text:
# ادبیات ارمنی
ادبیات ارمنی یکی از قدیمی‌ترین و غنی‌ترین ادبیات جهان است. موسس خورناتسی «پدر تاریخ‌نگاری ارمنیان» در سده پنجم میلادی در مورد ادبیات ارمنی پیش از سده پنجم اطلاعات بسیار پرارزشی به ما می‌دهد. بنا به اطلاعات خورناتسی کتاب‌های متعدد معابد بت‌پرستی، کتاب‌های حکایات، قباله‌های منعقده بین شاهزادگان مختلف و غیره وجود داشته‌اند.
فولکلور مردمی نیز در آن دوران ترقی کرده بود. معلوم است که حتی قبل، در زمان تیگران دوم، در پایتخت‌های تیگراناکرت و آرتاشات غیر از نمایش‌های یونانی نمایش‌هایی نیز به زبان ارمنی اجرا می‌شد. لیکن بجز از این و چند گواهی دیگر، بزرگترین پدیده زبان ادبی قدیمی ارمنی یعنی (ارمنی کلاسیک)، گرابار است که با توانگری، کم اهمیت تر از زبان یونانی باستان نیست. در سده پنجم کتاب مقدس و کتاب‌های متعدد دیگر به‌طور صحیح از یونانی به ارمنی کلاسیک ترجمه شدند.
با ابداع الفبای ارمنی و سپس برگردان انجیل به این زبان توسعه ادبیات ارمنی آغاز گشت.
از نخستین آثار برجسته ادب ارمنی می‌توان به پهلوان نامه منظومی به نام داوید ساسونی اشاره نمود. این حماسه، داستان پیکار یک پهلوان ارمنی با سلطه اعراب برای رهایی مردم ارمنستان است. سپس ترجمهٔ برخی ار کتب ارسطو، و آنگاه داستان اسکندر و بعد هم نوشتن کتاب «تاریخ ارمنستان» که این کتاب را موسس خورناتسی نوشته و به زبان‌های فرانسوی و آلمانی و انگلیسی نیز ترجمه شده‌است.
غزل‌سرودهای دینی از سده پنجم نقشی مهمی در ادب ارمنی پیدا نمود که بیشتر در آیین‌های مذهبی بکار می‌رفت. نقطه اوج این گونه ادبی اثر عرفانی گریگور نارِکاتسی به نام «سوگنامه نارک» است که در سده دهم زایشی نگاشته شده‌است. این شاهکار نارِک یکی از پرخواننده‌ترین اثر نزد ارمنیان تا به امروز است. سوگنامه نارک از سوی آزاد ماتیان به فارسی نیز ترجمه گشته است.
با آمدن سده دوازدهم سخن ارمنی شاهد برامیدن یکی دیگر از غنایی سرایان خود یعنی نرسس شنورهالی بود. این جاثلیق سوگنامه‌ای در سقوط اِدِسا و سرودهایی «شاراکان‌ها» از خود بجا نهاد. دوره این دو سراینده برجسته یعنی سده‌های ده تا چهارده میلادی را دوره زرین ادبیات ارمنی نام نهاده‌اند.

## ابداع حروف ارمنی
به گواهی یک صدای مورخین قدیمی ارمنی، وقتی که ساهاک پارتو و مسروپ ماشتوتس به پادشاه ورامشاپوه برای داشتن حروف و ادبیات ارمنی مراجعه می‌کنند و می‌خواهند که نظر او را نیز جویا شوند، پادشاه به آن‌ها پاسخ می‌دهد که خود آگاهی یافته‌است که پیش اسقفی به نام «دانیل» حروف ارمنی وجود دارند و بلافاصله یکی از نزدیکان درباریش به نام «واهریج» را به نزد دانیل می‌فرستند تا حروف را بیاورد.

خورناتسی او را شخصی محترم و آرزومند انجام چنین کاری (یعنی ایجاد و خلق حروف) نامیده و شرح زیر را ارائه کرده‌است:
«واهریچ به نزد دانیل رفته و حروفی را که از مدت‌ها قبل پیدا شده بود، با خود آورده و به ساهاک و مسروپ داد. آن‌ها خود با یادگیری و آموختن آن‌ها به چند پسر بچه، متوجه شدند که این حروف برای بیان تمام هجاهای ارمنی کافی نبودند. بدین تربیت مشخص می‌شود که حروفی که از مدت‌ها قبل پیدا شده و نزد دانیل بودند یعنی حروفی که احتمالاً در زمان‌های مهرپرستی مورد استفاده ارمنیان قرار می‌گرفتند، دیگر کهنه شده، ناقص و غیرقابل استفاده بودند.»

در آن زمان چنان‌که غازار پاربه‌تسی می‌نویسد:
«به خواهش قلبی پادشاه ورامشاپوه، این مأموریت خطیر یعنی اختراع حروف ارمنی را مسروپ ماشتوتس بعهده می‌گیرد و پس از زحمات طاقت فرسا و تلاش فراوان موفق به انجام این امر تاریخی می‌گردد.»
اختراع الفبای ارمنی روحیه جدیدی به جامعه و متفکرین می‌بخشد. فعالیت پرشور و شدیدی در زمینه ابداع ادبی و ترجمه‌ها به عمل می‌آید. در مناطق گوناگون ارمنستان مدارس متعددی افتتاح می‌شوند و شاگردان فراوانی جمع می‌شوند تا با استفاده از حروف جدید، زبان ارمنی و نیز زبان‌های دیگر را فرا گیرند.

در فعالیت‌های شدیدی که در آموزش زبان و ادبیات ارمنی انجام می‌شوند بزرگترین نقش را مسروپ ماشتوتس بازی نمود. مؤسس خورناتسی در مورد وی بحق گفته‌است:
«فکرش خالق، سخنانش درخشان، فعالیت‌هایش پرطاقت، عشق اش بی ریا و در آموزش خستگی ناپذیر بود و در اخلاق وی نه تکبر و نه چاپلوسی هیچ‌یک نتوانستند رخنه کنند. مطابق اطلاعات مورخین ارمنی، ماشتوتس همچنین در نواحی مرزی ارمنستان نیز به فعالیت‌های فرهنگی دست می‌زند.»
به‌وجود آمدن ادبیات ارمنی در تاریخ ارمنیان دارای اهمیت عظیم فرهنگی، سیاسی و اجتماعی گردید.

## ادبیات ارمنی در سده پنجم میلادی
در سده پنجم پس از اختراع حروف، ادبیات خود ویژه ارمنی به وجود آمده و ترقی نمود. در عین حال کتب متعددی از زبان‌های یونانی و آشوری ترجمه گردید.
آثار ترجمه شده به‌طور عمده کتاب‌های مذهبی بودند که از حیث فن ترجمه (کتاب مقدس، تفسیرها و نطق ها) ی هوهان وسکبران،(به معنی زرین کلام) و «وقایع‌نامه» اوسبیوس قیصری و غیره را می‌توان ذکر نمود.

از اولین مؤلفین ارمنی که در عین حال به ترجمه کتب نیز اشغال داشته می‌توان مشهورترینشان یعنی مسروپ ماشتوتس، یزنیک کوغباتسی، گوریون، «هوسپ پاغناتسی» و «هوهان یگغیاتسی» و یکی از مؤثرترین سازماندهندگان ادبیات ارمنی یعنی ساهاک پارتو را باید نام برد که غازار پاربتسی دربارهٔ وی نوشته است:
«با دانش کامل خود از بسیاری از دانشمندان یونان برتر بود. او واقعاً بر حروف صدا دار و فن بیان و نطق تسلط داشت. به ویژه از فلسفه اطلاع کامل داشت.»
ادبیات ترجمه‌ای ارمنی پیوسته پس از سده پنجم ادامه یافت. این ادبیات از این نظر برای تاریخ و فرهنگ اهمیت داردکه چون متن‌های اصلی برخی از آثار ارزشمند یونانی که گم شده و به دست ما نرسیده‌اند، دانشمندان فقط با استفاده از متن‌های ترجمه شده ارمنی می‌توانند بر کم و کیف آن‌ها آگاهی یابند.
پس از بنیان‌گذاری ادبیات ملی ارمنی در سده پنجم، به ویژه تاریخ نویسی، نطق مذهبی و ادبیات تذکره نویسی، اشعار کلیسا، فلسفه و غیره ترقی نمود. از ناطقین و فلاسفه این دوران یزنیک کوغباتسی
با کتاب «ضد فرقه‌ها» یا «تکذیب فرقه‌ها». داویت آنهاقت با کتاب‌های «مرزهای حکمت» و «تفسیر سهویات ارسطو» و سایر آثار، هوهان مانداگونی را با «نطق ها» یش باید نام برد. این چهره‌ها از تحصیل‌کرده‌ترین شخصیت‌های عصر خود بودند. لیکن از حیث اهمیت اجتماعی-تاریخی و ارزش‌های علمی آثار خود، آگاتانگلوس، کوریون، پاوستوس بوزاند، مؤسس خورناتسی، یغیشه وارداپت و غازار پاربتسی، مشهورتر هستند و در عین حال که تاریخ‌نویس هستند از عالی‌ترین نمایندگان و چهره‌های ادبیات کهن ارمنی به‌شمار می‌روند.
جریان عادی ترقی ادبیات نمی‌توانست مجزا از مبارزه طبقاتی آن عصر باشد. بدین ترتیب معلوم می‌شود روحانیت مسیحی که مبین منافع فئودال‌ها بود با موتیف‌ها و تم‌های دنیوی موجود در ادبیات مخالف بود و رفتار بسیار منفی نسبت به فولکلور مردمی داشت. سبک‌های ادبیات اصیل هنری فقط به صورت اشعار مربوط به مراسم کلیسا کتباً حفظ می‌شد که با محتوای مذهبی-جزم اندیشانه خود نمی‌توانستند بیانگر ارزش‌های عالی هنری باشند. فقط مورخین از اوضاع اجتماعی، روابط سیاسی و فولکلور مردمی صحبت می‌کنند.
این امر که از سده پنجم هیچگونه اثر کتبی کامل هنری و دنیوی به ما نرسیده‌است، نشانگر این مطلب است که دوران شکل‌گیری ادبیات چنان مسائلی وجود داشت که مانع از شکل‌گیری و پیشرفت ادبیات هنری و دنیوی بودند.
برخی نهضت‌های دهقانی و مذهبی به عنوان تبلوری از مبارزه طبقاتی علیه فئودالیسم، در داخل کشور بوقوع می‌پیوست. از این رو حکومت کلیسا که در آن زمان از حیث اجتماعی مقتدر بوده و امور مدارس و ادبیات را در دست داشت، از یک سو به پیشرفت و ترقی ادبیات مذهبی-کلیسایی همت می‌گماشت و از دیگر سو در قبال فولکلور مردمی و جنبه‌های دنیوی ادبیات روش خصمانه‌ای اتخاذ می‌نمود. مثلاً یکی از مؤلفین دینی سده پنجم یعنی هوهان مانداگونی در مورد هنر عاشق‌ها و نمایش‌های تئاتری عاشق‌ها در نطق‌های خود با انزجار صحبت می‌کند.
همچنین می‌دانیم که چگونه دانشمندان تاریخ‌نگار مورد تعقیب و آزار ناآگاهانه قرار می‌گرفتند زیرا آنان در قبال حکام دیدگاه انتقادی داشتند.
بدین ترتیب از همان آغاز دوران پیدایش ادبیات ارمنی ما شاهد هستیم که پیکارها و مبارزات نیروهای زحمتکش بر علیه فئودالیسم و نیز مبارزه قشرهای داخلی فئودالیسم چگونه انعکاس خود را در تاریخ ادبیات گذارده و در طول سده‌های میانه تماماً با ترقی محافل ادبی و ویژگی‌های آن وابسته بودند.
صرف نظر از تمام موانع و تعقیب‌ها و آزارها، ادبیات ارمنی در سده‌های میانه به همت مؤلفین و مورخین ارمنی به علت ارزش‌های ادبی و شناخت علمی خود در ادبیات جهانی دارای اعتبار و اهمیت گردید. آثار تاریخی دنیوی که مؤلفینشان از نمایندگان بارز و چهره‌های پیشرو علوم در عصر خود بودند، بدست ما رسیده‌است.

## تاریخ نویسی قدیمی ارمنی
آثار مؤلفان و مورخان ارمنی در سده‌های میانه در زمره بهترین کتب قرار دارند. این‌ها به لطف برخی ویژگی‌های ادبی خود در زمان باستان جانشین بعضی از قطعه‌های ادبی و رمان‌ها می‌شدند که به صورت کتبی وجود نداشتند.
مورخین ارمنی از لحاظ محتوای ایدئولوژیک آثارشان پر آوازه شدند. معمولاً هم‌زمان با این که آن‌ها به خواهش برخی شاهزادگان فئودال کتب تاریخ می‌نوشتند، بهترین آن‌ها به عنوان متفکرین پیشرو عصر خود و افرادی پر قریحه و پراستعداد بدان درجه رسیده‌اند که بیانگر فقط منافع حکومتی فئودال‌ها و در نهایت منافع حکومت مرکزی کشور بودند.
یکی از دلایل این است که بسیاری از آنان تاریخ خود را به جای اینکه به نام خانواده فئودالی حامی
بنویسند آن‌ها را تحت عنوان «تاریخ ارمنیان» می‌نگاشتند.
مورخان و مؤلفان برجسته ارمنی در سده پنجم عبارتند از آگاتانگلوس، پاوستوس بوزاند، یغیشه وارداپت و غازار پاربتسی.

## ادبیات ارمنی در سده‌های شش و نه میلادی
هیچ اثری از نوشته‌های مورخان سده ششم به ما نرسیده‌است. از طرفی بخاطر فشارهای دینی -مذهبی امپراتوری روم شرقی، و از طرف دیگر بواسطه مبارزه طبقاتی زحمتکشان بر علیه نظام ارباب رعیت و ضرورت مبارزه با جنبش مذهبی طرفدار آن، در این دوران ادبیات فلسفه مدرسی دینی ترقی نمود.
از چهره‌های ادبیات دینی باید: «پتروس اسقف سیونیک»، «مؤسس یغیوادتسی»، جاثلیق‌ها: «آبراهام» و کومیتاس وارداپت، «ورتانس»، شاعر: «هوهان مایراوانتسی»، هوهانس ایماستاسر، «استپانوس سیونتسی» و دیگران را نام برد.
در این دوران طبعاً شعر کلیسایی نیز باید ترقی می‌نمود. البته ارجحیت ادبیات دینی -اسکولاستیک بدین معنی نیست که تفکرات دنیوی هیچ انعکاسی در ادبیات پیدا نکردند. در سده هفتم دوره‌ای به وجود آمد که دوره ترقی هنرها، علوم و تاریخ‌نویسی بود. از این حیث معماری سده هفتم قابل ذکر است.
داوتاک کرتوغ شاعر در سده هفتم می‌زیست و از او منظومه «دربارهٔ قتل ریاکارانه شاهزاده جوانشیر آلبانیا»
به ما رسیده که یکی از نمونه‌های قدیمی ادبیات دنیوی و هنری ارمنی است.
با صحبت در مورد جنبه‌های دنیوی ادبیات در سده هفتم نمی‌توان از ترجمه‌های انجام شده در این دوره یاد نکرد.
در زمره ترجمه‌ها بجز برخی آثار فلسفه یونان باستان، آثار مشهور ادبیات هنری بچشم می‌خورند من جمله «امثال یزوپوس» و کتابی تحت عنوان «ادیب» اثر مؤلف ناشناس که مجموعه‌ای از مطالب امثال گونه است.
لشکر کشی اعراب مانعی در پیشرفت ادبیات و فرهنگ نوخاسته ارمنی در سده هفتم و باعث اختلال در ترقی زندگی اجماعی ارمنیان گردید. در سده هشتم، در شرایط جنگ و جدال‌های ممتد، فرهنگ نمی‌توانست سیر طبیعی پیشرفت خودرا طی کند. کافی است در نظر گیریم که برطبق داده‌های موجود، بیش از ۵۰ اسم از مورخان و مؤلفان سده هفتم به مارسیده‌است در حالی که از سده هشتم فقط اسامی ۴ نفر از مؤلفین بر ما روشن است.

## ادبیات شفاهی مردمی
داستان حماسی و افسانه‌ای ساسونتسی داویت دارای ارزش‌های والای آرمانی و زیبائی شناسانه است. مردم قهرمان سمبولیک خود داویت را با ویژگی‌های عالی و برجسته فوق انسانی پرورده‌اند. میهن پرستی سوزان و لغزش ناپذیر، انسان‌دوستی، مهرورزی و دلبستگی به زحمتکشان و ستمدیدگان از هر ملیت و نژاد، خوشبینی و امید به پیروزی نیکی و زیبائی و عدالت بر پلیدی و زشتی و ستم، از ویژگی‌های ذاتی این قهرمان ملی افسانه‌ای است.
حماسه ملی ساسونتسی داویت که از چهار بخش (ساناسار و باغداسار، مهر بزرگ، داویت، مهر کوچک)، تشکیل یافته به بسیاری از زبان‌های دنیا ترجمه گردیده و در میان ملت‌های جهان اثری شناخته شده‌است.
از آنجایی که در حماسه ملی افسانه‌ای یاد شده جز «داویت» و «مهر» قهرمانان دیگری نیز وجود دارند، آن را «دلیران ساسون» و «شجاعان ساسما» نیز می‌نامند.

