirtió en un proyecto solista, cuando Giordana quedó como único miembro. De este modo lanzó el álbum Score to a New Beginning en 2009 como Fairyland, pero con músicos y cantantes invitados. Sin embargo, en 2015, Fairyland volvió a ser una banda con una formación completa, incluido Willdric Lievin, regresando como miembro formal de la agrupación desde 2004.
Todos los álbumes de Fairyland llevan temáticas de ópera rock. A lo largo de su discografía han contado una sola historia cuyos acontecimientos suceden en un mundo ficticio, creado por Phil Giordana, llamado Osyrhia. Cada álbum es un capítulo nuevo sobre la historia de Osyrhia y su personaje principal: Doryan.

## Biografía
Willdric Lievin comenzó a tocar la batería cuando tenía 10 años. Después de tocar en varias bandas, conoció a Philippe Giordana, quien tocaba el teclado desde los 14 años. Ambos coincidieron en un evento donde tocaron con sus respectivas bandas. Rápidamente hicieron amistad, compartiendo la misma pasión por el power metal, el metal sinfónico, la música film score y las historias de fantasía. Pronto comenzaron a escribir canciones juntos y deciden formar un grupo de power metal sinfónico llamado Fantasy. Más tarde se les une el guitarrista y bajista Thomas Cesario. Juntos hicieron su primer demo, “Tribute to Universe”. Después de un largo tiempo buscando sello, firmaron con la discográfica sueca Intromental Management, para luego asegurar un contrato de grabación con la discográfica francesa N.T.S. (ahora llamada Replica Records). El sonido de la banda comenzó a evolucionar a un estilo más sinfónico y de fantasía, reflejado en su segundo demo, del año 2000, “Realm of Wonders”.

### Of Wars in Osyrhia
Dadas diferencias personales entre Willdric y Thomas, Will despide a Thomas Cesario de la banda. Tras esto el grupo cambia de nombre a Fantasia. Una vez publicado el demo, se une a la banda el guitarrista Anthony Parker, y la banda decide trabajar en su primer álbum de estudio. El cual grabaron en Wizard Studio en febrero de 2002, y el álbum no estuvo listo hasta noviembre del mismo año. Durante el verano de 2002, en medio de la grabación del álbum, los miembros de la banda comenzaron a buscar un cantante. Su idea inicial fue contratar a varios cantantes de distintas bandas como invitados especiales, para que cantaran las canciones a lo largo del álbum. Para esto primero llaman a Elisa C. Martin, quien en aquel entonces estaba en la banda española Dark Moor. Al grabar un tema, la banda decidió que Elisa cantara todas las canciones y terminaron ofreciéndole el papel de vocalista de planta en la agrupación. Su primer álbum de estudio titulado Of Wars in Osyrhia fue lanzado en julio del 2003. Para este lanzamiento la banda decide cambiar nuevamente de nombre por Fairyland. El disco les permitió, gracias a la respuesta de la crítica y de los fanáticos, salir de gira con bandas como Sonata Arctica y participar en el Sweden Rock Festival de 2003.

### The Fall of an Empire
Debido a problemas internos de la banda, Willdric Lievin deja la agrupación para formar un nuevo proyecto musical llamado Hamka, al cual se le une más tarde la vocalista Elisa C. Martin, quien también abandona Fairyland. Phil Giordana, junto con el guitarrista Anthony Parker, deciden continuar Fairyland. Para esto se forma una nueva alineación con Max Leclercq (de Magic Kingdom) como nuevo cantante, Pierre-Emmanuel Desfray en la batería, y Giordana decide recontratar como bajista a Thomas Cesario. Con esta nueva alineación graban un álbum en estilo demo con el cual logran captar la atención de la discográfica austriaca Napalm Records, quienes los contratan para el lanzamiento de su segundo y tercer disco. Así graban el segundo álbum de estudio titulado The Fall of an Empire. Pronto le siguió una gira junto a Kamelot y Leaves' Eyes.

### Score to a New Beginning
En 2007 Philippe anuncia que todos los otros miembros de la banda se fueron debido a diferencias musicales. Como único compositor de Fairyland, Giordana decidió buscar una nueva formación para la banda, pero tiempo después de trabajar en el nuevo material de la banda, tomó la decisión de hacer a Fairyland un proyecto solista con músicos invitados. Así lanzó su tercer álbum de estudio, Score to a New Beginning. Para este álbum regresa Willdric Lievin a la banda como baterista, pero no acreditado como músico de planta en la banda, sino como invitado. Giordana también contrata a Marco Sandron como vocalista y a Fabio D'Amore como bajista (ambos integrantes de Pathosray), y Chris Menta (de Razordog) como guitarra rítmica. A su vez invita a muchos otros músicos de distintas bandas para grabar ya sea coros, solos de guitarra, o voces adicionales en distintas canciones del álbum.

