text:
# Awantura o kasę
Awantura o kasę – polski teleturniej emitowany w latach 2002–2005 i ponownie od 2024 na antenie telewizji Polsat. Jego prowadzącym jest Krzysztof Ibisz. Uczestnicy odpowiadają drużynowo na pytania z zakresu wiedzy ogólnej, a prawo odpowiedzi uzyskują w licytacji z innymi drużynami; zwycięzcy odcinka biorą udział w kolejnej grze jako tzw. mistrzowie. Teleturniej zyskał miano kultowego.

## Produkcja
Produkcją programu zajmuje się przedsiębiorstwo ATM Grupa, które opracowało format. Reżyserem pierwszej odsłony programu był Okił Khamidow, a reżyserem jego drugiej odsłony został Konrad Smuga.
Pierwszą odsłonę programu nagrywano w Bielanach Wrocławskich. Od roku 2024 nagrania teleturnieju przeprowadzono w Warszawie.
Na podstawie polskiej licencji (udzielonej przez ATM Grupę) lokalna wersja teleturnieju ukazała się również w Nowej Zelandii na antenie TVNZ 2. Format prezentowano na rynku międzynarodowym pod nazwą Cash Battle.

## Zasady gry
Teleturniej sprawdza wiedzę uczestników z zakresu wiedzy ogólnej oraz sprawność w licytacji i negocjacjach.

### Pierwszy etap
W pierwszym etapie udział biorą trzy drużyny (niebieska, zielona i żółta) składające się z czterech graczy (jeden z nich pełni funkcję kapitana). Na początku gry każdy zespół otrzymuje taką samą ilość pieniędzy: w pierwszej odsłonie teleturnieju (2002–2005) po 5000 złotych, w drugiej odsłonie (od 2024) po 10 000 złotych – są to pieniądze, które służą do licytacji.
Prowadzący kręci kołem, za pomocą którego losuje kategorię, z której zadane będzie pytanie (na kole pierwszego etapu znajdują się 3 pola specjalne podpowiedź oraz – w pierwszej odsłonie – 31 kategorii pytań, w drugiej odsłonie – 28 kategorii pytań), następnie pobiera do puli: w pierwszej odsłonie po 200 złotych, w drugiej odsłonie po 500 złotych z konta każdej drużyny i rozpoczyna licytację. Zalicytowanie polega na podniesieniu przez kapitana dłoni z kartonikiem o barwie przydzielonej jego drużynie, powiedzeniu swojego koloru i kwoty wkładanej do puli, ale dopiero po tym, gdy prowadzący rozpocznie licytację, wypowiadając formułę „słucham państwa” lub podobną. Drużyna, która w danej licytacji włoży do puli najwięcej pieniędzy, odpowiada na pytanie otwarte z wylosowanej wcześniej dziedziny. Kapitan drużyny w trakcie licytacji może zagrać va banque – wówczas licytacja automatycznie dobiega końca, a drużyna otrzymuje dane pytanie (ryzykuje jednak tym samym wszystkie pieniądze, a co za tym idzie, dalszy udział w grze). Ponadto w przypadku posiadania przewagi finansowej nad rywalami istnieje możliwość blokowania ich w trakcie licytacji (poprzez włożenie do puli kwoty równej stanowi konta bądź przewyższającej stan konta przeciwnej drużyny w momencie rozpoczęcia danej licytacji – zasada ta nie obowiązuje po zagraniu va banque, które zawsze automatycznie kończy licytację). W drugiej odsłonie teleturnieju kapitan drużyny może podwyższyć zadeklarowaną stawkę, nie czekając na ruch przeciwników; w pierwszej odsłonie przebicie samego siebie nie było możliwe. Udział w licytacji jest obowiązkowy, a brak aktywności może być karany, przy czym wysokość kary zależy od bieżącej sytuacji w grze (pierwsze przewinienie zespołu w danym odcinku zazwyczaj skutkuje wyłącznie udzieleniem mu ustnego upomnienia przez prowadzącego; w wyjątkowych przypadkach zdarzały się zaniechania kar). Jeśli pasywność w licytacji jest uporczywa, prowadzący może zdyskwalifikować drużynę, co skutkuje odpadnięciem z programu i utratą zgromadzonej na koncie kwoty.
Jeśli dany zespół nie jest w stanie wejść do licytacji, tzn. przed licytacją ma na koncie: w pierwszej odsłonie – mniej niż 300 złotych, w drugiej odsłonie – mniej niż 600 złotych, to automatycznie kończy grę.
Czas na zastanowienie się nad odpowiedzią na zakupione w drodze licytacji pytanie wynosi 1 minutę; w pierwszej odsłonie programu odpowiedzi można było udzielić niedługo po upływie wskazanego limitu czasowego, w drugiej odsłonie natomiast drużyna musi udzielić odpowiedzi przed upływem minuty. Jeśli drużyna odpowiada prawidłowo, to otrzymuje pieniądze z puli danego pytania; jeśli zaś nie udziela poprawnej odpowiedzi – pieniądze przechodzą do puli następnego pytania. Na pulę składają się wszystkie pieniądze postawione przez wszystkie drużyny w danej licytacji (także te, które zaprzestały licytacji lub zostały przebite i zablokowane), do tego ewentualna niewygrana suma z poprzedniego pytania oraz ewentualnie pieniądze dołożone do puli przez prowadzącego dla uatrakcyjnienia rozgrywki. W drugiej odsłonie dokładane pieniądze pochodzą z tzw. puli prowadzącego, na którą składają się środki zgromadzone we wszystkich dotychczasowych odcinkach danej serii programu, a przeznaczone wcześniej na zakup podpowiedzi, wykup uczestnika bądź pochodzące z kar za pasywność w licytacji.
Drużyna, która po określonej liczbie pytań: w pierwszej odsłonie – sześciu, w drugiej odsłonie – siedmiu, jest najbogatsza, przechodzi do finału. Jeśli na ostatnie pytanie etapu nie została udzielona poprawna odpowiedź, to pula z tego pytania jest dodawana do stanu konta drużyny z największym dorobkiem, ale pod warunkiem, że drużyna, której miałyby zostać dopisane pieniądze, nie odpowiadała na to pytanie (tzn. gdy jej przeciwnicy nie udzielili poprawnej odpowiedzi). W przypadku, gdy najbogatsza drużyna nie odpowiedziała poprawnie na ostatnie pytanie, niezdobyta pula przepada.
Jeśli po zadaniu wszystkich pytań występuje remis uniemożliwiający wskazanie jednego finansowego lidera, to w pierwszej odsłonie programu rozstrzygano go pojedynkiem jeden na jednego, chyba że dochodzi do remisu trzech drużyn – wtedy zwycięzcę wyłaniano poprzez dodatkowe pytanie z licytacją.
Drużyny, które kończą grę, wygrywają pieniądze, które pozostały na ich koncie.

### Finał
W finale rywalizują dwa zespoły: zwycięzcy pierwszego etapu oraz „mistrzowie”, czyli zwycięzcy poprzedniego odcinka programu. „Mistrzowie” za każdym razem podchodzą do finału z taką kwotą na koncie, z jaką skończyli pierwszy etap w swoim pierwszym odcinku. Druga drużyna natomiast rozpoczyna finał z taką sumą na koncie, z jaką ukończyła pierwszy etap gry.
Reguły finału są analogiczne do reguł pierwszego etapu, jednak na kole z kategoriami pojawiają się nowe pola: w pierwszej odsłonie czarna skrzynka, w drugiej odsłonie złota skrzynka (zamiast podpowiedzi oraz – w drugiej odsłonie – jednego pola co to jest?) oraz jeden na jednego / jeden na jeden (zamiast dwóch z trzech pól ciekawostki / co to jest?).
Drużyna, która po określonej liczbie pytań: w pierwszej odsłonie – sześciu, w drugiej odsłonie – siedmiu, ma na koncie więcej pieniędzy, wygrywa dany odcinek i zasiada w loży mistrzów w następnym odcinku. Nie obowiązuje limit wystąpień, tzn. drużyna „mistrzów” może grać tak długo, aż zostanie pokonana (pula nagród dla jednej drużyny jest w związku z tym nieograniczona). Jeśli jeden z zespołów nie jest w stanie wejść do licytacji, tzn. przed licytacją ma na koncie: w pierwszej odsłonie – mniej niż 300 złotych, w drugiej odsłonie – mniej niż 600 złotych, to automatycznie kończy grę, a „mistrzami” zostają przeciwnicy. W przypadku remisu – gdy obie drużyny mają na koncie taką samą ilość pieniędzy – w pierwszej odsłonie programu odcinek wygrywała dotychczasowa drużyna „mistrzów”. W pierwszej odsłonie programu niezdobyta pula z ostatniego pytania przepadała, w drugiej odsłonie obowiązują reguły etapu pierwszego.

### Pola na kole

#### Kategorie pytań
Pierwsza odsłona
- anatomia człowieka,
- astronomia,
- biologia,
- chemia,
- ciekawostki (w pierwszym etapie na trzech polach),
- film polski,
- film światowy,
- filozofia i religie,
- fizyka,
- geografia Polski,
- geografia świata,
- gramatyka i ortografia,
- historia Polski,
- historia powszechna,
- historia sztuki,
- literatura polska,
- literatura światowa,
- matematyka,
- mity i dzieje starożytne,
- motoryzacja,
- muzyka klasyczna,
- piłka nożna,
- polska muzyka rozrywkowa,
- przysłowia,
- rozmaitości ze świata,
- polskie seriale,
- sport,
- sztuka kulinarna,
- świat polityki,
- światowa muzyka rozrywkowa,
- wędkarstwo.

Druga odsłona
- anatomia i medycyna,
- astronomia,
- biologia,
- chemia,
- co to jest? (tylko w pierwszym etapie, na trzech polach),
- czasy współczesne,
- film,
- filozofia i religie,
- fizyka,
- geografia,
- historia,
- język polski,
- kulinaria,
- literatura,
- matematyka,
- motoryzacja,
- muzyka klasyczna,
- muzyka rozrywkowa,
- piłka nożna,
- polityka i gospodarka,
- popkultura,
- przysłowia i cytaty,
- rozmaitości,
- seriale,
- sport,
- sztuka,
- technologie,
- wędkarstwo.

