text:
# Bộ trình dịch GNU
Bộ trình dịch GNU (tiếng Anh: GNU Compiler Collection - thường được viết tắt thành GCC) là một tập hợp các trình biên dịch được thiết kế cho nhiều ngôn ngữ lập trình khác nhau. GCC là một thành phần quan trọng của GNU toolchain, và được hầu hết các hệ điều hành giống Unix, như Linux và Mac OS X chọn làm trình dịch tiêu chuẩn. Các dòng hệ điều hành BSD đa phần đều sử dụng GCC, dù một số dòng như FreeBSD và OpenBSD lại sử dụng Clang làm trình biên dịch chuẩn. Các phiên bản sau đó của GCC cũng hỗ trợ trên cả Microsoft Windows và một số hệ điều hành khác. GCC cũng có thể biên dịch chương trình cho cả Android và iOS.
Tên gốc của GCC là GNU C Compiler (Trình biên dịch C của GNU), do ban đầu nó chỉ hỗ trợ dịch ngôn ngữ lập trình C, GCC 1.0 được phát hành vào năm 1987, sau đó được mở rộng hỗ trợ dịch C++ vào tháng 12 cùng năm đó. Các thành phần đầu vào của trình biên dịch (front end) sau đó cũng được phát triển cho các ngôn ngữ lập trình Fortran, Pascal, Objective C, Java, Ada, Go và một số ngôn ngữ khác.
GCC đã tương thích với rất nhiều nền tảng kiến trúc máy tính đa dạng, và được sử dụng rộng rãi như một công cụ làm môi trường phát triển các phần mềm thương mại, có bản quyền và nguồn đóng. GCC cũng có thể dùng trong hầu hết các hệ thống nhúng (embedded system), như Symbian (gọi là gcce), kiến trúc ARM, AMCC, Freescale Power Architecture trên chip (Freescale Power ISA-based chips), và nhiều hệ thống nhúng khác. GCC cũng được phát triển cho nhiều nền tảng khác, bao gồm cả những nền tảng video game như Playstation 2, Cell SPE of PlayStation 3 và Sega Dreamcast.
Quỹ Phần mềm Tự do (Free Software Foundation, viết tắt là FSF) phân phối GCC dưới giấy phép công cộng GNU (GNU GPL) và giấy phép công cộng cấp thấp GNU (GNU LGPL). GCC cũng đóng một vai trò quan trọng trong lịch sử phát triển của phần mềm tự do. Những công ty như CodeSourcery kinh doanh bằng cách hỗ trợ và phát triển tính tương thích của GCC với đa dạng các nền tảng, còn các nhà sản xuất chip ngày nay thì cho rằng một kiến trúc thành công thì phải có yếu tố cần thiết là sự tương thích với GCC.

## Lịch sử phát triển
Richard Stallman bắt đầu phát triển GCC từ năm 1985. Ông đã mở rộng một trình dịch có sẵn để dịch ngôn ngữ C. Trình dịch nguyên dùng để dịch ngôn ngữ Pastel, một phần mở rộng và không tương thích với ngôn ngữ Pascal, và được viết bằng Pastel. Nó đã được Len Tower và Stallman viết lại bằng ngôn ngữ C, và được cho ra mắt năm 1987 trong vai trò là trình dịch cho dự án GNU, nhằm mục đích tạo ra một trình dịch miễn phí. Quá trình phát triển GCC được giám sát bởi quỹ phần mềm tự do Chi tiết về các lịch trình công bố của GCC được đăng tại: http://gcc.gnu.org/releases.html

### EGCS
Đến năm 1991, GCC 1.x đã đạt đến độ ổn định, nhưng những hạn chế trong thiết kế đã cản trở nhiều đòi hỏi cải thiện, do đó quỹ phần mềm tự do (FSF) đã bắt đầu phát triển phiên bản 2.x. Nhưng suốt những năm giữa thập kỷ 90, FSF không công khai những gì được đưa thêm vào phiên bản chính thức của GCC 2.x, đến nỗi GCC đã được Eric S. Raymond đưa vào bài luận The Cathedral and the Bazaar của ông - một bài luận về kỹ nghệ phần mềm - như một ví dụ cho mô hình phát triển "cathedral".
Do GCC là phần mềm tự do, nhiều nhà lập trình muốn sử dụng nó để phát triển các ứng dụng dùng ngôn ngữ khác ngôn ngữ C, đã tự do phát triển trình dịch này thành các nhánh khác nhau của riêng mình. Quá nhiều bản phân phối dẫn đến việc khó sử dụng và thiếu hiệu quả, tuy nhiên, phiên bản chính thức thì cũng không làm hài lòng nhiều người do không đáp ứng được nhu cầu sử dụng của họ.
Đến năm 1997, một nhóm các nhà phát triển lấy tên EGCS, đã hợp nhất nhiều nhánh của trình dịch này thành một dự án duy nhất. Quá trình hợp nhất cơ bản được tiến hành ở giữa hai phiên bản 2.7 và 2.81. Các dự án được hợp nhất có cả g77 của Fortran, PGCC (tối ưu GCC), các cải thiện về C++, và nhiều nhánh trên các kiến trúc và hệ điều hành khác nhau.
Quá trình phát triển EGCS đã chứng tỏ sự vượt bậc đáng kể hơn so với sự phát triển của GCC, do đó FSF đã chính thức tạm dừng chương trình phát triển GCC 2.x của họ, phiên bản EGCS trở thành bản phân phối chính thức của GCC còn dự án EGCS được bổ nhiệm làm nhiệm vụ bảo trì và phát triển GCC từ tháng 4 năm 1999. Ngoài ra, dự án quyết định chọn mô hình phát triển "bazaar" thay cho mô hình "cathedral". Với phiên bản GCC 2.95 được công bố vào tháng 7 năm 1999, hai dự án một lần nữa đã hợp nhất.

## Sử dụng
GCC thường được lựa chọn làm trình dịch để phát triển các sản phẩm phần mềm yêu cầu phải chạy trên nhiều nền tảng phần cứng đa dạng. Sự khác biệt trong các trình dịch địa phương (chỉ dùng cho nền tảng đó) dẫn đến việc phát triển các đoạn mã để có thể dịch chính xác ở tất cả các trình dịch hay xây dựng các lệnh có thể chạy ở tất cả các nền tảng là hết sức khó khăn. Trong khi nếu dùng GCC, cùng một cú pháp có thể được dùng cho mọi nền tảng, do đó nếu đoạn mã có thể dịch chính xác ở một trong các nền tảng, cơ hội dịch chính xác ở các nền tảng khác sẽ cao hơn nhiều.
GCC hiện nay được bảo trì bởi rất nhiều nhóm phát triển trên khắp thế giới. Nó đã trở nên tương thích với nhiều loại CPU và hệ điều hành hơn bất cứ trình dịch nào khác.

## Ngôn ngữ
Phiên bản tiêu chuẩn 4.3 bao gồm hỗ trợ đầu vào cho: C, C++ (G++), Java (GCJ), Ada (GNAT), Objective-C, Objective-C++, và Fortran (GFortran). Các ngôn ngữ có hỗ trợ, nhưng không thuộc tiêu chuẩn bao gồm: Modula-2, Modula-3,  Pascal, PL/I, D (gdc), Mercury, VHDL (GHDL).  Một ngôn ngữ mở rộng khá phổ biến là OpenMP cũng được hỗ trợ.

## Các kiến trúc
GCC phiên bản 4.3 tương thích với các vi xử lý:
- Alpha
- ARM
- Atmel AVR
- Blackfin
- HC12
- H8/300
- IA-32 (x86)
- x86-64
- IA-64
- Motorola 68000
- MIPS
- PA-RISC
- PDP-11
- PowerPC
- R8C/M16C/M32C
- SPU
- System/390/zSeries
- SuperH
- SPARC
- VAX

Các vi xử lý ít thông dụng được phiên bản tiêu chuẩn hỗ trợ gồm có:
- A29K
- ARC
- ETRAX CRIS
- D30V
- DSP16xx
- FR-30
- FR-V
- Intel i960
- IP2000
- M32R
- 68HC11
- MCORE
- MMIX
- MN10200
- MN10300
- Motorola 88000
- NS32K
- ROMP
- Stormy16
- V850
- Xtensa
- AVR32

Các vi xử lý được hỗ trợ bởi các phiên bản GCC do FSF phát triển riêng gồm có:
- D10V
- LatticeMico32
- MeP
- Motorola 6809
- MicroBlaze
- MSP430
- Nios II và Nios
- PDP-10
- TIGCC (m68k variant)
- Z8000
- PIC24/dsPIC

## Cấu trúc
Giao diện ngoài của GCC nhìn chung là tiêu chuẩn cho một trình dịch của Unix. Người dùng sẽ gọi đến một chương trình điều khiển có tên là gcc, có nhiệm vụ thông dịch các lệnh và đối số, và đưa ra quyết định trình dịch cho ngôn ngữ nào sẽ được chọn đối với từng tập tin đầu vào, chạy chương trình dịch mã máy ở đầu ra quá trình này, sau đó sẽ liên kết mã nguồn để tạo ra chương trình mã nhị phân thực thi.
Mỗi trình dịch của một ngôn ngữ là một chương trình tách biệt đưa vào đầu vào mã nguồn và đưa ra mã hợp ngữ. Tất cả đều có một cấu trúc thông thường bên trong.
Gần như toàn bộ GCC được viết bằng ngôn ngữ C ngoại trừ chương trình khởi tạo cho Ada; rất nhiều phần của trình khởi tạo cho Ada được viết bằng chính ngôn ngữ Ada.

## Gỡ lỗi các chương trình với GCC
Công cụ cơ bản để sửa lỗi các đoạn mã GCC là trình gỡ lỗi GNU  (gdb). Ngoài ra cũng có các công cụ chuyên dụng hơn như Valgrind dùng để tìm lỗi bộ nhớ và các lỗ hổng. Chương trình GNU Profiler (gprof) có thể cho biết thời gian dùng để chạy chương trình, cũng như tần suất được gọi đến của hàm có thường xuyên hay không; điều này đòi hỏi các chương trình phải được dịch với các tùy chọn profiling.

## Bản quyền
"GCC 4.2.1 là phiên bản cuối cùng được phân phối bằng giấy phép công cộng GNU phiên bản 2. Tất cả những phiên bản tiếp theo sẽ được phân phối bởi giấy phép cùng loại phiên bản 3."

wikiname: viwiki

title: Bộ trình dịch GNU

in_language: vi

wikitext:
{{Infobox Software
| name = GNU Compiler Collection
Bộ trình dịch GNU
| logo =
| screenshot = [[Tập tin:GNU Compiler Collection logo.svg|100px]]
| caption = Biểu tượng GCC
| collapsible =
| author = [[Richard Stallman]]
[[Leonard H. Tower Jr.]]
| developer = [[Dự án GNU]]
| released = Năm [[1987]]
| latest release version = 14.1
| latest release date = [[7 tháng 5]] năm [[2024]]
| frequently_updated =
| programming language = [[C (ngôn ngữ lập trình)|C]] (hầu hết), [[Ada (ngôn ngữ lập trình)|Ada]]
| operating system = [[Đa nền tảng]]
| platform = [[Dự án GNU|GNU]]
| size =
| language =
| status =
| genre = [[trình biên dịch]]
| license = [[Giấy phép Công cộng GNU|GPL]]/[[Giấy phép Công cộng cấp thấp GNU|LGPL]]
| website = [http://gcc.gnu.org gcc.gnu.org]
}}

'''Bộ trình dịch GNU''' ({{Langx|en|'''GNU Compiler Collection'''}} - thường được viết tắt thành '''GCC''') là một tập hợp các [[trình biên dịch]] được thiết kế cho nhiều [[ngôn ngữ lập trình]] khác nhau. GCC là một thành phần quan trọng của [[GNU toolchain]], và được hầu hết các hệ điều hành [[Tương tự Unix|giống Unix]], như [[Linux]] và [[Mac OS X]] chọn làm trình dịch tiêu chuẩn. Các dòng [[BSD|hệ điều hành BSD]] đa phần đều sử dụng GCC, dù một số dòng như [[FreeBSD]] và [[OpenBSD]] lại sử dụng [[Clang]] làm trình biên dịch chuẩn. Các phiên bản sau đó của GCC cũng hỗ trợ trên cả [[Microsoft Windows]] và một số hệ điều hành khác. GCC cũng có thể biên dịch chương trình cho cả [[Android (hệ điều hành)|Android]] và [[iOS]].