### Osyrhianta
Tras el lanzamiento de su tercer álbum, la banda estuvo pausada durante un tiempo, ya que Phil Giordana estuvo trabajando en varios otros proyectos. Cuando Phil decide comenzar a trabajar en el nuevo álbum de Fairyland, su contrato con la discográfica de Napalm Records había terminado. Giordana envió algunos demos a la discográfica, pero estos le anuncian que no tenían intenciones de renovar el contrato con la banda. Tras esto Giordana contacta con su antiguo productor, Olivier Garnier, quien le aconseja que reforme a Fairyland como una «banda real» y no como un proyecto solista. Tras esto Giordana decide formar una nueva alineación. En 2015, mientras Giordana buscaba integrantes de planta para la banda, es contactado por el vocalista del grupo italiano Wind Rose, Francesco Cavalieri, quien le manda un video de él cantando un cover del tema Paradise Lost de Symphony X. Rápidamente es contratado por Giordana como el nuevo vocalista de Fairyland.
La nueva alineación de la banda se conformó de Phil Giordana (teclados), Willdric Lievin (bajo y guitarra), Jean-Baptiste Pol (batería), Sylvain Cohen (guitarra), y Francesco Cavalieri (voz). El grupo consigue contactar con una discográfica independiente, el sello alemán Massacre Records. Con esta alineación estrenan el 22 de mayo de 2020 su cuarto álbum de estudio, Osyrhianta. Dado el aumento de popularidad de la otra banda de Cavalieri (Wind Rose), el cantante decide dejar Fairyland para poder dedicarse completamente a su banda. Como la agrupación tenía ya planeadas fechas en vivo, contratan para sus presentaciones en vivo a quien fuera su vocalista en el primer álbum de la banda, y quien mantuvo una fuerte amistad con Willdric, Elisa C. Martin.

### Fallecimiento de Giordana
En octubre de 2022 fallece Philippe Giordana, tras llevar varios meses enfermo. Los detalles de su muerte fueron dados por Willdric Lievin. Will revela que Giordana, antes de morir, le hizo prometer que grabaría el quinto álbum de Fairyland en conjunto con el músico francés Peter Crowley. Tras la muerte de Phil Giordana, Willdric tomó el puesto de líder de la agrupación.
Dada la salida de Cavalieri, en febrero de 2023 la banda anuncia, a través de sus redes sociales, estar en busca de un nuevo vocalista para la grabación de su quinto álbum. Para esto deciden hacer un casting para elegir a su nuevo vocalista. En marzo de 2023, Fairyland anuncia a su nuevo cantante, el británico Archie Cain. Desde entonces la banda ha estado trabajando en la composición de su quinto álbum de estudio. Willdric reveló que los arreglos orquestales del nuevo álbum estarán a cargo del músico Peter Crowley.
El 18 de mayo de 2024, Willdirc Lievin anuncia a través de las redes sociales de la banda el haber encontrado un nuevo miembro que se uniría a la banda como nuevo tecladista, el músico neerlandés Gideon Ricardo.

## Temática
A lo largo de su discografía la banda cuenta la historia de un universo complejo e imaginario llamado Osyrhia, poblado por diferentes razas y dominado por dioses que intentan enseñarles los secretos de la evolución y el acceso al conocimiento. Lo cual se sale de control según lo planeado y no pasa mucho tiempo antes de que el caos y la guerra azoten este mundo pacífico.
(Of Wars in Osyrhia) Cuenta la historia de la tierra de Osyrhia, creada por los Dioses, y dividida en 7 continentes gobernados por reyes. El malvado Cenos, también llamado “el viajero” por viajar de uno a otro lado trayendo muerte y desolación, trae caos a la tierra de Osyrhia. Los dioses logran desterrarlo de Osyrhia junto con sus seguidores y encerrarlos durante mil años. Los dioses dan a cada uno de los 7 reyes de Osyrhia una piedra de poder para contener el mal, llamadas las Piedras guardianes. Quien se haga de las 7 piedras podría unir a los 7 reinos de Osyrhia para su causa. Aunque se predijo que un joven recibiría el poder de las piedras y guiaría a su pueblo a la batalla contra la oscuridad. Mil años han pasado y el mal lentamente comienza a despertar. Al mismo tiempo, en alguna parte de Osyrhia, un joven llamado Doryan sueña con una visión del futuro en el que el mal se apodera de Osyrhia. Doryan se apresura a avisar al rey Morick, quien conociendo la profecía decide confiar en Doryan para guiar a los Ejércitos de la Luz contra la inevitable oscuridad que se aproxima.
(The Fall of an Empire) En la guerra, los Ejércitos de la Luz son derrotados por las legiones de Cenos, y el pueblo de Osyrhia es condenado a la esclavitud. Debido a un hechizo, Doryan cae en un sueño sobrenatural durante 500 años, hasta que despierta lentamente y prepara un contraataque para liberar al pueblo de Osyrhia.
(Score to a New Beginning) Después de que Doryan logra despertar y emprender su cruzada, forja una alianza con ejércitos sobrevivientes que se escondían en las Montañas Blancas y con algunos esclavos que lograron ser liberados. Todos juntos parten hacia Duna para liberar al resto de esclavos y poderse levantar en armas contra Cenos. Para esto cruzan el “Mar sin fin” donde deben pelear contra el Leviathan que se esconde bajo las aguas. Tras la batalla, un soldado envía una carta a su amada, la cual termina siendo interceptada por las huestes de Cenos, quienes al enterarse de que un ejército rebelde se acerca, comienzan a prepararse para su llegada. Doryan junto a su ejército logran llegar a las puertas de Morken, donde se resguarda Cenos, y se libera una batalla.
(Osyrhianta) Este álbum es una precuela de la historia. Remontándose a 3000 años después del nacimiento de Osyrhia, narrando el ascenso del malvado Cenos.