#### Pola specjalne
Podpowiedź (tylko w pierwszym etapie)
Na kole rundy pierwszej znajdują się zielone pola z napisem „podpowiedź”. W przypadku wylosowania jednego z nich istnieje możliwość kupienia podpowiedzi, która może okazać się przydatna w dalszej rozgrywce. Podpowiedź jest licytowana podobnie jak pytanie (jednak bez puli), a jej użycie jest możliwe podczas narady drużyny nad odpowiedzią. Zawodnicy, którzy zdecydowali się na skorzystanie z podpowiedzi (przed upływem czasu na odpowiedź), otrzymują cztery warianty odpowiedzi, z których jeden jest prawidłowy (po ich przeczytaniu odliczanie czasu rozpoczyna się od ponownie sześćdziesięciu sekund). W pierwszej odsłonie „mistrzowie” mogli korzystać z podpowiedzi, których nie wykorzystali w poprzednich odcinkach. Zarówno w pierwszym, jak i w drugim etapie, jeśli dany zespół nie posiada wylicytowanej podpowiedzi, to może ją kupić od prowadzącego. Jej cena jest wtedy ustalana w drodze negocjacji z gospodarzem programu na podstawie bieżącej sytuacji w grze (stanu kont drużyn, wysokości puli itp.); prowadzący może jednak odmówić sprzedaży. Podczas negocjacji licznik czasu jest zatrzymywany. W pierwszej odsłonie podpowiedzi można było ponadto zbywać na „rynku wtórnym” – drużyny mogły je kupować od innych drużyn i sprzedawać innym drużynom. W drugiej odsłonie programu wylicytowane podpowiedzi, które nie zostały wykorzystane, przepadają.
Podpowiedź nie jest kategorią wiedzową, dlatego jej licytacja nie wyczerpuje limitu pytań.
Czarna skrzynka / złota skrzynka (tylko w finale)
W tzw. czarnej skrzynce (w pierwszej odsłonie programu) lub złotej skrzynce (w drugiej odsłonie programu) znajdują się dodatkowe nagrody-niespodzianki, takie jak np.: 5000 złotych, 10 000 złotych, kluczyki do samochodów osobowych, skuterów lub motocykli Harley-Davidson (od jednej do czterech sztuk), wycieczka zagraniczna, sztabka złota lub diamenty (dwie ostatnie wprowadzone w drugiej odsłonie), ale także „symboliczna złotówka” czy ogórek kiszony – licytowanie jej jest więc obarczone ryzykiem. Skrzynkę licytuje się podobnie jak pytanie (jednak bez puli), lecz jej zawartość jest ujawniana dopiero po zakończeniu finału.
W pierwszej odsłonie w danym odcinku czarną skrzynkę można było wylicytować tylko raz (w przypadku, gdy pole ze skrzynką wylosowało się ponownie, prowadzący powtarzał losowanie kategorii); w drugiej odsłonie możliwe są dwie licytacje złotych skrzynek w jednym odcinku.
W pierwszej odsłonie czarna skrzynka, podobnie jak podpowiedź, mogła stanowić przedmiot negocjacji między drużynami – można było ją kupić od przeciwnej drużyny lub sprzedać przeciwnej drużynie; ponadto mogła również posłużyć jako karta przetargowa podczas licytacji pytania w sytuacji, gdy drużyna mająca mniej pieniędzy na koncie, a posiadająca czarną skrzynkę, została zablokowana przez drużynę przeciwną – w takim wypadku przelicytowana drużyna mogła przejąć pytanie i odpowiadać na nie na ogólnych zasadach w zamian za odstąpienie przeciwnikom czarnej skrzynki pod warunkiem, że ci wyrazili zgodę na tego rodzaju wymianę.
Czarna skrzynka / złota skrzynka nie jest kategorią wiedzową, dlatego jej licytacja nie wyczerpuje limitu pytań.
Jeden na jednego / Jeden na jeden (tylko w finale)
Obydwa zespoły wybierają swojego reprezentanta do pojedynku. Wybrani gracze podchodzą do stolika w centrum studia, a prowadzący pobiera z konta każdej drużyny po 500 zł (bez przeprowadzania licytacji). Tym samym pula pojedynku wynosi 1000 złotych plus ewentualna suma z poprzedniego pytania plus ewentualne pieniądze dołożone do puli przez prowadzącego dla uatrakcyjnienia rozgrywki (w drugiej odsłonie: co najwyżej 1000 złotych). Następnie wytypowani uczestnicy eliminują sześć z siedmiu widocznych na ekranie dziedzin (na przemian: mistrz – przeciwnik, każdy po trzy dziedziny), a pozostawiona dziedzina stanowi kategorię pytania (otwartego; nie można skorzystać z podpowiedzi). Prowadzący czyta pytanie, a uczestnik, który wciśnie przycisk jako pierwszy, odpowiada na nie (w pierwszej odsłonie programu limity czasu na naciśnięcie przycisku oraz na udzielenie odpowiedzi zmieniały się wielokrotnie na przestrzeni odcinków; w drugiej odsłonie limit czasu na zgłoszenie wynosi 30 sekund, a na odpowiedź – kolejne 30 sekund).
Możliwe są trzy rozstrzygnięcia pojedynku:
- Jeśli zawodnik odpowiadający na pytanie udziela poprawnej odpowiedzi, to wygrywa dla swojego zespołu pieniądze z puli i wraca do drużyny, a jego rywal musi usiąść na tzw. ławce rezerwowych.
- Jeśli zawodnik odpowiadający na pytanie nie udziela poprawnej odpowiedzi, to zasiada przy ławce rezerwowych, jego rywal wraca do drużyny, a pula przechodzi do następnego pytania[l].
- Jeśli żaden gracz nie zgłosi się do odpowiedzi w wyznaczonym czasie, wówczas obaj zasiadają przy ławkach rezerwowych, a pula przechodzi do następnego pytania.

Zawodnicy, którzy znaleźli się na ławce rezerwowych, nie mogą w danym odcinku kontynuować gry, chyba że ich drużyna zdecyduje się na wykupienie uczestnika. Cenę ustalają między sobą drużyna wyeliminowanego gracza i prowadzący (czasem głos pozwalano zabrać także rywalom).
W pierwszej odsłonie na koniec odcinka zawodnicy z ławek rezerwowych wracali do swoich zespołów. W drugiej odsłonie uczestnicy pozostają na nich, dopóki nie zostaną wykupieni (kara jest przechodnia z odcinka na odcinek).
Jeden na jednego / jeden na jeden jest kategorią wiedzową, dlatego zużywa limit pytań.

### Odsłona studencka
Jesienią 2004 roku wprowadzono zmodyfikowaną wersję teleturnieju, w której udział brali wyłącznie studenci (reprezentujący różne miasta Polski – skład każdej drużyny stanowili studenci z jednego miasta). Wszelkie inne reguły gry pozostały takie same, choć program realizowano w studiu z odmienną dekoracją (odc. 192–203), a na ekranie pojawiła się odświeżona grafika, która pozostała już do końca emisji teleturnieju (odc. 192–208). W 204. odcinku powrócono do standardowej formuły programu, jednak po pięciu kolejnych odcinkach teleturniej został zdjęty z anteny.

## Emisja programu
Pierwsza odsłona
| Sezon telewizyjny | Początek emisji  | Koniec emisji        | Pora emisji                                                                  | Odcinki |
| ----------------- | ---------------- | -------------------- | ---------------------------------------------------------------------------- | ------- |
| 2002/2003         | 4 listopada 2002 | 26 czerwca 2003      | poniedziałek, środa i piątek 19.15 (od listopada 2002 do kwietnia 2003)      | 1–91    |
| 2002/2003         | 4 listopada 2002 | 26 czerwca 2003      | wtorek i czwartek 19.15 (od maja 2003 do czerwca 2003)                       | 1–91    |
| 2003/2004         | 1 września 2003  | 27 czerwca 2004      | poniedziałek, środa i piątek 19.15 (od września 2003 do grudnia 2003)        | 92–191  |
| 2003/2004         | 1 września 2003  | 27 czerwca 2004      | wtorek 19.00 (23, 30 grudnia 2003)                                           | 92–191  |
| 2003/2004         | 1 września 2003  | 27 czerwca 2004      | poniedziałek 20.10 i niedziela 17.00/17.30 (od stycznia 2004 do lutego 2004) | 92–191  |
| 2003/2004         | 1 września 2003  | 27 czerwca 2004      | sobota i niedziela 17.30 (od marca 2004 do czerwca 2004)                     | 92–191  |
| jesień 2004       | 3 września 2004  | 29 października 2004 | piątek 19.10                                                                 | 192–200 |
| zima 2005         | 7 stycznia 2005  | 25 lutego 2005       | piątek 19.25                                                                 | 201–208 |

Druga odsłona
| Seria | Odcinki      | Sezon telewizyjny | Początek emisji                          | Koniec emisji  | Pora emisji              | Źródło |
| ----- | ------------ | ----------------- | ---------------------------------------- | -------------- | ------------------------ | ------ |
| 1.    | 209–226 (18) | jesień 2024       | 5 października 2024                      | 1 grudnia 2024 | sobota i niedziela 17.30 | [ 10 ] |
| 2.    | 227–248 (22) | wiosna 2025       | 1 marca 2025                             | 11 maja 2025   | sobota i niedziela 17.30 | [ 11 ] |
| 3.    | 249–271 (23) | jesień 2025       | 31 sierpnia 2025 (wg zapowiedzi z lipca) | bd.            | sobota i niedziela 17.30 | [ 12 ] |

## Oglądalność w telewizji linearnej
Pierwsza odsłona
Teleturniej był jednym z najliczniej oglądanych programów telewizji Polsat. Oglądalność jego trzeciego odcinka, nadanego 8 listopada 2002 roku, wyniosła średnio 3,262 mln widzów. Przez dwa kolejne miesiące widownia teleturnieju kształtowała się na poziomie ok. 2,75–2,95 mln osób, a w styczniu i lutym 2003 roku przekraczała 3 mln osób. Odczyt oglądalności odcinka nadanego 17 lutego 2003 roku wyniósł średnio 3,796 mln widzów, 30 kwietnia – 2,635 mln, 8 maja – 2,224 mln, 1 października – 2,984 mln, 13 października – 3,047 mln, 15 grudnia – 3,010 mln.
Druga odsłona
Uwaga: Informacje dotyczące oglądalności opracowano na podstawie badań przeprowadzanych przez przedsiębiorstwo Nielsen. Odnoszą się one wyłącznie do pierwszych emisji telewizyjnych – nie uwzględniają oglądalności powtórek, wyświetleń w serwisach wideo na życzenie (np. Polsat Box Go) itp.
Odczyt oglądalności premiery reaktywowanej odsłony teleturnieju wyniósł średnio 830 tys. widzów, drugiego odcinka – 1,02 mln, a wszystkich osiemnastu odcinków pierwszej serii po reaktywacji – średnio 882 tys. widzów (co przełożyło się na 8,6% udziału w rynku w paśmie). Najwyższy odczyt oglądalności uzyskał ostatni odcinek serii – 1,18 mln widzów. Średnia oglądalność drugiej serii po reaktywacji wyniosła 790 tys. widzów (średni SHR: 8,4%).