## آغاز ادبیات مکتوب
«گیرک پیتوئیتس» یا «کتاب پیتو» را باید نخستین و قدیمی‌ترین اثر ادبیات مکتوب ارمنی به‌شمار آورد. این کتاب حاوی سه بخش است که در یک بخش آن پیرامون زندگی یونانی سخن می‌رود، در بخش دیگر فولکلور عبرانی گردآوری شده و بالاخره در بخش سوم کتاب پیرامون مسائل گوناگون ادبی، علمی، فلسفی، منطقی و اجتماعی مطلبی درج گردیده است.
در این کتاب که یگانه سند ادبی تاریخ باستان ارمنی است دربارهٔ هومر، هزیود، مناندر و اوریپید سخن به میان آمده و مطالبی دربارهٔ فولکلور یونانی نگاشته شده‌است. نگارنده کتاب مزبور پاره‌ای از صفحات کتاب را نیز به بحث دربارهٔ سقراط، فیثاغورس، دیوژنوس، فریاندروس، هرودوت و خطیب نامدار آتن دموستن، اختصاص داده است.
از طریق همین کتاب بوده که از سده پنجم به بعد خواننده ارمنی با افکار و عقاید فلسفی و ادبی کلاسیک یونان آشنا شده‌است. نگارنده گیرک پیتوئیتس در اثر خود هومر، را "سرور شاعران"،"شاعران بزرگ" و "پدر شاعران" نامیده و به هزیود، "برگزیده‌ترین شاعر" و "اولین شاعر سراینده کار و زحمت" لقب داده است. در کتاب پیتو که در سده پنجم میلادی به رشته تحریر درآمده‌است و نام مؤلف آن به درستی معلوم نیست بسیاری از هنرمندان و دانشمندان اعصار باستان از جمله تالس و سولون نیز به خوانندگان معرفی شده‌اند و مباحثی به گیاه‌شناسی، فنون خطابت و هنرهای گوناگون اختصاص یافته‌است.
عده‌ای از صاحبنظران این کتاب را تألیف مؤسس خورناتسی می‌دانند، لیکن به عقیده بسیاری دیگر از محققین که مقنع تر می‌نامید، کتاب پیتو تألیف شخص واحدی نیست. بلکه مجموعه‌ای است از نوشته‌های روشنفکران پیشرو و طرفدار فرهنگ و علوم یونان باستان است.

## شعر غنایی ارمنی
در میان ارمنیان در ازمنه باستان شعر و موسیقی با هم بوده‌اند و آوازخوان و نوازنده در عین حال شاعر نیز بوده‌است. پس از جدائی شعر از موسیقی، شعر مذهبی ارمنی همواره در کلیسا با موسیقی همراه ماند. حال آن که شعر غیر مذهبی دکلمه می‌شد و با موسیقی همراه نبود.
شعر غنایی ارمنی سده‌ها دارای محتوای مذهبی بوده و در آن‌ها عیسی مسیح و مریم مقدس یا روحانیون طراز اول کلیسا، تحسین و تقدیس شده‌اند.
مستقل از شعر کلیسائی رسمی، مردم طی سده‌ها شعرهای دلخواه خود را سروده‌اند که در آن‌ها مفاهیم طبیعی و حالت‌های انسانی مانند عشق، شادی، شراب، لذت‌های حسی و اندوهان جان انسان بازتاب یافته‌است. این گونه شعرها را «عاشق»ها یعنی نوازندگان و سرایندگان و خوانندگان دوره گرد آفریده‌اند و خود به آوز خوانده‌اند. به رغم مقابله شدید کلیسا با هنری که از زندگی دنیوی و عواطف انسانی مایه می‌گرفت، شعر و آواز عاشق‌ها در ادبیات شفاهی ارمنی از سده‌های چهارم و پنجم میلادی وجود داشته‌است.

## شاهنامه فردوسی و ادبیات ارمنی
ادبیات خلقی سده سیزدهم و چهاردهم ارمنی از منظومه مردمی شاهنامه حکیم ابولقاسم فردوسی طوسی، تأثیراتی بر خود پذیرفته‌است. در دوران سلجوقیان، آوازخوانان و نوازندگان دوره گرد و نقالان ایرانی که روستا به روستا و شهر به شهر می‌رفتند، اندک اندک وارد روستاها و شهرهای ارمنستان شدند و در میان مردم به نقل اشعار و داستان‌های شاهنامه پرداختند.
داستان‌ها و مضامین شاهنامه چنان از سوی توده‌های ارمنی مورد استقبال قرار گرفت که حتی در صومعه‌ها و کلیساها نیز به نقل آن‌ها می‌پرداختند. بدین ترتیب شاهنامه در میان کشیشان و صومعه نشینان نیز طرفدارانی پیدا کرد و از گستانتین یرزنگاتسی که خود شاعر و کشیش کلیسا بود، خواسته شد تا اشعاری با آهنگ و مضامین شاهنامه به سراید. یرزنگاتسی نیز شعرهایی با آهنگ و لحن شاهنامه سرود که مورد استقبال فراوان واقع شدند.
گریگور نارکاتسی نیز برخی اشعار در شباهت با شعرهای شاهنامه سروده است و این خود بیانگر آن است که شاهنامه فردوسی حتی در سده دهم میلادی نیز در ارمنستان اثری شناخته شده‌است.
اسناد ارتباط فرهنگی و وجود علایق مشترک بین ملت‌های ایران و ارمنستان نه در سده‌های دهم و سیزدهم میلادی، بلکه خیلی پیش تر از آن، یعنی در سده پنجم در اثر پدر تاریخ ارمنستان موسس خورناتسی به چشم می‌خورد.
سند تاریخی رواج اساطیر ایران در ارمنستان و مورد علاقه ملت ارمنی بودن آن‌ها، در کتاب تاریخ ارمنستان خورناتسی به خوبی منعکس است. وی از اساطیر ایرانی که مورد علاقه ارمنیان بوده به‌طور عام و از رستم و ضحاک به‌طور مشخص نام می‌برد.
استقبال ملت ارمنی از قهرمانان حماسی افسانه‌ای ایران در برجسته‌ترین و ارزشمندترین اثر ملی ارمنیان یعنی ساسونتسی داویت نیز تجلی یافته‌است.
ملت ارمنی یکی از قهرمانان حماسی افسانه‌ای ایرانی یعنی زال را در اثر بی‌همتای ذوق و هنر ملی خود، با قهرمان حماسی اش داویت برادر کرده‌است. این خود اشاره‌ای سمبولیک است به عشق برادرانه دو ملت که در آن روزگار هر یک به گونه‌ای تحت ستم شاهی مستبد و خودکامه، رنج می‌کشیده‌اند.
در دوره‌ای از شعر غنایی ارمنی علاوه بر جهان روانی-عاطفی شاعر و اعتقادات فلسفی و مذهبی اش، مسائل اجتماعی-تاریخی و گذشته‌های دور و نزدیک تاریخ نیز تصویر شده‌است. این روند از سده دوازدهم میلادی در شعر ارمنی آغاز گردیده و شاعران بسیاری، شخصیت‌های تاریخی یا حماسی-ملی را در آثار خود جان بخشیده‌اند.
«گریگور دقا»، استپانوس اُربلیان، هتوم دوم، «گریگور تسترنتس»، «آراکل سیونه‌تسی»، «میناس توخاتتسی»، «خاچاطور گچارتسی»، «آراکل باغیشه‌تسی» و «آبراهام آنگیوراتسی» از جمله این شاعران هستند.
شعری از هوهانس تومانیان:
«چنین گفته است از زمان‌های کهن، فردوسی جاودان، بلبل فارسی سخن.
چه گردد چیره بر مرد تهمتن اگر نبود شراب و زن.»

## شعر عاشقی در ادبیات ارمنی
«عاشق» به زبان ارمنی، گوسان خوانده می‌شود.
شعر «عاشقی ارمنی» یکی از عرصه‌های پربار و غنی آفرینش هنری فولکلوریک و ادبی است. شعر عاشقی در ادبیات ارمنی دارای اهمیت فراوانی است و بخش نسبتاً بزرگی از ادبیات شفاهی و مکتوب این ملت را به خود اختصاص می‌دهد. عاشق‌ها مقبول‌ترین و محبوب‌ترین نغمه پردازان و سرایندگان مردم هستند و هنر آن‌ها با توده‌های وسیع مردم نزدیکی و ارتباط معنوی دیرسال و استوار دارد.
در شعر عاشقی احساس و آرزوی مردم بهتر و کامل تر از دیگر عرصه‌های ادبیات فولکلوریک بازتاب می‌یابد. چرا که عاشق با توده‌های زحمتکش شهر و روستا ارتباط ناگسستنی دارد و خود از میان آن‌ها برخاسته است. عاشق‌ها طی قرن‌های فراوان تاریخ با مردم زیسته و از مردم الهام گرفته‌اند و هنر آن‌ها در واقع هنر خود مردم است. به همین علت نیز عاشق‌ها همواره در آغوش و قلب مردم ساده و زحمتکش جا داشته‌اند و از احترام و محبت بی شایبه آنان بهرمند شده‌اند. بسیاری از شعرهای عاشقی دارای ارزش‌های والای اخلاقی-انسانی هستند و عدالت و نیکی و مهرورزی به انسان و نوعدوستی را تبلیغ می‌کنند و با هر آنچه که ارزش‌های انسانی و اخلاقی را به تباهی تهدید می‌کند، به ستیز بر می‌خیزند.
در سده‌های چهارم و پنجم میلادی ناحیه موسوم به گُقتان از مراکز عمده تجمع گوسان‌های ارمنی بوده‌است. مضمون اشعار عاشوق‌های دوره‌های یاد شده عبارت بود از وصف زندگی اشراف و نجیب زادگان، تمجید و تحسین از جود و کرم آن‌ها، تصویر مناظر طبیعی و فصول سال، بیان احساس‌های عاشقانه، توصیف زیبایی و لذت زندگی و در مقیاس اندکی نیز روایت برخی داستان‌های به افسانه آمیخته تاریخی.
شعر عاشقی از اواخر سده شانزدهم میلادی به‌طور جدی و چشمگیر در ادبیات ارمنی پا گرفت، در نیمه سده هفدهم در میان توده‌های مردم رواج گسترده‌ای یافت و در سده هجدهم به اوج شکوفایی خود رسید.
گوسان‌های ارمنی به دلائل زمانی-اجتماعی به موازات سرودن و خواندن ترانه‌های ارمنی، ترانه‌هایی نیز به زبان‌های آذری، ترکی، گرجی و گاهی فارسی سروده و به آواز خوانده‌اند. ناقاش هوناتان با ترانه‌ها و آهنگ‌های دلنشین و گرایش از چهرهای برجسته ادبیات عاشقی سده هفدهم ارمنی است.
در سده هجدهم سایات‌نووا ادبیات عاشقی ارمنی را در سایه نبوغ هنری اش به اوج رسانده و نام خود را به عنوان شاعر و عاشوق نابغه و بی‌همتاترین چهره ادبیات عاشقی ارمنی جاودانه کرد.
«هوهانس کاراپتیان» معروف به شیرین و جیوانی از برجسته‌ترین شخصیت‌های ادبیات عاشقی ارمنی به‌شمار می‌آیند.

## ادبیات نوین ارمنی
مکتب ادبی کلاسیسیسم از اواخر سده هجدهم میلادی در ادبیات ارمنی شکل گرفت و گسترش یافت و تا دهه شصت سده نوزدهم همچنان به مثابه مکتب مسلط ادبی به حیات خود ادامه داد و از آن پس مکتب رمانتیسم و رئالیسم ابتدائی ارمنی، از میدان رانده شد. تأثیر ادبیات کلاسی سیستی اروپای غربی و روسیه بر مکتب کلاسی سیستم ارمنی از جنبه اسلوب‌های زیبایی شناسه پایه دار و عمیق بود.منتها اگر کلاسی سیست‌های اروپائی تاریخ و اساطیر و افسانه‌های یونان و روم باستان را سرمشق خود برای آفرینش‌های ادبی قرار می‌دادند، کلاسی سیست‌های ارمنی از تاریخ و اساطیر و افسانه‌های باستانی ملت خود مایه می‌گرفتند.
در ساله‌های ۱۸۲۰–۱۸۳۰ میلادی تغییرات محسوسی در عرصه ادبیات ارمنی احساس شد. روند مبارزه با مکتب کلاسیسیسم از سوی مکتب ادبی نوین یعنی رمانتیسم آغاز گردید. پرداختن به زندگی مردم، مسائل روزمره اجتماعی و موضوع انسان معاصر با همه آرزوها و امیدها و دنیای روانی اش به اصلی‌ترین هدف ادبیات بدل شد و در آن مسائل اجتماعی-تاریخی و افکار آزادی‌خواهانه ملی جای ویژه‌ای را اشغال کرد.
برجسته‌ترین و اصلی‌ترین نقش را در توسعه و رشد ادبیات نوین ارمنی، نویسنده نامدار خاچاطور آبوویان که به عنوان پدر ادبیات نوین ارمنی شناخته می‌شود ایفا کرد .
روند شکل‌گیری شعر نو ارمنی در واقع از دهه‌های سی و چهل سده نوزدهم میلادی، از طریق اشاعه شعرهای شفاهی که به «باسکویل» معروف بودند و دهان به دهان نقل می‌شدند و اشعار موزون به «بامفِلت» که نوعی شعر هجو و انتقادی بودند، آغاز شد. در این‌گونه شعرها سرایندگان آن‌ها دشمنان مردم و ریاکاران دوست نما را که با سوءاستفاده زیرکانه از علایق ملی، به فریب و غارت مردم می‌پرداختند، افشاء و رسوا می‌کردند.
تعدادی از شاعران ارمنی:(دانیل واروژان، روبن سواگ، سیامانتو، هوانس تومانیان، آوتیک ایساهاکیان، بارویر سواگ، سیلوا کاپوتیکیان، هوانس شیراز)
- شعری از ساقاتل هاروتیونیان، (من در برابر تو)

| من در برابر تو معصوم، معصوم            |  | مثل بره     |
| من در برابر تو سر به زیر و سبز         |  | مثل درخت    |
| من در برابر تو در تلاطم از شادی        |  | مثل آب      |
| من در برابر تو بی کلامی گدازنده        |  | مثل آتش     |
| من در برابر تو لطیف و ملایم            |  | مثل نسیم    |
| من در برابر تو توفانی و دیوانه         |  | مثل دریا    |
| من در برابر تو استوار و سخت            |  | مثل درخت    |
| من در برابر تو سنگین و بلند            |  | مثل کوه     |
| من در برابر تو در کار آب شدن           |  | مثل برف     |
| من در برابر تو فرو ریخته و در هم شکسته |  | مثل ستون    |
| من بی تو ویرانه و متروک                |  | مثل یک خانه |

## وزن و قافیه و قالب در شعر ارمنی
همچنان‌که برخی نشانه‌های اشعار توده‌های مردم و سرایندگان گمنام در کتب تاریخی مکتوب به خط ارمنی سده پنجم میلادی، از جمله در تاریخ ارمنستان موسس خورناتسی، به نوازندگان و سرایندگان دوره گرد منسوب است و از آن میان شعری از تولد واهاگن اساطیری حکایت می‌کند که ترجمه آن این‌گونه است:
آسمان دردِ زِه داشت و دردِ زِه داشت زمین
به درد زایمان گرفتار بود بحر ارغوانین
نی سرخ‌فام در نیستان بحر بیکران
لرزان همی بود از درد زایمان
از گلوگاه نی دود همی خاست روان
دوان شد از آن شعله‌ها میان
پسر گیسو طلای نوجوان
او داشت آذرگون زلفان
ریشی چون شعله‌ها لرزان
داشت دو چشم چون خورشید رخشان
تعیین دقیق این که در ادوار پیش از پیدایش زبان نوشتاری ارمنی، وزن شعر به چه صورتی و مبتنی بر کدام قواعد بوده‌است، کاری ناممکن می‌نماید. لیکن اگر به نظریه‌ای که اکثر دانشمندان زبان‌شناس آن را پذیرفته‌اند، استناد کنیم، آنگاه باید بپذیریم که وزن شعر ارمنی در ادوار پیش از کتابت، «وزن کمی» یا «وزن امتدادی» بوده‌است.
سنت وزن‌شناسی در شعر سنجش وزن شعر «متریکا یا داقاچاپوتیون» و بررسی چند و چون آن توسط صاحبنظران ارمنی نخستین بار از طریق ترجمه قواعد دستوری زبان یونانی و دیگر آثار ادبی هلنیستی، وارد ادبیات ارمنی گردید و وزن شعر ارمنی، با اقتباس از وزن شعر یونانی جدید که وزن ضربتی یا آهنگین بود. به صورت خود ویژه تکامل پیدا کرد. با این حال به ویژه در اشعار کهن ارمنی نشانه‌های فراوانی از «وزن عددی» دیده می‌شود. یعنی واژه‌های شعر به گروه‌هایی تقسیم می‌شوند که عدد هجاها (سیلاب‌ها) ی هر گروه با گروه دیگر متساوی است بدون آن که ویژگی‌های دیگر اصوات واژه‌ها در نظر گرفته شده باشند. وزن عددی را معمولاً به اشتباه «وزن هجایی» نیز می‌نامند.

### قافیه
در شعرهایی که به سرایندگان و نوازندگان باستانی دوره گرد منسوب است و چه در شعرهای قدیمی غنایی کلیسایی که به «شاراکان» معروف هستند و با همراهی موسیقی خوانده می‌شوند، از قافیه اثری نیست. شعر ارمنی نیز مانند شعر بسیاری دیگر از زبان‌های دنیا قافیه را از شعر عرب به عاریت گرفته‌است. لیکن قافیه بندی در شعر ارمنی دارای آن قواعد پیچیده قافیه پردازی در شعر عربی و فارسی نیست.