## Discografía

### Como Fantasia
- Tribute to Universe (Demo)
- Realm of Wonders (Demo) (2000)

### Como Fairyland
- Of Wars in Osyrhia (2003)
- The Fall of an Empire (2006)
- Score to a New Beginning (2009)
- Osyrhianta (2020)

## Videografía
- Heralds of the Green Lands (2020)
- The Hidden Kingdom of Eloran (Lyric Video) (2020)
- Hubris Et Orbis (Lyric Video) (2020)

## Alineación

### Miembros actuales
- Archie Caine - Voz
- Willdric Lievin - Bajo, Guitarra, Batería
- Sylvain Cohen - Guitarra
- Gideon Ricardo - Teclados
- Jean-Baptiste Pol - Batería

### Miembros anteriores
- Philippe Giordana - Teclados
- Elisa C. Martin - Voz
- Max Leclercq - Voz
- Francesco Cavalieri - Voz
- Thomas Cesario - Bajo, Guitarra
- Anthony Parker - Guitarra
- Pierre-Emmanuel “Piwee” Desfray - Batería

wikiname: eswiki

title: Fairyland (banda)

in_language: es

wikitext:
{{Ficha de artista musical
| Nombre         = Fairyland
| logo           =
| Imagen         =
| alias          = Fantasy, Fantasia
| Fondo          = grupo_o_banda
| Tiempo         = 1998–[[Presente (tiempo)|presente]]
| Origen         = {{bandera|Francia}} [[Niza]], [[Francia]]
| Estilo         = [[Power metal sinfónico]]
| estado         = Activo
| Discográfica   = NTS Records
[[Napalm Records]]
[[Massacre Records]]
| relacionados   = [[Hamka]]
[[Magic Kingdom (banda)|Magic Kingdom]]
[[Kerion]]
| Miembros       = [[Archie Caine]]
[[Willdric Lievin]]
Sylvain Cohen
[[Gideon Ricardo]]
Jean-Baptiste “JB” Pol
| Otros_miembros = [[Philippe Giordana]] †
[[Elisa C. Martin]]
Max Leclercq
[[Francesco Cavalieri]]
Thomas Cesario
Anthony Parker
Pierre-Emmanuel “Piwee” Desfray
}}
'''''Fairyland''''' es una [[Agrupación musical|banda]] [[Francia|francesa]] de ''[[power metal sinfónico]]'' proveniente de [[Niza]], [[Provenza-Alpes-Costa Azul]]. Fundada en 1998 por los músicos [[Philippe Giordana]] y [[Willdric Lievin]]. En sus inicios el grupo llevó los nombres de ''“Fantasy”'' y ''“Fantasia”''.

El grupo ha pasado por varios cambios en su formación desde la década de 2000. En 2007 la banda se convirtió en un proyecto solista, cuando Giordana quedó como único miembro. De este modo lanzó el álbum ''[[Score to a New Beginning]]'' en 2009 como ''Fairyland'', pero con músicos y cantantes invitados. Sin embargo, en 2015, ''Fairyland'' volvió a ser una banda con una formación completa, incluido [[Willdric Lievin]], regresando como miembro formal de la agrupación desde 2004.

Todos los álbumes de ''Fairyland'' llevan temáticas de [[ópera rock]]. A lo largo de su discografía han contado una sola historia cuyos acontecimientos suceden en un mundo ficticio, creado por [[Philippe Giordana|Phil Giordana]], llamado ''Osyrhia''. Cada álbum es un capítulo nuevo sobre la historia de ''Osyrhia'' y su personaje principal: Doryan.

