text:
# 8 Dywizja Piechoty (II RP)
8 Dywizja Piechoty (8 DP) – wielka jednostka piechoty Wojska Polskiego II RP.
Dywizja sformowana została 9 maja 1919 w Modlinie, Łomży i Warszawie. W bitwie warszawskiej walczyła na kierunku warszawskim.

W okresie  międzywojennym dowództwo 7 DP stacjonowało w Twierdzy Modlin. W jej skład w 1923 wchodziły: 13 pp, 21 pp i 32 pułk piechoty.
W 1926, w okresie przewrotu majowego jej pułki poparły Marszałka.

W czasie kampanii wrześniowej dywizja walczyła w składzie Armii „Modlin”. W nocy z 3 na 4 września pod Gruduskiem i Przasnyszem uległa dezorganizacji. Odtworzona, stanowiła trzon obrony Modlina aż do kapitulacji twierdzy. Jej 21 pułk piechoty walczył w obronie Pragi.

## Formowanie i zmiany organizacyjne
Dywizję rozpoczęto formować 9 maja 1919 w Modlinie, Łomży i Warszawie. W jej skład weszły formowane już od 1918 pułki. 13 pułk piechoty formowano w Krakowie, 21 i 36 pułk piechoty w Warszawie, 33 w Łomży, a 8 pap w Rembertowie koło Warszawy.
Już w październiku 1918 potajemnie formowano pułk piechoty w Krakowie. Od 8 lutego 1919 nosił on numer 8. 8 lutego 1919 pułk przemianowano na 13. 21 pułk piechoty sformowano 1 listopada 1918 jako 1 Okręgowy Warszawski Pułk. Kadrę pułku w większości stanowili żołnierze byłego I Korpusu Polskiego. Od 13 listopada 1918 w Łomży formowano Łomżyński Okręgowy Pułk Piechoty. W grudniu pułk przemianowano na 33 pułk piechoty. Jego III batalion utworzono dopiero w połowie maja 1919. Początek 36 pułkowi piechoty dała utworzona 9 listopada 1918 Legia Akademicka. 3 grudnia 1918 Legię Akademicką przemianowano na 36 pułk piechoty. Zaczątkiem 8 pułku artylerii polowej były baterie artylerii formowane od listopada 1918 w Rembertowie. Powstały tam wówczas cztery baterie, z których utworzono dwa dywizjony przyszłego 8 pap.
W wyniku różnych poglądów na optymalną organizację polskiej dywizji piechoty, w składzie 8 DP zachodziły częste zmiany. W walkach na frontach w latach 1919–1920 w jej skład wchodziły:
- dowództwo 8 Dywizji Piechoty
- XV Brygada Piechoty
- XVI Brygada Piechoty
- VIII Brygada Artylerii

| Obsada personalna dowództwa dywizji w okresie IX–X 1920 | Obsada personalna dowództwa dywizji w okresie IX–X 1920 |
| Stanowisko                                              | Stopień, imię i nazwisko                                |
| ------------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------- |
| Dowódca dywizji                                         | płk szt. gen. Stanisław Burhardt-Bukacki                |
| Szef sztabu                                             | ppłk szt. gen. Henryk Bagiński                          |
| Referent organizacyjny                                  | ppor. Edward Schmalc                                    |
| Referent informacyjny                                   | ppor. Wacław Bielawski                                  |
| Referent operacyjny                                     | por. Stanisław Wilimowski                               |
| Referent materialny                                     | ppor. Tadeusz Biernacki                                 |
| Referent uzbrojenia                                     | ppor. Antoni Ciałowicz (od 2 IX)                        |
| Referent personalny                                     | por. Włodzimierz Falcman                                |
| Oficer szefostwa                                        | ppor. Czesław Pieniążek                                 |
| Szef adiutantury                                        | kpt. Zygmunt Bierowski                                  |
| Oficer ordynansowy                                      | ppor. Alfred Malinowski                                 |
| Szef łączności                                          | por. Stefan Klimkiewicz                                 |
| Referent techniczny                                     | kpt. Stanisław Magnuszewski                             |
| Szef intendentury                                       | por./kpt. int. Emil Krotochwil                          |
| Oficer intendentury                                     | ppor. Włodzimierz Brzeski                               |
| Oficer intendentury                                     | ppor. Witold Dietrich                                   |
| Oficer intendentury                                     | ppor. Stefan Moskwa                                     |
| Referent kontroli gospodarczej                          | por. Ludwik Feld                                        |
| Referent żywnościowy                                    | ppor. Stefan Maśliński                                  |
| Szef sanitarny                                          | ppłk Józef Chomierowski                                 |
| Adiutant                                                | pchor. san, Zygmunt Wolteger                            |
| Dywizyjny lekarz weterynarii                            | rtm. lek. wet. Józef Herman                             |
| Proboszcz dywizji                                       | ks. Henryk Olszewski                                    |
| Kierownik sądu polowego                                 | kpt. KS Antoni Doboszyński                              |
| Oficer sądu                                             | kpt. KS Jan Kawecki                                     |
| Oficer sądu                                             | kpt. KS Stanisław Manhardt                              |
| Oficer sądu                                             | por. Stanisław Biernacki                                |
| Oficer sądu                                             | por. Kazimierz Ceglecki                                 |
| Oficer sądu                                             | ppor. Stanisław Bork                                    |
| Oficer sądu                                             | ppor. Szymon Haber                                      |
| Oficer sądu                                             | ppor. Karol Wirth                                       |
| Kierownik poczty polowej                                | urz. wojsk. IX r. Wawrzyniec Swoboda                    |
| Oficer poczty                                           | urz. wojsk. XI r. Michał Mercałło                       |
| Referent taborów                                        | por. Władysław Litwińczuk                               |
| Oficer kasowy                                           | ppor. Piotr Kowalówka                                   |
| Oficer prowiantowy                                      | ppor, Józef Nowak                                       |
| Ruchoma kolumna oświatowa nr 1                          | pchor. Baykowski (od 9 X)                               |
| Kompania sztabowa                                       |                                                         |
| Dowódca                                                 | kpt. Kazimierz Czernecki                                |
| Dowódca                                                 | por. Stefan Bieniecki (X)                               |
| Dowódca plutonu                                         | ppor. Stanisław Raut                                    |
| Dowódca plutonu                                         | ppor. Stefan Smoleński                                  |
| Pluton żandarmerii polowej                              |                                                         |
| Dowódca plutonu                                         | ppor. Jan Suchecki                                      |

## Walki dywizji o granice
Walki w rozproszeniu
Cechą charakterystyczną działań oddziałów 8 Dywizji Piechoty do lata 1919 był ich udział w walkach w rozproszeniu. Najwięcej jej jednostek skierowano na front galicyjski. W grudniu 1918 pod Lwów skierowano 33 kompanię marszową. 4 stycznia ruszył za nią cały 33 pułk piechoty. Jego bataliony brały udział w walkach pod Żółkwią, Kulikowem i Hamulcem. Walczące na froncie dwa bataliony 36 pułku piechoty utraciły tylu żołnierzy, że z dwóch stworzono jeden batalion. W marcu 1919 36 pułk piechoty otrzymał dwa nowe bataliony i walczył już całością sił. Jego II batalion uzyskał miano „Batalionu Śmierci”. 9 stycznia 1919 na pomoc obrońcom Lwowa skierowano batalion marszowy z 8 (13) pp. W jego skład wchodziły dwie kompanie pułku i kompania z 4 pułku piechoty. W lutym batalion marszowy przemianowano na batalion 13 pułk piechoty. Batalion walczył do 28 lipca 1919 pod Gródkiem Jagiellońskim, Brzeżanami, Chodaczkowem Wielkim. 9 stycznia na front galicyjski wymaszerował też II/21 pp. Wszedł w skład grupy brygadiera Leona Berbeckiego. Bił się pod Rawą Ruską, Bełzem, Biesiadami, Dobrocinem, Żółkwią. III batalion tego pułku walczył w składzie armii gen. Iwaszkiewicza pod Chrośnicą, Siedliskiem, Jaworową, Wiszenką Małą, Magierowem i Sądową Wisznicą. Latem zaś nad Stochodem, Słuczą i Styrem.
W styczniu i lutym na front przegrupowano pododdziały 8 pułku artylerii polowej. Pierwsza do walk 5 stycznia 1919 w rejonie Lwowa pomaszerowała 5 bateria. Za nią dołączyły pozostałe. Na froncie znalazły się cztery baterie pułku, w każdej po cztery działa. Wszystkie działały na osobnych kierunkach. Wspierały piechotę pod Żółkwią i Gródkiem, Hołubami i Kowlem, Lidą i Wilnem. Dopiero od maja 8 pap występował w całości i wszedł w skład VIII BA płk. Olgierda Pożerskiego.
W styczniu 1919 8 pułk piechoty działając w składzie grupy płk. Bolesława Roi, ruszył na pomoc Polakom walczącym na Śląsku Cieszyńskim. W wyniku trzydniowych walk powstrzymano natarcie czeskie, a 30 stycznia zawarto rozejm. 26 lutego oddziały polskie wróciły do Cieszyna.
Działania całością sił
Latem 1919 walki o granice toczyły się przede wszystkim na północno-wschodnich kresach. Tam też skierowano większość wojsk 8 DP. Dywizja po raz pierwszy występowała całością sił. W sierpniu i we wrześniu jednostki dywizji przybyły na front litewsko-białoruski. Pierwszy na ten front, bo już 6 sierpnia, wszedł do walki w rejonie Klecka 33 pp. Na początku września na front przybył 13 pułk piechoty i wspólnie z 33 pułkiem tworzył XV Brygadę. Brygada obsadziła 70. kilometrowy odcinek obrony. Na przełomie września i października wzmocniony 13 pp wykonał udany wypad na Lepel. 14 października na front przybył 2 batalion 13 pp, a w dwa tygodnie później III batalion pułku. Od 5 listopada pułk podjął działania bojowe całością sił. Na okres zimy przeszedł do obrony.
W połowie sierpnia 1919 przybyło do Lidy dowództwo i dwa bataliony piechoty 21 pułku piechoty. Trzeci batalion dołączył w połowie października. 21 pułk do walki wszedł w rejonie Rakowa, następnie bronił linii Berezyna–Auta. Po nadejściu zimy pułk obsadził 80. kilometrowy pas obrony na lewym brzegu Dźwiny.
Latem 1919 bataliony 36 pp skierowano do Warszawy w celu uzupełnienia. Na front litewsko-białoruski dotarły 10 września gdzie w rejon Połocka i Mołodeczna nastąpiło połączenie wszystkich pododdziałów pułku. Pułk został podporządkowany dowódcy XVI Brygady. W jej składzie uczestniczył w natarciu w kierunku Dźwiny i Berezyny. Po odrzuceniu Armii Czerwonej za rzeki, 36 pułk przeszedł do obrony w rejonie Połocka. Zima na froncie minęła na ogół spokojnie. Jedynie w styczniu 1920 33 pułk piechoty odpierał wypad dwóch bolszewickich batalionów w rejonie Romla.
W marcu 8 DP przydzielono do 1 Armii gen. Stefana Majewskiego. W jej składzie wzięła udział w ofensywie kijowskiej zakończonej 7 maja 1920 opanowaniem Kijowa.
14 maja ruszyło przeciwnatarcie bolszewickie w całym pasie frontu północnego. Wojska 8 DP zostały zepchnięte z rejonu Połocka w kierunku południowo-zachodnim.
Utworzona została Armia Rezerwowa. W jej skład której weszła też 8 DP.
Będąc w składzie Armii Rezerwowej według stanu z 1 czerwca jej stan bojowy przedstawiał się następująco: oficerów – 123, podoficerów i szeregowych – 4176, karabinów maszynowych – 70, dział polowych – 27, dział ciężkich – 2.
Zadaniem dywizji było uderzenie w skrzydło nieprzyjaciela i wyparcie go za Berezynę. Walki trwały do połowy czerwca 1920.
25 czerwca 1920 Michaił Tuchaczewski wydał rozkaz o przygotowaniu wojsk bolszewickich. W tym czasie 8 DP działała w składzie Grupy gen. Żeligowskiego. 4 lipca bolszewicka 4 Armia uderzyła na Grupę Żeligowskiego w rejonie Pohostu. Grupa poniosła duże straty. Dochodziło wówczas do wyjątkowo krwawych i zaciętych walk. Dwa bataliony 33 pułku piechoty w okresie pierwszych 16 godzin walk wykonały 17 kontrataków. Od Woropajewa dywizja wycofywała się w formie czworoboku. Boki jego stanowiła piechota 10 i 8 Dywizji Piechoty, a w środku maszerowała artyleria i tabory. Odwrót obu dywizji osłaniał 21 pułk piechoty. 9 lipca dywizja stanęła w Kobylniku. Od 9 do 19 lipca 8 DP cofając się podeszła w rejon Grodna. Atakując miasto 21 pułk poniósł znaczne straty. Jego dwie jego kompanie dostały się do niewoli. Rozbiciu uległ cały tabor. 33 pułk cofał się w kilku kolumnach. Scalenia pułku dokonano dopiero pod Białymstokiem. W straży tylnej dywizji walczył zazwyczaj 3 dywizjon 1 pułku strzelców konnych. W trudnej sytuacji koło Grodna dowódca 8 pap, ppłk Strzemiński, otoczony przez Kozaków, popełnił samobójstwo.
22 lipca wojska bolszewickie osiągnęły linię Pińsk–Słonim–Grodno–Suwałki, a w końcu lipca Kowel, Brześć, Tykocin, Łomżę, Nowogród.
W końcu lipca 8 Dywizja prowadziła działania odwrotowe na kierunku Grodno, Białystok. Szczególnie ciężkie straty poniósł 21 pułk piechoty. W rejonie Białegostoku stracił około 500 żołnierzy. Osłaniający odwrót jego II batalion dostał się do niewoli. 28 lipca pod Wólką 145 żołnierzy II/36 pp nie wyszło z okrążenia. Dzień później 36 pułk prowadził ciężkie boje koło Świryd. Na początku sierpnia dywizja walczyła nad Bugiem w rejonie Nura. Przeprawę dywizji osłaniał 13 pułk piechoty. 4 sierpnia siłą torował sobie drogę do przeprawy. Po przekroczeniu Bugu 13 pp zebrał się w Małkini. Do Małkini przybył również 21 pułk, który dostał tu wzmocnienie w postaci dwóch kompanii karabinów maszynowych sformowanych w Modlinie. Przedmieścia Małkinia–Kańkowo bronił 33 pułk. Obrona w tym rejonie trwała 3 dni. 4 sierpnia 36 pułk piechoty odpierał natarcie koło Kosowa.
W dniach 10–12 sierpnia dywizja ześrodkowała się w rejonie Okuniew, Rembertów, a następnie przejęła obronę w pasie 1 Armii od Okuniewa do Leśniakowizny. 14 sierpnia o świcie rozpoczęła się bitwa pod Radzyminem.
Bitwa Warszawska
8 Dywizja Piechoty dopiero w toku bitwy warszawskiej otrzymała około 2000 żołnierzy uzupełnienia. Były to zazwyczaj pododdziały ochotnicze. 14 sierpnia przybył do dywizji I batalion 236 pułku oraz dwie kompanie 221 pułku piechoty. Na kierunku warszawskim dywizja odpierała uderzenia wojsk bolszewickich kierowane na Ossów. 13 sierpnia około 13:30 bolszewicka 79 Brygada z 16 Armii uderzyła w styk 47 pułku piechoty oraz 21 pp. Walki trwały do wieczora. Kontratak I/33 pp odzyskał utracony teren i ustabilizował położenie na noc z 13 na 14 sierpnia. 14 sierpnia Rosjanie zaatakowali skutecznie wzdłuż drogi Leśniakowizna – Ossów. Dowódca 33 pułku ppłk Jerzy Sawicki zdecydował się kontratakować II batalionem. Kontratakował również 36 pp dwoma kompaniami 236 pułku, a po nich dwoma kolejnymi kompaniami 36 pp.
Z żołnierzami 1 kompanii 236 pułku atakował ksiądz Ignacy Skorupka.

