text:
# Henry Crumpe
Henry Crumpe (fl.1380–1401) war ein anglo-irischer Zisterzienser.

## Leben
Crumpe war ein in Oxford ansässiger Geistlicher aus Irland. Er schrieb Predigten gegen John Wycliffes Ansichten über die Herrschaft, wurde jedoch später von der Kirche verurteilt, da seine Ansichten über das Sakrament als zu nahe an Wycliffes Ansichten angesehen wurden. Ihm wird zugeschrieben, Wycliffes Anhänger Lollarden genannt zu haben.
Crumpe wurde 1382 eine Zeit lang von allen Lehrtätigkeiten und Disputationen suspendiert. Anschließend kehrte er nach Irland zurück, wo er gegen die pastoralen Privilegien der Bettelorden predigte, insbesondere gegen ihren Einsatz als Beichtväter. Dies führte dazu, dass der Dominikanerbischof von Meath, William Andrew, Crumpe 1385 der Ketzerei anklagte.
1391 kehrte Crumpe nach Oxford zurück, wo er erneut in Kontroversen verwickelt wurde. Er wurde vor den Königsrat gebracht und im Mai 1392 von einer Kommission, zu der auch die Erzbischöfe von York (Thomas Arundel) und Canterbury (William Courtenay) gehörten, verurteilt. Nach erneuter Suspendierung kehrte er nach Irland zurück, wo er seine Auseinandersetzungen gegen die Mönche wieder aufnahm. Im Jahr 1401 verbot ihm der Papst, zu diesem Thema zu predigen.

## Werke
John Bale hat ihm die folgenden Werke zugeschrieben:
- Determinaciones scholasticae
- Contra religiosos mendicantes
- Contra objecta

wikiname: dewiki

title: Henry Crumpe

in_language: de

wikitext:
'''Henry Crumpe''' ([[fl.]][[1380]]–[[1401]]) war ein anglo-irischer [[Zisterzienser]].

== Leben ==
Crumpe war ein in [[University of Oxford|Oxford]] ansässiger Geistlicher aus Irland. Er schrieb Predigten gegen [[John Wyclif|John Wycliffes]] Ansichten über die Herrschaft, wurde jedoch später von der Kirche verurteilt, da seine Ansichten über das [[Sakrament]] als zu nahe an Wycliffes Ansichten angesehen wurden. Ihm wird zugeschrieben, Wycliffes Anhänger [[Lollarden]] genannt zu haben.

Crumpe wurde 1382 eine Zeit lang von allen Lehrtätigkeiten und Disputationen suspendiert. Anschließend kehrte er nach Irland zurück, wo er gegen die pastoralen Privilegien der [[Bettelorden]] predigte, insbesondere gegen ihren Einsatz als Beichtväter. Dies führte dazu, dass der Dominikanerbischof von Meath, William Andrew, Crumpe 1385 der Ketzerei anklagte.<ref>{{Literatur |Autor=Andrew E. Larsen |Titel=The school of heretics: academic condemnation at the University of Oxford, 1277–1409 |Nummer= |Verlag=Brill |Ort=Leiden |Datum=2011 |Reihe=Education and society in the Middle Ages and Renaissance |NummerReihe=40 |ISBN=978-90-04-20661-8 |Seiten=210 |Abruf=}}</ref>

1391 kehrte Crumpe nach Oxford zurück, wo er erneut in Kontroversen verwickelt wurde. Er wurde vor den Königsrat gebracht und im Mai 1392 von einer Kommission, zu der auch die Erzbischöfe von York ([[Thomas Arundel]]) und Canterbury ([[William Courtenay]]) gehörten, verurteilt. Nach erneuter Suspendierung kehrte er nach Irland zurück, wo er seine Auseinandersetzungen gegen die Mönche wieder aufnahm. Im Jahr 1401 verbot ihm der Papst, zu diesem Thema zu predigen.<ref>{{Internetquelle |autor=Henrike Lähnemann |url=https://medieval.ox.ac.uk/2018/05/28/forbidden-ideas-medieval-heresy-and-the-scholastics/ |titel=Forbidden Ideas: Medieval Heresy and the Scholastics |datum=2018-05-28 |sprache=en |abruf=2024-05-29}}</ref>