### وزن و قافیه در شعر امروز ارمنی
شعر امروز ارمنی نیز مانند شعر بسیاری دیگر از ملل معاصر، همگام با زمان دگرگونی‌هایی در وزن پذیرفته‌است. شاعر اکنونی شعر خود را ملزم به رعایت دقیق یکسانی نواخت‌های واژگان مصرع‌ها یا خط‌های شعر، نمی‌کند و اگر ضرورت محتوا ایجاب کرد، ناگزیر ریتم و آهنگ خط‌های شعر را نیز-جابه‌جا- از هم می‌گسلد. گاه نیز شاعری چون سیامانتو، شعر خود را از قید وزن و آهنگ آزاد می‌کند و آن را به شعر نثر گونه بدل می‌کند.
قافیه نیز در شعر معاصر ارمنی، همچنان‌که در شعر معاصر فارسی و در شعر بسیاری دیگر از زبان‌ها، صنعتی نالازم و گاه مضر تلقی می‌شود. لیکن اگر ضرورت بیانی شعر ایجاب کرد، شاعران از آن تن نمی‌زنند.

### قالب‌های شعر ارمنی
قالب‌ها و ژانرهای شعری ارمنی بسیار متنوع است. برخی از این قالب‌ها خاص شعر ارمنی است و برخی نیز از شعر زبان‌های دیگر به عاریت گرفته شده‌است. مانند رباعی و غزل که در شعر عربی و فارسی و دیگر ملل شرقی متداول است یا آن که «سونات» و «بالاد» و «سِرِناد» که در شعر و موسیقی بسیاری از ملل اروپایی مورد استفاده قرار می‌گیرند.
- پوئم:این قالب منظومه بلند داستانی است که در آن شاعر داستانی تاریخی یا رویدادی اجتماعی، یا آن که قصه‌ای افسانه‌ای یا عشقی را به نظم در می‌آورد.
- غزل:این قالب خاص بیان عواطف شاعر و احساس‌های عاشقانه است.
- رباعی و چهارپاره:در این نوع شعر که از چهار مصرع تشکیل می‌شود، عواطف عاشقانه یا مفاهیم فلسفی و عرفانی بیان می‌گردد.
- هشت پاره:این ژانر شعری ارمنی از هشت مصرع تشکیل می‌شود، و مضمون آن بسته به میل شاعر متفاوت است.
- بالاد:نوعی منظومه کوتاه است که شاعر در آن به بیان حوادث و پدیده‌هایی که مایه بروز احساس‌ها و عواطف خاصی در وی شده‌اند می‌پردازد.
- سِرِناد:سرناد را می‌توان در فارسی (شبانه)، هم ترجمه کرد. نوعی شعر است که شاعر در آن به بیان احساس‌هایی که بگونه‌ای با شب در ارتباط اند، می‌پردازد.
- سونات:این قالب شعری ارمنی از چهارده مصرع تشکیل می‌شود که هشت مصرع اول از دو چهار پاره عبارت است و شش مصرع آخر از دو بند سه مصراعی، سونات می‌تواند مضامین گوناگونی داشته باشد.
- نِربوق:این واژه را در فارسی می‌توان (مدیحه)، ترجمه کرد. نربوق قالبی است که شاعر در آن به مدح و ثنای شخصی یا پدیده خاصی می‌پردازد.
- تریولت:یکی از قالب‌های شعری ارمنی است که از هشت مصرع تشکیل می‌شود. مصرع اول تریولت به جای مصراع‌های چهارم و هفتم و مصرع دوم آن به جای مصرع هشتم، تکرار می‌شود. در مجموع هشت مصرع این قالب تنها دو قافیه بکار برده می‌شود.
- داق:در زبان ارمنی داق به‌طور کلی به شعر و ترانه گفته می‌شود ولی در عین حال خود یک ژانر شعری خاص نیز به‌شمار می‌رود. در این ژانر نیز شاعر به بیان احساس‌ها و عواطف عاشقانه یا شاعرانه خود می‌پردازد.
- اِلِگیا:نوعی از شعر است که شاعر در آن به بیان احساس‌های سوگوارانه و تراژیک می‌پردازد. این واژه را در فارسی می‌توان (سوگواره)، ترجمه کرد.
- آکروستیکوس:قالب خاصی برای شعر است که در آن حروف اول یا دوم یا سوم مصراع‌ها نام شخصی یا کلمه و جمله‌ای معین را که مورد نظر شاعر است، تشکیل می‌دهند.
- اِکسپرومت:اکسپرومت قالب خاص بدیهه سرایی است و به شعری که فی البداهه سروده شده باشد گفته می‌شود.
- بامفلِت و باسکویل:این دو قالب شعری برای سرودن اشعار هجو به کار می‌روند. در بامفلت و باسکویل‌ها پدیده‌های ناهنجار اجتماعی یا شخصیت‌های اجتماعی، سیاسی، تاریخی با زبان شعر مورد انتقاد و استهزاء قرار می‌گیرند.
- اَستانس (دنِرگ):اَستانس قالب شعر تغزلی کوتاه است که از چهار پاره‌های بهم پیوسته تشکیل می‌شود. چهارپاره‌های استانس با آن که هر یک از لحاظ معنی و سخن مستقل و کامل هستند اما در نهایت بیانگر مضمون اصلی شعر می‌باشند.
- پارودیا:این ژانر شعری ارمنی ویژه شبیه گوئی هزل‌آمیز است. شاعر برای سرودن پارودیا، مضمونی عام یا ضرب‌المثلی مشهور را برمی گزیند و دربارهٔ آن با زبان و سبک شعری خاص دیگر شاعران شعری هزل‌آمیز می‌سراید. آن هم بدین منظور که به خواننده نشان دهد که اگر فلان شاعر دربارهٔ این موضوع شعری می‌سرود این سان می‌بود که من سروده‌ام.
- اِپیگرام:ایپگرام به شعرهای کوتاه طنزآمیز گفته می‌شود. کوتاه‌ترین اپیگرام از دو مصرع و بلندترین آن از هشت مصرع تشکیل می‌شود.
- دیستیکوس:دیستیکوس شعری است که از دو مصرع یا یک بیت تشکیل شود. در فارسی می‌توان به آن (تک بیت)، گفت. مضمون دیستیکوس‌ها می‌تواند فلسفی،انتقادی یا طنزآمیز باشند.

## شعر ارمنی و مکتب‌های ادبی
در عصر حاضر شاعران ارمنی به دو گروه عمده دسته‌بندی می‌شوند:
«شاعران ارمنستانی و شاعران جماعت ارمنیان پراکنده». مکتب ادبی مسلط در شعر شاعران ارمنستان رئالیسم جامعه گرا است و هر شاعری با سبک و بیان ویژه خود، در تکامل زندگی اجتماعی و فرهنگی جامعه نقشی ایفاء می‌کند و با دید خاص خود به تصویر و قضاوت جامعه و زندگی اجتماعی و فردی انسان اجتماع خود و نیز تاریخ و انسان جامعه بشری معاصر می‌پردازد.
شعر شاعران ارمنی خارج از ارمنستان در چهارچوب و مرزهای مکتب ادبی یگانه‌ای نمی‌گنجد. شعر این گروه از شاعران ارمنی، با توجه به جهان بینی شاعر و شرایط جامعه‌ای که او در آن زندگی می‌کند علایق و آرمان‌های اجتماعی-تاریخی و فردی اش به طیف وسیعی از مکتب ادبی گوناگون از نمادگرایی و فراواقع‌گرایی و طبیعت‌گرایی گرفته تا رئالیسم انتقادی و رئالیسم انقلابی، بستگی دارد.
به رغم گوناگونی مکاتب ادبی در شعر این شاعران، کم و بیش یک محور اساسی همگانی و یک ذهنیت واحد در آثار همه آنان چشمگیر است و آن درد غربت و دربدری و حسرت و اشتیاق است.

## احمد نوری‌زاده
احمد نوری زاده تنها شاعر غیر ارمنی جهان است که به زبان ارمنی شعر می‌سراید و برای خوانندگان ارمنی زبان در جمهوری ارمنستان و جماعت ارمنیان پراکنده یک چهرهٔ شناخته شده و محبوب است به حدی که برنامه ریزان آموزشی جمهوری ارمنستان، بخش‌هایی از منظومهٔ «ماسیس کوه نیست» اثر ماندگار وی را به همراه زندگی‌نامه این شاعر ایرانی به عنوان یک درس در کتاب درسی دانش آموزان مقطع دوم راهنمایی مدارس ارمنی زبان گنجانده‌اند که دانش آموزان ارمنی تبار آن را در کتاب ادبیات خود می‌آموزند.
اولین کتابی که از وی به‌طور مستقل انتشار یافت، مجموعه شعری از «گالوست خاننس» شاعر نامدار ارمنی‌تبار ایرانی بود که با نام «قدرت معجزه‌گر» منتشر شد. سال بعد مجموعه دیگری از این شاعر، با نام «سلام بر تو ای انسان» انتشار یافت. بعدها به مرور آثاری از هوانس تومانیان، یقیشه چارنتس، آکسل باکونتس، «هراچیا کوچار» و دیگران را ترجمه کرد که با نام‌های «آی وطن! آی وطن!»، «سروده‌های سرخ»، «۲۶ کمیسر» و «تسولاک» به خوانندگان پارسی زبان عرضه شدند.
به همین جهت در ارمنستان به او فرزند پارسی‌گوی ملت ارمنی لقب داده‌اند.
به یقین مهم‌ترین و ماندگارترین اثر ادبی نوری زاده تاکنون، کتاب منحصر به فرد «صد سال شعر ارمنی» است.

## برای مطالعهٔ بیشتر
- Hacikyan, A. J.; Basmajian, Gabriel; Franchuk, Edward S.; Ouzounian, Nourhan (2005). The Heritage of Armenian Literature: From the Eighteenth Century to Modern Times. Detroit: Wayne State University Press. ISBN 978-0-8143-3221-4.

wikiname: fawiki

title: ادبیات ارمنی

in_language: fa

wikitext:
{{multiple image|perrow=2|total_width=300|image1=Friedrich_Parrot.jpg|width1=300|height1=|image2=Զապել_Եսայան.jpg|width2=300|height2=|image3=Saroyan_Portrait2ab.jpg|width3=300|height3=|image4=Anahit_Diana_Abgarian_(Aghabekian),_1854-1937._The_first_female_ambassador_of_the_World.jpg|width4=300|height4=|footer=بالا از راست به چپ:{{سخ}}[[خاچاطور آبوویان]] - [[زابل یسایان]]{{سخ}}[[ویلیام سارویان]] - [[دیانا آبکار]]}}'''ادبیات ارمنی''' یکی از قدیمی‌ترین و غنی‌ترین ادبیات جهان است. [[موسس خورناتسی]] «پدر تاریخ‌نگاری ارمنیان» در سده پنجم میلادی در مورد ادبیات ارمنی پیش از سده پنجم اطلاعات بسیار پرارزشی به ما می‌دهد. بنا به اطلاعات خورناتسی کتاب‌های متعدد معابد بت‌پرستی، کتاب‌های حکایات، قباله‌های منعقده بین شاهزادگان مختلف و غیره وجود داشته‌اند.

[[فولکلور]] مردمی نیز در آن دوران ترقی کرده بود. معلوم است که حتی قبل، در زمان [[تیگران دوم]]، در پایتخت‌های [[تیگراناکرت]] و [[آرتاشات]] غیر از نمایش‌های یونانی نمایش‌هایی نیز به [[زبان ارمنی]] اجرا می‌شد. لیکن بجز از این و چند گواهی دیگر، بزرگترین پدیده زبان ادبی قدیمی ارمنی یعنی (ارمنی کلاسیک)، گرابار است که با توانگری، کم اهمیت تر از [[زبان یونانی باستان]] نیست. در سده پنجم کتاب مقدس و کتاب‌های متعدد دیگر به‌طور صحیح از یونانی به [[ارمنی کلاسیک]] ترجمه شدند.

با ابداع [[الفبای ارمنی]] و سپس برگردان [[انجیل]] به این زبان توسعه ادبیات ارمنی آغاز گشت.
از نخستین آثار برجسته ادب ارمنی می‌توان به پهلوان نامه منظومی به نام [[داوید ساسونی]] اشاره نمود. این [[حماسه]]، داستان پیکار یک پهلوان ارمنی با سلطه اعراب برای رهایی مردم [[ارمنستان]] است. سپس ترجمهٔ برخی ار کتب [[ارسطو]]، و آنگاه داستان [[اسکندر]] و بعد هم نوشتن کتاب «[[تاریخ ارمنستان (کتاب)|تاریخ ارمنستان]]» که این [[کتاب]] را [[موسس خورناتسی]] نوشته و به زبان‌های [[زبان فرانسوی|فرانسوی]] و [[زبان آلمانی|آلمانی]] و [[زبان انگلیسی|انگلیسی]] نیز ترجمه شده‌است.

غزل‌سرودهای دینی از سده پنجم نقشی مهمی در ادب ارمنی پیدا نمود که بیشتر در آیین‌های مذهبی بکار می‌رفت. نقطه اوج این گونه ادبی اثر عرفانی [[گریگور نارکاتسی|گریگور نارِکاتسی]] به نام «سوگنامه نارک» است که در سده دهم زایشی نگاشته شده‌است. این شاهکار نارِک یکی از پرخواننده‌ترین اثر نزد ارمنیان تا به امروز است. سوگنامه نارک از سوی [[آزاد ماتیان]] به فارسی نیز ترجمه گشته است.

با آمدن سده دوازدهم سخن ارمنی شاهد برامیدن یکی دیگر از غنایی سرایان خود یعنی [[نرسس چهارم شنورهالی|نرسس شنورهالی]] بود. این [[جاثلیق]] سوگنامه‌ای در سقوط اِدِسا و سرودهایی «شاراکان‌ها» از خود بجا نهاد. دوره این دو سراینده برجسته یعنی سده‌های ده تا چهارده میلادی را دوره زرین ادبیات ارمنی نام نهاده‌اند.

== ابداع حروف ارمنی ==
{{ارمنی‌ها}}
به گواهی یک صدای مورخین قدیمی ارمنی، وقتی که [[ساهاک ارمنستان|ساهاک پارتو]] و [[مسروپ ماشتوتس]] به پادشاه [[بهرام شاپور|ورامشاپوه]] برای داشتن حروف و ادبیات ارمنی مراجعه می‌کنند و می‌خواهند که نظر او را نیز جویا شوند، پادشاه به آن‌ها پاسخ می‌دهد که خود آگاهی یافته‌است که پیش اسقفی به نام «دانیل» حروف ارمنی وجود دارند و بلافاصله یکی از نزدیکان درباریش به نام «واهریج» را به نزد دانیل می‌فرستند تا حروف را بیاورد.
[[پرونده:The first Bible printed in the Armenian language.jpg|بندانگشتی|چپ|280px|اولین کتاب مقدس به زبان ارمنی]]
خورناتسی او را شخصی محترم و آرزومند انجام چنین کاری (یعنی ایجاد و خلق حروف) نامیده و شرح زیر را ارائه کرده‌است: {{گفتاورد|«واهریچ به نزد دانیل رفته و حروفی را که از مدت‌ها قبل پیدا شده بود، با خود آورده و به ساهاک و مسروپ داد. آن‌ها خود با یادگیری و آموختن آن‌ها به چند پسر بچه، متوجه شدند که این حروف برای بیان تمام هجاهای ارمنی کافی نبودند. بدین تربیت مشخص می‌شود که حروفی که از مدت‌ها قبل پیدا شده و نزد دانیل بودند یعنی حروفی که احتمالاً در زمان‌های [[مهرپرستی]] مورد استفاده ارمنیان قرار می‌گرفتند، دیگر کهنه شده، ناقص و غیرقابل استفاده بودند.»}}

در آن زمان چنان‌که [[غازار پاربه‌تسی]] می‌نویسد: {{گفتاورد|«به خواهش قلبی پادشاه ورامشاپوه، این مأموریت خطیر یعنی اختراع [[حروف ارمنی]] را مسروپ ماشتوتس بعهده می‌گیرد و پس از زحمات طاقت فرسا و تلاش فراوان موفق به انجام این امر تاریخی می‌گردد.»}}

اختراع [[الفبای ارمنی]] روحیه جدیدی به جامعه و متفکرین می‌بخشد. فعالیت پرشور و شدیدی در زمینه ابداع ادبی و ترجمه‌ها به عمل می‌آید. در مناطق گوناگون ارمنستان مدارس متعددی افتتاح می‌شوند و شاگردان فراوانی جمع می‌شوند تا با استفاده از حروف جدید، [[زبان ارمنی]] و نیز زبان‌های دیگر را فرا گیرند.

در فعالیت‌های شدیدی که در آموزش زبان و ادبیات ارمنی انجام می‌شوند بزرگترین نقش را مسروپ ماشتوتس بازی نمود. مؤسس خورناتسی در مورد وی بحق گفته‌است: {{گفتاورد|«فکرش خالق، سخنانش درخشان، فعالیت‌هایش پرطاقت، عشق اش بی ریا و در آموزش خستگی ناپذیر بود و در اخلاق وی نه تکبر و نه چاپلوسی هیچ‌یک نتوانستند رخنه کنند. مطابق اطلاعات مورخین ارمنی، ماشتوتس همچنین در نواحی مرزی ارمنستان نیز به فعالیت‌های فرهنگی دست می‌زند.»}}

به‌وجود آمدن ادبیات ارمنی در تاریخ ارمنیان دارای اهمیت عظیم فرهنگی، سیاسی و اجتماعی گردید.

== ادبیات ارمنی در سده پنجم میلادی ==
در سده پنجم پس از اختراع حروف، ادبیات خود ویژه ارمنی به وجود آمده و ترقی نمود. در عین حال کتب متعددی از زبان‌های یونانی و آشوری ترجمه گردید.