title: Awantura o kasę

wikitext:
{{Program telewizyjny infobox
 |nazwa                = Awantura o kasę
 |nazwa oryginalna     =
 |grafika              =
 |opis grafiki         =
 |alt grafiki          =
 |nazwa formatu        = ''Cash Battle''
 |rodzaj programu      = [[teleturniej]]
 |kraj produkcji       = {{Państwo|POL}}
 |język                = [[język polski|polski]]
 |prowadzący           = [[Krzysztof Ibisz]]
 |wydawca              =
 |jury                 =
 |data premiery        = 4 listopada 2002
 |lata emisji          = 2002–2005, od 2024
 |pora emisji          = {{small|od 2024:}}
sobota–niedziela 17.30
{{small|Dawniej:}}
{{PatrzSekcja|Emisja programu}}
 |liczba odcinków      = 248<ref group="uwaga">Stan na wiosnę 2025 roku.</ref>
 |liczba sezonów       =
 |czas trwania odcinka = ok. 40–45 minut (odc. 2<ref group="uwaga">Pierwszy odcinek programu trwał 55 minut.</ref>–191)
ok. 33 minut (odc. 192–208)
ok. 50 minut (od odc. 209)
 |format nadawania     = [[Format obrazu#Standard 4:3|4:3]] [[SDTV]] (odc. 1–208)
[[16:9]] [[HDTV]] (od odc. 209)
 |produkcja            = [[ATM Grupa]]
 |reżyseria            = [[Okił Khamidow]] (odc. 1–208)
[[Konrad Smuga]] (od odc. 209)
 |stacja telewizyjna   = [[Polsat]]
 |nagrody              =
 |commons              =
 |wikicytaty           =
 |www                  = https://www.polsat.pl/program/awantura-o-kase/
}}
'''Awantura o kasę''' – polski [[teleturniej]] emitowany w latach 2002–2005 i ponownie od 2024 na antenie telewizji [[Polsat]]. Jego prowadzącym jest [[Krzysztof Ibisz]]<ref name="wywiad-ibisz-21">{{Cytuj stronę|url=https://tygodnik.interia.pl/news-krzysztof-ibisz-mam-nadzieje-ze-wroci-era-teleturniejow,nId,5362158|tytuł=Krzysztof Ibisz: Mam nadzieję, że wróci era teleturniejów|autor=Wiktor Kazanecki|data dostępu=2021-07-17|opublikowany=Interia Tygodnik (online)|język=pl|data=17 lipca 2021}}</ref>. Uczestnicy odpowiadają drużynowo na pytania z zakresu wiedzy ogólnej, a prawo odpowiedzi uzyskują w licytacji z innymi drużynami; zwycięzcy odcinka biorą udział w kolejnej grze jako tzw. mistrzowie. Teleturniej zyskał miano kultowego<ref>{{Cytuj stronę|url=https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/awantura-o-kase-wraca-do-polsatu-poprowadzi-go-krzysztof-ibisz|tytuł=Kultowy teleturniej wraca do Polsatu. Poprowadzi go Krzysztof Ibisz|autor=Patryk Pallus|data dostępu=2024-10-19|opublikowany=[[Wirtualnemedia.pl]] (online)|język=pl|data=21 czerwca 2024}}</ref><ref>{{Cytuj stronę|url=https://wyborcza.pl/7,90535,31350144,krzysztof-ibisz.html|tytuł=Wraca kultowy program. Krzysztof Ibisz: Wymyśliliśmy go w bufecie studia|autor=Andrzej Kulasek|data dostępu=2024-10-19|opublikowany=[[Gazeta Wyborcza|Wyborcza.pl]] (online)|język=pl|data=4 października 2024}}</ref><ref>{{Cytuj stronę|url=https://kultura.gazeta.pl/kultura/7,127222,31079747,ten-teleturniej-z-ibiszem-to-byl-hit-polsatu-po-9-latach-wraca.html|tytuł=Ten teleturniej z Ibiszem to był hit Polsatu. Po 19 latach wraca na antenę. Kiedy premiera?|autor=Roksana Pamuła|data dostępu=2024-10-19|opublikowany=Gazeta.pl (online)|język=pl|data=21 czerwca 2024}}</ref><ref>{{Cytuj stronę|url=https://plejada.pl/newsy/kiszony-ogorek-i-niebiescy-va-banque-czyli-powrot-awantury-o-kase-nie-musiala-nigdzie/dnwsf21|tytuł=Kiszony ogórek i "niebiescy va banque", czyli powrót "Awantury o kasę". Nie musiała nigdzie znikać [KOMENTARZ]|autor=Mateusz Kamiński|data dostępu=2024-10-19|opublikowany=[[Plejada.pl|Plejada]] (online)|język=pl|data=7 października 2024}}</ref>.

== Produkcja ==
Produkcją programu zajmuje się przedsiębiorstwo ATM Grupa, które opracowało format<ref name="atm" />. Reżyserem pierwszej odsłony programu był [[Okił Khamidow]]<ref name="atm">{{Cytuj stronę | url = https://www.atmgrupa.pl/produkcje/awantura-o-kase/ | tytuł = Awantura o kasę | autor = | data dostępu = 2021-07-17 | opublikowany = atmgrupa.pl (online) | język = pl | data = }}</ref>, a reżyserem jego drugiej odsłony został [[Konrad Smuga]].

Pierwszą odsłonę programu nagrywano w [[Bielany Wrocławskie|Bielanach Wrocławskich]]. Od roku 2024 nagrania teleturnieju przeprowadzono w Warszawie.

Na podstawie polskiej licencji (udzielonej przez ATM Grupę) lokalna wersja teleturnieju ukazała się również w [[Nowa Zelandia|Nowej Zelandii]]<ref>{{Cytuj stronę|url=https://www.pb.pl/atm-grupa-sprzedala-do-grecji-licencje-na-teleturniej-gra-w-ciemno-333490|tytuł=ATM Grupa sprzedała do Grecji licencję na teleturniej „Gra w Ciemno”|autor=Paweł Kubisiak|data dostępu=2021-07-17|opublikowany=Puls Biznesu (online)|język=pl|data=15 września 2006}}</ref> na antenie [[TVNZ 2]]. Format prezentowano na rynku międzynarodowym pod nazwą ''Cash Battle''<ref name="atm-en">{{Cytuj stronę | url = https://www.atmgrupa.pl/en/productions/8892/ | tytuł = Awantura o kasę (Cash Battle) | autor = | opublikowany = atmgrupa.pl | data = | język = en | data dostępu = 2023-05-25}}</ref>.

== Zasady gry ==
Teleturniej sprawdza wiedzę uczestników z zakresu wiedzy ogólnej oraz sprawność w licytacji i negocjacjach.

=== Pierwszy etap ===
W pierwszym etapie udział biorą trzy drużyny (niebieska, zielona i żółta) składające się z czterech graczy (jeden z nich pełni funkcję kapitana). Na początku gry każdy zespół otrzymuje taką samą ilość pieniędzy: w pierwszej odsłonie teleturnieju (2002–2005) po 5000 złotych, w drugiej odsłonie (od 2024) po 10 000 złotych – są to pieniądze, które służą do licytacji.

Prowadzący kręci kołem, za pomocą którego losuje kategorię, z której zadane będzie pytanie (na kole pierwszego etapu znajdują się 3 pola specjalne ''podpowiedź'' oraz – w pierwszej odsłonie – 31 kategorii pytań, w drugiej odsłonie – 28 kategorii pytań), następnie pobiera do puli: w pierwszej odsłonie po 200 złotych, w drugiej odsłonie po 500 złotych z konta każdej drużyny i rozpoczyna licytację. Zalicytowanie polega na podniesieniu przez kapitana dłoni z kartonikiem o barwie przydzielonej jego drużynie, powiedzeniu swojego koloru{{refn|grupa=uwaga|W odcinkach 192–203 (tj. odcinkach z udziałem wyłącznie studentów) w trakcie licytacji zamiast koloru posługiwano się nazwą miasta, z którego pochodziła dana drużyna.}} i kwoty wkładanej do puli, ale dopiero po tym, gdy prowadzący rozpocznie licytację, wypowiadając formułę „słucham państwa” lub podobną{{refn|grupa=uwaga|Niekiedy prowadzący posługuje się podobnymi formułami, np. „słucham badawczo”. Deklaracje kwotowe nie są brane pod uwagę, jeśli kapitanowie rozpoczynają ich wypowiadanie przed momentem, w którym prowadzący kończy wypowiadanie formuły rozpoczynającej licytację. W przypadku, gdy wszyscy kapitanowie drużyn popełnią falstart, prowadzący: w pierwszej odsłonie – powtarzał licytację od nowa, w drugiej odsłonie – losuje nową kategorię pytania. W razie wątpliwości, który kapitan zaczął swoją wypowiedź wcześniej, zespół produkcyjny analizuje nagranie w zwolnionym tempie. (W dwóch odcinkach pierwszej odsłony realizatorzy programu nie byli w stanie rozstrzygnąć, czy którykolwiek z kapitanów zaczął mówić wcześniej od drugiego – wtedy remis rozstrzygnięto rzutem monetą).}}. Drużyna, która w danej licytacji włoży do puli najwięcej pieniędzy, odpowiada na pytanie otwarte z wylosowanej wcześniej dziedziny. Kapitan drużyny w trakcie licytacji może zagrać ''va banque'' – wówczas licytacja automatycznie dobiega końca, a drużyna otrzymuje dane pytanie (ryzykuje jednak tym samym wszystkie pieniądze, a co za tym idzie, dalszy udział w grze). Ponadto w przypadku posiadania przewagi finansowej nad rywalami istnieje możliwość blokowania ich w trakcie licytacji (poprzez włożenie do puli kwoty równej stanowi konta bądź przewyższającej stan konta przeciwnej drużyny w momencie rozpoczęcia danej licytacji – zasada ta nie obowiązuje po zagraniu ''va banque'', które zawsze automatycznie kończy licytację). W drugiej odsłonie teleturnieju kapitan drużyny może podwyższyć zadeklarowaną stawkę, nie czekając na ruch przeciwników; w pierwszej odsłonie przebicie samego siebie nie było możliwe. Udział w licytacji jest obowiązkowy, a brak aktywności<ref group="uwaga">W pierwszej odsłonie biernością w licytacji było nieprzebicie stawki początkowej (200 zł) ani razu, o ile zespół miał taką możliwość (tj. gdy nie został od razu zablokowany). W drugiej odsłonie pasywność w licytacji jest interpretowana szerzej – jako oszczędzanie środków poprzez włożenie do puli kwoty znacznie niższej od stawek deklarowanych przez przeciwników.</ref> może być karany, przy czym wysokość kary zależy od bieżącej sytuacji w grze (pierwsze przewinienie zespołu w danym odcinku zazwyczaj skutkuje wyłącznie udzieleniem mu ustnego upomnienia przez prowadzącego; w wyjątkowych przypadkach zdarzały się zaniechania kar). {{Fakt|Jeśli pasywność w licytacji jest uporczywa, prowadzący może zdyskwalifikować drużynę, co skutkuje odpadnięciem z programu i utratą zgromadzonej na koncie kwoty|data=2025-05}}<ref group="uwaga">Dyskwalifikacja nie była emitowana ani razu w historii tegoż teleturnieju.</ref>.

Jeśli dany zespół nie jest w stanie wejść do licytacji, tzn. przed licytacją ma na koncie: w pierwszej odsłonie – mniej niż 300 złotych, w drugiej odsłonie – mniej niż 600 złotych, to automatycznie kończy grę<ref name=":1" group="uwaga">Odchodząca drużyna wygrywa pozostałe na koncie paręset złotych.</ref>.

Czas na zastanowienie się nad odpowiedzią na zakupione w drodze licytacji pytanie wynosi 1 minutę; w pierwszej odsłonie programu odpowiedzi można było udzielić niedługo po upływie wskazanego limitu czasowego, w drugiej odsłonie natomiast drużyna musi udzielić odpowiedzi przed upływem minuty. Jeśli drużyna odpowiada prawidłowo, to otrzymuje pieniądze z puli danego pytania; jeśli zaś nie udziela poprawnej odpowiedzi – pieniądze przechodzą do puli następnego pytania. Na pulę składają się wszystkie pieniądze postawione przez wszystkie drużyny w danej licytacji (także te, które zaprzestały licytacji lub zostały przebite i zablokowane), do tego ewentualna niewygrana suma z poprzedniego pytania oraz ewentualnie pieniądze dołożone do puli przez prowadzącego dla uatrakcyjnienia rozgrywki. W drugiej odsłonie dokładane pieniądze pochodzą z tzw. puli prowadzącego, na którą składają się środki zgromadzone we wszystkich dotychczasowych odcinkach danej serii programu, a przeznaczone wcześniej na zakup podpowiedzi, wykup uczestnika bądź pochodzące z kar za pasywność w licytacji.

Drużyna, która po określonej liczbie pytań: w pierwszej odsłonie – sześciu<ref name=":0" group="uwaga">W pierwszych sześciu odcinkach – po 8 pytaniach.</ref>, w drugiej odsłonie – siedmiu, jest najbogatsza, przechodzi do finału. Jeśli na ostatnie pytanie etapu nie została udzielona poprawna odpowiedź, to pula z tego pytania jest dodawana do stanu konta drużyny z największym dorobkiem, ale pod warunkiem, że drużyna, której miałyby zostać dopisane pieniądze, nie odpowiadała na to pytanie (tzn. gdy jej przeciwnicy nie udzielili poprawnej odpowiedzi). W przypadku, gdy najbogatsza drużyna nie odpowiedziała poprawnie na ostatnie pytanie, niezdobyta pula przepada.

Jeśli po zadaniu wszystkich pytań występuje remis uniemożliwiający wskazanie jednego finansowego lidera, to w pierwszej odsłonie programu rozstrzygano go pojedynkiem ''jeden na jednego'', chyba że dochodzi do remisu trzech drużyn – wtedy zwycięzcę wyłaniano poprzez dodatkowe pytanie z licytacją.

Drużyny, które kończą grę, wygrywają pieniądze, które pozostały na ich koncie.