Dowódca 1 kompanii por. Słowikowski tak opowiadał o tym zdarzeniu: Spojrzałem na idącego okok mnie księdza Skorupkę. Szedł wyprostowany, a usta jego poruszały się lekko. Prawdopodobnie odmawiał modlitwę ... Za nami z okrzykiem hurra biegła kompania. Zdawało mi się, że ksiądz Skorupka potknął się o bruzdę i upadł na ziemię.

 Ksiądz Ignacy Skorupka poległ.
Jeszcze w godzinach przedpołudniowych wyprowadzono kontratak dywizyjny. Nacierał 13 pułk piechoty. W pierwszym rzucie atakował III batalion por. Jana Szewczyka z I/ 8 pap. Wspólnie z nim uderzyły pododdziały zaległe na zachodnim skraju Ossowa. Atak okazał się skuteczny. Kontratakująca bolszewicka 17 DS nie odniosła powodzenia. Pod Ossowem powstrzymano bolszewików.
Kontruderzenie znad Wieprza wyzwoliło ruch na wschód i na kierunku warszawskim. Dywizja uzupełniła stany i we wrześniu przegrupowano ją do Małopolski Wschodniej w rejon Stanisławowa i Holina. Tam została wprowadzona do walki. 16 września w rejonie Dyjatyna oddziały bolszewickiej 8 Dywizji Jazdy okrążyły dwie kompanie strzeleckie i 7 baterię artylerii. Mimo bohaterskiej obrony, Polacy ulegli przeważającym siłom rosyjskim, tym niemniej zdołali zatrzymać przeciwnika na cały dzień, co pozwoliło macierzystej 8 DP na zamknięcie linii frontu i rozpoczęcie operacji niemeńskiej przez wojska polsko-ukraińskiego Frontu Południowego. Po zawieszeniu broni dywizja ochraniała granicę państwową w powiatach krzemienieckim i ostrogskim.
W okresie walk o niepodległość i granice w oddziałach 8 DP poległo 1476 żołnierzy, a kilka tysięcy odniosło rany. Za okazane męstwo wyróżniono 118 żołnierzy Orderem Virtuti Militari, a 1620 Krzyżem Walecznych.

## Dywizja w okresie pokoju
Nad granicą 8 Dywizja Piechoty stała do wiosny 1921. W marcu wróciła na Mazowsze. Dowództwo i pododdziały dywizyjne dyslokowano w Modlina, 13 pułk piechoty do Pułtuska, 21 pp do Warszawy na Cytadelę, 33 pułk do Łomży, 36 pułk do Warszawy do koszar przy ul. 11 Listopada, a 8 pułk artylerii polowej do Płocka. W miastach garnizonowych witano żołnierzy uroczyście. Organizowano uroczyste polowe msze święte i defilady. Koszary były jednak zdewastowane. Braki występowały w wyposażeniu kwaterunkowym, uzbrojeniu i umundurowaniu. Wszystko budowano od podstaw. Dotyczyło to też ustalania regulaminów, przepisów i instrukcji, zasad gospodarki finansowej i materiałowej, remontu i robót inwestycyjnych. W pracy szkoleniowej dużą wagę przykładano do sportu. W pułkach powstały Wojskowe Kluby Sportowe. Królowała piłka nożna i lekkoatletyka. Zachęcano do uprawiania gimnastyki, siatkówki, kolarstwa, tenisa i wioślarstwa. W 1921 realizowano demobilizację wojska, a dywizje przechodziły na stopę pokojową. Przeprowadzono też pierwszą reorganizację wojsk. W jej wyniku w 8 DP pozostał 13 i 21 pułk piechoty, a w miejsce 33 i 36 pułku włączono w jej skład 32 pułk piechoty. Do maja 1924 kawalerię dywizjną stanowił dywizjon z 1 pułku strzelców konnych.
Organizacja pokojowa dywizji
- dowództwo w Twierdzy Modlin
- 13 pułk piechoty „Dzieci Krakowa” w Pułtusku
- 21 pułk piechoty „Dzieci Warszawy” w Warszawie
- 32 pułk piechoty w Twierdzy Modlin (III batalion w Działdowie)
- 8 Płocki pułk artylerii lekkiej im. Króla Bolesława Krzywoustego w Płocku
- kompania łączności 8 DP w Twierdzy Modlin

Szkolenie
Przyjęto roczny cykl szkolenia pułku kończony zazwyczaj ćwiczeniami zgrywającymi. 21 pułk szkolił się w okolicach Parysowa, Słodowca, Łomianek i Wawrzyszewa. Strzelania ostre prowadził na poligonie w Rembertowie. Strzelania artyleryjskie 8 pułku sprawdzane były na poligonach w Rembertowie lub Toruniu. W 1932 przy 13 pułku piechoty zlokalizowano dywizyjny Kurs Podchorążych Rezerwy. W latach 30. zaczęły obowiązywać nowe instrukcje i regulaminy. Przerabiano przede wszystkim tematy z działań manewrowych. Brak środków transportu uniemożliwiał jednak praktyczną ich realizację. Stosunkowo mało wagi przywiązywano do obrony przeciwpancernej i przeciwlotniczej. Dopiero w ostatnich lat przed wybuchem wojny coraz więcej miejsca zajmować zaczęły zagadnienia zwalczania lotnictwa, organizacji obrony przeciwlotniczej i walki z bronią pancerną. Większą uwagę zaczęto zwracać na działania obronne, w tym na obronę stałą i działania opóźniające.
Działania społeczno kulturalne
Życie towarzyskie kadry zawodowej i jej rodzin koncentrowało się w kasynach. Organizowano tam wieczorki, bale i inne imprezy. Osoby cywilne mogły korzystać z kasyna tylko za poręczeniem oficera lub podoficera. Kasyna oficerskie pułku były miejscem spotkań miejscowej inteligencji i okolicznego ziemiaństwa. Prowadzono też działania charytatywne. W pułkach szyto ubrania dla dzieci bezrobotnych i organizowano dla nich obiady. W niedzielę i święta dla ubogich wydawano bigos lub grochówkę. W okresie wielkich powodzi w 1934 żołnierze brali udział w ratowaniu dobytku mieszkańców zagrożonych obszarów. Do dyspozycji społeczeństwa oddawano biblioteki pułków. Wyświetlano też filmy.
W życiu rodzin kadry ważną rolę odgrywało Stowarzyszenie „Rodzina Wojskowa”. Organizowała ona kursy strzeleckie, udzielania pierwszej pomocy, przeciwgazowe, przeciwlotnicze i inne. Działały w niej przede wszystkim żony oficerów. Personel kasyn i kantyn stanowiły zazwyczaj żony podoficerów. Rodzina Wojskowa w Płocku opiekowała się szkołami w Chylinie, Kępie Polskiej, Pogórzu i Zakrzewiu.
We wszystkich jednostkach dywizji uroczyście obchodzono święta kościelne. Żołnierze wyznania rzymskokatolickiego w każdą niedzielę i święta maszerowali w szyku zwartym z orkiestra do kościoła.
Żołnierze innych uczestniczyli indywidualnie w praktykach religijnych swoich wyznań.

## Dywizja w kampanii 1939
Rozkaz Sztabu Głównego z 25 sierpnia o koncentracji przewidywał, że 8 Dywizja Piechoty będąca odwodem Armii „Modlin”, skoncentruje się bez 13 pułku piechoty w rejonie Modlin – Zegrze. Posługiwała się wtedy kryptonimem „Stefan”. Miała wejść do walki na wypadek przerwania się Niemców przez polską obronę.
1 września stanowisko dowodzenia dywizji znajdowało się w Ościsłowie. Do świtu 2 września oddziały dywizji miały zająć rejon: Unikowo, Drogiszka, Niedzbórz. Zgodnie z przewidywanymi zadaniami do świtu 2 września dywizja przeszła do rejonu: Unikowo, Drogiszka, Niedzbórz.
2 września dywizja została skierowana do wsparcia wojsk walczących w rejonie Mławy (patrz: bitwa pod Mławą). 8 DP dotarła w rejon ześrodkowania o świcie 3 września. Na skutek często zmienianych rozkazów, pogubienia się jej pododdziałów, a także działań dywersantów na tyłach, została rozbita. Jedynie 21 pułk piechoty zdołał wykonać wyznaczone mu cele (uderzenie na Przasnysz w celu odciążenia Mazowieckiej Brygady Kawalerii). Ostatecznie brak kontaktu z dowództwem dywizji oraz wycofanie się pozostałych sił polskich w kierunku na Modlin zmusił dowódcę 21 pułku piechoty płk. dypl. Stanisława Sosabowskiego do wydania 4 września rozkazu o odwrocie podległych mu sił na Warszawę.
Natomiast w pozostałych oddziałach dywizji wybuchła panika, którą zapoczątkowała pomyłkowa wymiana ognia pomiędzy kawalerią dywizyjną a kompanią sztabową. Niedługo później zaczęły wzajemny ostrzał pododdziały 13 pułku piechoty i 32 pp ppłk. Stefana Zająca. Całe bataliony rzuciły się do ucieczki, zostawiając częściowo broń i sprzęt. Z wielkim trudem dowódca 13 pułku piechoty zebrał połowę pułku i skierował się do lasów pod Opinogórą, gdzie dołączył do zawiązanej grupy pod dowództwem płk. Sosabowskiego. Natomiast resztę żołnierzy z 8 Dywizji Piechoty, w tym większość 32 pp, zebrał na zachód od lasów opinogórskich dowódca dywizji płk Furgalski. Nie podejmując żadnych prób stawienia oporu nieprzyjacielowi, wyruszył w kierunku południowym. Kolumna szybko stała się celem nalotów niemieckich samolotów, które dosyć szybko ją rozproszyły. Pojedyncze grupy żołnierzy cofały się bezładnie w kierunku Wisły na Płock, Zakroczym i Modlin.
W rejonie Modlina udało się zebrać ocalałe oddziały 8 Dywizji Piechoty, którymi następnie obsadzono stanowiska obrony Twierdzy Modlińskiej; 32 pułk piechoty objął odcinek w rejonie fortów I i II, część artylerii dywizyjnej wraz z 8 dac zajęła stanowiska na wschód od Kazunia. W nocy z 7 na 8 IX do twierdzy przybył 21 pp płk. dypl. S. Sosabowskiego, a 13 pp ppłk. Alojzego Nowaka przeszedł do rejonu Gniewniewic w celu reorganizacji i dozorowania odcinka Wisły na zachód od Modlina. 12 września Dywizja miała wykonać demonstracyjne uderzenie w kierunku Sochaczewa, jednakże spotkawszy sztab Armii „Łódź” z gen. Thommée podporządkowała się jego rozkazom i uderzyła z Zaborowa na Borzęcin Duży, zajmując go o zmierzchu. 13 września 8 DP została zawrócona na Palmiry (bez 21 pp, który odszedł do obrony Warszawy), gdzie objęła odcinek obrony twierdzy: „Kazuń”–„Nowy Dwór”, na którym dotrwała do czasu kapitulacji.
Natomiast 21 pułk piechoty został przydzielony do Grupy Operacyjnej gen. Juliusza Zulaufa, w składzie której 15 września o świcie dotarł do Warszawy i z marszu obsadził odcinek obronny w rejonie Grochowa na przedmościu praskim. 26 września z powodzeniem odparł ostatni atak niemiecki. Następnego dnia rozpoczęło się zawieszenie broni, a 28 września podpisano akt kapitulacji stolicy.

## Żołnierze dywizji
Dowódcy dywizji:
- gen. ppor. Stanisław Suryn (od 15 V 1919[14])
- gen. ppor. Tadeusz Bylewski (do 1 VIII 1919)
- gen. ppor. Stefan Mokrzecki (1 VIII – XI 1919)
- gen. ppor. Józef Lasocki (1919 – 25 II 1920)
- gen. ppor. Józef Czikel (7 III – VI 1920)
- gen. bryg. Stanisław Burhardt-Bukacki (7 VII 1920 – 31 XII 1925)
- gen. bryg. Henryk Karol Korab-Bobkowski (9 VIII 1926 – 15 V 1928)
- gen. bryg. Antoni Szylling (od 15 V 1928)
- płk dypl. Wincenty Kowalski (V 1937 – I 1938)
- płk dypl. Teodor Furgalski (1938 – 1939)

Dowódcy piechoty dywizyjnej:
- płk piech. Bolesław Kraupa (do 10 XII 1923 → dowódca 28 DP[15])
- płk piech. Kazimierz Jacynik (10 XII 1923 – 31 VII 1927 → zastępca dowódcy OK I[16])
- płk piech. Stanisław Józef Kozicki (VIII 1927 - III 1935)
- płk dypl. Tadeusz Kalina-Zieleniewski (od III 1935)
- płk dypl. Ludwik de Laveaux (1939)

Szefowie sztabu
- ppłk SG Jan Kubin (18 I – 5 IV 1920)
- ppłk p.d. SG Henryk Bagiński (od 10 VII 1920)
- mjr SG Ludwik Rudka (1921)
- ppłk SG Mieczysław Boruta-Spiechowicz (IX 1921 – XI 1922)
- mjr SG Zygmunt Durski (1923 – X 1925)
- mjr SG Stanisław Wiloch (X 1925 – X 1926)
- mjr dypl. art. Wiktor Czopp (X 1926 – XII 1929)
- mjr dypl. piech. Kazimierz Ryziński (XII 1929[17] – X 1931[18] → Biuro Ogólno Organizacyjne MSWojsk.)
- mjr dypl. art. Zygmunt Andrzejowski (X 1931[19] – X 1932[20] → dowódca dyonu 10 pal)
- mjr dypl. piech. Marian Zdon (X 1932[21] – X 1935 → dowódca detaszowanego baonu 66 pp)
- mjr / ppłk dypl. piech. Kazimierz Franciszek Marczewski (X 1935 – IX 1939)

### Obsada personalna w marcu 1939 roku
Ostatnia „pokojowa” obsada personalna dowództwa dywizji:
| Stanowisko                  | Stopień, imię i nazwisko                       |
| --------------------------- | ---------------------------------------------- |
| dowódca dywizji             | płk dypl. Teodor Wiktor Furgalski              |
| dowódca piechoty dywizyjnej | płk dypl. Ludwik de Laveaux                    |
| szef sztabu                 | ppłk dypl. Kazimierz Franciszek Marczewski     |
| I oficer sztabu             | kpt. dypl. Skierski Jerzy Stanisław            |
| II oficer sztabu            | kpt. adm. (piech.) Stanisław Maurycy Miszewski |
| komendant rejonu PW konnego | mjr kaw. Jarosław Ciechanowski                 |
| dowódca łączności           | mjr łączn. Zenon mgr Butkiewicz                |
| oficer taborowy             | kpt. tab. Witold Sawicki                       |
| oficer intendentury         | kpt. int. mgr Władysław I Śniegocki            |