آثار ترجمه شده به‌طور عمده کتاب‌های مذهبی بودند که از حیث فن ترجمه (کتاب مقدس، تفسیرها و نطق ها) ی '''هوهان وسکبران'''،(به معنی زرین کلام) و «وقایع‌نامه» [[اوسبیوس قیصری]] و غیره را می‌توان ذکر نمود.
[[پرونده:David Anhaght.jpg|بندانگشتی|چپ|200px|داویت آنهاغت]]
از اولین مؤلفین ارمنی که در عین حال به ترجمه کتب نیز اشغال داشته می‌توان مشهورترینشان یعنی مسروپ ماشتوتس، [[یزنیک کوغباتسی]]، [[:گوریون]]، «هوسپ پاغناتسی» و «هوهان یگغیاتسی» و یکی از مؤثرترین سازماندهندگان ادبیات ارمنی یعنی [[ساهاک ارمنستان|ساهاک پارتو]] را باید نام برد که [[غازار پاربتسی]] دربارهٔ وی نوشته است: {{گفتاورد|«با دانش کامل خود از بسیاری از دانشمندان یونان برتر بود. او واقعاً بر حروف صدا دار و فن بیان و نطق تسلط داشت. به ویژه از فلسفه اطلاع کامل داشت.»}}

ادبیات ترجمه‌ای ارمنی پیوسته پس از سده پنجم ادامه یافت. این ادبیات از این نظر برای تاریخ و فرهنگ اهمیت داردکه چون متن‌های اصلی برخی از آثار ارزشمند یونانی که گم شده و به دست ما نرسیده‌اند، دانشمندان فقط با استفاده از متن‌های ترجمه شده ارمنی می‌توانند بر کم و کیف آن‌ها آگاهی یابند.

پس از بنیان‌گذاری ادبیات ملی ارمنی در سده پنجم، به ویژه تاریخ نویسی، نطق مذهبی و ادبیات تذکره نویسی، اشعار کلیسا، فلسفه و غیره ترقی نمود. از ناطقین و فلاسفه این دوران [[یزنیک کوغباتسی]]
با کتاب «ضد فرقه‌ها» یا «تکذیب فرقه‌ها». [[داویت آنهاقت]] با کتاب‌های «مرزهای حکمت» و «تفسیر سهویات ارسطو» و سایر آثار، [[:w:hy:Հովհաննես Ա Մանդակունի|هوهان مانداگونی]] را با «نطق ها» یش باید نام برد. این چهره‌ها از تحصیل‌کرده‌ترین شخصیت‌های عصر خود بودند. لیکن از حیث اهمیت اجتماعی-تاریخی و ارزش‌های علمی آثار خود، آگاتانگلوس، کوریون، پاوستوس بوزاند، مؤسس خورناتسی، یغیشه وارداپت و غازار پاربتسی، مشهورتر هستند و در عین حال که تاریخ‌نویس هستند از عالی‌ترین نمایندگان و چهره‌های ادبیات کهن ارمنی به‌شمار می‌روند.

جریان عادی ترقی ادبیات نمی‌توانست مجزا از مبارزه طبقاتی آن عصر باشد. بدین ترتیب معلوم می‌شود روحانیت مسیحی که مبین منافع فئودال‌ها بود با موتیف‌ها و تم‌های دنیوی موجود در ادبیات مخالف بود و رفتار بسیار منفی نسبت به فولکلور مردمی داشت. سبک‌های ادبیات اصیل هنری فقط به صورت اشعار مربوط به مراسم کلیسا کتباً حفظ می‌شد که با محتوای مذهبی-جزم اندیشانه خود نمی‌توانستند بیانگر ارزش‌های عالی هنری باشند. فقط مورخین از اوضاع اجتماعی، روابط سیاسی و فولکلور مردمی صحبت می‌کنند.

این امر که از سده پنجم هیچگونه اثر کتبی کامل هنری و دنیوی به ما نرسیده‌است، نشانگر این مطلب است که دوران شکل‌گیری ادبیات چنان مسائلی وجود داشت که مانع از شکل‌گیری و پیشرفت ادبیات هنری و دنیوی بودند.

برخی نهضت‌های دهقانی و مذهبی به عنوان تبلوری از مبارزه طبقاتی علیه فئودالیسم، در داخل کشور بوقوع می‌پیوست. از این رو حکومت کلیسا که در آن زمان از حیث اجتماعی مقتدر بوده و امور مدارس و ادبیات را در دست داشت، از یک سو به پیشرفت و ترقی ادبیات مذهبی-کلیسایی همت می‌گماشت و از دیگر سو در قبال فولکلور مردمی و جنبه‌های دنیوی ادبیات روش خصمانه‌ای اتخاذ می‌نمود. مثلاً یکی از مؤلفین دینی سده پنجم یعنی هوهان مانداگونی در مورد هنر عاشق‌ها و نمایش‌های تئاتری عاشق‌ها در نطق‌های خود با انزجار صحبت می‌کند.
همچنین می‌دانیم که چگونه دانشمندان تاریخ‌نگار مورد تعقیب و آزار ناآگاهانه قرار می‌گرفتند زیرا آنان در قبال حکام دیدگاه انتقادی داشتند.

بدین ترتیب از همان آغاز دوران پیدایش ادبیات ارمنی ما شاهد هستیم که پیکارها و مبارزات نیروهای زحمتکش بر علیه فئودالیسم و نیز مبارزه قشرهای داخلی فئودالیسم چگونه انعکاس خود را در تاریخ ادبیات گذارده و در طول سده‌های میانه تماماً با ترقی محافل ادبی و ویژگی‌های آن وابسته بودند.
صرف نظر از تمام موانع و تعقیب‌ها و آزارها، ادبیات ارمنی در سده‌های میانه به همت مؤلفین و مورخین ارمنی به علت ارزش‌های ادبی و شناخت علمی خود در ادبیات جهانی دارای اعتبار و اهمیت گردید. آثار تاریخی دنیوی که مؤلفینشان از نمایندگان بارز و چهره‌های پیشرو علوم در عصر خود بودند، بدست ما رسیده‌است.

== تاریخ نویسی قدیمی ارمنی ==
{{فرهنگ ارمنی}}
آثار مؤلفان و مورخان ارمنی در سده‌های میانه در زمره بهترین کتب قرار دارند. این‌ها به لطف برخی ویژگی‌های ادبی خود در زمان باستان جانشین بعضی از قطعه‌های ادبی و رمان‌ها می‌شدند که به صورت کتبی وجود نداشتند.

مورخین ارمنی از لحاظ محتوای ایدئولوژیک آثارشان پر آوازه شدند. معمولاً هم‌زمان با این که آن‌ها به خواهش برخی شاهزادگان فئودال کتب تاریخ می‌نوشتند، بهترین آن‌ها به عنوان متفکرین پیشرو عصر خود و افرادی پر قریحه و پراستعداد بدان درجه رسیده‌اند که بیانگر فقط منافع حکومتی فئودال‌ها و در نهایت منافع حکومت مرکزی کشور بودند.

یکی از دلایل این است که بسیاری از آنان تاریخ خود را به جای اینکه به نام خانواده فئودالی حامی
بنویسند آن‌ها را تحت عنوان «تاریخ ارمنیان» می‌نگاشتند.

مورخان و مؤلفان برجسته ارمنی در سده پنجم عبارتند از [[آگاتانگلوس]]، [[پاوستوس بوزاند]]، [[یغیشه وارداپت]] و [[غازار پاربتسی]].

== ادبیات ارمنی در سده‌های شش و نه میلادی ==
هیچ اثری از نوشته‌های مورخان سده ششم به ما نرسیده‌است. از طرفی بخاطر فشارهای دینی -مذهبی [[امپراتوری روم شرقی]]، و از طرف دیگر بواسطه مبارزه طبقاتی زحمتکشان بر علیه [[نظام ارباب رعیت]] و ضرورت مبارزه با جنبش مذهبی طرفدار آن، در این دوران ادبیات [[فلسفه مدرسی]] دینی ترقی نمود.

از چهره‌های ادبیات دینی باید: «پتروس اسقف سیونیک»، «مؤسس یغیوادتسی»، جاثلیق‌ها: «آبراهام» و [[کومیتاس وارداپت]]، «ورتانس»، شاعر: «هوهان مایراوانتسی»، [[:هوهانس ایماستاسر]]، «استپانوس سیونتسی» و دیگران را نام برد.

در این دوران طبعاً شعر کلیسایی نیز باید ترقی می‌نمود. البته ارجحیت ادبیات دینی -اسکولاستیک بدین معنی نیست که تفکرات دنیوی هیچ انعکاسی در ادبیات پیدا نکردند. در سده هفتم دوره‌ای به وجود آمد که دوره ترقی هنرها، علوم و تاریخ‌نویسی بود. از این حیث معماری سده هفتم قابل ذکر است.

[[:داوتاک کرتوغ]] شاعر در سده هفتم می‌زیست و از او منظومه ''«دربارهٔ قتل ریاکارانه شاهزاده جوانشیر آلبانیا»''
به ما رسیده که یکی از نمونه‌های قدیمی ادبیات دنیوی و هنری ارمنی است.
با صحبت در مورد جنبه‌های دنیوی ادبیات در سده هفتم نمی‌توان از ترجمه‌های انجام شده در این دوره یاد نکرد.

در زمره ترجمه‌ها بجز برخی آثار [[فلسفه یونان باستان]]، آثار مشهور ادبیات هنری بچشم می‌خورند من جمله ''«امثال یزوپوس»'' و کتابی تحت عنوان ''«ادیب»'' اثر مؤلف ناشناس که مجموعه‌ای از مطالب امثال گونه است.

لشکر کشی اعراب مانعی در پیشرفت ادبیات و فرهنگ نوخاسته ارمنی در سده هفتم و باعث اختلال در ترقی زندگی اجماعی ارمنیان گردید. در سده هشتم، در شرایط جنگ و جدال‌های ممتد، فرهنگ نمی‌توانست سیر طبیعی پیشرفت خودرا طی کند. کافی است در نظر گیریم که برطبق داده‌های موجود، بیش از ۵۰ اسم از مورخان و مؤلفان سده هفتم به مارسیده‌است در حالی که از سده هشتم فقط اسامی ۴ نفر از مؤلفین بر ما روشن است.

== ادبیات شفاهی مردمی ==
[[پرونده:David of Sasun Yerevan.jpg|بندانگشتی|چپ|280px|تندیس داوید ساسونی]]
داستان حماسی و افسانه‌ای [[داوید ساسونی|ساسونتسی داویت]] دارای ارزش‌های والای آرمانی و زیبائی شناسانه است. مردم قهرمان سمبولیک خود داویت را با ویژگی‌های عالی و برجسته فوق انسانی پرورده‌اند. [[میهن پرستی]] سوزان و لغزش ناپذیر، انسان‌دوستی، مهرورزی و دلبستگی به زحمتکشان و ستمدیدگان از هر ملیت و نژاد، خوشبینی و امید به پیروزی نیکی و زیبائی و عدالت بر پلیدی و زشتی و ستم، از ویژگی‌های ذاتی این قهرمان ملی افسانه‌ای است.

حماسه ملی ساسونتسی داویت که از چهار بخش (ساناسار و باغداسار، مهر بزرگ، داویت، مهر کوچک)، تشکیل یافته به بسیاری از زبان‌های دنیا ترجمه گردیده و در میان ملت‌های جهان اثری شناخته شده‌است.
از آنجایی که در حماسه ملی افسانه‌ای یاد شده جز «داویت» و «مهر» قهرمانان دیگری نیز وجود دارند، آن را «دلیران ساسون» و «شجاعان ساسما» نیز می‌نامند.

== آغاز ادبیات مکتوب ==
«گیرک پیتوئیتس» یا «کتاب پیتو» را باید نخستین و قدیمی‌ترین اثر ادبیات مکتوب ارمنی به‌شمار آورد. این کتاب حاوی سه بخش است که در یک بخش آن پیرامون زندگی یونانی سخن می‌رود، در بخش دیگر فولکلور عبرانی گردآوری شده و بالاخره در بخش سوم کتاب پیرامون مسائل گوناگون ادبی، علمی، فلسفی، منطقی و اجتماعی مطلبی درج گردیده است.

در این کتاب که یگانه سند ادبی تاریخ باستان ارمنی است دربارهٔ [[هومر]]، [[هزیود]]، [[مناندر]] و [[اوریپید]] سخن به میان آمده و مطالبی دربارهٔ فولکلور یونانی نگاشته شده‌است. نگارنده کتاب مزبور پاره‌ای از صفحات کتاب را نیز به بحث دربارهٔ [[سقراط]]، [[فیثاغورس]]، دیوژنوس، فریاندروس، [[هرودوت]] و خطیب نامدار آتن [[دموستن]]، اختصاص داده است.

از طریق همین کتاب بوده که از سده پنجم به بعد خواننده ارمنی با افکار و عقاید فلسفی و ادبی کلاسیک یونان آشنا شده‌است. نگارنده گیرک پیتوئیتس در اثر خود هومر، را "سرور شاعران"،"شاعران بزرگ" و "پدر شاعران" نامیده و به هزیود، "برگزیده‌ترین شاعر" و "اولین شاعر سراینده کار و زحمت" لقب داده است. در کتاب پیتو که در سده پنجم میلادی به رشته تحریر درآمده‌است و نام مؤلف آن به درستی معلوم نیست بسیاری از هنرمندان و دانشمندان اعصار باستان از جمله [[تالس]] و [[سولون]] نیز به خوانندگان معرفی شده‌اند و مباحثی به [[گیاه‌شناسی]]، فنون خطابت و هنرهای گوناگون اختصاص یافته‌است.

عده‌ای از صاحبنظران این کتاب را تألیف مؤسس خورناتسی می‌دانند، لیکن به عقیده بسیاری دیگر از محققین که مقنع تر می‌نامید، کتاب پیتو تألیف شخص واحدی نیست. بلکه مجموعه‌ای است از نوشته‌های روشنفکران پیشرو و طرفدار فرهنگ و علوم [[یونان باستان]] است.

== شعر غنایی ارمنی ==
در میان ارمنیان در ازمنه باستان [[شعر]] و [[موسیقی]] با هم بوده‌اند و آوازخوان و نوازنده در عین حال شاعر نیز بوده‌است. پس از جدائی شعر از موسیقی، شعر مذهبی ارمنی همواره در کلیسا با موسیقی همراه ماند. حال آن که شعر غیر مذهبی [[دکلمه]] می‌شد و با موسیقی همراه نبود.

[[شعر غنایی]] ارمنی سده‌ها دارای محتوای مذهبی بوده و در آن‌ها [[عیسی مسیح]] و [[مریم مقدس]] یا روحانیون طراز اول کلیسا، تحسین و تقدیس شده‌اند.

مستقل از شعر کلیسائی رسمی، مردم طی سده‌ها شعرهای دلخواه خود را سروده‌اند که در آن‌ها مفاهیم طبیعی و حالت‌های انسانی مانند عشق، شادی، شراب، لذت‌های حسی و اندوهان جان انسان بازتاب یافته‌است. این گونه شعرها را «عاشق»ها یعنی نوازندگان و سرایندگان و خوانندگان دوره گرد آفریده‌اند و خود به آوز خوانده‌اند. به رغم مقابله شدید کلیسا با هنری که از زندگی دنیوی و عواطف انسانی مایه می‌گرفت، شعر و آواز عاشق‌ها در ادبیات شفاهی ارمنی از سده‌های چهارم و پنجم میلادی وجود داشته‌است.

== شاهنامه فردوسی و ادبیات ارمنی ==
ادبیات خلقی سده سیزدهم و چهاردهم ارمنی از منظومه مردمی [[شاهنامه]] حکیم ابولقاسم [[فردوسی]] طوسی، تأثیراتی بر خود پذیرفته‌است. در دوران [[سلجوقیان]]، آوازخوانان و نوازندگان دوره گرد و نقالان ایرانی که [[روستا]] به روستا و [[شهر]] به شهر می‌رفتند، اندک اندک وارد روستاها و شهرهای ارمنستان شدند و در میان مردم به نقل اشعار و داستان‌های شاهنامه پرداختند.

داستان‌ها و مضامین شاهنامه چنان از سوی توده‌های ارمنی مورد استقبال قرار گرفت که حتی در [[صومعه]]ها و کلیساها نیز به نقل آن‌ها می‌پرداختند. بدین ترتیب شاهنامه در میان کشیشان و صومعه نشینان نیز طرفدارانی پیدا کرد و از [[گستانتین یرزنگاتسی]] که خود شاعر و کشیش کلیسا بود، خواسته شد تا اشعاری با آهنگ و مضامین شاهنامه به سراید. یرزنگاتسی نیز شعرهایی با آهنگ و لحن شاهنامه سرود که مورد استقبال فراوان واقع شدند.

[[گریگور نارکاتسی]] نیز برخی اشعار در شباهت با شعرهای شاهنامه سروده است و این خود بیانگر آن است که شاهنامه فردوسی حتی در سده دهم میلادی نیز در ارمنستان اثری شناخته شده‌است.
اسناد ارتباط فرهنگی و وجود علایق مشترک بین ملت‌های [[ایران]] و ارمنستان نه در سده‌های دهم و سیزدهم میلادی، بلکه خیلی پیش تر از آن، یعنی در سده پنجم در اثر پدر تاریخ ارمنستان [[موسس خورناتسی]] به چشم می‌خورد.

سند تاریخی رواج [[اساطیر ایران]] در ارمنستان و مورد علاقه ملت ارمنی بودن آن‌ها، در کتاب تاریخ ارمنستان خورناتسی به خوبی منعکس است. وی از اساطیر ایرانی که مورد علاقه ارمنیان بوده به‌طور عام و از [[رستم]] و [[ضحاک]] به‌طور مشخص نام می‌برد.

استقبال ملت ارمنی از قهرمانان حماسی افسانه‌ای ایران در برجسته‌ترین و ارزشمندترین اثر ملی ارمنیان یعنی ساسونتسی داویت نیز تجلی یافته‌است.
ملت ارمنی یکی از قهرمانان حماسی افسانه‌ای ایرانی یعنی زال را در اثر بی‌همتای ذوق و هنر ملی خود، با قهرمان حماسی اش داویت برادر کرده‌است. این خود اشاره‌ای سمبولیک است به عشق برادرانه دو ملت که در آن روزگار هر یک به گونه‌ای تحت ستم شاهی مستبد و خودکامه، رنج می‌کشیده‌اند.