=== Finał ===
W finale rywalizują dwa zespoły: zwycięzcy pierwszego etapu oraz „mistrzowie”, czyli zwycięzcy poprzedniego odcinka programu<ref group="uwaga">Pierwszą drużynę „mistrzów” w pierwszej odsłonie programu stworzyło czworo zwycięzców innego teleturnieju prowadzonego przez Krzysztofa Ibisza pt. ''[[Życiowa szansa]]''. Każdą kolejną rozgrywkę rozpoczynali z kwotą 12 000 złotych. W drugiej odsłonie programu pierwszą drużynę „mistrzów” wybrano w ramach castingu, a ich sumą startową zawsze była kwota, z jaką ich pierwsi przeciwnicy zakończyli pierwszy etap gry.</ref>. „Mistrzowie” za każdym razem podchodzą do finału z taką kwotą na koncie, z jaką skończyli pierwszy etap w swoim pierwszym odcinku. Druga drużyna natomiast rozpoczyna finał z taką sumą na koncie, z jaką ukończyła pierwszy etap gry.

Reguły finału są analogiczne do reguł pierwszego etapu, jednak na kole z kategoriami pojawiają się nowe pola: w pierwszej odsłonie ''czarna skrzynka'', w drugiej odsłonie ''złota skrzynka'' (zamiast ''podpowiedzi'' oraz – w drugiej odsłonie – jednego pola ''co to jest?'') oraz ''jeden na jednego'' / ''jeden na jeden'' (zamiast dwóch z trzech pól ''ciekawostki'' / ''co to jest?'').

Drużyna, która po określonej liczbie pytań: w pierwszej odsłonie – sześciu<ref name=":0" group="uwaga" />, w drugiej odsłonie – siedmiu, ma na koncie więcej pieniędzy, wygrywa dany odcinek i zasiada w ''loży mistrzów'' w następnym odcinku. Nie obowiązuje limit wystąpień, tzn. drużyna „mistrzów” może grać tak długo, aż zostanie pokonana (pula nagród dla jednej drużyny jest w związku z tym nieograniczona). Jeśli jeden z zespołów nie jest w stanie wejść do licytacji, tzn. przed licytacją ma na koncie: w pierwszej odsłonie – mniej niż 300 złotych, w drugiej odsłonie – mniej niż 600 złotych, to automatycznie kończy grę<ref name=":1" group="uwaga" />, a „mistrzami” zostają przeciwnicy. W przypadku remisu – gdy obie drużyny mają na koncie taką samą ilość pieniędzy – w pierwszej odsłonie programu odcinek wygrywała dotychczasowa drużyna „mistrzów”. W pierwszej odsłonie programu niezdobyta pula z ostatniego pytania przepadała, w drugiej odsłonie obowiązują reguły etapu pierwszego.

=== Pola na kole ===
==== Kategorie pytań ====
; Pierwsza odsłona
{{Układ wielokolumnowy |szerokość=16em  |liczba=3 |
* [[anatomia człowieka]],
* [[astronomia]],
* [[biologia]],
* [[chemia]],
* ciekawostki (w pierwszym etapie na trzech polach),
* [[Kinematografia polska|film polski]],
* [[film]] światowy,
* [[filozofia]] i [[Religia|religie]],
* [[fizyka]],
* [[geografia Polski]],
* [[geografia]] świata,
* [[Gramatyka języka polskiego|gramatyka]] i [[ortografia]],
* [[historia Polski]],
* [[Historia świata|historia powszechna]],
* [[historia sztuki]],
* [[literatura polska]],
* [[literatura]] światowa,
* [[matematyka]],
* [[mit]]y i [[Starożytność|dzieje starożytne]],
* [[motoryzacja]],
* [[Muzyka poważna|muzyka klasyczna]],
* [[piłka nożna]],
* [[polska muzyka rozrywkowa]],
* [[Przysłowie|przysłowia]],
* rozmaitości ze świata,
* [[Serial telewizyjny|polskie seriale]],
* [[sport]],
* [[sztuka kulinarna]],
* świat [[Polityka|polityki]],
* światowa [[muzyka rozrywkowa]],
* [[wędkarstwo]].
}}

; Druga odsłona
{{Układ wielokolumnowy |szerokość=16em  |liczba=3 |
* anatomia i medycyna,
* astronomia,
* biologia,
* chemia,
* co to jest? (tylko w pierwszym etapie, na trzech polach),
* czasy współczesne,
* film,
* filozofia i religie,
* fizyka,
* geografia,
* historia,
* język polski,
* kulinaria,
* literatura,
* matematyka,
* motoryzacja,
* muzyka klasyczna,
* muzyka rozrywkowa,
* piłka nożna,
* polityka i gospodarka,
* popkultura,
* przysłowia i cytaty,
* rozmaitości,
* seriale,
* sport,
* sztuka,
* technologie,
* wędkarstwo.
}}

==== Pola specjalne ====
; Podpowiedź (tylko w pierwszym etapie)
Na kole rundy pierwszej znajdują się zielone pola z napisem „podpowiedź”. W przypadku wylosowania jednego z nich istnieje możliwość kupienia podpowiedzi, która może okazać się przydatna w dalszej rozgrywce. Podpowiedź jest licytowana podobnie jak pytanie (jednak bez puli), a jej użycie jest możliwe podczas narady drużyny nad odpowiedzią. Zawodnicy, którzy zdecydowali się na skorzystanie z podpowiedzi (przed upływem czasu na odpowiedź), otrzymują cztery warianty odpowiedzi, z których jeden jest prawidłowy (po ich przeczytaniu odliczanie czasu rozpoczyna się od ponownie sześćdziesięciu sekund). W pierwszej odsłonie „mistrzowie” mogli korzystać z podpowiedzi, których nie wykorzystali w poprzednich odcinkach. Zarówno w pierwszym, jak i w drugim etapie, jeśli dany zespół nie posiada wylicytowanej podpowiedzi, to może ją kupić od prowadzącego. Jej cena jest wtedy ustalana w drodze negocjacji z gospodarzem programu na podstawie bieżącej sytuacji w grze (stanu kont drużyn, wysokości puli itp.); prowadzący może jednak odmówić sprzedaży. Podczas negocjacji licznik czasu jest zatrzymywany<ref group="uwaga">Jeśli podpowiedź nie została kupiona, odliczanie jest kontynuowane od momentu, w którym licznik czasu został zatrzymany.</ref>. W pierwszej odsłonie podpowiedzi można było ponadto zbywać na „rynku wtórnym” – drużyny mogły je kupować od innych drużyn i sprzedawać innym drużynom. W drugiej odsłonie programu wylicytowane podpowiedzi, które nie zostały wykorzystane, przepadają.

Podpowiedź nie jest kategorią wiedzową, dlatego jej licytacja nie wyczerpuje limitu pytań.

; Czarna skrzynka / złota skrzynka (tylko w finale)
W tzw. czarnej skrzynce (w pierwszej odsłonie programu) lub złotej skrzynce (w drugiej odsłonie programu) znajdują się dodatkowe nagrody-niespodzianki, takie jak np.: 5000 złotych, 10 000 złotych, kluczyki do samochodów osobowych, [[skuter]]ów lub motocykli [[Harley-Davidson]] (od jednej do czterech sztuk), wycieczka zagraniczna, sztabka złota lub diamenty<ref name="IIs3-nagrane">{{Cytuj stronę|url=https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/nowe-nagrody-i-odcinki-specjalne-w-awanturze-o-kase-jesienia|tytuł=Nowe nagrody i odcinki specjalne w „Awanturze o kasę”|autor=Kamila Meller|data=27 czerwca 2025|data dostępu=2025-06-27|opublikowany=[[Wirtualnemedia.pl]] (online)|język=pl}}</ref> (dwie ostatnie wprowadzone w drugiej odsłonie), ale także „symboliczna złotówka” czy ogórek kiszony<ref name="wywiad-ibisz-21" /> – licytowanie jej jest więc obarczone ryzykiem. Skrzynkę licytuje się podobnie jak pytanie (jednak bez puli), lecz jej zawartość jest ujawniana dopiero po zakończeniu finału.

W pierwszej odsłonie w danym odcinku czarną skrzynkę można było wylicytować tylko raz (w przypadku, gdy pole ze skrzynką wylosowało się ponownie, prowadzący powtarzał losowanie kategorii); w drugiej odsłonie możliwe są dwie licytacje złotych skrzynek w jednym odcinku.

W pierwszej odsłonie czarna skrzynka, podobnie jak podpowiedź, mogła stanowić przedmiot negocjacji między drużynami – można było ją kupić od przeciwnej drużyny lub sprzedać przeciwnej drużynie; ponadto mogła również posłużyć jako karta przetargowa podczas licytacji pytania w sytuacji, gdy drużyna mająca mniej pieniędzy na koncie, a posiadająca czarną skrzynkę, została zablokowana przez drużynę przeciwną – w takim wypadku przelicytowana drużyna mogła przejąć pytanie i odpowiadać na nie na ogólnych zasadach w zamian za odstąpienie przeciwnikom czarnej skrzynki pod warunkiem, że ci wyrazili zgodę na tego rodzaju wymianę.

Czarna skrzynka / złota skrzynka nie jest kategorią wiedzową, dlatego jej licytacja nie wyczerpuje limitu pytań.

; Jeden na jednego / Jeden na jeden<ref group="uwaga">W pierwszej odsłonie programu oraz w pierwszej serii drugiej odsłony programu kategoria ta nosiła nazwę ''jeden na jednego''; później jej nazwa uległa zmianie na ''jeden na jeden''.</ref> (tylko w finale)
Obydwa zespoły wybierają swojego reprezentanta do pojedynku. Wybrani gracze podchodzą do stolika w centrum studia, a prowadzący pobiera z konta każdej drużyny po 500 zł (bez przeprowadzania licytacji). Tym samym pula pojedynku wynosi 1000 złotych plus ewentualna suma z poprzedniego pytania plus ewentualne pieniądze dołożone do puli przez prowadzącego dla uatrakcyjnienia rozgrywki (w drugiej odsłonie: co najwyżej 1000 złotych). Następnie wytypowani uczestnicy eliminują sześć z siedmiu widocznych na ekranie dziedzin (na przemian: mistrz – przeciwnik, każdy po trzy dziedziny), a pozostawiona dziedzina stanowi kategorię pytania (otwartego; nie można skorzystać z podpowiedzi). Prowadzący czyta pytanie, a uczestnik, który wciśnie przycisk jako pierwszy, odpowiada na nie (w pierwszej odsłonie programu limity czasu na naciśnięcie przycisku oraz na udzielenie odpowiedzi zmieniały się wielokrotnie na przestrzeni odcinków; w drugiej odsłonie limit czasu na zgłoszenie wynosi 30 sekund, a na odpowiedź – kolejne 30 sekund).

Możliwe są trzy rozstrzygnięcia pojedynku:
* Jeśli zawodnik odpowiadający na pytanie udziela poprawnej odpowiedzi, to wygrywa dla swojego zespołu pieniądze z puli i wraca do drużyny, a jego rywal musi usiąść na tzw. ''ławce rezerwowych''.
* Jeśli zawodnik odpowiadający na pytanie nie udziela poprawnej odpowiedzi, to zasiada przy ''ławce rezerwowych'', jego rywal wraca do drużyny, a pula przechodzi do następnego pytania<ref group="uwaga">W pierwszych odcinkach pula przechodziła na konto drużyny rywala.</ref>.
* Jeśli żaden gracz nie zgłosi się do odpowiedzi w wyznaczonym czasie, wówczas obaj zasiadają przy ''ławkach rezerwowych'', a pula przechodzi do następnego pytania.

Zawodnicy, którzy znaleźli się na ''ławce rezerwowych'', nie mogą w danym odcinku kontynuować gry, chyba że ich drużyna zdecyduje się na wykupienie uczestnika. Cenę ustalają między sobą drużyna wyeliminowanego gracza i prowadzący (czasem głos pozwalano zabrać także rywalom).