### Obsada personalna we wrześniu 1939
- Dowództwo
  - dowódca dywizji – płk dypl. Teodor Wiktor Furgalski
  - I dowódca piechoty dywizyjnej – płk dypl. Ludwik de Laveaux
  - II dowódca piechoty dywizyjnej – płk Wacław Młodzianowski
  - dowódca artylerii dywizyjnej – ppłk art. Mikołaj Ordyczyński (od 11 IX ppłk Jan Domasiewicz)
  - oficer sztabu – kpt. Wiktor Jachimiuk
  - oficer sztabu – por. Stanisław Pancerz
  - oficer sztabu – kpt. Edward Cicharski
  - dowódca saperów – mjr Walerian Klimowicz
  - szef służby duszpasterskiej – ks. kapelan Ferdynand Zygmunt Wawro
  - szef służby sprawiedliwości – mjr Władysław Koreywo
  - sędzia sądu polowego – por. rez. Zygmunt Rose
  - sędzia sądu polowego – ppor. rez. Juliusz Kohn
- Sztab
  - szef sztabu – ppłk dypl. Kazimierz Franciszek Marczewski
  - oficer operacyjny – kpt. dypl. Adam Szugajew
  - oficer informacyjny – kpt. Zbigniew Garwacki
  - dowódca łączności – kpt. Michał Standziak
  - kwatermistrz – kpt. dypl. Stanisław Jerzy Skierski
  - szef służby uzbrojenia – kpt. Stefan Karol Łysakowski
  - szef służby intendentury – kpt. Władysław Śniegocki
  - szef służby zdrowia – mjr lek. dr Henryk Lenk
  - komendant Kwatery Głównej – mjr Otton Laskowski

### Obsada personalna pododdziałów dywizyjnych w 1939
- kompania telefoniczna 8 DP – kpt. Franciszek Leszczyński
- pluton radio 8 DP – ppor. Karol Wolfke
- pluton łączności Kwatery Głównej 8 DP
  - dowódca plutonu – por. łącz. Czesław Kotyński[23]
  - zastępca dowódcy plutonu – ppor. Karol Waszczenko
- drużyna parkowa łączności 8 DP
- kompania kolarzy nr 11
  - dowódca kompanii – por. Mieczysław Ptasiński
  - zastępca dowódcy kompanii – ppor. Kubiak

- szwadron kawalerii dywizyjnej
  - dowódca szwadronu – mjr Jarosław Ciechanowski
  - zastępca dowódcy szwadronu – ppor. Walerian Antoni Minor[24]
- kompania asystencyjna (zmobilizowana 24 VIII 1939 w Modlinie)
  - dowódca kompanii – ppor. Zbigniew Grabkowski[25]
  - zastępca dowódcy – ppor. Henryk Sieczko
- samodzielna kompania karabinów maszynowych i broni towarzyszącej nr 11 – ppor. Kazimierz Bróździński (do 11 IX)
- 8 bateria artylerii przeciwlotniczej motorowa typ A – kpt. Józef Franciszek Płodowski
- 89 bateria przeciwlotnicza (typ B) (dołączona do dywizji na okres wojny) – kpt. Janusz Stanisław Klimontowicz
- park intendentury nr 101
- pluton parkowy uzbrojenia nr 101 – ppor. rez. sap. Franciszek Sikirko[26]

## Żołnierze Dywizji (w tym OZ) – ofiary zbrodni katyńskiej
Biogramy zamordowanych znajdują się na stronie internetowej Muzeum Katyńskiego
| Nazwisko i imię   | stopień | zawód             | miejsce pracy przed mobilizacją | zamordowany |
| ----------------- | ------- | ----------------- | ------------------------------- | ----------- |
| Romanowski Adam   | kapitan | żołnierz zawodowy |                                 | Katyń       |
| Szerski Stanisław | major   | żołnierz zawodowy |                                 | Charków     |

## 8 Dywizja Piechoty AK
Polskie oddziały powstańcze walczące od 1 sierpnia 1944 roku podczas Powstania Warszawskiego zostały przeorganizowane w Warszawski Korpus AK, składający się z trzech dywizji piechoty, nawiązujących do przedwojennych jednostek wojskowych.
Jedną z dywizji była 8 Dywizja Piechoty AK im. Romualda Traugutta zorganizowana z oddziałów walczących na Żoliborzu i w Puszczy Kampinoskiej pod dowództwem ppłk. Mieczysława Niedzielskiego ps. „Żywiciel”.

title: 8 Dywizja Piechoty (II RP)

wikitext:
{{Inne znaczenia|8 Dywizji Piechoty okresu II RP|[[8 Dywizja Piechoty]] – inne dywizje piechoty o numerze 8}}
{{Jednostka wojskowa infobox
 |nazwa                = 8 Dywizja Piechoty
 |nazwa oryginalna     =
 |znak                 =
 |kategoria wojska     = lądowe
 |motto                =
 |grafika              =
 |opis grafiki         =
 |państwo              = 2RP
 |sformowanie          = 9 maja 1919{{odn|Księga chwały piechoty|1937|s=207}}
 |rozformowanie        = wrzesień  1939
 |nazwa wyróżniająca   =
 |patron               =
 |święto               =
 |nadanie sztandaru    =
 |rodowód              =
 |kontynuacja          =
 |dowódca pierwszy     = gen. ppor. [[Stanisław Suryn]]
 |dowódca obecny       =
 |dowódca ostatni      = płk dypl. [[Teodor Furgalski]]
 |działania zbrojne    = [[wojna polsko-bolszewicka]]
''[[bitwa nad Autą]]'' (4–6 lipca 1920)
''[[bitwa pod Małkinią]]'' (5–7 sierpnia 1920)
''[[Bitwa o przedmoście warszawskie|bitwa o przedmoście warsz.]]'' (13–16 VIII 1920)
[[kampania wrześniowa]]
 |numer                =
 |dyslokacja           = [[Twierdza Modlin|Modlin]]{{odn|Jagiełło|2007|s=46}}
 |rodzaj sił zbrojnych = [[Wojska lądowe|wojsko]]
 |formacja             =
 |rodzaj wojsk         = [[Piechota]]
 |podległość           = [[1 Armia (II RP)|1 Armia]]
[[Armia „Modlin”]]
 [[Armia „Warszawa”]]
[[Grupa Operacyjna „Piotrków”|GO gen. Thommée]]
 |skład                = [[13 Pułk Piechoty (II RP)|13 pułk piechoty]]

[[21 Pułk Piechoty „Dzieci Warszawy”|21 pułk piechoty]]
[[32 Pułk Piechoty (II RP)|32 pułk piechoty]]
[[8 Płocki Pułk Artylerii Lekkiej|8 pułk artylerii lekkiej]]
 |odznaczenia          =
 |commons              = Category:8th Infantry Division (Poland)
 |www                  =
}}
'''8 Dywizja Piechoty''' (8 DP) – [[związek taktyczny|wielka jednostka]] [[piechota II RP|piechoty]] [[Wojsko Polskie (II RP)|Wojska Polskiego]] [[II Rzeczpospolita|II RP]].

[[Dywizja]] [[formowanie jednostki|sformowana]] została 9 maja 1919 w [[Modlin|Modlinie]], [[Łomża|Łomży]] i Warszawie. W bitwie warszawskiej walczyła na kierunku warszawskim.

W okresie [[II Rzeczpospolita| międzywojennym]] dowództwo 7 DP stacjonowało w [[Twierdza Modlin|Twierdzy Modlin]]. W jej skład w 1923 wchodziły: [[13 Pułk Piechoty (II RP)|13 pp]], [[21 Pułk Piechoty „Dzieci Warszawy”|21 pp]] i [[32 Pułk Piechoty (II RP)|32 pułk piechoty]]{{odn|Almanach oficerski|1923|s=40}}.
W 1926, w okresie [[Przewrót majowy|przewrotu majowego]] jej pułki poparły [[Józef Piłsudski|Marszałka]].

W czasie [[Kampania wrześniowa|kampanii wrześniowej]] dywizja walczyła w składzie [[Armia „Modlin”|Armii „Modlin”]]. W nocy z 3 na 4 września pod [[Grudusk|Gruduskiem]] i [[Przasnysz|Przasnyszem]] uległa dezorganizacji. Odtworzona, stanowiła trzon [[Obrona Modlina (1939)|obrony Modlina]] aż do kapitulacji twierdzy. Jej [[21 Pułk Piechoty „Dzieci Warszawy”|21 pułk piechoty]] walczył w [[Obrona Warszawy (1939)|obronie Pragi]]{{odn|Zawilski|2019|s=790}}.

== Formowanie i zmiany organizacyjne ==
[[Dywizja|Dywizję]] rozpoczęto [[formowanie jednostki|formować]] 9 maja 1919 w Modlinie, Łomży i Warszawie. W jej skład weszły formowane już od 1918 pułki. 13 pułk piechoty<ref group="uwaga">Wcześniej jako 8 pułk piechoty</ref> formowano w Krakowie, 21 i 36 pułk piechoty w Warszawie, 33 w Łomży, a 8 pap w [[Rembertów (wieś)|Rembertowie]] koło Warszawy.

Już w październiku 1918 potajemnie formowano pułk piechoty w Krakowie. Od 8 lutego 1919 nosił on numer '''8'''. 8 lutego 1919 pułk przemianowano na '''13'''. 21 pułk piechoty sformowano 1 listopada 1918 jako 1 Okręgowy Warszawski Pułk. Kadrę pułku w większości stanowili żołnierze byłego I Korpusu Polskiego. Od 13 listopada 1918 w Łomży formowano Łomżyński Okręgowy Pułk Piechoty. W grudniu pułk przemianowano na 33 pułk piechoty. Jego III batalion utworzono dopiero w połowie maja 1919. Początek 36 pułkowi piechoty dała utworzona 9 listopada 1918 Legia Akademicka. 3 grudnia 1918 Legię Akademicką przemianowano na 36 pułk piechoty. Zaczątkiem 8 pułku artylerii polowej były baterie artylerii formowane od listopada 1918 w Rembertowie. Powstały tam wówczas cztery baterie, z których utworzono dwa dywizjony przyszłego 8 pap.

W wyniku różnych poglądów na optymalną organizację polskiej dywizji piechoty, w składzie 8 DP zachodziły częste zmiany. W walkach na frontach w latach 1919–1920 w jej skład wchodziły:
* dowództwo 8 Dywizji Piechoty
* [[XV Brygada Piechoty (II RP)|XV Brygada Piechoty]]
* [[XVI Brygada Piechoty (II RP)|XVI Brygada Piechoty]]
* [[8 Brygada Artylerii (II RP)|VIII Brygada Artylerii]]
{| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed"
! colspan="2" style="background:LightGrey"|<big>Obsada personalna dowództwa dywizji w okresie IX–X 1920</big>{{odn|Tuliński|2020|s=877}}
|-
!Stanowisko
!Stopień, imię i nazwisko
|-
|Dowódca dywizji
|płk szt. gen. [[Stanisław  Burhardt-Bukacki]]
|-
|Szef sztabu
|ppłk szt. gen. [[Henryk Bagiński]]
|-
|Referent organizacyjny
|ppor. Edward Schmalc
|-
|Referent informacyjny
|ppor. Wacław Bielawski
|-
|Referent operacyjny
|por. Stanisław Wilimowski
|-
|Referent materialny
|ppor. Tadeusz Biernacki
|-
|Referent uzbrojenia
|ppor. Antoni Ciałowicz (od 2 IX)
|-
|Referent personalny
|por. Włodzimierz Falcman
|-
|Oficer szefostwa
|ppor. Czesław Pieniążek
|-
|Szef adiutantury
|kpt. Zygmunt Bierowski
|-
|Oficer ordynansowy
|ppor. Alfred Malinowski
|-
|Szef łączności
|por. Stefan Klimkiewicz
|-
|Referent techniczny
|kpt. Stanisław Magnuszewski
|-
|Szef intendentury
|por./kpt. int. Emil Krotochwil
|-
| rowspan="2" |Oficer intendentury
|ppor. Włodzimierz Brzeski
|-
|ppor. Witold Dietrich
|-
|Oficer intendentury
|ppor. Stefan Moskwa
|-
|Referent kontroli  gospodarczej
|por. Ludwik Feld
|-
|Referent żywnościowy
|ppor. Stefan Maśliński
|-
|Szef sanitarny
|ppłk Józef Chomierowski
|-
|Adiutant
|pchor. san, Zygmunt Wolteger
|-
|Dywizyjny lekarz weterynarii
|rtm. lek. wet. Józef Herman
|-
|Proboszcz dywizji
|ks. Henryk Olszewski
|-
|Kierownik sądu polowego
|kpt. KS Antoni Doboszyński
|-
|Oficer sądu
|kpt. KS Jan Kawecki
|-
|Oficer sądu
|kpt. KS Stanisław Manhardt
|-
|Oficer sądu
|por. Stanisław Biernacki
|-
|Oficer sądu
|por. Kazimierz Ceglecki
|-
|Oficer sądu
|ppor. Stanisław Bork
|-
|Oficer sądu
|ppor. Szymon Haber
|-
|Oficer sądu
|ppor. Karol Wirth
|-
|Kierownik poczty polowej
|urz. wojsk. IX r. Wawrzyniec Swoboda
|-
|Oficer poczty
|urz. wojsk. XI r. Michał Mercałło
|-
|Referent taborów
|por. Władysław Litwińczuk
|-
|Oficer kasowy
|ppor. Piotr Kowalówka
|-
|Oficer prowiantowy
|ppor, Józef Nowak
|-
|Ruchoma kolumna oświatowa nr  1
|pchor. Baykowski (od 9 X)
|-
| colspan="2" |'''Kompania  sztabowa'''
|-
| rowspan="2" |Dowódca
|kpt. Kazimierz Czernecki
|-
|por. Stefan Bieniecki (X)
|-
|Dowódca  plutonu
|ppor. Stanisław Raut
|-
|Dowódca plutonu
|ppor. Stefan Smoleński
|-
| colspan="2" |'''Pluton żandarmerii polowej'''
|-
|Dowódca plutonu
|ppor. Jan Suchecki
|}

== Walki dywizji o granice ==
; Walki w rozproszeniu

Cechą charakterystyczną działań oddziałów 8 Dywizji Piechoty do lata 1919 był ich udział w walkach w rozproszeniu. Najwięcej jej jednostek skierowano na front galicyjski. W grudniu 1918 pod Lwów skierowano 33 kompanię marszową. 4 stycznia ruszył za nią cały 33 pułk piechoty. Jego bataliony brały udział w walkach pod [[Żółkiew|Żółkwią]], Kulikowem i Hamulcem. Walczące na froncie dwa bataliony 36 pułku piechoty utraciły tylu żołnierzy, że z dwóch stworzono jeden batalion. W marcu 1919 36 pułk piechoty otrzymał dwa nowe bataliony i walczył już całością sił. Jego II batalion uzyskał miano „Batalionu Śmierci”. 9 stycznia 1919 na pomoc obrońcom Lwowa skierowano batalion marszowy z 8 (13) pp. W jego skład wchodziły dwie kompanie pułku i kompania z 4 pułku piechoty. W lutym batalion marszowy przemianowano na batalion 13 pułk piechoty. Batalion walczył do 28 lipca 1919 pod [[Gródek (obwód lwowski)|Gródkiem Jagiellońskim]], [[Brzeżany|Brzeżanami]], [[Chodaczków Wielki|Chodaczkowem Wielkim]]. 9 stycznia na front galicyjski wymaszerował też II/21 pp. Wszedł w skład grupy brygadiera [[Leon Berbecki|Leona Berbeckiego]]. Bił się pod [[Rawa Ruska|Rawą Ruską]], [[Bełz|Bełzem]], [[Biesiady|Biesiadami]], Dobrocinem, [[Żółkwią]]. III batalion tego pułku walczył w składzie armii gen. [[Wacław Iwaszkiewicz-Rudoszański|Iwaszkiewicza]] pod Chrośnicą, Siedliskiem, Jaworową, Wiszenką Małą, Magierowem i Sądową Wisznicą. Latem zaś nad [[Stochód|Stochodem]], Słuczą i [[Styr|Styrem]].

W styczniu i lutym na front przegrupowano pododdziały 8 pułku artylerii polowej. Pierwsza do walk 5 stycznia 1919 w rejonie Lwowa pomaszerowała 5 bateria. Za nią dołączyły pozostałe. Na froncie znalazły się cztery baterie pułku, w każdej po cztery działa. Wszystkie działały na osobnych kierunkach. Wspierały piechotę pod Żółkwią i Gródkiem, Hołubami i [[Kowel|Kowlem]], [[Lida|Lidą]] i Wilnem. Dopiero od maja 8 pap występował w całości i wszedł w skład [[8 Brygada Artylerii (II RP)|VIII BA]] płk. [[Olgierd Pożerski|Olgierda Pożerskiego]].