== Biografía ==
[[Willdric Lievin]] comenzó a tocar la [[Batería (instrumento musical)|batería]] cuando tenía 10 años. Después de tocar en varias bandas, conoció a [[Philippe Giordana]], quien tocaba el [[Teclado electrónico|teclado]] desde los 14 años. Ambos coincidieron en un evento donde tocaron con sus respectivas bandas. Rápidamente hicieron amistad, compartiendo la misma pasión por el [[power metal]], el [[metal sinfónico]], la música [[film score]] y las historias de fantasía. Pronto comenzaron a escribir canciones juntos y deciden formar un grupo de [[power metal]] [[Metal sinfónico|sinfónico]] llamado '''Fantasy'''. Más tarde se les une el guitarrista y bajista Thomas Cesario. Juntos hicieron su primer [[Maqueta (música)|demo]], ''“Tribute to Universe”''. Después de un largo tiempo buscando sello, firmaron con la discográfica sueca Intromental Management, para luego asegurar un contrato de grabación con la discográfica francesa N.T.S. (ahora llamada ''Replica Records''). El sonido de la banda comenzó a evolucionar a un estilo más sinfónico y de fantasía, reflejado en su segundo demo, del año 2000, ''“Realm of Wonders”''.<ref name="tranquility">{{Cita web|autor=Pete Pardo|url=https://www.seaoftranquility.org/article.php?sid=752|título=Fall Into the Epic, Symphonic Metal World of Fairyland!|fecha=23 de diciembre de 2006|fechaacceso=12 de diciembre de 2023|sitioweb=Sea of Tranquility|idioma=en}}</ref>

=== Of Wars in Osyrhia ===
Dadas diferencias personales entre Willdric y Thomas, Will despide a Thomas Cesario de la banda.<ref name="PortesDuMetal">{{Cita web|autor=Yann G|url=https://www.auxportesdumetal.com/interviews/fairyland.html|título=I N T E R V I E W - PHILIPPE GIORDANA (FAIRYLAND)|fecha=Octubre 2006|fechaacceso=18 de diciembre de 2023|sitioweb=Aux Portes du Metal|idioma=fr}}</ref> Tras esto el grupo cambia de nombre a '''Fantasia'''. Una vez publicado el demo, se une a la banda el [[guitarrista]] Anthony Parker, y la banda decide trabajar en su primer [[álbum de estudio]]. El cual grabaron en ''Wizard Studio'' en febrero de 2002, y el álbum no estuvo listo hasta noviembre del mismo año. Durante el verano de 2002, en medio de la grabación del álbum, los miembros de la banda comenzaron a buscar un cantante. Su idea inicial fue contratar a varios cantantes de distintas bandas como invitados especiales, para que cantaran las canciones a lo largo del álbum. Para esto primero llaman a [[Elisa C. Martin]], quien en aquel entonces estaba en la banda española [[Dark Moor]]. Al grabar un tema, la banda decidió que Elisa cantara todas las canciones y terminaron ofreciéndole el papel de vocalista de planta en la agrupación.<ref>{{Cita web|url=https://esquirlasdemetal.blogspot.com/2018/05/elisa-c-martin-vox-luchadora.html|título=ENTREVISTA A: Elisa C. Martín|autor=Pablo Alarcón|fecha=15 de mayo de 2018|fechaacceso=18 de diciembre de 2023|sitioweb=Esquirlas de Metal - Blogspot}}</ref> Su primer álbum de estudio titulado ''[[Of Wars in Osyrhia]]'' fue lanzado en julio del 2003. Para este lanzamiento la banda decide cambiar nuevamente de nombre por '''Fairyland'''. El disco les permitió, gracias a la respuesta de la crítica y de los fanáticos, salir de gira con bandas como [[Sonata Arctica]] y participar en el ''Sweden Rock Festival'' de 2003.<ref>{{Cita web|autor=Metal1.info|url=https://www.metal1.info/interviews/fairyland/|título=Interview mit Philippe Giordana von Fairyland|fecha=24 de noviembre de 2006|fechaacceso=18 de diciembre de 2023|sitioweb=Metal1.info|idioma=de}}</ref>

=== The Fall of an Empire ===
Debido a problemas internos de la banda, [[Willdric Lievin]] deja la agrupación para formar un nuevo proyecto musical llamado ''[[Hamka]]'', al cual se le une más tarde la vocalista [[Elisa C. Martin]], quien también abandona ''Fairyland''. [[Philippe Giordana|Phil Giordana]], junto con el guitarrista Anthony Parker, deciden continuar ''Fairyland''. Para esto se forma una nueva alineación con Max Leclercq (de [[Magic Kingdom (banda)|Magic Kingdom]]) como nuevo cantante, Pierre-Emmanuel Desfray en la batería, y Giordana decide recontratar como bajista a Thomas Cesario.<ref name="PortesDuMetal"/> Con esta nueva alineación graban un álbum en estilo [[Maqueta (música)|demo]] con el cual logran captar la atención de la discográfica austriaca [[Napalm Records]], quienes los contratan para el lanzamiento de su segundo y tercer disco. Así graban el segundo álbum de estudio titulado ''[[The Fall of an Empire]]''. Pronto le siguió una gira junto a ''[[Kamelot]]'' y ''[[Leaves' Eyes]]''.<ref name="tranquility"/>