W pierwszej odsłonie na koniec odcinka zawodnicy z ''ławek rezerwowych'' wracali do swoich zespołów. W drugiej odsłonie uczestnicy pozostają na nich, dopóki nie zostaną wykupieni (kara jest przechodnia z odcinka na odcinek).

Jeden na jednego / jeden na jeden jest kategorią wiedzową, dlatego zużywa limit pytań.

=== Odsłona studencka ===
Jesienią 2004 roku wprowadzono zmodyfikowaną wersję teleturnieju, w której udział brali wyłącznie studenci (reprezentujący różne miasta Polski – skład każdej drużyny stanowili studenci z jednego miasta). Wszelkie inne reguły gry pozostały takie same, choć program realizowano w studiu z odmienną dekoracją (odc. 192–203), a na ekranie pojawiła się odświeżona grafika, która pozostała już do końca emisji teleturnieju (odc. 192–208). W 204. odcinku powrócono do standardowej formuły programu, jednak po pięciu kolejnych odcinkach teleturniej został zdjęty z anteny.

== Emisja programu ==
; Pierwsza odsłona
{{Dopracować|sekcja|źródła=2021-07}}
{| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%"
!Sezon telewizyjny
! Początek emisji
! Koniec emisji
! Pora emisji
! Odcinki
|-
| rowspan="2" | 2002/2003
| rowspan="2" | 4 listopada 2002
| rowspan="2" | 26 czerwca 2003
| poniedziałek, środa i piątek 19.15
(od listopada 2002 do kwietnia 2003)
| rowspan="2" | 1–91
|-
| wtorek i czwartek 19.15
(od maja 2003 do czerwca 2003)
|-
| rowspan="4" | 2003/2004
| rowspan="4" | 1 września 2003
| rowspan="4" | 27 czerwca 2004
| poniedziałek, środa i piątek 19.15
(od września 2003 do grudnia 2003)
| rowspan="4" | 92–191
|-
| wtorek 19.00 (23, 30 grudnia 2003)
|-
| {{nowrap|poniedziałek 20.10 i niedziela 17.00/17.30}}
(od stycznia 2004 do lutego 2004)
|-
| sobota i niedziela 17.30
(od marca 2004 do czerwca 2004)
|-
|jesień 2004
|3 września 2004
|29 października 2004
|piątek 19.10
|{{nowrap|192–200}}
|-
|zima 2005
|7 stycznia 2005
|25 lutego 2005
|piątek 19.25
|201–208
|}

; Druga odsłona
{| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%"
! Seria
! Odcinki
! Sezon telewizyjny
! Początek emisji
! Koniec emisji
! Pora emisji
! Źródło
|-
! 1.
| {{nowrap|209–226}} (18)
| jesień 2024
| 5 października 2024
| 1 grudnia 2024
| rowspan="3" | sobota i niedziela 17.30
| <ref name="ogl-sII1-press" />
|-
! 2.
| 227–248 (22)
| wiosna 2025
| 1 marca 2025
| 11 maja 2025
|<ref name=":0" />
|-
! 3.
| 249–271 (23)
| jesień 2025
| 31 sierpnia 2025
{{small|(wg zapowiedzi
z lipca)}}
| {{Tooltip|bd.|brak danych}}
| <ref name="polsat-jesien2025">{{Cytuj stronę |url = https://www.polsat.pl/news/2025-07-31/jesien-2025-serwis-prasowy/|tytuł = Jesień 2025: Polsat, Polsat Box Go, Czwórka i inne kanały...|autor = |opublikowany = polsat.pl (online)|data = 31 lipca 2025|język = pl|data dostępu = 2025-08-01}}</ref>
|}

== Oglądalność w telewizji linearnej ==
; Pierwsza odsłona
Teleturniej był jednym z najliczniej oglądanych programów telewizji Polsat. Oglądalność jego trzeciego odcinka, nadanego 8 listopada 2002 roku, wyniosła średnio 3,262 mln widzów<ref>{{Cytuj stronę|tytuł = Rekord Tele5 |data = 13 listopada 2002 |data dostępu = 2024-08-31 |opublikowany = Wirtualnemedia.pl (online) |url = https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/rekord-tele5 |język = pl}}</ref>. Przez dwa kolejne miesiące widownia teleturnieju kształtowała się na poziomie ok. 2,75–2,95 mln osób<ref>{{Cytuj stronę |tytuł = TVP1 gromi | data = 19 listopada 2002 |data dostępu = 2024-08-31 |opublikowany = [[Wirtualnemedia.pl]] (online) |url = https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/tvp1-gromi |język = pl}}</ref><ref>{{Cytuj stronę |tytuł = Polsat do góry | data = 26 listopada 2002 |data dostępu = 2024-08-31 |opublikowany = [[Wirtualnemedia.pl]] (online) |url = https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/polsat-do-gory |język = pl}}</ref><ref>{{Cytuj stronę |tytuł = TVP odbiera widzów Polsatowi | data = 3 grudnia 2002 |data dostępu = 2024-08-31 |opublikowany = [[Wirtualnemedia.pl]] (online) |url = https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/tvp-odbiera-widzow-polsatowi |język = pl}}</ref><ref>{{Cytuj stronę |tytuł = Polsat zyskuje | data = 10 grudnia 2002 |data dostępu = 2024-08-31 |opublikowany = [[Wirtualnemedia.pl]] (online) |url = https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/polsat-zyskuje |język = pl}}</ref><ref>{{Cytuj stronę |tytuł = Dominacja TVP1 | data = 24 grudnia 2002 |data dostępu = 2024-08-31 |opublikowany = [[Wirtualnemedia.pl]] (online) |url = https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/dominacja-tvp1 |język = pl}}</ref>, a w styczniu i lutym 2003 roku przekraczała 3 mln osób<ref>{{Cytuj stronę |tytuł = Rekord TVP1 | data = 7 stycznia 2003 |data dostępu = 2024-08-31 |opublikowany = [[Wirtualnemedia.pl]] (online) |url = https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/rekord-tvp1 |język = pl}}</ref><ref>{{Cytuj stronę |tytuł = W telewizji bez zmian | data = 14 stycznia 2003 |data dostępu = 2024-08-31 |opublikowany = [[Wirtualnemedia.pl]] (online) |url = https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/w-telewizji-bez-zmian |język = pl}}</ref><ref>{{Cytuj stronę |tytuł = Miliony Małysza | data = 21 stycznia 2003 |data dostępu = 2024-08-31 |opublikowany = [[Wirtualnemedia.pl]] (online) |url = https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/miliony-malysza |język = pl}}</ref><ref>{{Cytuj stronę |tytuł = Eurowizja i Telekamery | data = 28 stycznia 2003 |data dostępu = 2024-08-31 |opublikowany = [[Wirtualnemedia.pl]] (online) |url = https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/eurowizja-i-telekamery |język = pl}}</ref><ref>{{Cytuj stronę |tytuł = TVN 24 lepszy od Tele5 | data = 4 lutego 2003 |data dostępu = 2024-08-31 |opublikowany = [[Wirtualnemedia.pl]] (online) |url = https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/tvn-24-lepszy-od-tele5 |język = pl}}</ref><ref>{{Cytuj stronę |tytuł = Komisja śledcza oglądana | data = 11 lutego 2003 |data dostępu = 2024-08-31 |opublikowany = [[Wirtualnemedia.pl]] (online) |url = https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/komisja-sledcza-ogladana |język = pl}}</ref><ref>{{Cytuj stronę |tytuł = Rekord TVP3 | data = 18 lutego 2003 |data dostępu = 2024-08-31 |opublikowany = [[Wirtualnemedia.pl]] (online) |url = https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/rekord-tvp3 |język = pl}}</ref>. Odczyt oglądalności odcinka nadanego 17 lutego 2003 roku wyniósł średnio 3,796 mln widzów<ref>{{Cytuj stronę |tytuł = Małysz kontra Wiśniewski | data = 25 lutego 2003 |data dostępu = 2024-08-31 |opublikowany = [[Wirtualnemedia.pl]] (online) |url = https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/malysz-kontra-wisniewski |język = pl}}</ref>, 30 kwietnia – 2,635 mln<ref>{{Cytuj stronę |tytuł = Majowy weekend w telewizji | data = 6 maja 2003 |data dostępu = 2024-08-31 |opublikowany = [[Wirtualnemedia.pl]] (online) |url = https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/majowy-weekend-w-telewizji |język = pl}}</ref>, 8 maja – 2,224 mln<ref>{{Cytuj stronę |tytuł = 'Skok do Europy' w tvn | data = 13 maja 2003 |data dostępu = 2024-08-31 |opublikowany = [[Wirtualnemedia.pl]] (online) |url = https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/skok-do-europy-w-tvn |język = pl}}</ref>, 1 października – 2,984 mln<ref>{{Cytuj stronę |tytuł = Bardzo słaby wynik TV4 | data = 7 października 2003 |data dostępu = 2024-08-31 |opublikowany = [[Wirtualnemedia.pl]] (online) |url = https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/bardzo-slaby-wynik-tv4 |język = pl}}</ref>, 13 października – 3,047 mln<ref>{{Cytuj stronę |tytuł = Telewizyjne hity minionego tygodnia | data = 21 października 2003 |data dostępu = 2024-08-31 |opublikowany = [[Wirtualnemedia.pl]] (online) |url = https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/telewizyjne-hity-minionego-tygodnia |język = pl}}</ref>, 15 grudnia – 3,010 mln<ref>{{Cytuj stronę|tytuł = Polsat odrabia straty | data = grudzień 2003 |data dostępu = 2024-08-31 |opublikowany = [[Wirtualnemedia.pl]] (online) |url = https://www.wirtualnemedia.pl/print/polsat-odrabia-straty-3}}</ref>.

; Druga odsłona
{{small|'''Uwaga:''' Informacje dotyczące oglądalności opracowano na podstawie badań przeprowadzanych przez przedsiębiorstwo Nielsen. Odnoszą się one wyłącznie do pierwszych emisji telewizyjnych – nie uwzględniają oglądalności powtórek, wyświetleń w serwisach wideo na życzenie (np. [[Polsat Box Go]]) itp.}}

Odczyt oglądalności premiery reaktywowanej odsłony teleturnieju wyniósł średnio 830 tys. widzów, drugiego odcinka – 1,02 mln<ref>{{Cytuj stronę |url = https://press.pl/tresc/83950,pierwsze-odcinki-reaktywowanej-_awantury-o-kase_-ogladalo-w-polsacie-srednio-927-tys_-widzow|tytuł = Oglądalność pierwszych odcinków reaktywowanej "Awantury o kasę" w Polsacie|autor = Michał Niedbalski|opublikowany = [[Press (czasopismo)|Press.pl]] (online)|data = 8 października 2024|język = pl|data dostępu = 2024-10-08}}</ref>, a wszystkich osiemnastu odcinków pierwszej serii po reaktywacji – średnio 882 tys. widzów (co przełożyło się na 8,6% udziału w rynku w paśmie)<ref name="ogl-sII1-press">{{Cytuj stronę |url = https://press.pl/tresc/84897,reaktywowana-_awantura-o-kase_-przyciagala-do-polsatu-srednio-882-tys_-widzow|tytuł = Reaktywowana "Awantura o kasę" przyciągała do Polsatu średnio 882 tys. widzów|autor = Michał Niedbalski|opublikowany = [[Press (czasopismo)|Press.pl]]|data = 4 grudnia 2024|język = pl|data dostępu = 2024-12-04}}</ref>. Najwyższy odczyt oglądalności uzyskał ostatni odcinek serii – 1,18 mln widzów<ref name="ogl-sII1-wm">{{Cytuj stronę |url = https://www.wirtualnemedia.pl/m/artykul/awantura-o-kase-polsat-ogladalnosc-jesien-2024|tytuł = Nostalgia sposobem na hit. "Awantura o kasę" rozbiła bank w Polsacie|autor = Kamila Meller|opublikowany = [[Wirtualnemedia.pl]]|data = 5 grudnia 2024|język = pl|data dostępu = 2024-12-06}}</ref>. Średnia oglądalność drugiej serii po reaktywacji wyniosła 790 tys. widzów (średni SHR: 8,4%)<ref name=":0">{{Cytuj stronę|url=https://www.press.pl/tresc/87402,_awantura-o-kase_-polsatu-wiosna-z-mniejsza-widownia-niz-jesienia|tytuł="Awantura o kasę" Polsatu wiosną z mniejszą widownią niż jesienią|autor=Michał Niedbalski|data=15 maja 2025|data dostępu=2025-05-15|opublikowany=[[Press|Press.pl]] (online)|język=pl}}</ref>.