W styczniu 1919 8 pułk piechoty działając w składzie grupy płk. [[Bolesław Roja|Bolesława Roi]], ruszył na pomoc Polakom walczącym na [[Śląsk Cieszyński|Śląsku Cieszyńskim]]. W wyniku trzydniowych walk powstrzymano natarcie czeskie, a 30 stycznia zawarto rozejm. 26 lutego oddziały polskie wróciły do [[Cieszyn|Cieszyna]].

; Działania całością sił

Latem 1919 walki o granice toczyły się przede wszystkim na północno-wschodnich kresach. Tam też skierowano większość wojsk 8 DP. Dywizja po raz pierwszy występowała całością sił. W sierpniu i we wrześniu jednostki dywizji przybyły na front litewsko-białoruski. Pierwszy na ten front, bo już 6 sierpnia, wszedł do walki w rejonie [[Kleck|Klecka]] 33 pp. Na początku września na front przybył 13 pułk piechoty i wspólnie z 33 pułkiem tworzył XV Brygadę. Brygada obsadziła 70. kilometrowy odcinek obrony. Na przełomie września i października wzmocniony 13 pp wykonał udany wypad na [[Lepel]]. 14 października na front przybył 2 batalion 13 pp, a w dwa tygodnie później III batalion pułku. Od 5 listopada pułk podjął działania bojowe całością sił. Na okres zimy przeszedł do obrony.

W połowie sierpnia 1919 przybyło do [[Lida|Lidy]] dowództwo i dwa bataliony piechoty 21 pułku piechoty. Trzeci batalion dołączył w połowie października. 21 pułk do walki wszedł w rejonie [[Raków (Białoruś)|Rakowa]], następnie bronił linii [[Berezyna (dopływ Dniepru)|Berezyna]]–[[Auta (rzeka)|Auta]]. Po nadejściu zimy pułk obsadził 80. kilometrowy pas obrony na lewym brzegu [[Dźwina|Dźwiny]].
Latem 1919 bataliony 36 pp skierowano do Warszawy w celu uzupełnienia. Na front litewsko-białoruski dotarły 10 września gdzie w rejon [[Połock|Połocka]] i [[Mołodeczno|Mołodeczna]] nastąpiło połączenie wszystkich pododdziałów pułku. Pułk został podporządkowany dowódcy XVI Brygady. W jej składzie uczestniczył w natarciu w kierunku Dźwiny i Berezyny. Po odrzuceniu Armii Czerwonej za rzeki, 36 pułk przeszedł do obrony w rejonie [[Połock]]a. Zima na froncie minęła na ogół spokojnie. Jedynie w styczniu 1920 33 pułk piechoty odpierał wypad dwóch bolszewickich batalionów w rejonie Romla.

W marcu 8 DP przydzielono do 1 Armii gen. Stefana Majewskiego. W jej składzie wzięła udział w ofensywie kijowskiej zakończonej 7 maja 1920 opanowaniem [[Kijów|Kijowa]].
{{osobny artykuł|Bitwa pod Kubliczami}}
14 maja ruszyło przeciwnatarcie bolszewickie w całym pasie frontu północnego. Wojska 8 DP zostały zepchnięte z rejonu Połocka w kierunku południowo-zachodnim.
Utworzona została [[Armia Rezerwowa (II RP)|Armia Rezerwowa]]. W jej skład której weszła też 8 DP.
Będąc w składzie [[Armia Rezerwowa (II RP)|Armii Rezerwowej]] według stanu z 1 czerwca jej stan bojowy przedstawiał się następująco: oficerów – 123, podoficerów i szeregowych – 4176, karabinów maszynowych – 70, dział polowych – 27, dział ciężkich – 2{{odn|Odziemkowski|2010|s=332}}.
Zadaniem dywizji było uderzenie w skrzydło nieprzyjaciela i wyparcie go za Berezynę. Walki trwały do połowy czerwca 1920.
[[Plik:Ofensywa lit biał.png|250px|right]]
[[Plik:Armia rezerwowa 1920.png|250px|right]]
[[Plik:Ofensywa 4lipca1920.png|right|250px]]
[[Plik:Bitwa swieciany 1920.png|250px|right]]
25 czerwca 1920 [[Michaił Tuchaczewski]] wydał rozkaz o przygotowaniu wojsk bolszewickich. W tym czasie 8 DP działała w składzie Grupy gen. [[Lucjan Żeligowski|Żeligowskiego]]. 4 lipca bolszewicka 4 Armia uderzyła na Grupę Żeligowskiego w rejonie [[Nowy Pohost|Pohostu]]. Grupa poniosła duże straty. Dochodziło wówczas do wyjątkowo krwawych i zaciętych walk. Dwa bataliony 33 pułku piechoty w okresie pierwszych 16 godzin walk wykonały 17 kontrataków. Od [[Woropajewo|Woropajewa]] dywizja wycofywała się w formie czworoboku. Boki jego stanowiła piechota 10 i 8 Dywizji Piechoty, a w środku maszerowała artyleria i tabory. Odwrót obu dywizji osłaniał 21 pułk piechoty. 9 lipca dywizja stanęła w [[Narocz (agromiasteczko w rejonie miadzielskim)|Kobylniku]]. Od 9 do 19 lipca 8 DP cofając się podeszła w rejon [[Grodno|Grodna]]. Atakując miasto 21 pułk poniósł znaczne straty. Jego dwie jego kompanie dostały się do niewoli. Rozbiciu uległ cały tabor. 33 pułk cofał się w kilku kolumnach. Scalenia pułku dokonano dopiero pod [[Białystok|Białymstokiem]]. W straży tylnej dywizji walczył zazwyczaj 3 dywizjon 1 pułku strzelców konnych. W trudnej sytuacji koło Grodna dowódca 8 pap, ppłk Strzemiński, otoczony przez Kozaków, popełnił samobójstwo.

22 lipca wojska bolszewickie osiągnęły linię [[Pińsk]]–[[Słonim]]–[[Grodno]]–[[Suwałki]], a w końcu lipca [[Kowel]], [[Brześć]], [[Tykocin]], Łomżę, [[Nowogród]].

W końcu lipca 8 Dywizja prowadziła działania odwrotowe na kierunku Grodno, [[Białystok]]. Szczególnie ciężkie straty poniósł 21 pułk piechoty. W rejonie Białegostoku stracił około 500 żołnierzy. Osłaniający odwrót jego II batalion dostał się do niewoli. 28 lipca pod Wólką 145 żołnierzy II/36 pp nie wyszło z okrążenia. Dzień później 36 pułk prowadził ciężkie boje koło [[Świrydy|Świryd]]. Na początku sierpnia dywizja walczyła nad Bugiem w rejonie [[Nur]]a. Przeprawę dywizji osłaniał 13 pułk piechoty. 4 sierpnia siłą torował sobie drogę do [[przeprawa|przeprawy]]. Po przekroczeniu [[Bug]]u 13 pp zebrał się w Małkini. Do [[Małkinia Górna|Małkini]] przybył również 21 pułk, który dostał tu wzmocnienie w postaci dwóch kompanii karabinów maszynowych sformowanych w Modlinie. Przedmieścia Małkinia–[[Kańkowo]] bronił 33 pułk. Obrona w tym rejonie trwała 3 dni. 4 sierpnia 36 pułk piechoty odpierał natarcie koło Kosowa.
[[Plik:Bitwa_ciechanowiec_1920.png|259px|right]]
[[Plik:Bitwa malkinia 1920.png|250px|right]]
W dniach 10–12 sierpnia dywizja ześrodkowała się w rejonie [[Okuniew]], [[Rembertów]], a następnie przejęła obronę w pasie 1 Armii od Okuniewa do [[Leśniakowizna|Leśniakowizny]]. 14 sierpnia o świcie rozpoczęła się [[Bitwa Warszawska|bitwa pod Radzyminem]].

'''Bitwa Warszawska'''
[[Plik:Bitwa o przedmoscie warszawskie 1920 1.png|250px|right]]
[[Plik:Bitwa halicz 1920.png|250px|right]]
[[Plik:Polish-bolshevik war cemetery in Ossów.JPG|thumb|180px|Obelisk na [[Cmentarz Poległych w Bitwie Warszawskiej w Ossowie|Cmentarzu Poległych w Bitwie Warszawskiej w Ossowie]]]]
8 Dywizja Piechoty dopiero w toku bitwy warszawskiej otrzymała około 2000 żołnierzy uzupełnienia. Były to zazwyczaj pododdziały ochotnicze. 14 sierpnia przybył do dywizji I batalion 236 pułku oraz dwie kompanie 221 pułku piechoty. Na kierunku warszawskim dywizja odpierała uderzenia wojsk bolszewickich kierowane na [[Ossów]]. 13 sierpnia około 13:30 bolszewicka 79 Brygada z 16 Armii uderzyła w styk 47 pułku piechoty oraz 21 pp. Walki trwały do wieczora. Kontratak I/33 pp odzyskał utracony teren i ustabilizował położenie na noc z 13 na 14 sierpnia. 14 sierpnia Rosjanie zaatakowali skutecznie wzdłuż drogi Leśniakowizna – Ossów. Dowódca 33 pułku ppłk Jerzy Sawicki zdecydował się kontratakować II batalionem. Kontratakował również 36 pp dwoma kompaniami 236 pułku, a po nich dwoma kolejnymi kompaniami 36 pp.

Z żołnierzami 1 kompanii 236 pułku atakował ksiądz Ignacy Skorupka.
{{Cytat
 |treść = Dowódca 1 kompanii por. Słowikowski tak opowiadał o tym zdarzeniu: ''Spojrzałem na idącego okok mnie księdza Skorupkę. Szedł wyprostowany, a usta jego poruszały się lekko. Prawdopodobnie odmawiał modlitwę ... Za nami z okrzykiem hurra biegła kompania. Zdawało mi się, że ksiądz Skorupka potknął się o bruzdę i upadł na ziemię''<ref>''8 Dywizja Piechoty'' s. 22</ref>.
}} Ksiądz [[Ignacy Skorupka]] poległ<ref group="uwaga">[[Ignacy Skorupka]] został pochowany 17 sierpnia na [[Cmentarz Powązkowski w Warszawie|Powązkach]].</ref>.

Jeszcze w godzinach przedpołudniowych wyprowadzono kontratak dywizyjny. Nacierał 13 pułk piechoty. W pierwszym rzucie atakował III batalion por. Jana Szewczyka z I/ 8 pap. Wspólnie z nim uderzyły pododdziały zaległe na zachodnim skraju Ossowa. Atak okazał się skuteczny. Kontratakująca bolszewicka 17 DS nie odniosła powodzenia. Pod Ossowem powstrzymano bolszewików.

[[Kontruderzenie znad Wieprza]] wyzwoliło ruch na wschód i na kierunku warszawskim. Dywizja uzupełniła stany i we wrześniu przegrupowano ją do Małopolski Wschodniej w rejon [[Iwano-Frankiwsk|Stanisławowa]] i [[Holín|Holina]]. Tam została wprowadzona do walki. 16 września w rejonie [[Bitwa pod Dytiatynem|Dyjatyna]] oddziały bolszewickiej 8 Dywizji Jazdy okrążyły dwie kompanie strzeleckie i 7 baterię artylerii. Mimo bohaterskiej obrony, Polacy ulegli przeważającym siłom rosyjskim, tym niemniej zdołali zatrzymać przeciwnika na cały dzień, co pozwoliło macierzystej 8 DP na zamknięcie linii frontu i rozpoczęcie [[Bitwa nad Niemnem|operacji niemeńskiej]] przez wojska polsko-ukraińskiego Frontu Południowego. Po zawieszeniu broni dywizja ochraniała granicę państwową w [[Powiat krzemieniecki|powiatach krzemienieckim]] i [[Powiat ostrogski|ostrogskim]].

W okresie walk o niepodległość i granice w oddziałach 8 DP poległo 1476 żołnierzy, a kilka tysięcy odniosło rany. Za okazane męstwo wyróżniono 118 żołnierzy Orderem [[Order Virtuti Militari|Virtuti Militari]], a 1620 [[Krzyż Walecznych|Krzyżem Walecznych]]<ref>''8 Dywizja Piechoty'' s. 23</ref>.

== Dywizja w okresie pokoju ==
[[Plik:Modlin fort i koszary.jpg|thumb|180px|Dowództwo stacjonowało w [[Twierdza Modlin|Twierdzy Modlin]]]]
Nad granicą 8 Dywizja Piechoty stała do wiosny 1921. W marcu wróciła na [[Mazowsze]]. Dowództwo i pododdziały dywizyjne dyslokowano w Modlina{{Odn|Rocznik oficerski|1939|s=532}}, 13 pułk piechoty do [[Pułtusk]]a, 21 pp do Warszawy na [[Cytadela Warszawska|Cytadelę]], 33 pułk do Łomży, 36 pułk do Warszawy do koszar przy ul. 11 Listopada, a 8 pułk artylerii polowej do [[Płock]]a. W miastach garnizonowych witano żołnierzy uroczyście. Organizowano uroczyste polowe msze święte i defilady. Koszary były jednak zdewastowane. Braki występowały w wyposażeniu kwaterunkowym, uzbrojeniu i umundurowaniu. Wszystko budowano od podstaw. Dotyczyło to też ustalania regulaminów, przepisów i instrukcji, zasad gospodarki finansowej i materiałowej, remontu i robót inwestycyjnych. W pracy szkoleniowej dużą wagę przykładano do [[sport]]u. W pułkach powstały Wojskowe Kluby Sportowe. Królowała [[piłka nożna]] i [[lekkoatletyka]]. Zachęcano do uprawiania gimnastyki, siatkówki, kolarstwa, tenisa i wioślarstwa. W 1921 realizowano demobilizację wojska, a dywizje przechodziły na stopę pokojową. Przeprowadzono też pierwszą reorganizację wojsk. W jej wyniku w 8 DP pozostał 13 i 21 pułk piechoty, a w miejsce 33 i 36 pułku włączono w jej skład 32 pułk piechoty. Do maja 1924 kawalerię dywizjną stanowił dywizjon z [[1 Pułk Strzelców Konnych (II RP)|1 pułku strzelców konnych]].
[[Plik:8 DP w 1938.jpg|240px|thumb|8 DP w 1938]]
'''Organizacja pokojowa dywizji'''
* [[dowództwo]] w [[Twierdza Modlin|Twierdzy Modlin]]
* [[13 Pułk Piechoty (II RP)|13 pułk piechoty „Dzieci Krakowa”]] w [[Pułtusk]]u
* [[21 Pułk Piechoty „Dzieci Warszawy”|21 pułk piechoty „Dzieci Warszawy”]] w [[Warszawa|Warszawie]]
* [[32 Pułk Piechoty (II RP)|32 pułk piechoty]] w Twierdzy Modlin (III batalion w [[Działdowo|Działdowie]])
* [[8 Płocki Pułk Artylerii Lekkiej|8 Płocki pułk artylerii lekkiej im. Króla Bolesława Krzywoustego]] w [[Płock]]u
* kompania łączności 8 DP w Twierdzy Modlin

'''Szkolenie'''

Przyjęto roczny cykl szkolenia pułku kończony zazwyczaj [[ćwiczenie zgrywające|ćwiczeniami zgrywającymi]]. 21 pułk szkolił się w okolicach [[Parysów (powiat garwoliński)|Parysowa]], Słodowca, [[Łomianki|Łomianek]] i [[Wawrzyszew (Warszawa)|Wawrzyszewa]]. Strzelania ostre prowadził na poligonie w Rembertowie. Strzelania artyleryjskie 8 pułku sprawdzane były na poligonach w Rembertowie lub Toruniu. W 1932 przy 13 pułku piechoty zlokalizowano dywizyjny Kurs [[Podchorąży]]ch Rezerwy. W latach 30. zaczęły obowiązywać nowe instrukcje i regulaminy. Przerabiano przede wszystkim tematy z działań manewrowych. Brak środków transportu uniemożliwiał jednak praktyczną ich realizację. Stosunkowo mało wagi przywiązywano do obrony przeciwpancernej i przeciwlotniczej. Dopiero w ostatnich lat przed wybuchem wojny coraz więcej miejsca zajmować zaczęły zagadnienia zwalczania lotnictwa, organizacji obrony przeciwlotniczej i walki z bronią pancerną. Większą uwagę zaczęto zwracać na działania obronne, w tym na obronę stałą i [[działania opóźniające]].