=== Score to a New Beginning ===
En 2007 Philippe anuncia que todos los otros miembros de la banda se fueron debido a diferencias musicales.<ref>{{Cita web|autor=Blabbermouth|url=https://blabbermouth.net/news/fairyland-members-quit|título=FAIRYLAND Members Quit|fecha=30 de julio de 2007|fechaacceso=28 de diciembre de 2023|sitioweb=[[Blabbermouth.net]]|idioma=en}}</ref> Como único compositor de ''Fairyland'', Giordana decidió buscar una nueva formación para la banda, pero tiempo después de trabajar en el nuevo material de la banda, tomó la decisión de hacer a ''Fairyland'' un proyecto solista con músicos invitados. Así lanzó su tercer álbum de estudio, ''[[Score to a New Beginning]]''. Para este álbum regresa [[Willdric Lievin]] a la banda como baterista, pero no acreditado como músico de planta en la banda, sino como invitado. Giordana también contrata a Marco Sandron como vocalista y a Fabio D'Amore como bajista (ambos integrantes de ''Pathosray''), y Chris Menta (de ''Razordog'') como guitarra rítmica. A su vez invita a muchos otros músicos de distintas bandas para grabar ya sea coros, solos de guitarra, o voces adicionales en distintas canciones del álbum.

=== Osyrhianta ===
Tras el lanzamiento de su tercer álbum, la banda estuvo pausada durante un tiempo, ya que [[Philippe Giordana|Phil Giordana]] estuvo trabajando en varios otros proyectos. Cuando Phil decide comenzar a trabajar en el nuevo álbum de ''Fairyland'', su contrato con la discográfica de [[Napalm Records]] había terminado. Giordana envió algunos [[Maqueta (música)|demos]] a la discográfica, pero estos le anuncian que no tenían intenciones de renovar el contrato con la banda. Tras esto Giordana contacta con su antiguo productor, Olivier Garnier, quien le aconseja que reforme a ''Fairyland'' como una «banda real» y no como un proyecto solista. Tras esto Giordana decide formar una nueva alineación. En 2015, mientras Giordana buscaba integrantes de planta para la banda, es contactado por el vocalista del grupo italiano ''[[Wind Rose (banda)|Wind Rose]]'', [[Francesco Cavalieri]], quien le manda un video de él cantando un [[Versión (música)|cover]] del tema ''Paradise Lost'' de ''[[Symphony X]]''.<ref name="PowerMetalFrance">{{Cita web|autor=AlexPMF|url=https://powermetalfrance.fr/2020/06/28/fairyland-philippe-giordana-repond-a-nos-questions/|título=Fairyland : le retour en grâce du Power symphonique Français|fecha=28 de junio de 2020|fechaacceso=18 de diciembre de 2023|sitioweb=Power Metal France|idioma=fr}}</ref> Rápidamente es contratado por Giordana como el nuevo vocalista de ''Fairyland''.<ref>{{Cita web|autor=Fairyland Official|url=https://www.facebook.com/Groupe.Fairyland.Officiel/photos/a.623265197751496/869843499760330|título=It's been confirmed that Francesco Cavalieri...|fecha=28 de agosto de 2015|fechaacceso=18 de diciembre de 2023|sitioweb=[[Facebook]]|idioma=en}}</ref>

La nueva alineación de la banda se conformó de [[Philippe Giordana|Phil Giordana]] (teclados), [[Willdric Lievin]] (bajo y guitarra), Jean-Baptiste Pol (batería), Sylvain Cohen (guitarra), y [[Francesco Cavalieri]] (voz). El grupo consigue contactar con una discográfica independiente, el sello alemán ''[[Massacre Records]]''. Con esta alineación estrenan el 22 de mayo de 2020 su cuarto álbum de estudio, ''[[Osyrhianta]]''.<ref>{{Cita web|url=https://www.metal-archives.com/albums/Fairyland/Osyrhianta/835449|título=Osyrhianta - Fairyland|fechaacceso=18 de diciembre de 2023|sitioweb=The Metal Archives|idioma=en}}</ref> Dado el aumento de popularidad de la otra banda de Cavalieri (''[[Wind Rose (banda)|Wind Rose]]''), el cantante decide dejar ''Fairyland'' para poder dedicarse completamente a su banda. Como la agrupación tenía ya planeadas fechas en vivo, contratan para sus presentaciones en vivo a quien fuera su vocalista en el primer álbum de la banda, y quien mantuvo una fuerte amistad con Willdric, [[Elisa C. Martin]].<ref name="PowerMetalFrance"/>

=== Fallecimiento de Giordana ===
En octubre de 2022 fallece [[Philippe Giordana]], tras llevar varios meses enfermo. Los detalles de su muerte fueron dados por [[Willdric Lievin]]. Will revela que Giordana, antes de morir, le hizo prometer que grabaría el quinto álbum de ''Fairyland'' en conjunto con el músico francés [[Peter Crowley]].<ref>{{Cita web|autor=Bad English|url=https://metalstorm.net/events/news_comments.php?news_id=47642|título=Fairyland - Keyboardist Passed Away (Update)|fecha=25 de octubre de 2022|fechaacceso=12 de diciembre de 2023|sitioweb=Metal Storm|idioma=en}}</ref> Tras la muerte de [[Philippe Giordana|Phil Giordana]], [[Willdric Lievin|Willdric]] tomó el puesto de líder de la agrupación.