Tên gốc của GCC là '''GNU C Compiler''' (Trình biên dịch C của GNU), do ban đầu nó chỉ hỗ trợ dịch [[c (ngôn ngữ lập trình)|ngôn ngữ lập trình C]], GCC 1.0 được phát hành vào năm 1987, sau đó được mở rộng hỗ trợ dịch [[C++]] vào [[tháng mười hai|tháng 12]] cùng năm đó.<ref>{{chú thích web|url=http://www.gnu.org/software/gcc/releases.html|title=GCC Releases|publisher=GNU Project|access-date =ngày 27 tháng 12 năm 2006}}</ref> Các thành phần đầu vào của trình biên dịch (front end) sau đó cũng được phát triển cho các ngôn ngữ lập trình [[Fortran]], [[Pascal (ngôn ngữ lập trình)|Pascal]], [[Objective C]], [[Java (ngôn ngữ lập trình)|Java]], [[Ada (ngôn ngữ lập trình)|Ada]], [[Go (ngôn ngữ lập trình)|Go]] và một số ngôn ngữ khác.<ref>{{chú thích web|url=http://gcc.gnu.org/onlinedocs/gcc-4.1.1/gcc/G_002b_002b-and-GCC.html#G_002b_002b-and-GCC|title=Programming Languages Supported by GCC|publisher=GNU Project|access-date =ngày 27 tháng 12 năm 2006}}</ref>

GCC đã tương thích với rất nhiều nền tảng [[kiến trúc máy tính]] đa dạng, và được sử dụng rộng rãi như một công cụ làm môi trường phát triển các phần mềm thương mại, có bản quyền và [[phần mềm nguồn đóng|nguồn đóng]]. GCC cũng có thể dùng trong hầu hết các [[hệ thống nhúng]] (embedded system), như [[Symbian OS|Symbian]] (gọi là ''gcce)'',<ref>{{chú thích web|url=http://www.inf.u-szeged.hu/symbian-gcc/|title=Symbian GCC Improvement Project|access-date=ngày 8 tháng 11 năm 2007|ngày lưu trữ=2014-08-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20140801121616/http://www.inf.u-szeged.hu/symbian-gcc/|url-status=dead}}</ref> [[Cấu trúc ARM|kiến trúc ARM]], [[AMCC]], [[Freescale]] [[Power Architecture]] trên chip (Freescale Power ISA-based chips),<ref>{{chú thích web|url=http://www.freescale.com/webapp/sps/site/overview.jsp?code=CW_BSP&fsrch=1|title=Linux Board Support Packages|access-date = ngày 7 tháng 8 năm 2008}}</ref> và nhiều hệ thống nhúng khác. GCC cũng được phát triển cho nhiều nền tảng khác, bao gồm cả những nền tảng video game như [[PlayStation 2|Playstation 2]],<ref>{{Chú thích web|url=http://ps2stuff.playstation2-linux.com/gcc_build.html|tựa đề=setting up gcc as a cross-compiler|ngày=ngày 8 tháng 6 năm 2002|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20081211044658/http://ps2stuff.playstation2-linux.com/gcc_build.html|ngày lưu trữ=ngày 11 tháng 12 năm 2008|ngày truy cập=2020-10-04}}</ref> Cell SPE of PlayStation 3<ref>{{Chú thích web|url=https://gcc.gnu.org/wiki/CompileFarm|tựa đề=GCC Compile Farm Project|website=gcc.gnu.org|ngày truy cập=2020-10-03}}</ref> và [[Dreamcast|Sega Dreamcast]].<ref>{{Chú thích web|url=http://www.ngine.de/gccguide.html|tựa đề=How to get SH4-GCC to work with C++ code|website=http://www.ngine.de|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20021220025554/http://www.ngine.de/gccguide.html|ngày lưu trữ=ngày 20 tháng 12 năm 2002|ngày truy cập=2020-10-03}}</ref>

[[Quỹ Phần mềm Tự do]] (Free Software Foundation, viết tắt là FSF) phân phối GCC dưới [[giấy phép Công cộng GNU|giấy phép công cộng GNU]] (GNU GPL) và [[giấy phép công cộng cấp thấp GNU]] (GNU LGPL). GCC cũng đóng một vai trò quan trọng trong lịch sử phát triển của [[phần mềm tự do]]. Những công ty như [[CodeSourcery]] kinh doanh bằng cách hỗ trợ và phát triển tính tương thích của GCC với đa dạng các nền tảng, còn các nhà sản xuất chip ngày nay thì cho rằng một kiến trúc thành công thì phải có yếu tố cần thiết là sự tương thích với GCC.

== Lịch sử phát triển ==

[[Richard Stallman]] bắt đầu phát triển GCC từ năm [[1985]]. Ông đã mở rộng một trình dịch có sẵn để dịch ngôn ngữ C. Trình dịch nguyên dùng để dịch ngôn ngữ Pastel, một phần mở rộng và không tương thích với ngôn ngữ [[Pascal (ngôn ngữ lập trình)|Pascal]], và được viết bằng Pastel. Nó đã được Len Tower và Stallman viết lại bằng ngôn ngữ C,<ref>{{chú thích tạp chí | last = Stallman | first = Richard M. | title = GNU Status| journal = GNU's Bulletin | volume = 1 | issue = 1 | publisher = Free Software Foundation |date=tháng 2 năm 1986 | url = http://web.cecs.pdx.edu/~trent/gnu/bull/01/bull01.txt | access-date = ngày 26 tháng 9 năm 2006}}</ref> và được cho ra mắt năm 1987<ref>Tower, Leonard (1987) "[http://groups.google.com/group/comp.lang.misc/msg/32eda22392c20f98 GNU C compiler beta test release,]" ''comp.lang.misc'' USENET newsgroup; see also http://gcc.gnu.org/releases.html#timeline</ref> trong vai trò là trình dịch cho dự án GNU, nhằm mục đích tạo ra một trình dịch miễn phí. Quá trình phát triển GCC được giám sát bởi [[quỹ phần mềm tự do]]<ref>Stallman, Richard M. (2001) "[http://gcc.gnu.org/onlinedocs/gcc-2.95.3/gcc_23.html#SEC260 Contributors to GCC,]" in [http://gcc.gnu.org/onlinedocs/gcc-2.95.3/gcc.html#SEC_Top ''Using and Porting the GNU Compiler Collection (GCC)''] for gcc version 2.95 (Cambridge, Mass.: Free Software Foundation)</ref> Chi tiết về các lịch trình công bố của GCC được đăng tại: http://gcc.gnu.org/releases.html

=== EGCS ===

Đến năm [[1991]], GCC 1.x đã đạt đến độ ổn định, nhưng những hạn chế trong thiết kế đã cản trở nhiều đòi hỏi cải thiện, do đó quỹ phần mềm tự do (FSF) đã bắt đầu phát triển phiên bản 2.x. Nhưng suốt những năm giữa thập kỷ 90, FSF không công khai những gì được đưa thêm vào phiên bản chính thức của GCC 2.x, đến nỗi GCC đã được [[Eric S. Raymond]] đưa vào bài luận ''[[The Cathedral and the Bazaar]]'' của ông - một bài luận về [[công nghệ phần mềm|kỹ nghệ phần mềm]] - như một ví dụ cho mô hình phát triển "cathedral".

Do GCC là [[phần mềm tự do]], nhiều nhà lập trình muốn sử dụng nó để phát triển các ứng dụng dùng ngôn ngữ khác ngôn ngữ C, đã tự do phát triển trình dịch này thành các [[nhánh phần mềm|nhánh]] khác nhau của riêng mình. Quá nhiều bản phân phối dẫn đến việc khó sử dụng và thiếu hiệu quả, tuy nhiên, phiên bản chính thức thì cũng không làm hài lòng nhiều người do không đáp ứng được nhu cầu sử dụng của họ.

Đến năm [[1997]], một nhóm các nhà phát triển lấy tên EGCS, đã hợp nhất nhiều nhánh của trình dịch này thành một dự án duy nhất. Quá trình hợp nhất cơ bản được tiến hành ở giữa hai phiên bản 2.7 và 2.81. Các dự án được hợp nhất có cả g77 của [[Fortran]], PGCC (tối ưu GCC), các cải thiện về [[C++]], và nhiều nhánh trên các kiến trúc và [[hệ điều hành]] khác nhau.<ref>{{chú thích web|title=A Brief History of GCC|url=http://gcc.gnu.org/wiki/History}}</ref><ref>{{chú thích web|title=The Short History of GCC development|url=http://www.softpanorama.org/People/Stallman/history_of_gcc_development.shtml}}</ref>

Quá trình phát triển EGCS đã chứng tỏ sự vượt bậc đáng kể hơn so với sự phát triển của GCC, do đó FSF đã chính thức tạm dừng chương trình phát triển GCC 2.x của họ, phiên bản EGCS trở thành bản phân phối chính thức của GCC còn dự án EGCS được bổ nhiệm làm nhiệm vụ bảo trì và phát triển GCC từ [[tháng tư|tháng 4]] năm [[1999]]. Ngoài ra, dự án quyết định chọn mô hình phát triển "bazaar" thay cho mô hình "cathedral". Với phiên bản GCC 2.95 được công bố vào [[tháng bảy|tháng 7]] năm [[1999]], hai dự án một lần nữa đã hợp nhất.

==Sử dụng ==

GCC thường được lựa chọn làm trình dịch để phát triển các sản phẩm phần mềm yêu cầu phải chạy trên nhiều nền tảng phần cứng đa dạng. Sự khác biệt trong các trình dịch địa phương (chỉ dùng cho nền tảng đó) dẫn đến việc phát triển các đoạn mã để có thể dịch chính xác ở tất cả các trình dịch hay xây dựng các lệnh có thể chạy ở tất cả các nền tảng là hết sức khó khăn. Trong khi nếu dùng GCC, cùng một cú pháp có thể được dùng cho mọi nền tảng, do đó nếu đoạn mã có thể dịch chính xác ở một trong các nền tảng, cơ hội dịch chính xác ở các nền tảng khác sẽ cao hơn nhiều.

GCC hiện nay được bảo trì bởi rất nhiều nhóm phát triển trên khắp thế giới. Nó đã trở nên tương thích với nhiều loại [[CPU]] và [[hệ điều hành]] hơn bất cứ trình dịch nào khác.<ref>[http://www.bellevuelinux.org/gcc.html Linux Information Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080820211944/http://www.bellevuelinux.org/gcc.html|date=2008-08-20}} (LINFO) truy cập [[2007-03-20]]</ref>

==Ngôn ngữ ==

Phiên bản tiêu chuẩn 4.3 bao gồm hỗ trợ đầu vào cho: [[C (ngôn ngữ lập trình)|C]], [[C++]] (''G++''), [[Java (ngôn ngữ lập trình)|Java]] (''[[GCJ]]''), [[Ada (ngôn ngữ lập trình)|Ada]] (''[[GNAT]]''), [[Objective-C]], [[Objective-C++]], và [[Fortran]] (''[[GFortran]]''). Các ngôn ngữ có hỗ trợ, nhưng không thuộc tiêu chuẩn bao gồm: [[Modula-2]], [[Modula-3]],  [[Pascal (ngôn ngữ lập trình)|Pascal]], [[PL/I]], [[D (ngôn ngữ lập trình)|D]] (''gdc''), [[Mercury (ngôn ngữ lập trình)|Mercury]], [[VHDL]] (''GHDL'').<ref>[http://gcc.gnu.org/frontends.html GCC Front Ends], GCC.org, Truy cập 11 tháng 5 năm 2008.</ref>  Một ngôn ngữ mở rộng khá phổ biến là [[OpenMP]] cũng được hỗ trợ.

== Các kiến trúc ==
GCC phiên bản 4.3 tương thích với các vi xử lý:

{{div col|cols=4|small=no}}
* [[DEC Alpha|Alpha]]
* [[ARM architecture|ARM]]
* [[Atmel AVR]]
* [[Blackfin]]
* [[HC12]]
* [[Hitachi H8|H8/300]]
* [[IA-32]] ([[X86 architecture|x86]])
* [[x86-64]]
* [[IA-64]]
* [[Motorola 68000]]
* [[MIPS architecture|MIPS]]
* [[PA-RISC]]
* [[PDP-11]]
* [[PowerPC]]
* [[R8C]]/[[M16C]]/[[M32C]]
* [[Synergistic Processing Unit|SPU]]
* [[System/390]]/[[zSeries]]
* [[SuperH]]
* [[SPARC]]
* [[VAX]]
{{refend}}

Các vi xử lý ít thông dụng được phiên bản tiêu chuẩn hỗ trợ gồm có:

{{div col|cols=4|small=no}}
* [[AMD Am29000|A29K]]
* [[ARC International|ARC]]
* [[ETRAX CRIS]]
* [[D30V]]
* [[DSP16xx]]
* [[FR-30]]
* [[FR-V]]
* [[Intel i960]]
* [[IP2000]]
* [[M32R]]
* [[Freescale 68HC11|68HC11]]
* [[MCORE]]
* [[MMIX]]
* [[MN10200]]
* [[MN10300]]
* [[Motorola 88000]]
* [[NS320xx|NS32K]]
* [[ROMP]]
* [[Stormy16]]
* [[V850]]
* [[Xtensa]]
* [[AVR32]]
{{refend}}
Các vi xử lý được hỗ trợ bởi các phiên bản GCC do FSF phát triển riêng gồm có:
{{div col|cols=4|small=no}}
* [[D10V]]
* [[LatticeMico32]]
* [[MeP]]
* [[6809|Motorola 6809]]
* [[MicroBlaze]]
* [[TI MSP430|MSP430]]
* [[Nios II]] và [[Nios embedded processor|Nios]]
* [[PDP-10]]
* [[TIGCC]] ([[Motorola 68000|m68k]] variant)
* [[Zilog Z8000|Z8000]]
* [[PIC30#PIC24 and dsPIC 16-bit Microcontrollers|PIC24/dsPIC]]
{{refend}}

== Cấu trúc ==

Giao diện ngoài của GCC nhìn chung là tiêu chuẩn cho một trình dịch của [[Unix]]. Người dùng sẽ gọi đến một chương trình điều khiển có tên là gcc, có nhiệm vụ thông dịch các lệnh và đối số, và đưa ra quyết định trình dịch cho ngôn ngữ nào sẽ được chọn đối với từng tập tin đầu vào, chạy chương trình [[dịch mã]] máy ở đầu ra quá trình này, sau đó sẽ liên kết mã nguồn để tạo ra chương trình mã nhị phân thực thi.

Mỗi trình dịch của một ngôn ngữ là một chương trình tách biệt đưa vào đầu vào mã nguồn và đưa ra mã [[hợp ngữ]]. Tất cả đều có một cấu trúc thông thường bên trong.

Gần như toàn bộ GCC được viết bằng ngôn ngữ C ngoại trừ chương trình khởi tạo cho Ada; rất nhiều phần của trình khởi tạo cho Ada được viết bằng chính ngôn ngữ Ada.