در دوره‌ای از [[شعر غنایی]] ارمنی علاوه بر جهان روانی-عاطفی شاعر و اعتقادات فلسفی و مذهبی اش، مسائل اجتماعی-تاریخی و گذشته‌های دور و نزدیک تاریخ نیز تصویر شده‌است. این روند از سده دوازدهم میلادی در شعر ارمنی آغاز گردیده و شاعران بسیاری، شخصیت‌های تاریخی یا حماسی-ملی را در آثار خود جان بخشیده‌اند.

«گریگور دقا»، [[استپانوس اربلیان|استپانوس اُربلیان]]، [[هتوم دوم]]، «گریگور تسترنتس»، «[[آراکل سیونه‌تسی]]»، «میناس توخاتتسی»، «خاچاطور گچارتسی»، «[[آراکل باغیشه‌تسی]]» و «[[آبراهام آنگیوراتسی]]» از جمله این شاعران هستند.

شعری از [[هوهانس تومانیان]]:

{{گفتاورد|«چنین گفته است از زمان‌های کهن، فردوسی جاودان، بلبل فارسی سخن.
چه گردد چیره بر مرد تهمتن اگر نبود شراب و زن.»}}

== شعر عاشقی در ادبیات ارمنی ==
«عاشق» به [[زبان ارمنی]]، [[:گوسان]]<ref>(کوسان) یا (گوسان) در [[زبان پهلوی]] به معنی (خنیاگر) است. این واژه پس از به عاریت گرفته شدن در زبان ارمنی، وارد [[زبان گرجی]] شده و (مگوسان) تلفظ می‌شود. دکتر [[محمد معین]] اصل این کلمه را پارتی و به معنای موسیقی دان و خنیاگر دانسته است.</ref> خوانده می‌شود.
[[پرونده:Գուսանների հուշարձանը Գյումրիում 06.JPG|بندانگشتی|چپ|230px|تندیس دو گوسان در شهر [[گیومری]]]]
شعر «عاشقی ارمنی» یکی از عرصه‌های پربار و غنی آفرینش هنری فولکلوریک و ادبی است. شعر عاشقی در ادبیات ارمنی دارای اهمیت فراوانی است و بخش نسبتاً بزرگی از ادبیات شفاهی و مکتوب این ملت را به خود اختصاص می‌دهد. عاشق‌ها مقبول‌ترین و محبوب‌ترین نغمه پردازان و سرایندگان مردم هستند و هنر آن‌ها با توده‌های وسیع مردم نزدیکی و ارتباط معنوی دیرسال و استوار دارد.

در شعر عاشقی احساس و آرزوی مردم بهتر و کامل تر از دیگر عرصه‌های ادبیات فولکلوریک بازتاب می‌یابد. چرا که عاشق با توده‌های زحمتکش شهر و روستا ارتباط ناگسستنی دارد و خود از میان آن‌ها برخاسته است. عاشق‌ها طی قرن‌های فراوان تاریخ با مردم زیسته و از مردم الهام گرفته‌اند و هنر آن‌ها در واقع هنر خود مردم است. به همین علت نیز عاشق‌ها همواره در آغوش و قلب مردم ساده و زحمتکش جا داشته‌اند و از احترام و محبت بی شایبه آنان بهرمند شده‌اند. بسیاری از شعرهای عاشقی دارای ارزش‌های والای اخلاقی-انسانی هستند و عدالت و نیکی و مهرورزی به انسان و نوعدوستی را تبلیغ می‌کنند و با هر آنچه که ارزش‌های انسانی و اخلاقی را به تباهی تهدید می‌کند، به ستیز بر می‌خیزند.

در سده‌های چهارم و پنجم میلادی ناحیه موسوم به [[:w:en:Goghtn|گُقتان]] از مراکز عمده تجمع گوسان‌های ارمنی بوده‌است. مضمون اشعار عاشوق‌های دوره‌های یاد شده عبارت بود از وصف زندگی اشراف و نجیب زادگان، تمجید و تحسین از جود و کرم آن‌ها، تصویر مناظر طبیعی و فصول سال، بیان احساس‌های عاشقانه، توصیف زیبایی و لذت زندگی و در مقیاس اندکی نیز روایت برخی داستان‌های به افسانه آمیخته تاریخی.

شعر عاشقی از اواخر سده شانزدهم میلادی به‌طور جدی و چشمگیر در ادبیات ارمنی پا گرفت، در نیمه سده هفدهم در میان توده‌های مردم رواج گسترده‌ای یافت و در سده هجدهم به اوج شکوفایی خود رسید.
گوسان‌های ارمنی به دلائل زمانی-اجتماعی به موازات سرودن و خواندن ترانه‌های ارمنی، ترانه‌هایی نیز به زبان‌های آذری، ترکی، گرجی و گاهی فارسی سروده و به آواز خوانده‌اند. [[ناقاش هوناتان]] با ترانه‌ها و آهنگ‌های دلنشین و گرایش از چهرهای برجسته ادبیات عاشقی سده هفدهم ارمنی است.

در سده هجدهم [[سایات‌نووا]] ادبیات عاشقی ارمنی را در سایه نبوغ هنری اش به اوج رسانده و نام خود را به عنوان شاعر و عاشوق نابغه و بی‌همتاترین چهره ادبیات عاشقی ارمنی جاودانه کرد.

«هوهانس کاراپتیان» معروف به شیرین و [[جیوانی (عاشوق)|جیوانی]] از برجسته‌ترین شخصیت‌های ادبیات عاشقی ارمنی به‌شمار می‌آیند.

== ادبیات نوین ارمنی ==
مکتب ادبی [[کلاسیسیسم]] از اواخر سده هجدهم میلادی در ادبیات ارمنی شکل گرفت و گسترش یافت و تا دهه شصت سده نوزدهم همچنان به مثابه مکتب مسلط ادبی به حیات خود ادامه داد و از آن پس مکتب [[رمانتیسم]] و [[واقع‌گرایی (هنر)|رئالیسم]] ابتدائی ارمنی، از میدان رانده شد. تأثیر ادبیات کلاسی سیستی اروپای غربی و روسیه بر مکتب کلاسی سیستم ارمنی از جنبه اسلوب‌های زیبایی شناسه پایه دار و عمیق بود.منتها اگر کلاسی سیست‌های اروپائی تاریخ و اساطیر و افسانه‌های یونان و روم باستان را سرمشق خود برای آفرینش‌های ادبی قرار می‌دادند، کلاسی سیست‌های ارمنی از تاریخ و اساطیر و افسانه‌های باستانی ملت خود مایه می‌گرفتند.

در ساله‌های ۱۸۲۰–۱۸۳۰ میلادی تغییرات محسوسی در عرصه ادبیات ارمنی احساس شد. روند مبارزه با مکتب کلاسیسیسم از سوی مکتب ادبی نوین یعنی رمانتیسم آغاز گردید. پرداختن به زندگی مردم، مسائل روزمره اجتماعی و موضوع انسان معاصر با همه آرزوها و امیدها و دنیای روانی اش به اصلی‌ترین هدف ادبیات بدل شد و در آن مسائل اجتماعی-تاریخی و افکار آزادی‌خواهانه ملی جای ویژه‌ای را اشغال کرد.

برجسته‌ترین و اصلی‌ترین نقش را در توسعه و رشد ادبیات نوین ارمنی، نویسنده نامدار [[خاچاطور آبوویان]] که به عنوان [[پدر ادبیات نوین ارمنی]] شناخته می‌شود ایفا کرد <ref>{{یادکرد وب|نویسنده = |نشانی = https://www.britannica.com/art/Armenian-literature#ref169543 |عنوان = Armenian literature
| ناشر = Britannica.com|تاریخ = |تاریخ بازدید = ۲۷ اوت ۲۰۱۸}}</ref>.

روند شکل‌گیری شعر نو ارمنی در واقع از دهه‌های سی و چهل سده نوزدهم میلادی، از طریق اشاعه شعرهای شفاهی که به «باسکویل» معروف بودند و دهان به دهان نقل می‌شدند و اشعار موزون به «بامفِلت» که نوعی شعر هجو و انتقادی بودند، آغاز شد. در این‌گونه شعرها سرایندگان آن‌ها دشمنان مردم و ریاکاران دوست نما را که با سوءاستفاده زیرکانه از علایق ملی، به فریب و غارت مردم می‌پرداختند، افشاء و رسوا می‌کردند.

تعدادی از شاعران ارمنی:([[دانیل واروژان]]، [[روبن سواگ]]، [[سیامانتو]]، [[هوانس تومانیان]]، [[آوتیک ایساهاکیان]]، [[بارویر سواگ]]، [[سیلوا کاپوتیکیان]]، [[هوانس شیراز]])
* شعری از [[ساقاتل هاروتیونیان]]، (من در برابر تو)
{{شعر}}
{{ب|''من در برابر تو معصوم، معصوم''|''مثل بره''}}
{{ب|''من در برابر تو سر به زیر و سبز''|''مثل درخت''}}
{{ب|''من در برابر تو در تلاطم از شادی''|''مثل آب''}}
{{ب|''من در برابر تو بی کلامی گدازنده''|''مثل آتش''}}
{{ب|''من در برابر تو لطیف و ملایم''|''مثل نسیم''}}
{{ب|''من در برابر تو توفانی و دیوانه''|''مثل دریا''}}
{{ب|''من در برابر تو استوار و سخت''|''مثل درخت''}}
{{ب|''من در برابر تو سنگین و بلند''|''مثل کوه''}}
{{ب|''من در برابر تو در کار آب شدن''|''مثل برف''}}
{{ب|''من در برابر تو فرو ریخته و در هم شکسته''|''مثل ستون''}}
{{ب|''من بی تو ویرانه و متروک''|''مثل یک خانه''}}
{{پایان شعر}}

== وزن و قافیه و قالب در شعر ارمنی ==
همچنان‌که برخی نشانه‌های اشعار توده‌های مردم و سرایندگان گمنام در کتب تاریخی مکتوب به خط ارمنی سده پنجم میلادی، از جمله در تاریخ ارمنستان [[موسس خورناتسی]]، به نوازندگان و سرایندگان دوره گرد منسوب است و از آن میان شعری از تولد [[واهاگن]] اساطیری حکایت می‌کند که ترجمه آن این‌گونه است:

آسمان دردِ زِه داشت و دردِ زِه داشت زمین

به درد زایمان گرفتار بود بحر ارغوانین

نی سرخ‌فام در نیستان بحر بیکران

لرزان همی بود از درد زایمان

از گلوگاه نی دود همی خاست روان

دوان شد از آن شعله‌ها میان

پسر گیسو طلای نوجوان

او داشت آذرگون زلفان

ریشی چون شعله‌ها لرزان

داشت دو چشم چون خورشید رخشان

تعیین دقیق این که در ادوار پیش از پیدایش زبان نوشتاری ارمنی، وزن شعر به چه صورتی و مبتنی بر کدام قواعد بوده‌است، کاری ناممکن می‌نماید. لیکن اگر به نظریه‌ای که اکثر دانشمندان زبان‌شناس آن را پذیرفته‌اند، استناد کنیم، آنگاه باید بپذیریم که وزن شعر ارمنی در ادوار پیش از کتابت، «وزن کمی» یا «وزن امتدادی» بوده‌است.

سنت وزن‌شناسی در شعر سنجش وزن شعر «متریکا یا داقاچاپوتیون» و بررسی چند و چون آن توسط صاحبنظران ارمنی نخستین بار از طریق ترجمه قواعد دستوری زبان یونانی و دیگر آثار ادبی هلنیستی، وارد ادبیات ارمنی گردید و وزن شعر ارمنی، با اقتباس از وزن شعر یونانی جدید که وزن ضربتی یا آهنگین بود. به صورت خود ویژه تکامل پیدا کرد. با این حال به ویژه در اشعار کهن ارمنی نشانه‌های فراوانی از «وزن عددی» دیده می‌شود. یعنی واژه‌های شعر به گروه‌هایی تقسیم می‌شوند که عدد هجاها (سیلاب‌ها) ی هر گروه با گروه دیگر متساوی است بدون آن که ویژگی‌های دیگر اصوات واژه‌ها در نظر گرفته شده باشند. وزن عددی را معمولاً به اشتباه «وزن هجایی» نیز می‌نامند.

=== قافیه ===
در شعرهایی که به سرایندگان و نوازندگان باستانی دوره گرد منسوب است و چه در شعرهای قدیمی غنایی کلیسایی که به «شاراکان» معروف هستند و با همراهی موسیقی خوانده می‌شوند، از قافیه اثری نیست. شعر ارمنی نیز مانند شعر بسیاری دیگر از زبان‌های دنیا قافیه را از شعر عرب به عاریت گرفته‌است. لیکن قافیه بندی در شعر ارمنی دارای آن قواعد پیچیده قافیه پردازی در شعر عربی و فارسی نیست.

=== وزن و قافیه در شعر امروز ارمنی ===
شعر امروز ارمنی نیز مانند شعر بسیاری دیگر از ملل معاصر، همگام با زمان دگرگونی‌هایی در وزن پذیرفته‌است. شاعر اکنونی شعر خود را ملزم به رعایت دقیق یکسانی نواخت‌های واژگان مصرع‌ها یا خط‌های شعر، نمی‌کند و اگر ضرورت محتوا ایجاب کرد، ناگزیر ریتم و آهنگ خط‌های شعر را نیز-جابه‌جا- از هم می‌گسلد. گاه نیز شاعری چون سیامانتو، شعر خود را از قید وزن و آهنگ آزاد می‌کند و آن را به شعر نثر گونه بدل می‌کند.

[[قافیه]] نیز در شعر معاصر ارمنی، همچنان‌که در شعر معاصر فارسی و در شعر بسیاری دیگر از زبان‌ها، صنعتی نالازم و گاه مضر تلقی می‌شود. لیکن اگر ضرورت بیانی شعر ایجاب کرد، شاعران از آن تن نمی‌زنند.

=== قالب‌های شعر ارمنی ===
قالب‌ها و ژانرهای شعری ارمنی بسیار متنوع است. برخی از این قالب‌ها خاص شعر ارمنی است و برخی نیز از شعر زبان‌های دیگر به عاریت گرفته شده‌است. مانند [[رباعی]] و [[غزل]] که در شعر عربی و فارسی و دیگر ملل شرقی متداول است یا آن که «[[سونات]]» و «بالاد» و «سِرِناد» که در شعر و موسیقی بسیاری از ملل اروپایی مورد استفاده قرار می‌گیرند.
* پوئم:این قالب منظومه بلند داستانی است که در آن شاعر داستانی تاریخی یا رویدادی اجتماعی، یا آن که قصه‌ای افسانه‌ای یا عشقی را به نظم در می‌آورد.
* غزل:این قالب خاص بیان عواطف شاعر و احساس‌های عاشقانه است.
* رباعی و چهارپاره:در این نوع شعر که از چهار مصرع تشکیل می‌شود، عواطف عاشقانه یا مفاهیم فلسفی و عرفانی بیان می‌گردد.
* هشت پاره:این ژانر شعری ارمنی از هشت مصرع تشکیل می‌شود، و مضمون آن بسته به میل شاعر متفاوت است.
* بالاد:نوعی منظومه کوتاه است که شاعر در آن به بیان حوادث و پدیده‌هایی که مایه بروز احساس‌ها و عواطف خاصی در وی شده‌اند می‌پردازد.
* سِرِناد:سرناد را می‌توان در فارسی (شبانه)، هم ترجمه کرد. نوعی شعر است که شاعر در آن به بیان احساس‌هایی که بگونه‌ای با شب در ارتباط اند، می‌پردازد.
* سونات:این قالب شعری ارمنی از چهارده مصرع تشکیل می‌شود که هشت مصرع اول از دو چهار پاره عبارت است و شش مصرع آخر از دو بند سه مصراعی، سونات می‌تواند مضامین گوناگونی داشته باشد.
* نِربوق:این واژه را در فارسی می‌توان (مدیحه)، ترجمه کرد. نربوق قالبی است که شاعر در آن به مدح و ثنای شخصی یا پدیده خاصی می‌پردازد.
* تریولت:یکی از قالب‌های شعری ارمنی است که از هشت مصرع تشکیل می‌شود. مصرع اول تریولت به جای مصراع‌های چهارم و هفتم و مصرع دوم آن به جای مصرع هشتم، تکرار می‌شود. در مجموع هشت مصرع این قالب تنها دو قافیه بکار برده می‌شود.
* داق:در زبان ارمنی داق به‌طور کلی به شعر و ترانه گفته می‌شود ولی در عین حال خود یک ژانر شعری خاص نیز به‌شمار می‌رود. در این ژانر نیز شاعر به بیان احساس‌ها و عواطف عاشقانه یا شاعرانه خود می‌پردازد.
* اِلِگیا:نوعی از شعر است که شاعر در آن به بیان احساس‌های سوگوارانه و تراژیک می‌پردازد. این واژه را در فارسی می‌توان (سوگواره)، ترجمه کرد.
* آکروستیکوس:قالب خاصی برای شعر است که در آن حروف اول یا دوم یا سوم مصراع‌ها نام شخصی یا کلمه و جمله‌ای معین را که مورد نظر شاعر است، تشکیل می‌دهند.
* اِکسپرومت:اکسپرومت قالب خاص بدیهه سرایی است و به شعری که فی البداهه سروده شده باشد گفته می‌شود.
* بامفلِت و باسکویل:این دو قالب شعری برای سرودن اشعار [[هجو]] به کار می‌روند. در بامفلت و باسکویل‌ها پدیده‌های ناهنجار اجتماعی یا شخصیت‌های اجتماعی، سیاسی، تاریخی با زبان شعر مورد انتقاد و استهزاء قرار می‌گیرند.
* اَستانس (دنِرگ):اَستانس قالب شعر تغزلی کوتاه است که از چهار پاره‌های بهم پیوسته تشکیل می‌شود. چهارپاره‌های استانس با آن که هر یک از لحاظ معنی و سخن مستقل و کامل هستند اما در نهایت بیانگر مضمون اصلی شعر می‌باشند.
* پارودیا:این ژانر شعری ارمنی ویژه شبیه گوئی هزل‌آمیز است. شاعر برای سرودن پارودیا، مضمونی عام یا ضرب‌المثلی مشهور را برمی گزیند و دربارهٔ آن با زبان و سبک شعری خاص دیگر شاعران شعری هزل‌آمیز می‌سراید. آن هم بدین منظور که به خواننده نشان دهد که اگر فلان شاعر دربارهٔ این موضوع شعری می‌سرود این سان می‌بود که من سروده‌ام.
* اِپیگرام:ایپگرام به شعرهای کوتاه طنزآمیز گفته می‌شود. کوتاه‌ترین اپیگرام از دو مصرع و بلندترین آن از هشت مصرع تشکیل می‌شود.
* دیستیکوس:دیستیکوس شعری است که از دو مصرع یا یک بیت تشکیل شود. در فارسی می‌توان به آن (تک بیت)، گفت. مضمون دیستیکوس‌ها می‌تواند فلسفی،انتقادی یا طنزآمیز باشند.