== Werke ==
[[John Bale]] hat ihm die folgenden Werke zugeschrieben:

* ''Determinaciones scholasticae''
* ''Contra religiosos mendicantes''
* ''Contra objecta''

== Einzelnachweise ==
<references />

{{Normdaten|TYP=p|GND=101419668X|VIAF=179189144}}

{{SORTIERUNG:Crumpe, Henry}}
[[Kategorie:Katholischer Theologe (14. Jahrhundert)]]
[[Kategorie:Römisch-katholischer Geistlicher (14. Jahrhundert)]]
[[Kategorie:Geschichte des Zisterzienserordens]]
[[Kategorie:Ire]]
[[Kategorie:Geboren im 14. Jahrhundert]]
[[Kategorie:Gestorben im 15. Jahrhundert]]
[[Kategorie:Mann]]

{{Personendaten
|NAME=Crumpe, Henry
|ALTERNATIVNAMEN=
|KURZBESCHREIBUNG=anglo-irischer Zisterzienser
|GEBURTSDATUM=14. Jahrhundert
|GEBURTSORT=
|STERBEDATUM=15. Jahrhundert
|STERBEORT=
}}


text:
# SN 2005as
SN 2005as – supernowa typu Ia odkryta 21 stycznia 2005 roku w galaktyce NGC 3450. W momencie odkrycia miała maksymalną jasność 17,10m.

wikiname: plwiki

title: SN 2005as

in_language: pl

wikitext:
{{koordynaty astronomiczne|10|48|03|52|-20|50|56|5}}
{{Supernowa infobox
 | nazwa = SN 2005as
 | zdjęcie =
 | opis =
 | odkrywca = LOSS{{r|vizier}}
 | dzień = 21 stycznia
 | rok = 2005{{r|vizier}}
 | typ = Ia{{r|vizier}}
 | SNRtyp =
 | galaktyka = NGC 3450{{r|vizier}}{{r|Barbon, 1999}}
 | gwiazdozbiór =
 | rektascensja = {{RA|10|48|03,52}}{{r|vizier}}{{r|Barbon, 1999}}
 | deklinacja = {{DEC|-20|50|56,5}}{{r|vizier}}{{r|Barbon, 1999}}
 | odl_ly =
 | odl_pc =
 | jas_max = 17,10
 | przodek =
 | typ_przodka =
 | masa_przodka =
 | uwagi =
}}
'''SN 2005as''' – [[supernowa]] typu Ia odkryta 21 stycznia 2005 roku w galaktyce [[NGC 3450]]{{r|vizier}}. W momencie odkrycia miała maksymalną jasność 17,10{{magnitudo}}{{r|Barbon, 1999}}{{r|cbat}}.

== Przypisy ==
{{Przypisy|
* <ref name="cbat">{{cytuj stronę|url=http://www.cbat.eps.harvard.edu/lists/Supernovae.html|tytuł=List of Supernovae|opublikowany=IAU Central Bureau for Astronomical Telegrams|język=en|data dostępu=2011-11-02}}</ref>
* <ref name="Barbon, 1999">{{cytuj pismo|nazwisko=Barbon|imię=R.|nazwisko2=Buondí|imię2=V.|nazwisko3=Cappellaro|imię3=E.|nazwisko4=Turatto|imię4=M.|tytuł=The Asiago Supernova Catalogue - 10 years after|czasopismo=Astronomy and Astrophysics Supplement|wydawca=NASA ADS|wolumin=139|strony=531-536|język=en|data=1999-11|url=https://heasarc.gsfc.nasa.gov/W3Browse/all/asiagosn.html|doi=10.1051/aas:1999404}}</ref>
* <ref name="vizier">{{cytuj stronę|url=http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR?-source=B/sn|tytuł=Asiago Supernova Catalogue (5802 rows)|data=2011-12-11|opublikowany=vizier.u-strasbg.fr|język=en|data dostępu=2011-12-27}}</ref>
}}

[[Kategoria:Supernowe zaobserwowane w 2005 roku]]

title: SN 2005as

Odkrywca: LOSS

Data odkrycia: 21 stycznia 2005

Typ supernowej: Ia


text:
# Elmira Hüseynova
Elmira Hüseynova (12 February 1933 – 23 January 1995) was an Azerbaijani sculptor and portrait painter, who has exhibits in various locations throughout the world and was honored as an Honored Artist of Azerbaijan.