== Gỡ lỗi các chương trình với GCC ==
Công cụ cơ bản để sửa lỗi các đoạn mã GCC là [[GNU Debugger|trình gỡ lỗi GNU]]  (gdb). Ngoài ra cũng có các công cụ chuyên dụng hơn như [[Valgrind]] dùng để tìm lỗi bộ nhớ và các lỗ hổng. Chương trình [[GNU Profiler]] (gprof) có thể cho biết thời gian dùng để chạy chương trình, cũng như tần suất được gọi đến của hàm có thường xuyên hay không; điều này đòi hỏi các chương trình phải được dịch với các tùy chọn ''profiling''.

== Bản quyền ==
"GCC 4.2.1 là phiên bản cuối cùng được phân phối bằng [[giấy phép Công cộng GNU|giấy phép công cộng GNU]] phiên bản 2. Tất cả những phiên bản tiếp theo sẽ được phân phối bởi giấy phép cùng loại phiên bản 3."<ref>{{chú thích web|title=Tools: GCC 4.2.1 Released|2=KernelTrap|url=http://kerneltrap.org/node/13975|archive-url=https://www.webcitation.org/65WTYZB0e?url=http://kerneltrap.org/node/13975|archive-date = ngày 17 tháng 2 năm 2012 |ngày truy cập=2008-09-07|url-status=dead}} 080208 kerneltrap.org</ref>

== Xem thêm ==
{{portal|Free software|Free Software Portal Logo.svg}}

* [[Portable C Compiler]]
* [[Amsterdam Compiler Kit]]
* [[distcc]]
* [[introspector (program)]]
* [[Low Level Virtual Machine]]
* [[MinGW]]
* [[OpenMP]]
* [[DJGPP]]
* [[GCC Summit]]
* [[Watcom C compiler]]
* [[Tiny C Compiler]]
* [[Boehm garbage collector]]

== Tham khảo ==

{{refs|2}}

== Đọc thêm ==
* [[Richard Stallman|Richard M. Stallman]]: ''[http://gcc.gnu.org/onlinedocs/gcc-2.95.3/gcc.html Using and Porting the GNU Compiler Collection]'', [[Free Software Foundation]], ISBN 0-595-10035-X
* Richard M. Stallman: ''[http://gcc.gnu.org/onlinedocs/gcc-3.3.1/gcc/ Using Gcc: The Gnu Compiler Collection Reference]'', Free Software Foundation, ISBN 1-882114-39-6
* [[Brian J. Gough]]: ''[http://www.network-theory.co.uk/gcc/intro/ An Introduction to GCC] {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205072412/http://www.network-theory.co.uk/gcc/intro/ |date = ngày 5 tháng 12 năm 2012}}'', Network Theory Ltd., ISBN 0-9541617-9-3
* Arthur Griffith, ''GCC: The Complete Reference''. McGrawHill/Osborne. ISBN 0-07-222405-3.

== Liên kết ngoài ==
{{Wikibooks|GNU C Compiler Internals}}
* [http://gcc.gnu.org/ GCC trang chủ]
* [http://www.cfdvs.iitb.ac.in/~amv/gcc-int-docs/#gccdocs Tổng hợp các tài liệu về kiến trúc bên trong GCC] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090116032441/http://www.cfdvs.iitb.ac.in/~amv/gcc-int-docs/#gccdocs |date=2009-01-16 }}
* [http://www.toad.com/gnu/cygnus/index.html Marketing Cygnus Support], bài luận nói về quá trình phát triển của GCC trong những năm 1990
* [http://www.network-theory.co.uk/docs/gccintro/ Giới thiệu về GCC] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100531171042/http://www.network-theory.co.uk/docs/gccintro/ |date = ngày 31 tháng 5 năm 2010}}, by Brian Gough
* [http://gcc.gnu.org/onlinedocs/ Tài liệu chính thức hướng dẫn sử dụng GCC cho người dùng], viết bởi đội ngũ phát triển GCC
* {{chú thích báo | date = ngày 22 tháng 4 năm 2005 | title = Open Source GCC 4.0: Older, Faster | publisher = internetnews.com | author = Kerner, Sean Michael | url = http://www.internetnews.com/dev-news/article.php/3499881 | access-date = 2008-09-07 | archive-date = 2006-09-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20060917233745/http://www.internetnews.com/dev-news/article.php/3499881 | url-status = dead }}
* {{chú thích báo |date = ngày 2 tháng 3 năm 2006 | title = New GCC Heavy on Optimization | publisher =  internetnews.com | author = Kerner, Sean Michael | url = http://www.internetnews.com/dev-news/article.php/3588926 }}
* [http://www.goof.com/pcg/egcs.html công bố EGCS 1.0] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070817134431/http://www.goof.com/pcg/egcs.html |date = ngày 17 tháng 8 năm 2007}}
* [http://gcc.gnu.org/egcs-1.0/features.html Danh sách các tính năng của EGCS 1.0]
* [http://linuxmafia.com/faq/Licensing_and_Law/forking.html Fear of Forking]
* [irc://irc.gnu.org/gcc #gcc] IRC channel

{{GNU}}
{{FLOSS}}

[[Thể loại:Phần mềm]]
[[Thể loại:Phần mềm năm 1987]]
[[Thể loại:Trình biên dịch]]
[[Thể loại:Ngôn ngữ lập trình]]
[[Thể loại:Ngôn ngữ lập trình Java]]
[[Thể loại:Trình dịch C]]
[[Thể loại:Phần mềm dự án GNU]]
[[Thể loại:Trình biên dịch và thông dịch miễn phí]]

title: GNU Compiler Collection · Bộ trình dịch GNU

Thiết kế bởi: Richard Stallman · Leonard H. Tower Jr.

Phát triển bởi: Dự án GNU

Kho mã nguồn: - gcc.gnu.org/git/gcc.git

Viết bằng: C (hầu hết), Ada

Hệ điều hành: Đa nền tảng

Nền tảng: GNU

Thể loại: trình biên dịch

Giấy phép: GPL/LGPL


text:
# Sparedrus kolibaci
Sparedrus kolibaci là một loài bọ cánh cứng trong họ Oedemeridae. Loài này được Švihla miêu tả khoa học năm 2006.

title: Sparedrus kolibaci

wikitext:
{{nhan đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Sparedrus kolibaci''
| image =
| image caption =
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| classis = [[Côn trùng|Insecta]]
| ordo = [[Bọ cánh cứng|Coleoptera]]
| familia = [[Oedemeridae]]
| genus = ''[[Sparedrus]]''
| species = '''''S. kolibaci'''''
| binomial = ''Sparedrus kolibaci''
| binomial_authority = [[Vladimir Švihla|Svihla]], 2006
}}
'''''Sparedrus kolibaci''''' là một loài [[bọ cánh cứng]] trong họ [[Oedemeridae]]. Loài này được Švihla miêu tả khoa học năm 2006.<ref>{{Reftabel|2010-Hallan|Dier}}</ref>
==Chú thích==
{{Tham khảo}}

==Tham khảo==

[[Thể loại:Sparedrus]]

{{Oedemeridae-stub}}

title: Phân loại khoa học

Giới (regnum): Animalia

Ngành (phylum): Arthropoda

Lớp (class): Insecta

Bộ (ordo): Coleoptera

Họ (familia): Oedemeridae

Chi (genus): Sparedrus

Loài (species): S. kolibaci

title: Danh pháp hai phần

Danh pháp hai phần: Sparedrus kolibaci · Svihla, 2006


text:
# Snafu Lakes
Die Snafu Lakes sind eine Seengruppe 25 km südsüdöstlich von Jakes Corner im kanadischen Territorium Yukon. Die Seengruppe besteht aus zwei Hauptseen sowie mehrerer kleinerer Gewässer am Unterlauf des Snafu Creek. Die Seengruppe liegt in den Stammesgebieten der Carcross/Tagish First Nation und Taku River Tlingit First Nation. „Snafu“ ist ein aus dem Zweiten Weltkrieg stammendes militärisches Akronym für „Situation Normal – All ‘Fouled’ Up“ (auf Deutsch in etwa: „Situation normal – alles ‚vermasselt‘“).

## Lage
Die Seen sind von Jakes Corner aus über die Atlin Road erreichbar. Eine kurze Stichstraße zweigt von der Atlin Road ab und führt zum staatlichen Campingplatz „Snafu Lake Campground“, der sich am Ufer des Lower Snafu Lake befindet und über eine Bootsrampe verfügt. Im Süden befindet sich der Upper Snafu Lake (3,43 km²). Unterhalb diesem durchfließt der Snafu Creek einen 72 ha großen See und erreicht anschließend den Lower Snafu Lake (2,84 km²). Dieser ist stark gegliedert und besteht eigentlich aus mindestens zwei separaten Seebecken.

## Seefauna
Der Amerikanische Seesaibling kommt nur in geringer Zahl im unteren See der Snafu Lakes vor. Ursachen hierfür sind die Bathymetrie des Sees sowie der geringe Sauerstoffgehalt im Wasser. Der Fang der Fischart war 2021 offenbar verboten. Die Population der Heringsmaräne gilt als stabil. Weitere Angelfische in den Snafu Lakes sind Hecht und Arktische Äsche. Analysen der Mageninhalte gefangener Hechte lieferten als weitere Fischarten: Quappe, Cottus cognatus (slimy sculpin) und Coregonus sardinella (least cisco).

wikiname: dewiki

title: Snafu Lakes

in_language: de

wikitext:
{{Infobox See
|NAME = Snafu Lakes (oberer See)
|ALTERNATIVNAME= Upper Snafu Lake
|BREITENGRAD = 60.1027
|LÄNGENGRAD = -133.71647
|REGION-ISO = CA-YT
|LAGE = {{CAN}}
* {{CA-YT}}
|HÖHE =
|NACHWEIS-HÖHE =
|FLÄCHE = 3.43
|NACHWEIS-FLÄCHE= <ref name="foos2013" />
|SEELÄNGE = 5.1
|SEEBREITE = 0.78
|MAX-TIEFE=
|NACHWEIS-MAX-TIEFE=
|MED-TIEFE=
|NACHWEIS-MED-TIEFE=
|NAHERORT= [[Jakes Corner (Yukon)|Jakes Corner]]
|ZUFLUSS= [[Snafu Creek (Lubbock River)|Snafu Creek]]
|ABFLUSS= [[Snafu Creek (Lubbock River)|Snafu Creek]]
}}
{{Infobox See
|NAME = Snafu Lakes (unterer See)
|ALTERNATIVNAME= Lower Snafu Lake
|BREITENGRAD = 60.15037
|LÄNGENGRAD = -133.78625
|REGION-ISO = CA-YT
|HÖHE = 759
|NACHWEIS-HÖHE = <ref name="yukon2021" />
|FLÄCHE = 2.84
|NACHWEIS-FLÄCHE= <ref name="yukon2021" />
|SEELÄNGE = 9.5
|SEEBREITE = 0.3
|MAX-TIEFE= 25
|NACHWEIS-MAX-TIEFE=<ref name="yukon2021" />
|MED-TIEFE= 6.3
|NACHWEIS-MED-TIEFE=<ref name="yukon2021" />
|NEBENBOX= ja
|POSKARTE= none
|ZUFLUSS= [[Snafu Creek (Lubbock River)|Snafu Creek]]
|ABFLUSS= [[Snafu Creek (Lubbock River)|Snafu Creek]]
}}
<mapframe text="Karte" latitude="60.1356" longitude="-133.75" zoom="11" width="280" height="330" align="right">
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q22554606", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }</mapframe>
Die '''Snafu Lakes''' sind eine Seengruppe 25 km südsüdöstlich von [[Jakes Corner (Yukon)|Jakes Corner]] im [[Kanada|kanadischen]] [[Yukon (Territorium)|Territorium Yukon]]. Die Seengruppe besteht aus zwei Hauptseen sowie mehrerer kleinerer Gewässer am Unterlauf des [[Snafu Creek (Lubbock River)|Snafu Creek]]. Die Seengruppe liegt in den Stammesgebieten der [[Carcross/Tagish First Nation]] und [[Taku (Volk)|Taku River Tlingit First Nation]].<ref name="yukon2021" /><ref name="foos2013" /> „Snafu“ ist ein aus dem [[Zweiter Weltkrieg|Zweiten Weltkrieg]] stammendes militärisches [[Akronym]] für „Situation Normal – All ‘Fouled’ Up“ (auf Deutsch in etwa: „Situation normal – alles ‚vermasselt‘“).

== Lage ==
Die Seen sind von Jakes Corner aus über die [[Atlin Road]] erreichbar. Eine kurze Stichstraße zweigt von der Atlin Road ab und führt zum staatlichen Campingplatz „Snafu Lake Campground“, der sich am Ufer des Lower Snafu Lake befindet und über eine Bootsrampe verfügt. Im Süden befindet sich der Upper Snafu Lake (3,43 km²). Unterhalb diesem durchfließt der Snafu Creek einen 72 ha großen See und erreicht anschließend den Lower Snafu Lake (2,84 km²). Dieser ist stark gegliedert und besteht eigentlich aus mindestens zwei separaten Seebecken.