== Uwagi ==
{{Uwagi}}

== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Linki zewnętrzne ==
* [https://www.atmgrupa.pl/produkcje/awantura-o-kase/ Program na stronie ATM Grupy]
* [https://awanturaokase.polsat.pl Oficjalna strona programu na stronie Polsatu]
* {{Cytuj stronę | url = http://www.aok.hpu.pl/faq.php?cat_id=1 | tytuł = Zasady programu „Awantura o kasę” - strona nieoficjalna | archiwum = https://web.archive.org/web/20200726074927/http://www.aok.hpu.pl/faq.php?cat_id=1}}
* {{Cytuj stronę | url = http://www.aok.hpu.pl/faq.php?cat_id=2 | tytuł = Rekordy, ciekawostki oraz sytuacje nadzwyczajne w „Awanturze o kasę” - strona nieoficjalna | archiwum = https://web.archive.org/web/20200726064716/http://www.aok.hpu.pl/faq.php?cat_id=2}}

{{ATM Grupa}}

[[Kategoria:Produkcje grupy ATM]]
[[Kategoria:Teleturnieje]]
[[Kategoria:Programy Polsatu]]

title: Awantura o kasę

Nazwa formatu: Cash Battle

Rodzaj programu: teleturniej

Kraj produkcji: Polska

Język: polski

Prowadzący: Krzysztof Ibisz

Data premiery: 4 listopada 2002

Pora emisji: od 2024: · sobota–niedziela 17.30 · Dawniej: · patrz sekcja Emisja programu

Czas trwania odcinka: ok. 40–45 minut (odc. 2–191) · ok. 33 minut (odc. 192–208) · ok. 50 minut (od odc. 209)

Produkcja: ATM Grupa

Reżyseria: Okił Khamidow (odc. 1–208) · Konrad Smuga (od odc. 209)

Stacja telewizyjna: Polsat


text:
# Red por microondas
Una red por microondas es un tipo de red inalámbrica que utiliza microondas como medio de transmisión.
El protocolo más frecuente es el IEEE 802.11b y transmite a 2,4 GHz, alcanzando velocidades de 11 Mbps (Megabits por segundo). Otras redes utilizan el rango de 5,4 a 5,7 GHz para el protocolo IEEE 802.11a.

## Etapas
Las etapas de comunicación son:
1. Cuando el usuario final accede a un navegador de Internet instalado en su computadora y solicita alguna información o teclea una dirección electrónica, se genera una señal digital que es enviada a través de la tarjeta de red hacia el módem.
2. El módem especial convierte la señal digital a formato analógico (la modula) y la envía por medio de un cable coaxial a la antena.
3. La antena se encarga de radiar, en el espacio libre, la señal en forma de ondas electromagnéticas (microondas).
4. Las ondas electromagnéticas son captadas por la radio base de la empresa que le brinda el servicio, esta radio base a su vez la envía hacia el nodo central por medio de un cable generalmente de fibra óptica o de otra radio de gran capacidad para conexiones punto a punto en bandas de frecuencia disponibles (6GHz, 13GHz, 15GHz, 18GHz, 23GHz, 26GHz o 38GHz).
5. El nodo central valida el acceso del cliente a la red, y realiza otras acciones como facturación del cliente y monitoreo del desempeño del sistema.
6. Finalmente el nodo central dirige la solicitud hacia Internet y una vez que localiza la información se envía la señal de regreso a la computadora del cliente. Este proceso se lleva a cabo en fracciones de segundo. Explica las 3 diferentes formas de conectar las redes.

## Cómo contratarlo
- Contratar los servicios de una compañía que brinde el servicio en la localidad.
- El siguiente equipo que proporciona la empresa con la que se contrate el servicio: Antena aérea, Módem, y un hub o concentrador (aparato que permite conectar más de una computadora).
- Una computadora PC, Mac o Laptop con una velocidad superior a los 100MHz, 25Mb de espacio libre en disco duro y 32Mb en memoria RAM.
- Una tarjeta de red ETHERNET con conector 10/100 baseT.
- Un navegador de Internet instalado en la computadora como, por ejemplo, Google Chrome, Ópera o Mozilla Firefox
- Alta velocidad de comunicación con Internet, lo que permite bajar software, música y videos en menor tiempo.
- Permite acceder a videoconferencias en tiempo real.
- Alta calidad de señal.
- Conexión permanente.
- Permite la comunicación entre equipos de cómputo que se encuentren en diferentes edificios.
- Para uso doméstico, el costo del servicio es muy elevado. Se tiene que cubrir costo de instalación y una mensualidad varias veces más alta que la solicitada para un acceso vía línea telefónica; hay que considerar que este sistema permite conectar 12 computadoras al mismo tiempo y la alta velocidad de acceso.

wikiname: eswiki

title: Red por microondas

in_language: es

wikitext:
{{otros usos|Microondas (desambiguación)}}

Una '''red por microondas''' es un tipo de [[red inalámbrica]] que utiliza [[microondas]] como [[medio de transmisión]].

El protocolo más frecuente es el [[IEEE 802.11]]b y transmite a 2,4 [[Gigahercio|GHz]], alcanzando velocidades de 11 [[Mbps]] (Megabits por segundo). Otras redes utilizan el rango de 5,4 a 5,7 GHz para el protocolo IEEE [[802.11a]].

== Etapas ==

Las etapas de comunicación son:
# Cuando el usuario final accede a un navegador de Internet instalado en su computadora y solicita alguna información o teclea una dirección electrónica, se genera una señal digital que es enviada a través de la tarjeta de red hacia el módem.
# El módem especial convierte la señal digital a formato analógico (la modula) y la envía por medio de un [[cable coaxial]] a la antena.
# La antena se encarga de radiar, en el espacio libre, la señal en forma de ondas electromagnéticas (microondas).
# Las ondas electromagnéticas son captadas por la radio base de la empresa que le brinda el servicio, esta radio base a su vez la envía hacia el nodo central por medio de un cable generalmente de [[fibra óptica]] o de otra radio de gran capacidad para conexiones punto a punto en bandas de frecuencia disponibles (6GHz, 13GHz, 15GHz, 18GHz, 23GHz, 26GHz o 38GHz).
# El nodo central valida el acceso del cliente a la red, y realiza otras acciones como facturación del cliente y monitoreo del desempeño del sistema.
# Finalmente el nodo central dirige la solicitud hacia Internet y una vez que localiza la información se envía la señal de regreso a la computadora del cliente. Este proceso se lleva a cabo en fracciones de segundo. Explica las 3 diferentes formas de conectar las redes.

== Cómo contratarlo ==

* Contratar los servicios de una compañía que brinde el servicio en la localidad.
* El siguiente equipo que proporciona la empresa con la que se contrate el servicio: Antena aérea, Módem, y un ''hub'' o concentrador (aparato que permite conectar más de una computadora).
* Una computadora PC, Mac o Laptop con una velocidad superior a los 100MHz, 25Mb de espacio libre en disco duro y 32Mb en memoria RAM.
* Una tarjeta de red ETHERNET con conector 10/100 baseT.
* Un navegador de Internet instalado en la computadora como, por ejemplo, Google Chrome, Ópera o Mozilla Firefox
* Alta velocidad de comunicación con Internet, lo que permite bajar software, música y videos en menor tiempo.
* Permite acceder a videoconferencias en tiempo real.
* Alta calidad de señal.
* Conexión permanente.
* Permite la comunicación entre equipos de cómputo que se encuentren en diferentes edificios.
* Para uso doméstico, el costo del servicio es muy elevado. Se tiene que cubrir costo de instalación y una mensualidad varias veces más alta que la solicitada para un acceso vía línea telefónica; hay que considerar que este sistema permite conectar 12 computadoras al mismo tiempo y la alta velocidad de acceso.

== Véase también ==

* [[Red inalámbrica]]
* [[Red por radio]]

== Enlaces externos ==
* [http://www.wi-fi.org/ www.wi-fi.org]
* [http://www.canariaswireless.net/ www.canariaswireless.net] {{Wayback|url=http://www.canariaswireless.net/ |date=20050305080048 }} CanariasWireless, comunidad inalámbrica de las Islas Canarias.

{{Control de autoridades}}
[[Categoría:Redes de telecomunicación]]
[[Categoría:Tecnologías y protocolos de nivel físico]]


text:
# Elymnias berkovitzi
Elymnias berkovitzi är en fjärilsart som beskrevs av James John Joicey och Talbot 1921. Elymnias berkovitzi ingår i släktet Elymnias och familjen praktfjärilar. Inga underarter finns listade i Catalogue of Life.

wikiname: svwiki

title: Elymnias berkovitzi

in_language: sv

wikitext:
{{robotskapad|Lsjbot|fjärils|datum=2013-06}}
{{Taxobox
| name = ''Elymnias berkovitzi''
| status =
| image =
| image_caption =
| domain_sv =
| domain =
| regnum_sv = [[Djur]]
| regnum = Animalia
| phylum_sv = [[Leddjur]]
| phylum = Arthropoda
| classis_sv = [[Egentliga insekter]]
| classis = Insecta
| ordo_sv = [[Fjärilar]]
| ordo = Lepidoptera
| familia_sv = [[Praktfjärilar]]
| familia = Nymphalidae
| genus_sv =
| genus = [[Elymnias]]
| species_sv =
| species = '''Elymnias berkovitzi'''
| taxon = Elymnias berkovitzi
| taxon_authority = [[James John Joicey|Joicey]] & [[Talbot (auktor)|Talbot]] 1921
| range_map =
| range_map_caption = Utbredningsområde
| image2 =
| image2_caption =
| subphylum = Hexapoda
| subphylum_sv = [[Sexfotingar]]
| superfamilia = Papilionoidea
| superfamilia_sv = [[Äkta dagfjärilar]]
| synonyms =
}}

'''''Elymnias berkovitzi'''''<ref name = "COL"/> är en [[fjärilar|fjärils]]art som beskrevs av [[James John Joicey]] och [[Talbot (auktor)|Talbot]] 1921. ''Elymnias berkovitzi'' ingår i [[släkte]]t ''[[Elymnias]]'' och [[familj (biologi)|familjen]] [[praktfjärilar]].<ref name = "COL"/><ref name = "source"/> Inga [[underart]]er finns listade i [[Catalogue of Life]].<ref name = "COL"/>

== Källor ==
<references>
<ref name = "COL">{{webbref |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2011/search/all/key/elymnias+berkovitzi/match/1|titel= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.|hämtdatum= 24 september 2012 |författare= Bisby F.A., Roskov Y.R., Orrell T.M., Nicolson D., Paglinawan L.E., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., Baillargeon G., Ouvrard D. (red.)|datum= 2011|verk= |utgivare=Species 2000: Reading, UK.}}</ref>
<ref name = "source">''LepIndex: The Global Lepidoptera Names Index''. Beccaloni G.W., Scoble M.J., Robinson G.S. & Pitkin B., 2005-06-15</ref>
</references>