## Early life
Elmira Hüseynova qızı Mehralı (Elmira Hüseynova, daughter of Mehralı) was born on 12 February 1933 in Baku, Azerbaijan Soviet Socialist Republic. From an early age, she wanted to become an artist. She attended the Azim Azimzade State Art College, graduating in 1954. She went on to further her education at the Ilya Repin St. Petersburg State Academic Institute for Painting, Sculpture and Architecture, graduating in 1960.

## Career
Hüseynova began exhibiting works in 1957, in both Azerbaijan and in various republics of the USSR, which mainly focused on cultural icons—literary figures, scientists, war heroes and ordinary working people. For sculpture, she worked in a variety of media including bronze, ceramics, epoxy resin, marble, plaster, stone, and wood. She worked with different types of woods and materials to produce the most appealing images of her subjects. She married Togrul Narimanbekov and the couple had a daughter, Asmar Narimanbekov, who was named after her mother's brother and would become an Honored Artist of Azerbaijan, as well.
Hüseynova is most noted for her massive sculpture works on monuments and her originality of composition. Some of her most noted pieces include The Farm Collective Girl (1957), Worker (1958), Family (1960), and Mother (1970). She created sculptures for the tombs of Jafar Jabbarly (1968) and Rasul Rza (1970), as well as a bas-relief of Lev Landau and a monument to Hasan bey Zardabi (1983), which stands in Icheri Sheher at the entrance to the publishing house of the Azerbaijan Encyclopedia. She created two monuments in Germany and in 1967 was recognized as an Honored Artist of Azerbaijan. Other noted works include a statue of Dmitri Mendeleev on the loggia of the National Library of Azerbaijan in Baku, a monument to Jafar Jabbar in Sumgayit (1966) and a painting on canvas in the Milli Mejlis building featuring a portrait of Nizami Ganjavi. In addition to her sculpture, she was known for portraiture, with her most-known pieces being: Portrait of Sattar Bahlulzade, Portrait of Rasul Rza, Portrait of a student, and Portrait of Tughril.

## Death and legacy
Hüseynova died on 23 January 1995 in Baku after a long illness. She has works in the permanent collections of the National Art Museum of Azerbaijan and the Azerbaijan State Art Galleries (az), as well as in private collections. In 2012, an exhibition of her works was held in her memory at the Baku Gallery.

### Citations
1. 1 2 3  Колосов 2017.
2. 1 2 3  Məsimli 2014.
3. 1 2 3 4 5  Бабаева 2012.
4. 1 2  Yeni Avaz 2017.
5. ↑  Исаева 2009.
6. 1 2 3  Микеладзе 2011.

### Bibliography
- Бабаева (Babayeva), Д. (J.) (14 March 2012). "В Баку открылась выставка, посвященная памяти Эльмиры Гусейновой: "Моя мать рано ушла из жизни" (фотосессия)" [Exhibition devoted to the memory of Elmira Huseynova opens in Baku: "My mother died early" (photo session)] (in Russian). Baku, Azerbaijan: Trend News Agency. Archived from the original on 16 April 2012. Retrieved 12 April 2017.
- Исаева (Isayeva), Диана (Diana) (3 September 2009). "Большая трагедия знать, что нас сменит необразованное поколение—Асмер Нариманбекова" [It's a great tragedy to know that we will be replaced by an uneducated generation—Asmer Narimanbekova] (in Russian). Baku, Azerbaijan: News-Azerbaijan. Archived from the original on 2 September 2013. Retrieved 12 April 2017.
- Колосов (Kolosov), Дмитрий (Dmitry) (2017). "Гусейнова Эльмира Мехрали Кызы" [Huseynova Elmira, Mehrali daughter]. Art.ru (in Russian). St. Petersburg, Russia. Archived from the original on 11 April 2017. Retrieved 12 April 2017.
- Məsimli, Elmira (25 April 2014). "O, dan ulduz kimi parladı..." [She shone like the stars...]. Mədəniyyət (in Azerbaijani). Baku, Azerbaijan: Ministry of Culture and Tourism. Archived from the original on 11 April 2017. Retrieved 12 April 2017.
- Микеладзе (Mikeladze), Галина (Galina) (29 June 2011). "Асмер Нариманбекова. Свой путь наследницы–Очерк" [Asmer Narimanbekova: her path of legacy–Essay] (in Russian). Baku, Azerbaijan: 1News. Archived from the original on 12 February 2017. Retrieved 12 April 2017.
- "İncə Sənət: Bir heykəltəraş barədə..." [Fine Art: On a sculptor ...] (in Azerbaijani). Baku, Azerbaijan: Yeni Avaz. 13 February 2017. Archived from the original on 11 April 2017. Retrieved 12 April 2017.