== Seefauna ==
Der [[Amerikanischer Seesaibling|Amerikanische Seesaibling]] kommt nur in geringer Zahl im unteren See der Snafu Lakes vor.<ref name="yukon2021" /> Ursachen hierfür sind die [[Bathymetrie]] des Sees sowie der geringe Sauerstoffgehalt im Wasser. Der Fang der Fischart war 2021 offenbar verboten. Die Population der [[Heringsmaräne]] gilt als stabil.<ref name="yukon2021" /> Weitere Angelfische in den Snafu Lakes sind [[Hecht]] und [[Arktische Äsche]].<ref name="foos2013" /> Analysen der Mageninhalte gefangener Hechte lieferten als weitere Fischarten: [[Quappe]], ''[[Cottus cognatus]]'' (slimy sculpin) und ''[[Coregonus sardinella]]'' (least cisco).<ref name="foos2013" />

== Einzelnachweise ==
<references>
<ref name="yukon2021">{{Internetquelle |url=https://yukon.ca/sites/yukon.ca/files/env/2021_snafulower.pdf |titel=Lake Trout and Lake Whitefish Monitoring Program: Snafu Lake (lower) 2021 |abruf=2024-11-29 |hrsg=Government of Yukon |sprache=en |format=PDF; 571 KB}}</ref>
<ref name="foos2013">{{Internetquelle |url=https://open.yukon.ca/sites/default/files/Snafu_Lake_Angler_Harvest_Survey_1.pdf |titel=Angler Harvest Survey Snafu Lakes 2010 |abruf=2024-11-29 |autor=Aaron Foos, Nathan Millar, Oliver Barker |hrsg=Yukon Department of Environment, Fish and Wildlife Branch, TR-13-20 |datum=2013-12 |sprache=en |format=PDF; 411 KB}}</ref>
</references>

== Weblinks ==
* {{Internetquelle |url=https://yukon.ca/en/outdoor-recreation-and-wildlife/camping/site/snafu-lake |titel=Snafu Lake Campground |abruf=2024-11-29 |hrsg=Government of Yukon |sprache=en}}
{{Hinweis Seiten-Koordinaten}}
[[Kategorie:See in Yukon]]
[[Kategorie:See in Nordamerika]]
[[Kategorie:Flusssystem Tagish River|SSnafu Lakes]]
[[Kategorie:Seengruppe]]

title: Snafu Lakes (oberer See) · Upper Snafu Lake

Geographische Lage: Kanada - Yukon

Zuflüsse: Snafu Creek

Abfluss: Snafu Creek

Ufernaher Ort: Jakes Corner

title: Snafu Lakes (unterer See) · Lower Snafu Lake


text:
# Pothyne mindanaonis
Pothyne mindanaonis är en skalbaggsart som beskrevs av Stefan von Breuning 1942. Pothyne mindanaonis ingår i släktet Pothyne och familjen långhorningar.
Artens utbredningsområde är Filippinerna. Inga underarter finns listade i Catalogue of Life.

wikiname: svwiki

title: Pothyne mindanaonis

in_language: sv

wikitext:
{{robotskapad|Lsjbot|skalbaggs|datum=2013-08}}
{{Taxobox
| name = ''Pothyne mindanaonis''
| status =
| image =
| image_caption =
| domain_sv =
| domain =
| regnum_sv = [[Djur]]
| regnum = Animalia
| phylum_sv = [[Leddjur]]
| phylum = Arthropoda
| classis_sv = [[Egentliga insekter]]
| classis = Insecta
| ordo_sv = [[Skalbaggar]]
| ordo = Coleoptera
| familia_sv = [[Långhorningar]]
| familia = Cerambycidae
| genus_sv =
| genus = [[Pothyne]]
| species_sv =
| species = '''Pothyne mindanaonis'''
| taxon = Pothyne mindanaonis
| taxon_authority = [[Stefan von Breuning|Breuning]], 1942
| range_map =
| range_map_caption = Utbredningsområde
| image2 =
| image2_caption =
| subphylum = Hexapoda
| subphylum_sv = [[Sexfotingar]]
| synonyms =
}}

'''''Pothyne mindanaonis'''''<ref name = "col107680"/> är en [[skalbaggar|skalbaggs]]art som beskrevs av [[Stefan von Breuning]] 1942. ''Pothyne mindanaonis'' ingår i [[släkte]]t ''[[Pothyne]]'' och [[familj (biologi)|familjen]] [[långhorningar]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/>

Artens utbredningsområde är [[Filippinerna]].<ref name = "COL"/> Inga [[underart]]er finns listade i [[Catalogue of Life]].<ref name = "COL"/>

== Källor ==
<references>
<ref name = "COL">{{webbref |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2011/search/all/key/pothyne+mindanaonis/match/1|titel= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.|hämtdatum= 24 september 2012 |författare= Bisby F.A., Roskov Y.R., Orrell T.M., Nicolson D., Paglinawan L.E., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., Baillargeon G., Ouvrard D. (red.)|datum= 2011|verk= |utgivare=Species 2000: Reading, UK.}}</ref>
<ref name = "col107680">BREUNING Stephan (1942) Novae species Cerambycidarum XI., Folia Zoologica et Hydrobiologica, Riga 11: 113-175.</ref>
<ref name = "source">''TITAN: Cerambycidae database''. Tavakilian G., 2009-05-25</ref>
</references>

[[Kategori:Långhorningar]]
[[Kategori:Pothyne|mindanaonis]]

title: Systematik

Domän: Eukaryoter · Eukaryota

Rike: Djur · Animalia

Stam: Leddjur · Arthropoda

Understam: Sexfotingar · Hexapoda

Klass: Egentliga insekter · Insecta

Ordning: Skalbaggar · Coleoptera

Familj: Långhorningar · Cerambycidae

Släkte: Pothyne

Art: Pothyne mindanaonis

title: Vetenskapligt namn

Vetenskapligt namn: Hitta fler artiklar om djur med Djurportalen

Auktor: Breuning, 1942


text:
# Deepsea Challenger
Die Deepsea Challenger war ein 7,3 m hohes Tiefsee-U-Boot, das gebaut wurde, um zum tiefsten Punkt der Meere zu tauchen. Am 26. März 2012 gelang James Cameron mit diesem Fahrzeug der zweite bemannte Tauchgang und gleichzeitig der erste Solo-Tauchgang zum Grund des Challengertiefs in einer Tiefe von 10.898 Metern.

## Geschichte
Die Deepsea Challenger wurde von 2005 bis 2012 im Geheimen in Australien entwickelt und gebaut. Federführend war dabei der australische Ingenieur Ron Allum.
Obwohl soweit möglich auf bestehende Technologien zurückgegriffen wurde, entwickelte man wichtige Komponenten völlig neu. So ist der syntaktische Auftriebsschaum deutlich zugfester als bis dahin verfügbare Auftriebsmaterialien, so dass der Auftriebskörper des Tauchbootes gleichzeitig die einzige tragende Struktur ist. Das Material besteht aus Glashohlkugeln und Aramidfasern in einer Epoxidharzmatrix, die unter hydraulischem Druck gehärtet wird.
Auch die elektrischen Antriebsmotoren wurden speziell entwickelt. Es handelt sich um elektronisch kommutierte Gleichstrommotoren mit integrierter Steuerelektronik und Ölfüllung. Außerdem sind die LED-Arrays, Lithiumbatterien, Kameras und Druckkörperdurchführungen Spezialentwicklungen.
Alle Komponenten wurden vor dem Einbau einem Drucktest in der firmeneigenen 1400-Bar-Druckkammer unterzogen. Lediglich der Passagier-Druckkörper musste an der Pennsylvania State University, die über eine der zu der Zeit weltweit lediglich zwei ausreichend großen Druckkammern verfügte, getestet werden.

## Technische Beschreibung

### Rumpf
Der Passagier-Druckkörper ist eine Kugel aus hochfestem Stahl mit einem inneren Durchmesser von 1090 mm und einer Wanddicke von 64 mm. Die Druckfestigkeit wurde mit einem 3D-Scan der fertigen Kugel per Finite-Elemente-Methode (FEM) nachgerechnet, da die Abweichung von der exakten Kugelform die Stabilität wesentlich beeinflusst. Der Prüfdruck betrug 114 MPa. Die Kugel ist am unteren Ende des Auftriebskörpers mittels Spanngurten befestigt.
Die Einstiegsluke hat ein konisches Fenster aus Acrylglas (PMMA), das während des Tauchgangs schräg nach unten zeigt. Es ist mit einer hochauflösenden Kamera bestückt, die das Bild auf einen Monitor im Blickfeld des Piloten überträgt.
Der Auftriebskörper macht 70 % des Bootsvolumens aus und ist gleichzeitig die tragende Struktur. Er besteht aus einem speziellen Schaum mit einem spezifischen Gewicht von 700 kg/m³. Das Tiefsee-U-Boot steht beim Tauchen aufrecht. So wird der Strömungswiderstand beim Auf- und Abtauchen klein gehalten. Die erreichte Sink- und Steiggeschwindigkeit ist etwa 4 kn unter Verwendung des abwerfbaren Ballasts. Zwei klappbare Stabilisierungsflossen halten das Tauchboot dabei aufrecht und ruhig.
Der abwerfbare Ballast besteht aus Eisenplatten von 450 kg am unteren Rumpfteil. Der Ballastabwurf ist mehrfach redundant ausgeführt. Er kann vom Piloten ausgelöst werden, bei Stromausfall, nach circa 13 h durch Korrosion eines Halteseils oder durch einen thermischen Trennbolzen.

### Maschine
Die zwölf ölgefüllten, druckkompensierten Antriebsmotoren sind auf beiden Seiten des Auftriebskörpers jeweils dreimal horizontal und dreimal vertikal angebracht. Sie erlauben eine horizontale Geschwindigkeit von 3 kn und eine vertikale von 2,3 kn. Gesteuert werden sie über einen Joystick und eine Tiefen- und Kursautomatik.
Die Energieversorgung ist mit Lithium-Polymer-Batterien in ölgefüllten, druckkompensierten Gehäusen realisiert. Bis zu 70 Blöcke mit je 1 kWh Energiegehalt sind in den Seiten des Rumpfes unter einer transparenten Abdeckung sichtbar untergebracht.

### Spezialausrüstung
Hauptausrüstung sind Kameras und Lampen.
Kameras
- Neben der Red Epic 5k mit mehr als 4k Auflösung am Fenster gibt es
- ein Paar HD-Kameras für 3D-Aufnahmen an einem 6,6 m langen Ausleger und
- zwei HD-Kameras am Manipulator, eine davon mit Makro-Objektiv.
- Im Innenraum befindet sich ein weiteres Paar 3D-HD-Kameras, das den Piloten filmt.

Beleuchtung
- Die Front des Rumpfes trägt eine größere Zahl LED-Paneele.
- Weitere Lampen sind an einem zweiten Ausleger und
- oberhalb der Luke

angebracht. In klarem Wasser kann damit ein Bereich bis zu 30 Meter Entfernung beleuchtet werden.
Probennehmer
Außerdem sind ein Manipulator mit Probennehmer und ein Probenbehälter im untersten Teil des Rumpfes eingebaut.
- Der oberste Teil trägt Lampen, Blitzlichter und GPS-Empfänger.
- Batterie.
- Ein Antriebsmotor.
- Der untere Teil enthält den Druckkörper. Hier ist ein Ballast-Abwurf-Mechanismus.
- Das 1:1 Modell des Druckkörpers.
- Luke und Fenster.
- Innenausstattung des 1:1 Modells.

## Einsätze
Erste Testfahrten fanden im Januar 2012 in der (englisch) Australia’s Sydney Naval Yard (deutsch Australiens Sidney Marine Werft) statt. Im Februar folgten Tests auf 1000 Meter. Im März führten die Tests auf 8221 Meter Tiefe im Neubritanniengraben.

### Challengertief
Am 26. März 2012 startete die Deepsea Challenger vom ROV-Basisschiff Mermaid Saphire aus zu ihrem Rekordtauchgang zum Challengertief. Der Abstieg dauerte 2 h 37 min und die Zeit am Grund etwa 3 h. Die maximale Tauchtiefe wurde als 10.908 m gemessen. Das sind einige Meter weniger, als die Trieste 1960 an gleicher Stelle erreichte. Es war der erste Solo-Tauchgang in diese Tiefe und die längste Zeit am Grund.