== شعر ارمنی و مکتب‌های ادبی ==
در عصر حاضر شاعران ارمنی به دو گروه عمده دسته‌بندی می‌شوند:
«شاعران ارمنستانی و شاعران [[جماعت ارمنیان پراکنده]]». مکتب ادبی مسلط در شعر شاعران ارمنستان رئالیسم جامعه گرا است و هر شاعری با سبک و بیان ویژه خود، در تکامل زندگی اجتماعی و فرهنگی جامعه نقشی ایفاء می‌کند و با دید خاص خود به تصویر و قضاوت جامعه و زندگی اجتماعی و فردی انسان اجتماع خود و نیز تاریخ و انسان جامعه بشری معاصر می‌پردازد.

شعر شاعران ارمنی خارج از ارمنستان در چهارچوب و مرزهای مکتب ادبی یگانه‌ای نمی‌گنجد. شعر این گروه از شاعران ارمنی، با توجه به جهان بینی شاعر و شرایط جامعه‌ای که او در آن زندگی می‌کند علایق و آرمان‌های اجتماعی-تاریخی و فردی اش به طیف وسیعی از مکتب ادبی گوناگون از [[نمادگرایی]] و [[فراواقع‌گرایی]] و [[طبیعت‌گرایی]] گرفته تا رئالیسم انتقادی و رئالیسم انقلابی، بستگی دارد.

به رغم گوناگونی مکاتب ادبی در شعر این شاعران، کم و بیش یک محور اساسی همگانی و یک ذهنیت واحد در آثار همه آنان چشمگیر است و آن درد غربت و دربدری و حسرت و اشتیاق است.

== احمد نوری‌زاده ==
[[احمد نوری زاده]] تنها شاعر غیر ارمنی جهان است که به [[زبان ارمنی]] شعر می‌سراید و برای خوانندگان ارمنی زبان در [[جمهوری ارمنستان]] و [[جماعت ارمنیان پراکنده]] یک چهرهٔ شناخته شده و محبوب است به حدی که برنامه ریزان آموزشی جمهوری ارمنستان، بخش‌هایی از منظومهٔ ''«ماسیس کوه نیست»'' اثر ماندگار وی را به همراه زندگی‌نامه این شاعر ایرانی به عنوان یک درس در کتاب درسی دانش آموزان مقطع دوم راهنمایی مدارس ارمنی زبان گنجانده‌اند که دانش آموزان ارمنی تبار آن را در کتاب ادبیات خود می‌آموزند.

اولین کتابی که از وی به‌طور مستقل انتشار یافت، مجموعه شعری از «گالوست خاننس» شاعر نامدار ارمنی‌تبار ایرانی بود که با نام ''«قدرت معجزه‌گر»'' منتشر شد. سال بعد مجموعه دیگری از این شاعر، با نام ''«سلام بر تو ای انسان»'' انتشار یافت. بعدها به مرور آثاری از [[هوانس تومانیان]]، [[یقیشه چارنتس]]، [[آکسل باکونتس]]، «هراچیا کوچار» و دیگران را ترجمه کرد که با نام‌های ''«آی وطن! آی وطن!»''، ''«سروده‌های سرخ»''، ''«۲۶ کمیسر»'' و ''«تسولاک»'' به خوانندگان پارسی زبان عرضه شدند.

به همین جهت در ارمنستان به او '''فرزند پارسی‌گوی ملت ارمنی''' لقب داده‌اند.

به یقین مهم‌ترین و ماندگارترین اثر ادبی نوری زاده تاکنون، کتاب منحصر به فرد ''«صد سال شعر ارمنی»'' است.

== جستارهای وابسته ==
* [[تاریخ ارمنستان]]
* [[زبان ارمنی]]
* [[فهرست کتاب‌های ترجمه‌شده از ارمنی به فارسی]]

== پیوند به بیرون ==
[https://www.youtube.com/watch?v=tY_mAojDK_g شب ادبیات ارمنی توسط مجلۀ بخارا]

== منابع ==
{{پانویس}}
{{درگاه|ارمنستان}}
* {{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی =ماتیان | نام = آزاد | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | عنوان =نگاهی به ادبیات جدید ارمنی | ژورنال = فصلنامه فرهنگی پیمان| مکان = | ناشر = | دوره = سال یازدهم| شماره = ۴۱ | سال = پاییز ۱۳۸۶| صفحه = | پیوند =https://www.paymanonline.com/نگاهی-به-ادبیات-جدید-ارمنی/ | بازیابی =}}
* {{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی = هایراپتیان| نام = میشا | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | عنوان =اشاره‌ای به تاریخ ادبیات ارمنی از آغاز تا سدهٔ نوزدهم میلادی | ژورنال = فصلنامه فرهنگی پیمان| مکان = | ناشر = | دوره = سال یازدهم| شماره = ۴۱ | سال = پاییز ۱۳۸۶| صفحه = | پیوند =https://www.paymanonline.com/اشاره-ای-به-تاریخ-ادبیات-ارمنی-از-آغاز-ت/ | بازیابی =}}
* {{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی = رادفر| نام = ابوالقاسم | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | عنوان =پژوهش‌ها و ترجمه‌های مربوط به فردوسی و شاهنامه در اتحاد جماهیر شوروی (سابق) | ژورنال = فصلنامه فرهنگی پیمان| مکان = | ناشر = | دوره = سال هشتم| شماره =۲۷ | سال = بهار ۱۳۸۳| صفحه = | پیوند = https://www.paymanonline.com/پژوهشها-و-ترجمه-های-مربوط-به-فردوسی-و-شا/ | بازیابی =}}
* {{یادکرد ژورنال | نام خانوادگی = باغداساریان| نام = ادیک | نام خانوادگی۲ = | نام۲ = | عنوان = تاریخ ادبیات ارمنی| ژورنال =فصلنامه آپاگا | مکان = | ناشر = | دوره = | شماره =۴۲ | سال = | صفحه = | پیوند = | بازیابی =}}
* {{یادکرد کتاب |نام خانوادگی=[[احمد نوری‌زاده|نوری‌زاده]] |نام= احمد |کتاب=تاریخ و فرهنگ ارمنستان |ترجمه= | ناشر=نشر چشمه |سال= ۱۳۷۶|شابک= 978-964-362-220-7}}
* {{یادکرد کتاب |نام خانوادگی= |نام= |کتاب=صد سال شعر ارمنی، از اواخر قرن نوزدهم تا اواخر قرن بیستم |ترجمه= [[احمد نوری‌زاده]] | ناشر=نشر چشمه |سال= |شابک= 978-964-362-216-9}}
* شاهنامه و ارمنیان، نویسنده:ادیک باغداساریان، تهران ۱۳۸۰. شابک:۰–۰۷۴۶–۰۶–۹۶۴

== برای مطالعهٔ بیشتر ==
* {{cite book |last1= Hacikyan|first1= A. J.|last2= Basmajian|first2= Gabriel|last3= Franchuk|first3= Edward S.|last4= Ouzounian|first4= Nourhan|date= 2005|title= The Heritage of Armenian Literature: From the Eighteenth Century to Modern Times |url=https://books.google.com/books?id=GmtPLvnrc38C&pg=PA71&lpg=PA71&dq=Armenian+writers+FROM+18TH+CENTURY&source=bl&ots=dgfARYyivS&sig=YKb85936N_HPwGjPglH68za3BEk&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiJ9vfH5JvaAhVnrlQKHcVbBCUQ6AEIdzAO#v=twopage&q&f=false  |deadurl= |format= |language= |location= Detroit|publisher= Wayne State University Press |pages=|isbn= 978-0-8143-3221-4|archiveurl= |archivedate= |accessdate= |via=  |quote=}}

{{موضوع‌های ارمنستان}}
{{شاعران ارمنی}}
{{زبان ارمنی}}

[[رده:ادبیات ارمنی]]
[[رده:ادبیات بر پایه زبان]]
[[رده:ادبیات بر پایه کشور]]
[[رده:فرهنگ در ارمنستان]]


text:
# Marcel Bleustein-Blanchet
Marcel Bleustein (* 21. August 1906 in Enghien-les-Bains; † 11. April 1996 in Paris) war ein französischer Werbefachmann.

## Leben
Marcel Bleustein wurde in Enghien-les-Bains geboren, wo seine Eltern ein Landhaus besaßen. Er ist das letzte von neun Kindern von Élise Gross und Abraham Bleustein, einem in Paris lebenden russischen Emigranten und Möbelhändler. Er ist Teil einer reichen, sehr solidarischen Möbelhändlerfamilie: Sein Onkel Maurice Gross gründete die Galeries Barbès, und drei seiner Schwestern heirateten die drei Lewitan-Brüder. „Aufgewachsen in Montmartre bei Verwandten, die über dem Möbelgeschäft von Adolphe Lewitan wohnten“, war Marcel in der Schule ein ausschweifender Schüler. Er wird für den Privatunterricht in der Avenue de Ségur angemeldet, der ihn jedoch kaum mehr interessiert. Er verlässt die Schule ohne Bedauern. Als Autodidakt tritt er im Alter von vierzehn Jahren zunächst in die Fußstapfen seines Vaters als einfacher Möbelverkäufer am 49 Boulevard Barbès, wobei er auch von seiner Mutter beeinflusst wird, die sich in mehreren Wohltätigkeitsorganisationen engagiert. Er lernt die Kunst des Verkaufens in den Geschäften, die seine Schwager Wolf und Adolphe Lewitan in der Rue Magenta und am Boulevard Barbès betreiben, wird aber vor die Tür gesetzt, weil seine „persönlichen Arbeitszeiten schlecht zu denen des Geschäfts passen“.
Vom Werbevermittler Bernachon überwältigt, der ab und zu im Laden die Anzeigen abholte, die Marcel für seinen Schwager verfasst hatte, begann er mit der Werbung (damals sagte man „réclame“) und gründete 1926 zusammen mit seinem Bruder Georges Publicis in einer kleinen Wohnung in 17, Faubourg-Montmartre, über einer Metzgerei. Den Namen seiner Agentur setzt er aus dem Wort „publicité“ (Werbung) und der letzten Ziffer von 1926 und 1906, seinem Geburtsdatum, zusammen.
Er widersetzt sich dem Willen seines Vaters, der nicht an Reklame glaubt und ihm prophezeit: „Du wirst Zugluft verkaufen“. Er wendet sich an seine Verwandten: den Kürschner Jacques Brunswick, für den er seinen ersten Slogan Brunswick, le fourreur qui fait fureur kreiert, und seinen Schwager Lewitan mit den Radio-Ritardellen Bien l'bonjour, m'sieur Lewitan, vous avez des meubles, vous avez des meubles. Er ist talentiert und denkt sich zahlreiche Slogans aus, von denen einige noch heute in Frankreich bekannt sind, wie André: un chausseur sachant chausser (1931), C'est Shell que j'aime (1955) oder Du pain, du vin, du Boursin (1963).

### Ein Radiopionier
1935 kaufte Marcel Bleustein den privaten Radiosender Radio LL, den er in Radio Cité umbenannte. Er behauptet, die erste gesprochene Zeitung in Frankreich eingeführt zu haben, und ermöglicht es Édith Piaf, die von Jacques Canetti, dem damaligen künstlerischen Leiter des Senders, mitgebracht wurde, zum ersten Mal in ihrer Karriere im Radio zu singen. Er ist auch der Mann, der die „gesungenen Slogans“ für das Radio erfindet. Der Sender verlieh Marcel Bleustein eine neue Statur und verschaffte ihm Zugang zu den höchsten Persönlichkeiten des Staates. Als Hitler Österreich annektierte, wachte der Ratspräsident Léon Blum mitten in der Nacht auf und ging zu Radio Cité, um dort den ersten Live-Nachrichtenkommentar in der Geschichte des französischen Rundfunks abzugeben.

### Während des Krieges
Als 1939 der Krieg erklärt wurde, wurde Marcel Bleustein als Flugzeugpilot eingezogen. Als die Deutschen im Juni 1940 in Paris einmarschierten, wurde er von den Deutschen im Rahmen der „Arisierung“ des Eigentums enteignet und verlor Publicis sowie Radio Cité. Er floh nach London, während auf seinen Kopf ein Preis ausgesetzt wurde. Für seinen Einsatz in der Résistance und später in den FFL unter dem Decknamen Blanchet erhielt er das Kriegskreuz 1939–1945 und den Rang eines Ritters der Ehrenlegion. Später wurde er von General Corniglion-Molinier in den Rang eines Kommandeurs und von François Mitterrand in den Rang eines Großoffiziers der Ehrenlegion erhoben.
Am 23. März 1945 lancierte er zusammen mit Lucien Rachet, dem Gründer der Ligue Internationale Contre l’Antisémitisme, und dem Filmunternehmer  Édouard Corniglion-Molinier die Zeitschrift Point de Vue. 1948 wurde sie vom Magazin Images du monde aufgekauft und wandelte sich zum  Regenbogenblatt. Nach Kriegsende fand Marcel Bleustein-Blanchet, dem per Dekret gestattet wurde, sein Pseudonym Blanchet zu tragen, Publicis wieder und griff selbst zum Telefon, um seine alten Kunden anzurufen und neue zu werben. Alle versichern ihm ihre Unterstützung und versprechen, wiederzukommen, „sobald sie etwas zu verkaufen haben“. Marcel überzeugt sie davon, sofort zu kommunizieren, um nicht Gefahr zu laufen, dass ihre Konkurrenten ihren Platz bei den Verbrauchern einnehmen. Die Gruppe wuchs schnell und wurde bald zur Nummer eins in Frankreich und dann in Europa.

### Ein internationaler Ruf
1956 widmete ihm die New York Times anlässlich der ersten Niederlassung von Publicis in den USA einen großen Artikel. Nach seiner Begegnung mit George Gallup, dem Erfinder der Meinungsumfragen, den er vor dem Krieg in New York City kennengelernt hatte, führte er die Meinungsumfragen in Frankreich ein und gründete bei Publicis eine Forschungsabteilung, die auf den amerikanischen Methoden basierte. Auf diese Weise trug er dazu bei, dass die Werbung zu einem seriösen und angesehenen Beruf wurde. Er war auch der erste, der 1957 in Frankreich das Konzept der Drugstores nach amerikanischem Vorbild einführte, von dem der Publicis Drugstore auf den Champs-Élysées in Paris übrig geblieben ist. Ab den 1970er Jahren wurde Publicis erst international und dann global, um unter Maurice Lévy, dem Nachfolger von Marcel Bleustein-Blanchet ab 1987, zum drittgrößten Kommunikationskonzern der Welt zu werden.
1975 war Marcel Bleustein-Blanchet Mitbegründer der Académie nationale des arts de la rue (ANAR) mit Maurice Cazeneuve, Jacques Dauphin, Christian Chavanon, Paul Delouvrier, Georges Elgozy, Roger Excoffon, Abraham Moles und André Parinaud.
Sein Geist lebt auch in der 1960 gegründeten Stiftung für Berufung weiter, die jedes Jahr Stipendien an junge Menschen vergibt. Die Präsidentin der Stiftung ist Élisabeth Badinter.
Als Bleustein-Blanchet 1996 starb, wurde der 1988 gedrehte Dokumentarfilm La traversée du siècle auf dem Fernsehsender TF1 ausgestrahlt. Er besteht aus Reportagen über den Werbefachmann und Interviews, die von dem Journalisten Daniel Schneidermann geführt wurden. Marcel Bleustein-Blanchet, Autor mehrerer Bücher, darunter Sur mon antenne, La Rage de convaincre, Mémoires d'un lion und La Nostalgie du futur, war Gast zahlreicher weiterer Sendungen im Radio und im Fernsehen, u. a. in Bouillon de culture von Bernard Pivot und Le Grand Échiquier von Jacques Chancel.
Sein Tod führte zu einem Erbschaftsstreit zwischen seinen Erben, der zwei Jahre später einvernehmlich beigelegt wurde.
Am 10. Januar 2008, zwölf Jahre nach seinem Tod, gab die American Advertising Federation bekannt, dass Marcel Bleustein-Blanchet in die American Advertising Federation Hall of Fame aufgenommen wird. Bleustein-Blanchet ist der erste nicht-amerikanische Werbetreibende, der neben Werbelegenden wie Leo Burnett, Raymond Rubicam, William Bernbach und George Gallup in die Hall of Fame aufgenommen wird.