wikiname: enwiki

title: Elmira Hüseynova

in_language: en

wikitext:
{{Short description|Azerbaijani sculptor (1933–1995)}}
{{Use dmy dates|date=June 2017}}
{{Infobox person
| name          = Elmira Hüseynova
| image         = Elmira_Hüseynova.jpg
| alt           =
| caption       =
| birth_name    = Elmira Hüseynova qızı Mehralı
| birth_date    = {{Birth date|df=yes|1933|02|12}}
| birth_place   = [[Baku]], [[Azerbaijan Soviet Socialist Republic]]
| death_date    = {{Death date and age|df=yes|1995|01|23|1933|02|12}}
| death_place   = [[Baku]], [[Azerbaijan]]
| nationality   = USSR / Azerbaijani
| other_names   = ({{langx|ru|link=no|Эльмира Мехралы кызы Гусейнова}})
| occupation    = sculptor
| years_active  = 1957–1995
| known_for     = monumental sculptures
| notable_works =
}}

'''Elmira Hüseynova''' (12 February 1933 – 23 January 1995) was an [[Azerbaijanis|Azerbaijani]] sculptor and [[portrait painter]], who has exhibits in various locations throughout the world and was honored as an [[Meritorious Artist|Honored Artist]] of [[Azerbaijan]].

==Early life==
Elmira Hüseynova qızı Mehralı (Elmira Hüseynova, daughter of Mehralı) was born on 12 February 1933 in [[Baku]], [[Azerbaijan Soviet Socialist Republic]].{{sfn|Колосов|2017}} From an early age, she wanted to become an artist.{{sfn|Məsimli|2014}} She attended the [[Azim Azimzade]] State Art College, graduating in 1954. She went on to further her education at the [[Imperial Academy of Arts|Ilya Repin St. Petersburg State Academic Institute for Painting, Sculpture and Architecture]], graduating in 1960.{{sfn|Бабаева|2012}}

==Career==
Hüseynova began exhibiting works in 1957, in both Azerbaijan and in various republics of the [[USSR]], which mainly focused on cultural icons—literary figures, scientists, war heroes and ordinary working people. For sculpture, she worked in a variety of [[List of art mediums|media]] including [[bronze]], [[ceramics]], [[epoxy resin]], [[marble]], [[plaster]], [[stone]], and wood. She worked with different types of woods and materials to produce the most appealing images of her subjects.{{sfn|Məsimli|2014}} She married [[Togrul Narimanbekov]] and the couple had a daughter, [[Asmer Narimanbekova|Asmar Narimanbekov]], who was named after her mother's brother{{sfn|''Yeni Avaz''|2017}} and would become an Honored Artist of Azerbaijan, as well.{{sfn|Исаева|2009}}