### Verbleib
Im Juni 2013 wurde die Deepsea Challenger in einigen US-amerikanischen Städten der Öffentlichkeit präsentiert (California Science Center in Los Angeles, Perot Museum of Nature and Science in Dallas, Georgia Aquarium in Atlanta, Washington, D.C.).
Am 14. Juni 2013 wurde sie durch James Cameron an das ozeanographische Institut in Woods Hole übergeben.
Damit die Wissenschaftler, Ingenieure und Techniker des Instituts den Aufbau und die technischen Lösungen im Detail studieren konnten, wurde das Tauchfahrzeug in Zusammenarbeit mit James Camerons Ingenieurteam in seine einzelnen Baugruppen zerlegt und wieder zusammengebaut.
Im Juli 2015 sollte das Tauchboot vom Woods Hole Institut an das Australian National Maritime Museum in Sydney verliehen werden. Auf dem Weg von Woods Hole nach Baltimore wurde das Tauchboot am 23. Juli 2015 beschädigt, als während der Fahrt am Sattelauflieger ein Feuer ausbrach.
James Cameron erklärte, dass wichtige Baugruppen wie der Druckkörper für den Piloten, die Motoren, der Manipulator sowie andere komplexe und teure Baugruppen durch den Brand nicht beschädigt wurden.
Vom 12. Dezember 2022 bis 20. Februar 2023 wurde die Deepsea Challenger neben dem Otis Booth Pavilion des Natural History Museum of Los Angeles County ausgestellt.
Im La Cité de la Mer in Cherbourg befindet sich ein Nachbau in Originalgröße.

title: Deepsea Challenger

wikitext:
{{Infobox Schiff
| Schiffskategorie     = Arbeitsschiff
| Name                 = Deepsea Challenger
| Bild                 = DVC1 Deepsea Challenger ger.svg
| Bildtext             = Zeichnung der DCV1, nach der ''Deepsea Challenger''-Website (nicht maßstäblich)
|{{Infobox Schiff/Basis
 | Land                = {{AUS-H}}
 | andere Schiffsnamen = DCV1
 | Schiffstyp          = Tiefsee-U-Boot
 | Schiffsklasse       =
 | Bauwerft            = Acheron Project Pty Ltd
 | Stapellauf          = 26. Januar 2012
 | Verbleib            =
}}
|{{Infobox Schiff/Daten
 | Länge               = 7,3
 | Breite              = 2,4
 | Tiefgang            =
 | Verdrängung         = 11,8 t
 | Besatzung           = 1
}}
|{{Infobox Schiff/Antrieb
 | Antrieb             = 12 ölgefüllte Elektromotoren
 | Maschinenleistung   =
 | Geschwindigkeit_M   =
 | Propeller           = 12
}}
|{{Infobox Schiff/U-Boot
 | Aktionsradius       =
 | Tauchzeit           =
 | Einsatzdauer        = 56 h
 | Tiefe_Max           = 11000
 | Geschwindigkeit_U   = 3
}}
|{{Infobox Schiff/Sonstiges
 | Klassifizierungen   =
 | Registriernummern   =
}}
}}

Die '''''Deepsea Challenger''''' war ein 7,3 m hohes [[Tiefsee-U-Boot]], das gebaut wurde, um zum tiefsten Punkt der Meere zu tauchen. Am 26. März 2012 gelang [[James Cameron]] mit diesem Fahrzeug der zweite bemannte Tauchgang und gleichzeitig der erste Solo-Tauchgang zum Grund des [[Challengertief]]s in einer Tiefe von 10.898 Metern.<ref>[http://news.nationalgeographic.com/news/2012/03/120325-james-cameron-mariana-trench-challenger-deepest-returns-science-sub/ news.nationalgeographic.com]</ref>

== Geschichte ==
Die ''Deepsea Challenger'' wurde von 2005 bis 2012 im Geheimen in Australien entwickelt und gebaut. Federführend war dabei der australische Ingenieur [[Ron Allum]].

Obwohl soweit möglich auf bestehende Technologien zurückgegriffen wurde, entwickelte man wichtige Komponenten völlig neu. So ist der syntaktische Auftriebsschaum deutlich zugfester als bis dahin verfügbare Auftriebsmaterialien, so dass der Auftriebskörper des Tauchbootes gleichzeitig die einzige tragende Struktur ist. Das Material besteht aus Glashohlkugeln und [[Aramide|Aramid]]<nowiki/>fasern in einer [[Epoxidharz]]<nowiki/>matrix, die unter hydraulischem Druck gehärtet wird.<ref name="isofloat">{{Internetquelle |autor=Ron Allum |url=http://www.ronallum.com/systems/ |titel=Isofloat |archiv-url=https://web.archive.org/web/20170608211014/http://www.ronallum.com/systems/ |archiv-datum=2017-06-08 |archiv-bot=2019-03-12 07:15:01 InternetArchiveBot |offline=1 |abruf=2017-06-10}}</ref>

Auch die elektrischen Antriebsmotoren wurden speziell entwickelt. Es handelt sich um elektronisch [[Kommutierung|kommutierte]] Gleichstrommotoren mit integrierter Steuerelektronik und Ölfüllung. Außerdem sind die [[LED]]-Arrays, Lithiumbatterien, Kameras und Druckkörperdurchführungen Spezialentwicklungen.

Alle Komponenten wurden vor dem Einbau einem Drucktest in der firmeneigenen 1400-[[Bar (Einheit)|Bar]]-Druckkammer unterzogen.<ref>{{Internetquelle |autor=Ron Allum |url=https://www.youtube.com/watch?v=HV5_klwtRq8 |titel=Designing Systems For The Deepest Point of Earth |abruf=2014-10-13}}</ref> Lediglich der Passagier-Druckkörper musste an der Pennsylvania State University, die über eine der zu der Zeit weltweit lediglich zwei ausreichend großen Druckkammern verfügte, getestet werden.

== Technische Beschreibung ==
=== Rumpf ===

[[Datei:Deepsea Challenger Panorama.jpg|500px|mini|Panoramaaufnahme der ''Deepsea Challenger''. Links ist beim Tauchen oben.]]

Der Passagier-Druckkörper ist eine Kugel aus hochfestem Stahl mit einem inneren Durchmesser von 1090 mm und einer Wanddicke von 64 mm.<ref name="Q_sphere">{{Internetquelle |url=http://www.deepseachallenge.com/the-sub/pilot-sphere/ |titel=Deepsea Challenger Pilot Sphere |abruf=2014-10-13}}</ref> Die Druckfestigkeit wurde mit einem 3D-Scan der fertigen Kugel per [[Finite-Elemente-Methode]] (FEM) nachgerechnet, da die Abweichung von der exakten Kugelform die Stabilität wesentlich beeinflusst. Der Prüfdruck betrug 114 MPa. Die Kugel ist am unteren Ende des Auftriebskörpers mittels Spanngurten befestigt.
Die Einstiegsluke hat ein konisches Fenster aus [[Acrylglas]] (PMMA), das während des Tauchgangs schräg nach unten zeigt. Es ist mit einer hochauflösenden Kamera bestückt, die das Bild auf einen Monitor im Blickfeld des Piloten überträgt.<ref>{{Internetquelle |url=http://www.deepseachallenge.com/the-sub/equipment/ |titel=Deepsea Challenge: Equipment |abruf=2014-10-13}}</ref>

Der Auftriebskörper macht 70 % des Bootsvolumens aus und ist gleichzeitig die tragende Struktur. Er besteht aus einem speziellen Schaum mit einem spezifischen Gewicht von 700 kg/m³. Das Tiefsee-U-Boot steht beim Tauchen aufrecht. So wird der Strömungswiderstand beim Auf- und Abtauchen klein gehalten. Die erreichte Sink- und Steiggeschwindigkeit ist etwa 4 kn unter Verwendung des abwerfbaren Ballasts. Zwei klappbare Stabilisierungsflossen halten das Tauchboot dabei aufrecht und ruhig.

Der abwerfbare Ballast besteht aus Eisenplatten von 450 kg am unteren Rumpfteil. Der Ballastabwurf ist mehrfach redundant ausgeführt. Er kann vom Piloten ausgelöst werden, bei Stromausfall, nach circa 13 h durch Korrosion eines Halteseils oder durch einen thermischen Trennbolzen.<ref name="Q_sphere" />

=== Maschine ===
Die zwölf ölgefüllten, druckkompensierten Antriebsmotoren sind auf beiden Seiten des Auftriebskörpers jeweils dreimal horizontal und dreimal vertikal angebracht. Sie erlauben eine horizontale Geschwindigkeit von 3 kn und eine vertikale von 2,3 kn. Gesteuert werden sie über einen Joystick und eine Tiefen- und Kursautomatik.

Die Energieversorgung ist mit Lithium-Polymer-Batterien in ölgefüllten, druckkompensierten Gehäusen realisiert. Bis zu 70 Blöcke mit je 1 kWh Energiegehalt<ref name="isofloat" /> sind in den Seiten des Rumpfes unter einer transparenten Abdeckung sichtbar untergebracht.<ref>{{Internetquelle |url=http://www.deepseachallenge.com/the-sub/systems-technology/ |titel=Deepsea Challenger Systems an Technologie |abruf=2014-10-13 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20141006150105/http://www.deepseachallenge.com/the-sub/systems-technology/ |archiv-datum=2014-10-06 |offline=ja |archiv-bot=2024-11-23 17:32:44 InternetArchiveBot }}</ref>

=== Spezialausrüstung ===
Hauptausrüstung sind Kameras und Lampen.

;Kameras
* Neben der ''Red Epic 5k'' mit mehr als 4k Auflösung am Fenster gibt es
* ein Paar HD-Kameras für 3D-Aufnahmen an einem 6,6 m langen Ausleger und
* zwei HD-Kameras am [[Manipulator]], eine davon mit [[Makro-Objektiv]].
* Im Innenraum befindet sich ein weiteres Paar 3D-HD-Kameras, das den Piloten filmt.

;Beleuchtung
* Die Front des Rumpfes trägt eine größere Zahl LED-Paneele.
* Weitere Lampen sind an einem zweiten Ausleger und
* oberhalb der Luke
angebracht. In klarem Wasser kann damit ein Bereich bis zu 30 Meter Entfernung beleuchtet werden.

;Probennehmer
Außerdem sind ein Manipulator mit Probennehmer und ein Probenbehälter im untersten Teil des Rumpfes eingebaut.

<gallery>
Deepsea Challenger Top.jpg|Der oberste Teil trägt Lampen, Blitzlichter und GPS-Empfänger.
Deepsea Challenger Batteries.jpg|Batterie.
Deepsea Challenger Thruster.jpg|Ein Antriebsmotor.
Deepsea Challenger Bottom.jpg|Der untere Teil enthält den Druckkörper. Hier ist ein Ballast-Abwurf-Mechanismus.
Deepsea Challenger Pilot Sphere.jpg|Das 1:1 Modell des Druckkörpers.
Deepsea Challenger Pilot Sphere Hatch.JPG|Luke und Fenster.
Deepsea Challenger Pilot Sphere Interior.jpg|Innenausstattung des 1:1 Modells.
</gallery>

== Einsätze ==
Erste Testfahrten fanden im Januar 2012 in der (englisch) ''Australia’s Sydney Naval Yard'' (deutsch ''Australiens Sidney Marine Werft'') statt. Im Februar folgten Tests auf 1000 Meter. Im März führten die Tests auf 8221 Meter Tiefe im [[Neupommern-Bougainville-Graben|Neubritanniengraben]].

=== Challengertief ===
Am 26. März 2012 startete die ''Deepsea Challenger'' vom ROV-Basisschiff ''Mermaid Saphire'' aus zu ihrem Rekordtauchgang zum [[Challengertief]]. Der Abstieg dauerte 2 h 37 min und die Zeit am Grund etwa 3 h. Die maximale Tauchtiefe wurde als 10.908 m gemessen.<ref>{{Internetquelle |url=http://www.deepseachallenge.com/ |titel=National Geographics explorer James Cameron’s expedition |abruf=2014-10-14 |offline=ja }}</ref> Das sind einige Meter weniger, als die ''[[Trieste]]'' 1960 an gleicher Stelle erreichte. Es war der erste Solo-Tauchgang in diese Tiefe und die längste Zeit am Grund.

=== Verbleib ===

[[Datei:Deepsea Challenger - Cité de la Mer-7935.jpg|mini|Nachbau in Originalgröße der
 ''Deepsea Challenger'', aufgestellt im
 [[La Cité de la Mer]]
 in [[Cherbourg]], [[Frankreich]]]]

Im Juni 2013 wurde die Deepsea Challenger in einigen US-amerikanischen Städten der Öffentlichkeit präsentiert ([[California Science Center]] in [[Los Angeles]], [[Perot Museum of Nature and Science]] in [[Dallas]], [[Georgia Aquarium]] in [[Atlanta]], [[Washington, D.C.]]).
Am 14. Juni 2013 wurde sie durch James Cameron an das [[Woods Hole Oceanographic Institution|ozeanographische Institut in Woods Hole]] übergeben.<ref>{{Internetquelle |url=http://www.whoi.edu/news-release/WHOI_DEEPSEACHALLENGER |titel=WHOI Welcomes Explorer and Director James Cameron and the DEEPSEA CHALLENGER |abruf=2016-01-29}}</ref>
Damit die Wissenschaftler, Ingenieure und Techniker des Instituts den Aufbau und die technischen Lösungen im Detail studieren konnten, wurde das Tauchfahrzeug in Zusammenarbeit mit James Camerons Ingenieurteam in seine einzelnen Baugruppen zerlegt und wieder zusammengebaut.<ref>{{Internetquelle |url=http://www.whoi.edu/news-release/DSC-to-NYC |titel=WHOI Welcomes Explorer and Director James Cameron and the DEEPSEA CHALLENGER |abruf=2016-01-29}}</ref>

Im Juli 2015 sollte das Tauchboot vom Woods Hole Institut an das Australian National Maritime Museum in Sydney verliehen werden. Auf dem Weg von Woods Hole nach Baltimore wurde das Tauchboot am 23. Juli 2015 beschädigt, als während der Fahrt am Sattelauflieger ein Feuer ausbrach.<ref>{{Internetquelle |url=http://www.theday.com/article/20150723/NWS04/150729676 |titel=Deepsea Challenger submersible catches fire on I-95 |abruf=2016-01-29}}</ref>
James Cameron erklärte, dass wichtige Baugruppen wie der Druckkörper für den Piloten, die Motoren, der Manipulator sowie andere komplexe und teure Baugruppen durch den Brand nicht beschädigt wurden.<ref>{{Internetquelle |url=http://news.usni.org/2015/07/24/director-james-camerons-deepsea-challenger-submarine-scorched-in-truck-fire |titel=Director James Cameron’s Deepsea Challenger Submarine Scorched in Truck Fire |abruf=2016-01-29}}</ref>

Vom 12. Dezember 2022 bis 20. Februar 2023 wurde die ''Deepsea Challenger'' neben dem Otis Booth Pavilion des Natural History Museum of Los Angeles County ausgestellt.<ref>{{Internetquelle |url=https://nhm.org/pressure |titel=Pressure: James Cameron Into the Abyss Explore the DEEPSEA CHALLENGER |hrsg=Natural History Museum of Los Angeles County |archiv-url=https://web.archive.org/web/20221216230808/https://nhm.org/pressure |archiv-datum=2022-12-16 |datum=2022 |sprache=en|abruf=2023-02-06}}</ref>