'''Działania społeczno kulturalne'''

Życie towarzyskie kadry zawodowej i jej rodzin koncentrowało się w [[Kasyno wojskowe|kasynach]]<ref group="uwaga">Istniały oddzielne kasyna dla oficerów i dla podoficerów</ref>. Organizowano tam wieczorki, bale i inne imprezy. Osoby cywilne mogły korzystać z kasyna tylko za poręczeniem oficera lub podoficera. Kasyna oficerskie pułku były miejscem spotkań miejscowej inteligencji i okolicznego [[ziemiaństwo|ziemiaństwa]]. Prowadzono też działania charytatywne. W pułkach szyto ubrania dla dzieci bezrobotnych i organizowano dla nich [[obiad]]y. W niedzielę i święta dla ubogich wydawano [[bigos]] lub [[Zupa grochowa|grochówkę]]. W okresie wielkich powodzi w 1934 żołnierze brali udział w ratowaniu dobytku mieszkańców zagrożonych obszarów. Do dyspozycji społeczeństwa oddawano biblioteki pułków. Wyświetlano też [[film]]y.

W życiu rodzin kadry ważną rolę odgrywało [[Stowarzyszenie „Rodzina Wojskowa”#II Rzeczpospolita|Stowarzyszenie „Rodzina Wojskowa”]]. Organizowała ona kursy strzeleckie, udzielania pierwszej pomocy, przeciwgazowe, przeciwlotnicze i inne. Działały w niej przede wszystkim żony [[oficer (wojsko)|oficerów]]. Personel kasyn i [[kantyna|kantyn]] stanowiły zazwyczaj żony podoficerów. Rodzina Wojskowa w Płocku opiekowała się [[Szkoła (oświata)|szkołami]] w Chylinie, Kępie Polskiej, Pogórzu i Zakrzewiu.

We wszystkich jednostkach dywizji uroczyście obchodzono święta kościelne. Żołnierze wyznania rzymskokatolickiego w każdą niedzielę i święta maszerowali w szyku zwartym z orkiestra do kościoła.
Żołnierze innych uczestniczyli indywidualnie w praktykach religijnych swoich wyznań.

== Dywizja w kampanii 1939 ==
[[Plik:Obrona modlina 1939.png|right|250px]]
Rozkaz Sztabu Głównego z 25 sierpnia o koncentracji przewidywał, że 8 Dywizja Piechoty będąca odwodem [[Armia „Modlin”|Armii „Modlin”]]{{odn|Jurga|1975|s=217}}, skoncentruje się bez 13 pułku piechoty w rejonie Modlin – Zegrze. Posługiwała się wtedy kryptonimem „Stefan”{{odn|Kociszewski|1990|s=23}}. Miała wejść do walki na wypadek przerwania się Niemców przez polską obronę.

1 września [[stanowisko dowodzenia]] dywizji znajdowało się w [[Ościsłowo (wieś w województwie mazowieckim)|Ościsłowie]]{{odn|Kociszewski|1990|s=41}}. Do świtu 2 września oddziały dywizji miały zająć rejon: [[Unikowo (województwo mazowieckie)|Unikowo]], [[Drogiszka]], [[Niedzbórz]]{{odn|Kociszewski|1990|s=41}}. Zgodnie z przewidywanymi zadaniami do świtu 2 września dywizja przeszła do rejonu: Unikowo, Drogiszka, Niedzbórz{{odn|Kociszewski|1990|s=24}}.

2 września dywizja została skierowana do wsparcia wojsk walczących w rejonie [[Mława|Mławy]] (patrz: [[Bitwa pod Mławą (1939)|bitwa pod Mławą]]). 8 DP dotarła w rejon ześrodkowania o świcie 3 września. Na skutek często zmienianych rozkazów, pogubienia się jej pododdziałów, a także działań dywersantów na tyłach, została rozbita. Jedynie [[21 Pułk Piechoty „Dzieci Warszawy”|21 pułk piechoty]] zdołał wykonać wyznaczone mu cele (uderzenie na [[Przasnysz]] w celu odciążenia [[Mazowiecka Brygada Kawalerii|Mazowieckiej Brygady Kawalerii]]). Ostatecznie brak kontaktu z dowództwem dywizji oraz wycofanie się pozostałych sił polskich w kierunku na [[Twierdza Modlin|Modlin]] zmusił dowódcę 21 pułku piechoty płk. dypl. [[Stanisław Sosabowski|Stanisława Sosabowskiego]] do wydania 4 września rozkazu o odwrocie podległych mu sił na [[Warszawa|Warszawę]].

Natomiast w pozostałych oddziałach dywizji wybuchła panika, którą zapoczątkowała pomyłkowa wymiana ognia pomiędzy kawalerią dywizyjną a kompanią sztabową. Niedługo później zaczęły wzajemny ostrzał pododdziały [[13 Pułk Piechoty (II RP)|13 pułku piechoty]] i [[32 Pułk Piechoty (II RP)|32 pp]] ppłk. Stefana Zająca. Całe bataliony rzuciły się do ucieczki, zostawiając częściowo broń i sprzęt. Z wielkim trudem dowódca 13 pułku piechoty zebrał połowę pułku i skierował się do lasów pod [[Opinogóra Górna|Opinogórą]], gdzie dołączył do zawiązanej grupy pod dowództwem płk. Sosabowskiego. Natomiast resztę żołnierzy z 8 Dywizji Piechoty, w tym większość 32 pp, zebrał na zachód od lasów opinogórskich dowódca dywizji płk Furgalski. Nie podejmując żadnych prób stawienia oporu nieprzyjacielowi, wyruszył w kierunku południowym. Kolumna szybko stała się celem nalotów niemieckich samolotów, które dosyć szybko ją rozproszyły. Pojedyncze grupy żołnierzy cofały się bezładnie w kierunku [[Wisła|Wisły]] na [[Płock]], [[Zakroczym]] i Modlin.

W rejonie Modlina udało się zebrać ocalałe oddziały 8 Dywizji Piechoty, którymi następnie obsadzono stanowiska obrony Twierdzy Modlińskiej; 32 pułk piechoty objął odcinek w rejonie fortów I i II, część artylerii dywizyjnej wraz z 8 dac zajęła stanowiska na wschód od [[Kazuń Nowy|Kazunia]]. W nocy z 7 na 8 IX do twierdzy przybył 21 pp płk. dypl. S. Sosabowskiego, a 13 pp ppłk. [[Alojzy Nowak (wojskowy)|Alojzego Nowaka]] przeszedł do rejonu [[Stare Gniewniewice|Gniewniewic]] w celu reorganizacji i dozorowania odcinka Wisły na zachód od Modlina. 12 września Dywizja miała wykonać demonstracyjne uderzenie w kierunku Sochaczewa, jednakże spotkawszy sztab Armii „Łódź” z gen. [[Wiktor Thommée|Thommée]] podporządkowała się jego rozkazom i uderzyła z [[Zaborów (powiat warszawski zachodni)|Zaborowa]] na [[Borzęcin Duży]], zajmując go o zmierzchu. 13 września 8 DP została zawrócona na [[Palmiry]] (bez 21 pp, który odszedł do obrony Warszawy), gdzie objęła odcinek obrony twierdzy: „Kazuń”–„Nowy Dwór”, na którym dotrwała do czasu kapitulacji.

Natomiast 21 pułk piechoty został przydzielony do Grupy Operacyjnej gen. [[Juliusz Zulauf|Juliusza Zulaufa]], w składzie której 15 września o świcie dotarł do Warszawy i z marszu obsadził odcinek obronny w rejonie [[Grochów (Warszawa)|Grochowa]] na przedmościu praskim. 26 września z powodzeniem odparł ostatni atak niemiecki. Następnego dnia rozpoczęło się zawieszenie broni, a 28 września podpisano akt kapitulacji stolicy.

== Żołnierze dywizji ==
[[Plik:Bukacki.jpg|thumb|180px|gen. bryg. [[Stanisław Burhardt-Bukacki]]]]
'''Dowódcy dywizji:'''
* gen. ppor. [[Stanisław Suryn]] (od 15 V 1919<ref>Dziennik Rozkazów Wojskowych Nr 60 z 31 maja 1919 roku, poz. 1904.</ref>)
* gen. ppor. [[Tadeusz Bylewski]] (do 1 VIII 1919)
* gen. ppor. [[Stefan Mokrzecki]] (1 VIII – XI 1919)
* gen. ppor. [[Józef Adam Feliks Lasocki|Józef Lasocki]] (1919 – 25 II 1920)
* gen. ppor. [[Józef Czikel]] (7 III – VI 1920)
* gen. bryg. [[Stanisław Burhardt-Bukacki]] (7 VII 1920 – 31 XII 1925)
* gen. bryg. [[Henryk Bobkowski|Henryk Karol Korab-Bobkowski]] (9 VIII 1926 – 15 V 1928)
* gen. bryg. [[Antoni Szylling]] (od 15 V 1928)
* płk dypl. [[Wincenty Kowalski]] (V 1937 – I 1938)
* płk dypl. [[Teodor Furgalski]] (1938 – 1939)

'''Dowódcy piechoty dywizyjnej:'''
* płk piech. [[Bolesław Kraupa]] (do 10 XII 1923 → dowódca 28 DP<ref>Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 77 z 16 grudnia 1923 roku, s. 721.</ref>)
* płk piech. [[Kazimierz Jacynik]] (10 XII 1923 – 31 VII 1927 → zastępca dowódcy OK I<ref>Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 20 z 6 sierpnia 1927 roku, s. 229.</ref>)
* płk piech. [[Stanisław Józef Kozicki]] (VIII 1927 - III 1935)
* płk dypl. [[Tadeusz Kalina-Zieleniewski]] (od III 1935)
* płk dypl. [[Ludwik de Laveaux (generał)|Ludwik de Laveaux]] (1939)

; Szefowie sztabu
* ppłk SG [[Jan Kubin (generał)|Jan Kubin]] (18 I – 5 IV 1920)
* ppłk p.d. SG [[Henryk Bagiński]] (od 10 VII 1920)
* mjr SG [[Ludwik Rudka]] (1921)
* ppłk SG [[Mieczysław Boruta-Spiechowicz]] (IX 1921 – XI 1922)
* mjr SG [[Zygmunt Durski]] (1923 – X 1925)
* mjr SG [[Stanisław Wiloch]] (X 1925 – X 1926)
* mjr dypl. art. [[Wiktor Czopp]] (X 1926 – XII 1929)
* mjr dypl. piech. [[Kazimierz Ryziński]] (XII 1929{{odn|Dz. Pers. MSWojsk.|loc=Nr 20 z 23 grudnia 1929 roku, s. 381}} – X 1931{{odn|Dz. Pers. MSWojsk.|loc=Nr 7 z 23 października 1931 roku, s. 327}} → Biuro Ogólno Organizacyjne MSWojsk.)
* mjr dypl. art. Zygmunt Andrzejowski (X 1931{{odn|Dz. Pers. MSWojsk.|loc=Nr 7 z 23 października 1931 roku, s. 344}} – X 1932{{odn|Dz. Pers. MSWojsk.|loc=Nr 13 z 9 grudnia 1932 roku, s. 422}} → dowódca dyonu [[10 Kaniowski Pułk Artylerii Lekkiej|10 pal]])
* mjr dypl. piech. [[Marian Zdon]] (X 1932{{odn|Dz. Pers. MSWojsk.|loc=Nr 13 z 9 grudnia 1932 roku, s. 414}} – X 1935 → dowódca detaszowanego baonu [[66 Kaszubski Pułk Piechoty|66 pp]])
* mjr / ppłk dypl. piech. [[Kazimierz Marczewski (podpułkownik)|Kazimierz Franciszek Marczewski]] (X 1935 – IX 1939)

=== Obsada personalna w marcu 1939 roku ===
Ostatnia „pokojowa” obsada personalna dowództwa dywizji{{Odn|Rocznik oficerski|1939|s=532}}{{refn|grupa=uwaga|Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów [[Wojsko Polskie (II RP)|Wojska Polskiego]] w dniu 23 marca 1939, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939{{Odn|Rocznik oficerski|1939|s=VI}}.}}:
{| class="wikitable"
!Stanowisko
!Stopień, imię i nazwisko
|-
|dowódca dywizji
|płk dypl. Teodor Wiktor Furgalski
|-
|dowódca piechoty dywizyjnej
|płk dypl. Ludwik de Laveaux
|-
|szef sztabu
|ppłk dypl. [[Kazimierz Marczewski (podpułkownik)|Kazimierz Franciszek Marczewski]]
|-
|I oficer sztabu
|kpt. dypl. Skierski Jerzy Stanisław
|-
|II oficer sztabu
|kpt. adm. (piech.) Stanisław Maurycy Miszewski
|-
|komendant rejonu PW konnego
|mjr kaw. Jarosław Ciechanowski
|-
|dowódca łączności
|mjr łączn. Zenon mgr Butkiewicz
|-
|oficer taborowy
|kpt. tab. Witold Sawicki
|-
|oficer intendentury
|kpt. int. mgr Władysław I Śniegocki
|}

=== Obsada personalna we wrześniu 1939 ===
* [[Dowództwo]]
** dowódca dywizji – płk dypl. Teodor Wiktor Furgalski
** I dowódca piechoty dywizyjnej – płk dypl. [[Ludwik de Laveaux (generał)|Ludwik de Laveaux]]
** II dowódca piechoty dywizyjnej – płk [[Wacław Młodzianowski]]
** dowódca artylerii dywizyjnej – ppłk art. [[Mikołaj Ordyczyński]] (od 11 IX ppłk Jan Domasiewicz)
** oficer sztabu – kpt. Wiktor Jachimiuk
** oficer sztabu – por. Stanisław Pancerz
** oficer sztabu – kpt. Edward Cicharski
** dowódca saperów – mjr Walerian Klimowicz
** szef służby duszpasterskiej – ks. kapelan [[Ferdynand Wawro|Ferdynand Zygmunt Wawro]]
** szef służby sprawiedliwości – mjr Władysław Koreywo
** sędzia sądu polowego – por. rez. Zygmunt Rose
** sędzia sądu polowego – ppor. rez. Juliusz Kohn
* [[Sztab]]
** [[szef sztabu]] – ppłk dypl. [[Kazimierz Marczewski (podpułkownik)|Kazimierz Franciszek Marczewski]]
** oficer operacyjny – kpt. dypl. [[Adam Szugajew]]
** oficer informacyjny – kpt. Zbigniew Garwacki
** dowódca łączności – kpt. Michał Standziak
** kwatermistrz – kpt. dypl. Stanisław Jerzy Skierski
** szef służby uzbrojenia – kpt. Stefan Karol Łysakowski
** szef służby intendentury – kpt. Władysław Śniegocki
** szef służby zdrowia – mjr lek. dr [[Henryk Lenk]]
** komendant Kwatery Głównej – mjr [[Otton Laskowski]]
=== Obsada personalna pododdziałów dywizyjnych w 1939 ===
* kompania telefoniczna 8 DP – kpt. Franciszek Leszczyński
* pluton radio 8 DP – ppor. [[Karol Wolfke]]
* pluton łączności Kwatery Głównej 8 DP
** dowódca plutonu – por. łącz. Czesław Kotyński<ref>Franciszek Sikirko, ''Relacja z kampanii wrześniowej 1939 roku'' spisana 15 grudnia 1945 roku, Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie, sygn. B.I.20a, s. 12-14.</ref>
** zastępca dowódcy plutonu – ppor. Karol Waszczenko
* drużyna parkowa łączności 8 DP
* [[Kompania kolarzy w 1939|kompania kolarzy nr 11]]
** dowódca kompanii – por. Mieczysław Ptasiński
** zastępca dowódcy kompanii – ppor. Kubiak