Hüseynova is most noted for her massive sculpture works on monuments and her originality of composition. Some of her most noted pieces include ''The Farm Collective Girl'' (1957), ''Worker'' (1958), ''Family'' (1960), and ''Mother'' (1970). She created sculptures for the tombs of [[Jafar Jabbarly]] (1968) and [[Rasul Rza]] (1970), as well as a [[bas-relief]] of [[Lev Landau]]{{sfn|Бабаева|2012}} and a monument to [[Hasan bey Zardabi]] (1983), which stands in [[Icheri Sheher]] at the entrance to the publishing house of the Azerbaijan Encyclopedia.{{sfn|Бабаева|2012}}{{sfn|Микеладзе|2011}} She created two monuments in Germany and in 1967 was recognized as an Honored Artist of Azerbaijan.{{sfn|Бабаева|2012}} Other noted works include a statue of [[Dmitri Mendeleev]] on the [[loggia]] of the [[National Library of Azerbaijan]] in Baku, a monument to Jafar Jabbar in [[Sumgayit]] (1966) and a painting on canvas in the [[National Assembly (Azerbaijan)|Milli Mejlis]] building featuring a portrait of [[Nizami Ganjavi]].{{sfn|Микеладзе|2011}}{{sfn|Колосов|2017}} In addition to her sculpture, she was known for [[portraiture]], with her most-known pieces being: ''Portrait of [[Sattar Bahlulzade]]'', ''Portrait of Rasul Rza'', ''Portrait of a student'', and ''Portrait of [[Tughril]]''.{{sfn|Микеладзе|2011}}

==Death and legacy==
Hüseynova died on 23 January 1995 in Baku after a long illness.{{sfn|Колосов|2017}}{{sfn|Məsimli|2014}} She has works in the permanent collections of the [[National Art Museum of Azerbaijan]] and the Azerbaijan State Art Galleries [[:az:Azərbaycan Dövlət Rəsm Qalereyaları|(az)]], as well as in private collections.{{sfn|''Yeni Avaz''|2017}} In 2012, an exhibition of her works was held in her memory at the Baku Gallery.{{sfn|Бабаева|2012}}

== References ==
===Citations===
{{Reflist|30em}}

===Bibliography===
{{refbegin|30em}}
* {{cite news|ref={{harvid|Бабаева|2012}}|last1=Бабаева (Babayeva)|first1=Д. (J.)|title=В Баку открылась выставка, посвященная памяти Эльмиры Гусейновой: "Моя мать рано ушла из жизни" (фотосессия)|url=http://www.trend.az/life/culture/2003264.html|access-date=12 April 2017|publisher=[[Trend News Agency]]|date=14 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120416071236/http://www.trend.az/life/culture/2003264.html|archive-date=16 April 2012|location=Baku, Azerbaijan|language=Russian|trans-title=Exhibition devoted to the memory of Elmira Huseynova opens in Baku: "My mother died early" (photo session)|url-status=dead|df=dmy-all}}
* {{cite news|ref={{harvid|Исаева|2009}}|last1=Исаева (Isayeva)|first1=Диана (Diana)|title=Большая трагедия знать, что нас сменит необразованное поколение—Асмер Нариманбекова|url=http://newsazerbaijan.ru/exclusive/20090903/43014724.html|access-date=12 April 2017|publisher=News-Azerbaijan|date=3 September 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20130902221651/http://newsazerbaijan.ru/exclusive/20090903/43014724.html|archive-date=2 September 2013|location=Baku, Azerbaijan|language=Russian|trans-title=It's a great tragedy to know that we will be replaced by an uneducated generation—Asmer Narimanbekova|url-status=dead|df=dmy-all}}
* {{cite web|ref={{harvid|Колосов|2017}}|last1=Колосов (Kolosov)|first1=Дмитрий (Dmitry)|title=Гусейнова Эльмира Мехрали Кызы|url=http://artru.info/ar/bio/6759/|website=Art.ru|access-date=12 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170411191114/http://artru.info/ar/bio/6759/|archive-date=11 April 2017|location=St. Petersburg, Russia|language=Russian|date=2017|trans-title=Huseynova Elmira, Mehrali daughter|url-status=dead|df=dmy-all}}
* {{cite journal|last1=Məsimli|first1=Elmira|title=O, dan ulduz kimi parladı...|url=http://medeniyyet.az/page/news/35415/O-dan-ulduz-kimi-parladi.html|access-date=12 April 2017|journal=Mədəniyyət|publisher=Ministry of Culture and Tourism|date=25 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20170411191716/http://medeniyyet.az/page/news/35415/O-dan-ulduz-kimi-parladi.html|archive-date=11 April 2017|location=Baku, Azerbaijan|language=Azerbaijani|trans-title=She shone like the stars...|url-status=dead|df=dmy-all}}
* {{cite news|ref={{harvid|Микеладзе|2011}}|last1=Микеладзе (Mikeladze)|first1=Галина (Galina)|title=Асмер Нариманбекова. Свой путь наследницы–Очерк|url=http://www.1news.az/politics/20110629104108098.html|access-date=12 April 2017|publisher=1News|date=29 June 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20170212104055/http://www.1news.az/politics/20110629104108098.html|archive-date=12 February 2017|location=Baku, Azerbaijan|language=Russian|trans-title=Asmer Narimanbekova: her path of legacy–Essay|url-status=dead|df=dmy-all}}
* {{cite news|ref={{harvid|''Yeni Avaz''|2017}}|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|title=İncə Sənət: Bir heykəltəraş barədə...|url=http://yeniavaz.com/NewsContent/ZNewsContent?id=28162&total=31|access-date=12 April 2017|publisher=Yeni Avaz|date=13 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170411191919/http://yeniavaz.com/NewsContent/ZNewsContent?id=28162&total=31|archive-date=11 April 2017|location=Baku, Azerbaijan|language=Azerbaijani|trans-title=Fine Art: On a sculptor ...|url-status=dead|df=dmy-all}}
{{refend}}