Im [[La Cité de la Mer]] in [[Cherbourg]] befindet sich ein Nachbau in Originalgröße.<ref>{{Internetquelle |url=http://www.citedelamer.com/en/exhibition-of-la-cite-de-la-mer/the-great-gallery-of-men-and-machines-of-la-cite-de-la-mer/deepsea-challenger-2/ |titel=DEEPSEA CHALLENGER La Cité de la Mer |abruf=2014-10-14}}</ref><ref>{{Internetquelle |url=https://www.francebleu.fr/infos/international/cherbourg-la-cite-de-la-mer-inaugure-la-replique-du-sous-marin-de-james-cameron-1392202745/ |titel=Cherbourg: la Cité de la Mer inaugure la réplique du sous-marin de James Cameron |datum=2014-02-12 |abruf=2021-05-06}}</ref>

== Literatur ==
'''Fachartikel'''
* Paul Roberts, Nick Andronis, Alessandro Ghiotto: ''Voices from the deep – Acoustic communication with a submarine at the bottom of the Mariana Trench.'' In: Australian Acoustical Society (AAS): ''Australian Acoustical Society Conference 2012''. Curran Associates, Inc., Red Hook 2013, ISBN 978-1-622-76970-4, S. 387–390 ([https://web.archive.org/web/20230624224438/https://www.acoustics.asn.au/conference_proceedings/AAS2012/papers/p107.pdf Digitalisat im Internet Archive]).
* Kevin Hardy, Bruce Sutphen, [[James Cameron]]: ''Technology of the Deepsea Challenge Expedition Part 1 of 3 The Landers.'' In: ''Ocean News and Technology.''  Nr. 6, 2014, {{ISSN|1082-6106}}, S. 36–39 ([https://web.archive.org/save/https://www.oceannews.com/featured-stories/june-editorial-focus-technology-of-the-deepsea-challenge-expedition-part-1-of-3-the-landers Digitalisat im Internet Archive]).
* Kevin Hardy, Bruce Sutphen, [[James Cameron]]: ''Technology of the Deepsea Challenge Expedition Part 2 of 3 Deepsea Challenger.'' In: ''Ocean News and Technology.''  Nr. 7, 2014, {{ISSN|1082-6106}}, S. 36–38 ([https://web.archive.org/web/20230705121958/https://www.oceannews.com/featured-stories/july-technology-of-the-deepsea-challenge-expedition-part-2-of-3-deepsea-challenger-1 Digitalisat im Internet Archive]).
* Kevin Hardy, Bruce Sutphen, [[James Cameron]]: ''Technology of the Deepsea Challenge Expedition Part 3 of 3 Deepsea Challenger.'' In: ''Ocean News and Technology.''  Nr. 8, 2014, {{ISSN|1082-6106}}, S. 50–52 ([https://web.archive.org/web/20230627221825/https://www.oceannews.com/featured-stories/august-technology-of-the-deepsea-challenge-expedition-part-3-of-3-deepsea-challenger-1 Digitalisat im Internet Archive]).
* Richard Guilliatt: ''The Ballad of Ron Allum.'' In: ''[[Popular Science]].'' Band 285 Nr. 2, August 2014, {{ISSN|0161-7370}}, S. 66–71 ([https://web.archive.org/web/20230624161851/https://www.popsci.com/article/technology/ballad-ron-allum-0/ Digitalisat im Internet Archive]).
* Natalya Gallo, [[James Cameron]], Kevin Hardy, Patricia Fryer, Douglas Bartlett, Lisa Levin: ''Submersible- and lander-observed community patterns in the Mariana and New Britain trenches: Influence of productivity and depth on epibenthic and scavenging communities'' In: ''Deep Sea Research Part 1ː Oceanographic Research Paper'', Band 99, Mai 2015, S. 119–133, [[doi:10.1016/j.dsr.2014.12.012]] ([https://www.researchgate.net/profile/Natalya_Gallo/publication/270969032_Submersible-_and_lander-observed_community_patterns_in_the_Mariana_and_New_Britain_trenches_Influence_of_productivity_and_depth_on_epibenthic_and_scavenging_communities/links/551097660cf2ba84483f7e39/Submersible-and-lander-observed-community-patterns-in-the-Mariana-and-New-Britain-trenches-Influence-of-productivity-and-depth-on-epibenthic-and-scavenging-communities.pdf?origin=publication_detail.pdf online als PDF]; 8,45 MB).

== Weblinks ==
{{Commonscat|Deepsea Challenger}}
* [http://www.deepseachallenge.com/ www.deepseachallenge.com]
* [http://www.deepseachallenge.com/video/james-cameron-breaks-solo-dive-record/ NGS video: Cameron's return from Challenger Deep]
* [http://www.ronallum.com/ ronallum.com]

== Einzelnachweise ==
<references />

[[Kategorie:Forschungs-U-Boot]]
[[Kategorie:Forschungsschiff (Australien)]]
[[Kategorie:Tiefseeforschung]]

title: Deepsea Challenger

Flagge: Australien

Schiffstyp: Tiefsee-U-Boot

Bauwerft: Acheron Project Pty Ltd

Maschine: 12 ölgefüllte Elektromotoren

Höchst- · geschwindigkeit · getaucht: 3 kn (6 km/h)


text:
# Galos franki
Galos franki är en fjärilsart som beskrevs av Sergius G. Kiriakoff 1959. Galos franki ingår i släktet Galos och familjen tandspinnare. Inga underarter finns listade i Catalogue of Life.

title: Galos franki

wikitext:
{{robotskapad|Lsjbot|fjärils|datum=2013-06}}
{{Taxobox
| name = ''Galos franki''
| status =
| image =
| image_caption =
| domain_sv =
| domain =
| regnum_sv = [[Djur]]
| regnum = Animalia
| phylum_sv = [[Leddjur]]
| phylum = Arthropoda
| classis_sv = [[Egentliga insekter]]
| classis = Insecta
| ordo_sv = [[Fjärilar]]
| ordo = Lepidoptera
| familia_sv = [[Tandspinnare]]
| familia = Notodontidae
| genus_sv =
| genus = [[Galos]]
| species_sv =
| species = '''Galos franki'''
| taxon = Galos franki
| taxon_authority = [[Sergius G. Kiriakoff|Kiriakoff]] 1959
| range_map =
| range_map_caption = Utbredningsområde
| image2 =
| image2_caption =
| subphylum = Hexapoda
| subphylum_sv = [[Sexfotingar]]
| superfamilia = [[Noctuoidea]]
| superfamilia_sv =
| synonyms =
}}

'''''Galos franki'''''<ref name = "COL"/> är en [[fjärilar|fjärils]]art som beskrevs av [[Sergius G. Kiriakoff]] 1959. ''Galos franki'' ingår i [[släkte]]t ''[[Galos]]'' och [[familj (biologi)|familjen]] [[tandspinnare]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Inga [[underart]]er finns listade i [[Catalogue of Life]].<ref name = "COL"/>

== Källor ==
<references>
<ref name = "COL">{{webbref |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2011/search/all/key/galos+franki/match/1|titel= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.|hämtdatum= 24 september 2012 |författare= Bisby F.A., Roskov Y.R., Orrell T.M., Nicolson D., Paglinawan L.E., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., Baillargeon G., Ouvrard D. (red.)|datum= 2011|verk= |utgivare=Species 2000: Reading, UK.}}</ref>
<ref name = "source">''LepIndex: The Global Lepidoptera Names Index''. Beccaloni G.W., Scoble M.J., Robinson G.S. & Pitkin B., 2005-06-15</ref>
</references>

[[Kategori:Tandspinnare]]
[[Kategori:Galos|franki]]

title: Systematik

Ordning: Fjärilar · Lepidoptera

Överfamilj: Noctuoidea

Familj: Tandspinnare · Notodontidae

Släkte: Galos

Art: Galos franki

title: Vetenskapligt namn

Auktor: Kiriakoff 1959


text:
# Histoire de la chrysothérapie
 (juin 2010).
Améliorez-le ou discutez des points à vérifier.
L'histoire de la chrysothérapie retrace l'évolution des croyances ou connaissances concernant l'usage de l'or dans un but thérapeutique.

## Or et charlatanisme

### Or,médecineetalchimie
L'or avait, pensait-on à une certaine époque, des propriétés médicinales. L'or a inspiré deux catégories de personnes : les médecins, et les alchimistes ou cabalistes. Les expériences de Paracelse avaient abouti aux déviations imaginaires de l'alchimie, pseudo-science différente de la médecine et de la pharmacie. Thomas Norton, alchimiste et poète anglais, était l'auteur d'un célèbre poème alchimique en moyen anglais intitulé The Ordinall of Alchemy (L'Ordinaire d'Alchimie), daté de 1477, dans lequel il faisait allusion à un élixir d'or. L'élixir de longue vie contenait aussi de l'or, mais on aboutissait au charlatanisme dangereux de la pierre philosophale qui prétendait changer les métaux en or (Clavicula Salomonis) et rendre la jeunesse, dénoncé par Thomas Sonnet de Courval avec l'or potable et autres élixirs.
Le fait est que les deux disciplines, médecine et alchimie, étaient souvent liées.
Pour distinguer leurs préparations de l'or potable ou de la pierre philosophale, (Le symbole alchimique de l'or était un soleil ou un cercle marqué d'un point au centre, l'eau régale un triangle renversé , etc.), les chimistes inventèrent au XIXe siècle des symboles chimiques, Au pour l'or, Aurum.
Un mariste français résume la vogue et l'engouement de tout le XVIIIe siècle pour les liqueurs d'or, de jouvence, de longue vie, lorsque cela confinait à la magie :
« La chimie ou alchimie, ou la science de dissoudre les corps naturels et de les résoudre à leurs principes, est encore plus vaine et plus dangereuse. Cette science, quoique véritable en elle-même, a dupé et trompé une infinité de gens, par rapport à la fin qu'ils se proposaient ; et je ne doute point, par l'expérience que j'en ai moi-même, que le démon ne s'en serve aujourd'hui pour faire perdre l'argent et le temps, la grâce et l'âme même, sous prétexte de trouver la pierre philosophale. Il n'y a point de science qui propose l'exécution de plus grandes choses, et par des moyens plus apparents. Cette science promet la pierre philosophale, ou une poudre qu'ils nomment de projection qui, jetée en quelque métal que ce soit, s'il est fondu, le change en argent ou en or, qui donne la santé, qui guérit les maladies, qui même prolonge la vie, et qui opère une infinité de merveilles qui passent chez les ignorants pour divines et miraculeuses. Il y a une bande de gens qui se disent savants en cette science, qu'on nomme cabalistes, qui gardent les mystères de cette science si cachés qu'ils aimeraient mieux perdre la vie que de révéler leurs prétendus secrets. Ils autorisent ce qu'ils disent: 1 Par l'histoire de Salomon qu'ils assurent avoir reçu le secret de la pierre philosophale, et dont ils vantent un livre secret, mais faux et pernicieux, nommé la Clavicule de Salomon. 2 Par l'histoire d'Esdras, à qui Dieu donna à boire une liqueur céleste qui lui donna la Sagesse, comme il est marqué dans le livre d'Esdras 3 Par les histoires de Raymond Lulle et de plusieurs autres grands philosophes qu'ils assurent avoir trouvé cette pierre philosophale.  »
— Louis Marie Grignon de Montfort,  Amour de la sagesse éternelle

## Les potions anciennes à base d'or
Les livres anciens étaient remplis de recettes plus ou moins fantaisistes de médicaments à base d'or, teintures d'or, or potable, extractions et préparations. une ancienne origine est attestée dans le livre de l'Exode (32:19) lorsque Moise réduit le veau d'or en « poudre et, prenant le veau qu'ils avaient fait, il le brûla au feu, le broya jusqu'à le réduire en poudre, répandit cette poudre sur l'eau, et en fit boire aux enfants d'Israël ». Certaines préparations à base d'or ont cependant de la valeur comme la Pourpre de Cassius utilisée encore aujourd'hui en cristallerie, d'autres relevaient de l'alchimie, science occulte :
- Quelques produits : L'or était dissout par les alchimistes avec du foie de soufre, et on obtenait de la chaux d'or ; en précipité on obtenait l' or fulminant, par l'étain, le précipité d'or ou Pourpre de Cassius (1720). L'huile et les particules d'or mélangées à du vin formaient la teinture d'or, ou or potable d'Helvetius qui servait de cordial et de tonique, capable de chasser les maladies et de fortifier l'organisme.

- On connait aussi le  magisterium auri d’Angelo Sala, mélange d’or fulminant (plusieurs fois arrosé d’esprit de mélisse et desséché), de safran, d’ambre gris et de musc, employé a la dose de 5 à 8 grains, comme cordial, dans les affections nerveuses, le bezoarlicum auratum du même auteur, mélange de magisterium auri, d’extrait de vipère, de larmes de cerf, etc. et le magisterium chrysopurpurœ de G. Rolfincius, « poudre cordiale résultant de l’action sur l’or fulminant de l’acide muriatique ».

- Moïse Charas en 1676, cite dans sa Pharmacopée royale et galénique, l'Or purifié par la Cimentation, par l'Antimoine, & par la Coupelle, l'Or amalgamé & purifié par le Mercure, l’Or purifié par les Fleurs de Sel Ammoniac, après avoir esté amalgamé par le Mercure, l’Or calciné avec la Corne de Cerf, (les diverses substances qu'on en tire, leurs vertus & leurs usages), la Teinture d'or, et le Rubis d'Or qui guérissait, la goutte, la vérole, l'hydropisie, la peste, etc. et une recette allemande imprimée à Hambourg en 1672 (ville où Lembke prit la fuite après avoir volé la recette de Bestuchef), et communiquée à la Société des Curieux d'Allemagne qui consistait à broyer dans un « Moulin Philosophique » en acier de l'or pendant un mois, le faire passer par diverses opérations en gouttes très rouges et en liqueur, etc.[3].