[[Kategori:Praktfjärilar]]
[[Kategori:Elymnias|berkovitzi]]

title: Systematik

Domän: Eukaryoter · Eukaryota

Rike: Djur · Animalia

Stam: Leddjur · Arthropoda

Understam: Sexfotingar · Hexapoda

Klass: Egentliga insekter · Insecta

Ordning: Fjärilar · Lepidoptera

Överfamilj: Äkta dagfjärilar · Papilionoidea

Familj: Praktfjärilar · Nymphalidae

Släkte: Elymnias

Art: Elymnias berkovitzi

title: Vetenskapligt namn

Vetenskapligt namn: Hitta fler artiklar om djur med Djurportalen

Auktor: Joicey & Talbot 1921


text:
# Spa
Spa là nơi sử dụng nước suối giàu khoáng chất (và đôi khi là nước biển) để tắm thuốc. Các thị trấn spa hoặc khu nghỉ dưỡng spa (bao gồm cả các khu nghỉ dưỡng suối nước nóng) thường cung cấp các liệu pháp chăm sóc sức khỏe khác nhau, còn được gọi là liệu pháp tắm hơi.
Niềm tin vào khả năng chữa bệnh của nước khoáng có từ thời tiền sử. Những phương thức thực hành như vậy đã phổ biến trên toàn thế giới, nhưng đặc biệt phổ biến ở Châu Âu và Nhật Bản. Spa ban ngày và spa y tế cũng khá phổ biến và cung cấp nhiều liệu pháp chăm sóc cá nhân khác nhau.

wikiname: viwiki

title: Spa

in_language: vi

wikitext:
[[Image:Medicinal spa of Harkány.jpg|nhỏ|right|200px|Spa chữa bệnh ở thị trấn Harkány, Hungary được cung cấp bởi các giếng nhiệt tạo ra nước clorua hàm lượng sunfua cao chứa natri-, canxi- và hydro cacbonat.
Spa của Harkány được cung cấp bởi các giếng nhiệt tạo ra nước clorua hàm lượng sunfua cao có chứa natri-, canxi- và hydro cacbonat.]]
'''Spa''' là nơi sử dụng nước [[suối]] giàu [[Khoáng vật|khoáng chất]] (và đôi khi là [[nước biển]]) để tắm thuốc. Các thị trấn spa hoặc khu nghỉ dưỡng spa (bao gồm cả các [[Khu nghỉ mát|khu nghỉ dưỡng]] [[suối nước nóng]]) thường cung cấp các liệu pháp chăm sóc sức khỏe khác nhau, còn được gọi là liệu pháp tắm hơi.

Niềm tin vào khả năng chữa bệnh của nước khoáng có từ thời tiền sử. Những phương thức thực hành như vậy đã phổ biến trên toàn thế giới, nhưng đặc biệt phổ biến ở Châu Âu và [[Nhật Bản]]. Spa ban ngày và spa y tế cũng khá phổ biến và cung cấp nhiều liệu pháp chăm sóc cá nhân khác nhau.

==Nguồn gốc của thuật ngữ==
Thuật ngữ này có nguồn gốc từ tên của thị trấn [[Spa, Bỉ]], tên được biết đến từ thời [[La Mã cổ đại|La Mã]], khi vị trí này được gọi là ''Aquae Spadanae'',<ref>Tạp chí Lịch sử Y học và Khoa học Đồng minh, George Rosen, Khoa Lịch sử Khoa học và Y học Đại học Yale, Project Muse, H. Schuman, 1954</ref> đôi khi được kết nối không chính xác với từ [[Tiếng Latinh|tiếng Latin]] ''spargere'' có nghĩa là phân tán, nhỏ giọt hoặc làm ẩm.<ref>{{chú thích báo| url=http://ard.bmjjournals.com/cgi/content/full/61/3/273#R2| tựa đề=A brief history of spa therapy| năm=2002| doi=10.1136/ard.61.3.273| archive-url=https://web.archive.org/web/20060208052840/http://ard.bmjjournals.com/cgi/content/full/61/3/273#R2| archive-date=8 February 2006| df=dmy-all| last1=Van Tubergen| first1=A.| last2=Van Der Linden| first2=S.| journal=Annals of the Rheumatic Diseases| volume=61| issue=3| pages=273–275| pmid=11830439| pmc=1754027}}</ref>

Từ thời trung cổ, các bệnh do thiếu sắt gây ra đã được điều trị bằng cách uống nước suối chứa chất sắt (vào năm 1326, "bậc thầy sắt" Collin le Loup tuyên bố có thể chữa khỏi bệnh,<ref name=medhyd>Medical Hydrology, Sidney Licht, Sidney Herman Licht, Herman L. Kamenetz, E. Licht, 1963 [https://books.google.com/books?lr=&as_brr=0&as_pt=ALLTYPES&id=X_FsAAAAMAAJ&dq=espa+spa+Belgium+date%3A1900-1980&q=espa&pgis=1#search_anchor Google Books]</ref> khi [[mùa xuân]] được gọi là Espa, một từ Walloon có nghĩa là "đài phun nước"<ref name=medhyd/>).

Ở Anh vào thế kỷ 16, những ý tưởng cổ xưa của người La Mã về việc tắm thuốc đã được khôi phục tại các thị trấn như Bath, Somerset (không phải nguồn gốc của từ tiếng Anh ''[[wikt:bath|bath]]'' mang nghĩa [[tắm]]), và vào năm 1596, William Slingsby, người đã đến thị trấn của Bỉ (mà ông gọi là ''Spaw'') đã phát hiện ra một chiếc giếng nước chứa hàm chất sắt ở Yorkshire.

Ông đã xây dựng một cái [[giếng]] kín tại nơi được gọi là Harrogate, khu nghỉ dưỡng đầu tiên ở Anh để uống nước thuốc, sau đó vào năm 1596, Tiến sĩ Timothy Bright sau khi khám phá ra một cái giếng thứ hai được gọi là khu nghỉ dưỡng ''The English Spaw'', từ ''Spa'' bắt đầu được sử dụng để mô tả chung chung.

Trong bối cảnh thương mại, người ta thường khẳng định rằng từ này là từ viết tắt của nhiều cụm từ tiếng Latinh khác nhau, chẳng hạn như ''sanitas per aquam'' hoặc ''salus per aquam'', có nghĩa là "sức khỏe thông qua nước".<ref name=leisurerec>For instance, 'Leisure and Recreation Management', George Torkildsen, Routledge, 2005, {{ISBN|0-415-30995-6}} [https://books.google.com/books?id=UZxwctypZ0sC&pg=PA37&dq="Sanitas+Per+Aqua" Google Books]</ref> Điều này rất khó xảy ra: việc bắt nguồn không xuất hiện trước đầu thế kỷ 21 và có lẽ là một từ viết tắt vì không có bằng chứng về việc các từ viết tắt được truyền vào ngôn ngữ trước thế kỷ 20;<ref>{{Chú thích web|url=http://www.worldwidewords.org/qa/qa-gol1.htm|tựa đề=World Wide Words: Golf|work=World Wide Words|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20060909144154/http://www.worldwidewords.org/qa/qa-gol1.htm|archive-date=9 September 2006|df=dmy-all}}</ref> cũng không khớp với tên La Mã đã biết ứng với vị trí.<ref>{{Chú thích web|url=http://www.faktoider.nu/spa_eng.html|tựa đề=Hexmaster's Factoids: Spa|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110724190819/http://www.faktoider.nu/spa_eng.html|archive-date=24 July 2011|df=dmy-all}}</ref>

==Lịch sử==
Các liệu pháp spa đã có từ thời cổ điển khi tắm bằng nước được coi là một phương pháp phổ biến để điều trị bệnh.<ref name="A brief history of spa therapy">{{chú thích báo|tựa đề=A brief history of spa therapy|địa chỉ=https://archive.org/details/sim_annals-of-the-rheumatic-diseases_2002-03_61_3/page/273|journal=Ann Rheum Dis |năm=2002|volume=61 |issue=3 |pages=273–275|pmid=11830439 |pmc=1754027 |last1=Van Tubergen |first1=A |last2=Van Der Linden |first2=S |doi=10.1136/ard.61.3.273}}</ref> Thực hành đi du lịch đến các suối nước nóng hoặc lạnh với hy vọng có thể chữa khỏi một số bệnh đã có từ thời tiền sử. Các cuộc điều tra khảo cổ học gần các suối nước nóng ở Pháp và [[Cộng hòa Séc]] cho thấy vũ khí và lễ vật thời kỳ đồ đồng. Ở Vương quốc Anh, truyền thuyết cổ đại ghi nhận các vị vua Celtic đầu tiên đã phát hiện ra suối nước nóng ở Bath, Anh.

Nhiều người trên khắp thế giới tin rằng tắm trong một con suối, giếng, hoặc sông cụ thể giúp thanh lọc thể chất và tinh thần. Các hình thức thanh tẩy theo nghi lễ tồn tại giữa [[Thổ dân châu Mỹ|người châu Mỹ bản địa]], người Babylon, người Ai Cập, người Hy Lạp và người La Mã. Ngày nay, nghi lễ thanh lọc qua nước có thể được tìm thấy trong các nghi lễ tôn giáo của người Do Thái, Hồi giáo, Cơ đốc giáo, Phật giáo và Ấn Độ giáo. Những nghi lễ này phản ánh niềm tin cổ xưa về các đặc tính chữa bệnh và làm sạch của nước. Các nghi lễ tắm phức tạp cũng được thực hành ở Ai Cập cổ đại, trong các thành phố thời tiền sử của Thung lũng Indus, và trong các nền văn minh [[Quần đảo Aegea|Ê giê]]. Thông thường, những người cổ đại này ít xây dựng công trình xung quanh mặt nước, và những gì họ xây dựng là rất tạm thời trong tự nhiên.<ref name="Paige1987">{{chú thích sách|last = Paige|first = John C|author2 = Laura Woulliere Harrison|tựa đề= Out of the Vapors: A Social and Architectural History of Bathhouse Row, Hot Springs National Park|publisher = U.S. Department of the Interior|năm = 1987|url = http://www.nps.gov/history/history/online_books/hosp/bathhouse_row.pdf |archive-url = https://web.archive.org/web/20090225013243/http://www.nps.gov/history/history/online_books/hosp/bathhouse_row.pdf|archive-date = 25 tháng 2 năm 2009|df = dmy-all}}</ref>

===Tắm thời Hy Lạp và La Mã===
Một số mô tả sớm nhất về phong tục tắm của phương Tây đến từ Hy Lạp. Người Hy Lạp bắt đầu chế độ tắm tạo thành nền tảng cho các quy trình spa hiện đại.

Những người [[Quần đảo Aegea|Ê giê]] này sử dụng bồn tắm nhỏ, bồn rửa mặt và bồn ngâm chân để vệ sinh cá nhân. Những phát hiện sớm nhất như vậy là những bồn tắm trong khu phức hợp [[cung điện]] ở Knossos, đảo [[Crete]], và những bồn tắm bằng [[thạch cao]] sang trọng được khai quật ở Akrotiri, [[Santorini]]; cả hai đều có [[Niên đại học|niên đại]] từ giữa [[Thiên niên kỷ 2 TCN|thiên niên kỷ thứ 2 trước Công nguyên]]. Họ thiết lập các phòng tắm công cộng và [[vòi hoa sen]] trong khu phức hợp thể dục để thư giãn và vệ sinh cá nhân.

[[Thần thoại Hy Lạp]] kể rằng một số suối nước tự nhiên hoặc bể thủy triều (tiếng Anh: ''tide pool'') đã được các vị thần ban phước để chữa bệnh. Bể thủy triều hay bể đá là một vũng nước biển nông hình thành trên bãi triều đầy đá. Nhiều hồ bơi trong số này tồn tại dưới dạng các khối nước riêng biệt chỉ khi [[thủy triều]] xuống. Xung quanh những hồ nước thiêng liêng này, người Hy Lạp đã thiết lập các cơ sở tắm cho những người mong muốn chữa bệnh. Những người ủng hộ để lại lễ vật cho các vị thần để chữa bệnh tại những địa điểm này và tự tắm với hy vọng có thể chữa khỏi bệnh. Người Sparta đã phát triển một bồn tắm hơi nguyên thủy.