{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Huseynova, Elmira}}
[[Category:1933 births]]
[[Category:1995 deaths]]
[[Category:Artists from Baku]]
[[Category:Azerbaijani women artists]]
[[Category:Azerbaijani women sculptors]]
[[Category:Azerbaijani sculptors]]
[[Category:20th-century Azerbaijani women artists]]
[[Category:Narimanbekov family]]

title: Elmira Hüseynova

Born: Elmira Hüseynova qızı Mehralı · 12 February 1933 · Baku, Azerbaijan Soviet Socialist Republic

Died: 23 January 1995 (aged 61) · Baku, Azerbaijan

Nationality: USSR / Azerbaijani

Other names: (Russian: Эльмира Мехралы кызы Гусейнова)

Occupation: sculptor

Known for: monumental sculptures


text:
# GN-z11
GN-z11 – odkryta w 2016 galaktyka, która do momentu odkrycia galaktyki HD1 była uznawana za najbardziej odległy obiekt o potwierdzonej odległości od Ziemi.

## Odkrycie
Galaktyka została odkryta przez zespół naukowców analizujących dane z dokonanego przez Kosmiczny Teleskop Hubble’a przeglądu nieba Cosmic Assembly Near-infrared Deep Extragalactic Legacy Survey oraz z podobnego przeglądu Great Observatories Origins Deep Survey dokonanego przez Kosmiczny Teleskop Spitzera.
Początkowo w danych obserwacyjnych zidentyfikowano małą próbkę galaktyk, które były kandydatami na obiekty o przesunięciu ku czerwieni z≥9. Z grupy kandydatów wybrano sześć stosunkowo jasnych obiektów, które miały fotometryczne przesunięcie ku czerwieni wynoszące około z=9,2–10,2. Wybrane obiekty zostały zbadane należącym do Hubble’a aparatem Wide Field Camera 3 do spektroskopowego pomiaru światła i jego przesunięcia ku czerwieni, co pozwoliło na dokładniejsze określenie odległości wybranych obiektów.