## Privatleben
Marcel Bleustein-Blanchet heiratete Sophie Vaillant (1916–1999), die Enkelin von Édouard Vaillant, die nacheinander Englischlehrerin in Mailand, Angestellte bei Elle und Moderatorin bei Radio Luxemburg war. Das Paar hatte drei Töchter:
- Marie-Françoise (* 1940; † 1968 bei einem Autounfall), Ehefrau des Dichters Michel Rachline, Mutter von Sophie Dulac und Nicolas Rachline.
- Elisabeth (* 5. März 1944), Philosophin, Schriftstellerin und Ehefrau von Robert Badinter[2].
- Michèle (21. März 1946, † 1. April 2013)[4].

Die Familie verbrachte ihren Urlaub oft in Sainte-Maxime in der Familienvilla in Guerrevieille. Marcel und Sophie Bleustein-Blanchet ruhen auf dem Pariser Friedhof von Bagneux.

## Bibliografie
- Sur mon antenne, éd. Défense de la France, 1948
- La rage de convaincre, Robert Laffont, 1970
- La Nostalgie du futur, Robert Laffont, 1976
- Mémoires d'un lion, Perrin, 1988
- Les mots de ma vie, Robert Laffont, 1990
- La traversée du siècle (avec Jean Mauduit), Robert Laffont, 1994

## Filmografie (Auswahl)
- 2009: Le Monsieur de la pub[6]

wikiname: dewiki

title: Marcel Bleustein-Blanchet

in_language: de

wikitext:
[[Datei:Marcel Bleustein Blanchet.jpg|mini|rechts]]
'''Marcel Bleustein''' (* [[21. August]] [[1906]] in [[Enghien-les-Bains]]; † [[11. April]] [[1996]] in [[Paris]]) war ein [[Frankreich|französischer]] [[Werbung|Werbefachmann]].

== Leben ==
Marcel Bleustein wurde in Enghien-les-Bains geboren, wo seine Eltern ein Landhaus besaßen. Er ist das letzte von neun Kindern von Élise Gross und Abraham Bleustein, einem in Paris lebenden russischen Emigranten und Möbelhändler. Er ist Teil einer reichen, sehr solidarischen Möbelhändlerfamilie: Sein Onkel Maurice Gross gründete die Galeries Barbès, und drei seiner Schwestern heirateten die drei [[Lewitan]]-Brüder. „Aufgewachsen in [[Montmartre]] bei Verwandten, die über dem Möbelgeschäft von Adolphe Lewitan wohnten“, war Marcel in der Schule ein ausschweifender Schüler. Er wird für den Privatunterricht in der Avenue de Ségur angemeldet, der ihn jedoch kaum mehr interessiert. Er verlässt die Schule ohne Bedauern. Als [[Autodidakt]] tritt er im Alter von vierzehn Jahren zunächst in die Fußstapfen seines Vaters als einfacher Möbelverkäufer am 49 Boulevard Barbès, wobei er auch von seiner Mutter beeinflusst wird, die sich in mehreren Wohltätigkeitsorganisationen engagiert. Er lernt die Kunst des Verkaufens in den Geschäften, die seine Schwager Wolf und Adolphe Lewitan in der Rue Magenta und am Boulevard Barbès betreiben, wird aber vor die Tür gesetzt, weil seine „persönlichen Arbeitszeiten schlecht zu denen des Geschäfts passen“.

Vom Werbevermittler Bernachon überwältigt, der ab und zu im Laden die Anzeigen abholte, die Marcel für seinen Schwager verfasst hatte, begann er mit der Werbung (damals sagte man „réclame“) und gründete 1926 zusammen mit seinem Bruder Georges [[Publicis]] in einer kleinen Wohnung in 17, Faubourg-Montmartre, über einer Metzgerei. Den Namen seiner Agentur setzt er aus dem Wort „publicité“ (Werbung) und der letzten Ziffer von 1926 und 1906, seinem Geburtsdatum, zusammen.

Er widersetzt sich dem Willen seines Vaters, der nicht an Reklame glaubt und ihm prophezeit: „Du wirst Zugluft verkaufen“. Er wendet sich an seine Verwandten: den Kürschner Jacques Brunswick, für den er seinen ersten Slogan ''Brunswick, le fourreur qui fait fureur'' kreiert, und seinen Schwager Lewitan mit den Radio-Ritardellen ''Bien l'bonjour, m'sieur Lewitan, vous avez des meubles, vous avez des meubles''. Er ist talentiert und denkt sich zahlreiche Slogans aus, von denen einige noch heute in Frankreich bekannt sind, wie ''André: un chausseur sachant chausser'' (1931), ''C'est Shell que j'aime'' (1955) oder ''Du pain, du vin, du Boursin'' (1963).

=== Ein Radiopionier ===
1935 kaufte Marcel Bleustein den privaten Radiosender Radio LL, den er in Radio Cité umbenannte. Er behauptet, die erste gesprochene Zeitung in Frankreich eingeführt zu haben, und ermöglicht es [[Édith Piaf]], die von [[Jacques Canetti]], dem damaligen [[Künstlerischer Leiter|künstlerischen Leiter]] des Senders, mitgebracht wurde, zum ersten Mal in ihrer Karriere im Radio zu singen. Er ist auch der Mann, der die „gesungenen Slogans“ für das Radio erfindet. Der Sender verlieh Marcel Bleustein eine neue Statur und verschaffte ihm Zugang zu den höchsten Persönlichkeiten des Staates. Als [[Adolf Hitler|Hitler]] [[Anschluss Österreichs|Österreich annektierte]], wachte der Ratspräsident [[Léon Blum]] mitten in der Nacht auf und ging zu Radio Cité, um dort den ersten Live-Nachrichtenkommentar in der Geschichte des französischen Rundfunks abzugeben.

=== Während des Krieges ===
Als 1939 der [[Zweiter Weltkrieg|Krieg]] erklärt wurde, wurde Marcel Bleustein als Flugzeugpilot eingezogen. Als die Deutschen im Juni 1940 in Paris einmarschierten, wurde er von den Deutschen im Rahmen der „[[Arisierung]]“ des Eigentums enteignet und verlor [[Publicis Groupe|Publicis]] sowie Radio Cité. Er floh nach London, während auf seinen Kopf ein Preis ausgesetzt wurde. Für seinen Einsatz in der Résistance und später in den [[Forces françaises libres|FFL]] unter dem Decknamen Blanchet erhielt er das Kriegskreuz 1939–1945 und den Rang eines Ritters der [[Ehrenlegion]]. Später wurde er von General Corniglion-Molinier in den Rang eines Kommandeurs und von [[François Mitterrand]] in den Rang eines Großoffiziers der Ehrenlegion erhoben.

Am 23. März 1945 lancierte er zusammen mit Lucien Rachet, dem Gründer der [[Ligue Internationale Contre le Racisme et l’Antisémitisme|Ligue Internationale Contre l’Antisémitisme]], und dem Filmunternehmer  [[Édouard Corniglion-Molinier]] die Zeitschrift ''Point de Vue''.<ref>{{Literatur |Autor=Jean-Christophe Buisson |Titel=1945 |Verlag=Éditions Perrin |Ort=Paris |Datum=2024 |ISBN=978-2-262-10332-3 |Seiten=90}}</ref> 1948 wurde sie vom Magazin ''Images du monde'' aufgekauft und wandelte sich zum  [[Regenbogenpresse|Regenbogenblatt]]. Nach Kriegsende fand Marcel Bleustein-Blanchet, dem per Dekret gestattet wurde, sein Pseudonym Blanchet zu tragen, Publicis wieder und griff selbst zum Telefon, um seine alten Kunden anzurufen und neue zu werben. Alle versichern ihm ihre Unterstützung und versprechen, wiederzukommen, „sobald sie etwas zu verkaufen haben“. Marcel überzeugt sie davon, sofort zu kommunizieren, um nicht Gefahr zu laufen, dass ihre Konkurrenten ihren Platz bei den Verbrauchern einnehmen. Die Gruppe wuchs schnell und wurde bald zur Nummer eins in Frankreich und dann in Europa.

=== Ein internationaler Ruf ===
1956 widmete ihm die [[The New York Times|New York Times]] anlässlich der ersten Niederlassung von Publicis in den [[Vereinigte Staaten|USA]] einen großen Artikel. Nach seiner Begegnung mit [[George Gallup]], dem Erfinder der [[Meinungsforschung|Meinungsumfragen]], den er vor dem Krieg in [[New York City]] kennengelernt hatte, führte er die Meinungsumfragen in Frankreich ein und gründete bei Publicis eine Forschungsabteilung, die auf den amerikanischen Methoden basierte. Auf diese Weise trug er dazu bei, dass die Werbung zu einem seriösen und angesehenen Beruf wurde. Er war auch der erste, der 1957 in Frankreich das Konzept der Drugstores nach amerikanischem Vorbild einführte, von dem der Publicis Drugstore auf den Champs-Élysées in Paris übrig geblieben ist. Ab den [[1970er]] Jahren wurde Publicis erst international und dann global, um unter [[Maurice Lévy (Unternehmer)|Maurice Lévy]], dem Nachfolger von Marcel Bleustein-Blanchet ab [[1987]], zum drittgrößten Kommunikationskonzern der Welt zu werden.

1975 war Marcel Bleustein-Blanchet Mitbegründer der Académie nationale des arts de la rue (ANAR) mit Maurice Cazeneuve, Jacques Dauphin, Christian Chavanon, [[Paul Delouvrier]], Georges Elgozy, [[Roger Excoffon]], [[Abraham Moles]] und André Parinaud.

Sein Geist lebt auch in der 1960 gegründeten Stiftung für Berufung weiter, die jedes Jahr Stipendien an junge Menschen vergibt. Die Präsidentin der Stiftung ist [[Élisabeth Badinter]].

Als Bleustein-Blanchet 1996 starb, wurde der 1988 gedrehte Dokumentarfilm ''La traversée du siècle'' auf dem Fernsehsender [[TF1]] ausgestrahlt. Er besteht aus Reportagen über den Werbefachmann und Interviews, die von dem Journalisten [[Daniel Schneidermann]] geführt wurden. Marcel Bleustein-Blanchet, Autor mehrerer Bücher, darunter ''Sur mon antenne'', ''La Rage de convaincre'', ''Mémoires d'un lion'' und ''La Nostalgie du futur'', war Gast zahlreicher weiterer Sendungen im Radio und im Fernsehen, u. a. in ''Bouillon de culture'' von [[Bernard Pivot]] und ''Le Grand Échiquier'' von Jacques Chancel.

Sein Tod führte zu einem Erbschaftsstreit zwischen seinen Erben, der zwei Jahre später einvernehmlich beigelegt wurde.<ref name="liberation">[https://www.liberation.fr/futurs/1998/04/10/accord-entre-deux-heritieres-publicis-epilogue-d-un-feuilleton-balzacien-elisabeth-badinter-controle_235384/ Accord entre deux héritières. Publicis, épilogue d'un feuilleton balzacien. Elisabeth Badinter contrôle désormais seule le groupe Publicis. Après deux ans de guerre, sa soeur, Michèle Bleustein-Blanchet, et son neveu ont cédé leurs parts dans la Somarel, le holding familial.]</ref>

Am 10. Januar 2008, zwölf Jahre nach seinem Tod, gab die American Advertising Federation bekannt, dass Marcel Bleustein-Blanchet in die American Advertising Federation Hall of Fame aufgenommen wird. Bleustein-Blanchet ist der erste nicht-amerikanische Werbetreibende, der neben Werbelegenden wie [[Leo Burnett]], Raymond Rubicam, William Bernbach und George Gallup in die Hall of Fame aufgenommen wird.

== Privatleben ==
Marcel Bleustein-Blanchet heiratete Sophie Vaillant (1916–1999), die Enkelin von [[Édouard Vaillant]], die nacheinander Englischlehrerin in Mailand, Angestellte bei [[Elle (Zeitschrift)|Elle]] und Moderatorin bei [[RTL (Frankreich)|Radio Luxemburg]] war.<ref>[https://www.parismatch.com/Actu/Societe/Elisabeth-Badinter-la-glace-et-le-feu-571562 La combattante - Elisabeth Badinter, la glace et le feu]</ref> Das Paar hatte drei Töchter:

* Marie-Françoise (* [[1940]]; † [[1968]] bei einem Autounfall), Ehefrau des Dichters Michel Rachline, Mutter von Sophie Dulac und Nicolas Rachline.
* Elisabeth (* [[5. März]] [[1944]]), Philosophin, Schriftstellerin und Ehefrau von [[Robert Badinter]]<ref name="liberation"/>.
* Michèle ([[21. März]] [[1946]], † [[1. April]] [[2013]])<ref>[https://www.lexpress.fr/informations/publicis-la-guerre-des-deux-soeurs_623517.html Publicis: la guerre des deux soeurs]</ref>.

Die Familie verbrachte ihren Urlaub oft in [[Sainte-Maxime]] in der Familienvilla in Guerrevieille. Marcel und Sophie Bleustein-Blanchet ruhen auf dem [[Cimetière parisien de Bagneux|Pariser Friedhof von Bagneux]]<ref>[https://www.landrucimetieres.fr/spip/spip.php?article2262 BLEUSTEIN-BLANCHET Marcel (Marcel Bleustein: 1906-1996)]</ref>.

== Bibliografie ==
* ''Sur mon antenne'', éd. Défense de la France, 1948
* ''La rage de convaincre'', Robert Laffont, 1970
* ''La Nostalgie du futur'', Robert Laffont, 1976
* ''Mémoires d'un lion'', Perrin, 1988
* ''Les mots de ma vie'', Robert Laffont, 1990
* ''La traversée du siècle'' (avec Jean Mauduit), Robert Laffont, 1994

== Filmografie (Auswahl) ==
* 2009: ''Le Monsieur de la pub''<ref>[http://www.artlinefilms.com/?post_type=portfolio&p=2029&lang=en Monsieur Advertising]</ref>

== Weblinks ==
* {{IMDb|nm4090348}}
* [http://www.publicis.com/ Publicis Groupe]
* [https://fondationdelavocation.org/ La Fondation Marcel Bleustein-Blanchet de la vocation]

== Einzelnachweise ==
<references />

{{Normdaten|TYP=p|GND=118851047|LCCN=n82097698|VIAF=79020674}}

{{SORTIERUNG:Bleustein-Blanchet, Marcel}}
[[Kategorie:Manager (Frankreich)]]
[[Kategorie:Publicis Groupe]]
[[Kategorie:Franzose]]
[[Kategorie:Geboren 1906]]
[[Kategorie:Gestorben 1996]]
[[Kategorie:Mann]]

{{Personendaten
|NAME=Bleustein-Blanchet, Marcel
|ALTERNATIVNAMEN=Bleustein, Marcel
|KURZBESCHREIBUNG=französischer Werbefachmann
|GEBURTSDATUM=21. August 1906
|GEBURTSORT=[[Enghien-les-Bains]]
|STERBEDATUM=11. April 1996
|STERBEORT=[[Paris]]
}}


text:
# イチオシ大予想TV「馬キュン!」
イチオシ大予想TV「馬キュン!」（いちおしだいよそうテレビ ばきゅん）は、BSフジで放送される競馬に関するテレビ番組。2013年2月2日から2016年7月30日まで放送。放送日時は毎週土曜日20:55 - 21:00。

## 概要
競馬雑誌『UMAJIN』とのタイアップ番組。基本的には翌日の日曜日に行われる中央競馬のメインレースについて出演者が予想を行う。
BSフジで放送される本編は5分間のダイジェストだが、放送終了後（土曜日21:00 - ）にロングバージョンの動画が『UMAJIN』公式サイトで公開される。また公式サイトでは動画のバックナンバーも公開されている。
2016年10月1日以降はGI開催週の動画配信（youtube、FRESH!）のみに変更（公開開始時間は土曜日21:00で変わらず）。2017年11月からはGI開催週以外の動画を『裏馬キュン！』で配信する。

## 出演者

### 現在の出演者
- 土屋伸之 （ナイツ） （2013年2月2日 - ）
- 安田和博 （デンジャラス） （2013年2月9日 - ）
- じゃい （インスタントジョンソン） （2013年2月16日 - ）
- 柴田英嗣 （アンタッチャブル） （2013年7月20日 - ）
- 土井よしお（ワンダラーズ） （2013年8月24日 - ）
- 岡野陽一（巨匠） （2013年9月7日 - ）
- 井上早紀 （2014年11月15日 - ）
- 浜谷健司（ハマカーン） （2015年1月24日 - ）
- 星名利華 （2015年9月12日 - ）
- 菊池真琴 （2015年9月19日 - ）
- 小島康睦 （優馬） （2013年8月10日 - ）
- 佐野裕樹 （馬三郎） （2014年11月22日 - ）
- 久保木正則 （日刊競馬） （2015年3月21日 - ）
- HAMACHI (タップダンサー)（2014年7月19日 - ）
- うまカレ （学生競馬サークル） （2013年2月2日 - ）

### 過去の出演者
- 吉田大吾 （POISON GIRL BAND） （2013年2月2日 - 2014年4月12日）
- 福島善成 （ガリットチュウ） （2013年2月16日 - 2014年4月19日）
- 石川ことみ （2013年3月23日 - 2014年4月26日）
- 吉岡司 （UMAJIN）（2014年2月22日 - 2014年6月28日）
- 橘舞（グラビアアイドル） （2013年2月9日 - 2015年4月25日）
- 手束真知子（タレント、元SDN48） （2013年2月2日 - 2015年5月23日）
- 鈴木伸幸 （UMAJIN） （2013年5月25日 -　2016年7月9日）
- 天童なこ （タレント、競馬予想家） （2013年8月17日 - 2016年11月19日）
- 矢部美穂 （2013年5月18日 -　2016年12月17日）
- 山田剛 （UMAJIN編集長） （2013年8月3日 - 2017年6月24日）
- 岡井元憲 （UMAJIN代表） （2013年2月2日 - 2017年6月24日）