* [[Krakusi|szwadron kawalerii dywizyjnej]]
** dowódca szwadronu – mjr Jarosław Ciechanowski
** zastępca dowódcy szwadronu – ppor. Walerian Antoni Minor<ref>Walerian Antoni Minor, ''Załącznik do zeszyty ewidencyjnego'', Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie, sygn. B.I.20a, s. 20-33.</ref>
* kompania asystencyjna (zmobilizowana 24 VIII 1939 w Modlinie)
** dowódca kompanii – ppor. Zbigniew Grabkowski<ref>Zbigniew Grabkowski, ''Sprawozdanie z udziału w kampanii polskiej 1939 roku'' sporządzone 25 października 1945 roku, Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie, sygn. B.I.20a, s. 15-17.</ref>
** zastępca dowódcy – ppor. Henryk Sieczko
* samodzielna kompania karabinów maszynowych i broni towarzyszącej nr 11 – ppor. Kazimierz Bróździński (do 11 IX)
* 8 bateria artylerii przeciwlotniczej motorowa typ A – kpt. Józef Franciszek Płodowski
* 89 bateria przeciwlotnicza (typ B) (dołączona do dywizji na okres wojny) – kpt. Janusz Stanisław Klimontowicz
* [[Park intendentury typ I|park intendentury nr 101]]
* pluton parkowy uzbrojenia nr 101 – ppor. rez. sap. Franciszek Sikirko<ref>Franciszek Sikirko, ''Relacja z kampanii wrześniowej 1939 roku'' spisana 15 grudnia 1945 roku, Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie, sygn. B.I.20g, s. 3-4.</ref>
== Żołnierze Dywizji (w tym OZ) – ofiary zbrodni katyńskiej ==
{{Osobny artykuł|Ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Katyniu|Ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Charkowie|Ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Kalininie|Ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani z Ukraińskiej Listy Katyńskiej|Ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani z Białoruskiej Listy Katyńskiej|o1=zamordowani w Katyniu|o2=zamordowani w Charkowie|o3= zamordowani w Kalininie|o4=zamordowani z Ukraińskiej Listy Katyńskiej (ULK)|o5=zamordowani z Białoruskiej Listy Katyńskiej (BLK)}}
''Biogramy zamordowanych znajdują się na stronie internetowej [[Muzeum Katyńskie]]go''<ref>[http://www.ksiegicmentarne.muzeumkatynskie.pl/ Księgi Cmentarne – biogramy oficerów].</ref>

{| class="wikitable"
!Nazwisko i imię
!stopień
!zawód
!miejsce pracy przed mobilizacją
!zamordowany
|-
|[[Adam Romanowski|Romanowski Adam]]<ref>[http://www.ksiegicmentarne.muzeumkatynskie.pl/wpis/3138 Księgi Cmentarne – wpis 3138].</ref>
|kapitan
|żołnierz zawodowy
|
|Katyń
|-
|Szerski Stanisław<ref>[http://www.ksiegicmentarne.muzeumkatynskie.pl/wpis/7577 Księgi Cmentarne – wpis 7577].</ref>
|major
|żołnierz zawodowy
|
|Charków
|}

== 8 Dywizja Piechoty AK ==
Polskie oddziały powstańcze walczące od 1 sierpnia [[1944]] roku podczas [[powstanie warszawskie|Powstania Warszawskiego]] zostały przeorganizowane w Warszawski Korpus AK, składający się z trzech dywizji piechoty, nawiązujących do przedwojennych jednostek wojskowych.

Jedną z dywizji była '''8 Dywizja Piechoty AK im. Romualda Traugutta''' zorganizowana z oddziałów walczących na [[Żoliborz]]u i w [[Puszcza Kampinoska|Puszczy Kampinoskiej]] pod dowództwem ppłk. [[Mieczysław Niedzielski|Mieczysława Niedzielskiego]] ps. „Żywiciel”.

{{osobny artykuł|8 Dywizja Piechoty AK im. Romualda Traugutta}}

== Uwagi ==
{{Uwagi}}
== Przypisy ==
{{Przypisy}}

== Bibliografia ==
* {{Cytuj książkę | nazwisko= Jagiełło | imię=Zdzisław | tytuł= Piechota Wojska Polskiego 1918-1939 | data=2007 | wydawca=Bellona | miejsce=Warszawa | isbn=978-83-11-10206-4 |odn=tak}}
* {{Cytuj książkę | nazwisko= Jurga| imię=Tadeusz|tytuł= Wojsko Polskie: krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej. Regularne jednostki Wojska Polskiego w 1939: organizacja, działania bojowe, uzbrojenie, metryki związków operacyjnych, dywizji i brygad|tom=7| data=1975| wydawca=[[Bellona (wydawnictwo)|Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej]]| miejsce=Warszawa |odn=tak}}
* {{Cytuj książkę | imię= Kazimierz|nazwisko=Goch | autor link =| tytuł = Zarys historji wojennej pułków polskich 1918–1920. 13 pułk piechoty| wydawca = [[Wojskowe Biuro Historyczne]] | miejsce = Warszawa | data = 1928 |url = http://www.wbc.poznan.pl/dlibra/docmetadata?id=50878&from=publication|odn=tak}}
* {{Cytuj książkę|nazwisko=Firich|imię=Karol|nazwisko2=Krzysik|imię2=Stanisław|nazwisko3=Kutrzeba|imię3=Tadeusz|nazwisko4=Müller|imię4 =Stanisław|nazwisko5 =Wiatr|imię5 =Józef|autor link=Karol Firich|autor link2=Stanisław Krzysik|autor link3=Tadeusz Kutrzeba|autor link4=Leopold Müller|autor link5=Józef Wiatr|tytuł=Almanach oficerski na rok 1923/24|tom=III/2|rok=1923|wydawca=Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy|miejsce=Warszawa|url=https://www.wbc.poznan.pl/dlibra/publication/57610/edition/73568|odn={{odn/id|Almanach oficerski|1923}}}}
* {{Cytuj książkę | nazwisko=Kociszewski | imię=Aleksander |autor link=Aleksander Kociszewski| tytuł= Zarys historii wojennej pułków polskich w kampanii wrześniowej, ''13 pułk piechoty'', zeszyt 4| data=1990 | wydawca=Przedsiębiorstwo Wielobranżowe „Mikromax” Sp. z o.o.| miejsce=Warszawa | isbn=83-900009-9-7|odn=tak}}
* {{Cytuj książkę |nazwisko = Odziemkowski |imię = Janusz |autor link = Janusz Odziemkowski |tytuł = Piechota polska w wojnie z Rosją bolszewicką 1919-1920 |data = 2010 |wydawca = Oficyna Wydawnicza „Adam” |miejsce = Warszawa |isbn = 9788370726508 |odn = tak}}
* {{Cytuj książkę | nazwisko= Prugar-Ketling (red.)| imię=Bronisław |autor link=Bronisław Prugar-Ketling|tytuł= Księga chwały piechoty| data=1992| wydawca=Departament Piechoty MSWojsk, Warszawa 1937-1939. Reprint: Wydawnictwo Bellona| miejsce=Warszawa|odn={{odn/id|Księga chwały piechoty|1937}}}}
* {{cytuj książkę |nazwisko=Rybka|imię=Ryszard|nazwisko2=Stepan|imię2=Kamil|tytuł=Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939|tom=29|data=2006|isbn=83-7188-899-6 |miejsce=Kraków|wydawca = Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego. Biblioteka Jagiellońska|odn={{odn/id|Rocznik oficerski|1939}}}}
* {{Cytuj książkę | nazwisko= Wyszczelski | imię=Lech |autor link=Lech Wyszczelski| tytuł= Wojsko Polskie w latach 1918-1921 | data=2006 | wydawca=Wydawnictwo Neriton | miejsce=Warszawa | isbn=83-89729-56-3 |odn=tak}}
* {{Cytuj książkę|nazwisko=Tuliński|imię=Arkadiusz|tytuł=6 Armia Wojska Polskiego w wojnie polsko-bolszewickiej w 1920 r|tom=1 i 2|data=2020|wydawca=[[Instytut Pamięci Narodowej]] – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu|miejsce=Warszawa|isbn=9788382290622|odn=tak}}
* {{Cytuj książkę|imię=Artur|nazwisko=Wodzyński|tytuł=8 Dywizja Piechoty|seria=Wielka Księga Piechoty Polskiej 1918–1939|wydawca=Wydawnictwo Edipresse Polska SA |miejsce=Warszawa|rok=2016|isbn=9788379456000|odn=tak}}
* {{Cytuj książkę  | nazwisko = Zawilski| imię = Apoloniusz| autor link = Apoloniusz Zawilski |tytuł =  Bitwy polskiego września | data = 2019 | wydawca = Znak Horyzont | miejsce = Kraków | isbn = 9788324056927 | odn=tak}}
* {{Cytuj stronę | url =http://www.wbc.poznan.pl/publication/47164| tytuł =Dzienniki Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych z 1928, 1931 i 1934|data dostępu = 2016-02-15|odn={{odn/id|Dz. Pers. MSWojsk.|}}}}

{{Piechota II RP}}
{{Wojsko Polskie II RP}}

[[Kategoria:8 Dywizja Piechoty (II RP)]]
[[Kategoria:Wojsko Polskie II Rzeczypospolitej w Modlinie]]
[[Kategoria:Wielkie jednostki Armii „Modlin”]]
[[Kategoria:Wielkie jednostki 1 Armii (II RP)]]
[[Kategoria:Wielkie jednostki 6 Armii (II RP)]]
[[Kategoria:Polskie dywizje piechoty z okresu wojny polsko-bolszewickiej]]
[[Kategoria:Polskie jednostki organizacyjne wojska utworzone w 1919]]
[[Kategoria:Polskie dywizje piechoty z okresu kampanii wrześniowej]]
[[Kategoria:Polskie jednostki organizacyjne wojska rozwiązane w 1939]]
[[Kategoria:Polskie wielkie jednostki walczące w bitwie o przedmoście warszawskie]]

title: 8 Dywizja Piechoty

Państwo: Polska

Rozformowanie: wrzesień 1939

Pierwszy: gen. ppor. Stanisław Suryn

Ostatni: płk dypl. Teodor Furgalski

Dyslokacja: Modlin

Rodzaj sił zbrojnych: wojsko

Rodzaj wojsk: Piechota

Podległość: 1 Armia · Armia „Modlin” · Armia „Warszawa” · GO gen. Thommée

Skład: 13 pułk piechoty · 21 pułk piechoty · 32 pułk piechoty · 8 pułk artylerii lekkiej


text:
# Arnold Rodrigues
Arnold Rodrigues (born c. 1954) is a former British footballer who played as a midfielder for Salgaocar and the India football team. Born in Tanzania, he represented India internationally, after making his debut in 1977.

## Early life
Rodrigues was born in Dar es Salaam, Tanganyika Territory, to Goan parents, before being sent to a boarding school Monte de Guirim School in Bardez, Goa, India. His family hailed from Orlim, Salcete, Goa.

## Career
Rodrigues played for the club Salgaocar and the Goa football team at the Santosh Trophy.
In 1989, Rodrigues signed with Croydon of Isthmian Football League. He also appeared with English Non-League football outfit Simba, a team having Goan players.

## Style of play
Rodrigues was known for his speed and dribbling ability.

## Personal life
Rodrigues is married, has lived in London, England, is a British citizen, and is a supporter of English Premier League side Liverpool.

## Honours
India
- King's Cup third place: 1977

Salgaocar
- Puttiah Memorial Trophy: 1978

Goa
- Santosh Trophy: 1983–84

Panvel SC
- Bandodkar Gold Trophy: 1974

Individual
- Santosh Trophy Best Player: 1983–84

wikiname: enwiki

title: Arnold Rodrigues

in_language: en

wikitext:
{{Short description|British footballer (born 1954)}}
{{Infobox football biography
| name = Arnold Rodrigues
| fullname = Arnold Rodrigues
| birth_date = {{birth year and age|1954}}<ref name="toi"/>
| birth_place = [[Dar es Salaam]], [[Tanganyika Territory]]
| height =
| currentclub =
| clubnumber =
| position = [[Midfielder]]
| youthyears1 = 1971–1972
| youthclubs1 = Mapusa Youth
| years1 = 1972–1974
| clubs1 = Panvel SC
| caps1 =
| goals1 =
| years2 = 1974–1984
| clubs2 = [[Salgaocar FC|Salgaocar]]
| caps2 =
| goals2 =
| years3 = 1984–1989
| clubs3 = [[Croydon F.C.|Croydon]]
| caps3 =
| goals3 =
| years4 = 1995–2004
| clubs4 = Simba SC
| caps4 =
| goals4 =
| nationalyears1 = 1977–1984
| nationalteam1 = [[India national football team|India]]
| nationalcaps1 =
| nationalgoals1 =
}}

'''Arnold Rodrigues''' (born {{circa|1954}}) is a former British [[Association football|footballer]] who played as a [[midfielder]] for [[Salgaocar FC|Salgaocar]] and the [[India national football team|India]] football team.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/magazine/sport/story/19840515-football-teamwork-gives-goa-the-santosh-trophy-803613-1984-05-14|title=Teamwork gives Goa the Santosh Trophy|date=15 May 1984 |publisher=indiatoday.in|access-date=2023-05-22|archive-date=2022-10-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20221017022234/https://www.indiatoday.in/magazine/sport/story/19840515-football-teamwork-gives-goa-the-santosh-trophy-803613-1984-05-14|url-status=live}}</ref> Born in [[Tanzania]], he represented [[India national football team|India]] internationally, after making his debut in 1977.