## Charakterystyka
Galaktyka powstała nie później niż 400 milionów lat po Wielkim Wybuchu, kiedy wiek Wszechświata wynosił nie więcej niż 3% jego obecnego wieku. Światło wyemitowane przez galaktykę potrzebowało 13,4 miliarda lat, aby dotrzeć do Ziemi – jej rzeczywista, współporuszająca się odległość od Ziemi wynosi około 32 miliardów lat świetlnych. Przesunięcie ku czerwieni obiektu wynosi z=11,1.
Widziana współcześnie z Ziemi galaktyka jest 25 razy mniejsza od Drogi Mlecznej, a jej masa wynosi zaledwie 1% masy Drogi Mlecznej, za to tworzy się w niej 20 razy więcej gwiazd – łączna masa powstających corocznie gwiazd wynosi 24±10M☉.
Odkrycie tak stosunkowo dużej i szybko rosnącej galaktyki zaskoczyło astronomów. Nie spodziewano się, że tak masywna galaktyka może zacząć powstawać zaledwie 200–300 milionów lat po tym, jak zaczęły powstawać pierwsze gwiazdy.

title: GN-z11

wikitext:
{{Współrzędne astronomiczne|12|36|25|46|+62|14|31|4}}
{{Galaktyka infobox
 |        nazwa = GN-z11
 |      zdjęcie = Distant galaxy GN-z11 in GOODS-N image by HST.jpg
 |         opis = GN-z11 ([[Kosmiczny Teleskop Hubble’a|HST]])
 |     odkrywca =
 |        dzień =
 |          rok = 2016
 | gwiazdozbiór = [[Wielka Niedźwiedzica]]
 |          typ =
 | rektascensja = {{RA|12|36|25,46}}
 |   deklinacja = {{DEC|+62|14|31,4}}
 |       odl_ly = 13,4 mld [[Rok świetlny|l.ś.]]
 |       odl_pc =
 |     redshift = 11,1
 |      jas_wid =
 |     rozm_kąt =
 |      wymiary =
 |      jas_abs =
 |         masa =
 |     satelity =
 |      alt_ozn = GN-z10-1, Source 20253
 |      commons = Category:GN-z11
}}
'''GN-z11''' – odkryta w 2016 [[galaktyka]], która do momentu odkrycia galaktyki [[HD1]] była uznawana za najbardziej odległy obiekt o potwierdzonej odległości od Ziemi.

== Odkrycie ==
Galaktyka została odkryta przez zespół naukowców analizujących dane z dokonanego przez [[Kosmiczny Teleskop Hubble’a]] przeglądu nieba [[Cosmic Assembly Near-infrared Deep Extragalactic Legacy Survey]] oraz z podobnego przeglądu [[Great Observatories Origins Deep Survey]] dokonanego przez [[Kosmiczny Teleskop Spitzera]]{{r|ref1|ref2}}.

Początkowo w danych obserwacyjnych zidentyfikowano małą próbkę galaktyk, które były kandydatami na obiekty o [[Przesunięcie ku czerwieni|przesunięciu ku czerwieni]] z≥9{{r|arxiv}}. Z grupy kandydatów wybrano sześć stosunkowo jasnych obiektów, które miały [[fotometria|fotometryczne]] przesunięcie ku czerwieni wynoszące około z=9,2–10,2{{r|arxiv}}. Wybrane obiekty zostały zbadane należącym do Hubble’a aparatem [[Wide Field Camera 3]] do [[Spektroskopia|spektroskopowego]] pomiaru światła i jego przesunięcia ku czerwieni, co pozwoliło na dokładniejsze określenie odległości wybranych obiektów{{r|ref1|ref2|arxiv}}.

== Charakterystyka ==
Galaktyka powstała nie później niż 400 milionów lat po Wielkim Wybuchu, kiedy [[wiek Wszechświata]] wynosił nie więcej niż 3% jego obecnego wieku{{r|ref1}}. Światło wyemitowane przez galaktykę potrzebowało 13,4 miliarda lat, aby dotrzeć do Ziemi{{r|ref1}} – jej rzeczywista, [[Współrzędne współporuszające się|współporuszająca się odległość]] od Ziemi wynosi około 32 miliardów lat świetlnych{{r|ref2}}. Przesunięcie ku czerwieni obiektu wynosi z=11,1{{r|ref1}}.

Widziana współcześnie z Ziemi galaktyka jest 25 razy mniejsza od [[Droga Mleczna|Drogi Mlecznej]], a jej masa wynosi zaledwie 1% masy Drogi Mlecznej, za to tworzy się w niej 20 razy więcej gwiazd{{r|ref1}} – łączna masa powstających corocznie gwiazd wynosi 24±10{{Masa Słońca}}.