- Frédéric Hoffman (1660 – 1739), célèbre médecin et chimiste, dissolvait l'huile essentielle de cannelle (4 grammes) dans 12 grammes d'alcool rectifié ; il mettait ce mélange dans une cucurbite et y ajoutait 5 grammes de dissolution d'or aussi chargée que possible, qu'il avait auparavant fait évaporer jusqu'à consistance sirupeuse. Il laissait le tout sur le bain de sable jusqu'à ce que la teinture soit devenue d'une couleur brune. Et si, au lieu d'huile essentielle de romarin ou de cannelle, on se servait de la liqueur éthérée de Frobenius[4], c'est-à-dire d'éther sulfurique pour enlever à l'eau régale l'or qu'elle contient en dissolution, on obtenait la liqueur très connue vers le milieu du XVIIIe siècle sous le nom de Gouttes du Général (de) La Motte : parurent donc en même temps l'or potable de Mademoiselle Grimaldi (contre la typhoïde, la paralysie, l'apoplexie, les palpitations) dont parle la Marquise de Sévigné et les Gouttes d'or du Général La Motte - (gouttes d'or jaunes, à un louis la goutte, et gouttes d'or blanches, sans or, car non distillable, contre la Goutte). Ce qui restait dans la cornue était l'or potable de Mlle Grimaldi[5]. À la même époque, un dénommé Delahaye préparait et vendait des gouttes d'or, une teinture aurifique, un élixir mirifique, une teinture d'or ou or potable, qui, aux dires du docteur Retz[6], était un mélange d'or et d'antimoine[7].

## XIXesiècle
- Au XIXe siècle l'or continue d'être employé en médecine, en particulier dans le traitement des maladies vénériennes, comme la syphilis et la blennorragie. Il fut remis à l'honneur par le Dr Chrestien qui prescrivait de la Poudre d'Or laquelle provoquerait les sécrétions de la peau des reins et des glandes salivaires. On utilisait aussi le Peroxyde d'or (AuO3), le Cyanure d'or, le Iodure d'or et la Pourpre de Cassius, le  Fulminate d'or  ou Aurate Ammoniaque furent abandonnés. L'or servait aussi à recouvrir les pilules.

### Contre la syphilis
En 1540, A. Lecoq, dans son Traité des maladies vénériennes, décrivit une préparation d’or mercurielle contre la syphilis, qu’il disait tenir d’un alchimiste, et qui était éméto-cathartique mais en réalité elle n'aurait pas contenu d'or (charlatanisme). Un composé où entrait de l’or divisé, du calomel, du mercure, etc., a été indiqué en 1621 par J. Colle. Aurum vita était préconisée par Planis Campi (1625) contre la peste, la syphilis, la maladrerie, l’hydropisie, etc., contenait da l’or et du mercure ; Hortius donna contre la syphilis de l’or diaptorétique (mélange d’or réduit de précipité blanc) ; G. Ucay employait, et disait ne pouvoir trop vanter contre cette maladie, un or mercuriel formé de précipité rouge et d’or divisé ; A. Pilcaro (1714) a proposé l’or en poudre ou en feuilles contre la même affection, à la place du mercure ;. F. Hoffmann, dans sa Médecine rationnelle, regardait comme le remède le plus efficace de la syphilis une liqueur formée, dit-on, de muriate d’or, de mercure et d’antimoine ; Lalouette, dans son Traité des scrophules, signale contre cette maladie l’emploi de deux foies de soufre solaires et d’un savon d'antimoine par la voie solaire. Enfin, après que A.-L.-Samuel Mitchill a préconisé l’or à New York, le Dr Chrestien de Montpellier ne cessait d’appeler l’attention des praticiens sur plusieurs des préparations de ce métal (l’or divisé, ses oxydes précipités par la potasse ou par l’étain, et surtout ses chlorures), dans le traitement de la syphilis et des affections lymphatiques.

## Facétie littéraire
On trouve dans Rabelais une mention de l'or potable chez les Apedeftes à longs doigts et à mains crochues, sur l'île de la Cour des comptes.
«  Et digne vertus, dist frère Jean, appellez-vous ces gens-là ignorants ? Comment diable ! Ils tireroient de l'huile d'un mur. — Aussi font-ils, dist Gagne-beaucoup : car souvent ils mettent au pressoir des chasteaulx, des parcs, des forests, et de tout en tirent l'or potable. — Vous voulez dire portable, dist Epistemon. — Je di potable, dist Gagne-beaucoup ; car l'on en boit céans maintes bouteilles que l'on ne boirait pas. Il y en ha tant de plants, que l'on ne sçait le nombre. Passez jusques ici, et voyez dans ce courtil, en voilà plus de mille qui n'attendent que l'heure d'estre pressurés, en voilà du plant général, voilà du particulier, des fortifications, des emprunts, des dons, des casuels, des domaines, des menus plaisirs, des postes, des offrandes, de la maison. — Et qui est ceste grosse-là, à qui toutes ces petites sont à l'environ ? — C'est, dist Gagne-beaucoup, de l'Espargne, qui est le meilleur plant de tout ce pays.  »
— Rabelais, Le Cinquième Livre

## Usage actuel
- Encyclopédie Larousse : « Les sels d'or sont utilisés dans le traitement de la polyarthrite rhumatismale mais présentent un risque d'accidents cutanés, sanguins et rénaux. L'or radioactif (Au 198) est employé comme marqueur pour les scintigraphies hépatiques »

wikiname: frwiki

title: Histoire de la chrysothérapie

in_language: fr

wikitext:
{{À vérifier|thème=médecine|date=juin 2010}}
'''L'histoire de la [[chrysothérapie]]''' retrace l'évolution des croyances ou connaissances concernant l'usage de l'[[or]] dans un but [[thérapeutique]].

== Or et charlatanisme ==
[[Fichier:Angelo Sala Portrait (transparent).png|thumb|[[Angelo Sala]]]]

=== [[Or]], [[médecine]] et [[alchimie]] ===
L'[[or]] avait, pensait-on à une certaine époque, des propriétés médicinales. L'or a inspiré deux catégories de personnes : les [[médecin]]s, et les [[alchimiste]]s ou cabalistes. Les expériences de [[Paracelse]] avaient abouti aux déviations imaginaires de l'[[alchimie]], pseudo-science différente de la [[médecine]] et de la [[pharmacie]]. [[Thomas Norton (alchimiste)|Thomas Norton]], alchimiste et poète anglais, était l'auteur d'un célèbre poème alchimique en moyen anglais intitulé ''The Ordinall of Alchemy'' (L'Ordinaire d'Alchimie), daté de [[1477]], dans lequel il faisait allusion à un ''[[élixir d'or]]''. L'[[élixir de longue vie]] contenait aussi de l'or, mais on aboutissait au [[charlatanisme]] dangereux de la [[pierre philosophale]] qui prétendait changer les métaux en or ([[Clavicula Salomonis]]) et rendre la jeunesse, dénoncé par [[Thomas Sonnet de Courval]] avec l'or potable et autres élixirs.
{{Article détaillé|Or potable|Élixir de longue vie}}
Le fait est que les deux disciplines, [[médecine]] et [[alchimie]], étaient souvent liées<ref>L-M de [[Louis Marie Grignon de Montfort|Monfort]] condamne l'[[alchimie]] en [[1704]] comme ''sagesse naturelle'' « La chimie ou alchimie, ou la science de dissoudre les corps naturels et de les résoudre à leurs principes, est encore plus vaine et plus dangereuse ». Mais il visait principalement les [[cabaliste]]s.</ref>.

Pour distinguer leurs préparations de l'[[or potable]] ou de la [[pierre philosophale]], (Le symbole alchimique de l'or était un [[soleil]] ou un cercle marqué d'un point au centre, l'eau régale un triangle renversé {{etc.}}), les chimistes inventèrent au {{s|XIX|e}} des symboles chimiques, ''Au'' pour l'or, ''Aurum''<ref>''Pharmacopée raisonnée'', page 257-272/ « Signes chimiques et poids relatif des atomes »</ref>.

Un mariste français résume la vogue et l'engouement de tout le {{s|XVIII|e}} pour les liqueurs d'or, de jouvence, de longue vie, lorsque cela confinait à la [[magie (surnaturel)|magie]] :

{{Début citation}}La chimie ou [[alchimie]], ou la science de dissoudre les corps naturels et de les résoudre à leurs principes, est encore plus vaine et plus dangereuse. Cette science, quoique véritable en elle-même, a dupé et trompé une infinité de gens, par rapport à la fin qu'ils se proposaient ; et je ne doute point, par l'expérience que j'en ai moi-même, que le démon ne s'en serve aujourd'hui pour faire perdre l'argent et le temps, la grâce et l'âme même, sous prétexte de trouver la [[pierre philosophale]]. Il n'y a point de science qui propose l'exécution de plus grandes choses, et par des moyens plus apparents. Cette science promet la [[pierre philosophale]], ou une poudre qu'ils nomment de projection qui, jetée en quelque métal que ce soit, s'il est fondu, le change en argent ou en or, qui donne la santé, qui guérit les maladies, qui même prolonge la vie, et qui opère une infinité de merveilles qui passent chez les ignorants pour divines et miraculeuses. Il y a une bande de gens qui se disent savants en cette science, qu'on nomme cabalistes, qui gardent les mystères de cette science si cachés qu'ils aimeraient mieux perdre la vie que de révéler leurs prétendus secrets. Ils autorisent ce qu'ils disent: 1 Par l'histoire de Salomon qu'ils assurent avoir reçu le secret de la pierre philosophale, et dont ils vantent un livre secret, mais faux et pernicieux, nommé la [[Clavicula Salomonis|Clavicule de Salomon]]. 2 Par l'histoire d'[[Esdras]], à qui Dieu donna à boire une liqueur céleste qui lui donna la Sagesse, comme il est marqué dans le [[livre d'Esdras]] 3 Par les histoires de [[Raymond Lulle]] et de plusieurs autres grands philosophes qu'ils assurent avoir trouvé cette pierre philosophale. {{Fin citation | [[Louis Marie Grignon de Montfort]]| Amour de la sagesse éternelle}}

== Les potions anciennes à base d'or ==

Les livres anciens étaient remplis de recettes plus ou moins fantaisistes de médicaments à base d'or, teintures d'or, or potable, extractions et préparations. une ancienne origine est attestée dans le livre de l'[[Livre de l'Exode|Exode]] (32:19) lorsque Moise réduit le veau d'or en « poudre et, prenant le veau qu'ils avaient fait, il le brûla au feu, le broya jusqu'à le réduire en poudre, répandit cette poudre sur l'eau, et en fit boire aux enfants d'Israël ». Certaines préparations à base d'or ont cependant de la valeur comme la [[Pourpre de Cassius]] utilisée encore aujourd'hui en cristallerie, d'autres relevaient de l'[[alchimie]], science occulte :

*Quelques produits : L'or était dissout par les alchimistes avec du foie de [[soufre]], et on obtenait de la ''chaux d'or ''; en précipité on obtenait l' ''or fulminant'', par l'[[étain]], le ''précipité d'or'' ou [[Pourpre de Cassius]] ([[1720]]). L'huile et les particules d'or mélangées à du vin formaient la ''teinture d'or'', ou ''or potable d'[[Helvetius]]'' qui servait de [[cordial]] et de [[tonique]], capable de chasser les maladies et de fortifier l'organisme.

*On connait aussi le '' magisterium auri'' d’[[Angelo Sala]], mélange d’or fulminant (plusieurs fois arrosé d’[[eau de mélisse|esprit de mélisse]] et desséché), de [[safran (épice)|safran]], d’[[ambre gris]] et de musc, employé a la dose de 5 à 8 grains, comme cordial, dans les affections nerveuses, le ''bezoarlicum auratum'' du même auteur, mélange de ''magisterium auri'', d’extrait de [[vipère]], de larmes de [[cerf]], etc. et le ''magisterium chrysopurpurœ'' de G. [[Werner Rolflinck|Rolfincius]], « poudre cordiale résultant de l’action sur l’or fulminant de l’acide muriatique ».

* [[Moïse Charas]] en [[1676]], cite dans ''sa Pharmacopée royale et galénique'', ''l'Or purifié par la Cimentation, par l'Antimoine, & par la Coupelle'', ''l'Or amalgamé & purifié par le Mercure'', l’''Or purifié par les Fleurs de Sel Ammoniac'', ''après avoir esté amalgamé par le Mercure'', l’''Or calciné avec la Corne de Cerf'', (les diverses substances qu'on en tire, leurs vertus & leurs usages), la ''Teinture d'or'', et le ''[[Rubis]] d'Or'' qui guérissait, la [[goutte (maladie)|goutte]], la [[Syphilis|vérole]], l'[[hydropisie]], la [[peste]], etc. et une recette allemande imprimée à [[Hambourg]] en [[1672]] (ville où Lembke prit la fuite après avoir volé la recette de Bestuchef), et communiquée à la Société des Curieux d'[[Allemagne]] qui consistait à broyer dans un « Moulin Philosophique » en acier de l'or pendant un mois, le faire passer par diverses opérations en gouttes très rouges et en liqueur{{etc.}}<ref>[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k57430q.image.f931.tableDesMatieres M. Charras, '' Pharmacopée royale'' Page 917]</ref>.