==Early life==
Rodrigues was born in [[Dar es Salaam]], [[Tanganyika Territory]], to [[Goan]] parents, before being sent to a boarding school Monte de Guirim School in Bardez, [[Goa]], India.<ref name="toi">{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/goa/sometimes-i-think-i-was-born-at-the-wrong-time/articleshow/87705151.cms|title='Sometimes I think I was born at the wrong time'|newspaper=The Times of India |date=15 November 2021 |publisher=indiatimes.com|access-date=2023-05-22|archive-date=2023-05-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20230522182102/https://timesofindia.indiatimes.com/city/goa/sometimes-i-think-i-was-born-at-the-wrong-time/articleshow/87705151.cms|url-status=live}}</ref> His family hailed from Orlim, [[Salcete]], Goa.<ref name="mgl"/>

==Career==

Rodrigues played for the club [[Salgaocar FC|Salgaocar]]<ref name="mgl">{{Cite web|url=https://www.mangalorean.com/legendary-goan-footballer-visits-kuwait/|title=Legendary Goan Footballer Visits Kuwait|date=7 May 2016 |publisher=mangalorean.com|access-date=7 May 2016|archive-date=29 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230629064411/https://www.mangalorean.com/legendary-goan-footballer-visits-kuwait/|url-status=live}}</ref> and the [[Goa football team]] at the [[Santosh Trophy]].<ref>{{Cite web|url=https://www.heraldgoa.in/Edit/Editorial/Unlucky-loss-for-Goa-but-it%E2%80%99s-time-to-look-to-the-future/113197|title=Unlucky loss for Goa, but it's time to look to the future|date=27 March 2017 |publisher=heraldgoa.in|access-date=2023-05-22|archive-date=2023-06-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20230629064410/https://www.heraldgoa.in/Edit/Editorial/Unlucky-loss-for-Goa-but-it%E2%80%99s-time-to-look-to-the-future/113197|url-status=live}}</ref>

In 1989, Rodrigues signed with [[Croydon F.C.|Croydon]] of [[Isthmian Football League]].<ref name="Arnold Rodrigues in the UK">{{cite web|url=http://www.arabtimesonline.com/news/legendary-indian-footballer-visits-kuwait-goans-keralites-always-dynamic-footballers-arnold/|title=Legendary Indian footballer visits Kuwait – Goans, Keralites always been dynamic footballers: Arnold|archive-url=https://web.archive.org/web/20160718134617/http://www.arabtimesonline.com/news/legendary-indian-footballer-visits-kuwait-goans-keralites-always-dynamic-footballers-arnold/|archive-date=18 July 2016|website=arabtimesonline.com|publisher=[[Arab Times|Arab Times Kuwait]]|date=2 May 2016|access-date=10 September 2021|first=Gasper|last=Crasto}}</ref> He also appeared with English [[Non-League football]] outfit Simba, a team having Goan players.<ref name="Arnold Rodrigues in the UK"/>

==Style of play==

Rodrigues was known for his speed and dribbling ability.<ref>{{Cite web|url=https://www.gomantaktimes.com/news/sports/arnold-rodrigues-wants-to-live-his-dream-of-coaching-in-goa|title=Arnold Rodrigues wants to live his dream of coaching in Goa|publisher=Gomantak Times|website=gomantaktimes.com|access-date=22 May 2023|archive-date=22 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230522172255/https://www.gomantaktimes.com/news/sports/arnold-rodrigues-wants-to-live-his-dream-of-coaching-in-goa|date=11 April 2023|first=Augusto|last=Rodrigues|location=Goa}}</ref>

==Personal life==

Rodrigues is married, has lived in [[London]], England, is a British citizen, and is a supporter of English [[Premier League]] side [[Liverpool F.C.|Liverpool]].<ref name="Arnold Rodrigues in the UK"/>

==Honours==

'''India'''
*[[King's Cup (Thailand)|King's Cup]] third place: [[1977 King's Cup|1977]]

'''Salgaocar'''
*Puttiah Memorial Trophy: 1978

'''Goa'''
*[[Santosh Trophy]]: [[1983–84 Santosh Trophy|1983–84]]

'''Panvel SC'''
*[[Bandodkar Gold Trophy]]: 1974

'''Individual'''
*Santosh Trophy Best Player: [[1983–84 Santosh Trophy|1983–84]]

==See also==
* [[Goans in football]]
* [[History of Indian football]]
* [[List of Indian expatriate footballers]]

==References==
{{reflist}}

{{DEFAULTSORT:Rodrigues, Arnold}}
[[Category:Living people]]
[[Category:1954 births]]
[[Category:Footballers from Dar es Salaam]]
[[Category:India men's international footballers]]
[[Category:Footballers from Goa]]
[[Category:Salgaocar FC players]]
[[Category:Expatriate men's footballers in England]]
[[Category:Indian emigrants to England]]
[[Category:British men's footballers]]
[[Category:British people of Goan descent]]
[[Category:British people of Indian descent]]
[[Category:Sportspeople of Indian descent]]
[[Category:Men's association football midfielders]]
[[Category:Croydon F.C. players]]

title: Arnold Rodrigues

Full name: Arnold Rodrigues

Place of birth: Dar es Salaam, Tanganyika Territory

Position(s): Midfielder

title: Youth career

Mapusa Youth

title: Senior career*

Years: Team · Apps · (Gls)

Panvel SC

Salgaocar

Croydon

Simba SC

title: International career

India


text:
# إدريس عبد الكريم
إدريس عبد الكريم (29 نوفمبر 1976 بجوهر في ماليزيا - ) هو لاعب كرة قدم ماليزي في مركز الوسط. شارك مع منتخب ماليزيا لكرة القدم. أما مع النوادي، فقد لعب مع نادي جوهر دار التعظيم ونادي جوهر درول تقسيم 2 ونادي بهانغ  ونيجري سمبيلان .

## وصلات خارجية
- إدريس عبد الكريم على موقع ناشيونال فوتبول تيمز (الإنجليزية)
- إدريس عبد الكريم على موقع Soccerway.com (الإنجليزية)

wikiname: arwiki

title: إدريس عبد الكريم

in_language: ar

wikitext:
{{صندوق معلومات سيرة كرة قدم
| تاريخ_الميلاد = {{تاريخ الميلاد والعمر|df=yes|1976|11|29}}
| مركز = [[لاعب وسط (كرة القدم)|وسط]]
| النادي_الحالي = [[جوهور دار التعظيم]] ([[كرة القدم]])
| سنوات1 = 1996–1999
| أندية1 =[[نادي جوهر درول تقسيم 2]]
| مباريات1 = 69
| أهداف1 = 11
| سنوات2 = 2000
| أندية2 = {{Ill-WD2|id=Q2046312|en=true}}
| مباريات2 = 21
| أهداف2 = 1
| سنوات3 = 2001–2004
| أندية3 = [[جوهور دار التعظيم]]
| مباريات3 = 52
| أهداف3 = 10
| سنوات4 = 2005–2013
| أندية4 = {{Ill-WD2|id=Q288031|en=true}}
| مباريات4 = 87
| أهداف4 = 9
| سنوات_وطنية1 = 1995–2000
| منتخب_وطني1 = [[منتخب ماليزيا لكرة القدم|ماليزيا]]
| مباريات_وطنية1 = 39
| أهداف_وطنية1 =5
| سنوات_وطنية2 =1999
| منتخب_وطني2 =[[Malaysia futsal]]
| مباريات_وطنية2 =
| سنوات_مدرب1 = –
| أندية_مدرب1 = [[جوهور دار التعظيم]] ([[كرة القدم]])
| تحديث-منتخب_وطني = 13 يناير 2009
| تحديث-نادي = 13 يناير 2009
}}
'''إدريس عبد الكريم''' ([[29 نوفمبر]] [[1976]] ب[[جوهر (ولاية)|جوهر]] في [[ماليزيا]] - ) هو [[لاعب كرة قدم]] [[ماليزيا|ماليزي]] في [[مركز (كرة القدم)|مركز]] [[لاعب وسط (كرة قدم)|الوسط]].<ref>{{استشهاد ويب| مسار = https://www.national-football-teams.com/player/29937.html | عنوان = معلومات عن إدريس عبد الكريم على موقع national-football-teams.com | ناشر = national-football-teams.com| مسار أرشيف = https://web.archive.org/web/20200314134928/https://www.national-football-teams.com/player/29937/Idris_Abdul_Karim.html | تاريخ أرشيف = 14 مارس 2020 }}</ref><ref>{{استشهاد ويب| مسار = https://www.scoresway.com/en_GB/soccer | عنوان = معلومات عن إدريس عبد الكريم على موقع scoresway.com | ناشر = scoresway.com|مسار أرشيف= https://web.archive.org/web/20180226043121/http://www.scoresway.com:80/?sport=soccer|تاريخ أرشيف=2018-02-26}}</ref><ref>{{استشهاد ويب| مسار = https://int.soccerway.com/players/idris-bin-abd-karim/69825/ | عنوان = معلومات عن إدريس عبد الكريم على موقع int.soccerway.com | ناشر = int.soccerway.com| مسار أرشيف = https://web.archive.org/web/20141012131345/http://int.soccerway.com/players/idris-bin-abd-karim/69825/ | تاريخ أرشيف = 12 أكتوبر 2014 }}</ref> شارك مع [[منتخب ماليزيا لكرة القدم]]. أما مع [[فرقة كرة قدم|النوادي]]، فقد لعب مع [[نادي جوهر دار التعظيم]] و[[نادي جوهر درول تقسيم 2]] و{{Ill-WD2|id=Q2046312|en=true}} و{{Ill-WD2|id=Q288031|en=true}}.

== مراجع ==
{{مراجع}}

== وصلات خارجية ==
* {{روابط رياضية}}
{{شريط بوابات|أعلام|كرة القدم|ماليزيا}}
{{بذرة لاعب وسط كرة قدم ماليزي}}

[[تصنيف:لاعبو وسط كرة قدم رجالية]]
[[تصنيف:ماليزيون من أصل ملايوي]]
[[تصنيف:أشخاص من جوهر (ولاية)]]
[[تصنيف:لاعبو كرة قدم ماليزيون]]
[[تصنيف:لاعبو منتخب ماليزيا لكرة القدم]]
[[تصنيف:مواليد 1396 هـ]]
[[تصنيف:مواليد 1976]]
[[تصنيف:رياضيون من جوهور]]
[[تصنيف:لاعبو كرة قدم من جوهور]]

title: معلومات شخصية

الميلاد: 29 نوفمبر 1976 · جوهر

مواطنة: ماليزيا

مركز اللعب: وسط

title: معلومات النادي

النادي الحالي: جوهور دار التعظيم (كرة القدم)

title: المسيرة الاحترافية1

سنوات: فريق · م. · (هـ.)

نادي جوهر درول تقسيم 2 · 69 · (11)

نادي بهانغ  · 21 · (1)

جوهور دار التعظيم · 52 · (10)

نيجري سمبيلان  · 87 · (9)

title: المنتخب الوطني 2

ماليزيا · 39 · (5)

Malaysia futsal

title: الفرق التي دربها

جوهور دار التعظيم (كرة القدم)

الفرق التي دربها: 1 عدد مرات الظهور مع الأندية وعدد الأهداف تحسب للدوري المحلي فقط وهو محدث في 13 يناير 2009. · 2 عدد مرات الظهور مع المنتخب وعدد الأهداف محدث في 13 يناير 2009.

الفرق التي دربها: تعديل مصدري - تعديل


text:
# ステファノ・モッローネ
ステファノ・モッローネ（Stefano Morrone, 1978年10月26日 - ）は、イタリア・コゼンツァ出身の元サッカー選手、現サッカー指導者。現役時代のポジションはミッドフィールダー。中盤のバランサーとして、チームプレーに徹する姿勢を見せる利他的なプレーヤー。

## 経歴
地元コゼンツァ・カルチョにてデビューし、セリエAのクラブを中心に活躍し、移籍を繰り返す。2000年のシドニーオリンピック代表に選出されている。
2005-06シーズンより所属したASリヴォルノ・カルチョにおいて、リーグ戦35試合出場で6ゴールをマークし、ロベルト・ドナドーニ監督の下でクラブの上位進出に貢献した。2006年8月にはイタリア代表監督に就任したドナドーニにより、クロアチアとの親善試合のメンバーとしてA代表に初招集されたが、出場機会はなかった。
2007年にパルマFCへ移籍するが、セリエB降格となる。その後キャプテンに就任し、1年でのセリエA復帰に貢献した。
2014-15シーズン限りで現役を引退し、パルマのU-20部門の監督に就任した。

wikiname: jawiki

title: ステファノ・モッローネ

in_language: ja

wikitext:
{{サッカー選手
|名前=ステファノ・モッローネ
|画像=Stefano Morrone.jpg
|画像サイズ=
|本名=
|愛称=
|カタカナ表記=
|アルファベット表記=Stefano MORRONE
|原語名=
|原語表記=
|国={{ITA}}
|誕生日={{生年月日と年齢|1978|10|26}}
|出身地=[[コゼンツァ]]
|身長=178cm
|体重=71kg
|血液型=
|所属チーム名=
|ポジション=[[ミッドフィールダー|MF]] (CMF)
|背番号=
|利き足=右足
|ユース年1= |ユースクラブ1={{Flagicon|ITA}} [[コゼンツァ・カルチョ|コゼンツァ]]
|年1=1997-1998 |クラブ1={{Flagicon|ITA}} [[コゼンツァ・カルチョ|コゼンツァ]] |出場1=27 |得点1=2
|年2=1998-1999 |クラブ2={{Flagicon|ITA}} [[エンポリFC|エンポリ]] |出場2=24 |得点2=0
|年3=1999-2001 |クラブ3={{Flagicon|ITA}} [[ピアチェンツァ・カルチョ|ピアチェンツァ]] |出場3=32 |得点3=0
|年4=2001-2002 |クラブ4={{Flagicon|ITA}} [[ヴェネツィアFC|ヴェネツィア]] |出場4=18 |得点4=1
|年5=2002 |クラブ5=→{{Flagicon|ITA}} [[コゼンツァ・カルチョ|コゼンツァ]] (loan) |出場5=14 |得点5=0
|年6=2002-2005 |クラブ6={{Flagicon|ITA}} [[USチッタ・ディ・パレルモ|パレルモ]] |出場6=58 |得点6=5
|年7=2003-2004 |クラブ7=→{{Flagicon|ITA}} [[ACキエーヴォ・ヴェローナ|キエーヴォ]] (loan) |出場7=20 |得点7=0
|年8=2005-2007 |クラブ8={{Flagicon|ITA}} [[ASリヴォルノ・カルチョ|リヴォルノ]] |出場8=72 |得点8=7
|年9=2007-2015 |クラブ9={{Flagicon|ITA}} [[パルマ・カルチョ1913|パルマ]] |出場9=169 |得点9=9
|年10=2013-2014 |クラブ10=→{{Flagicon|ITA}} [[USラティーナ・カルチョ|ラティーナ]] (loan) |出場10=33 |得点10=3
|年11=2014-2015 |クラブ11=→{{Flagicon|ITA}} [[ACピサ1909|ピサ]] (loan) |出場11=25 |得点11=4
|年12='''1997-2015''' |クラブ12='''通算''' |出場12='''492''' |得点12='''31'''
|クラブ成績更新日=2016年11月10日
|代表年1=1998-2000 |代表1={{ITAf}} U-21 |代表出場1=9 |代表得点1=0
|代表年2=2006 |代表2={{ITAf}} |代表出場2=0 |代表得点2=0
|代表成績更新日=2008年9月21日
|監督年1=2015- |監督チーム1={{Flagicon|ITA}} [[パルマ・カルチョ1913|パルマ]] U-20
}}
'''ステファノ・モッローネ'''（'''Stefano Morrone''', [[1978年]][[10月26日]] - ）は、[[イタリア]]・[[コゼンツァ]]出身の元[[サッカー選手]]、現サッカー指導者。現役時代のポジションは[[ミッドフィールダー]]。{{要出典範囲|中盤のバランサーとして、チームプレーに徹する姿勢を見せる利他的なプレーヤー|date=2017-05}}。

== 経歴 ==
地元[[コゼンツァ・カルチョ]]にてデビューし、[[セリエA (サッカー)|セリエA]]のクラブを中心に活躍し、移籍を繰り返す。[[2000年]]の[[シドニーオリンピックにおけるサッカー競技・男子|シドニーオリンピック]]代表に選出されている。

[[セリエA (サッカー) 2005-2006|2005-06シーズン]]より所属した[[ASリヴォルノ・カルチョ]]において、リーグ戦35試合出場で6ゴールをマークし、[[ロベルト・ドナドーニ]]監督の下でクラブの上位進出に貢献した。2006年8月には[[サッカーイタリア代表|イタリア代表]]監督に就任したドナドーニにより、[[サッカークロアチア代表|クロアチア]]との親善試合のメンバーとしてA代表に初招集された<ref>{{cite news |title=Donadoni names new-look Ital |url=http://www.uefa.com/uefaeuro/news/newsid=444365.html |work=uefa.com |date=2006-8-12}}</ref>が、出場機会はなかった。

2007年に[[パルマ・カルチョ1913|パルマFC]]へ移籍するが、[[セリエB (サッカー)|セリエB]]降格となる。その後キャプテンに就任し、1年でのセリエA復帰に貢献した。