Odkrycie tak stosunkowo dużej i szybko rosnącej galaktyki zaskoczyło astronomów{{r|ref1|arxiv}}. Nie spodziewano się, że tak masywna galaktyka może zacząć powstawać zaledwie 200–300 milionów lat po tym, jak zaczęły powstawać pierwsze gwiazdy{{r|ref1|arxiv}}.

== Zobacz też ==
* [[lista najbardziej odległych galaktyk]]

== Przypisy ==
{{Przypisy|
<ref name=ref1>{{cytuj stronę|url=http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/2016/07/full/|  tytuł=Hubble Team Breaks Cosmic Distance Record | opublikowany=hubblesite.org| data=2016-03-03|data dostępu = 2016-03-04}}</ref>
<ref name=ref2>{{cytuj stronę|url=http://phenomena.nationalgeographic.com/2016/03/03/astronomers-spot-most-distant-galaxy-yet-at-least-for-now/|  tytuł=Astronomers Spot Most Distant Galaxy—At Least For Now | opublikowany=nationalgeographic.com| data=2016-03-03|data dostępu = 2016-03-05}}</ref>
<ref name=arxiv>{{cytuj stronę|url=http://arxiv.org/pdf/1603.00461.pdf|  tytuł=A remarkably luminous galaxy at Z = 11.1 measured with Hubble Space Telescope grism spectroscopy | opublikowany=arxiv.org|autor=P. A. Oesch ''et ce'' data=2016-03-03|data dostępu = 2016-03-08}}</ref>
}}

[[Kategoria:Gwiazdozbiór Wielkiej Niedźwiedzicy]]
[[Kategoria:Galaktyki]]
[[Kategoria:Obiekty astronomiczne odkryte w 2016]]

title: GN-z11

Gwiazdozbiór: Wielka Niedźwiedzica


text:
# Аждаха
Ажда́ха — злий демон у башкирській міфології. Найчастіше зображається як багатоголовий велетенський дракон з вогнедишною пащею. Походить від іранського Ажи-Дахака.
За народними переказами, в аждаха перетворюється змія, яка прожила 100 років, живе в річках, озерах чи на болотах. У міфах демону люди приносили у жертву дівчину, щоб він дозволив користуватись джерелами. Рятуючи дівчину, казкові батири вступали в бій з аждахом і перемагали його (казки про Ахмет-батира та Худайбірде-батира, Єгета та інших). Якщо аждаха дожив до 500–1000 років, він перетворювався в демона Юха, який може приймати вигляд гарної дівчини. За переказами, іноді великі хмари відносили аждаха на гору Кафтау.

wikiname: ukwiki

title: Аждаха

in_language: uk

wikitext:
'''Ажда́ха''' — злий [[демон]] у {{li|Башкирська міфологія|text=башкирській міфології|Q=Q28666740}}. Найчастіше зображається як багатоголовий велетенський [[дракон]] з вогнедишною пащею. Походить від [[іран]]ського {{li|Ажи-Дахак|text=Ажи-Дахака|Q=Q1200843}}.

За народними переказами, в аждаха перетворюється змія, яка прожила 100 років, живе в річках, озерах чи на болотах. У міфах демону люди приносили у жертву дівчину, щоб він дозволив користуватись джерелами. Рятуючи дівчину, казкові {{Iw|Батир (титул)|батири|en|Baghatur}} вступали в бій з аждахом і перемагали його (казки про Ахмет-батира та Худайбірде-батира, Єгета та інших). Якщо аждаха дожив до 500–1000 років, він перетворювався в демона {{li|Юха (демон)|text=Юха|Q=Q4773954}}, який може приймати вигляд гарної дівчини. За переказами, іноді великі хмари відносили аждаха на гору Кафтау.

== Джерела ==
* Галин С. Тел асkысы халыkта. Эфэ, 1993
* Руденко С. И. Башкиры: Историко-этнографические очерки. М.-Л., 1955

[[Категорія:Башкирська міфологія]]
[[Категорія:Дракони]]