Dada la salida de [[Francesco Cavalieri|Cavalieri]], en febrero de 2023 la banda anuncia, a través de sus redes sociales, estar en busca de un nuevo vocalista para la grabación de su quinto álbum. Para esto deciden hacer un [[casting]] para elegir a su nuevo vocalista.<ref>{{Cita web|autor=AlexPMF|url=https://powermetalfrance.fr/2023/02/16/fairyland-cherche-son-nouveau-chanteur/|título=Fairyland cherche son nouveau chanteur|fecha=16 de febrero de 2023|fechaacceso=18 de diciembre de 2023|sitioweb=Power Metal France|idioma=fr}}</ref><ref name="facebook">{{Cita web|autor=Fairyland Official|url=https://www.facebook.com/Groupe.Fairyland.Officiel/posts/pfbid02qc9AYAgtZMFamaCKS4ycDYiJTDrFL8rXTg7CvNq7qujd3VRMEePCVMHspKW19UF3l|título=!!! IMPORTANT ANNOUNCEMENT !!!|fecha=15 de febrero de 2023|fechaacceso=18 de diciembre de 2023|sitioweb=[[Facebook]]|idioma=en}}</ref> En marzo de 2023, ''Fairyland'' anuncia a su nuevo cantante, el británico [[Archie Cain]].<ref>{{Cita web|autor=Metalitalia|url=https://metalitalia.com/articolo/fairyland-il-nuovo-cantante/|título=FAIRYLAND: il nuovo cantante|fecha=8 de marzo de 2023|fechaacceso=18 de diciembre de 2023|sitioweb=Metalitalia.com|idioma=it}}</ref><ref>{{Cita web|autor=ClemPMF|url=https://powermetalfrance.fr/2023/03/07/fairyland-presente-son-nouveau-chanteur/|título=Fairyland présente son nouveau chanteur|fecha=7 de marzo de 2023|fechaacceso=18 de diciembre de 2023|sitioweb=Power Metal France|idioma=fr}}</ref> Desde entonces la banda ha estado trabajando en la composición de su quinto álbum de estudio. Willdric reveló que los arreglos orquestales del nuevo álbum estarán a cargo del músico [[Peter Crowley]].<ref name="facebook"/>

El 18 de mayo de 2024, [[Willdirc Lievin]] anuncia a través de las redes sociales de la banda el haber encontrado un nuevo miembro que se uniría a la banda como nuevo tecladista, el músico [[neerlandés]] [[Gideon Ricardo]].<ref>{{Cita web|autor=Fairyland Official Page|url=https://www.instagram.com/reel/C7GxyyCikYr/|título=A new keyboard player!|fecha=18 de mayo de 2024|fechaacceso=18 de mayo de 2024|sitioweb=[[Instagram]]|idioma=en}}</ref>

== Temática ==
A lo largo de su discografía la banda cuenta la historia de un universo complejo e imaginario llamado ''Osyrhia'', poblado por diferentes razas y dominado por dioses que intentan enseñarles los secretos de la evolución y el acceso al conocimiento. Lo cual se sale de control según lo planeado y no pasa mucho tiempo antes de que el caos y la guerra azoten este mundo pacífico.

(''[[Of Wars in Osyrhia]]'') Cuenta la historia de la tierra de Osyrhia, creada por los Dioses, y dividida en 7 continentes gobernados por reyes. El malvado Cenos, también llamado ''“el viajero”'' por viajar de uno a otro lado trayendo muerte y desolación, trae caos a la tierra de Osyrhia. Los dioses logran desterrarlo de Osyrhia junto con sus seguidores y encerrarlos durante mil años. Los dioses dan a cada uno de los 7 reyes de Osyrhia una piedra de poder para contener el mal, llamadas las ''Piedras guardianes''. Quien se haga de las 7 piedras podría unir a los 7 reinos de Osyrhia para su causa. Aunque se predijo que un joven recibiría el poder de las piedras y guiaría a su pueblo a la batalla contra la oscuridad. Mil años han pasado y el mal lentamente comienza a despertar. Al mismo tiempo, en alguna parte de Osyrhia, un joven llamado Doryan sueña con una visión del futuro en el que el mal se apodera de Osyrhia. Doryan se apresura a avisar al rey Morick, quien conociendo la profecía decide confiar en Doryan para guiar a los ''Ejércitos de la Luz'' contra la inevitable oscuridad que se aproxima.