2014-15シーズン限りで現役を引退し、パルマのU-20部門の監督に就任した<ref>{{Cite web |url=http://www.tuttomercatoweb.com/serie-d/esclusiva-tmw-morrone-si-ritira-ricomincio-da-parma-allenero-i-giovani-707421 |title=ESCLUSIVA TMW - Morrone si ritira: "Ricomincio da Parma, allenerò i giovani" |publisher=TuttoMercatoWeb.com |date=2015-07-22 |accessdate=2016-11-10}}</ref>。

== 脚注 ==
<references />

== 外部リンク ==
* [http://www.transfermarkt.com/stefano-morrone/profil/spieler/6722 Stefano Morrone - player profile] Transfermarkt

{{シドニーオリンピック サッカーイタリア代表}}
{{DEFAULTSORT:もつろおね すてふあの}}
{{Footybio-stub}}

[[Category:イタリアのサッカー選手]]
[[Category:イタリアのサッカー指導者]]
[[Category:ヴェネツィアFCの選手]]
[[Category:エンポリFCの選手]]
[[Category:ACキエーヴォ・ヴェローナの選手]]
[[Category:パレルモFCの選手]]
[[Category:パルマ・カルチョ1913の選手]]
[[Category:ピアチェンツァ・カルチョの選手]]
[[Category:ASリヴォルノ・カルチョの選手]]
[[Category:ラティーナ・カルチョ1932の選手]]
[[Category:カラブリア州出身の人物]]
[[Category:1978年生]]
[[Category:存命人物]]

title: 名前

ラテン文字: Stefano MORRONE

title: 基本情報

国籍: イタリア

出身地: コゼンツァ

title: 選手情報

ポジション: MF (CMF)

利き足: 右足

title: クラブ1

年: クラブ · 出場 · (得点)

コゼンツァ · 27 · (2)

エンポリ · 24 · (0)

ピアチェンツァ · 32 · (0)

ヴェネツィア · 18 · (1)

→ コゼンツァ (loan) · 14 · (0)

パレルモ · 58 · (5)

→ キエーヴォ (loan) · 20 · (0)

リヴォルノ · 72 · (7)

→ ラティーナ (loan) · 33 · (3)

→ ピサ (loan) · 25 · (4)

title: 代表歴2

イタリア U-21 · 9 · (0)

イタリア · 0 · (0)

title: 監督歴

パルマ U-20

監督歴: 1. 国内リーグ戦に限る。2016年11月10日現在。 · 2. 2008年9月21日現在。 · ■テンプレート（■ノート ■解説）■サッカー選手pj


text:
# Perkūnas
Este artículo trata sobre el dios del trueno de la mitología báltica. Para leer el artículo sobre la banda de rock letona, ver Pērkons.

Perkūnas (lituano: Perkūns, Perkūnas, letón: Pērkons, Pērkonos, prusiano: perkūns, perkunis, polaco: Perkun, Perun, Perkwunos, esloveno: Parkelj) es una de las deidades más importantes del panteón báltico. Está documentado, tanto en la mitología lituana como letona, como el dios del trueno, la lluvia, las montañas, los robles y el cielo.

## Etimología
El nombre sobrevive en el báltico moderno, en lituano como perkūnas ("trueno") y perkūnija ("tormenta de truenos"), y en letón como pērkons (tanto "trueno" como "tormenta de truenos"). Nombres alternativos a éste son Pērkoniņš y Pērkonītis (diminutivos) y Pērkona tēvs y Vecais tēvs.
Está relacionado con el dios eslavo Perun (sl. Perún, Parom), así como con el dios finés Perkele, uno de los nombres de Ukko ("hombre viejo"), considerado como un préstamo de la mitología báltica y el dios escandinavo Fjorgyn.
El dios Perkūnas posee a su vez bastantes sobrenombres onomatopéyicos en lituano, como son: Akmeninis, Blizgulis, Bruzdulis, Dievaitis, Dūdų senis, Dundulis, Dundusėlis, Dundutis, Kalvis, Karalius Perkūnėlis, Poškutis, Šarkutis, Tarškulis, Tarškutis, etc.

## Literatura
- J.Suchocki, Mitología Báltica (Mitologia bałtyjska), Varsovia 1991.
- Norbertas Vėlius (Hg.). Baltų religijos ir mitologijos šaltiniai, I. Vilna 1996. ISBN 5-420-01353-3
- Nijolė Laurinkienė. Senovės lietuvių dievas Perkūnas. Vilna 1996. ISBN 9986-513-14-6
- The Symbolism of the Luminaries in Ancient Lithuanian Songs // Lings Martin. Symbol and Archetype. Cambridge, 1991. P. 83-97.

- Datos: Q616848
- Multimedia: Perkūnas / Q616848

wikiname: eswiki

title: Perkūnas

in_language: es

wikitext:
[[Archivo:Vladas Stumbras „Perkūnas“ (2).jpg|miniaturadeimagen|Imagen de la divinidad]]
:''Este artículo trata sobre el dios del trueno de la mitología báltica. Para leer el artículo sobre la banda de rock letona, ver [[Perkons|Pērkons]].''

'''Perkūnas''' ([[Lengua lituana|lituano]]: ''Perkūns, Perkūnas'', [[Lengua letona|letón]]: ''Pērkons, Pērkonos'', [[prusiano]]: ''perkūns, perkunis'', [[Lengua polaca|polaco]]: ''Perkun, Perun, Perkwunos'', [[Lengua eslovena|esloveno]]: ''Parkelj'') es una de las deidades más importantes del [[Panteón (mitología)|panteón]] báltico. Está documentado, tanto en la mitología lituana como letona, como el dios del [[trueno]], la [[lluvia]], las [[montaña]]s, los [[roble]]s y el [[cielo]].

== Etimología ==
El nombre sobrevive en el báltico moderno, en [[Lengua lituana|lituano]] como ''perkūnas'' ("trueno") y ''perkūnija'' ("tormenta de truenos"), y en [[Lengua letona|letón]] como ''pērkons'' (tanto "trueno" como "tormenta de truenos"). Nombres alternativos a éste son ''Pērkoniņš'' y ''Pērkonītis'' (diminutivos) y ''Pērkona tēvs'' y ''Vecais tēvs''.

Está relacionado con el dios eslavo [[Perun]] ([[Lengua eslovena|sl.]] ''Perún, Parom''), así como con el dios finés [[Perkele]], uno de los nombres de [[Ukko]] ("hombre viejo"), considerado como un préstamo de la mitología báltica y el dios escandinavo [[Fjorgyn]].

El dios Perkūnas posee a su vez bastantes sobrenombres onomatopéyicos en [[Lengua lituana|lituano]], como son: ''Akmeninis'', ''Blizgulis'', ''Bruzdulis'', ''Dievaitis'', ''Dūdų senis'', ''Dundulis'', ''Dundusėlis'', ''Dundutis'', ''Kalvis'', ''Karalius Perkūnėlis'', ''Poškutis'', ''Šarkutis'', ''Tarškulis'', ''Tarškutis'', etc.

== Literatura ==
* J.Suchocki, Mitología Báltica (''Mitologia bałtyjska''), Varsovia 1991.
* [[Norbertas Vėlius]] (Hg.). ''Baltų religijos ir mitologijos šaltiniai, I''. Vilna 1996. ISBN 5-420-01353-3
* [[Nijolė Laurinkienė]]. ''Senovės lietuvių dievas Perkūnas''. Vilna 1996. ISBN 9986-513-14-6
* The Symbolism of the Luminaries in Ancient Lithuanian Songs // Lings Martin. Symbol and Archetype. Cambridge, 1991. P. 83-97.

{{Control de autoridades}}
[[Categoría:Mitología báltica]]
[[Categoría:Deidades europeas]]
[[Categoría:Dioses del trueno|Perkunas]]
[[Categoría:Dioses de los volcanes o montañas]]
[[Categoría:Dioses de la lluvia]]
[[Categoría:Dioses de la vegetación]]


text:
# Somadino
Somadino (Sumadìn in dialetto valsassinese) è una frazione del comune di Casargo in provincia di Lecco.

## Monumenti e luoghi d'interesse

### Architetture religiose
La frazione è nota per la chiesetta di Santa Margherita che è ubicata su uno sperone roccioso nelle vicinanze del valico di Piazzo, poco fuori dall'abitato di Somadino a 865 m. s.l.m..
Si tratta di un edificio tardo-medioevale dalle linee romaniche contenente una serie di affreschi di notevole fattura.

wikiname: itwiki

title: Somadino

in_language: it

wikitext:
{{F|centri abitati della Lombardia|luglio 2017}}
{{Divisione amministrativa
|Nome=Somadino
|Nome ufficiale=
|Panorama=
|Didascalia=
|Stemma=
|Stato=ITA
|Grado amministrativo=4
|Divisione amm grado 1=Lombardia
|Divisione amm grado 2=Lecco
|Divisione amm grado 3=Casargo
<!-- Coordinate del comune di: Casargo -->
|Superficie=
|Note superficie=
|Abitanti=
|Note abitanti=
|Aggiornamento abitanti=
|Prefisso=[[0341]]
|Codice catastale=
|Nome abitanti=
|Patrono=
|Festivo=
}}

'''Somadino''' (''Sumadìn'' in [[dialetto lecchese|dialetto valsassinese]]) è una frazione del comune di [[Casargo]] in [[provincia di Lecco]].

==Monumenti e luoghi d'interesse==
===Architetture religiose===
{{vedi anche|Chiesa di Santa Margherita (Somadino)}}

La frazione è nota per la [[Chiesa di Santa Margherita (Somadino)|chiesetta di Santa Margherita]] che è ubicata su uno sperone roccioso nelle vicinanze del valico di Piazzo, poco fuori dall'abitato di Somadino a 865 m. [[metri sul livello del mare|s.l.m.]].

Si tratta di un edificio tardo-medioevale dalle linee romaniche contenente una serie di affreschi di notevole fattura.

== Altri progetti ==
{{interprogetto}}

{{portale|Lombardia}}

[[Categoria:Casargo]]
[[Categoria:Frazioni della provincia di Lecco]]

title: Localizzazione

Stato: Italia

Regione: Lombardia

Provincia: Lecco

Comune: Casargo

title: Territorio

title: Altre informazioni

title: Cartografia

Cartografia: Somadino


text:
# Trifurcula incognitella
Trifurcula incognitella is een vlinder uit de familie van de dwergmineermotten (Nepticulidae). De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1936 door Toll.

wikiname: nlwiki

title: Trifurcula incognitella

in_language: nl

wikitext:
{{Taxobox vlinder
| titelweergave = cursief
| naam = ''Trifurcula incognitella''
| afbeelding =
| familie = [[Dwergmineermotten|Nepticulidae]] (Dwergmineermotten)
| onderfamilie = [[Nepticulinae]]
| geslacht = ''[[Trifurcula]]''
| w-naam = ''Trifurcula incognitella''
| auteur = Toll
| datum = 1936
| haakjes =
| commons =
| species =
}}
'''''Trifurcula incognitella''''' is een [[vlinders|vlinder]] uit de familie van de [[Dwergmineermotten|dwergmineermotten (Nepticulidae)]].<ref>{{Brontabel|9999-Lepindex}}</ref> De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1936 door Toll.

{{Appendix}}
{{beginnetje|biologie|2013|04|08}}

[[Categorie:Trifurcula|incognitella]]

title: Trifurcula incognitella

Rijk: Animalia (Dieren)

Stam: Arthropoda (Geleedpotigen)

Klasse: Insecta (Insecten)

Orde: Lepidoptera (Vlinders)

Familie: Nepticulidae (Dwergmineermotten)

Onderfamilie: Nepticulinae

Geslacht: Trifurcula

title: Soort

Portaal: Biologie · Insecten


text:
# Гедехен, Готлиб-Эрнст Викторович
Готлиб-Эрнст Викторович Гедехен (нем. Goedechen; 1844 или 1845 — 12 ноября 1918) — цензор.
Родился 28 января 1844 года (или 1845) в семье коллежского секретаря, преподавателя чистописания 1-й Санкт-Петербургской гимназии. В 1865 году окончил Императорское коммерческое училище.
С 1 февраля 1888 года по вольному найму служил в Комитете цензуры иностранной: с 8 апреля исполнял обязанности младшего помощника цензора, с 6 сентября 1889 года — старшего помощника цензора, со 2 марта 1902 года — секретарь Центрального комитета цензуры иностранной. В 1905 году служил в Одессе: с 27 августа по 22 октября он исполнял обязанности младшего цензора Одесского комитета цензуры иностранной, с 27 мая 1906 года — младший, а с марта 1907 года — старший цензор Центрального комитета цензуры иностранной.
В 1912 году был произведён в коллежские советники, в 1914 году — в статские советники.

wikiname: ruwiki

title: Гедехен, Готлиб-Эрнст Викторович

in_language: ru

wikitext:
{{ФИО}}
{{Персона
| дата рождения = 9.2.1844 (28.1)
| дата смерти = не ранее 1914
| род деятельности = цензор
}}
'''Готлиб-Эрнст Викторович Гедехен''' ({{lang-de|Goedechen}}; 1844 или 1845 — 12 ноября 1918{{нет АИ|11|10|2023}}) — цензор.

Родился {{ЮГК|28 января 1844 года|?}} (или 1845<ref name="ПК">[https://vivaldi.nlr.ru/bx000020155/view/?#page=27 Памятная книжка воспитанников Императорского С.-Петербургского коммерческого училища.] {{Wayback|url=https://vivaldi.nlr.ru/bx000020155/view/#page=27 |date=20220407003657 }} — С. 8.</ref>) в семье коллежского секретаря, преподавателя чистописания [[Первая Санкт-Петербургская гимназия|1-й Санкт-Петербургской гимназии]]. В 1865 году окончил [[Императорское коммерческое училище]]<ref name="ПК" />.

С 1 февраля 1888 года по вольному найму служил в ''Комитете цензуры иностранной'': с 8 апреля исполнял обязанности младшего помощника цензора, с 6 сентября 1889 года — старшего помощника цензора, со 2 марта 1902 года — секретарь Центрального комитета цензуры иностранной. В 1905 году служил в Одессе: с 27 августа по 22 октября он исполнял обязанности младшего цензора Одесского комитета цензуры иностранной, с 27 мая 1906 года — младший, а с марта 1907 года — старший цензор Центрального комитета цензуры иностранной<ref>{{Cite web |url=http://new.opentextnn.ru/censorship/russia-until-1917/personalia/g-personalia/gedehen-gotlib-jernst-viktorovich/ |title=Гедехен Готлиб-Эрнст Викторович |access-date=2019-11-09 |archive-date=2019-11-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191109145517/http://new.opentextnn.ru/censorship/russia-until-1917/personalia/g-personalia/gedehen-gotlib-jernst-viktorovich/ |url-status=live }}</ref><ref>''Антонов В. В., Гринченко Н. А., Измозик В. С., Патрушева Н. Г., Эльяшевич Д. А.'' Цензоры Малороссии, Новороссии и Слободской Украины в XIX — начале XX века // Сб. научных трудов. Вып. 13. — {{СПб.}}:РНБ, 2006. — С. 226.</ref>.

В 1912 году был произведён в [[Коллежский советник|коллежские советники]], в 1914 году — в [[Статский советник|статские советники]]<ref>[https://dokumente.ios-regensburg.de/amburger/index.php?id=66860 Goedechen Gottlieb] // Erik-Amburger-Datenbank{{ref-de}}</ref>.

== Примечания ==
{{Примечания}}

== Литература ==
* Книжное дело в России в XIX — начале XX века : сборник научных трудов / Российская нац. б-ка. — Санкт-Петербург : Российская национальная б-ка, 2003. Вып. 13. — 2006. — ISBN 5-8192-0272-4

{{Russia-bio-stub}}
{{ВС}}

[[Категория:Выпускники Санкт-Петербургского коммерческого училища]]
[[Категория:Цензоры Российской империи]]

title: Готлиб-Эрнст Викторович Гедехен

Дата рождения: 28 января (9 февраля) 1844

Дата смерти: не ранее 1914

Страна: - Российская империя

Род деятельности: цензор