* [[Friedrich Hoffmann|Frédéric Hoffman]] ([[1660]] – [[1739]]), célèbre [[médecin]] et [[chimiste]], dissolvait l'huile essentielle de [[Cannelle (écorce)|cannelle]] ({{unité|4|grammes}}) dans {{unité|12|grammes}} d'[[alcool rectifié]] ; il mettait ce mélange dans une [[cucurbite]] et y ajoutait {{unité|5|grammes}} de dissolution d'or aussi chargée que possible, qu'il avait auparavant fait évaporer jusqu'à consistance sirupeuse. Il laissait le tout sur le [[Bain de sable (laboratoire)|bain de sable]] jusqu'à ce que la teinture soit devenue d'une couleur brune. Et si, au lieu d'huile essentielle de [[romarin]] ou de [[Cannelle (écorce)|cannelle]], on se servait de la [[liqueur éthérée de Frobenius]]<ref>(transact. Pbilosoph., années [[1730]])</ref>, c'est-à-dire d'[[éther sulfurique]] pour enlever à l'eau régale l'or qu'elle contient en dissolution, on obtenait la [[liqueur]] très connue vers le milieu du {{s|XVIII|e}} sous le nom de [[élixir d'or|Gouttes du Général (de) La Motte]] : parurent donc en même temps ''l'[[or potable]] de Mademoiselle Grimaldi'' (contre la [[typhoïde]], la [[paralysie]], l'[[apoplexie]], les [[palpitation]]s) dont parle la [[Marquise de Sévigné]] et les [[élixir d'or|Gouttes d'or du Général La Motte]] - (gouttes d'or jaunes, à un louis la goutte, et gouttes d'or blanches, sans or, car non distillable, contre la [[Goutte (maladie)|Goutte]]). Ce qui restait dans la [[cornue (verrerie)|cornue]] était l'[[or potable]] de {{Mlle}} Grimaldi<ref>Sources : * [https://books.google.fr/books?id=ZXJQe5Nl8-AC&pg=RA1-PA181&lpg=RA1-PA181&dq=elixir+d'or+du+g%C3%A9n%C3%A9ral+lamotte&source=bl&ots=1z1JUEDOsM&sig=cWn7QYU6QmiFFypGjRdQ6t9S9To&hl=fr&ei=pz_oS8yRC5ya_Qa6_7nfBA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=6&ved=0CCgQ6AEwBQ# Usage de l'or en Pharmacie] et ici [https://books.google.fr/books?pg=PA955&dq=or+grimaldi+la+motte&id=ww1AAAAAcAAJ#v=onepage&q=or%20grimaldi%20la%20motte&f=false ''L'action Des Préparations D'or Sur Notre économie'',par M. le docteur A. Legrand P.955]</ref>. À la même époque, un dénommé Delahaye préparait et vendait des ''gouttes d'or'', une ''teinture aurifique'', un ''élixir mirifique'', une ''teinture d'or'' ou ''[[or potable]]'', qui, aux dires du docteur Retz<ref>Annales de L'art de Guérir, pour l'année [[1740]]</ref>, était un mélange d'[[or]] et d'[[antimoine]]<ref>[[Retz]] considérait comme « chimérique et illusoire » les merveilleuses propriétés que Delahaye attribuait à sa préparation.</ref>.
{{Autres projets|wikisource=Or (médecine)}}

== {{s|XIX|e}} ==
*Au {{s|XIX|e}} l'or continue d'être employé en [[médecine]], en particulier dans le traitement des maladies vénériennes, comme la [[syphilis]] et la [[blennorragie]]. Il fut remis à l'honneur par le {{Dr}} Chrestien qui prescrivait de la Poudre d'Or laquelle provoquerait les sécrétions de la peau des reins et des glandes salivaires. On utilisait aussi le ''Peroxyde d'or'' (AuO3), le ''Cyanure d'or'', le ''Iodure d'or'' et la ''Pourpre de Cassius'', le '' Fulminate d'or '' ou Aurate Ammoniaque furent abandonnés. L'or servait aussi à recouvrir les pilules.

=== Contre la syphilis ===
En [[1540]], A. Lecoq, dans son'' Traité des maladies vénériennes'', décrivit une préparation d’or mercurielle contre la [[syphilis]], qu’il disait tenir d’un alchimiste, et qui était éméto-cathartique mais en réalité elle n'aurait pas contenu d'or (charlatanisme). Un composé où entrait de l’[[or divisé]], du [[calomel]], du [[mercure (chimie)|mercure]], etc., a été indiqué en [[1621]] par J. Colle. ''Aurum vita'' était préconisée par [[Planis Campi]] (1625) contre la [[peste]], la [[syphilis]], la [[léproserie|maladrerie]], l’[[hydropisie]], etc., contenait da l’or et du mercure ; Hortius donna contre la syphilis de l’[[or diaptorétique]] (mélange d’or réduit de précipité blanc) ; G. Ucay employait, et disait ne pouvoir trop vanter contre cette maladie, un or mercuriel formé de précipité rouge et d’or divisé ; A. Pilcaro ([[1714]]) a proposé l’or en poudre ou en feuilles contre la même affection, à la place du mercure ;. F. Hoffmann, dans sa ''Médecine rationnelle'', regardait comme le remède le plus efficace de la syphilis une liqueur formée, dit-on, de [[muriate d’or]], de [[mercure (chimie)|mercure]] et d’[[antimoine]] ; Lalouette, dans son ''Traité des scrophules'', signale contre cette maladie l’emploi de deux [[foies de soufre]] solaires et d’un savon d'antimoine par la voie solaire. Enfin, après que A.-L.-Samuel [[Mitchill]] a préconisé l’or à [[New York]], le {{Dr}} Chrestien de [[Montpellier]] ne cessait d’appeler l’attention des praticiens sur plusieurs des préparations de ce métal (l’or divisé, ses oxydes précipités par la [[potasse]] ou par l’[[étain]], et surtout ses [[chlorure]]s), dans le traitement de la [[syphilis]] et des affections lymphatiques.

== Facétie littéraire ==
On trouve dans [[Rabelais]] une mention de l'[[or potable]] chez les ''[[Le Cinquième Livre#Ile des Apedeftes|Apedeftes]]'' à longs doigts et à mains crochues, sur l'île de la [[Cour des comptes (France)|Cour des comptes]].

{{début citation}} Et digne vertus, dist frère Jean, appellez-vous ces gens-là ignorants ? Comment diable ! Ils tireroient de l'huile d'un mur. — Aussi font-ils, dist Gagne-beaucoup : car souvent ils mettent au pressoir des chasteaulx, des parcs, des forests, et de tout en tirent l'[[or potable]]. — Vous voulez dire portable, dist Epistemon. — Je di potable, dist Gagne-beaucoup ; car l'on en boit céans maintes bouteilles que l'on ne boirait pas. Il y en ha tant de plants, que l'on ne sçait le nombre. Passez jusques ici, et voyez dans ce courtil, en voilà plus de mille qui n'attendent que l'heure d'estre pressurés, en voilà du plant général, voilà du particulier, des fortifications, des emprunts, des dons, des casuels, des domaines, des menus plaisirs, des postes, des offrandes, de la maison. — Et qui est ceste grosse-là, à qui toutes ces petites sont à l'environ ? — C'est, dist Gagne-beaucoup, de l'Espargne, qui est le meilleur plant de tout ce pays. {{Fin citation|[[Rabelais]]|[[Le Cinquième Livre]]}}

== Usage actuel ==

*Encyclopédie [[Éditions Larousse|Larousse]] : « Les sels d'or sont utilisés dans le traitement de la [[polyarthrite]] rhumatismale mais présentent un risque d'accidents cutanés, sanguins et rénaux. L'or radioactif (Au 198) est employé comme marqueur pour les scintigraphies hépatiques »

== Références ==
<references />

{{Portail|Or|Médecine}}

[[Catégorie:Histoire de la médecine]]
[[Catégorie:Or]]


text:
# ミディアムグレー
ミディアムグレー（Medium gray）とは、ダークグレーや銀色、ネオンシルバーに近い色で無彩色の一種。ミディアム（Medium）は中位、中間などを意味する。

## 近似色
- ダークグレー
- 銀色
- ネオンシルバー

wikiname: jawiki

title: ミディアムグレー

in_language: ja

wikitext:
{{色}}
{{Infobox color
 | title=ミディアムグレー
 | english=Medium gray<ref name=Colorxscom>[https://www.colorxs.com/color/medium-gray]</ref>
 | hex=BEBEBE
 | r=190|g=190|b=190
}}

'''ミディアムグレー'''（Medium gray）<ref name=Colorxscom/>とは、[[ダークグレー]]や[[銀色]]、[[ネオンシルバー]]に近い色で[[無彩色]]の一種。ミディアム（Medium）は中位、中間などを意味する。

==近似色==
*[[ダークグレー]]
*[[銀色]]
*[[ネオンシルバー]]

{{-}}

==関連項目==
{{色名}}
*[[色]]
*[[色名一覧]]
*[[日本の色の一覧]]

== 脚注 ==
{{Reflist}}

{{DEFAULTSORT:みていあむくれえ}}
[[Category:色名]]
[[Category:無彩色]]
{{Color-stub}}

title: ミディアムグレー · Medium gray

16進表記: #BEBEBE


text:
# Ucraina al Turkvision Song Contest
L'Ucraina ha partecipato a tutte le edizioni del Turkvision Song Contest a partire dal debutto del concorso nel 2013. La rete che cura le varie partecipazioni è la Kultura. Il miglior risultato è il 1º posto nel 2020.

## Partecipazioni
- Primo posto
- Secondo posto
- Terzo posto
- Ultimo posto

| Anno | Artista            | Canzone           | Posizione | Punti | Note  |
| ---- | ------------------ | ----------------- | --------- | ----- | ----- |
| 2013 | Fazile Ibrahimovai | Элмалым (Elmalım) | 3°        | 200   |       |
| 2014 | Natali Deniz       | "Sän benim"       | -         | -     | [ 1 ] |
| 2015 | Anna Mitioglo      | "Baaşla bana"     | 13°       | 148   |       |
| 2017 | Natalia Papazoglou | "Tikenli Yol"     |           |       | [ 2 ] |
| 2020 | Natalie Papazoglu  | "Tikenli yol"     | 1°        | 226   |       |

wikiname: itwiki

title: Ucraina al Turkvision Song Contest

in_language: it

wikitext:
{{Nazione a festival |
 |Name              = Ucraina
 |Organizzatore     = {{UKR}}
 |Flag              =
 |Member station    = [[Kultura]] |
 |Ospite            = - |
 |ESC apps          = 5 |
 |ESC first         = [[Turkvision Song Contest 2013|2013]] |
 |ESC best          = 1°, [[Turkvision Song Contest 2020|(2020)]] |
 |ESC worst         = 13°, [[Turkvision Song Contest 2015|(2015)]] |
}}

L''''Ucraina''' ha partecipato a tutte le edizioni del [[Turkvision Song Contest]] a partire dal debutto del concorso nel [[Turkvision Song Contest 2013|2013]]. La rete che cura le varie partecipazioni è la [[Kultura]]. Il miglior risultato è il 1º posto nel [[Turkvision Song Contest 2020|2020]].

==Partecipazioni==
*{{legenda|gold|'''Primo posto'''}}
*{{legenda|silver|'''Secondo posto'''}}
*{{legenda|#CC9966|'''Terzo posto'''}}
*{{legenda|#FE8080|'''Ultimo posto'''}}

{| class="wikitable sortable"
|- bgcolor="#cccccc"
! Anno
! Artista
! Canzone
! Posizione
! Punti
! Note
|- bgcolor="#CC9966"
| [[Turkvision Song Contest 2013|2013]]
| Fazile Ibrahimovai
| Элмалым (Elmalım)
| 3°
| 200
|
|-
| [[Turkvision Song Contest 2014|2014]]
| Natali Deniz
| "Sän benim"
| -
| -
|<ref name=semiefinale>Diviso in semifinale e finale, l'Ucraina non viene scelta per passare in finale</ref>
|-
| [[Turkvision Song Contest 2015|2015]]
| Anna Mitioglo
| "Baaşla bana"

| 13°
| 148
|
|-
| [[Turkvision Song Contest 2017|2017]]
| Natalia Papazoglou
| "Tikenli Yol"
|
|
| <ref>Edizione cancellata cfr. {{Cita web|url=http://www.eurovisionheadline.de/2017/06/07/turkvision-cancelled-due-court-decision/|titolo=Turkvision to be cancelled due to court decision|data=7 giugno 2017|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20171107055637/http://www.eurovisionheadline.de/2017/06/07/turkvision-cancelled-due-court-decision/|dataarchivio=7 novembre 2017|urlmorto=sì}}</ref>
|- bgcolor="gold"
| [[Turkvision Song Contest 2020|2020]]
|Natalie Papazoglu<ref>{{cita web|url=https://gagauzinfo.md/top1/57151-pevica-s-gagauzskimi-kornyami-predstavit-ukrainu-na-turkvision-2020.html|titolo=Певица с гагаузскими корнями представит Украину на TURKVISION-2020|data=25 novembre 2020|accesso=21 dicembre 2020|lingua=ru}}</ref>
|"Tikenli yol"<ref>{{cita web|titolo=TÜRKVİZYON 2020’DE UKRAYNA’YI NATALYA PAPAZOĞLU, TEMSİL EDECEK |url=http://www.turkvizyon.tv/yarismacilar/turkvizyon-2020de-ukraynayi-natalya-papazoglutemsil-edecek/|data=25 novembre 2020|accesso=4 dicembre 2020|lingua=tr}}</ref>
|1°
|226
|
|-
|}

==Note==
<references/>

==Voci correlate==
*[[Turkvision Song Contest]]

{{Turkvision Song Contest}}
{{Portale|musica|televisione}}

[[Categoria:Turkvision Song Contest per stato]]
[[Categoria:Musica in Ucraina]]

title: Ucraina

Televisione: Kultura

Stato organizzatore: Ucraina