(''[[The Fall of an Empire]]'') En la guerra, los ''Ejércitos de la Luz'' son derrotados por las legiones de Cenos, y el pueblo de Osyrhia es condenado a la [[esclavitud]]. Debido a un hechizo, Doryan cae en un sueño sobrenatural durante 500 años, hasta que despierta lentamente y prepara un contraataque para liberar al pueblo de Osyrhia.<ref name="metalist">{{Cita web|autor=Ofir Messer|url=https://www.metalist.co.il/InterviewPrivate.asp?id=205&lang=eng|título=Of The Fallen Empire And Rise Of Fairyland|fecha=24 de noviembre de 2006|fechaacceso=18 de diciembre de 2023|sitioweb=Metalist|idioma=en}}</ref>

(''[[Score to a New Beginning]]'') Después de que Doryan logra despertar y emprender su cruzada, forja una alianza con ejércitos sobrevivientes que se escondían en las ''Montañas Blancas'' y con algunos esclavos que lograron ser liberados. Todos juntos parten hacia ''Duna'' para liberar al resto de esclavos y poderse levantar en armas contra Cenos. Para esto cruzan el ''“Mar sin fin”'' donde deben pelear contra el Leviathan que se esconde bajo las aguas. Tras la batalla, un soldado envía una carta a su amada, la cual termina siendo interceptada por las huestes de Cenos, quienes al enterarse de que un ejército rebelde se acerca, comienzan a prepararse para su llegada. Doryan junto a su ejército logran llegar a las puertas de Morken, donde se resguarda Cenos, y se libera una batalla.<ref>{{Cita web|url=https://www.seigneursdumetal.fr/index.php?page=interview&id_inter=165|autor=Lionel|título=FAIRYLAND (2009) - Philippe Giordana (clavier)|fecha=2009|fechaacceso=16 de diciembre de 2023|sitioweb=Seigneurs du Metal|idioma=fr}}</ref>

(''[[Osyrhianta]]'') Este álbum es una [[precuela]] de la historia. Remontándose a 3000 años después del nacimiento de Osyrhia, narrando el ascenso del malvado Cenos.<ref name="PowerMetalFrance"/>

== Discografía ==
=== Como Fantasia ===
* Tribute to Universe (Demo)
* [[Realm of Wonders]] (Demo) (2000)

=== Como Fairyland ===
* [[Of Wars in Osyrhia]] (2003)
* [[The Fall of an Empire]] (2006)
* [[Score to a New Beginning]] (2009)
* [[Osyrhianta]] (2020)

== Videografía ==
* [https://www.youtube.com/watch?v=H_rfGBZoTDo ''Heralds of the Green Lands''] (2020)
* [https://www.youtube.com/watch?v=oUgxx1g9p-o ''The Hidden Kingdom of Eloran''] ''(Lyric Video)'' (2020)
* [https://www.youtube.com/watch?v=PfqjTP4CeJo ''Hubris Et Orbis''] ''(Lyric Video)'' (2020)

== Alineación ==
=== Miembros actuales ===
* [[Archie Caine]] - Voz
* [[Willdric Lievin]] - Bajo, Guitarra, Batería
* Sylvain Cohen - Guitarra
* [[Gideon Ricardo]] - Teclados
* Jean-Baptiste Pol - Batería

=== Miembros anteriores ===
* [[Philippe Giordana]] - Teclados
* [[Elisa C. Martin]] - Voz
* Max Leclercq - Voz
* [[Francesco Cavalieri]] - Voz
* Thomas Cesario - Bajo, Guitarra
* Anthony Parker - Guitarra
* Pierre-Emmanuel “Piwee” Desfray - Batería

== Notas ==
* [[Willdric Lievin]] y [[Elisa C. Martin]] formaron una banda llamada ''[[Hamka]]''.
* Anthony Parker, Thomas Cesario y Maxime Leclercq formaron la banda de [[speed metal]] ''Stelaria''.
* En junio de 2020, [[Philippe Giordana]] dijo estar en proceso de regrabar el álbum ''[[The Fall of an Empire]]'', con nuevos arreglos y con [[Elisa C. Martin]] en la voz.<ref name="PowerMetalFrance"/> El proyecto quedó detenido tras la muerte de Giordana.
* En una entrevista, [[Philippe Giordana|Giordana]] reveló que tenía la idea de trabajar en una [[historieta]] en conjunto con el artista gráfico, Gonzalo Ordoñez Arias, alias “Genzo” o “Genzoman”, quien ha trabajado el arte de las portadas de los álbumes de Fairyland desde 2006. La historieta narraría la historia que se ha venido contando a lo largo de la discografía de ''Fairyland'', sobre la aventura de ''Doryan'' en la tierra de ''Osyrhia''. Giordana dijo tener un [[Boceto|borrador]] de la historia, que en caso de no poderse hacer como historieta, podría llegar a ser un libro interesante para los fanáticos.<ref name="metalist"/>