Tại Serangeum, một ''balneum'' (tạm dịch là ''[[Phòng tắm|nhà tắm]]'', được dịch một cách thô sơ) sơ khai của người Hy Lạp, các buồng tắm được cắt vào sườn đồi mà từ đó có suối nước nóng. Một loạt các hốc khoét vào tảng đá phía trên các buồng chứa quần áo của người tắm. Một trong những buồng tắm có sàn khảm trang trí mô tả một người lái xe và cỗ xe được kéo bởi bốn con ngựa, một người phụ nữ theo sau là hai con chó, và một con cá heo bên dưới. Do đó, những người Hy Lạp đầu tiên đã sử dụng các đặc điểm tự nhiên, nhưng mở rộng chúng và thêm các tiện nghi của riêng họ, chẳng hạn như đồ trang trí và kệ. Trong nền văn minh Hy Lạp sau này, nhà tắm thường được xây dựng kết hợp với các sân tập thể thao.<ref name=Paige1987 />

<gallery class="center" caption="" widths="190px" heights="190px">
Tập tin:Roman Baths in Bath Spa, England - July 2006.jpg|alt=Bức ảnh chụp Nhà tắm cho thấy một vùng nước xanh lục hình chữ nhật được bao quanh bởi các tòa nhà bằng đá màu vàng với các cột trụ. Ở hậu cảnh là tháp của tu viện.|nhỏ|Nhà tắm La Mã cổ đại ở Bath, Anh
Tập tin:Solun - bizantsko kupaliste.jpg|nhỏ|Nhà tắm Byzantine ở Thessaloniki
Tập tin:Banja Slatina ljeto.jpg|nhỏ|Spa Slatina ở Cộng hòa Srpska, BiH
Tập tin:Diocletianopolis The Southern Gate at Night.jpg||Thị trấn spa Hisarya ở [[Bulgaria|Bun-ga-ri]]. Một thành phố La Mã cổ đại được xây dựng vào thế kỷ 1 sau Công nguyên vì có các suối khoáng ở vùng lân cận.
Tập tin:2006-05 Archeon binnenhof badhuis-2.JPG|Nhà tắm La Mã Coriovallum ở Heerlen, Hà Lan (được phục dựng)
Tập tin:Baños de Alange.jpg|Roman Baths of Alange, Extremadura, Tây Ban Nha
</gallery>

==Tham khảo==
{{Tham khảo}}

== Liên kết ngoài ==
{{thể loại Commons|Spa}}
* {{britannica|557285}}

{{sơ khai}}

[[Thể loại:Spa| ]]
[[Thể loại:Điều trị]]
[[Thể loại:Tắm trị liệu]]
[[Thể loại:Tắm]]
[[Thể loại:Trị liệu]]


text:
# Bom Evento
Bom Evento (em latim: Bonus Eventus) foi uma divina personificação na antiga religião Romana. O estudioso Varrão o lista como uma das doze divindades que presidiam a agricultura, emparelhado com Linfa, a deusa que influenciava o abastecimento de água. A função original de Bom Evento pode ter sido agrícola, mas, durante a época Imperial, ele representa um conceito mais geral de sucesso, e estava entre as inúmeras abstrações, que apareceram como ícones em moedas Romanas.

## Culto e inscrições
Bom Evento tinha um templo de data desconhecida no Campo de  Marte. Ele é mencionado apenas por Amiano Marcelino, em conexão com um novo pórtico (Pórtico do Bom Evento) construído pelo prefeito urbano Cláudio 374. Cinco Corintianos "de tamanho extraordinário" que foram descobertos no século XIX, podem ter pertencido ao pórtico, que foi localizado no Jardins de Agripa.

wikiname: ptwiki

title: Bom Evento

in_language: pt

wikitext:
'''Bom Evento''' ({{langx|la|''Bonus Eventus''}}) foi uma divina [[Antropomorfismo|personificação]] na [[Religião na Roma Antiga|antiga religião Romana]]. O estudioso [[Marco Terêncio Varrão|Varrão]] o lista como uma das doze divindades que presidiam [[Agricultura romana|a agricultura]],<ref>[//en.wikipedia.org/wiki/Varro Varro], ''De re rustica'' 1.1.4–6; [//en.wikipedia.org/wiki/Clifford_Ando Clifford Ando], ''The Palladium and the Pentateuch: Towards a Sacred Topography of the Later Roman Empire," ''Phoenix'' 55 3.4 (2001), p. 383.''</ref> emparelhado com Linfa, a deusa que influenciava o abastecimento de água. A função original de Bom Evento pode ter sido agrícola,<ref>Lawrence Richardson, ''A New Topographical Dictionary of Ancient Rome'' (Johns Hopkins University Press, 1992), p. 60.</ref> mas, durante a [[Império Romano|época Imperial]], ele representa um conceito mais geral de sucesso, e estava entre as inúmeras abstrações, que apareceram como ícones em [[Moeda da Roma Antiga|moedas Romanas]].

== Culto e inscrições ==
Bom Evento tinha um [[Templo romano|templo]] de data desconhecida no [[Campo de Marte (Roma)|Campo de  Marte]]. Ele é mencionado apenas por [[Amiano Marcelino]], em conexão com um novo [[pórtico]] ([[Pórtico do Bom Evento]]) construído pelo [[prefeito urbano]] Cláudio 374. Cinco [[Ordem coríntia|Corintianos]] "de tamanho extraordinário" que foram descobertos no {{séc|XIX}}, podem ter pertencido ao pórtico, que foi localizado no Jardins de Agripa.<ref>Richardson, ''New Topographical Dictionary'', p. 60.</ref>

{{referências|col=2}}

{{Mitologia Romana}}
{{esboço-mitologia-romana}}
{{Portal3|Mitologia greco-romana}}
[[Categoria:Deidades da agricultura]]
[[Categoria:Divindades romanas]]
[[Categoria:Deidades do comércio]]


text:
# Bonnie Briggs
Bonnie Briggs (1952/53–2017) was a Canadian affordable housing advocate and poet. She created the Toronto Homeless Memorial in 1997.

## Early life and education
Briggs was born in Brampton, Ontario in 1952 or 1953.
She studied community work at George Brown College, graduating in 1997.

## Adult life
Briggs was an author and a poet.
Briggs was made homeless twice, in 1987 and 1989. She was featured in the book Dying For a Home by Cathy Crowe. Briggs worked as an ambassador for Parkdale Activity Recreation Centre where she led their Tiny Houses Project to provide affordable housing to homeless people. As an activist for affordable housing, Briggs attended meetings, protests, and took part in activities organized by the Ontario Coalition Against Poverty, the ODSP Action Coalition, the Toronto Disaster Relief Committee, Parkdale NDP, United Tenants of Ontario, and ACORN. She created the Toronto Homeless Memorial in 1997, having started working on the project in 1996. By 2021, the memorial, located at the Church of the Holy Trinity, had over 1,200 names of people who died while experiencing homelessness in Toronto.
She was married to husband Kerry Briggs who she met at a dance in Kleinburg in 1982. They married in 1983.

## Death
On August 4, 2017, Briggs died in her home in Parkdale. She was aged 64 at the time of death.

wikiname: enwiki

title: Bonnie Briggs

in_language: en

wikitext:
{{Short description|Canadian affordable housing advocate (1952/1953-2017)}}

'''Bonnie Briggs''' (1952/53–2017) was a Canadian affordable housing advocate and poet. She created the [[Toronto Homeless Memorial]] in 1997.

== Early life and education ==
Briggs was born in [[Brampton]], Ontario<ref>{{cite news |id={{ProQuest|436921006}} |first1=Peter |last1=Small |date=28 November 1993 |title=Illegal tenants hope new law to give them protection rights |newspaper=Toronto Star |page=A20 }}</ref> in 1952 or 1953.<ref name=":0">{{Cite web |last=Adler |first=Mike |date=8 Aug 2017 |title=Toronto activist Bonnie Briggs remembered as advocate for housing, creator of Homeless Memorial |url=https://www.thestar.com/news/gta/2017/08/08/toronto-activist-bonnie-briggs-remembered-as-advocate-for-housing-creator-of-homeless-memorial.html |access-date=2022-08-15 |website=[[Toronto Star]] |language=en}}</ref>

She studied community work at [[George Brown College]],<ref name=":1">{{Cite web |last=Crowe |first=Cathy |date=2017-08-23 |title=Remembering Toronto housing activist Bonnie Briggs |url=https://nowtoronto.com/news/remembering-toronto-housing-activist-bonnie-briggs |access-date=2022-08-15 |website=NOW Magazine |language=en-US}}</ref> graduating in 1997.<ref name=":2">Bonnie Briggs, ''Poems from Street Level'', About the Author, 1998</ref>

== Adult life ==
[[File:Toronto Homeless Memorial.jpg|thumb|[[Toronto Homeless Memorial]]]]
Briggs was an author and a poet.<ref name=":1" />

Briggs was made homeless twice, in 1987 and 1989.<ref name=":0" /> She was featured in the book ''[[Dying For a Home]]'' by [[Cathy Crowe]].<ref name=":0" /><ref>Crowe, C., Baker, N. (2007). Dying for a Home: Homeless Activists Speak Out. Canada: Between the Lines.</ref> Briggs worked as an ambassador for Parkdale Activity Recreation Centre where she led their ''Tiny Houses Project'' to provide affordable housing to homeless people.<ref>{{cite news |id={{ProQuest|1761037540}} |title=A tiny housing project hopes to be a big solution to the affordable housing problem in Toronto |date=27 January 2016 |newspaper=The Parkdale Villager }}</ref> As an activist for affordable housing, Briggs attended meetings, protests, and took part in activities organized by the [[Ontario Coalition Against Poverty]], the [[Ontario Disability Support Program|ODSP]] Action Coalition, the Toronto Disaster Relief Committee, Parkdale [[New Democratic Party|NDP]], United Tenants of Ontario, and ACORN.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> She created the [[Toronto Homeless Memorial]] in 1997,<ref>{{cite journal |id={{Gale|A397831372}} |last1=Forget |first1=Andre |title=Pilgrimage explores homelessness |journal=Anglican Journal |volume=141 |issue=1 |date=January 2015 |page=7 }}</ref> having started working on the project in 1996.<ref>{{cite news |id={{ProQuest|439417876}} |last1=White |first1=N. J. |date=12 April 2008 |title=She ensures the homeless are remembered |newspaper=Toronto Star }}</ref> By 2021, the memorial, located at the [[Church of the Holy Trinity (Toronto)|Church of the Holy Trinity]], had over 1,200 names of people who died while experiencing homelessness in Toronto.<ref>{{cite news |id={{ProQuest|2610184106}} |title='Unconscionable injustice': Unprecedented number of names added to toronto homeless memorial in December |date=13 December 2021 |newspaper=The City Centre Mirror }}</ref>

She was married to husband Kerry Briggs who she met at a dance in [[Kleinburg]] in 1982.<ref name=":0" /> They married in 1983.<ref name=":2" />

== Death ==
On August 4, 2017, Briggs died in her home in [[Parkdale, Toronto|Parkdale]].<ref name=":0" /> She was aged 64 at the time of death.<ref name=":0" />

== References ==
{{reflist}}
{{Authority Control}}

== External links ==

* [https://www.oocities.org/soho/cafe/1509/ ''Poems From Street Level''], Bonnie Briggs, 2006
* [https://twitter.com/hulchanski/status/893918660514992129 Tweet with 1998 images of scanned ''"Poems From Street Level"'' publication], by Bonnie Briggs, David Hulchanski 5 Aug 2017

{{Authority control}}
{{DEFAULTSORT:Briggs, Bonnie}}
[[Category:1950s births]]
[[Category:George Brown College alumni]]
[[Category:2017 deaths]]
[[Category:Canadian homelessness activists]]
[[Category:21st-century Canadian poets]]