この他週替りのゲストが登場することがある。

wikiname: jawiki

title: イチオシ大予想TV「馬キュン!」

in_language: ja

wikitext:
{{出典の明記| date = 2024年8月}}

'''イチオシ大予想TV「馬キュン!」'''（いちおしだいよそうテレビ ばきゅん）は、[[BSフジ]]で放送される[[競馬]]に関するテレビ番組。[[2013年]][[2月2日]]から[[2016年]][[7月30日]]まで放送。放送日時は毎週土曜日20:55 - 21:00。

== 概要 ==
競馬雑誌『[[UMAJIN]]』とのタイアップ番組。基本的には翌日の日曜日に行われる[[中央競馬]]のメインレースについて出演者が予想を行う。

BSフジで放送される本編は5分間のダイジェストだが、放送終了後（土曜日21:00 - ）にロングバージョンの動画が『UMAJIN』公式サイトで公開される。また公式サイトでは動画のバックナンバーも公開されている。

2016年10月1日以降はGI開催週の動画配信（youtube、FRESH!）のみに変更（公開開始時間は土曜日21:00で変わらず）。2017年11月からはGI開催週以外の動画を『裏馬キュン！』で配信する。

== 出演者 ==
=== 現在の出演者 ===
* [[土屋伸之]] （[[ナイツ (お笑いコンビ)|ナイツ]]） （2013年2月2日 - ）
* [[安田和博]] （[[デンジャラス (お笑いコンビ)|デンジャラス]]） （2013年2月9日 - ）
* じゃい （[[インスタントジョンソン]]） （2013年2月16日 - ）
* [[柴田英嗣]] （[[アンタッチャブル (お笑いコンビ)|アンタッチャブル]]） （2013年7月20日 - ）
* 土井よしお（[[ワンダラーズ (お笑い)|ワンダラーズ]]） （2013年8月24日 - ）
* 岡野陽一（[[巨匠 (お笑いコンビ)|巨匠]]） （2013年9月7日 - ）
* [[井上早紀]] （2014年11月15日 - ）
* [[浜谷健司]]（[[ハマカーン]]） （2015年1月24日 - ）
* [[星名利華]] （2015年9月12日 - ）
* [[菊池真琴]] （2015年9月19日 - ）
* 小島康睦 （[[優馬]]） （2013年8月10日 - ）
* 佐野裕樹 （[[馬三郎]]） （2014年11月22日 - ）
* 久保木正則 （日刊競馬） （2015年3月21日 - ）
* [[濱地正浩|HAMACHI]] ([[タップダンサー]])（2014年7月19日 - ）
* [[うまカレ]] （学生競馬サークル） （2013年2月2日 - ）

=== 過去の出演者 ===
* [[吉田大吾]] （[[POISON GIRL BAND]]） （2013年2月2日 - 2014年4月12日）
* [[福島善成]] （[[ガリットチュウ]]） （2013年2月16日 - 2014年4月19日）
* [[石川ことみ]] （2013年3月23日 - 2014年4月26日）
* 吉岡司 （UMAJIN）（2014年2月22日 - 2014年6月28日）
* [[橘舞]]（グラビアアイドル） （2013年2月9日 - 2015年4月25日）
* [[手束真知子]]（タレント、元[[SDN48]]） （2013年2月2日 - 2015年5月23日）
* 鈴木伸幸 （UMAJIN） （2013年5月25日 -　2016年7月9日）
* [[天童なこ]] （タレント、競馬予想家） （2013年8月17日 - 2016年11月19日）
* [[矢部美穂]] （2013年5月18日 -　2016年12月17日）
* 山田剛 （UMAJIN編集長） （2013年8月3日 - 2017年6月24日）
* 岡井元憲 （[[UMAJIN]]代表） （2013年2月2日 - 2017年6月24日）

この他週替りのゲストが登場することがある。

== 外部リンク ==
* [http://www.bsfuji.tv/top/pub/bakyun.html イチオシ大予想TV「馬キュン!」] - BSフジ
* [http://uma-jin.net/pc/card/bakyun_play.do BSフジ連動TV 馬キュン!] - UMAJIN.net

{{フジテレビの競馬番組}}
{{Tv-stub}}
{{Keiba-stub}}

{{DEFAULTSORT:いちおしたいよそうてれひ はきゆん}}
[[Category:BSフジのスポーツ番組]]
[[Category:テレビの競馬番組]]
[[Category:2013年のテレビ番組 (日本)]]


text:
# The Hammond School

53°13′01″N 2°51′11″W / 53.217°N 2.853°W
The Hammond School is a specialist performing arts school in Chester, England.

## History
In 1917, Irene Hammond, a dance teacher and performer from Cheltenham, moved to Chester where she began teaching dance for Amy Broom, née Webster, who was known for her classes at the Grosvenor Ballroom. The Webster School was already an established enterprise in Chester having been run by Broom’s father, Edgar, since 1833. The school was originally opened by Louis Doré of London in 1823.
By 1919, Hammond had officially taken over the school, which became known as the Miss Irene Hammond School. Over the last century, The Hammond has grown and developed, changing and adapting with the times. Betty Hassall, an early student of Hammond, took over the running of the school in 1946 in partnership with Madeline Chambers. At that time, eight hundred children were enrolled at the school and attending weekly classes across Cheshire and Shropshire.
In 1951, the school leased Hampton Lodge and boarding began. The school purchased Hampton Lodge in 1953 and by 1962, the school had expanded its teaching provision into Liverpool Road where it flourished until 1968. Betty Hassall was then instrumental in securing Hoole Bank House in Hoole Village for the school’s Education Department and by 1969, the entire school had moved to the site.

## Overview
Today, The Hammond comprises a secondary school, sixth form and university for pupils aged 11years+, which offers specialist vocational training in Dance, Drama and Music. It also has a three-year professional course leading to the National Diploma in Professional Dance or the National Diploma in Musical Theatre, validated by Trinity College, London. Sixth form also offers a BTEC in Performing Arts (acting) combined with 2 A levels. The school is accredited to the Council for Dance Education and Training and is a member of the Independent Schools Association. The Hammond is a MADE (Music and Dance Excellence) School, one of 8 schools in England funded by the Music and Dance Scheme, offering full bursaries to talented young people.
The school's patron is Irek Mukhamedov – famed ballet dancer of the Bolshoi Ballet and Royal Ballet – who teaches students with a dancing Master Class at The Hammond every two years.
In 2018 The Hammond was listed by The Stage as one of "Seven drama schools where academic achievement is also top class".

## Alumni
Notable alumni include:
- Sharif Afifi, actor[6][7]
- Jonny Clarke actor, played Bart McQueen on the Channel 4 soap Hollyoaks.[8]
- Beau Dermott singer, received the golden buzzer on Britain's Got Talent.[9]
- Jorgie Porter actress and model, portrayed Theresa McQueen on the Channel 4 soap Hollyoaks and for being a contestant on I'm a Celebrity...Get Me Out of Here! and Dancing on Ice.[8][10][11]
- Michelle Yeoh actress known for portraying Bond Girl Wai Lin in Tomorrow Never Dies (1997), her BAFTA Nominated performance in Crouching Tiger, Hidden Dragon (2000) and her starring role in Everything Everywhere All at Once (2022) for which she received the Academy Award for Best Actress.[12]

wikiname: enwiki

title: The Hammond School

in_language: en

wikitext:
{{Use dmy dates|date=September 2019}}
{{coord|53.217|-2.853|display=title|region:GB_scale:5000}}
{{Infobox school
 | name                    = The Hammond School
 | logo                    = The_Hammond_Logo.png
 | image                   =
 | image_size              = 200px
 | motto                   =
 | established             = 1917
 | closed                  =
 | type                    = Independent
 | religious_affiliation   =
 | president               = [[Lord Lieutenant of Cheshire|Mr W. Bromley-Davenport]]
 | head_label              = Principal
 | head                    = Jennifer Roscoe
 | chair_label             = Chairman of Directors
 | chair                   = Mrs. K Cowell
 | founder                 = Irene Hammond
 | specialist              = [[Arts College|Arts]] ([[dance]] and [[performing arts]])
 | address                 = Hoole Bank<br/>Mannings Lane
 | city                    = [[Chester]]
 | county                  = [[Cheshire]]
 | country                 = England
 | postcode                = CH2 4ES
 | local_authority         =
 | ofsted                  = 54859
 | staff                   =
 | enrolment               =
 | gender                  = [[Coeducational]]
 | lower_age               = 11
 | upper_age               =
 | houses                  =
 | colours                 =
 | publication             =
 | free_label_1            =
 | free_1                  =
 | free_label_2            =
 | free_2                  =
 | free_label_3            =
 | free_3                  =
 | website                 = http://www.thehammond.co.uk
}}

'''The Hammond School''' is a specialist performing arts school in [[Chester]], [[England]].

==History==
In 1917, Irene Hammond, a dance teacher and performer from Cheltenham, moved to Chester where she began teaching dance for Amy Broom, née Webster, who was known for her classes at the Grosvenor Ballroom. The Webster School was already an established enterprise in Chester having been run by Broom’s father, Edgar, since 1833. The school was originally opened by Louis Doré of London in 1823.

By 1919, Hammond had officially taken over the school, which became known as the Miss Irene Hammond School. Over the last century, The Hammond has grown and developed, changing and adapting with the times. Betty Hassall, an early student of Hammond, took over the running of the school in 1946 in partnership with Madeline Chambers. At that time, eight hundred children were enrolled at the school and attending weekly classes across Cheshire and Shropshire.

In 1951, the school leased Hampton Lodge and boarding began. The school purchased Hampton Lodge in 1953 and by 1962, the school had expanded its teaching provision into Liverpool Road where it flourished until 1968. Betty Hassall was then instrumental in securing Hoole Bank House in Hoole Village for the school’s Education Department and by 1969, the entire school had moved to the site.

==Overview==
Today, The Hammond comprises a secondary school, sixth form and university for pupils aged 11years+, which offers specialist vocational training in Dance, Drama and Music. It also has a three-year professional course leading to the National Diploma in Professional Dance or the National Diploma in Musical Theatre, validated by [[Trinity College, London]]. Sixth form also offers a BTEC in Performing Arts (acting) combined with 2 A levels. The school is accredited to the Council for Dance Education and Training and is a member of the [[Independent Schools Association (UK)|Independent Schools Association]]. The Hammond is a MADE (Music and Dance Excellence) School, one of 8 schools in England funded by the Music and Dance Scheme, offering full bursaries to talented young people.

The school's patron is [[Irek Mukhamedov]] – famed ballet dancer of the [[Bolshoi Ballet]] and [[Royal Ballet]] – who teaches students with a dancing Master Class at The Hammond every two years.<ref>{{cite news|last1=Henwood|first1=Jo|title=Russian ballet star Irek Mukhamedov gives masterclass at The Hammond School|url=http://www.chesterchronicle.co.uk/news/chester-cheshire-news/russian-ballet-star-irek-mukhamedov-5222055|accessdate=17 September 2017|agency=The Chester Chronicle|publisher=Trinity Mirror plc|date=25 June 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20170917170723/http://www.chesterchronicle.co.uk/news/chester-cheshire-news/russian-ballet-star-irek-mukhamedov-5222055|archive-date=2017-09-17|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=Former Bolshoi star gives masterclass at Chester dance school|url=http://www.chesterchronicle.co.uk/news/chester-cheshire-news/former-bolshoi-star-gives-masterclass-5194735|accessdate=17 September 2017|agency=The Chester Chronicle|publisher=Trinity Mirror plc|date=21 April 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20170917213602/http://www.chesterchronicle.co.uk/news/chester-cheshire-news/former-bolshoi-star-gives-masterclass-5194735|archive-date=2017-09-17|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|last1=Henwood|first1=Jo|title=Bolshoi ballet star visits dancers at The Hammond|url=http://www.chesterchronicle.co.uk/whats-on/whats-on-news/bolshoi-ballet-star-visits-dancers-8919826|accessdate=17 September 2017|agency=The Chester Chronicle|publisher=Trinity Mirror plc|date=25 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20170917170511/http://www.chesterchronicle.co.uk/whats-on/whats-on-news/bolshoi-ballet-star-visits-dancers-8919826|archive-date=2017-09-17|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|last1=Bird|first1=Rebecca|title=Russian ballet dancer hosts workshops at Chester's Hammond School|url=http://www.chesterchronicle.co.uk/news/chester-cheshire-news/russian-ballet-dancer-hosts-workshops-12532397|accessdate=17 September 2017|agency=The Chester Chronicle|publisher=Trinity Mirror plc|date=31 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170917213711/http://www.chesterchronicle.co.uk/news/chester-cheshire-news/russian-ballet-dancer-hosts-workshops-12532397|archive-date=2017-09-17|url-status=live}}</ref>

In 2018 The Hammond was listed by [[The Stage]] as one of "Seven drama schools where academic achievement is also top class".<ref>{{cite news|last1=Marsden|first1=Samantha|title=Seven drama schools where academic achievement is also top class|url=https://www.thestage.co.uk/advice/2018/seven-drama-schools-academic-achievement-also-top-class/|access-date=23 January 2018|work=The Stage|publisher=The Stage Media Company Limited|date=23 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180123173659/https://www.thestage.co.uk/advice/2018/seven-drama-schools-academic-achievement-also-top-class/|archive-date=2018-01-23|url-status=dead}}</ref>

==Alumni==
Notable alumni include:
* [[Sharif Afifi]], actor<ref>{{Cite web|url=https://www.londontheatredirect.com/actor/sharif-afifi|title=Sharif Afifi - West End Performers|website=London Theatre Direct|accessdate=15 October 2023}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thehammond.co.uk/alumni-destinations|title=Alumni & Destinations|website=The Hammond School|accessdate=15 October 2023}}</ref>
*[[Jonny Clarke]] actor, played [[Bart McQueen]] on the [[Channel 4]] soap ''[[Hollyoaks]]''.<ref name="HallOfFame">{{cite news|last1=Henwood|first1=Jo|title=Hammond School Hall of Fame - where are they now?|url=http://www.chesterchronicle.co.uk/whats-on/theatre/hammond-school-hall-fame-now-10771509|access-date=14 September 2017|agency=The Chester Chronicle|publisher=Trinity Mirror plc|date=22 January 2016}}</ref>
*[[Beau Dermott]] singer, received the golden buzzer on [[Britain's Got Talent]].<ref>{{cite web|url=https://www.cheshire-live.co.uk/news/chester-cheshire-news/hammond-school-pupil-beau-dermott-11164191|title=Hammond School pupil Beau Dermott impresses on Britain's Got Talent|last=Barrett|first=Frances|publisher=Cheshire Live|date=10 April 2016|access-date=6 October 2018}}</ref>
*[[Jorgie Porter]] actress and model, portrayed [[Theresa McQueen]] on the [[Channel 4]] soap ''[[Hollyoaks]]'' and for being a contestant on ''[[I'm a Celebrity...Get Me Out of Here! (UK series 15)|I'm a Celebrity...Get Me Out of Here!]]'' and ''[[Dancing on Ice (series 7)|Dancing on Ice]]''.<ref name="HallOfFame"/><ref>{{cite news|last1=Holmes|first1=David|title=I'm a Celebrity Jorgie Porter is ex-Chester student|url=http://www.chesterchronicle.co.uk/news/showbiz/im-celebrity-jorgie-porter-ex-10449619|access-date=14 September 2017|agency=The Chester Chronicle|publisher=Trinity Mirror plc|date=16 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20170914172511/http://www.chesterchronicle.co.uk/news/showbiz/im-celebrity-jorgie-porter-ex-10449619|archive-date=2017-09-14|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=Hollyoaks star Jorgie Porter shares style secrets at Grosvenor Shopping Centre|url=http://www.chesterchronicle.co.uk/news/chester-cheshire-news/hollyoaks-star-jorgie-porter-shares-7792542|access-date=14 September 2017|agency=The Chester Chronicle|publisher=Trinity Mirror plc|date=18 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20170914172459/http://www.chesterchronicle.co.uk/news/chester-cheshire-news/hollyoaks-star-jorgie-porter-shares-7792542|archive-date=2017-09-14|url-status=live}}</ref>
*[[Michelle Yeoh]] actress known for portraying [[Bond girl|Bond Girl]] [[Wai Lin]] in ''[[Tomorrow Never Dies]]'' (1997), her [[BAFTA Award for Best Actress in a Leading Role|BAFTA Nominated]] performance in ''[[Crouching Tiger, Hidden Dragon]]'' (2000) and her starring role in ''[[Everything Everywhere All at Once]]'' (2022) for which she received the [[Academy Award for Best Actress]].<ref>{{cite news |last1=Kleeman |first1=Alexandra |title=Michelle Yeoh's Quantum Leaps |url=https://www.nytimes.com/2022/03/15/magazine/michelle-yeoh-everything-everywhere-all-at-once.html |access-date=16 December 2022 |work=The New York Times Magazine |date=15 March 2022}}</ref>

==References==
<references />

{{Performing Arts Schools in the United Kingdom|secondary}}

{{authority control}}

{{DEFAULTSORT:Hammond School}}
[[Category:Schools of the performing arts in the United Kingdom]]
[[Category:Educational institutions established in 1917]]
[[Category:1917 establishments in England]]
[[Category:Specialist arts colleges in England]]

title: Address

Address: Hoole Bank · Mannings Lane · Chester, Cheshire, CH2 4ES · England

title: Information

Type: Independent

Founder: Irene Hammond

Specialist: Arts (dance and performing arts)

Ofsted: Reports

President: Mr W. Bromley-Davenport

Chairman of Directors: Mrs. K Cowell

Principal: Jennifer Roscoe

Gender: Coeducational