== Enlaces externos ==
* [https://www.facebook.com/Groupe.Fairyland.Officiel Facebook oficial]
* [https://www.instagram.com/fairyland_band_official Instagram oficial]
* [https://fairyland.bandcamp.com/ Fairyland en Bandcamp]

== Referencias ==
{{listaref|2}}

{{Control de autoridades}}
[[Categoría:Grupos de música formados en 1998]]
[[Categoría:Grupos de música de los años 1990]]
[[Categoría:Grupos de power metal de Francia]]
[[Categoría:Grupos de heavy metal de Francia]]
[[Categoría:Grupos de metal sinfónico de Francia]]

title: Datos generales

Origen: Niza, Francia

Estado: Activo

title: Información artística

Otros nombres: Fantasy, Fantasia

Género(s): Power metal sinfónico

Discográfica(s): NTS Records · Napalm Records · Massacre Records

Artistas relacionados: Hamka · Magic Kingdom · Kerion

title: Miembros

Miembros: Archie Caine · Willdric Lievin · Sylvain Cohen · Gideon Ricardo · Jean-Baptiste “JB” Pol

title: Exmiembros

Exmiembros: Philippe Giordana † · Elisa C. Martin · Max Leclercq · Francesco Cavalieri · Thomas Cesario · Anthony Parker · Pierre-Emmanuel “Piwee” Desfray


text:
# Neoramia crucifera
Espèce
Synonymes
- Rubrius cruciferus Hogg, 1909

Neoramia crucifera est une espèce d'araignées aranéomorphes de la famille des Stiphidiidae.

## Distribution
Cette espèce est endémique des îles Auckland en Nouvelle-Zélande.

## Publication originale
- Hogg, 1909 : Spiders and Opiliones from the subantarctic islands of New Zealand. The Subantarctic islands of New Zealand. Wellington, vol. 1, p. 155-181 (texte intégral).

wikiname: frwiki

title: Neoramia crucifera

in_language: fr

wikitext:
{{Ébauche|araignée}}
{{Taxobox début | animal | ''Neoramia crucifera'' | <!-- image --> | <!-- insérer une légende descriptive de l'image --> | classification=twsc }}
{{Taxobox | embranchement | Arthropoda }}
{{Taxobox | sous-embranchement | Chelicerata }}
{{Taxobox | classe | Arachnida }}
{{Taxobox | ordre | Araneae }}
{{Taxobox | sous-ordre | Araneomorphae }}
{{Taxobox | famille | Stiphidiidae }}
{{Taxobox | genre | Neoramia }}
{{Taxobox taxon | animal | espèce | Neoramia crucifera | ([[Henry Roughton Hogg|Hogg]], [[1909]]) }}
{{Taxobox synonymes |
* ''Rubrius cruciferus'' <small>Hogg, 1909</small> }}
{{Taxobox fin}}

'''''Neoramia crucifera''''' est une [[espèce]] d'[[Araneae|araignées]] [[Araneomorphae|aranéomorphes]] de la [[Famille (biologie)|famille]] des [[Stiphidiidae]]{{Bioref|WSC non-famille|afficher=ref}}.

== Distribution ==
Cette espèce est [[Endémisme|endémique]] des [[îles Auckland]] en [[Nouvelle-Zélande]]{{Bioref|WSC non-famille|afficher=ref}}.

== Publication originale ==
* Hogg, 1909 : ''Spiders and Opiliones from the subantarctic islands of New Zealand.'' The Subantarctic islands of New Zealand. Wellington, {{vol.|1}}, {{p.|155-181}} ([https://archive.org/details/subantarcticisla01philuoft texte intégral]).

== Liens externes ==
* {{ADW|Neoramia_crucifera|''Neoramia crucifera''|consulté le=18 novembre 2017 }}
* {{BioLib|taxon|1026845|''Neoramia crucifera''  (Hogg, 1909)|consulté le=18 novembre 2017 }}
* {{CatalogueofLife | 46RLG | ''Neoramia crucifera'' (Hogg, 1909) | consulté le=19 décembre 2020 }}
* {{ITIS|884462|''Neoramia crucifera''  (Hogg, 1909)|consulté le=18 novembre 2017 }}
* {{WRMS espèce|510158|Neoramia crucifera|(Hogg, 1909)|consulté le=18 novembre 2017 }}
* {{WSC non-famille|Stiphidiidae|Neoramia crucifera|(Hogg, 1909)|consulté le=18 novembre 2017 }}

== Notes et références ==
{{Références}}

{{Portail|arachnologie|Nouvelle-Zélande}}

[[Catégorie:Stiphidiidae]]
[[Catégorie:Espèce d'araignées (nom scientifique)]]
[[Catégorie:Faune endémique des îles Auckland]]

title: Classification WSC

Règne: Animalia

Embranchement: Arthropoda

Sous-embr.: Chelicerata

Classe: Arachnida

Ordre: Araneae

Sous-ordre: Araneomorphae

Famille: Stiphidiidae

Genre: Neoramia